Kryzysy walutowe a podatek Tobina - uwarunkowania społeczno-ekonomiczne

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Kryzysy walutowe a podatek Tobina - uwarunkowania społeczno-ekonomiczne"

Transkrypt

1 Tendencje i uwaarunkowania rozwoju finansów przedsiębiorstw Kryzysy walutowe a podatek Tobina - uwarunkowania społeczno-ekonomiczne Marcin Kalinowski*, Artur Kozłowski** Lata 90. XX w. to okres, w którym przez świat przeszła fala kryzysów walutowych wywołując dyskusję na temat przyczyn i możliwości zapobiegania tego rodzaju zjawiskom. Jednym z narzędzi ograniczających ryzyko wybuchu kryzysu walutowego jest podatek od obrotów kapitałowych nazywany również podatkiem Tobina, Celem artykułu jest przedstawienie uwarunkowań ekonomicznych i społecznych zastosowania podatku Tobina jako narzędzia zapobiegającego powstawaniu kryzysów walutowych. Analiza ma charakter dwubiegunowy, zarówno ekonomiczny jak i społeczny, Główną hipotezą badawczą artykułu jest stwierdzenie, że zastosowanie podatku Tobina może być mało skuteczne ekonomicznie podobnie jak pozostałe narzędzia ograniczające obroty kapitałowe, choć byłby pożądany ze społecznego punktu widzenia Kryzysy wafutowe Kryzys walutowy polega na nagłej utracie zaufania rynków finansowych do danej waluty'. Spadek zaufania do waluty danego kraju prowadzi do odpływu kapitału. W konsekwencji pojawia się oczekiwanie na szybki spadek wartości waluty. W przypadku obrony kursu walutowego przez bank centralny szybko zmniejsza się ilość rezerw walutowych kraju. Gdy rezerwy nie wystarczają do obrony kursu lub bank centralny uznaje, że koszty obrony kursu są zbyt wysokie dewaluacja faktycznie następuje. Przyczyny kryzysów walutowych nie zostały jednoznacznie określone. Od momentu pojawienia się pierwszych współczesnych kryzysów walutowych (Argentyna rok 1981, Meksyk rok 1982) pojawiły się próby opisywania w sposób modelowy mechanizmów związanych z kryzysem walutowym * Dr, Wyższa Szkota Bankowa w Gdańsku. ** Dr, Wyższa Szkoła Bankowa w Gdańsku. M. Kalinowski, A. Kozłowski, Kryzysy walutowe a podatek Tobina - uwarunkowania społeczno-ekonomiczne, [w:] Tendencje i Uwarunkowania Rozwoju Finansów Przedsiębiorstw i Finansów Publicznych, pod red. S. Antkiewicz, M. Kalinowski, wyd. CeDeWu, Warszawa 2008, ISBN (WSB w Gdańsku), ISBN (CeDeWu), ss

2 11. Kryzysy walutowe a podatek Tobina... Obecnie mówi się o trzech rodzajach kryzysów walutowych. Modele kryzysów walutowych pierwszej generacji zostały opisane przez Paula Krugmana. Wiązał on przyczyny kryzysów walutowych z błędną polityką makroekonomiczną państwa. W modelu 'przedstawionym przez Krugmana nadmierne wydatki rządu powodują powstanie dużego deficytu budżetowego. Finansowanie budżetu emisją pieniądza wywołuje wzrost inflacji. Import staje się konkurencyjny dla produkcji wewnętrznej, co powiększa deficyt w obrotach handlowych. Interwencje na rynku walutowym powodują, że zmniejszają się rezerwy walutowe, a dewaluacja staje się nieuchronna. Elementem przyśpieszającym cały proces, będącym swego rodzaju zapalnikiem kryzysu walutowego jest atak spekulacyjny na walutę danego kraju4. Inaczej przyczyny kryzysów walutowych były wyjaśniane przez koncepcję modeli drugiej generacji. Twórcą tych założeń był Maurice Obsfelds. W przypadku modeli drugiej generacji mamy do czynienia z krajami prowadzącymi rozważną politykę makroekonomiczną i dysponującymi dużą ilością rezerw walutowych. Model ten zakładał podobnie jak w poprzednim przypadku występowanie ataków spekulacyjnych, ale ich wynik nie był przesądzony. Moment ataku musiał być w tym przypadku bardzo starannie wybrany, aby miał szanse powodzenia. Aby atak był udany władze monetarne musiałby zaniechać obrony kursu walutowego, nie ze względu na brak rezerw walutowych, ale przede wszystkim na zbyt wysokie koszty tej operacji. Niektórych kryzysów walutowych nic daje się wyjaśnić przyczynami określonymi przez modele pierwszej i drugiej generacji. Tak było w przypadku kryzysów azjatyckich w 1997 r. Polityka makroekonomiczna krajów Azji Południowo-Wschodniej była rozważna, a ich gospodarki nie wykazywały oznak słabości. Kraje te wykazywały nadwyżki budżetowe, tempo inflacji było niskie, a deficyty handlowe nie były duże. Dogłębna analiza kryzysów w Azji pozwoliła wskazać zasadniczy problem strukturalny tych krajów. Początkowo nieliczni ekonomiści m.in. Paul Krugman, obawiali się, że za imponującą dynamiką inwestycji nie idzie wzrost wydajności'. Późniejsze badania wykazały, że xv latach 90. inwestycje w krajach azjatyckich przynosiły przeciętnie niższą stopę zwrotu niż wynosił koszt pozyskania kapitału7. Przyczyną niedostatecznej efektywności inwestycji było m.in. nadmierne korzystanie przez azjatyckie banki i przedsiębiorstwa z zaciąganych za granicą kredytów krótkoterminowych. Okazało się zatem, że przyczyny wybuchu kryzysów walutowych w Azji Południowo-Wschodniej nie były jedynie zewnętrzne. Leżały one również wewnątrz gospodarki poszczególnych krajów. Chodziło tu jednak nie tyle o błędy w polityce gospodarczej, ile przede wszystkim o nierozważne zarządzanie na szczeblu mikro. Taki rodzaj kryzysu nazwano modelem eklektycznym kryzysów walutowych. Kryzys walutowy wiąże się z gwałtownym spadkiem zaufania międzynarodowych rynków finansowych do stabilności danej waluty. Następstwem takiego zachowania jest odpływ kapitałów zagranicznych, ucieczka rezydentów od tracącej na wartości waluty oraz spekulacyjny atak na walutę danego kraju. Można powiedzieć, że w znacznym stopniu za kryzysy walutowe odpowiada kapitał spekulacyjny występujący na świecie. 129

3 Tendencje i uwarunkowania rozwoju finansów przedsiębiorstw... Ofiarami kryzysów walutowych stają się najczęściej kraje biedne lub znajdujące się na średnim poziomie rozwoju gospodarczego. Próby regulacji międzynarodowych przepływów finansowych nie znajdują politycznego wsparcia umożliwiającego wpro. wadzenia ich w życie. Zwolennicy łagodzenia skutków otwartości rynków finanso. wych znajdują wsparcie w masowym, choć niejednolitym ruchu przeciwników globalizacji. Krytykę podjął między innymi były wiceprezes i główny ekonomista Banku Światowego, laureat nagrody Nobla z 2001 r., J. Stiglitz. Sprzeciwiał się polityce MFW utrzymywania kursu wymiany na zawyżonym poziomie podczas kryzysów w 1997 r. (Indonezja, Tajlandia i Korea Płd.) oraz W 1948 r. (Rosja i Brazylia). Jak pisze J. Sulmicki: we wszystkich tych przypadkach zawyżony kurs spowodował zubożenie podatników o miliardy dolarów, a jednocześnie umożliwił międzynarodowemu kapitałowi wyjście z tych ryków na korzystnych warunkach'. Globalizacja rynków finansowych nie powinna być zagrożeniem dla stabilności systemu, a szansą na szybszy rozwój gospodarczy. Warunkiem koniecznym dla takiego stanu rzeczy jest stworzenie wzajemnego zaufania importerów i eksporterów kapitału. Wówczas mobilność kapitałów nie jest czynnikiem destabilizacji, a staje się czynnikiem, dzięki któremu rynki finansowe szybko powracają do stanu równowagi po zaburzeniach Zapobieganie kryzysom walutowym Kluczową kwestią przy omawianiu kryzysów walutowych jest liberalizacja obrotów kapitałowych. To właśnie ona powoduje, że możliwe staje się przeprowadzenie skutecznych ataków spekulacyjnych. W dyskusjach toczących się nad tempem reform gospodarczych zazwyczaj zaleca się jednak, aby liberalizacja obrotów kapitałowych następowała w ostatniej kolejności, w celu uniknięcia przepływów kapitału mogących zagrozić stabilności gospodarki. Działania spekulacyjne na rynkach finansowych są ogromnym zagrożeniem dla stabilności systemu gospodarczego. Starania wladz poszczególnych krajów zmierzające do ograniczenia ryzyka wybuchu kryzysu nic zawsze mogą skończyć się powodzeniem, gdyż --jak zauważa J. Stiglitz mała i otwarta gospodarka, nawet dobrze zarządzana, nie jest w stanic zachować stabilności finansowej w przypadku zmasowanego ataku kapitału spekulacyjnego'. Zakres działania kapitału spekulacyjnego jest ogromny. Według szacunków tylko 2% zawieranych na świecie transakcji walutowych jest związanych ze sferą realną, tj. z handlem towarami i usługami lub z inwestycjami w aktywa rzeczowe. Spekulanci dysponują możliwościami kapitałowymi znacznie przekraczającymi rezerwy walutowe będące w dyspozycji poszczególnych państw"'. Mogą oni w łatwy sposób oszacować ilość kapitału potrzebnego do skutecznego ataku i wykonać taki atak. 130

