Wykład 2 Innowacje finansowe jako atrybut inżynierii finansowej

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wykład 2 Innowacje finansowe jako atrybut inżynierii finansowej"

Transkrypt

1 Wykład 2 Innowacje finansowe jako atrybut inżynierii finansowej 4. Mechanizm kreacji innowacji finansowych Tłem dla interpretacji innowacji finansowych jest zwykle analiza tendencji na współczesnych rynkach finansowych, zapoczątkowanych w połowie lat siedemdziesiątych, a już wyraźnie zaostrzonych po roku W większości definicji znaleźć można zawężone, spojrzenie na innowacje, eksponujące ich produktowy charakter. Wynika ono jednak z obiektywnego faktu, że za najbardziej udane innowacje uznaje się instrumenty pochodne (derivative instruments). W sposobie definiowania innowacji finansowych można zauważyć znaczne różnice interpretacyjne. Dokonajmy przeglądu kilku najczęściej spotykanych definicji innowacji o charakterze instrumentów finansowych: Innowacja finansowa to instrument, w którym skostniałe" elementy konwencjonalnych produktów rynku finansowego (nieindeksowanych obligacji czy akcji) zostały zamienione przez nowe i elastyczne elementy, dzięki czemu zyskują one nowe zastosowania i wysoką płynność na rynku kapitałowym lub walutowym. Innowacja finansowa to instrument, który zaciera różnice między segmentami rynku finansowego. 1

2 Innowacja finansowa to instrument, który służy ochronie przed zmiennością podstawowych parametrów rynku finansowego - takich jak stopy procentowe czy kursy walutowe - w formie wystandaryzowanych (np. transakcje terminowe) lub niewystandaryzowanych (np. opcje na OTC ) kontraktów zabezpieczających. Innowacja finansowa to instrument o szerokim spektrum zastosowań substytucyjnych, przykładowo pozwalającym zastąpić kredyty/wkłady z banku krajowego kredytami/wkładami w banku zagranicznym, lub zastąpić instrumenty o oprocentowaniu regulowanym przez państwo instrumentami o oprocentowaniu kształtowanym przez rynek Innowacja finansowa to kombinacja większej liczby instrumentów (w tym również klasycznych), w której możliwe będzie wykorzystanie korzyści natury komparatywnej. Długofalowe przeobrażenia rynku finansowego przebiegają zasadniczo w dwóch stadiach: Rozwój wszerz Rozwój w głąb Over-the-counter (OTC) trading is to trade financial instruments such as stocks, bonds, commodities or derivatives directly between two parties. It is contrasted with exchange trading, which occurs via corporate-owned facilities constructed for the purpose of trading (i.e., exchanges), such as futures exchanges or stock exchanges. 2

3 Rozwój wszerz", typowy dla początkowych stadiów rozwojowych rynku, polega na stopniowym wzroście pojemności rynku finansowego, jednak przy mało zróżnicowanej ofercie produktów i przy względnej powolności handlu nimi - zmiany mają więc charakter ilościowy. Rozwój w głąb" ma wszelkie znamiona jakościowych przemian na rynku finansowym, czego wyrazem staje się powołanie do życia nowych jego segmentów. Oferowane na nich nowe instrumenty finansowe, potocznie nazywane produktami przemodelowanymi i pochodnymi, otwierają" podzbiory kolejnych transakcji rynkowych. Derywaty, bo o nich mowa, stają się wtedy samodzielnymi instrumentami finansowymi, które oddzieliły się od będących ich źródłem podstawowych produktów i rynków. Ich wynalazcy posługują się prostą receptą uznając, że elementy produktu podstawowego, np. obligacji zwykłej (oprocentowanie, okres ważności, waluta) nie są stałe, i że zgodnie z zasadą układania klocków można tworzyć coraz to inne ich kombinacje. Nośnikiem innowacji są jednak nie tyle nowe cechy konstrukcyjne produktu, co jego nowe funkcje. Innowację należy więc...definiować w terminach raczej popytu niż podaży, to znaczy jako zmianę wartości i zaspokajania potrzeb konsumenta..." [Drucker]. W tym kontekście dopiero wykreowanie derywatów oznaczało przemianę jakościową, gdyż poprzez nowe zastosowania (funkcje), zmieniało strategie finansowe podmiotów gospodarujących, zwłaszcza przedsiębiorstw i banków. Bardziej wnikliwą analizę tendencji na współczesnych rynkach finansowych, przede wszystkim w aspekcie mechanizmów uruchamiających innowacje finansowe, umożliwia rys

4 Rys Tendencje na rynkach finansowych jako źródło kreacji innowacji Systematyka źródeł wyłaniania się innowacji finansowych nie jest łatwa ze względu na krzyżowanie się" pojedynczych przyczyn oraz obecność licznych sprzężeń zwrotnych w całym mechanizmie (na rysunku zaznaczono je dwukierunkowymi strzałkami wewnątrz poszczególnych bloków schematu). Punktem wyjścia wczesnych przemian na rynkach finansowych stały się pewne tendencje makroekonomiczne zapoczątkowane w połowie lat siedemdziesiątych - globalizacja gospodarki, niestabilność stóp procentowych i kursów walutowych, uporczywość inflacji, czy międzynarodowy kryzys zadłużenia. Pod presją umiędzynarodowienia transakcji finansowych i w warunkach rosnącej walki konkurencyjnej centrów finansowych świata w wielu krajowych systemach finansowych 4

5 podjęto procesy deregulacji. Od większości uczestników rynku zaczęto wymagać większej elastyczności, zarówno w aspekcie silniejszej ochrony przed zmiennością podstawowych parametrów rynkowych, jak również szybszej reakcji na wyłaniające się tendencje. Miarą i symbolem procesu głębokich przeobrażeń strukturalnych rynków finansowych stały się trwałe tendencje: 1) sekurytyzacji, jako procesu zmiany charakteru niektórych aktywów podmiotów gospodarujących i nadania im formy zbywalnych instrumentów finansowych (papierów wartościowych), 2) związanego z tym wzrostu roli banków inwestycyjnych, 3) wspólnego wzrostu wzajemnie poprzerastanych" rynków pieniężnego, kapitałowego i walutowego, 4) odpośredniczenia", czyli ograniczenia roli banku komercyjnego jako klasycznego pośrednika pomiędzy kapitałodawcami a kapitałobiorcami; przedsiębiorstwa zaczęły w coraz większym stopniu zaspakajać swoje potrzeby kapitałowe poprzez emisję papierów wartościowych. Wydatnie zmieniło się położenie strategiczne banków uniwersalnych poddanych nasilonej presji osiągania zysków. Banki odpowiedziały między innymi rozszerzeniem wolumenu usług drogą wprowadzenia innowacji finansowych i udoskonalenia technologii finansowej, wspartych nowoczesnymi rozwiązaniami w zakresie telekomunikacji oraz przetwarzania danych. Deregulacja (łac.) - zmniejszenie oddziaływania państwa na ekonomiczną sferę kraju, czyli przede wszystkim na rynek, poprzez brak ingerencji w ustalanie cen oraz jakości dóbr i usług. Jest to także znoszenie regulacji prawnych na linii pracownik-pracodawca poprzez znoszenie lub obniżanie płacy minimalnej. Deregulacja wiąże się ściśle z procesem liberalizacji gospodarki, a często i prywatyzacji. Polskim przykładem może być tu zniesienie zakazu posiadania zagranicznych kont bankowych przez polskich obywateli, co znacznie ułatwiło swobodę przepływu kapitału. W rachunkowości sekurytyzacja polega na wykupie wierzytelności ze środków uzyskanych z emisji obligacji 5

6 Anglosaski rodowód derywatów wskazuje jednak na fakt, że w znacznej masie formowano je na rynkach papierów wartościowych, a nie w bankach. Innowacje finansowe były najczęściej pomysłem maklerów. Rynek papierów wartościowych jest dogodnym środowiskiem formowania się innowacji, lecz tylko ich część wolno bezpośrednio wiązać z giełdą. Pozagiełdowy rynek papierów wartościowych (OTC; Over-the-counter) systematycznie zyskuje w USA na znaczeniu, nie tylko pod względem zdobywania umownie pojmowanego rynku finansowego, lecz także z uwagi na chłonność innowacyjną. OTC, jako rynek wolny", z założenia przewidziany dla obrotu akcjami nie spełniającymi kryteriów dopuszczenia do notowań giełdowych, przyciąga inwestorów elastycznością swoich procedur. Umożliwia prowadzenie bezpośredniego handlu między maklerami a inwestorami poprzez sieć urządzeń komputerowotelefonicznych. Szybkość współczesnej komunikacji i możliwość negocjowania cen powodują, że wielu handlowców nie widzi wielkiego sensu w kontakcie z tradycyjną giełdą. Dobrze ilustrują powyższe spostrzeżenia finansowe transakcje terminowe, których źródeł należy szukać na giełdach towarowych. Wahania cen giełdowych surowców, np. rolniczych, skłaniały producentów i odbiorców do zabezpieczania się przed niekorzystną zmianą Instrumenty pochodne, derywaty (ang. derivatives) - rodzaj papierów wartościowych, instrumenty finansowe, których wartość uzależniona jest od wartości innych instrumentów finansowych, zwanych instrumentami bazowymi. Instrumentem bazowym mogą być akcje, obligacje, wysokość stopy procentowej, wartość indeksu giełdowego, a także tak nietypowe wskaźniki jak liczba dni słonecznych, wielkość opadu śniegu czy deszczu - derywaty pogodowe. Instrumenty potwierdzają uzyskanie przez nabywcę prawa do otrzymania w przyszłości określonej wartości pieniężnej lub dokonania transakcji. Najczęściej są wykorzystywane jako instrumenty zabezpieczające w celu minimalizacji ryzyka. 6

