Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie"

Transkrypt

1 Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie Ekspertyza pt. Ocena skuteczności i efektywności realizacji schematu II Gospodarowanie rolniczymi zasobami wodnymi realizowanego w ramach działania 125 Poprawianie i rozwijanie infrastruktury związanej z rozwojem i dostosowywaniem rolnictwa i leśnictwa objętego PROW Dyrektor ITP prof. dr hab. Edmund Kaca Zespół opracowujący: dr hab. Tadeusz Liziński prof. nadzw. dr inż. Marcin Bukowski mgr Anna Wróblewska Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Pomocy Technicznej Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata Falenty/Elbląg, 2013

2 2 Spis treści Spis rysunków... 4 Spis tabel... 5 Wstęp Ogólne informacje o melioracjach wodnych Opis działania Poprawianie i rozwijanie infrastruktury związanej z rozwojem i dostosowywaniem rolnictwa i leśnictwa przez gospodarowanie rolniczymi zasobami wodnymi objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata Podsumowanie operacji realizowanych w ramach schematu II działania 125 w okresie Efekty realizacji operacji w ramach schematu II działanie 125 PROW Ocena wielkości udzielonego wsparcia na tle istniejących potrzeb Ocena trafności i skuteczności przyznanego ze środków publicznych wsparcia na realizację schematu II działania Ocena dostępu do informacji Ocena trafności wsparcia Ocena jasności i przejrzystości procedur udzielania wsparcia Ocena przejrzystości dokumentów Ocena wielkości udzielonego wsparcia Ocena efektywności projektów Ocena stopnia zgodności osiągniętych rezultatów z celami zakładanymi Ocena sposobu rozliczenia Ocena efektywności, kompleksowości i trwałości operacji realizowanych w ramach działania 125 schemat II Ocena stopnia realizacji zaplanowanych zadań Ocena alokacji przyznanej pomocy w porównaniu z potrzebami beneficjentów Ocena kompleksowości realizowanego wsparcia Ocena stopnia objęcia wsparciem w ramach działania 125 wszystkich obszarów działalności beneficjentów Ocena wpływu realizowanych operacji na poprawę stosunków wodnych i ochronę przeciwpowodziową Ocena doboru zastosowanego narzędzia wsparcia Ocena sposobu formułowania celu poszczególnych operacji Ocena wystąpienia nieprzewidzianych zdarzeń utrudniających osiągnięcie zakładanych celów Ocena posiadania przez beneficjenta instrumentów pozwalających na pomiar uzyskanych efektów... 68

3 Ocena trwałości efektów osiągniętych w wyniku realizacji operacji Ocena efektywność ekonomicznej projektów zrealizowanych w ramach działania 125 schemat II z wykorzystaniem metodyki CBA Ocena i wycena korzyści społecznych wynikających z realizacji działania Koszty społeczne wynikających z realizacji działania Ocena efektywności ekonomicznej zrealizowanych projektów z wykorzystaniem wybranych wskaźników oceny długookresowej Ocena oddziaływania zrealizowanych inwestycji na środowisko naturalne Podsumowanie, wnioski oraz rekomendacje wynikające z ekspertyzy Spis literatury

4 4 Spis rysunków Rys. 1. Liczba wydanych decyzji (wykresy słupkowe) i wartość przyznanej pomocy w ramach działania 125 (wypełnienie) w latach Rys. 2. Średnia wartość 1 decyzji dla operacji realizowanych w okresie Rys.3. Liczba wydanych decyzji i przedsięwzięć zrealizowanych (wykresy słupkowe)oraz wartość zrealizowanych płatności (wypełnienie) dla działania 125 schemat II Rys.4. Łączna liczba wniosków planowanych do złożenia w 2013 r., w tym wnioski złożone do czerwca 2013 r Rys. 5. Roczne wydatki na utrzymanie i inwestycje wg programu gospodarki wodnej rolnictwa na lata (2015), w mln zł/rok wg badań IMUZ Rys. 6. Wskaźnik wartości wsparcia przyznanego w ramach PROW na tle łącznej wartości nakładów inwestycyjnych na środki trwałe - zbiorniki, stopnie wodne, regulacja rzek, obwałowania i stacje pomp z lat Rys. 7. Łączna długość nowo ukształtowanych koryt rzecznych (wykres słupkowy [km]) i wskaźnik udziału długości ukształtowanego w wyniku inwestycji PROW przekroju rzek do łącznej długości uregulowanych rzek w latach (wypełnienie [-]) Rys. 8. Łączna długość nowo wybudowanych wałów przeciwpowodziowych (wykres słupkowy [km]) i wskaźnik udziału długości wybudowanych w wyniku inwestycji PROW wałów do łącznej długości nowych wałów powstałych w latach (wypełnienie [-]) Rys. 9. Łączna liczba nowych pompowni (wykres słupkowy [szt.]) i wskaźnik udziału liczby wybudowanych w wyniku inwestycji PROW stacji pomp do łącznej liczby nowych stacji powstałych w latach (wypełnienie [-]) Rys. 10. Wskaźnik wartości przyznanych końca 2012 r. środków w ramach działania 125 schemat II PROW do łącznej powierzchni zmeliorowanych użytków rolnych wg stanu na 31 XII 2008 [zł/tys. ha] Rys. 11. Wskaźnik wartości przyznanych końca 2012 r. środków w ramach działania 125 schemat II PROW do łącznej powierzchni użytków rolnych z urządzeniami melioracyjnymi wymagającymi modernizacji wg stanu na 31 XII 2008 [zł/tys. ha] Rys.12. Ocena dostępu do informacji o wsparciu udzielanym w ramach schematu II działania Rys.13. Ocena trafności wsparcia udzielanego w ramach schematu II działania Rys.14. Ocena zastosowanych w ramach schematu II działania 125 procedur związanych ze składaniem wniosku Rys.15. Ocena przejrzystości dokumentów związanych z ubieganiem się o wsparcie w ramach schematu II działania Rys.16. Ocena wielkości dofinansowania operacji realizowanych w ramach schematu II działania Rys.17. Ocena efektywności operacji realizowanych w ramach schematu II działania Rys.18. Ocena stopnia osiągniętych rezultatów z celami zakładanymi Rys.19. Ocena przyjętego w schemacie II sposobu rozliczenia poniesionych wydatków Rys.20. Ocena działania 125 PROW w porównaniu z innymi programami wspierającymi inwestycje z zakresu melioracji wodnych Rys.21. Ocena stopnia realizacji zaplanowanych zadań realizowanych w ramach działania 125 schemat II... 60

5 5 Rys.22. Ocena stopnia alokacji przyznanej pomocy w porównaniu ze zgłaszanymi potrzebami i możliwościami absorpcji środków przez beneficjentów Rys.23. Ocena kompleksowości realizowanego wsparcia Rys.24. Ocena objęcia przez działanie 125 schemat II wszystkich obszarów działalności beneficjentów Rys.25. Ocena wpływu realizowanych operacji na poprawę stosunków wodnych i wzrost bezpieczeństwa przeciwpowodziowego Rys.26. Ocena doboru zastosowanego narzędzia wsparcia Rys.27. Ocena sposobu formułowania celu poszczególnych operacji Rys.28. Ocena wystąpienia nieprzewidzianych zdarzeń utrudniających osiągnięcie zakładanych celów Rys.29. Ocena posiadanych przez realizującego instrumentów pozwalających na pomiar uzyskanych efektów Rys.30. Stopień pokrycia wydatków bieżących środkami przyznawanymi w ramach dotacji z urzędów wojewódzkich Rys.31. Ocena trwałości efektów osiągniętych w wyniku realizacji operacji w ramach schematu II działania Spis tabel Tabela 1. Powierzchnia zmeliorowanych użytków rolnych (UR) w latach Tabela 2. Zestawienie efektów osiągniętych (stan na r.) i potencjalnych efektów wynikających z realizacji wszystkich zaplanowanych operacji Tabela 3. Wartość wydanych do końca 2012 r. decyzji w poszczególnych województwach w stosunku do limitów środków na działanie z zakresu gospodarowania rolniczymi zasobami wodnymi Tabela 4. Wskaźnik udziału wartości wydanych decyzji w ramach PROW do sumy wartości nakładów na środki trwałe - zbiorniki, stopnie wodne, regulacja rzek, obwałowania i stacje pomp (dotyczy lat ) [-] Tabela 5. Porównanie efektów rzeczowych uzyskanych z realizacji PROW z efektami rzeczowymi wszystkich projektów ukończonych w latach Tabela 6. Straty i szkody powodziowe na obszarach wiejskich w latach Tabela 7. Jednostkowe wydatki na utrzymywanie utrzymywanych urządzeń melioracji szczegółowych i podstawowych Tabela 8. Ocena efektywność ekonomicznej zrealizowanych przedsięwzięć na podstawie wybranych wskaźników wieloletnich Tabela 9. Tabela strumieni przepływów dla wszystkich projektów zrealizowanych w ramach schematu II działania 125 PROW Tabela 10. Pozytywne i negatywne skutki oddziaływania zrealizowanych inwestycji w odniesieniu do poszczególnych komponentów środowiska Tabela 11. Efekty rzeczowe i rezultaty wynikające z ukończonych projektów realizowanych w ramach działania 125 schemat II PROW

6 6 Wstęp Opracowanie pod tytułem Ocena skuteczności i efektywności realizacji schematu II Gospodarowanie rolniczymi zasobami wodnymi realizowanego w ramach działania 25 poprawianie i rozwijanie infrastruktury związanej z rozwojem i dostosowywaniem rolnictwa i leśnictwa objętego PROW zostało wykonane na podstawie Umowy o dzieło 392/13 zawartej w dniu 10 lipca 2013 r. w Warszawie pomiędzy ministerstwem Rolnictwa i Rozwoju Wsi a Instytutem Technologiczno-Przyrodniczym. Celem opracowania jest ocena skuteczności przedsięwzięć objętych wsparciem oraz ocena trafności i trwałości tego wsparcia. Metodykę opracowania oparto na analizie dokumentacji sprawozdawczej oraz ankiecie badawczej skierowanej do Wojewódzkich Zarządów Melioracji i Urządzeń Wodnych (wzór ankiety w załączeniu). Podstawą oceny efektywności i trafności udzielonego wsparcia jest ocena efektywności ekonomicznej oparta o metodykę kosztów i korzyści społecznych (CBA, cost-benefit analysis) sporządzona na podstawie sprawozdań MRiRW oraz wieloletnich doświadczeń Instytutu Technologiczno-Przyrodniczego (dawnego Instytutu Melioracji i Użytków Zielonych) w tym zakresie. Przyjęto następujący układ opracowania w pierwszej części przedstawiono ogólne informacje o melioracjach wodnych. Drugą część opracowania poświęcono na opis działania 125 schemat II PROW Poprawa i rozwijanie infrastruktury związanej z rozwojem i dostosowaniem rolnictwa i leśnictwa. Gospodarowanie rolniczymi zasobami wodnymi. W trzeciej części przedstawiono sprawozdanie z realizacji schematu II działania 125 w latach Czwartą część ekspertyzy poświęcono na podsumowanie operacji realizowanych w ramach schematu II działania 125 w okresie Na podstawie badań ankietowych przeprowadzonych wśród pracowników zarządów melioracji odpowiedzialnych za przygotowanie i realizację inwestycji objętych pomocą finansową opracowano rozdział dotyczący efektów realizacji operacji w ramach schematu II działanie 125 PROW oraz rozdział dotyczący oceny trafności i skuteczności przyznanego ze środków publicznych wsparcia na realizację schematu II działania 125. W ostatniej części zostały przedstawione koszty i korzyści wynikające ze zrealizowanych przedsięwzięć inwestycyjnych oraz ich ocena efektywności ekonomicznej. Dokonano także ocenę stopnia oddziaływania nowych inwestycji na środowisko naturalne. Ekspertyzę kończy podsumowanie i wnioski.