4 11. Kryzysy walutowe a podarek Tobina... Ogromnym problemem w kontekście kryzysów walutowych jest rozwój rynku funduszy hedgingowych oraz rynku instrumentów pochodnych na świecie. Fundusze hedgingowe zajmują się spekulacyjnymi inwestycjami, m.in. na rynku walutowym stosując instrumenty pochodne dla zwiększenia dźwigni finansowej i efektywności inwestycji. Wzrost obrotów na rynku instrumentów pochodnych powoduje, że zwiększa się zmienność cen instrumentów bazowych, m.in. kursów walut, a to powoduje niestabilność finansową kraju. Spektakularnym przykładem działania destrukcyjnego funduszu zabezpieczającego był fundusz Quantum" kierowany przez George'a Sorosa. Fundusz ten w 1992 r. dokonał udanego ataku na funta brytyjskiego. Atak ten zagrażał stabilności gospodarki w Europie i w związku z tym Bank Anglii odstąpił w pewnym momencie od jego obrony. Mimo ogólnego trendu liberalizacyjnego w gospodarce światowej niektóre kraje wprowadzają nowe ograniczenia obrotów kapitałowych z zagranicą lub intensyfikują już istniejące. Zakładają one, że można dokonywać skutecznej kontroli obrotów kapitalowych. Celem wprowadzenia ograniczeń w obrotach kapitałowych jest ochrona autonomii polityki pieniężnej, redukcja presji na kurs walutowy, ochrona stabilności polityki pieniężnej i fiskalnej, ochrona rynków krajowych przed wahaniami występującymi na światowych rynkach finasowych, zmniejszenie kosztów obsługi zadłużenia wewnętrznego, ochrona rozwijającego się sektora finansowego. Ograniczenia w obrotach kapitałowych mogą mieć także na celu: zmianę struktury ryzyka aktywów, zmianę struktury czasowej zapadalności długu, ograniczenie odpływu kapitału i uniknięcie gwałtownego spadku wartości waluty, ograniczenie dostępu rezydentów lub nierezydentów do wybranych transakcji. Ograniczenia obrotów kapitałowych mogą mieć charakter administracyjny lub rynkowy. Do ograniczeń administracyjnych należą zakazy, wymogi posiadania zezwoleń na dokonywanie danych transakcji, transfer funduszy czy dostęp do wybranych tynków oraz limity ilościowe. Ograniczenia rynkowe mają na celu zniechęcenie podmiotów do pewnych transakcji poprzez zwiększenie kosztów ich zawarcia. Są to podatki przed- lub potransakcyjne, różnicowanie kursów walutowych, ograniczenia otwartych pozycji zewnętrznych, różnicowanie wymaganych poziomów rezerw, depozytów gwarancyjnych, itp. 131

5 Tendencje i uwarunkowania rozwoju finasów przedsiębiorstw Podatek Tobina Jednym z możliwych sposobów ograniczania obrotów kapitałów spekulacyjnych jest podatek od obrotów kapitałowych nazywany podatkiem Tobina. W 1972 r, James Tobin zaproponował wprowadzenie opodatkowania wszystkich dokonywanych na świecie transakcji walutowych. Podstawowym założeniem bylo ukrócenie krótkoterminowych spekulacji walutowych. Propozycja podatkowa oscylowała wokół wysokości od 0,05 do 1%12. Stanowiła ona odpowiedź na ogłoszenie w 1971 r. przez prezydenta Nixona wycofania się Stanów Zjednoczonych z zarządzania systemami monetarnymi w oparciu o system z Bretton Woods. W swej propozycji podatkowej Tobin dostrzegał szansę na promowanie finansowej stabilności rynków międzynarodowych. Warunkiem powodzenia podatku Tobina jest jego wprowadzenie w możliwie największej liczbie państw, tak by rzeczywiście mógł on objąć maksymalną ilość transakcji walutowych. Stąd też poddaje się w wątpliwość wprowadzenie tego typu podatku w pojedynczych krajach, a uzyskanie wymiernego efektu wiąże się z jego wprowadzeniem poprzez instytucje międzynarodowe. Podatek Tobina, chociaż sam w sobie banalnie prosty, mimo wielu zalet jakie w sobie niesie, nie zyskał przychylności decydentów mogących wprowadzić go w życie. Dopiero w latach 90. XX wieku, po kryzysie jaki dotknął gospodarki południowowschodniej Azji, odżyła koncepcja podatku Tobina. W grudniu 1997 r. Ignacio Ramonet, redaktor magazynu Le Monde Diplomatique, zaproponował utworzenie organizacji na rzecz wprowadzenie w życie podatku Tobina. W artykule Rozbrójcie rynki!' w patetyczny sposób, w iście rewolucyjnym języku, negatywnie odnosi się do postępującej ekonomicznej globalizacji. Sztorm, który uderzył w azjatyckie rynki finansowe, a co znalazło odzwierciedlenie na całym świecie jest tylko częścią większego niebezpieczeństwa. Jest nim finansowa globalizacja, która stała się prawem sama dla siebie stosowanym przez jej beneficjantów, takich jak Międzynarodowi' Fundusz Walutowy (MFW), Bank Światowy, Organizacja Współpracy i Rozwoju Gospodarczego (OECD) i Światowa Organizacja Handlu (WTO). Po krytyce współczesnego ładu gospodarczego towarzyszącego globalizacji Ramonet postulował co następuje: Całkowita wolność przepływu kapitału podważa idee demokracji, O zatem potrzebujemy narzędzi do ujarzmienia skutków takiego stanu rzeczy. Jednym z takich mechanizmów jest podatek Tobina, nazwany tak od amerykańskiego noblisty z dziedziny ekonomii, który zaprezentował jego propozycję w 1972 r. Przyświecała mu idea wprowadzenia rozsądnego podatku na wszystkie transakcje wymiany walut celem zapewnienia stabilności rynków i jednocześnie generowania przychodu dla międzynarodowej wspólnoty,. Przy podatku Tobina na poziomie 0,1 proc. przychód z tego tytułu wyniósłby 166 mld USD rocznie, czyli dwukrotnie ponad potrzeby usuwania skutków skrajnej nędzy do końca XX wieku". Wielu ekspertów wskazuje, iż nie ma żadnych technicznych przeszkód stojących na drodze do wproowadzenia tego podatku. Oznaczałoby to 'koniec dogmatycznego sądu tych wszystkich zwolenników liberalizmu, którzy mówią nam że nie ma innej alternatywy dla obecnego systemu. Dlaczego by nie założyć nowej, o zasięgu międzynarodowym, pozarządowej or- 132