7 cen w przyszłości (spadku dla pierwszych, wzrostu dla drugich), właśnie przez zawieranie kontraktów terminowych. Centralna ekonomiczna funkcja derywatów polega na tym, że umożliwiają one podmiotom gospodarującym efektywne zarządzanie ryzykiem - korzystne pod względem kosztów i pozwalające na wysoką elastyczność. Tworzenie procedur ochronnych przed ryzykiem zmiany cen (hedging), stało się pierwotnym motywem udziału w terminowych transakcjach na rynkach surowcowych, i w podobnym celu zostało przeniesione na rynek walutowy i giełdę papierów wartościowych. Równocześnie dla niektórych uczestników rynku terminowego motywem naczelnym stała się spekulacja (trading). Zatem jeżeli jedna ze stron transakcji chroni swoją pozycję finansową - zamyka na klucz" zysk w obawie przed spadkiem kursów akcji, to druga przewiduje ich wzrost. W tym świetle można wysunąć tezę, że proces powstawania nowych instrumentów finansowych miał dwie ważne siły sprawcze, sprzęgnięte z dążeniem do osiągnięcia dwóch celów: 1) coraz efektywniejszego rozłożenia ryzyka miedzy strony kontraktów finansowych, 2) coraz szerszego stosowania dźwigni finansowej, czyli kontroli nad jak największym strumieniem pieniężnym, przy relatywnie niskim zaangażowaniu kapitału własnego Jak podają specjaliści amerykańscy, na współczesnym rynku znajduje się obecnie ponad 1200 różnych rodzajów pochodnych, które ułatwiają bankom, firmom i inwestorom kontrolowanie ryzyka, a korzyści jakie z nich płyną znacznie przewyższają niebezpieczeństwa. Praktyka gospodarcza dowiodła, że działania przedsiębiorcze wymagają skłonności do ryzyka. Rynek finansowy, dzięki innowacjom dotyczącym produktów i 7

8 operacji, staje się podporą przedsiębiorczości - nie tylko chroni przed nadmiernym ryzykiem, lecz zwiększa manewrowość firmy" w dziedzinie finansów. W kontekście ewolucji rynku derywatów warto raz jeszcze powrócić do oceny sposobu funkcjonowania różnych modeli organizacji współczesnych rynków finansowych. W analizie mechanizmu kreacji innowacji finansowych warto wyodrębnić jeszcze jeden wątek. Istnieje bowiem zjawisko, które można określić jako swoistego rodzaju ruch okrężny regulacja - innowacja rynkowa". Można posłużyć się tu następującym schematem: Dostrzegana przez niektórych ekonomistów zawrotna gra" regulacjainnowacja-nowa regulacja może stanowić przyczynek do szukania innych jeszcze sił determinujących rynek derywatów. Możemy bowiem przypuszczać, że narodziny przynajmniej niektórych innowacji można tłumaczyć jako manewr obejścia" zbyt niekorzystnych dla przedsiębiorstw i banków regulacji. Instytucje nadzoru mogą uzasadniać swoje pociągnięcia złożonością informacyjną współczesnego środowiska działania instytucji finansowych i ograniczoną w takich warunkach zdolnością do skutecznej kontroli ich zachowań. Ilość informacji zawartych w cenach, jak również szybkość i intensywność przetwarzania informacji wciąż rosną. Właśnie derywaty mogą odgrywać pozytywną rolę w czynieniu rynków finansowych bardziej 8

9 przejrzystymi". Poprzez sprzyjanie strategiom arbitrażu i wpływ na układ cen na rynkach terminowych, derywaty potrafią połączyć rozkawałkowane" rynki cząstkowe. Generalnie rzecz biorąc, współczesne rynki finansowe stają się coraz częściej areną gry o informacje. Strony transakcji nie tylko zabiegają o dysponowanie większą masą informacji, lecz przywiązują wagę do jakości i kosztów jej pozyskania. Tymczasem świat teraźniejszej gospodarki cechuje powszechne zjawisko asymetrii informacji. Upraszczając, asymetria informacji polega na nierównomiernym jej rozkładzie między stronami kontraktów rynkowych. Załóżmy abstrakcyjnie, że wskutek pewnej operacji doszło między kontrahentami do zamiany ról; strona reprezentująca popyt włada teraz informacjami strony oferującej podaż, i odwrotnie. W warunkach symetrii informacji taka transformacja byłaby pozbawiona skutków ekonomicznych, czyli obojętna dla położenia finansowego podmiotów wymiany. Ponieważ nie ma możliwości zdyskontowania przewagi informacyjnej, nikt nie może poprawić swojej pozycji kontraktowej - pozostaje ona niezmienna. Utrwalona w teorii finansów hipoteza efektywnego rynku finansowego została jednoznacznie osadzona w kontekście efektywności informacyjnej. Twórca tej hipotezy, E. Fama, nazwał warunki efektywności rynku kapitałowego, zakładające: 1) brak kosztów transakcyjnych, 2) bezpłatny dostępu do informacji dla wszystkich zainteresowanych, 3) homogeniczny charakter oczekiwań inwestorów co do implikacji informacji dla bieżących i przyszłych kursów papierów wartościowych. W takim przypadku ceny różnych produktów będą oscylować blisko ich wartości, zyskując cechę cen równowagi. Rynek finansowy jest w tym 9

10 kontekście efektywny wtedy, jeśli ceny papierów wartościowych dostosowują się niezwłocznie do napływających do inwestorów informacji. Jednak założenie o funkcjonującym bez przeszkód i w pełni efektywnym rynku kapitałowym, z doskonałym poinformowaniem wszystkich jego aktorów" jest utopią. I nie jest to tylko rezultat zawodności mechanizmów rynku. Asymetria informacji jest przecież również wynikiem gry ekonomicznej o przewagę informacyjną, rezultatem konfrontacji realizujących odmienne interesy uczestników procesu wymiany. Dochodzimy więc do zaskakującej konkluzji, że nierównomierne władanie informacją przez aktorów" jest jedną z ważnych przesłanek zawierania transakcji. Oczywiście każda ze stron subiektywnie ocenia własną przewagę w warunkach nierównego rozkładu informacji, która ma się skonkretyzować w przyroście zysków - a to ożywia rynek. T. Plummer: Podstawowym katalizatorem procesu powstawania zbiorowości (np. inwestorów giełdowych) jest sytuacja braku równowagi". Rodzi ona rywalizację i dążenie wielu uczestników rynku do jej zmiany. To z kolei wiąże się z nieustannym procesem przekazywania informacji i ich analizowania. Reasumując, należy stwierdzić, że rynek instrumentów pochodnych wprowadza pewien ład informacyjny w systemie finansowym (funkcjonowanie rynków terminowych może tworzyć podstawę do prognozowania np. stóp procentowych czy kursów walutowych). Z drugiej jednak strony zjawisko asymetrii informacji jest trwałą charakterystyką środowiska współczesnych inwestorów. 10

11 5. Istota i pola aktywności inżynierii finansowej Tak często użyte już pojęcie inżynierii finansowej nie zostało jeszcze zdefiniowane. Niewątpliwie inżynieria finansowa jest działalnością ściśle związaną z zarządzaniem ryzykiem i ze stosowaniem instrumentów pochodnych. W związku z tym wypada jednak postawić następujące pytanie: czy uzasadnione jest kojarzenie inżynierii finansowej z każdym przejawem zastosowania instrumentów pochodnych. G. Crawford i B. Sen podają, za pomocą dość rozbudowanego przykładu, że inżynierowie-finansiści potrafią tworzyć z instrumentów tradycyjnych i pochodnych nowe aktywa, oparte jedynie na części tych instrumentów (rozłożonych nota bene wcześniej z pomocą inżynierii finansowej na mniejsze składniki). Ten inżyniersko-konstrukcyjny punkt widzenia zachęca do przywołania innej analogii. Sposób konstruowania instrumentów pochodnych można wyjaśniać przez przykład przebiegu chemicznych reakcji analizy i syntezy. Możemy więc mieć do czynienia jeszcze z chemią finansową. Sposoby wyceny wszelkich tytułów finansowych oraz metody komponowania optymalnego finansowania mogą znaleźć oparcie - jak twierdzą L. Perridon i M. Steiner - w logice przebiegu dwóch procesów: 1) rozkładania, jak to się dzieje w przypadku reakcji analizy, całego instrumentu finansowego na jego części składowe (Stripping); 2) scalania, analogicznie do przebiegu reakcji syntezy, części różnych produktów finansowych, w inny instrument (Replicating) Można sobie wyobrazić w pierwszym przypadku następujące rozwiązanie. 11