7 7 1. Ogólne informacje o melioracjach wodnych Według ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r., poz. 145, z późn. zm.), melioracje wodne polegają na regulacji stosunków wodnych w celu polepszenia zdolności produkcyjnej gleby, ułatwienia jej uprawy oraz na ochronie użytków rolnych przed powodziami. Urządzenia melioracji wodnych, w zależności od ich funkcji i przeznaczenia, dzielą się na podstawowe i szczegółowe. Przy planowaniu, wykonywaniu oraz utrzymywaniu urządzeń melioracyjnych należy kierować się potrzebą zachowania zróżnicowanych biocenoz polnych i łąkowych. Zgodnie z ustawą Prawo wodne do urządzeń melioracji wodnych podstawowych zalicza się: budowle piętrzące, budowle upustowe oraz obiekty służące do ujmowania wód, stopnie wodne, zbiorniki wodne, kanały wraz z budowlami związanymi z nimi funkcjonalnie, rurociągi o średnicy co najmniej 0,6 m, budowle regulacyjne oraz przeciwpowodziowe, stacje pomp, z wyjątkiem stacji wykorzystywanych do nawodnień ciśnieniowych. Przepisy dotyczące urządzeń melioracji wodnych podstawowych stosuje się odpowiednio do budowli wstrzymujących erozję wodną oraz do dróg dojazdowych niezbędnych do właściwego użytkowania obszarów zmeliorowanych oraz utrzymania urządzeń melioracji wodnych podstawowych. Urządzenia melioracji wodnych podstawowych stanowią własność Skarbu Państwa i są wykonywane na jego koszt. Urządzenia melioracji wodnych podstawowych mogą być również wykonywane na koszt innych osób prawnych lub osób fizycznych, a także współfinansowane z publicznych środków wspólnotowych w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o Narodowym Planie Rozwoju (Dz. U. Nr 116, poz. 1206, z późn. zm oraz z innych środków publicznych na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2009 r. Nr 84, poz. 712 i Nr 157, poz oraz z 2011 r. Nr 279, poz. 1644) i w ustawie z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427, z późn. zm). Do urządzeń melioracji wodnych szczegółowych zalicza się natomiast: rowy wraz z budowlami związanymi z nimi funkcjonalnie,

8 8 drenowania rurociągi o średnicy poniżej 0,6 m, stacje pomp do nawodnień ciśnieniowych, ziemne stawy rybne, groble na obszarach nawadnianych, systemy nawodnień grawitacyjnych i ciśnieniowych. Przepisy dotyczące urządzeń melioracji wodnych szczegółowych stosuje się odpowiednio do: fitomelioracji oraz agromelioracji, systemów przeciwerozyjnych, zagospodarowania zmeliorowanych trwałych łąk lub pastwisk, zagospodarowania zmeliorowanych nieużytków przeznaczonych na trwałe łąki lub pastwiska. Wykonywanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych należy do właścicieli gruntów. Urządzenia melioracji wodnych szczegółowych mogą być wykonywane na koszt Skarbu Państwa za zwrotem części kosztów, w formie opłaty melioracyjnej przez właścicieli gruntów, na które urządzenia te wywierają korzystny wpływ, jeżeli: teren cechuje rozdrobnienie gospodarstw rolnych lub urządzeniom melioracji wodnych szczegółowych grozi dekapitalizacja lub warunkiem restrukturyzacji rolnictwa jest regulacja stosunków wodnych w glebie. Urządzenia melioracji szczegółowych mogą być także wykonane na koszt Skarbu Państwa przy współudziale publicznych środków wspólnotowych, o których mowa w art. 72 ust. 2, oraz innych środków publicznych na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju i w ustawie z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, za zwrotem przez zainteresowanych właścicieli gruntów części kosztów w formie opłaty inwestycyjnej, stanowiącej dochód budżetu państwa.

9 9 Tabela 1. Powierzchnia zmeliorowanych użytków rolnych (UR) w latach rok grunty orne w tys. ha łąki i pastwiska w tys. ha ogółem w tym: w tym: w % razem razem ogólnej w tys. ha. pow. UR zdrenowane nawadniane zdrenowane nawadniane ,4 37, , ,7 53, ,8 403,1 400, ,9 39, , ,8 53, ,1 401,4 399, ,5 41, , ,4 50, ,6 401,0 392, ,9 39, , ,8 47, ,6 400,9 364, ,0 41, , ,1 47, ,6 400,9 365, ,8 41, , ,0 47, ,0 400,3 365,9 Źródło: Rocznik statystyczny rolnictwa 2012 r. GUS, Warszawa W ostatnich latach obserwuje się spadek ogólnej powierzchni zmeliorowanych użytków rolnych. W okresie łączna powierzchnia zmeliorowanych użytków rolnych zmalała o przeszło 255 tys. ha. Jest to spowodowane przede wszystkim malejącą powierzchnią zmeliorowanych łąk i pastwisk. Spadek ten szczególnie widoczny jest w okresie , w którym łączna powierzchnia zmeliorowanych łąk i pastwisk zmalała o 136 tys. ha. Spadek powierzchni zmeliorowanych łąk i pastwisk wiąże się w dużym stopniu ze spadkiem powierzchni użytków rolnych ogółem oraz zamianami części łąk i pastwisk na grunty orne, co z kolei wynika ze zmian w pogłowiu bydła i zmian w technologii produkcji pasz i żywienia. Niewystarczające zainteresowanie melioracjami rolniczymi wynika też w znacznej części z nieznajomości ich wielorakiego i złożonego wpływu na produkcję rolną. Dlatego w tym miejscu skrótowo przedstawiamy podstawowe problemy i zadania stojące przed urządzeniami melioracyjnymi. Melioracje szczegółowe i związane z nimi urządzenia podstawowe mają za zadanie uregulować stosunki powietrzno-wodne w glebie. Wymaga się, aby obecne systemy wodnomelioracyjne miały charakter odwadniająco-nawadniający. W pierwszej kolejności chodzi jednak o ograniczenie ujemnych cech nadmiernego uwilgotnienia gleby: gleby wilgotne są zimniejsze wskutek odpływu ciepła parowania. Mokre i zimne gleby później odmarzają a zamarzają silniej niż gleby odwodnione. Takie gleby mają krótsze okresy wegetacyjne i prac polowych; gleby nadmiernie uwilgotnione zawierające koloidy posiadają strukturę rozdzielno cząsteczkową zamiast gruzełkowatej;

10 10 jedną z największych wad zbyt wilgotnej gleby jest niedostateczne przewietrzenie ograniczające niezbędne procesy chemiczne i biologiczne; nadmierne uwilgotnienie sprzyja chwastom, w tym szkodliwym dla zdrowia zwierząt; uprawa gleb nadmiernie uwilgotnionych, w szczególności ciężkich wymaga większych nakładów pracy. Regulacje rzek dla celów melioracyjnych powinny zapewnić wodzie dostateczny odpływ, uniemożliwienie lub ograniczenie szkodliwych powodzi lub podtopień, zabezpieczenie możliwości optymalnego zaopatrzenia w wodę upraw rolniczych w okresie małych przepływów. Regulacje rzek powinny też uwzględniać ich zadania typu biologicznego i przyczyniać się do naturalnego wcielenia rzeki w krajobraz doliny. Wały rzeczne (przeciwpowodziowe) mają za zadanie uporządkowane przeprowadzenie wód powodziowych oraz możliwie bezpieczne przeprowadzenie lodu. Wały na obszarach depresyjnych i przydepresyjnych warunkują istnienie przestrzeni polderowej jako przestrzeni zagospodarowanej. Swoje funkcje ochronne muszą pełnić ciągle i nieprzerwanie. Pompownie (stacje pomp) zapewniają podnoszenie wody i jej odpływ w warunkach braku naturalnego odpływu. Mogą one też służyć dla potrzeb nawadniania. Pompownie polderowe zapewniają odprowadzenie nadmiaru wody z polderu i utrzymanie go jako przestrzeni zagospodarowanej o funkcjach rolniczych i pozarolniczych. 2. Opis działania Poprawianie i rozwijanie infrastruktury związanej z rozwojem i dostosowywaniem rolnictwa i leśnictwa przez gospodarowanie rolniczymi zasobami wodnymi objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata Utrzymanie istniejącego w kraju systemu melioracyjnego, jego modernizacja i rozbudowa wymaga ponoszenia wysokich nakładów inwestycyjnych i eksploatacyjnych. Jednym ze źródeł finansowania inwestycji związanych z melioracjami wodnymi jest realizowane w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata działanie Poprawianie i rozwijanie infrastruktury związanej z rozwojem i dostosowywaniem rolnictwa i leśnictwa przez gospodarowanie rolniczymi zasobami wodnymi.