6 11. Kryzysy walutowe a podatek Tobina... ganizacji na rzecz podatku Tobina i obywateli (Action for a Tobin Tax to Assist the Citizen ATTAC)? W zjednoczeniu z organizacjami socjalnymi, kulturalnymi i ekologicznymi mogły by one wywrzeć na rządach właściwą presję na ostateczne wprowadzenie podatku w imię międzynarodowej solidarności. Już w kolejnym roku założono Stowarzyszenie pod nazwą Association pour une Taxation des Trancactions Financieres pour laide aux Citoyens16 (ATTAC) z siedzibą we Francji. Idea podatku Tobina była tym co cementowało założycieli i sympatyków nowego ruchu społecznego. Wychodzili oni z założenia, iż stanowi on możliwe źródło pozyskiwania funduszy na projekty rozwojowe, z docelowym przeznaczeniem ich na kraje Trzeciego Świata. Tym samym podatek Tobina, wbrew nawet samego jego autora, stał się canse c ;.kbre ruchu antyglobalnego. Swój stosunek do tego, jak się wyraził zawłaszczenia nazwv, manifestował niejednokrotnie, a w wywiadzie dla tygodnika Der Spiegel powiedział: nie mam całkowicie nic wspólnego z tą antyglobalną rebelią... największy aplauz przychodzi nie z tej strony (...). Przyznawał jednocześnie, iż popiera wolny handel oraz międzynarodowe organizacje jak Międzynarodowy Fundusz Walutowy, Bank Światowy i Światowa Organizacja Handlu' 7. Idea podatku niezależnie od opinii jego twórcy zaczęła żyć własnym życiem. Dyskurs toczył się wokół kwestii jego pozytywnego, tudzież zdaniem innych negatywnego, wpływu na wzrost ekonomiczny. Jego stronnicy argumentowali, iż stanowi on wzmocnienie gospodarek narażonych dotąd na spekulacje finansowe, przy jednoczesnej ochronie przed negatywnymi skutkami neoliberalnej globalizacji. Proglobalizacyjni komentatorzy, iż może on w destrukcyjny sposób wpłynąć na ekonomiczną globalizację, co skutkowałoby mniejszym wzrostem i niskim napływem inwestycji w krajach rozwijających się. Linia podziału, co do stosunku do podatku Tobina, przebiega w poprzek tradycyjnego podziału na zwolenników i przeciwników globalizacji. Jednym z propagatorów jego wprowadzenia jest finansista i multimilioner George Soros, podczas gdy głosy sceptyczne dochodzą z lewej strony sceny politycznej 'R. Sam Tobin tłumaczył swój dystans do stowarzyszenia ATTAC, iż jego celem nie było hamowanie neoliberalnej gospodarki, a jedynie stabilizacja rynków finansowych. Sceptyczny stosunek do oponentów globalizacji tłumaczyć można dynamicznym wzrostem popularności tej wówczas nowej idei. Jako świeży i nieokrzesany ruch przyciągała również i wielu ekstremistów, którzy organizując burdy przy okazji szczytów przywódców najbardziej rozwiniętych państw świata, mieli możliwość przedstawić się opinii publicznej jako zdeterminowani na bezwzględną walkę krytycy współczesnego ładu gospodarczego. Na bazie sprzeciwu wobec takiego traktowania problemów związanych z globalizacją nastąpił wyraźny rozłam w tym masowym ruchu. Tak oto wyodrębniła się grupa pozytywnie afirmująca istotę globalizacji, a dążąca jedynie do jej ujarzmienia, w trosce o społeczny wymiar tegoż procesu. Autorzy książki wydanej pod znamiennym tytułem Czego chcą krytycy globalizacji? ATTAC, próbują odpowiedzieć na te ważkie pytanie, przybliżając tło społeczno-gospodarczych kryzysów, wywołanych błędną ich zdaniem finansową polityką organizacji międzynarodowych oraz Stanów Zjednoczonych. Wskazując wiele niedoskonałości 133

7 Tendencje i uwarunkowania rozwoju finansów przedsiębiorstw... neoliberalnej globalizacji koncentrują uwagę na tych tragicznych w swych konsekwencjach perturbacjach, które doprowadziły do załamania gospodarek poszczególnych państw i regionów. Znamienny jest w tym wypadku przykład Argentyny, jak piszą autorzy wbrew wszelkim zasadom ekonomii, sojusz technokratów Międzynarodowego Fu nduszu Walmowego oraz opętanych żądzą władzy rodzimych polityków od dziesięciu lat utrzymywał argentyńskie peso w stosunku jeden do jeden do kursu dolara. Każdemu znajdującemu się w obiegu peso odpowiadał jeden dolar rezerwy dewizowej z wpływów ekspor. towych, zaksięgowanych na koniach banku centralnego. Zabieg ten gwarantować miał stabilność kursu. Strategia zahamowała wprawdzie inflację, ale drastyczne obniżenie cła importowego i zalew rynku przez towary importowane byty dla krajowej produkcji olbrzymim ciosem. Uwolnienie obiegu pieniądza umożliwiło ponadto wyprowadzenie kapitału uprzywilejowanych grup społecznych z kraju. Co roku na ich zagraniczne konta przelewano po kilkadziesiąt miliardów dolarów. Twórcą owej terapii szokowej" był rynkowy fundamentalista z dyplomem Harvardu, Domingo Cavallo. (...) nie tylko wprowadził gospodarkę w stan permanentnego szoku walutowego, ale doprowadził również do prywatyzacji lwiej części majątku państwowego'''. Efektem błędnie prowadzonej polityki poza załamaniem gospodarczym i przymuszeniem do wyprzedaży majątku państwowego na pokrycie kosztów kryzysu, pozostało zadłużenie Argentyny na ponad 130 mld USD. Źródło wielu kryzysów należy postrzegać zdaniem C. Grefe, M. Greffrath i H. Schumann w załamaniu systemu Bretton Woods i przyznaniu zielonego światła dla szybkiego rozwoju globalnego przemyski finansowego. Wobec dynamicznego wzrostu obrotów handlu pożyczkami i transakcjami dewizowymi wprowadził zagrożenie, a w niektórych przypadkach doprowadził do dalszych zalamań gospodarczych. Jak podają autorzy nie inwestowana, ani nie konsumowana nadwyżka płynnego kapitału stała się przyczyną nadmiernego wzrostu branży finansowej oraz coraz częstszych spekulacji na rynkach papierów wartościowwh20. Ofiarą kolejnych kryzysów stały się Meksyk, Brazylia, Nikaragua, Rosja oraz azjatyckie tygrysy. Uniknąć podzielenia się losem z wymienionymi krajami udało się Malezji na skutek zdecydowanego odrzucenia oferty MFW i wprowadzenia kontroli nad obrotem kapitałowym. W Malezji wprowadzono kontrolę możliwości spekulacyjnej dewaluacji, a także nałożono podatek dla chcących wyprowadzić lokaty bankowe, odpowiednio wyższy dla krótkiego okresu oszczędzania. Kryzys dotknął też azjatyckie tygrysy, których wzrost gospodarczy początkowo budził zaufanie skutkujące zwiększoną skłonnością do udzielania, a tym samym do brania krótkoterminowych kredytów. Atmosfera sprzyjała otwieraniu w tym rejonie towarzystw finansowych. To było takie proste - powiedział jeden z koreańskich bankierów biorących udział w tym przedsięwzięciu, obcokrajowcy niżeli kapitał, a my przedsiębiorstwa zawsze głodne kredytów. Wysłannicy wielkich zachodnich instytucji finansoch (..J przekazali pałeczkę jemu i jego kolegom. 1 to naprawdę niedrogo, było to tylko o 30 punktów bazowych (0,3 procenta) droższe niż w Europie21. Kredyty krótkoterminowe, a więc takie, które kredytobiorca może w każdej chwili wypowiedzieć i zażądać zwrotu, w państwach Azji Wschodniej stanowiły ok %. Spekulacyjna gra na walutach państw regionu doprowadziła ostatecznie do załamania gospodarczego, a działania i doradztwo MFW nie la- 134

8 I. Kryzysy walutowe a podatek Tobina... godziło sytuacji, a wręcz przeciwnie, jak dowodzą autorzy Czego chcą krytycy Attac", za winnych można uznać m.in. MFW i rząd Stanów Zjednoczonych. W odpowiedzi na te i inne występujące kryzysy powstała inicjatywa, a następnie stowarzyszenie ATTAC. W deklaracji programowej jednym z najważniejszych celów organizacji określono inicjowanie, prowadzenie i wspieranie działań na rzecz uprawa- (Lenia propozycji opracowanej przez wybitnego amerykańskiego ekonomistę, laureata Nagrody Nobla z roku 1981 Jamesa Tobina, postulującej opodatkowanie transakcji kapitałowych i przeznaczenie uzyskanych w ten sposób upływów na zwalczanie głodu i niedostatku oraz zaspokajanie innych ważkich potrzeb ogólnospołecznych ochrony życia i zdrowia, prawa do informacji, dostępu cło edukacji i dóbr kultury22. Stowarzyszenie działa aktywnie w wielu krajach propagując idee kontestacji globalizacji i zjednując sobie zwolenników rzeczonego podatku Tobina. Stanowiąc jak dotychczas wyłącznie marginalne znaczenie na scenie politycznej poszczególnych państw nie doprowadziło do wprowadzenie w życie jakiejkolwiek regulacji na rynkach finansowych. Doświadczenia krajów związane z wprowadzeniem ograniczeń obrotów kapitałowych prowadzą do wniosku, że zarówno rezydenci, jak i nierezydenci w gospodarce o rozwiniętym rynku finansowym i zaawansowanych narzędziach inżynierii finansowej będą omijali stosowane utrudnienia. Wprowadzenie natomiast jednolitych obciążeń dla wszystkich uczestników rynku finansowego spowodowałoby w oczywisty sposób zmniejszenie opłacalności spekulacji, ale jednocześnie zmniejszenie opłacalności zabezpieczeń przed ryzykiem walutowym i zwiększenie ekspozycji na to ryzyko. Prowadzi to do równie dużego zagrożenia co spekulacja. Przedsiębiorstwa dokonujące obrotu z zagranicą i mające niezabezpieczone pozycje walutowe mogą być podobnym niebezpieczeństwem jak spekulanci. Poza tym, aby uzyskać skuteczne narzędzie ograniczające obroty kapitałowe należałoby wprowadzić jednolite ograniczenia we wszystkich krajach, aby uniemożliwić unikanie tych ograniczeń poprzez operacje wykonywane w walucie danego kraju poza jego granicami. Zgłaszana przez alterglobalistów potrzeba wprowadzenia podatku Tobina wiąże się z chęcią regulowania, czy też ujarzmienia procesów globalizacji. Propozycja, aby uzyskane w ten sposób środki, przekazać na projekty rozwojowe w krajach Trzeciego Świata, stanowi argument na rzecz globalnego i solidarnego podejścia alterglobalistów do opisanego problemu. Paradoksalnie przeciwnicy globalizacji stają się tym samym propagatorami jej dalszego postępu. W rzeczywistości chcą w ten sposób wpłynąć na jej przebieg, by miast stanowić zagrożenie przynosiła też więcej korzyści. * * * Kryzysy walutowe są problemem szczególnie dla krajów o niewielkich, otwartych gospodarkach. Działania spekulacyjne w odpowiednich warunkach mogą stać się tragedią dla milionów ludzi. 135