12 Klasyczna obligacja, składająca się z wnoszonej kwoty kapitału i składnika odsetkowego, może zostać rozłożona na dwie części. Odpowiednikiem pierwszego składnika będzie powszechnie znana przecież w świecie finansów, stosuje regułę dyskonta, obligacja typu Zero- Bonds. Odpowiednikiem drugiego składnika może być tytuł finansowy, stwierdzający prawa do płatności odsetkowych. Również dzięki derywatowi staje się możliwe odszczepienie pojedynczego ryzyka od innych cech aktywu bazowego, a tym samym wyizolowana wycena tej konkretnej formy ryzyka. W rezultacie takiego działania, zbliżonego do chemicznej reakcji analizy, obrót instrumentem pochodnym oznaczać będzie przeniesienie między stronami kontraktu tylko jednej, odseparowanej formy ryzyka. Drugi przypadek to nowotworzenie" instrumentu finansowego drogą połączenia w jedną całość niektórych elementów konstrukcyjnych dwóch instrumentów tradycyjnych, złożenia derywatu i instrumentu tradycyjnego itp. Zazwyczaj duża elastyczność takich konstrukcji oraz praktycznie nieograniczona liczba dostępnych kombinacji, pozwalają stworzyć produkt dostosowany do potrzeb pojedynczych użytkowników. Jest to szczególnie ważne wtedy, gdy tak zbudowany derywat gwarantuje najlepsze dopasowanie do indywidualnego profilu ryzyka przedsiębiorstwa czy banku. 12

13 Na tle podniesionych uwag, można podjąć próbę sformułowania następującej definicji inżynierii finansowej: Inżynieria finansowa to umiejętność projektowania, konstruowania i wdrażania innowacji finansowych w dziedzinie nowoczesnego zarządzania finansami, umożliwiająca optymalny wybór metody finansowania działalności i efektywne zarządzanie ryzykiem, silnie wsparta przez zaawansowane metody wyceny instrumentów pochodnych i modelowania ryzyka, a także przez nowoczesną technologię informatyczną. Użyte w pierwszym członie definicji sformułowanie umiejętność", nie zaś działalność polegająca na", wynika z naszego przeświadczenia, że właśnie know how tworzy twardy rdzeń" inżynierii finansowej. Optymalna metoda finansowania powinna odpowiadać czterem grupom wymogów: Po pierwsze, metoda finansowania musi być podporządkowana celom strategicznym. Dotyczy to przede wszystkim zdobywania nowych źródeł finansowania i dostosowywania konstrukcji instrumentów finansowych do popytowo-podażowych charakterystyk rynku. Po drugie, metoda finansowania powinna spełniać zbiór kryteriów oceniających stopień realizacji celów finansowych (m.in. obniżać koszty finansowania i skutecznie je kontrolować, wzmacniać strukturę bilansową firmy pod kątem jej stabilności, kontrolować ryzyko rynkowe, utrzymywać płynność finansową). Po trzecie, metoda finansowania nie może kolidować z interesami właścicieli firmy. Z punktu widzenia, na przykład, akcjonariuszy metoda finansowania powinna marginalizować ujemne skutki zjawiska rozwodnienia kapitału" wynikającego z decyzji o nowej emisji akcji. 13

14 Po czwarte, metoda finansowania musi uwzględniać także cele o charakterze transakcyjnym związane z pierwotnym i wtórnym rynkiem finansowania. Niepodważalna pozostaje konstatacja o związkach inżynierii finansowej z bankowością inwestycyjną. W celu zarysowania szerszego pola dla dalszej dyskusji, stawiamy następujące pytanie: czy Polsce potrzebne są banki inwestycyjne? 1. Stawiamy dwie tezy: Teza 1: Jeżeli proces prywatyzacji polskiej gospodarki nie będzie powstrzymywany to, zważywszy dodatkowo na konieczność restrukturyzacji wielu polskich firm, powinien wyłonić się głęboki rynek dla usług banków inwestycyjnych. Teza 2: Wielu polskich ekspertów uważa, że polski system finansowy cechuje nadal duża sztywność i nierównowaga instytucjonalna (mały udział banków w finansowaniu procesów rozwojowych, niedostateczna jeszcze kapitalizacja rynku giełdowego, brak wyspecjalizowanych pozabankowych instytucji finansowych, nadregulacja rynku kapitałowego). Aktualnie w świecie bankowości inwestycyjnej można wyodrębnić trzy grupy banków: 1) banki ponadnarodowe oferujące szeroki portfel usług i dysponujące możliwością geograficznej dywersyfikacji portfela inwestycyjnego, 2) duże banki narodowe obsługujące inwestorów instytucjonalnych na lokalnych rynkach UE, 3) banki inwestycyjne obsługujące małe i średnie przedsiębiorstwa, a nawet (co jest jednak rzadkością) osoby fizyczne na lokalnych rynkach Unii Europejskiej. Istnieją dwa sposoby wyodrębniania pól aktywności banków inwestycyjnych. 14

15 Sposób pierwszy bierze za podstawę najczęściej spotykaną definicję banku inwestycyjnego: jest to instytucja, która świadczy wiązkę kreatywnych usług finansowych, wykorzystując przy tym wszelkie możliwości (a zatem i zalety) krajowych i międzynarodowych rynków kapitałowych. Może istnieć pokrewieństwo między inżynierią finansową i bankowością inwestycyjną. W związku z tym można wyodrębnić trzy kompleksy aktywności operacyjnej banków inwestycyjnych: 1) działalność na rynku emisji papierów wartościowych (administrowanie emisją w fazie jej przygotowania, gwarantowanie emisji i jej plasowanie), 2) działalność na rynku wtórnym, czyli szeroko pojmowany obrót papierami wartościowymi (łącznie z wykorzystaniem operacji na papierach udziałowych dla realizacji programu fuzji i przejęć firm); 3) działalność na rynku instrumentów pochodnych, a zasadniczo świadczenie usług doradztwa dla firm dziedzinie zarządzania ryzykiem. Drugi sposób określania pola aktywności banków inwestycyjnych bazuje na identyfikacji głównych obszarów doradztwa, jakie banki inwestycyjne mogą świadczyć na rzecz swoich klientów. Mieści się w zakresie tych usług m.in. doradztwo w zarządzaniu aktywami powierniczymi i właśnie doradztwo w dziedzinie inżynierii finansowej - z naciskiem na program fuzji i przejęć oraz zarządzanie ryzykiem. Reasumując, banki inwestycyjne byłyby konieczne dla właściwego przebiegu procesu transformacji polskiej gospodarki, gdyż efektywna restrukturyzacja firm może zostać osiągnięta dzięki programowi fuzji i przejęć, natomiast w zmieniającym się otoczeniu firm (zwłaszcza przy 15

16 rosnącym ryzyku rynkowym) powinny funkcjonować banki inwestycyjne jako instytucje profesjonalnego doradztwa w zarządzaniu ryzykiem. Dobrą ilustracją aktywności operacyjnej banku inwestycyjnego, w której może on stosować narzędzia właściwe dla inżynierii finansowej, jest proces sekurytyzacji aktywów. Sekurytyzacja to sposób pozyskiwania funduszy, polegający na uznaniu przez przedsiębiorców rynków papierów wartościowych za zewnętrzne źródła finansowe, zamiast banków i podobnych pośredników finansowych. Jako nowoczesna operacja finansowa, sekurytyzacja polega na przekształceniu posiadanych przez dany podmiot aktywów w papiery wartościowe zbywalne na rynku finansowym. Sprzedający aktywa, poszukujący tą drogą kapitału, wyodrębnia pakiet jednorodnych aktywów, aby sprzedać je np. bankowi inwestycyjnemu. Sprzedawane aktywa reprezentują prawo do należności płatnych w przyszłości. Podmiot nabywający te należności, np. bank inwestycyjny, emituje na ich podstawie papiery wartościowe zbywane na rynku finansowym; noszą one nazwę asset backed securities (ABS). Etapy procesu sekurytyzacji aktywów przedstawia rysunek