11 11 Celem projektów realizowanych w ramach działania 125 schemat II jest: poprawa jakości gleby poprzez regulację stosunków wodnych; zwiększenie retencji wodnej; poprawa ochrony powodziowej użytków rolnych. Zgodnie z Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata , pomoc udzielana w ramach schematu II obejmuje realizację projektów z zakresu melioracji wodnych podstawowych i szczegółowych, a także projektów związanych z kształtowaniem przekroju podłużnego i poprzecznego oraz układu poziomego koryta cieku naturalnego, pod warunkiem, że działania te przyczynią się do poprawy stosunków wodnych w glebie, ułatwią jej uprawę, bądź też spowodują wzrost ochrony przeciwpowodziowej użytków rolnych. W szczególności wsparcie w ramach działania dotyczy: budowy lub remontu urządzeń melioracji wodnych służących do retencjonowania i regulacji poziomu wód; budowy lub remontu systemów nawodnień grawitacyjnych; remontu istniejących urządzeń melioracyjnych w celu dostosowania ich do nawodnień grawitacyjnych; budowy lub remontu urządzeń doprowadzających i odprowadzających wodę w ramach systemów urządzeń melioracji wodnych; projektów służących poprawie warunków korzystania z wód dla potrzeb rolnictwa; projektów z zakresu wzrostu bezpieczeństwa powodziowego na obszarach użytkowanych rolniczo. Beneficjentami przyznawanej w ramach schematu II pomocy są Wojewódzkie Zarządy Melioracji i Urządzeń Wodnych. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 czerwca 2008 r. (Dz. U. Nr 122, poz. 791, z późn. zm.), pomoc w ramach działania przyznawana jest w formie refundacji części kosztów i obejmuje koszty związane z: 1. budową lub remontem następujących urządzeń melioracji wodnych szczegółowych: rowów wraz z budowlami związanymi z nimi funkcjonalnie, rurociągów o średnicy poniżej 0,6 m, drenowania, grobli na obszarach nawadnianych,

12 12 systemów nawodnień grawitacyjnych, fitomelioracji i agromelioracji, systemów przeciwerozyjnych, pierwszego zagospodarowania zmeliorowanych łąk i pastwisk; 2. budową lub remontem urządzeń melioracji wodnych podstawowych oraz kształtowaniem przekroju podłużnego i poprzecznego oraz układu poziomego koryta cieku naturalnego, wykraczającego poza działania związane z utrzymaniem wód, w tym: budowli piętrzących, budowli upustowych oraz obiektów służących do ujmowania wód, stopni wodnych oraz zbiorników wodnych, kanałów wraz z budowlami związanymi z nimi funkcjonalnie, rurociągów o średnicy co najmniej 0,6 m, budowli przeciwpowodziowych, budowli regulacyjnych, stacji pomp, z wyjątkiem stacji wykorzystywanych do nawodnień ciśnieniowych, budowli wstrzymujących erozję wodną, dróg dojazdowych niezbędnych do właściwego użytkowania obszarów zmeliorowanych oraz utrzymania urządzeń melioracji wodnych podstawowych; 3. zakupu usług budowlano-montażowych niezbędnych do realizacji operacji; 4. zakupu użytków gruntowych pod inwestycje w zakresie niezbędnym i warunkującym realizację operacji. Refundacji podlegają koszty kwalifikowane poniesione przez beneficjenta w wysokości nieprzekraczającej 75 % tych kosztów w ramach wnioskowanej pomocy. Wymagany krajowy wkład środków publicznych, w wysokości co najmniej 25% kosztów kwalifikowalnych projektu, pochodzi z budżetu państwa. Założono, iż w latach w ramach schematu II zostanie zrealizowanych 880 projektów (w tym 80 w ramach nowych wyzwań tj. realizujące cele sformułowane zgodnie z ustaleniami dokonanymi podczas przeglądu Wspólnej Polityki Rolnej (art. 16a rozporządzenia Rady nr 1698/2005). Całkowita wartość zrealizowanych w tym czasie

13 13 inwestycji wynosić ma euro (w tym euro dla projektów realizowanych w ramach nowych wyzwań ). Zgodnie z art. 16a rozporządzenia Rady nr 1698/2005 państwa członkowskie do dnia 31 grudnia 2009 r. miały włączyć do swoich programów rozwoju obszarów wiejskich działania ukierunkowane na następujące priorytety: a) zmiany klimatu, b) odnawialne źródła energii, c) gospodarka wodna, d) różnorodność biologiczna, e) środki towarzyszące restrukturyzacji sektora mleczarskiego, f) innowacje związane z priorytetami wymienionymi w lit. a) d), g) infrastruktura szerokopasmowego Internetu na obszarach wiejskich. W odniesieniu do działań wymienionych w lit. a) f) intensywność udzielonej pomocy może zostać zwiększona o 10 punktów procentowych. Zgodnie z załącznikiem II Rozporządzenia w ramach priorytetu gospodarka wodna realizowane mogą być następujące rodzaje operacji: technologie wodooszczędne, magazynowanie wody i wodooszczędne techniki produkcji, odtwarzanie terenów podmokłych, przekształcanie gruntów rolnych w bagna, przekształcanie gruntów rolnych w systemy leśne/rolno-leśne, instalacje do uzdatniania wodny w gospodarstwach rolnych, rozwój jednolitych części wód o charakterze półnaturalnym, utworzenie naturalnych brzegów, meandrujące rzeki, metody użytkowania gleby (międzyplony, rolnictwo ekologiczne, przekształcanie gruntów ornych w trwałe pastwiska), informowanie upowszechnianie wiedzy o gospodarowaniu wodą. Rezultatem realizowanych działań ma być m.in.: bardziej racjonalne zużycie wody, ochrona i poprawa jakości wody, zachowanie jednolitych części wód oraz ograniczenie zanieczyszczenia wód różnorodnymi związkami, w tym fosforem.

14 14 3. Podsumowanie operacji realizowanych w ramach schematu II działania 125 w okresie W okresie łącznie w ramach działania 125 PROW , Poprawianie i rozwijanie infrastruktury związanej z rozwojem i dostosowywaniem rolnictwa i leśnictwa przez gospodarowanie rolniczymi zasobami wodnymi przyjęto do finansowania bez uwzględnienia decyzji później uchylonych, 403 wnioski o przyznanie pomocy. Stanowi to zaledwie 45,8% ilości projektów zakładanej do realizacji w całej perspektywie finansowej. Jeszcze gorzej wygląda sytuacja jeśli chodzi o wydawanie decyzji na projekty realizowane w ramach tzw. nowych wyzwań tj. realizujące cele sformułowane zgodnie z ustaleniami dokonanymi podczas przeglądu Wspólnej Polityki Rolnej (art. 16a rozporządzenia Rady nr 1698/2005). Zgodnie z założeniami PROW na lata na obszarze całego kraju łącznie powinno być zrealizowane 80 tego typu inwestycji (co 11 ze wszystkich realizowanych). Natomiast do końca 2012 r. do finansowania przyjęto jedynie 4 tego typu operacje, co stanowi zaledwie 5% zakładanej w PROW-ie liczby projektów. Projekty realizowane w ramach nowych wyzwań w obszarze gospodarki wodnej koncentrować mają się przede wszystkim na zracjonalizowaniu zużycia wody, poprawie jej jakości, zachowaniu jednolitych części wód oraz ochronie wód przed zanieczyszczeniami. Realizacja tych celów, ze względu na ich pro środowiskowy charakter, w ograniczonym zakresie należy do kompetencji zarządów melioracji. bardziej racjonalne zużycie wody, ochrona i poprawa jakości wody, zachowanie jednolitych części wód oraz ograniczenie zanieczyszczenia wód różnorodnymi związkami, w tym fosforem Nabory wniosków przeprowadzane były z różną intensywnością w poszczególnych województwach. Zaobserwować jednak można w miarę jednorodny rozkład w czasie wydawania decyzji o przyznaniu pomocy. W roku 2009 wydano bowiem 105 decyzji o finansowanie, w 2010 r. 104, w 2011 i 2012 po 97. Pod względem ilości zatwierdzonych wniosków dominuje Zachodniopomorski ZMiUW, który w całym okresie rozpoczął realizację 85 operacji (co stanowi 21,1% wydanych decyzji) o przyznanie pomocy publicznej w ramach schematu II. Z wyjątkiem roku 2009, zarząd ten każdorazowo znajdował się na pierwszym miejscu pod względem przyjętych wniosków, zaś odsetek wydanych decyzji na inwestycje realizowane na obszarze tego województwa każdorazowo przekraczał 20% łącznej liczby decyzji wydanych w danym roku. Tylko w 2009 r. pod względem wydanych decyzji zarząd

15 15 melioracji ze Szczecina znalazł się na trzecim miejscu za mazowieckim i wielkopolskim ZMiUW. Biorąc pod uwagę łączną liczbę przyjętych wniosków dalsze miejsce zajmują zarządy melioracji z województw wielkopolskiego 48 wydanych decyzji (co stanowi 11,9% całości) i warmińsko-mazurskiego 1 44 wydane decyzje (co stanowi 10,9% całości). Najmniejsza liczba wydanych decyzji dotyczyła przedsięwzięć realizowanych na obszarze województw: łódzkiego, świętokrzyskiego i podkarpackiego po 4 wydane decyzje (co stanowi 1% ogółu wydanych decyzji) oraz opolskiego 7 decyzji (co stanowi 1,7% ogółu). Przy okazji województwa łódzkiego tamtejszy zarząd melioracji jest jedynym w skali całego kraju, który realizuje wszystkie swoje projekty na mocy decyzji z tego samego roku decyzja o przyznaniu wsparcia ze środków publicznych na 4 projekty, jakie są finansowane na obszarze województwa łódzkiego zapadła w 2010 roku. Analizują liczbę decyzji wydanych dla poszczególnych zarządów melioracji warto zauważyć szczególny przypadek jakim jest Mazowiecki ZMiUW. Liczba przyjętych w 2009 r. wniosków składanych przez ten zarząd wyniosła 35 (co stanowi 1/3 całkowitej liczby wydanych w tym roku decyzji). Była to jednocześnie największa liczba wydanych decyzji na rzecz jednego beneficjenta w jednym roku. Te 35 wydanych pozytywnych decyzji w pierwszym roku wsparcia stanowi jednak aż 85,4% ogółu decyzji wydanych dla inwestycji z terenu województwa mazowieckiego. Liczba zatwierdzanych dla tego województwa wniosków w kolejnych latach wynosi bowiem odpowiedni: 4,0 i 2. Łączna wartość przyznanej w ramach schematu II pomocy ze środków publicznych wyniosła ,97 zł. Kwota ta stanowi 45,4% kwoty budżetu zakładanej dla tego schematu w PROW. Warto więc zauważyć, iż procent zakontraktowanych środków pieniężnych jest zbliżony do procentu wydanych decyzji. Jeśli chodzi o finansowanie operacji realizowanych w ramach nowych wyzwań to do końca 2012 r. na realizacje tego typu przedsięwzięć przyznano kwotę ,33 zł, co stanowi 5% całkowitej kwoty przewidzianego w PROW-ie limitu środków przewidzianych na operacje w ramach nowych wyzwań. Tak więc również w przypadku tych operacji zaobserwować można zależność pomiędzy procentem zakontraktowanych środków pieniężnych a procentem wydanych decyzji. 1 Na obszarze województwa warmińsko-mazurskiego funkcjonują dwa Zarządy Melioracji i Urządzeń Wodnych: w Olsztynie i Elblągu. Każdy z tych zarządów realizował własne działania w ramach wsparcia otrzymanego ze środków PROW. Ze względu na to, iż analiza przeprowadzana jest w układzie województw dla województwa warmińsko-mazurskiego zsumowano liczbę i wartość otrzymanej pomocy dla obu tych zarządów.