9 Tendencje ż uwarunkowania rozwoju finansów przedsiębiorstw... Rozwój rynków finansowych oraz narzędzi inżynierii finansowej powoduje, że ataki spekulacyjne stają się coraz łatwiejsze, a zapobieganie im jest niezwykle trudne. Możliwości obrony przed kryzysem walutowym istnieją w przypadku dużych i silnych organizmów gospodarczych takich jak Stany Zjednoczone Ameryki Północnej, ezr Unia Europejska. Pozostałe, słabsze kraje nie mające silnej waluty i nie będące siedzibą międzynarodowych centrów finansowych nie mają praktycznie narzędzi skutecznej obrony przed atakami spekulacyjnymi. Jak przedstawiono w pracy zastosowanie podatku Tobina nie jest skutecznym rozwiązaniem zabezpieczającym przed ryzykiem wybuchu kryzysu walutowego. Rozwiązanie przedstawiane przez krytyków globalizacji jest cenne ze społecznego punktu widzenia. Najskuteczniejszą obroną przed niepożądanym działaniem kapitału spekulacyjnego jest odizolowanie gospodarki państwa lub przystąpienie do unii monetarnej. Pierwsze rozwiązanie jest bardzo kosztowne i zmniejsza szanse rozwoju gospodarczego danego kraju. Rozwiązanie drugie wydaje się być najbardziej skutecznym sposobem zapobiegania kryzysom walutowym. Przypisy ' W. Małecki, A. Sławiński, R. Piasecki, U. Żuławska, Kryzysy walutowe, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2001, s J. Sulmicki, Kryzysy walutowe, strefa euro, wspólczesne wyzwania dla Polski, Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Zamościu, Zamość 2002, s. 13. " Por. P. Krugman, A Mole/ (4'N/twe of Payłnents Crises, Journal of Money, Credit and Banking" 1979, t. I l, s , oraz R. Flood, P. Garber, Collopsing Evehange RabaRegirnes: &ara:. Line.or Evantpk.s, Journal of nternational Economics", 1984, nr 17. ' W. Alałecki, A. Sławiński, R. Piasecki, U. Zuławska, op. cit., s Por. M. Obsfeld, &di"! atrd Self- Foffilling Ralance-of-Payments Crisis, American Economic Review", 1986, t. 76, s , oraz The Logic of CluTency Crises, Calners Econorniques et Alonetaires", 1994, nr 34. Por. P. Krugman, The Myth of Asia :Ułowie?, Foreizn Affairs, XI-XII Por. M. Pornerleano, X. Zhang, Corporate Fundamentals and Capital Markets In Asia, materiały z konferencji Preventing Criscs in Ernerging Markets", NeW York, III s J. Sulmicki, op. cit., s. 77. ' J. Tober, Akilzynarvilowe przeł)? ywv kapitah ł a kryzysy finansowe, Bezpieczny Bank", 1998, nr 4, s J. Sulmicki, op. cit., s. 16. ' M. Gruszczyński, Kryzysy walutowe a liberalizacja obrotów kapitalowych, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa A. Jones, Dictionary uf Globaliziaion, POLITY, Padstow 2006, s, 214. '3 I. Ramonet, Disarłning the Markets, lw:1 Le Monde Diplomaticque, Grudzień Artykuł znajduje sio w archiwum on-line Le Monde Diplomaticque z dnia I. Ramonet powołuje się w hen miejscu na Rapport sur le ara'veloppentent innuain 1997, Econornica, Paris, Ramonet, Disarrning the Markełs. Stowarzyszenie Opodatkowania Transakcji Finansowych na Korzyść Obywatela, a w wersji anglojęzycznej As. sociation for the Taxation of Financial Transactions for the Aid of " G. Hodgson, Janzes Tobie, Endian-assed proponent of an ilnernational tar, [w:1 Guardian, , lutp://www.gnardian.co.ukiarchiyeiarticle/0,4273, ,00.hunl z dnia '' A. Jones, op. cit, s

10 11. Kryzysy walutowe a podatek Tobina... ó C. Grefe, M. Greffrath, H. Schumann, Czego chcą krytycy globalizacji. ATTAC. Wydawnictwo WAM, Kraków 2004, s 'ibideni, s Ibillern, s pl&kat=6&dział ó2&trp-1 z dnia Literatura Qh -O fe t: e ț 9 C, ATTAC, Nasze cele, Flood R., Garber P., Collapsing E.vehange Rwe Regi mes: Sonie Linear Examples, Journal of International Economics", 1984, nr 17. Grefe C., Grcffrath M., Schumann H., Czego chcą krytycy globalizacji. ATTAC. Wydawnictwo WAM, Kraków Gruszczyński M., Kr-v.,-;ysy walmowe a liberalizacja obrotów kapitałowych, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa Hodgson G., James Tobin. Entbauassecl propolent nf an international tas, [w:] Guardian, Jones A., Dictionary o f G loba lization POLITY, Padstow Kragman P., A Model of Balance ofpaywouscrises, Journal of Moncy, Credit and Banking" 1979, L. 11. Krugman P., The Myth oj Asia Miracle?, Foreign Affairs", XI XII Małecki W., Sławiński A., Piasecki R., Żuławska U., Kryzysy wahnowe, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 200]. Obsfcld M., Rational and Self-Fulfilling Balance-of-Payments Crisis,,,American Economic Review 1986, t. 76. Pomerleano M., Zhang X., Corporate Furdarrentrrls and Capital Markets In Asia, materiały z konferencji Preventing Crises in Emerging Markets", Nes..v York, III Ramonet I., Disarming the larkets, Lw:1 Le Monde Diplomaticque, Grudzień Sulmicki J., Kiyzysy walutowe, strefa euro, współczesne lyzwania dla Polski, Wyższa Szkoła Zarządzania i Administracji w Zamościu, Zamość Tlw Logic of'currency Crises, Cahiers Economiques et Monetaires", 1994, nr 34. Tober J., Międzynarodowe przepływy kapitalli rt k yzysy finansowe,,,bezpieczny Bank", 1998, nr 4. Streszczenie Opisywany podatek Tobina nie stanowi nowatorskiej propozycji regulacji przepływów finansowych na rynkach międzynarodowych. Jego koncepcja ma jednak dynamiczny wpływ na rozwój idei ruchu alterglobalnego. Autorzy podejmując się próby dokonania analizy społeczno-ekonomicznej podatku Tobina odnoszą się do potencjalnego jego wpływu na harmonizowanie międzynarodowych przepływów finansowych pod kątem redukcji zagrożenia występowania kryzysów walutowych. W rozdziale zaprezentowano typologię kryzysów walutowych wskazując źródła ich powstawania. Odpowiednio przedstawiono sposoby zapobiegania kryzysom walmowym z koncentracją na propozycji 137