17 Rys Etapy procesu sekurytyzacji aktywów 17

18 6. Zarządzanie ryzykiem, czyli wstęp do inżynierii finansowej Problem zarządzania ryzykiem z wykorzystaniem derywatów można rozpatrywać na dwóch płaszczyznach. Po pierwsze, wzrost obrotów instrumentami pochodnymi i rosnąca złożoność rynków finansowych wymagają odpowiednich reakcji ze strony ich regulatorów. Bazylejski Komitet Nadzoru Bankowego opublikował niedawno zbiór 25 zasad, stanowiących wymogi efektywnego nadzoru bankowego. W jednej z zasad sprecyzowano pojęcie wszechstronnego zarządzania ryzykiem". Zgodnie z literą cytowanego dokumentu proces ten obejmuje identyfikację, pomiar, monitoring i kontrolę wszystkich rodzajów ryzyka. Czy z naszego punktu widzenia ta wykładnia zarządzania ryzykiem znajdzie zastosowanie? Czy ma ona walor uniwersalnego ujęcia tej skomplikowanej problematyki? Odpowiedź na to pytanie przeniesie rozważania na drugą - wcześniej zapowiedzianą - płaszczyznę. W podejściu instytucji nadzoru nie ma, co jest w pełni zrozumiałe, aktywnych aspektów zarządzania ryzykiem. Tak więc z punktu widzenia użytkowników derywatów, proces zarządzania ryzykiem musi mieć inną sekwencję Analiza ryzyka --- Sterowanie ryzykiem --- Kontrola ryzyka Ewidentnie podkreślony aktywny charakter procesu zarządzania ryzykiem polega na tym, by przez sterowanie ryzykiem chronić potencjał zarobkowy firmy i zabezpieczyć wartość inwestycji przed niekorzystnymi wpływami zewnętrznymi. 18

19 Pierwsza faza zarządzania ryzykiem, analiza ryzyka, obejmuje określenie ryzyka (identyfikację form ryzyka, klasyfikację jego determinantów) oraz analizę sensu stricto, czyli pomiar ryzyka i symulację jego wpływu na inwestycję. Faza druga, sterowanie ryzykiem, dotyczy różnych strategii inwestycyjnych i wyboru przystających do nich procedur ochronnych. Faza trzecia, kontrola ryzyka, polega na ciągłym monitorowaniu tzw. pozycji ryzyka. Podejście do zarządzania ryzykiem przedstawiono na rys Rys Proces decyzyjny inwestora na rynku finansowym 19

20 Proces decyzyjny inwestujących na rynku finansowym (a więc nie tylko na rynku derywatów) obejmuje trzy stadia. W pierwszej fazie, pochłaniającej relatywnie najwięcej czasu, inwestor przygotowuje bazę informacyjną dla zbudowania strategii inwestycyjnej i podejmowania decyzji operacyjnych. W nowoczesnej teorii inwestowania portfelowego ta faza nazywana jest krótko planowaniem. Konfrontacja struktury oczekiwań inwestora z potencjalnymi wariantami inwestowania, jest pierwszym krokiem do wypracowania filozofii inwestycyjnej". Określenie pierwszej składowej, czyli oczekiwań inwestora, jest pochodną zestawienia jego celów z ograniczeniami. Cele i ograniczenia zależą oczywiście już od samej przynależności" inwestorów (inwestorzy instytucjonalni czy inwestorzy indywidualni). Przykładowo, inwestorzy instytucjonalni są silnie ograniczani przepisami prawa, restrykcjami natury funkcjonalnej, czy zgodnością ze statutem. Określenie celów inwestora w sensie sformalizowanym polega na uwzględnianiu akceptowanej relacji między oczekiwaną stopą zwrotu z inwestycji, a pewną miarą ryzyka; może nią być odchylenie standardowe jako miara zmienności strumieni pieniężnych netto generowanych przez różne aktywa z potencjalnego portfela inwestycyjnego. Przykładem poszukiwania takiej relacji może być próba oszacowania stopy zwrotu z uwzględnieniem ryzyka, według formuły: stopa zwrotu z uwzględnieniem ryzyka = stopa zwrotu z aktywu β gdzie β = wskaźnik ryzyka (miara systematycznego ryzyka towarzyszącego danemu aktywowi; na rynku giełdowym jest to wskaźnik siły reakcji rynkowych zmian kursu akcji na zmiany wartości indeksu giełdowego). 20

21 Określenie drugiej składowej, czyli wstępnego oszacowania wariantów inwestowania, jest w przeważającym stopniu rezultatem analiz o charakterze prognostycznym. Polega na próbie przewidzenia przyszłej ewolucji rynku, zarówno w sensie globalnym, w przekroju wybranych jego sektorów, jaki i w odniesieniu do rynku wybranych walorów. Tak opracowana baza informacyjna pozwala wypracować filozofię inwestowania", jako zbiór względnie trwałych zasad budowy portfela inwestycyjnego. Ustalenie filozofii inwestowania" ma znaczenie dla uściślenia portfela wyjściowego. Z teoretycznego punktu widzenia, portfel wyjściowy jest efektem wyboru spośród wielu wariantów kombinacji stopa zwrotu-ryzyko", przy uwzględnieniu funkcji preferencji ryzyka inwestora. Druga i trzecia faza, odpowiednio realizacja oraz kontrola (pomiar efektów), zamykają proces decyzyjny inwestora. Zakładając, że decyzje inwestorów na rynku finansowym mają wymiar strategiczny, można w inny jeszcze sposób pokazać sekwencję procesu decyzyjnego: diagnoza --- projektowanie --- selekcja Diagnoza to rozpoznanie sytuacji wyjściowej inwestora, i rozstrzygnięcie tak fundamentalnych aspektów strategii inwestycyjnej jak wielkość kapitału, horyzont czasowy inwestowania i skłonność (lub awersja) do ryzyka. Faza projektowania obejmuje poszukiwanie i zastosowanie algorytmu decyzyjnego. Wybór algorytmu decyzyjnego zależy od przyjętej filozofii inwestowania" i polega na stosowaniu takich narzędzi jak analiza techniczna, analiza fundamentalna czy teoria inwestowania portfelowego. 21

22 Przykład zastosowania jednego z takich narzędzi, analizy fundamentalnej (przeprowadzonej dla banku, jako emitenta dłużnego papieru wartościowego), pokazano na rysunku 6.2. Analiza fundamentalna dociera do długofalowych determinantów kondycji ekonomicznej, co dla oglądu banków jako instytucji zaufania publicznego ma wyjątkowe znaczenie. Rys Rozwinięta struktura analizy fundamentalnej banków ( Piramida" analizy ratingowej wg Moody's Investors Service) Mamy tu do czynienia z logicznie rozwijającym się schematem badawczym, łączącym: 1) analizę uwarunkowań zewnętrznych i wewnętrznych kondycji banku, 2) ocenę makro- i mikroekonomicznych czynników strategicznego położenia banku, 3) jakościowe i ilościowe determinanty jego efektywności. 22

23 W ujęciu syntetycznym analizę fundamentalną sprowadzić można do trój elementowego systemu wartościowania. Pierwszy element, nazywany analizą sektorową obejmuje analizę trendu koniunkturalnego w branży bankowej, perspektywy wzrostu sektora, pozycję rynkową badanego banku na tle konkurentów. Drugi element to analiza mocnych i słabych stron banku, zbudowana na zachodnich wzorcach analizy SWOT. Trzecia składowa to wielowskaźnikowy pomiar sytuacji finansowej banku, zbudowany na bazie podstawowych sprawozdań-bilansu, rachunku wyników i rachunku cashflow. Warto zauważyć, że poszczególne elementy oceny korespondują z różnymi formami ryzyka, przywiązanymi do papieru wartościowego wyemitowanego przez bank. Dotychczas kwestie zarządzania ryzykiem podnosiliśmy w sposób uniwersalny, traktując rynek finansowy jako jednolite środowisko inwestycyjne. Wnikając w specyfikę rynku instrumentów pochodnych trzeba pamiętać, że dynamiczny rozwój derywatów jest konsekwencją rosnącego ryzyka inwestycyjnego, które jest najważniejszym stymulatorem rozwoju nowych instrumentów finansowych. Na przykład, w warunkach obniżających się krótkoterminowych realnych i nominalnych stóp procentowych i związanej z nimi większej stabilności kursów walutowych, inwestorzy poszukują instrumentów finansowych o wydłużonym terminie zapadalności (choćby obligacji długoterminowych). Rośnie też popyt na instrumenty o wyższych stopach oprocentowania (na przykład euroobligacje), a maleje popyt na obligacje narodowe i obligacje rynków rozwijających się. W takiej sytuacji również istotnie zwiększa się też ilość transakcji swapowych, które zamieniają instrumenty o krótkim terminie zapadalności, na instrumenty terminowe. Spójrzmy na rynek instrumentów pochodnych poprzez pryzmat poznanych już motywów angażowania się w te transakcje. Szczególnie 23

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI

Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem SPIS TREŚCI Analiza inwestycji i zarządzanie portfelem Frank K. Reilly, Keith C. Brown SPIS TREŚCI TOM I Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa do wydania amerykańskiego O autorach Ramy książki CZĘŚĆ I. INWESTYCJE

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC BETA Specjalistycznego Funduszu Inwestycyjnego Otwartego z dnia 27 lutego 2015 r.