16 16 Biorąc pod uwagę całkowitą wartość przyznanej pomocy ze środków publicznych największymi beneficjentem otrzymanego wsparcia są: Wielkopolski ZMiUW który na realizację działań w ramach schematu II otrzymał kwotę ,26 zł (co stanowi 15,7% całkowitej przyznanej do tej pory pomocy ze środków publicznych krajowych + EFRROW), z czego ze środków EFRROW ,20 zł; Dolnośląski ZMiUW z kwotą ,08 zł (co stanowi 11,8% całości), z czego ze środków EFRROW ,94 zł; Lubuski ZMiUW, który otrzymał kwotę ,97 zł (co stanowi 11,1% kwot całkowitej), z czego ze środków EFRROW ,11 zł. Wysoka pozycja województwa dolnośląskiego wynika przede wszystkim ze wsparcia, jakie otrzymało to województwo w 2010 r., kiedy to na realizację 16 projektów (co stanowi 15,4% ogółu decyzji wydanych w tym roku) przyznano kwotę pomocy w wysokości ,75 zł (co stanowi 39,9% całkowitej pomocy przyznanej w tym roku). Najmniejszymi beneficjentami przyznanej do tej pory pomocy okazały się zarządy melioracji województw łódzkiego na realizację 4 operacji otrzymał kwotę ,31 zł (co stanowi zaledwie 0,6% całkowitej kwoty przyznanej do tej pory pomocy ze środków publicznych krajowych + EFRROW), z czego ze środków EFRROW ,21 zł i podkarpackiego na realizację także 4 operacji przyznano kwotę ,51 zł (co stanowi 0,9% ogółu przyznanej pomocy), z czego ze środków EFRROW ,60 zł. Analizując średnią wartość jednego realizowanego na terenie danego województwa projektu można stwierdzić, iż największą wartością odznaczają się inwestycje prowadzone na obszarze województwa lubuskiego przeciętna kwota wsparcia dla 19 decyzji wyniosła bowiem ,52 zł. Wartość ta wynika przede wszystkim ze wsparcia, jakie województwo to otrzymało w 2011 r., kiedy to na realizację 5 operacji przyznana kwota wsparcia wyniosła ,98 zł, co daje średnia na jedną inwestycje ,60 zł. Jest to największa przeciętna wartość środków publicznych przypadająca w danym roku na jedną operację realizowaną na obszarze jednego województwa. Pod względem przeciętnego zaangażowania środków publicznych w jeden projekt na kolejnych miejscach znalazły się inwestycje realizowane na terenie województw: dolnośląskiego ,77 zł w przeliczeniu na jedną wydaną decyzję i lubelskiego ,01 zł. Średnia dla całego kraju

17 17 wyniosła natomiast ,75 zł. Zdecydowanie poniżej tej wartości znalazły się operacje realizowane przez Zachodniopomorski ZMiUW. Jak już wcześniej wspomniano zarząd ten realizuje największą liczbę projektów w ramach schematu II (85). Inwestycje te odznaczają się jednak stosunkowo niską wartością największe dofinansowanie, jakie otrzymał on na realizację jednej operacji wyniosło ,26 zł, podczas, gdy w skali całego kraju największa kwota dofinansowania jaką otrzymał jeden projekt wyniosła ,81 zł (inwestycja z terenu województwa wielkopolskiego). Ze względu na niskie wparcie jakie otrzymały operacje realizowane na obszarze województwa zachodnio-pomorskiego przeciętna wartość środków publicznych przypadająca na jedną decyzję wyniosła w tym województwie ,30 zł. Pod tym względem w dalszej kolejności znajdują się inwestycje z terenu województw: podlaskiego (23 realizowane inwestycje o średniej wartości ,04 zł) i łódzkiego (4 projekty o średniej wartości ,08 zł). Rys. 1. Liczba wydanych decyzji (wykresy słupkowe) i wartość przyznanej pomocy w ramach działania 125 (wypełnienie) w latach Źródło: opracowanie własne na podstawie informacji MRiRW

18 18 Spośród 403 wydanych do tej pory decyzji 346 (85,9%) dotyczyło melioracji podstawowych, 56 melioracji szczegółowych (13,9%). Jedna z operacji miała charakter kompleksowy i obejmowała zarówno melioracje podstawowe, jaki i szczegółowe. Wszystkie projekty z zakresu nowych wyzwań dotyczyły melioracji podstawowych. Łączna kwota środków pieniężnych przyznana dla projektów zakładających wykonanie prac w ramach melioracji podstawowych wyniosła ,56 zł (94,1% całkowitej przyznanej do tej pory kwoty wsparcia), melioracji szczegółowych ,38 (5,7% ogółu), zaś w ramach projektu kompleksowego ,03 zł (0,2% ogółu). Rys. 2. Średnia wartość 1 decyzji dla operacji realizowanych w okresie Źródło: opracowanie własne na podstawie informacji MRiRW Biorąc pod uwagę rodzaj realizowanych inwestycji 2 w strukturze dominują inwestycje związane z budową lub modernizacją wałów przeciwpowodziowych 94 realizowane projekty (co stanowi 23,3% ogółu wydanych decyzji), jako główny cel wskazywały poprawę 2 Rodzaj inwestycji został określony na podstawie głównego jej celu, określonego w nazwie projektu. Na tej podstawie wszystkie projekty zostały podzielone na 9 rodzajów: inwestycje związane z budowlami piętrzącymi, kanałami, kształtowaniem przekroju poprzecznego i podłużnego koryta rzek, małą retencją, melioracjami szczegółowymi, pompowniami, rurociągami, wałami oraz inwestycje pozostałe. Realizacja danego rodzaju inwestycji nie wyklucza wykonania prac związanych z inwestycją innego typu. Przykładowo modernizacja kanałów związana może być także remontem przynależnych do nich kanałów.

19 19 bezpieczeństwa przeciwpowodziowego w wyniku realizacji prac związanych z wałami. W dalszej kolejności należy wymienić projekty związane z kształtowaniem przekroju poprzecznego i podłużnego rzek 90 zatwierdzonych operacji (co stanowi 22,3% całości) i melioracjami szczegółowymi 56 projektów (co stanowi 13,9% całości). W najmniejszym zaś stopniu realizowane były projekty związane z rurociągami 6 wydanych decyzji (1,5 ogółu), małą retencją 7 wydanych decyzji (1,7% ogółu) oraz zaliczone do grupy inne 18 wydanych decyzji (4,5% ogółu). W poszczególnych latach w strukturze ilościowej rodzaju zatwierdzonych do finansowania inwestycji dominowały operacje związane z wałami (największy udział w 2009, 2011 i 2012 r. odpowiednio 21,9%, 29,9%, 26,8%). Jedynie w 2010 r. największy udział przypadł operacjom dotyczącym kształtowania przekroju poprzecznego i podłużnego rzek 28,8%. Analizując natomiast strukturę wartościową rodzaju zatwierdzonych operacji zauważyć można zdecydowaną przewagę projektów obejmujących prace związane z wałami przeciwpowodziowymi. Przeszło 40% przyznanych do tej pory środków pieniężnych ( ,40 zł) zostało przeznaczonych na tego typu projekty. Porównując strukturę ilościową (projekty dotyczące wałów stanowią 23,3% dotychczas przyjętych do realizacji projektów) ze strukturą wartościową (na projekty dotyczące wałów przyznano 40,3% ogółu kwoty pomocy ze środków publicznych), można stwierdzić dużo większą w porównaniu z innymi rodzajami kapitałochłonność tego typu operacji. Potwierdzają to obliczenia zgodnie z którymi średnia wartość środków publicznych przypadająca na inwestycje obejmujące obwałowania wyniosła ,89 zł i była to najwyższa kwota przypadająca na jeden projekt danego rodzaju. Dużo niższy udział w strukturze wartościowej zatwierdzonych operacji mają inwestycje związane z kształtowaniem przekroju poprzecznego i podłużnego koryta rzek 20,9%, co odpowiada przyznanej kwocie wsparcia w wysokości ,60. Na trzecim miejscu znalazły się inwestycje obejmujące remont bądź budowę pompowni, dla których przyznana kwota wsparcia wyniosła ,27 zł (co stanowi 10,8% ogółu przyznanych środków). Warto przy okazji zauważyć, że projekty tego typu zawdzięczają swą wysoką pozycję obserwowanemu wzrostowi udziału w przyznawanej co roku kwocie wsparcia. Podczas gdy w 2009 r. udział pompowni w łącznej kwocie wsparcia wynosił zaledwie 4,2% w 2012 r. osiągnął on już poziom 19,4%.

20 20 W najmniejszym zaś stopniu do końca 2012 r. pory wspierane były operacje obejmujące rurociągi ,56 zł (0,2% ogólnej kwoty przyznanych środków pieniężnych), małą retencję ,60 zł (1,9% ogółu) i inne ,81 zł (5,0%). Biorąc pod uwagę średnią wartość przyznanej pomocy przypadającej na jedną operacje danego rodzaju, jak już wcześniej wspomniano, dominują projekty z zakresu obwałowań przeszło tys. zł zatwierdzonego wsparcia na jeden projekt. W dalszej kolejności znalazły się projekty z grupy inne ,49 zł i pompownie ,06 zł. Wysoka pozycja inwestycji innych wynika przede wszystkim z tego, iż do grupy tej został zaliczony m.in. jeden projekt kompleksowy obejmujący regulację rzeki, jej obwałowanie i budowę zbiornika wodnego. Wartość pomocy udzielonej na ten projekt wyniosła ,81 zł i była to najwyższa kwota wsparcia przyznana na jedną operację w ramach schematu II działania 125. Najmniej kapitałochłonne okazały się projekty z zakresu melioracji szczegółowych ,57 zł w przeliczeniu na jedną wydaną decyzję, małej retencji ,64 zł i rurociągów ,26 zł. Spośród 403 wydanych do tej pory decyzji do końca 2012 r. zakończono realizację jedynie 183 projektów co stanowi 45,4% wydanych decyzji i 20,8% całkowitej liczby projektów przewidzianych do realizacji w ramach PROW. Do tej pory nie udało się zrealizować ani jednej operacji w ramach nowych wyzwań. 163 spośród ukończonych projektów dotyczyło przedsięwzięć z zakresu melioracji podstawowych, natomiast 20 melioracji szczegółowych. Największy procent inwestycji ukończonych występuje w przypadku projektów realizowanych na terenie województwa świętokrzyskiego. Do końca 2012 r. udało się bowiem zakończyć wszystkie z 4 przyjętych do finansowania inwestycji. Wynika to m.in. z faktu, iż województwo świętokrzyskie należy do grupy trzech województw obok łódzkiego i podkarpackiego w których nie wydano ani jednej nowej decyzji w 2012 r. Równie wysoki procent inwestycji ukończonych zauważyć można także w przypadku operacji realizowanych przez Podkarpacki ZMiUW. W tym wypadku zrealizowane zostały 3 spośród 4 zatwierdzonych projektów (75%). Warto także podkreślić sprawność w realizacji projektów, jaka jest obserwowana w przypadku województwa zachodniopomorskiego. Mimo, iż tamtejszy zarząd melioracji przewodzi pod względem realizowanych operacji (85) to do końca 2012 r. udało mu się zrealizować prawie 2/3 z zatwierdzonych do finansowania inwestycji (56 co stanowi 65,9% wydanych decyzji). W tym przypadku jest to efekt realizacji przede wszystkim operacji o stosunkowo małej wartości, a więc obejmujących niewielki