11 Tendencje i uwarunkowania rozwoju finansów przedsiębiorstw... 11~10111~,:-. podatku Tobina. Odnosząc się do uwarunkowań społecznych autorzy zwracają uwagę na rolę koncepcji podatku Tobina dla ruchu przeciwników globalizacji, łącznie z po. wstaniem stowarzyszenia ATTAC, stawiającego sobie za jeden z pierwszoplanowych celów wprowadzenie w życie omawianego podatku. Dokonując analizy przedmiotu autorzy dochodzą do wniosków podważających efektywność wprowadzenia podatku Tobina w odniesieniu do ochrony rynków przed kryzysami walutowymi, choć jako pozytywny oceniają jego możliwy wpływ na angażowanie zarówno środków finansowych, jak i sp ołecznych, w poprawę sytuacji krajów Trzeciego Świata. CURRENCY CRISES VS. TOBIN TAX. SOCIO-ECONOMICAL CONDITIONS Summary The Tobin's Tax is not a novel proposal for regulating international financial flows. Although the conception exerts a dynamic impact on alterglobalism ideaology. Authors undertake the tria] of socio-economical impact of Tobin Tax for reduction of currency crisies. There is presented typology of currency crises in the paper with the emphasise o[ its roots. Adecuatly there are introduced possibilities of avoiding such crises with the main focus on Tobin's Tax. Taking social issucs into concideration authors underline the meaning of Tobin's Tax for alterglobalist movement such ATTAC whose one of the main aim is to come Tobin's Tax into force. The conclusion of analysis from the economical point of view is a low impact of Tobin's Tax for reducing currency crises. Regadless of that the social aspects of such tax proposal is an important issue as one of the idea for a possible global solution for the Third World. 138

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy prof. dr hab. Piotr Banaszyk, prof. zw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Gospodarki Międzynarodowej Agenda 1. Przyczyny globalnego

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165 SYSTEM BANKOWY Finanse Plan wykładu Rodzaje i funkcje bankowości Bankowość centralna Banki komercyjne i inwestycyjne Finanse Funkcje banku centralnego(1) Bank dla państwa Bank dla banków Emisja pieniądza

Bardziej szczegółowo

Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa

Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa Monografie i Opracowania 563 Paweł Niedziółka Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa Warszawa 2009 Szkoła Główna Handlowa w Warszawie OFICYNA WYDAWNICZA Spis treści Indeks skrótów nazw własnych używanych

Bardziej szczegółowo

BILANS PŁATNICZY. Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne

BILANS PŁATNICZY. Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne BILANS PŁATNICZY Aktywa (Kredyt +) Pasywa (Debet -) 1. Eksport towarów i usług. 1. Import towarów i usług. 2. Dary i przekazy jednostronne 2. Dary i przekazy jednostronne dla otrzymane z zagranicy. zagranicy.

Bardziej szczegółowo

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Prof. dr hab. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Makrootoczenie: Otoczenie polityczne Otoczenie ekonomiczne Otoczenie społeczne Otoczenie technologiczne

Bardziej szczegółowo

Polska gospodarka - trendy i prognozy-

Polska gospodarka - trendy i prognozy- Polska gospodarka - trendy i prognozy- Mirosław Gronicki Jerzy Hausner Gdynia, 9 października 2009 r. Plan wystąpienia 1. Otoczenie makroekonomiczne. 2. Wewnętrzne przyczyny spowolnienia gospodarczego.

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch

Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch Makroekonomia jest najczęściej używanym podręcznikiem na pierwszych latach studiów ekonomicznych w większości polskich uczelni.

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel Akademia Młodego Ekonomisty Walutowa Wieża Babel Dr Andrzej Dzun Uniwersytet w Białymstoku 20 listopada 2014 r. Pieniądz- powszechnie akceptowany z mocy prawa lub zwyczaju środek regulowania zobowiązań,

Bardziej szczegółowo

Transformacja systemowa w Polsce Plan L.Balcerowicza Dr Gabriela Przesławska

Transformacja systemowa w Polsce Plan L.Balcerowicza Dr Gabriela Przesławska Transformacja systemowa w Polsce Plan L.Balcerowicza Dr Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki Gospodarczej Sytuacja gospodarcza Polski w 1989 r. W 1989

Bardziej szczegółowo

SYSTEM FINANSOWY W POLSCE. Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak. Wydanie*drugie zmienione

SYSTEM FINANSOWY W POLSCE. Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak. Wydanie*drugie zmienione SYSTEM FINANSOWY W POLSCE Redaktorzy naukowi Bogusław Pietrzak Zbigniew Polański Barbara Woźniak Wydanie*drugie zmienione Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa 2008 Spis treści Przedmowa do drugiego wydania

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Spis treści Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Wstępne określenie przedmiotu ekonomii 7 Ekonomia a inne nauki 9 Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, środki produkcji i środki konsumpcji,

Bardziej szczegółowo

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Zagregowane wydatki w gospodarce otwartej Jeżeli przyjmiemy, że wydatki krajowe na dobra wytworzone w kraju zależą od poziomu dochodu Y oraz realnej stopy procentowej

Bardziej szczegółowo

Finanse i Rachunkowość

Finanse i Rachunkowość Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Finanse i Rachunkowość 1 Zestaw pytań

Bardziej szczegółowo

Temat: System finansowy firmy

Temat: System finansowy firmy Temat: System finansowy firmy I. Zarządzanie finansami przedsiębiorstwa Przedsiębiorstwo powinno dysponować kapitałem umożliwiającym prowadzenie działalności gospodarczej. W początkowej fazie działalności

Bardziej szczegółowo

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Mirosław Gronicki Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Warszawa 31 maja 2011 r. Spis treści 1. Geneza światowego kryzysu finansowego. 2. Światowy kryzys finansowy skutki. 3. Polska

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE

WYMAGANIA EDUKACYJNE WYMAGANIA EDUKACYJNE niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z obowiązkowych zajęć edukacyjnych według nowej podstawy programowej Przedmiot: PODSTAWY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. www.wsip.com.pl

Spis treêci. www.wsip.com.pl Spis treêci Jak by tu zacząć, czyli: dlaczego ekonomia?........................ 9 1. Podstawowe pojęcia ekonomiczne.............................. 10 1.1. To warto wiedzieć już na początku.............................

Bardziej szczegółowo

Kursy walutowe wprowadzenie

Kursy walutowe wprowadzenie Kursy walutowe wprowadzenie Krzysztof Radojewski Koło Naukowe Zarządzania Finansami http://knmanager.ae.wroc.pl e-mail: knmanager@ae.wroc.pl Spis treści podstawowe pojęcia, ewolucja międzynarodowego systemu

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Model klasyczny podstawowe założenia Podstawowe założenia modelu są dokładnie takie same jak w modelu klasycznym gospodarki

Bardziej szczegółowo

10. Perspektywy rozwiązywania problemu zadłużenia: koordynowanie polityki ekonomicznej w ramach spotkań przywódców i ministrów finansów państw; mądra

10. Perspektywy rozwiązywania problemu zadłużenia: koordynowanie polityki ekonomicznej w ramach spotkań przywódców i ministrów finansów państw; mądra TEMAT: Zadłużenie międzynarodowe 9. 8. Funkcje kredytów w skali międzynarodowej: eksport kapitałów; możliwość realizacji określonych inwestycji np. przejęcie kontroli nad firmą znajdującą się zagranicą,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro Spis treści Wstęp Dariusz Rosati.............................................. 11 Część I. Funkcjonowanie strefy euro Rozdział 1. dziesięć lat strefy euro: sukces czy niespełnione nadzieje? Dariusz Rosati........................................

Bardziej szczegółowo

Cykl koniunkturalny. Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej

Cykl koniunkturalny. Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej Cykl koniunkturalny Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej Cykl koniunkturalny - definicja Cykl koniunkturalny to powtarzające się okresowo

Bardziej szczegółowo

Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego

Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego Tendencje i uwarunkowania biznesu międzynarodowego Dr Bogdan Buczkowski Katedra Wymiany Międzynarodowej Konferencja organizowana w ramach projektu Utworzenie nowych interdyscyplinarnych programów kształcenia

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Polski

Sytuacja gospodarcza Polski Sytuacja gospodarcza Polski Bohdan Wyżnikiewicz Warszawa, 4 czerwca 2014 r. Plan prezentacji I. Bieżąca sytuacja polskiej gospodarki II. III. Średniookresowa perspektywa wzrostu gospodarczego polskiej

Bardziej szczegółowo

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165 Finansowanie działalności przedsiebiorstwa przedsiębiorstw-definicja Przepływy pieniężne w przedsiębiorstwach Decyzje finansowe przedsiębiorstw Analiza finansowa Decyzje finansowe Krótkoterminowe np. utrzymanie

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁCZESNY SYSTEM BANKOWY

WSPÓŁCZESNY SYSTEM BANKOWY JOANNA redakcja naukowa SWIDERSKA WSPÓŁCZESNY SYSTEM BANKOWY Ujęcie instytucjonalne Difin Spis treści Wprowadzenie 11 Część I System gwarantowania depozytów 15 Rozdział 1. Geneza i uwarunkowania tworzenia

Bardziej szczegółowo

KONKURENCJA PODATKOWA UNII EUROPEJSKIEJ

KONKURENCJA PODATKOWA UNII EUROPEJSKIEJ Leokadia Oręziak KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW w ramach UNII EUROPEJSKIEJ Implikacje dla Polski Warszawa 2007 SPIS TREŚCI Wstęp...........................................................