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC BETA Specjalistycznego Funduszu Inwestycyjnego Otwartego z dnia 27 lutego 2015 r. Ogłoszenie o zmianach statutu KBC BETA Specjalistycznego Funduszu Inwestycyjnego Otwartego z dnia 27 lutego 2015 r. KBC Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. działające jako organ KBC BETA Specjalistycznego

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r. OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r. Na podstawie 28 ust. 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 listopada

Bardziej szczegółowo

RYNKI INSTRUMENTY I INSTYTUCJE FINANSOWE RED. JAN CZEKAJ

RYNKI INSTRUMENTY I INSTYTUCJE FINANSOWE RED. JAN CZEKAJ RYNKI INSTRUMENTY I INSTYTUCJE FINANSOWE RED. JAN CZEKAJ Wstęp Część I. Ogólna charakterystyka rynków finansowych 1. Istota i funkcje rynków finansowych 1.1. Pojęcie oraz podstawowe rodzaje rynków 1.1.1.

Bardziej szczegółowo

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r.

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r. Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r. art. 12 ust. 2 Statutu Brzmienie dotychczasowe: 2. Cel Subfunduszu Global Partners Kredyt

Bardziej szczegółowo

Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa

Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa Monografie i Opracowania 563 Paweł Niedziółka Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa Warszawa 2009 Szkoła Główna Handlowa w Warszawie OFICYNA WYDAWNICZA Spis treści Indeks skrótów nazw własnych używanych

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R. Niniejszym, Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza o zmianie

Bardziej szczegółowo

Opis: Spis treści: Tytuł: Papiery wartościowe na rynku pieniężnym i kapitałowym. Autorzy: Sławomir Antkiewicz

Opis: Spis treści: Tytuł: Papiery wartościowe na rynku pieniężnym i kapitałowym. Autorzy: Sławomir Antkiewicz Tytuł: Papiery wartościowe na rynku pieniężnym i kapitałowym. Autorzy: Sławomir Antkiewicz Opis: Wraz z rozwojem rynku kapitałowego i pieniężnego w Polsce rośnie znaczenie znajomości konstrukcji i stosowania

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. POSTANOWIENIA OGÓLNE 3 ROZDZIAŁ 2. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL DŁUŻNY 3 ROZDZIAŁ 3. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165 Finansowanie działalności przedsiebiorstwa przedsiębiorstw-definicja Przepływy pieniężne w przedsiębiorstwach Decyzje finansowe przedsiębiorstw Analiza finansowa Decyzje finansowe Krótkoterminowe np. utrzymanie

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE PROSPEKTU INFORMACYJNEGO UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 PAŹDZIERNIKA 2013 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE PROSPEKTU INFORMACYJNEGO UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 PAŹDZIERNIKA 2013 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE PROSPEKTU INFORMACYJNEGO UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 PAŹDZIERNIKA 2013 R. Niniejszym Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych

Bardziej szczegółowo

SYSTEM FINANSOWY Płynność instrumentów pochodnych w kontekście uwarunkowań regulacyjnych

SYSTEM FINANSOWY Płynność instrumentów pochodnych w kontekście uwarunkowań regulacyjnych SYSTEM FINANSOWY Płynność instrumentów pochodnych w kontekście uwarunkowań regulacyjnych dr Anna Chmielewska Plan Wieloaspektowa analiza rynków instrumentów pochodnych Ryzyko systemowe Kluczowe reformy

Bardziej szczegółowo

Rynek kapitałowopieniężny. Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego

Rynek kapitałowopieniężny. Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego Rynek kapitałowopieniężny Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego Uczestnicy rynku finansowego Gospodarstwa domowe Przedsiębiorstwa Jednostki administracji państwowej i lokalnej Podmioty zagraniczne

Bardziej szczegółowo

Rynek finansowy w Polsce

Rynek finansowy w Polsce finansowy w Polsce finansowy jest miejscem, na którym są zawierane transakcje kupna i sprzedaży różnych form kapitału pieniężnego, na różne terminy w oparciu o instrumenty finansowe. Uczestnikami rynku

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny...

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny... Opis funduszy Spis treści Opis funduszy OF/ULS2/1/2015 Rozdział 1. Rozdział 2. Rozdział 3. Rozdział 4. Rozdział 5. Rozdział 6. Rozdział 7. Rozdział 8. Rozdział 9. Rozdział 10. Postanowienia ogólne...3

Bardziej szczegółowo

PRZEDSIĘBIORSTWO NA RYNKU KAPITAŁOWYM. Praca zbiorowa pod redakcją Gabrieli Łukasik

PRZEDSIĘBIORSTWO NA RYNKU KAPITAŁOWYM. Praca zbiorowa pod redakcją Gabrieli Łukasik PRZEDSIĘBIORSTWO NA RYNKU KAPITAŁOWYM Praca zbiorowa pod redakcją Gabrieli Łukasik Katowice 2007 SPIS TREŚCI WSTĘP 9 I. WPŁYW ROZWOJU RYNKU KAPITAŁOWEGO NA WYBORY WSPÓŁCZESNEGO - PRZEDSIĘBIORSTWA 13 1.

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 13 czerwca 2014 r.

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 13 czerwca 2014 r. Ogłoszenie o zmianach statutu KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 13 czerwca 2014 r. KBC Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. działające jako organ KBC OMEGA Funduszu Inwestycyjnego

Bardziej szczegółowo

TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH

TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH ZAŁĄCZNIK NR 1 DO REGULAMINU TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH W ramach Zarządzania, Towarzystwo oferuje następujące Modelowe Strategie Inwestycyjne: 1. Strategia Obligacji: Cel inwestycyjny: celem

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia 1 Wstępne wiadomości

Ćwiczenia 1 Wstępne wiadomości Ćwiczenia 1 Wstępne wiadomości 1.Wyszukaj i uzupełnij brakujące definicje: rynek finansowy (financial market) instrument finansowy (financial instrument) papier wartościowy (security) 2. Na potrzeby analizy

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6

Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6 DZIENNIK URZĘDOWY KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6 TREŚĆ: Poz.: KOMUNIKATY KOMISJI EGZAMINACYJNEJ DLA AGENTÓW FIRM INWESTYCYJNYCH: 27 Komunikat Nr 20 Komisji Egzaminacyjnej

Bardziej szczegółowo

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Najbardziej ogólna klasyfikacja kategorii ryzyka EFEKT Całkowite ryzyko dzieli się ze względu na kształtujące je czynniki na: Ryzyko systematyczne Ryzyko

Bardziej szczegółowo

UFK SELEKTYWNY. Fundusz Inwestycyjny: AXA Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Globalnych Obligacji

UFK SELEKTYWNY. Fundusz Inwestycyjny: AXA Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Globalnych Obligacji UFK SELEKTYWNY UFK Selektywny to aktywnie zarządzany poprzez Trigon Dom Maklerski S.A. Ubezpieczeniowy Fundusz Kapitałowy, którego aktywa mogą stanowić Certyfikaty Inwestycyjne ośmiu Funduszy Inwestycyjnych

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Struktura rynku finansowego

Struktura rynku finansowego Akademia Młodego Ekonomisty Strategie inwestycyjne na rynku kapitałowym Grzegorz Kowerda Uniwersytet w Białymstoku 21 listopada 2013 r. Struktura rynku finansowego rynek walutowy rynek pieniężny rynek

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Opis Ubezpieczeniowych Funduszy Kapitałowych Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe funkcjonujące w ramach indywidualnych i grupowych ubezpieczeń na życie proponowanych

Bardziej szczegółowo

ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA OGÓLNE

ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA OGÓLNE Zasady Działania Funduszy i Planów Inwestycyjnych Załącznik do Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Indywidualne Ubezpieczenie na Życie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne...

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne... SPIS TREŚCI Wstęp......................................................... 9 Rozdział 1. Pojęcie i istota funduszu inwestycyjnego.................. 13 1.1. Definicja funduszu inwestycyjnego...............................