Uwaga: Ubiegający się o dofinansowanie projektu nie wypełnia pól zaciemnionych

Uwaga: Ubiegający się o dofinansowanie projektu nie wypełnia pól zaciemnionych WNIOSEK O DOFINANSOWANIE REALIZACJI PROJEKTU W ZAKRESIE DZIAŁANIA GOSPODAROWANIE ROLNICZYMI ZASOBAMI WODNYMI Uwaga: Ubiegający się o dofinansowanie projektu nie wypełnia pól zaciemnionych Data wpływu wniosku

Bardziej szczegółowo

Działanie 2.5 - Gospodarowanie rolniczymi zasobami wodnymi

Działanie 2.5 - Gospodarowanie rolniczymi zasobami wodnymi Działanie 2.5 - Gospodarowanie rolniczymi zasobami wodnymi W ramach niniejszego działania będą wspierane projekty z zakresu budowy i modernizacji urządzeń melioracji wodnych podstawowych oraz kształtowania

Bardziej szczegółowo

Wybrane artykuły Ustawy Prawo Wodne dotyczące melioracji wodnych oraz zasad działania Spółek Wodnych.

Wybrane artykuły Ustawy Prawo Wodne dotyczące melioracji wodnych oraz zasad działania Spółek Wodnych. Gminna Spółka Wodna w Goleszowie działa w oparciu o Ustawę Prawo Wodne z dnia 18 lipca 2001r. tekst jednolity Dz. U. 239 z dnia 7 grudnia 2005r. z późniejszymi zmianami oraz Statut Spółki zatwierdzony

Bardziej szczegółowo

Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej w Polsce w 2012 r.

Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej w Polsce w 2012 r. mld zł GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Regionalnych i Środowiska Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej w Polsce w 2012

Bardziej szczegółowo

Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej w Polsce w 2011 r.

Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej w Polsce w 2011 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Regionalnych i Środowiska Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Warszawa, 03.09.2012 Nakłady na środki trwałe służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej

Bardziej szczegółowo

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej I N F O R M A C J A o gospodarowaniu środkami w wojewódzkich funduszach ochrony środowiska i gospodarki wodnej w roku 27 Warszawa, maj 28 SPIS TREŚCI:

Bardziej szczegółowo

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Działania PROW 2014-2020 bezpośrednio ukierunkowane na rozwój infrastruktury: Podstawowe usługi i odnowa wsi na obszarach wiejskich Scalanie gruntów

Bardziej szczegółowo

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE 1. Mieszkania oddane do eksploatacji w 2007 r. 1 Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, w Polsce w 2007 r. oddano do użytku 133,8 tys. mieszkań, tj. o około 16% więcej

Bardziej szczegółowo

Wydział Terenów Wiejskich

Wydział Terenów Wiejskich Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego Wydział Terenów Wiejskich Działanie Poprawianie i rozwijanie infrastruktury związanej z rozwojem i dostosowywaniem rolnictwa i leśnictwa przez scalanie gruntów

Bardziej szczegółowo

Osoby fizyczne, osoby prawne, wspólnicy spółek cywilnych, spółki osobowe prawa handlowego, które:

Osoby fizyczne, osoby prawne, wspólnicy spółek cywilnych, spółki osobowe prawa handlowego, które: Od 9 listopada br. rolnicy mogą składać w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wnioski o dofinansowanie inwestycji w gospodarstwach rolnych. W ramach PROW 2007-2013 Agencja wprowadza w życie

Bardziej szczegółowo

PODSTAWA PRAWNA REALIZACJI PRAC SCALENIOWYCH

PODSTAWA PRAWNA REALIZACJI PRAC SCALENIOWYCH WOJEWÓDZKIE BIURO GEODEZJI I TERENÓW ROLNYCH W GDAŃSKU Dział Prac Urządzeniowo - Rolnych PODSTAWA PRAWNA REALIZACJI PRAC SCALENIOWYCH TRZEPOWO marzec 2016 Przygotował: Kierownik Działu mgr inż. Marcin

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Wsparcie rozwoju obszarów wiejskich w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich i w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

NAKŁADY NA ŚRODKI TRWAŁE W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2010 R.

NAKŁADY NA ŚRODKI TRWAŁE W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2010 R. NAKŁADY NA ŚRODKI TRWAŁE W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM W 2010 R. Nakłady inwestycyjne a) są to nakłady finansowe lub rzeczowe, których celem jest stworzenie nowych środków trwałych lub ulepszenie (przebudowa,

Bardziej szczegółowo

Ułatwienie startu młodym rolnikom. Cel

Ułatwienie startu młodym rolnikom. Cel Ułatwienie startu młodym rolnikom Wysocka Marta Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego W Polsce około jedna piąta gospodarstw jest prowadzona przez osoby powyżej 55 roku życia. W celu stymulowania transferu

Bardziej szczegółowo

Solsum: Dofinansowanie na OZE

Solsum: Dofinansowanie na OZE Solsum: Dofinansowanie na OZE Odnawialne źródło energii (OZE) W ustawie Prawo energetyczne źródło energii odnawialnej zdefiniowano jako źródło wykorzystujące w procesie przetwarzania energię wiatru, promieniowania

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Departament Rynku Pracy PROGRAM 30 MINUS. Informacja

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Departament Rynku Pracy PROGRAM 30 MINUS. Informacja MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Departament Rynku Pracy PROGRAM 30 MINUS Informacja dotycząca wykorzystania w roku 2010 środków rezerwy Funduszu Pracy przeznaczonych na realizację Programu aktywizacji

Bardziej szczegółowo

Najistotniejsze informacje dotyczące działań PROW 2007-2013. 1. Samorząd województwa wdraża niektóre działania PROW na lata 2007-2013:

Najistotniejsze informacje dotyczące działań PROW 2007-2013. 1. Samorząd województwa wdraża niektóre działania PROW na lata 2007-2013: Najistotniejsze informacje dotyczące działań PROW 2007-2013 1. Samorząd województwa wdraża niektóre działania PROW na lata 2007-2013: Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 2013 jest realizowany

Bardziej szczegółowo

Program Mikroretencji

Program Mikroretencji Program Mikroretencji 1 Klimatyczny Bilans Wodny - 2015; okres 1.VI-31.VIII. 2 Dawne mapy pokazują nam dobitnie jak wiele obiektów mikroretencji utraciliśmy na przestrzeni ostatnich lat. Na zdjęciu mapa

Bardziej szczegółowo

SEKTOROWY PROGRAM OPERACYJNY Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006

SEKTOROWY PROGRAM OPERACYJNY Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006 SEKTOROWY PROGRAM OPERACYJNY Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006 Podsumowanie wdrażania ania działania ania 2.3 Odnowa wsi oraz zachowanie i ochrona

Bardziej szczegółowo

Główny Urząd Statystyczny

Główny Urząd Statystyczny Główny Urząd Statystyczny Urząd Statystyczny w Krakowie Opracowanie sygnalne Ośrodek Statystyki Kultury Kraków, wrzesień 2011 r. Wydatki na kulturę w 2010 r. Niniejsza informacja prezentuje wydatki poniesione

Bardziej szczegółowo

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020

Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Wsparcie na infrastrukturę wiejską w ramach PROW 2014-2020 Działania PROW 2014-2020 bezpośrednio ukierunkowane na rozwój infrastruktury: 1. Podstawowe usługi i odnowa wsi na obszarach wiejskich 2. Scalanie

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie Warszawa, dnia 28 listopada 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS BENEFICJENCI ŚWIADCZEŃ RODZINNYCH W 2013 R. Podstawowe źródło danych opracowania

Bardziej szczegółowo

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1.

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Spis treści 1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Zastosowana metodologia rangowania obiektów wielocechowych... 53 1.2.2. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

Działalność badawcza i rozwojowa w Polsce w 2013 r. Główne wnioski

Działalność badawcza i rozwojowa w Polsce w 2013 r. Główne wnioski GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Szczecinie Warszawa, listopad 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS Główne wnioski Wartość nakładów wewnętrznych 1 ogółem na działalność badawczo-rozwojową

Bardziej szczegółowo

1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r.

1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. 1 UWAGI ANALITYCZNE 1. Udział dochodów z działalności rolniczej w dochodach gospodarstw domowych z użytkownikiem gospodarstwa rolnego w 2002 r. W maju 2002 r. w województwie łódzkim było 209,4 tys. gospodarstw

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie Melania Nieć, Joanna Orłowska, Maja Wasilewska Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Województwo dolnośląskie Struktura podmiotowa przedsiębiorstw aktywnych W 2013 r. o ponad

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Handlu i Usług GOSPODARKA MIESZKANIOWA W 2007 R.