Bardziej szczegółowo

Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym. Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski

Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym. Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski Aktywa instytucji finansowych w Polsce w latach 2000-2008 (w mld zł) 2000 2001 2002 2003

Bardziej szczegółowo

Janusz Biernat. Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego

Janusz Biernat. Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego Janusz Biernat Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego Warszawa 2006 Recenzent prof. dr hab. Eugeniusz Mazurkiewicz skład i Łamanie GrafComp s.c. PROJEKT OKŁADKI GrafComp s.c.

Bardziej szczegółowo

Korekta nierównowagi zewnętrznej

Korekta nierównowagi zewnętrznej Wykład 4 Korekta nierównowagi zewnętrznej Plan wykładu 1. System kursu walutowego 2. Korekta przy sztywnym kursie 1. System kursu walutowego W systemie płynnych kursów walutowych cena waluty jest wyznaczona

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy strefy euro publikuje Europejski Bank Centralny, natomiast bilans płatniczy Unii Europejskiej - Eurostat.

Bilans płatniczy strefy euro publikuje Europejski Bank Centralny, natomiast bilans płatniczy Unii Europejskiej - Eurostat. Bilans płatniczy zestawienie (dochody wpływy kontra wydatki płatności) wszystkich transakcji dokonanych między rezydentami (gospodarką krajową) a nierezydentami (zagranicą) w danym okresie. Jest on sporządzany

Bardziej szczegółowo

KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW. w ramach UNII EUROPEJSKIEJ. Implikacje dla Polski B 365094

KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW. w ramach UNII EUROPEJSKIEJ. Implikacje dla Polski B 365094 KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW w ramach UNII EUROPEJSKIEJ Implikacje dla Polski B 365094 SPIS TREŚCI Wstęp 9 ROZDZIAŁ I. PODATKI JAKO CZYNNIK WPŁYWAJĄCY NA MIĘDZY- NARODOWĄ POZYCJĘ GOSPODARKI

Bardziej szczegółowo

Tomasz Gruszecki ŚWIAT NA DŁUGU

Tomasz Gruszecki ŚWIAT NA DŁUGU Tomasz Gruszecki ŚWIAT NA DŁUGU Wydawnictwo KUL Lublin 2012 SPIS TREŚCI Od autora 9 Część I DŁUG NA ŚWIECIE: FAKTY I. BOMBA DŁUGU PUBLICZNEGO 13 1. Zegar długu na świecie 14 2. Tym razem w dtugi popadły

Bardziej szczegółowo

KRYZYS FINANSÓW PUBLICZNYCH

KRYZYS FINANSÓW PUBLICZNYCH KRYZYS FINANSÓW PUBLICZNYCH przyczyny, mechanizm, drogi wyjścia redakcja naukowa Leokadia Oręziak Dariusz K. Rosati Warszawa 2013 SPIS TREŚCI WSTĘP Leokadia Oręziak, Dariusz K. Rosati ^ 9 ROZDZIAŁ 1. Konsolidacja

Bardziej szczegółowo

Warunki uzyskania zaliczenia z przedmiotu, na którym słuchacz studiów podyplomowych był nieobecny

Warunki uzyskania zaliczenia z przedmiotu, na którym słuchacz studiów podyplomowych był nieobecny Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro Projekt realizowany z Narodowym Bankiem Polskim w ramach programu edukacji ekonomicznej VII edycja Rok akademicki 2015/2016 Warunki uzyskania zaliczenia

Bardziej szczegółowo

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów,

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów, WYMAGANIA EDUKACYJNE PRZEDMIOT: Podstawy ekonomii KLASA: I TH NUMER PROGRAMU NAUCZANIA: 2305/T-5 T-3,SP/MEN/1997.07.16 L.p. Dział programu 1. Człowiek - konsument -potrafi omówić podstawy ekonomii, - zna

Bardziej szczegółowo

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii Teresa Łuczka Godziny konsultacji: 12 13.30 poniedziałek 15 16 wtorek p. 306 Strzelecka T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii WYKŁAD 1 (26.02)

Bardziej szczegółowo

Zmiany na ekonomicznej mapie świata

Zmiany na ekonomicznej mapie świata Zmiany na ekonomicznej mapie świata Ryszard Petru Główny Ekonomista BRE Banku, Dyrektor Banku ds. Strategii i Nadzoru Właścicielskiego Starogard Gdański, 22.10.2010 1 Agenda Wschodząca Azja motorem światowego

Bardziej szczegółowo

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu 1 Ryzyko walutowe i zarządzanie nim 2 Istota ryzyka walutowego Istota ryzyka walutowego sprowadza się do konieczności przewalutowania należności i zobowiązań (pozycji bilansu banku) wyrażonych w walutach

Bardziej szczegółowo

Koniec dolara? Nowy pieniądz międzynarodowy. prof. dr hab. Roman SkarŜyński

Koniec dolara? Nowy pieniądz międzynarodowy. prof. dr hab. Roman SkarŜyński Koniec dolara? Nowy pieniądz międzynarodowy prof. dr hab. Roman SkarŜyński Część I. Stan aktualny Niesprawność międzynarodowego systemu finansowego u źródeł kryzysu finansowego 2008-2010 Rosnąca świadomość,

Bardziej szczegółowo

SYSTEM FINANSOWY Płynność instrumentów pochodnych w kontekście uwarunkowań regulacyjnych

SYSTEM FINANSOWY Płynność instrumentów pochodnych w kontekście uwarunkowań regulacyjnych SYSTEM FINANSOWY Płynność instrumentów pochodnych w kontekście uwarunkowań regulacyjnych dr Anna Chmielewska Plan Wieloaspektowa analiza rynków instrumentów pochodnych Ryzyko systemowe Kluczowe reformy

Bardziej szczegółowo

Kryzys i Zarządzanie ryzykiem

Kryzys i Zarządzanie ryzykiem Kryzys i Zarządzanie ryzykiem Piotr Banaszyk Katedra Logistyki Międzynarodowej Globalny kryzys ekonomiczny opinie Banku Światowego W 2013 r. gospodarka eurolandu pozostanie w recesji, kurcząc się o 0,1

Bardziej szczegółowo

Polska w Onii Europejskiej

Polska w Onii Europejskiej A/452928 Polska w Onii Europejskiej - wybrane polityki sektorowe Wydawnictwo SGGW Warszawa 2004 Spis treści Wstęp 9 1. CHARAKTERYSTYKA PORÓWNAWCZA GOSPODAREK POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ 11 1.1. Dynamika

Bardziej szczegółowo

2.2 Poznajcie mnie autoprezentacja mocnych stron

2.2 Poznajcie mnie autoprezentacja mocnych stron Rozkład materiału Program: Ekonomia Stosowana Podręcznik: praca zbiorowa, kierownik zespołu dr Jarosław Neneman, Ekonomia Stosowana", wyd. FMP, Warszawa Tematyka zajęć dydaktycznych Treści nauczania wymagania

Bardziej szczegółowo

Rozdział 15. podręcznika Wolna przedsiębiorczość - bank centralny

Rozdział 15. podręcznika Wolna przedsiębiorczość - bank centralny Rozdział 15. podręcznika Wolna przedsiębiorczość - bank centralny Autor: Mateusz Machaj #bank centralny #inflacja #polityka pieniężna #stopy procentowe W tym rozdziale dowiesz się: Czym są banki centralne

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe 1. Cele i przydatność ujęcia modelowego w ekonomii 2.