Bardziej szczegółowo

MIROSŁAWA CAPIGA. m #

MIROSŁAWA CAPIGA. m # MIROSŁAWA CAPIGA m # Katowice 2008 SPIS TREŚCI WSTĘP 11 CZĘŚĆ I DWUSZCZEBLOWOŚĆ SYSTEMU BANKOWEGO W POLSCE Rozdział 1 SPECYFIKA SYSTEMU BANKOWEGO 15 1.1. System bankowy jako element rynkowego systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

Fundusz PKO Strategii Obligacyjnych FIZ

Fundusz PKO Strategii Obligacyjnych FIZ Fundusz PKO Strategii Obligacyjnych FIZ 1 Wpływ polityki pieniężnej na obszar makro i wyceny funduszy obligacji Polityka pieniężna kluczowym narzędziem w walce z recesją Utrzymująca się duża podaż taniego

Bardziej szczegółowo

Autor: Agata Świderska

Autor: Agata Świderska Autor: Agata Świderska Optymalizacja wielokryterialna polega na znalezieniu optymalnego rozwiązania, które jest akceptowalne z punktu widzenia każdego kryterium Kryterium optymalizacyjne jest podstawowym

Bardziej szczegółowo

1 PRZEDMIOT I METODA NAUKI FINANSÓW

1 PRZEDMIOT I METODA NAUKI FINANSÓW Spis treści Wstęp Rozdział 1 PRZEDMIOT I METODA NAUKI FINANSÓW 1.1. Etymologia terminu finanse i główne etapy rozwoju finansów 1.2. Współczesne rozumienie finansów 1.2.1. Ogólna charakterystyka finansów

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE PROSPEKTU INFORMACYJNEGO IPOPEMA SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 WRZEŚNIA 2012 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE PROSPEKTU INFORMACYJNEGO IPOPEMA SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 WRZEŚNIA 2012 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE PROSPEKTU INFORMACYJNEGO IPOPEMA SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 WRZEŚNIA 2012 R. Niniejszym, Ipopema Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A., ogłasza

Bardziej szczegółowo

mgr Karol Marek Klimczak KONCEPCJA I PLAN ROZPRAWY DOKTORSKIEJ

mgr Karol Marek Klimczak KONCEPCJA I PLAN ROZPRAWY DOKTORSKIEJ mgr Karol Marek Klimczak KONCEPCJA I PLAN ROZPRAWY DOKTORSKIEJ Tytuł: Zarządzanie ryzykiem finansowym w polskich przedsiębiorstwach działających w otoczeniu międzynarodowym Ostatnie dziesięciolecia rozwoju

Bardziej szczegółowo

Inwestycje finansowe. Wycena obligacji. Stopa zwrotu z akcji. Ryzyko.

Inwestycje finansowe. Wycena obligacji. Stopa zwrotu z akcji. Ryzyko. Inwestycje finansowe Wycena obligacji. Stopa zwrotu z akcji. yzyko. Inwestycje finansowe Instrumenty rynku pieniężnego (np. bony skarbowe). Instrumenty rynku walutowego. Obligacje. Akcje. Instrumenty pochodne.

Bardziej szczegółowo

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC Parasol Funduszu Inwestycyjnego Otwartego w dniu 28 października 2011 r.

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC Parasol Funduszu Inwestycyjnego Otwartego w dniu 28 października 2011 r. Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC Parasol Funduszu Inwestycyjnego Otwartego w dniu 28 października 2011 r. KBC Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. działające jako organ KBC Parasol Funduszu

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zagadnienia na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zagadnienia na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) obowiązuje od 01.01.2016 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem. Opracował: Dr inŝ. Tomasz Zieliński

Zarządzanie ryzykiem. Opracował: Dr inŝ. Tomasz Zieliński Zarządzanie ryzykiem Opracował: Dr inŝ. Tomasz Zieliński I. OGÓLNE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE Cel przedmiotu: Celem przedmiotu jest zaprezentowanie studentom podstawowych pojęć z zakresu ryzyka w działalności

Bardziej szczegółowo

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Nauka o finansach Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Wykład 2 SYSTEM FINANSOWY Co to jest system finansowy? System finansowy obejmuje rynki pośredników, firmy usługowe oraz inne instytucje wykorzystywane

Bardziej szczegółowo

Komunikat Nr 13 Komisji Egzaminacyjnej dla agentów firm inwestycyjnych z dnia 10 lutego 2009 r.

Komunikat Nr 13 Komisji Egzaminacyjnej dla agentów firm inwestycyjnych z dnia 10 lutego 2009 r. Komunikat Nr 13 Komisji Egzaminacyjnej dla agentów firm inwestycyjnych z dnia 10 lutego 2009 r. w sprawie ustalenia zakresu tematycznego egzaminu na agenta firmy inwestycyjnej Na podstawie art. 128 ust.

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. Niniejszym, MCI Capital Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. z siedzibą w Warszawie,

Bardziej szczegółowo

Jak zarabiać na surowcach? SPIS TREŚCI

Jak zarabiać na surowcach? SPIS TREŚCI Jak zarabiać na surowcach? Adam Zaremba SPIS TREŚCI Wprowadzenie Rozdział 1. Strategiczna alokacja aktywów na rynkach surowców 1.1. Klasy aktywów inwestycyjnych 1.2. Strategiczna alokacja aktywów 1.3.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 27 marca 2015 r. Poz. 4. KOMUNIKAT Nr 169 KOMISJI EGZAMINACYJNEJ DLA DORADCÓW INWESTYCYJNYCH. z dnia 16 marca 2015 r.

Warszawa, dnia 27 marca 2015 r. Poz. 4. KOMUNIKAT Nr 169 KOMISJI EGZAMINACYJNEJ DLA DORADCÓW INWESTYCYJNYCH. z dnia 16 marca 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO Warszawa, dnia 27 marca 2015 r. Poz. 4 KOMUNIKAT Nr 169 KOMISJI EGZAMINACYJNEJ DLA DORADCÓW INWESTYCYJNYCH z dnia 16 marca 2015 r. w sprawie zakresu tematycznego

Bardziej szczegółowo

SYSTEM FINANSOWY W POLSCE. Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak. Wydanie*drugie zmienione

SYSTEM FINANSOWY W POLSCE. Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak. Wydanie*drugie zmienione SYSTEM FINANSOWY W POLSCE Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak Wydanie*drugie zmienione Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 2008 Spis treści Przedmowa do drugiego wydania

Bardziej szczegółowo

Wykład 8 Rynek akcji nisza inwestorów indywidualnych Rynek akcji Jeden z filarów rynku kapitałowego (ok 24% wartości i ok 90% PK globalnie) Źródło: http://www.marketwatch.com (dn. 2015-02-12) SGH, Rynki

Bardziej szczegółowo

Finanse i Rachunkowość

Finanse i Rachunkowość Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Finanse i Rachunkowość 1 Zestaw pytań

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Rynek pieniężny i kapitałowy Rok akademicki: 2014/2015 Kod: ZIE-2-313-s Punkty ECTS: 3 Wydział: Zarządzania Kierunek: Informatyka i Ekonometria Specjalność: - Poziom studiów: Studia II stopnia

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wprowadzenie. Rozdział 1. System bankowy w Polsce Joanna Świderska

Spis treści: Wprowadzenie. Rozdział 1. System bankowy w Polsce Joanna Świderska Bank komercyjny w Polsce. Podręcznik akademicki., Ideą prezentowanej publikacji jest całościowa analiza działalności operacyjnej banków komercyjnych zarówno w aspekcie teoretycznym, jak i w odniesieniu

Bardziej szczegółowo

Klasyfikacja funduszy inwestycyjnych

Klasyfikacja funduszy inwestycyjnych Klasyfikacja funduszy inwestycyjnych Klasyfikacja funduszy inwestycyjnych opiera się na deklaracjach składanych przez towarzystwa funduszy inwestycyjnych. Kryterium decydującym o zaliczeniu do danej kategorii

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE Z DNIA 23 GRUDNIA 2015 r. O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO

OGŁOSZENIE Z DNIA 23 GRUDNIA 2015 r. O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO OGŁOSZENIE Z DNIA 23 GRUDNIA 2015 r. O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Niniejszym, Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza o zmianie

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wstęp 1. Ryzyko a pojęcie cykliczności, procykliczności i antycykliczności zjawisk sfery realnej i systemu finansowego gospodarki

Spis treści Wstęp 1. Ryzyko a pojęcie cykliczności, procykliczności i antycykliczności zjawisk sfery realnej i systemu finansowego gospodarki Wstęp... 11 1. Ryzyko a pojęcie cykliczności, procykliczności i antycykliczności zjawisk sfery realnej i systemu finansowego gospodarki... 23 1.1. Wprowadzenie... 23 1.2. Definicje zjawiska cyklu koniukturalnego,

Bardziej szczegółowo

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165 SYSTEM BANKOWY Finanse Plan wykładu Rodzaje i funkcje bankowości Bankowość centralna Banki komercyjne i inwestycyjne Finanse Funkcje banku centralnego(1) Bank dla państwa Bank dla banków Emisja pieniądza

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 LIPCA 2013 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 LIPCA 2013 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 LIPCA 2013 R. Niniejszym, Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza o zmianach

Bardziej szczegółowo

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca ELEMENTY EKONOMII PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Klasa: I TE Liczba godzin w tygodniu: 3 godziny Numer programu: 341[02]/L-S/MEN/Improve/1999 Prowadzący: T.Kożak- Siara I Ekonomia jako nauka o gospodarowaniu

Bardziej szczegółowo

Ewolucja rynku obligacji korporacyjnych. Jacek A. Fotek 29 września 2014 r.