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Handlu i Usług GOSPODARKA MIESZKANIOWA W 2007 R. Materiał na konferencję prasową w 23.października 2008 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Handlu i Usług Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS GOSPODARKA MIESZKANIOWA W 2007 R. Na stronie internetowej

Bardziej szczegółowo

DOFINANSOWANIE NOWOCZESNYCH TECHNOLOGII W ZAKRESIE DROGOWNICTWA. mgr Małgorzata Kuc-Wojteczek FORTY doradztwo gospodarczo-kadrowe

DOFINANSOWANIE NOWOCZESNYCH TECHNOLOGII W ZAKRESIE DROGOWNICTWA. mgr Małgorzata Kuc-Wojteczek FORTY doradztwo gospodarczo-kadrowe DOFINANSOWANIE NOWOCZESNYCH TECHNOLOGII W ZAKRESIE DROGOWNICTWA mgr Małgorzata Kuc-Wojteczek FORTY doradztwo gospodarczo-kadrowe Programy Operacyjne (PO) Krajowe Programy Operacyjne (PO) 16 Regionalnych

Bardziej szczegółowo

Ułatwianie startu młodym rolnikom PROW 2007-2013

Ułatwianie startu młodym rolnikom PROW 2007-2013 UŁATWIANIE STARTU MŁODYM M ROLNIKOM W LATACH 2004-2006 2006 Ułatwianie startu młodym rolnikom PROW 2007-2013 Opracowała: Anna Siniarska Ekonomia, SGGW, Studia zaoczne W latach 2004-2006 został przeprowadzany

Bardziej szczegółowo

Panie Marszałku, Wysoka Izbo,

Panie Marszałku, Wysoka Izbo, Panie Marszałku, Wysoka Izbo, Cieszę się, iż mogę poinformować Wysoką Izbę, a za pośrednictwem mediów również polskich rolników o realizacji programów skierowanych do polskiej wsi, a więc Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

ŚREDNIE CENY GRUNTÓW W OBROCIE PRYWATNYM W WOJEWÓDZTWIE WARMIŃSKO-MAZURSKIM W I KWARTALE 2008 R., WG DANYCH GŁÓWNEGO URZĘDU STATYSTYCZNEGO

ŚREDNIE CENY GRUNTÓW W OBROCIE PRYWATNYM W WOJEWÓDZTWIE WARMIŃSKO-MAZURSKIM W I KWARTALE 2008 R., WG DANYCH GŁÓWNEGO URZĘDU STATYSTYCZNEGO W WOJEWÓDZTWIE WARMIŃSKO-MAZURSKIM W I KWARTALE 2008 R., Od dnia 01.07.2008 r. na terenie województwa warmińsko-mazurskiego obowiązują ceny gruntów rolnych stosowane Średnie ceny gruntów w obrocie prywatnym

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY MELIORACYJNE A WDRAŻANIE DYREKTYW UNIJNYCH

SYSTEMY MELIORACYJNE A WDRAŻANIE DYREKTYW UNIJNYCH Polski Komitet GLOBALNEGO PARTNERSTWA DLA WODY Walne Zgromadzenie 29 marzec 2011 r. SYSTEMY MELIORACYJNE A WDRAŻANIE DYREKTYW UNIJNYCH Edward Pierzgalski Katedra Kształtowania Środowiska SGGW PLAN PREZENTACJI

Bardziej szczegółowo

Wsparcie obszarów wiejskich w ramach PROW 2014-2020 - działania za realizację których odpowiedzialny będzie Samorząd Województwa Opolskiego

Wsparcie obszarów wiejskich w ramach PROW 2014-2020 - działania za realizację których odpowiedzialny będzie Samorząd Województwa Opolskiego Wsparcie obszarów wiejskich w ramach PROW 2014-2020 - działania za realizację których odpowiedzialny będzie Samorząd Województwa Opolskiego Opole, 20 marca 2015 r. Podział środków PROW dla kraju Tabela

Bardziej szczegółowo

LGD PERŁA JURY. Szkolenie z zakresu pisania wniosków o płatność dla działania Małe Projekty 22-23.02.2012

LGD PERŁA JURY. Szkolenie z zakresu pisania wniosków o płatność dla działania Małe Projekty 22-23.02.2012 LGD PERŁA JURY Szkolenie z zakresu pisania wniosków o płatność dla działania Małe Projekty 22-23.02.2012 Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PRZEDSIĘBIORSTW O LICZBIE PRACUJĄCYCH DO 9 OSÓB W 2008 R.

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PRZEDSIĘBIORSTW O LICZBIE PRACUJĄCYCH DO 9 OSÓB W 2008 R. Warszawa, 2009.10.16 DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PRZEDSIĘBIORSTW O LICZBIE PRACUJĄCYCH DO 9 OSÓB W 2008 R. W Polsce w 2008 r. prowadziło działalność 1780 tys. przedsiębiorstw o liczbie pracujących do 9 osób

Bardziej szczegółowo

Kwiecień 2008. PROWieści. Miesięcznik dotyczący Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Kwiecień 2008. PROWieści. Miesięcznik dotyczący Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Kwiecień 28 PROWieści Miesięcznik dotyczący Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 27-213 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi INFORMACJA OGÓLNA Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 27 213 (PROW

Bardziej szczegółowo

R U C H B U D O W L A N Y

R U C H B U D O W L A N Y , GŁÓWNY URZĄD NADZORU BUDOWLANEGO R U C H B U D O W L A N Y w 214 roku Warszawa, luty 215 r. 1. Wprowadzenie Badania ruchu budowlanego w Głównym Urzędzie Nadzoru Budowlanego są prowadzone już od 1995

Bardziej szczegółowo

UWAGI ANALITYCZNE. Gospodarstwa z użytkownikiem gospodarstwa indywidualnego. Wyszczególnienie. do 1 ha użytków rolnych. powyżej 1 ha.

UWAGI ANALITYCZNE. Gospodarstwa z użytkownikiem gospodarstwa indywidualnego. Wyszczególnienie. do 1 ha użytków rolnych. powyżej 1 ha. UWAGI ANALITYCZNE UDZIAŁ DOCHODÓW Z DZIAŁALNOŚCI ROLNICZEJ W DOCHODACH OGÓŁEM GOSPODARSTW DOMOWYCH W Powszechnym Spisie Rolnym w woj. dolnośląskim spisano 140,7 tys. gospodarstw domowych z użytkownikiem

Bardziej szczegółowo

Gospodarka rolna na obszarach o rozdrobnionej strukturze agrarnej

Gospodarka rolna na obszarach o rozdrobnionej strukturze agrarnej Gospodarka rolna na obszarach o rozdrobnionej strukturze agrarnej Dr inż. Marta Czekaj Prof. dr hab. Janusz Żmija Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja w Krakowie Wydział Rolniczo-Ekonomiczny Instytut

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceny efektywności LGD oraz realizacji LSR:

Kryteria oceny efektywności LGD oraz realizacji LSR: Załącznik nr 1 Kryteria oceny efektywności LGD oraz realizacji LSR: 1) wysokość wnioskowanej pomocy finansowej w ramach działania, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 21 ustawy, określona na podstawie wniosków

Bardziej szczegółowo

Płatności bezpośrednie w Polsce. charakterystyka zróżnicowania. przestrzennego. wersja wstępna

Płatności bezpośrednie w Polsce. charakterystyka zróżnicowania. przestrzennego. wersja wstępna FUNDACJA PROGRAMÓW POMOCY DLA ROLNICTWA SEKCJA ANALIZ EKONOMICZNYCH POLITYKI ROLNEJ ul. Wspólna 30 Pokój 338 00-930 Warszawa http://www.fapa.org.pl tel. (+48 22) 623-19-70 623-19-81 fax. (+48 22) 623-19-09

Bardziej szczegółowo

Wsparcie projektów celowych oraz wsparcie wdrożeń wyników prac B+R. Działanie 1.4-4.1 POIG

Wsparcie projektów celowych oraz wsparcie wdrożeń wyników prac B+R. Działanie 1.4-4.1 POIG 2009 Izabela Wójtowicz Wsparcie projektów celowych oraz wsparcie wdrożeń wyników prac B+R. Działanie 1.4-4.1 POIG Warszawa, 4 marca 2009 r. Plan prezentacji System instytucjonalny Podstawowe zasady ubiegania

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE ŚRODKÓW UE NARODOWEJ STRATEGII SPÓJNOŚCI INFORMACJA MIESIĘCZNA

WYKORZYSTANIE ŚRODKÓW UE NARODOWEJ STRATEGII SPÓJNOŚCI INFORMACJA MIESIĘCZNA WYKORZYSTANIE ŚRODKÓW UE NARODOWEJ STRATEGII SPÓJNOŚCI INFORMACJA MIESIĘCZNA Zgodnie z danymi wygenerowanymi z Krajowego Systemu Informatycznego KSI SIMIK 07-13 od początku uruchomienia programów realizowanych

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 23 grudnia 2015 r. Poz. 2180 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 10 grudnia 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu

Bardziej szczegółowo

Szkolenie w komponencie GOSPODARKA WODNA. WFOŚiGW w Zielonej Górze październik, 2015 r.

Szkolenie w komponencie GOSPODARKA WODNA. WFOŚiGW w Zielonej Górze październik, 2015 r. Szkolenie w komponencie GOSPODARKA WODNA październik, 2015 r. ZAKRES SZKOLENIA 1. Działalność Funduszu 2. Kryteria wyboru przedsięwzięć 3. Procedura ubiegania się o dofinansowanie 4. Formularz wniosku

Bardziej szczegółowo

MIKRORETENCJA JAKO ELEMENT OBIEGU WODY W ROLNICTWIE, SADOWNICTWIE I HODOWLI

MIKRORETENCJA JAKO ELEMENT OBIEGU WODY W ROLNICTWIE, SADOWNICTWIE I HODOWLI MIKRORETENCJA JAKO ELEMENT OBIEGU WODY W ROLNICTWIE, SADOWNICTWIE I HODOWLI Waldemar Mioduszewski Instytut Technologiczno-Przyrodniczy 1 października 2015 r. ZAKRES WYSTĄPIENIA 1. Wprowadzenie nowe wyzwania

Bardziej szczegółowo

Żłobki i kluby dziecięce w 2012 r.