Bardziej szczegółowo

Międzyrynkowa analiza kursów walutowych SPIS TREŚCI

Międzyrynkowa analiza kursów walutowych SPIS TREŚCI Międzyrynkowa analiza kursów walutowych Ashraf Laidi SPIS TREŚCI Przedmowa Podziękowania Wprowadzenie Rozdział 1. Dolar i złoto Koniec systemu z Bretton Woods złoto rozpoczyna hossę Restrykcyjna polityka

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Po co komu Unia Europejska i euro? Prof. dr hab. Elżbieta Kawecka-Wyrzykowska (Katedra Integracji Europejskiej im. Jeana Monneta; www.kawecka.eu) Poprzedniczka strefy euro Łacińska

Bardziej szczegółowo

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro PREZENTACJA WYNIKÓW Wojciech Mroczek Znaczenie strefy euro w światowym handlu 1996-1998 2004-2006 Czy wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Najbardziej ogólna klasyfikacja kategorii ryzyka EFEKT Całkowite ryzyko dzieli się ze względu na kształtujące je czynniki na: Ryzyko systematyczne Ryzyko

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 2 Hiszpania pod koniec XX wieku była jednym z najszybciej rozwijających się gospodarczo państw Europy, kres rozwojowi położył światowy kryzys z końca

Bardziej szczegółowo

Raport Euler Hermes Sytuacja ekonomiczna w Rosji. Czerwiec 2013

Raport Euler Hermes Sytuacja ekonomiczna w Rosji. Czerwiec 2013 Raport Euler Hermes Sytuacja ekonomiczna w Rosji Czerwiec 2013 Wzrost PKB mniejszy niż w 2011 Wzrost PKB jest obecnie o połowę mniejszy niż przed początkiem światowego kryzysu w 2008 roku (+8,5% w 2007

Bardziej szczegółowo

Perspektywy dla polskiego eksportu w 2012 roku

Perspektywy dla polskiego eksportu w 2012 roku Perspektywy dla polskiego eksportu w 20 roku Rok 20 był bardzo udany dla polskiego eksportu Polski eksport w 20 roku osiągnął wartość 135,8 mld euro i był wyższy o,8 proc. niż rok wcześniej wynika z opracowania

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

1 PRZEDMIOT I METODA NAUKI FINANSÓW

1 PRZEDMIOT I METODA NAUKI FINANSÓW Spis treści Wstęp Rozdział 1 PRZEDMIOT I METODA NAUKI FINANSÓW 1.1. Etymologia terminu finanse i główne etapy rozwoju finansów 1.2. Współczesne rozumienie finansów 1.2.1. Ogólna charakterystyka finansów

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM

Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM Szczecin, 2010 Spis treści Wstęp... 11 CZĘŚĆ I OD WYMIANY MIĘDZYNARODOWEJ DO GOSPODARKI GLOBALNEJ Rozdział 1 HANDEL MIĘDZYNARODOWY....

Bardziej szczegółowo

6 miesięczna LOKATA Strukturyzowana Czas Złotówki III

6 miesięczna LOKATA Strukturyzowana Czas Złotówki III 6 miesięczna LOKATA Strukturyzowana Czas Złotówki III Okres subskrypcji: 02.12.2011 07.12.2011 Okres trwania lokaty: 08.12.2011 08.06.2012 Aktywo bazowe: Kurs EUR/PLN ogłaszany na fixingu Narodowego Banku

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zagadnienia na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zagadnienia na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) obowiązuje od 01.01.2016 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Dezintegracja gospodarki światowej w latach 1918-1939

Dezintegracja gospodarki światowej w latach 1918-1939 Gospodarka światowa Dezintegracja gospodarki światowej w latach 1918-1939 Tomasz Białowąs msg.umcs.lublin.pl/bialowas.htm bialowas@hektor.umcs.lublin.pl Etapy w analizie Lata 1918-1924 Lata 1924-1929 Lata

Bardziej szczegółowo

WYZWANIA DLA KRAJÓW I WSPÓŁCZESNEJ EKONOMII ORAZ MOŻLIWOŚCI ICH REALIZACJI W SYSTEMACH GOSPODARCZYCH OPARTYCH NA DOKTRYNIE NEOLIBERALIZMU

WYZWANIA DLA KRAJÓW I WSPÓŁCZESNEJ EKONOMII ORAZ MOŻLIWOŚCI ICH REALIZACJI W SYSTEMACH GOSPODARCZYCH OPARTYCH NA DOKTRYNIE NEOLIBERALIZMU Spis treści WSTĘP... 9 Rozdział I WYZWANIA DLA KRAJÓW I WSPÓŁCZESNEJ EKONOMII ORAZ MOŻLIWOŚCI ICH REALIZACJI W SYSTEMACH GOSPODARCZYCH OPARTYCH NA DOKTRYNIE NEOLIBERALIZMU... 13 1. Wyzwania stojące przed

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

Jan Śliwa PODSTAWY FINANSÓW

Jan Śliwa PODSTAWY FINANSÓW Jan Śliwa PODSTAWY FINANSÓW Łódź Warszawa 2011 SPIS TREŚCI WSTĘP... 9 ROZDZIAŁ I. FINANSE PRZEDSIĘBIORSTWA FINANSE SFERY REALNEJ... 13 1. Istota finansów przedsiębiorstwa... 13 1.1. Podstawowe pojęcia...

Bardziej szczegółowo

Wybór optymalnego kursu centralnego w ramach ERM II w kontekście zastąpienia złotego przez wspólną walutę. Marcin Konarski

Wybór optymalnego kursu centralnego w ramach ERM II w kontekście zastąpienia złotego przez wspólną walutę. Marcin Konarski Wybór optymalnego kursu centralnego w ramach ERM II w kontekście zastąpienia złotego przez wspólną walutę Marcin Konarski EURO jako waluta międzynarodowa 1. Walutą euro posługuje się dziś około 330 milionów

Bardziej szczegółowo

Część pierwsza. Rynkowy system finansowy

Część pierwsza. Rynkowy system finansowy Od autorów 13 1. Wprowadzenie. System finansowy we współczesnej gospodarce rynkowej (Zbigniew Polański) 17 1.1. System finansowy a system ekonomiczny i system społeczny 17 1.2. Funkcje systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

Konkurencja i współpraca międzynarodowa. Jan W. Bossak

Konkurencja i współpraca międzynarodowa. Jan W. Bossak Konkurencja i współpraca międzynarodowa. Jan W. Bossak Autor adresuje książkę do Czytelników pragnących lepiej zrozumieć procesy rozwoju gospodarczego we współczesnym świecie. Do studentów, ekonomistów

Bardziej szczegółowo

Raport o stabilności systemu finansowego Grudzień 2012 r. Departament Systemu Finansowego 1

Raport o stabilności systemu finansowego Grudzień 2012 r. Departament Systemu Finansowego 1 Raport o stabilności systemu finansowego Grudzień 2012 r. Departament Systemu Finansowego 1 Raport o stabilności finansowej Raport jest elementem polityki informacyjnej NBP przyczyniającym się do realizacji

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski Załącznik do uchwały nr 548 Senatu Uniwersytetu Zielonogórskiego w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych prowadzonych na Wydziale Ekonomii i Zarządzania Studia podyplomowe Mechanizmy

Bardziej szczegółowo

Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski. Warszawa, 29 listopada 2012 r.

Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski. Warszawa, 29 listopada 2012 r. Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski Warszawa, 29 listopada 2012 r. Unia bankowa skutki dla UE i dla strefy euro Andrzej Raczko Narodowy Bank Polski Strefa euro Strefa euro doświadcza bardzo

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne...

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne... SPIS TREŚCI Wstęp......................................................... 9 Rozdział 1. Pojęcie i istota funduszu inwestycyjnego.................. 13 1.1. Definicja funduszu inwestycyjnego...............................

Bardziej szczegółowo

Instrumenty finansowe w procesie rewitalizacji terenów poprzemysłowych w warunkach polskich

Instrumenty finansowe w procesie rewitalizacji terenów poprzemysłowych w warunkach polskich Instrumenty finansowe w procesie rewitalizacji terenów poprzemysłowych w warunkach polskich Mgr Bogusław Wacławik Doktorant na Wydziale Finansów Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie 1 Maksyma wystąpienia:

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

USDPLN to analogicznie poziom 3,26 i wsparcie 3,20-3,22.

USDPLN to analogicznie poziom 3,26 i wsparcie 3,20-3,22. 09:00 Okazuje się, że wczorajsze dane o wykorzystanie deficytu budżetowego w Polsce nie były tragiczne i dodatkowo EURUSD znów zaczyna rosnąć więc występują naturalne czynniki sprzyjające umocnieniu PLN.