Ewolucja rynku obligacji korporacyjnych. Jacek A. Fotek 29 września 2014 r. Ewolucja rynku obligacji korporacyjnych Jacek A. Fotek 29 września 2014 r. Trendy i możliwości Perspektywa makroekonomiczna - wysoki potencjał wzrostu w Polsce Popyt na kapitał - Wzrost zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy prof. dr hab. Piotr Banaszyk, prof. zw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Gospodarki Międzynarodowej Agenda 1. Przyczyny globalnego

Bardziej szczegółowo

V. Analiza strategiczna

V. Analiza strategiczna V. Analiza strategiczna 5.1. Mocne i słabe strony nieruchomości Tabela V.1. Mocne i słabe strony nieruchomości 5.2. Określenie wariantów postępowania Na podstawie przeprowadzonej analizy nieruchomości

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2009/2010 http://www.wilno.uwb.edu.

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2009/2010 http://www.wilno.uwb.edu. SYLLABUS na rok akademicki 009/010 Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Ekonomia Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr III / IV Specjalność Bez specjalności Kod katedry/zakładu

Bardziej szczegółowo

Zmiany statutu, o których mowa w pkt od 1) do 3) niniejszego ogłoszenia, wchodzą w życie z dniem ich ogłoszenia.

Zmiany statutu, o których mowa w pkt od 1) do 3) niniejszego ogłoszenia, wchodzą w życie z dniem ich ogłoszenia. 3 sierpnia 2015 r. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU ALIOR SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Money Makers Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych Spółka Akcyjna z siedzibą w Warszawie, działając

Bardziej szczegółowo

Część A. Finansowe aspekty decyzji strategicznych w zarządzaniu przedsiębiorstwem

Część A. Finansowe aspekty decyzji strategicznych w zarządzaniu przedsiębiorstwem Wyzwania strategiczne w zarządzaniu finansami przedsiębiorstwa redakcja naukowa Elżbieta Wrońska-Bukalska Celem podręcznika jest przekazanie wiedzy z zakresu finansów przedsiębiorstwa z punktu widzenia

Bardziej szczegółowo

Czynniki sukcesu przy transakcjach fuzji i przejęć. Rynki Kapitałowe

Czynniki sukcesu przy transakcjach fuzji i przejęć. Rynki Kapitałowe Czynniki sukcesu przy transakcjach fuzji i przejęć Rynki Kapitałowe Warszawa, 24 września 2008 1 A. Bankowość Inwestycyjna BZWBK Obszar Rynków Kapitałowych B. Wybrane aspekty badania C. Wnioski i rekomendacje

Bardziej szczegółowo

Wykaz haseł identyfikujących prace dyplomowe na Wydziale Nauk Ekonomicznych i Zarządzania

Wykaz haseł identyfikujących prace dyplomowe na Wydziale Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Kierunek Analityka Gospodarcza Analiza ryzyka działalności gospodarczej Business Intelligence Ekonometria Klasyfikacja i analiza danych Metody ilościowe na rynku kapitałowym Metody ilościowe w analizach

Bardziej szczegółowo

Pieniądz. Polityka monetarna

Pieniądz. Polityka monetarna Pieniądz. Polityka monetarna Definicja Pieniądz można więc najogólniej zdefiniować jako powszechnie akceptowany w danym kraju środek płatniczy. Istota pieniądza przejawia się w jego funkcjach: środka wymiany

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianach w treści statutu PKO GLOBALNEJ MAKROEKONOMII fundusz inwestycyjny zamknięty (nr 9/2013)

Ogłoszenie o zmianach w treści statutu PKO GLOBALNEJ MAKROEKONOMII fundusz inwestycyjny zamknięty (nr 9/2013) Warszawa, dnia 13 czerwca 2013 roku Ogłoszenie o zmianach w treści statutu PKO GLOBALNEJ MAKROEKONOMII fundusz inwestycyjny zamknięty (nr 9/2013) 1. w artykule 3 ust. 7 otrzymuje następujące brzmienie:

Bardziej szczegółowo

Giełda. Podstawy inwestowania SPIS TREŚCI

Giełda. Podstawy inwestowania SPIS TREŚCI Giełda. Podstawy inwestowania SPIS TREŚCI Zaremba Adam Wprowadzenie Część I. Zanim zaczniesz inwestować Rozdział 1. Jak wybrać dom maklerski? Na co zwracać uwagę? Opłaty i prowizje Oferta kredytowa Oferta

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem kursowym w. przedsiębiorstwie - szkolenie

Zarządzanie ryzykiem kursowym w. przedsiębiorstwie - szkolenie Zarządzanie ryzykiem kursowym w przedsiębiorstwie - szkolenie Szanowni Państwo, Dom Maklerskim TMS Brokers we współpracy z Krajową Izbą Gospodarczą serdecznie zaprasza do udziału w bezpłatnych Warsztatach,

Bardziej szczegółowo

Generalny Inspektorat Nadzoru Bankowego REKOMENDACJA B. dotycząca ograniczania ryzyka inwestycji finansowych banków. Tekst zaktualizowany

Generalny Inspektorat Nadzoru Bankowego REKOMENDACJA B. dotycząca ograniczania ryzyka inwestycji finansowych banków. Tekst zaktualizowany NARODOWY BANK POLSKI KOMISJA NADZORU BANKOWEGO Generalny Inspektorat Nadzoru Bankowego REKOMENDACJA B dotycząca ograniczania ryzyka inwestycji finansowych banków Tekst zaktualizowany Warszawa, 2002 r.

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie finansami przedsiębiorstw

Zarządzanie finansami przedsiębiorstw Zarządzanie finansami przedsiębiorstw Opracowała: Dr hab. Gabriela Łukasik, prof. WSBiF I. OGÓLNE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE Cele przedmiotu:: - przedstawienie podstawowych teoretycznych zagadnień związanych

Bardziej szczegółowo

INWESTYCJE Instrumenty finansowe, ryzyko SPIS TREŚCI

INWESTYCJE Instrumenty finansowe, ryzyko SPIS TREŚCI INWESTYCJE Instrumenty finansowe, ryzyko Jajuga Krzysztof, Jajuga Teresa SPIS TREŚCI Przedmowa Wprowadzenie - badania w zakresie inwestycji i finansów Literatura Rozdział 1. Rynki i instrumenty finansowe

Bardziej szczegółowo

OBLICZANIE WYMOGU KAPITAŁOWEGO Z TYTUŁU RYZYKA CEN KAPITAŁOWYCH PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH

OBLICZANIE WYMOGU KAPITAŁOWEGO Z TYTUŁU RYZYKA CEN KAPITAŁOWYCH PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH DZIENNIK URZĘDOWY NBP NR 2-83 - poz. 3 Załącznik nr 8 do uchwały nr 1/2007 Komisji Nadzoru Bankowego z dnia 13 marca 2007 r. (poz. 3) OBLICZANIE WYMOGU KAPITAŁOWEGO Z TYTUŁU RYZYKA CEN KAPITAŁOWYCH PAPIERÓW

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Robert Machała - Praktyczne zarządzanie finansami firmy

Księgarnia PWN: Robert Machała - Praktyczne zarządzanie finansami firmy Księgarnia PWN: Robert Machała - Praktyczne zarządzanie finansami firmy Wstęp 1. do zarządzania finansami firmy 1.1. Zarządzanie firmą a budowanie jej wartości Obszary zarządzania przedsiębiorstwem Proces

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET MIKOŁAJA KOPERNIKA ROZPRAWA HABILITACYJNA. Ewelina Sokołowska ALTERNATYWNE FORMY INWESTOWANIA NA RYNKU PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH

UNIWERSYTET MIKOŁAJA KOPERNIKA ROZPRAWA HABILITACYJNA. Ewelina Sokołowska ALTERNATYWNE FORMY INWESTOWANIA NA RYNKU PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH UNIWERSYTET MIKOŁAJA KOPERNIKA ROZPRAWA HABILITACYJNA Ewelina Sokołowska ALTERNATYWNE FORMY INWESTOWANIA NA RYNKU PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH TORUŃ 2010 SPIS TREŚCI Wstęp.........................................................

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. www.wsip.com.pl

Spis treêci. www.wsip.com.pl Spis treêci Jak by tu zacząć, czyli: dlaczego ekonomia?........................ 9 1. Podstawowe pojęcia ekonomiczne.............................. 10 1.1. To warto wiedzieć już na początku.............................