Żłobki i kluby dziecięce w 2012 r. Materiał na konferencję prasową w dniu 29 maja 213 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna Żłobki i kluby dziecięce w 212 r. W pierwszym kwartale

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE ŚRODKÓW UE NARODOWEJ STRATEGII SPÓJNOŚCI INFORMACJA MIESIĘCZNA

WYKORZYSTANIE ŚRODKÓW UE NARODOWEJ STRATEGII SPÓJNOŚCI INFORMACJA MIESIĘCZNA WYKORZYSTANIE ŚRODKÓW UE NARODOWEJ STRATEGII SPÓJNOŚCI INFORMACJA MIESIĘCZNA Zgodnie z danymi wygenerowanymi z Krajowego Systemu Informatycznego KSI SIMIK 07-13 od początku uruchomienia programów realizowanych

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE ŚRODKÓW UE NARODOWEJ STRATEGII SPÓJNOŚCI INFORMACJA MIESIĘCZNA

WYKORZYSTANIE ŚRODKÓW UE NARODOWEJ STRATEGII SPÓJNOŚCI INFORMACJA MIESIĘCZNA WYKORZYSTANIE ŚRODKÓW UE NARODOWEJ STRATEGII SPÓJNOŚCI INFORMACJA MIESIĘCZNA Zgodnie z danymi wygenerowanymi z Krajowego Systemu Informatycznego KSI SIMIK 07-13 od początku uruchomienia programów realizowanych

Bardziej szczegółowo

Luty 2008. PROWieści. Miesięcznik dotyczący Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Luty 2008. PROWieści. Miesięcznik dotyczący Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Luty 28 PROWieści Miesięcznik dotyczący Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 27-213 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi I INFORMACJA OGÓLNA Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 27 213 (PROW

Bardziej szczegółowo

Działanie 111 Szkolenia zawodowe dla osób zatrudnionych w rolnictwie i leśnictwie

Działanie 111 Szkolenia zawodowe dla osób zatrudnionych w rolnictwie i leśnictwie Działanie 111 Szkolenia zawodowe dla osób zatrudnionych w rolnictwie i leśnictwie Oś 1 Poprawa konkurencyjności sektora rolnego i leśnego w ramach PROW na lata 2007-2013 Cel działania Działanie ma na celu

Bardziej szczegółowo

Zmiany merytoryczne Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013. L.p. Działanie Tekst przed zmianą Tekst docelowy

Zmiany merytoryczne Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013. L.p. Działanie Tekst przed zmianą Tekst docelowy Załącznik nr 1 do uchwały nr 21 Zmiany merytoryczne Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013 L.p. Działanie Tekst przed zmianą Tekst docelowy 1. Ułatwianie Definicja rozpoczęcia prowadzenia działalności

Bardziej szczegółowo

OCHRONA PRZECIWPOWODZIOWA W WOJEWÓDZTWACH MAŁOPOLSKIM I ŚWIĘTOKRZYSKIM

OCHRONA PRZECIWPOWODZIOWA W WOJEWÓDZTWACH MAŁOPOLSKIM I ŚWIĘTOKRZYSKIM OCHRONA PRZECIWPOWODZIOWA W WOJEWÓDZTWACH MAŁOPOLSKIM I ŚWIĘTOKRZYSKIM Elementy zarządzania ryzykiem powodziowym 1. Zapobieganie 2. Ochrona 3. Gotowość 4. Postępowanie awaryjne 5. Wyciąganie wniosków Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

1 Efektywność podstawowych form aktywizacji zawodowej realizowanych w ramach programów na rzecz promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków

1 Efektywność podstawowych form aktywizacji zawodowej realizowanych w ramach programów na rzecz promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków Analiza efektywności podstawowych form promocji zatrudnienia i aktywizacji zawodowej bezrobotnych i poszukujących pracy finansowanych z Funduszu Pracy w woj. podlaskim w latach 2009-2012 Niniejsze opracowanie

Bardziej szczegółowo

Informacja Zabezpieczenie przeciwpowodziowe powiatu nowodworskiego - zagrożenia i plany inwestycyjne

Informacja Zabezpieczenie przeciwpowodziowe powiatu nowodworskiego - zagrożenia i plany inwestycyjne Informacja Zabezpieczenie przeciwpowodziowe powiatu nowodworskiego - zagrożenia i plany inwestycyjne 1. Stan ewidencyjny urządzeń melioracji wodnych podstawowych na terenie powiatu nowodworskiego to:.

Bardziej szczegółowo

RAPORT O STANIE SEKTORA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE. Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw

RAPORT O STANIE SEKTORA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE. Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw RAPORT O STANIE SEKTORA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Warszawa, 2011 Spis treści Województwo dolnośląskie...3 Województwo kujawsko-pomorskie...6

Bardziej szczegółowo

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 Podstawowe usługi dla gospodarki i ludności wiejskiej - stan wdrażania Rzeszów, 26 marca 2013 r. Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów

Bardziej szczegółowo

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 Podstawowe usługi dla gospodarki i ludności wiejskiej Internet szerokopasmowy Rzeszów, 26 marca 2013 r. Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów

Bardziej szczegółowo

OBWIESZCZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI1) z dnia 22 czerwca 2011 r. w sprawie zmiany Krajowego Programu Restrukturyzacji

OBWIESZCZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI1) z dnia 22 czerwca 2011 r. w sprawie zmiany Krajowego Programu Restrukturyzacji Monitor Polski Nr 61 Elektronicznie podpisany przez Grzegorz Paczowski Data: 2011.07.06 13:39:38 +02'00' 5088 Poz. 585 585 v.p l OBWIESZCZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI1) z dnia 22 czerwca 2011

Bardziej szczegółowo

Stan budowy projektów szerokopasmowych finansowanych ze środków UE

Stan budowy projektów szerokopasmowych finansowanych ze środków UE Stan budowy projektów szerokopasmowych finansowanych ze środków UE Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji Departament Funduszy Strukturalnych 1 Sieć Szerokopasmowa Polski Wschodniej Dotychczas w ramach

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla województwa opolskiego w latach 2007-2015

Fundusze unijne dla województwa opolskiego w latach 2007-2015 MINISTERSTWO ROZWOJU REGIONALNEGO www.mrr.gov.pl tel. 022 461 31 45 media@mrr.gov.pl faks 022 461 33 10 Fundusze unijne dla województwa opolskiego w latach 2007-2015 W latach 2007-2015 do województwa opolskiego

Bardziej szczegółowo

Premie dla młodych rolników

Premie dla młodych rolników Premie dla młodych rolników Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Jelenia Góra, lipiec 2015 r. I. Informacje na temat działania... 3 1. Cel realizacji działania... 3 2. Beneficjenci pomocy...

Bardziej szczegółowo

Stan wdrażania ania PO KL w województwie sko-mazurskim. Olsztyn, 17 listopada 2010 r.

Stan wdrażania ania PO KL w województwie sko-mazurskim. Olsztyn, 17 listopada 2010 r. Stan wdrażania ania PO KL w województwie warmińsko sko-mazurskim Olsztyn, 17 listopada 2010 r. Postęp p finansowy Postęp p wdrażania ania PO KL wg stanu na 15.11.2010 r. 100 000 250% 90000 80000 70000

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE I OCHRONA ZASOBÓW POWIERZCHNI ZIEMI

WYKORZYSTANIE I OCHRONA ZASOBÓW POWIERZCHNI ZIEMI WYKORZYSTANIE I OCHRONA ZASOBÓW POWIERZCHNI ZIEMI Powierzchnia geodezyjna województwa kujawsko-pomorskiego według stanu w dniu 1 I 2011 r. wyniosła 1797,1 tys. ha, co stanowiło 5,7 % ogólnej powierzchni

Bardziej szczegółowo

NABORY TEMATYCZNE W RAMACH LOKALNEJ STRATEGII ROZWOJU OBSZARU SZWAJCARII KASZUBSKIEJ LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA STOWARZYSZENIE TURYSTYCZNE KASZUBY

NABORY TEMATYCZNE W RAMACH LOKALNEJ STRATEGII ROZWOJU OBSZARU SZWAJCARII KASZUBSKIEJ LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA STOWARZYSZENIE TURYSTYCZNE KASZUBY NABORY TEMATYCZNE W RAMACH LOKALNEJ STRATEGII ROZWOJU OBSZARU SZWAJCARII KASZUBSKIEJ LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA STOWARZYSZENIE TURYSTYCZNE KASZUBY Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich

Bardziej szczegółowo

Wydatki na kulturę w 2011 r.

Wydatki na kulturę w 2011 r. Kraków 25.09.2012 r. Wydatki na kulturę w 2011 r. Informacja przedstawia wydatki budżetu państwa i budżetów jednostek samorządów terytorialnych na finansowanie kultury i ochrony dziedzictwa narodowego

Bardziej szczegółowo

ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH ANALIZA WYNIKÓW BADANIA OKRESÓW POBIERANIA EMERYTUR

ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH ANALIZA WYNIKÓW BADANIA OKRESÓW POBIERANIA EMERYTUR ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH ANALIZA WYNIKÓW BADANIA OKRESÓW POBIERANIA EMERYTUR Warszawa 2012 Opracował: Akceptowała: Andrzej Kania Specjalista Izabela

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 30 października 2015 r. Poz. 1755 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 12 października 2015 r. w sprawie wysokości dostępnych

Bardziej szczegółowo

MAPA FUNDUSZY POŻYCZKOWYCH

MAPA FUNDUSZY POŻYCZKOWYCH MAPA FUNDUSZY POŻYCZKOWYCH MAREK MIKA Polski Związek Funduszy Pożyczkowych Dane na 31.12 2011r. LICZBA POZIOM KAPITAŁU ROZKŁAD TERYTORIALNY Pierwszy fundusz pożyczkowy powstał w 1992 roku. Obecnie w Polsce

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia. w sprawie danych niezbędnych do właściwego monitorowania realizacji i ewaluacji Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich Przasnysz, 18 maja 2015 r. Komunikat Komisji Europejskiej WPR do 2020 r. Wyzwania Europa 2020 3 cele polityki

Bardziej szczegółowo

Wykres 1. Wartość projektów oraz wydatki beneficjentów dla 16 RPO łącznie, środki UE (mld zł). 71,6 69,0 54,0 35,0. 0 20 40 60 80 mld PLN

Wykres 1. Wartość projektów oraz wydatki beneficjentów dla 16 RPO łącznie, środki UE (mld zł). 71,6 69,0 54,0 35,0. 0 20 40 60 80 mld PLN 1. P o s t ę p f i n a n s o w y Do końca lipca 214 r. w 16 programach regionalnych podpisano 34,4 tys. umów o dofinansowanie. Ich wartość to ponad 18 mld zł, w tym dofinansowanie UE - 68,9 mld zł. Tym

Bardziej szczegółowo

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 2020 Planowane działania inwestycyjne (wg projektu z dnia 07.04.2014 r.)

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 2020 Planowane działania inwestycyjne (wg projektu z dnia 07.04.2014 r.) Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 2020 Planowane działania inwestycyjne (wg projektu z dnia 07.04.2014 r.) Działanie 7.5 Inwestycje w środki trwałe Poddziałanie 7.5.1 Pomoc na inwestycje

Bardziej szczegółowo

Maj 2008. PROWieści. Miesięcznik dotyczący Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Maj 2008. PROWieści. Miesięcznik dotyczący Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Maj 28 PROWieści Miesięcznik dotyczący Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 27-213 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi INFORMACJA OGÓLNA Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 27 213 (PROW

Bardziej szczegółowo

TRANSPROJEKT-WARSZAWA 01-793 Warszawa, ul. Rydygiera 8 bud.3a, tel.(0-22) 832-29-15, fax:832 29 13

TRANSPROJEKT-WARSZAWA 01-793 Warszawa, ul. Rydygiera 8 bud.3a, tel.(0-22) 832-29-15, fax:832 29 13 BIURO PROJEKTOWO - BADAWCZE DRÓG I MOSTÓW Sp. z o.o. TRANSPROJEKT-WARSZAWA 01-793 Warszawa, ul. Rydygiera 8 bud.3a, tel.(0-22) 832-29-15, fax:832 29 13 PRACOWNIA RUCHU I STUDIÓW DROGOWYCH GENERALNY POMIAR

Bardziej szczegółowo

Żłobki i kluby dziecięce w 2013 r.