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-13 15:19:37

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-13 15:19:37 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-13 15:19:37 2 Algieria należy do liczących się eksporterów ropy naftowej i gazu ziemnego. Sytuacja ekonomiczna i finansowa kraju zależy więc głównie od światowego

Bardziej szczegółowo

Zagrożona korona, czyli za i przeciw wprowadzaniu euro. Autor: Marzena Hausman, Dariusz Stasik

Zagrożona korona, czyli za i przeciw wprowadzaniu euro. Autor: Marzena Hausman, Dariusz Stasik Zagrożona korona, czyli za i przeciw wprowadzaniu euro Autor: Marzena Hausman, Dariusz Stasik Proponowany przebieg zajęć Po wykonaniu tego ćwiczenia będziesz znał obawy i nadzieje, jakie wiązali Szwedzi

Bardziej szczegółowo

Warunki do rozwoju finansowania zwrotnego dla instytucji ekonomii społecznej w Polsce. Zaproszenie do dyskusji. Anna Królikowska

Warunki do rozwoju finansowania zwrotnego dla instytucji ekonomii społecznej w Polsce. Zaproszenie do dyskusji. Anna Królikowska Warunki do rozwoju finansowania zwrotnego dla instytucji ekonomii społecznej w Polsce Zaproszenie do dyskusji Anna Królikowska Warunki do rozwoju finansowania zwrotnego dla instytucji ekonomii społecznej

Bardziej szczegółowo

Średnio ważony koszt kapitału

Średnio ważony koszt kapitału Średnio ważony koszt kapitału WACC Weighted Average Cost of Capital 1 Średnio ważony koszt kapitałuwacc Weighted Average Cost of Capital Plan wykładu: I. Koszt kapitału a metody dyskontowe II. Źródła finansowania

Bardziej szczegółowo

Rynek kapitałowopieniężny. Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego

Rynek kapitałowopieniężny. Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego Rynek kapitałowopieniężny Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego Uczestnicy rynku finansowego Gospodarstwa domowe Przedsiębiorstwa Jednostki administracji państwowej i lokalnej Podmioty zagraniczne

Bardziej szczegółowo

Imiona, nazwiska oraz tytuły/stopnie członków zespołu dydaktycznego Beata Harasim / mgr

Imiona, nazwiska oraz tytuły/stopnie członków zespołu dydaktycznego Beata Harasim / mgr Tryb studiów Stacjonarne Nazwa kierunku studiów Finanse i Rachunkowość Poziom studiów Stopień pierwszy Rok studiów/ semestr II/III i IV Specjalność Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Suwałkach SYLLABUS

Bardziej szczegółowo

Szkoły ponadgimnazjalne, PODSTAWA PROGRAMOWA. Cele kształcenia wymagania ogólne

Szkoły ponadgimnazjalne, PODSTAWA PROGRAMOWA. Cele kształcenia wymagania ogólne Strona1 Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych, (str. 102 105) Załącznik nr 4 do: rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

Unia Gospodarcza i Pieniężna

Unia Gospodarcza i Pieniężna Unia Gospodarcza i Pieniężna Polityka gospodarcza i pieniężna (art. 119 TfUE) Dla osiągnięcia celów określonych w artykule 3 Traktatu o Unii Europejskiej, działania Państw Członkowskich i Unii obejmują,

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Wahania koniunktury gospodarczej Ożywienie i recesja w gospodarce Dr Joanna Czech-Rogosz Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 16.04.2012 1. Co to jest koniunktura gospodarcza?

Bardziej szczegółowo

Zmiany jakości opodatkowania w UE po 2008 roku Bazyli Samojlik samojlik@onet.eu samojlik@kozminski.edu.pl

Zmiany jakości opodatkowania w UE po 2008 roku Bazyli Samojlik samojlik@onet.eu samojlik@kozminski.edu.pl Zmiany jakości opodatkowania w UE po 2008 roku Bazyli Samojlik samojlik@onet.eu samojlik@kozminski.edu.pl b.samojlik 1 Etapy kryzysu I. Kryzys na rynkach finansowych, bankowych i poza bankowych II. III.

Bardziej szczegółowo

Gospodarka i rynki finansowe Gdynia 11.05.2016 XTB ONLINE TRADING. www.xtb.pl www.tradebeat.pl

Gospodarka i rynki finansowe Gdynia 11.05.2016 XTB ONLINE TRADING. www.xtb.pl www.tradebeat.pl Gospodarka i rynki finansowe Gdynia 11.05.2016 ONLINE TRADING www.tradebeat.pl Gospodarka i rynki finansowe 1. Wzrost na świecie i oczekiwania 2. Chiny zagrożeniem numer jeden dla światowej gospodarki

Bardziej szczegółowo

KROK 6 ANALIZA FUNDAMENTALNA

KROK 6 ANALIZA FUNDAMENTALNA KROK 6 ANALIZA FUNDAMENTALNA Do tej pory skupialiśmy się na technicznej stronie procesu inwestycyjnego. Wiedza ta to jednak za mało, aby podejmować trafne decyzje inwestycyjne. Musimy zatem zmierzyć się

Bardziej szczegółowo

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl System finansowy w Polsce dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl Segmenty sektora finansowego (w % PKB) 2 27 212 Wielkość systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować?

Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować? Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować? Autor: Frank Shostak Źródło: mises.org Tłumaczenie: Katarzyna Buczkowska Według Bena Bernankego zbyt wczesne wycofanie się z agresywnej polityki walki

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: P.R. Krugman, M. Obstfeld - Ekonomia międzynarodowa. T. 2. CZĘŚĆ III. Kursy walutowe i makroekonomia gospodarki otwartej

Księgarnia PWN: P.R. Krugman, M. Obstfeld - Ekonomia międzynarodowa. T. 2. CZĘŚĆ III. Kursy walutowe i makroekonomia gospodarki otwartej Księgarnia PWN: P.R. Krugman, M. Obstfeld - Ekonomia międzynarodowa. T. 2 CZĘŚĆ III. Kursy walutowe i makroekonomia gospodarki otwartej Rozdział 12. Rachunki dochodu narodowego i bilans płatniczy. 3 Rachunki

Bardziej szczegółowo

PRZEPŁYWY KAPITAŁU MIĘDZYNARODOWEGO A WZROST GOSPODARCZY

PRZEPŁYWY KAPITAŁU MIĘDZYNARODOWEGO A WZROST GOSPODARCZY UNIWERSYTET EKONOMICZNY w POZNANIU Paweł Śliwiński PRZEPŁYWY KAPITAŁU MIĘDZYNARODOWEGO A WZROST GOSPODARCZY w krajach Europy Srodkowo-Wschodniej w latach 1994-2008 B 380901 WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU EKONOMICZNEGO

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Prace Naukowe Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego. Seria: Nr 6 e-monografie

Prace Naukowe Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego. Seria: Nr 6 e-monografie Prace Naukowe Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego Seria: Nr 6 e-monografie Koło Naukowe Prawa Finansowego Bezpieczeństwo rynku finansowego pod redakcją Eugenii Fojcik-Mastalskiej

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Analiza wskaźnikowa przedsiębiorstwa Jak ocenić pozycję finansową firmy? dr Grażyna Michalczuk Uniwersytet w Białymstoku 9 maja 2013 r. Co to jest analiza To metoda poznanie

Bardziej szczegółowo

UMOŻLIWIAMY WYMIANĘ PONAD 120 WALUT Z CAŁEGO ŚWIATA

UMOŻLIWIAMY WYMIANĘ PONAD 120 WALUT Z CAŁEGO ŚWIATA UMOŻLIWIAMY WYMIANĘ PONAD 120 WALUT Z CAŁEGO ŚWIATA Transakcje Spot (Transkacje natychmiastowe) Transakcje terminowe (FX Forward) Zlecenia rynkowe (Market Orders) Nasza firma Powstaliśmy w jednym, jasno

Bardziej szczegółowo

Studia II stopnia (magisterskie) rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac dyplomowych na kierunku Międzynarodowe stosunki gospodarcze

Studia II stopnia (magisterskie) rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac dyplomowych na kierunku Międzynarodowe stosunki gospodarcze rok akademicki 2014/2015 Wybór promotorów prac dyplomowych na kierunku Międzynarodowe stosunki gospodarcze Katedry zasilające tzw. minimum kadrowe dla kierunku MSG (Wydział NE) Katedra Gospodarki Przestrzennej

Bardziej szczegółowo

Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska

Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Międzynarodowe Stosunki Ekonomiczne Makroekonomia gospodarki otwartej i finanse międzynarodowe Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Plan wykładu Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca ELEMENTY EKONOMII PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Klasa: I TE Liczba godzin w tygodniu: 3 godziny Numer programu: 341[02]/L-S/MEN/Improve/1999 Prowadzący: T.Kożak- Siara I Ekonomia jako nauka o gospodarowaniu

Bardziej szczegółowo

KRYZYS - GOSPODARKA SPOŁECZEŃSTWO

KRYZYS - GOSPODARKA SPOŁECZEŃSTWO KRYZYS - GOSPODARKA SPOŁECZEŃSTWO Sławomir Żygowski I Wiceprezes Zarządu ds. bankowości korporacyjnej Nordea Bank Polska S.A. SYTUACJA W SEKTORZE BANKOWYM W POLSCE UWARUNKOWANIA KRYZYSU Wina banków? Globalna

Bardziej szczegółowo

Dr hab. Cezary Kochalski, prof. nadzw. UEP Katedra Controllingu, Analizy Finansowej i Wyceny c.kochalski@ue.poznan.pl

Dr hab. Cezary Kochalski, prof. nadzw. UEP Katedra Controllingu, Analizy Finansowej i Wyceny c.kochalski@ue.poznan.pl Dr hab. Cezary Kochalski, prof. nadzw. UEP Katedra Controllingu, Analizy Finansowej i Wyceny c.kochalski@ue.poznan.pl Green Controlling and Finance - innowacyjny program studiów podyplomowych Projekt finansowany

Bardziej szczegółowo