Bardziej szczegółowo

Finanse behawioralne. Finanse 110630-1165

Finanse behawioralne. Finanse 110630-1165 behawioralne Plan wykładu klasyczne a behawioralne Kiedy są przydatne narzędzia finansów behawioralnych? Przykłady modeli finansów behawioralnych klasyczne a behawioralne klasyczne opierają się dwóch założeniach:

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Młody inwestor na giełdzie Strategie inwestycyjne Grzegorz Kowerda EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Młody inwestor na giełdzie Strategie inwestycyjne Grzegorz Kowerda EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Młody inwestor na giełdzie Strategie inwestycyjne Grzegorz Kowerda Uniwersytet w Białymstoku 8 maja 2014 r. Początki giełdy przodek współczesnych giełd to rynek (jarmark,

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.PrivateVentures Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 31 lipca 2013 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.PrivateVentures Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 31 lipca 2013 r. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.PrivateVentures Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 31 lipca 2013 r. Niniejszym, MCI Capital Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. z siedzibą w Warszawie, ogłasza

Bardziej szczegółowo

Ewelina Sokołowska ALTERNATYWNE FORMY INWESTOWANIA NA RYNKU PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH

Ewelina Sokołowska ALTERNATYWNE FORMY INWESTOWANIA NA RYNKU PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH UNIWERSYTET MIKOŁAJA KOPERNIKA ROZPRAWA HABILITACYJNA Ewelina Sokołowska ALTERNATYWNE FORMY INWESTOWANIA NA RYNKU PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH TORUŃ 2010 SPIS TREŚCI Wstęp 13 Rozdział 1 EWOLUCJA RYNKU INNOWACJI

Bardziej szczegółowo

Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski. Warszawa, 29 listopada 2012 r.

Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski. Warszawa, 29 listopada 2012 r. Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski Warszawa, 29 listopada 2012 r. Unia bankowa skutki dla UE i dla strefy euro Andrzej Raczko Narodowy Bank Polski Strefa euro Strefa euro doświadcza bardzo

Bardziej szczegółowo

UFK SELEKTYWNY. Fundusz Inwestycyjny: ALTUS Absolutnej Stopy Zwrotu Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Obligacji 1

UFK SELEKTYWNY. Fundusz Inwestycyjny: ALTUS Absolutnej Stopy Zwrotu Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Obligacji 1 Opis FIZ: UFK SELEKTYWNY UFK Selektywny to aktywnie zarządzany poprzez Trigon Dom Maklerski S.A. Ubezpieczeniowy Fundusz Kapitałowy, którego aktywa mogą stanowić Certyfikaty Inwestycyjne ośmiu Funduszy

Bardziej szczegółowo

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA ZAŁĄCZNIK NR 2 MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Studia podyplomowe ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING Przedmioty OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Absolwent studiów podyplomowych - ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING:

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe 1. Cele i przydatność ujęcia modelowego w ekonomii 2.

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem kursowym w. przedsiębiorstwie - szkolenie

Zarządzanie ryzykiem kursowym w. przedsiębiorstwie - szkolenie Zarządzanie ryzykiem kursowym w przedsiębiorstwie - szkolenie Szanowni Państwo, Dom Maklerskim TMS Brokers we współpracy z Krajową Izbą Gospodarczą i Wielkopolską Izbą Przemysłowo Handlową serdecznie zaprasza

Bardziej szczegółowo

UFK SELEKTYWNY. Fundusz Inwestycyjny: ALTUS Absolutnej Stopy Zwrotu Fundusz Inwestycyjny Zamknięty GlobAl

UFK SELEKTYWNY. Fundusz Inwestycyjny: ALTUS Absolutnej Stopy Zwrotu Fundusz Inwestycyjny Zamknięty GlobAl UFK SELEKTYWNY UFK Selektywny to aktywnie zarządzany poprzez Trigon Dom Maklerski S.A. Ubezpieczeniowy Fundusz Kapitałowy, którego aktywa mogą stanowić Certyfikaty Inwestycyjne ośmiu Funduszy Inwestycyjnych

Bardziej szczegółowo

ROZSZERZENIE OFERTY UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH

ROZSZERZENIE OFERTY UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH Obowiązuje od 5.11.2012 r. ROZSZERZENIE OFERTY UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH W związku z rozszerzeniem oferty Towarzystwa o nowe ubezpieczeniowe fundusze kapitałowe przedstawiamy Aneks do Regulaminu

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający

Wymagania edukacyjne przedmiot Podstawy ekonomii Dział I Gospodarka, pieniądz. dopuszczający Wymagania edukacyjne przedmiot "Podstawy ekonomii" Dział I Gospodarka, pieniądz. wyróżnić potrzeby ekonomiczne, wymienić podstawowe rodzaje środków zaspokajających potrzeby, rozróżnić podstawowe zasoby

Bardziej szczegółowo

Imię, nazwisko i tytuł/stopień KOORDYNATORA (-ÓW) kursu/przedmiotu zatwierdzającego protokoły w systemie USOS dr Arkadiusz Niedźwiecki

Imię, nazwisko i tytuł/stopień KOORDYNATORA (-ÓW) kursu/przedmiotu zatwierdzającego protokoły w systemie USOS dr Arkadiusz Niedźwiecki SYLLABUS na rok akademicki 010/011 Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Ekonomia Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr III, semestr letni (semestr szósty) Specjalność Bez specjalności

Bardziej szczegółowo

Materiały uzupełniające do

Materiały uzupełniające do Dźwignia finansowa a ryzyko finansowe Przedsiębiorstwo korzystające z kapitału obcego jest narażone na ryzyko finansowe niepewność co do przyszłego poziomu zysku netto Materiały uzupełniające do wykładów

Bardziej szczegółowo

Forward Rate Agreement

Forward Rate Agreement Forward Rate Agreement Nowoczesne rynki finansowe oferują wiele instrumentów pochodnych. Należą do nich: opcje i warranty, kontrakty futures i forward, kontrakty FRA (Forward Rate Agreement) oraz swapy.

Bardziej szczegółowo

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH Beata Nowotarska-Romaniak wydanie 3. zmienione Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Wstęp... 7 Rozdział 1. Istota marketingu usług zdrowotnych... 11 1.1. System marketingu usług... 11

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM

Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM Szczecin, 2010 Spis treści Wstęp... 11 CZĘŚĆ I OD WYMIANY MIĘDZYNARODOWEJ DO GOSPODARKI GLOBALNEJ Rozdział 1 HANDEL MIĘDZYNARODOWY....

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianach w treści statutu PKO Obligacji Korporacyjnych fundusz inwestycyjny zamknięty (nr 5/2013)

Ogłoszenie o zmianach w treści statutu PKO Obligacji Korporacyjnych fundusz inwestycyjny zamknięty (nr 5/2013) Warszawa, dnia 24 kwietnia 2013 roku Ogłoszenie o zmianach w treści statutu PKO Obligacji Korporacyjnych fundusz inwestycyjny zamknięty (nr 5/2013) 1. - w artykule 3 pkt 6 otrzymuje następujące brzmienie:

Bardziej szczegółowo

Praktyka inżynierii finansowej. Założenia projektu

Praktyka inżynierii finansowej. Założenia projektu Praktyka inżynierii finansowej Założenia projektu Cel projektu Celem projektu jest analiza czynników ryzyka stopy procentowej związanych z nowo oferowanym produktem finansowym Kredytem MiŚ. Zakres prac

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie Zarządu X-Trade Brokers Dom Maklerski S.A. z działalności Grupy Kapitałowej za rok obrotowy 2014

Sprawozdanie Zarządu X-Trade Brokers Dom Maklerski S.A. z działalności Grupy Kapitałowej za rok obrotowy 2014 Sprawozdanie Zarządu X-Trade Brokers Dom Maklerski S.A. z działalności Grupy Kapitałowej za rok obrotowy 2014 1 Czynniki Ryzyka i Zagrożenia Jednym z najważniejszych czynników ryzyka, wpływających na zdolność

Bardziej szczegółowo

29.01.2010 Komunikat TFI PZU SA w sprawie zmiany statutu PZU SFIO Globalnych Inwestycji

29.01.2010 Komunikat TFI PZU SA w sprawie zmiany statutu PZU SFIO Globalnych Inwestycji 29.01.2010 Komunikat TFI PZU SA w sprawie zmiany statutu PZU SFIO Globalnych Inwestycji Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych PZU S.A., działając na podstawie art. 24 ust. 5 ustawy z dnia 27 maja 2004 r.

Bardziej szczegółowo

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi DR GRAŻYNA KUŚ specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi 1. Motywacja pracowników jako element zarządzania przedsiębiorstwem 2. Pozapłacowe formy motywowania pracowników na przykładzie wybranej organizacji

Bardziej szczegółowo

NOTA - 1 Polityka rachunkowości Funduszu

NOTA - 1 Polityka rachunkowości Funduszu NOTA - 1 Polityka rachunkowości Funduszu Rachunkowość Funduszu prowadzona jest zgodnie z przepisami Ustawy z dnia 29 września 1994 roku o rachunkowości (Dz. U. z 2002 roku Nr 76 poz. 694 z późniejszymi

Bardziej szczegółowo