Żłobki i kluby dziecięce w 2013 r. Materiał na konferencję prasową w dniu 3 maja 214 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna Żłobki i kluby dziecięce w 213 r. W pierwszym kwartale

Bardziej szczegółowo

Wpływ Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 na zmiany zachodzące w rolnictwie i na obszarach wiejskich

Wpływ Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 na zmiany zachodzące w rolnictwie i na obszarach wiejskich Wpływ Programu na lata 2007-2013 na zmiany zachodzące w rolnictwie i na obszarach wiejskich Realizacja Programu na lata 2007-2013, zmiany zachodzące w rolnictwie i na obszarach wiejskich oraz przyszłość

Bardziej szczegółowo

Wpływ wsparcia unijnego na regionalne zróŝnicowanie dochodów w w rolnictwie

Wpływ wsparcia unijnego na regionalne zróŝnicowanie dochodów w w rolnictwie Instytucje w procesie przemian strukturalnych i społeczno eczno-ekonomicznych ekonomicznych na polskiej wsi i w rolnictwie w świetle wsparcia unijnego Kraków,10 czerwca 2012 r. Wpływ wsparcia unijnego

Bardziej szczegółowo

Nauczyciele języków obcych w roku szkolnym 2010/2011

Nauczyciele języków obcych w roku szkolnym 2010/2011 Nauczyciele języków obcych w roku szkolnym 2010/2011 Dane statystyczne zebrała Jadwiga Zarębska Opracowanie raportu: Zespół Wydziału Informacji i Promocji ORE SPIS TREŚCI UWAGI OGÓLNE... 3 ROZDZIAŁ 1.

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla województwa kujawsko-pomorskiego w latach 2007-2015

Fundusze unijne dla województwa kujawsko-pomorskiego w latach 2007-2015 MINISTERSTWO ROZWOJU REGIONALNEGO www.mrr.gov.pl tel. 022 461 31 45 media@mrr.gov.pl faks 022 461 33 10 Fundusze unijne dla województwa kujawsko-pomorskiego w latach 2007-2015 W latach 2007-2015 do województwa

Bardziej szczegółowo

Wsparcie unijne nie dotyczy bieżącej działalności służby zdrowia. To pieniądze na rozwój.

Wsparcie unijne nie dotyczy bieżącej działalności służby zdrowia. To pieniądze na rozwój. Wsparcie unijne nie dotyczy bieżącej działalności służby zdrowia. To pieniądze na rozwój. W latach 2007-2013 do służby zdrowia trafi około 1,5 mld euro unijnego dofinansowania, czyli 7 razy więcej niż

Bardziej szczegółowo

Zespół ds. dotacji unijnych All-grants.pl DZIAŁANIE 311. Różnicowanie w kierunku działalności nierolniczej

Zespół ds. dotacji unijnych All-grants.pl DZIAŁANIE 311. Różnicowanie w kierunku działalności nierolniczej DZIAŁANIE 311 Kto może zostać beneficjentem działania Różnicowanie w kierunku działalności nierolniczej?...2 Na jakie operacje może być przyznana pomoc?...3 Jaki jest zakres działalności nierolniczych

Bardziej szczegółowo

AGENCJA RESTRUKTURYZACJI

AGENCJA RESTRUKTURYZACJI AGENCJA RESTRUKTURYZACJI I MODERNIZACJI ROLNICTWA REALIZACJA PROGRAMU SAPARD Warszawa, styczeń 2006 Opracowano w Departamencie Analiz Działalności i Rozwoju ARiMR Specjalny Akcesyjny Program na rzecz

Bardziej szczegółowo

Zmiany we Wspólnej Polityce Rolnej w Unii Europejskiej

Zmiany we Wspólnej Polityce Rolnej w Unii Europejskiej Zmiany we Wspólnej Polityce Rolnej w Unii Europejskiej Nakłady na WPR w Polsce Płatności bezpośrednie wydatki ogółem w mld EUR w tym wkład krajowy 2007-2013 19,7 6,6 2014-2020 21,2 0,0 przesunięcie z II

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla województwa lubelskiego w latach 2007-2015

Fundusze unijne dla województwa lubelskiego w latach 2007-2015 MINISTERSTWO ROZWOJU REGIONALNEGO www.mrr.gov.pl tel. 022 461 31 45 media@mrr.gov.pl faks 022 461 33 10 Fundusze unijne dla województwa lubelskiego w latach 2007-2015 W latach 2007-2015 do województwa

Bardziej szczegółowo

Inwentaryzacja stanowisk bobra europejskiego (Castor fiber) na obszarze Polski.

Inwentaryzacja stanowisk bobra europejskiego (Castor fiber) na obszarze Polski. Inwentaryzacja stanowisk bobra europejskiego (Castor fiber) na obszarze Polski. Inwentaryzacja stanowisk bobra europejskiego (Castor fiber) na obszarze Polski. Etap I: statystyka szkód w latach 2011-2013.

Bardziej szczegółowo

Kierunki realizacji polityki spójności w Polsce (stan na koniec czerwca 2006)

Kierunki realizacji polityki spójności w Polsce (stan na koniec czerwca 2006) Kierunki realizacji polityki spójności w Polsce (stan na koniec czerwca 2006) Monika Dołowiec Instytucja Zarządzająca Podstawami Wsparcia Wspólnoty Ministerstwo Rozwoju Regionalnego 19 września 2006 Informacje

Bardziej szczegółowo

Nowy kredyt technologiczny

Nowy kredyt technologiczny Nowy kredyt technologiczny premia dla innowacji Maj 2009 Kredyt technologiczny Kredyt technologiczny jako element Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka na lata 2007 2013 System wdrażania Najważniejsze

Bardziej szczegółowo

Działania planowane w Polsce, w ramach których możliwa będzie budowa bądź modernizacja oświetlenia zewnętrznego

Działania planowane w Polsce, w ramach których możliwa będzie budowa bądź modernizacja oświetlenia zewnętrznego www.mojregion.eu www.rpo.dolnyslask.pl Działania planowane w Polsce, w ramach których możliwa będzie budowa bądź modernizacja oświetlenia zewnętrznego Regionalne Programy Operacyjne (RPO) na lata 2014-2020

Bardziej szczegółowo

OGÓLNE INFORMACJE STATYSTYCZNE DOTYCZĄCE WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

OGÓLNE INFORMACJE STATYSTYCZNE DOTYCZĄCE WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO OGÓLNE INFORMACJE STATYSTYCZNE DOTYCZĄCE WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Jan Fryc, Zofia Płoszaj-Witkowicz Urząd Statystyczny w Katowicach, Śląski Ośrodek Badań Regionalnych Katarzyna Kimel, Barbara Zawada Urząd

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRIORYTETOWY

PROGRAM PRIORYTETOWY PROGRAM PRIORYTETOWY Tytuł programu: Poprawa efektywności energetycznej Część 4) Inwestycje energooszczędne w małych i średnich przedsiębiorstwach 1. Cel programu Celem programu jest ograniczenie zużycia

Bardziej szczegółowo

Opracował: mgr inż. Krzysztof Opoczyński. Zamawiający: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad. Warszawa, 2001 r.

Opracował: mgr inż. Krzysztof Opoczyński. Zamawiający: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad. Warszawa, 2001 r. GENERALNY POMIAR RUCHU 2000 SYNTEZA WYNIKÓW Opracował: mgr inż. Krzysztof Opoczyński Zamawiający: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Warszawa, 2001 r. SPIS TREŚCI 1. Wstęp...1 2. Obciążenie

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Warszawa, 8.6.215 r. Notatka informacyjna Wykorzystanie turystycznych obiektów noclegowych 1 w I kwartale 215 roku W pierwszych trzech miesiącach roku 215, w porównaniu do I kwartału

Bardziej szczegółowo

Informacje o inwestycjach z zakresu ochrony wód

Informacje o inwestycjach z zakresu ochrony wód ZAŁĄCZNIK 3 Informacje o inwestycjach z zakresu ochrony wód Informacje o inwestycjach z zakresu ochrony wód zebrano na podstawie wojewódzkich raportów z realizacji programów ochrony środowiska w okresie

Bardziej szczegółowo

Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju Regionalnego http://www.zporr.gov.pl/

Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju Regionalnego http://www.zporr.gov.pl/ Oficjalne serwisy poświęcone funduszom pomocowym Fundusze strukturalne http://www.funduszestrukturalne.gov.pl/ Fundusz Spójności http://www.funduszspojnosci.gov.pl/ Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju

Bardziej szczegółowo

PO Innowacyjna Gospodarka

PO Innowacyjna Gospodarka Stymulowanie działalności B+R przedsiębiorstw oraz wsparcie w zakresie wzornictwa przemysłowego MARZEC 2010 1 Priorytet 4. Inwestycje w innowacyjne przedsięwzięcia Działania: 4.1 Wsparcie wdrożeń wyników

Bardziej szczegółowo

Terminy naborów wniosków o dotacje z UE dla MSP (Małych i Średnich Przedsiębiorców) oraz dużych firm (dane na dzień 12.05.2015 r.)

Terminy naborów wniosków o dotacje z UE dla MSP (Małych i Średnich Przedsiębiorców) oraz dużych firm (dane na dzień 12.05.2015 r.) Terminy naborów wniosków o dotacje z UE dla MSP (Małych i Średnich Przedsiębiorców) oraz dużych firm (dane na dzień 12.05.2015 r.) Województwo Termin naboru Program, Działanie, Poddziałanie Dotacja: max

Bardziej szczegółowo

Od 1 stycznia 2004 r. wprowadzono do polskiego systemu podatkowego instytucje 1%. Podatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych mogą w zeznaniu

Od 1 stycznia 2004 r. wprowadzono do polskiego systemu podatkowego instytucje 1%. Podatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych mogą w zeznaniu Od 1 stycznia 2004 r. wprowadzono do polskiego systemu podatkowego instytucje 1%. Podatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych mogą w zeznaniu rocznym pomniejszyć należny podatek o kwotę przekazaną

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE USŁUGI DLA GOSPODARKI I LUDNOŚCI WIEJSKIEJ W RAMACH PROW 2007-2013

PODSTAWOWE USŁUGI DLA GOSPODARKI I LUDNOŚCI WIEJSKIEJ W RAMACH PROW 2007-2013 I LUDNOŚCI WIEJSKIEJ W RAMACH PROW 2007-2013 Umożliwienie dostępu/budowa/modernizacja infrastruktury szerokopasmowego Internetu Andrzej Soliński Wrocław 10.12.2012 Legislacja Rozporządzenie Ministra Rolnictwa

Bardziej szczegółowo