Ocena efektywności inwestycji SPIS TREŚCI

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Ocena efektywności inwestycji SPIS TREŚCI"

Transkrypt

1 Ocena efektywności inwestycji Jacek Mizerka SPIS TREŚCI 1. WPROWADZENIE MIERNIKI EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJI WARTOŚĆ ZAKTUALIZOWANA NETTO (NPV) WEWNĘTRZNA STOPA ZWROTU (IRR) ZMODYFIKOWANA WEWNĘTRZNA STOPA ZWROTU (MIRR) OKRES ZWROTU PROCEDURA OCENY EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJI PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NIEZBĘDNE DLA OSZACOWANIA MIERNIKÓW EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJI KOSZT KAPITAŁU STOPA DYSKONTOWA ANALIZA WRAŻLIWOŚCI SYMULACJE MONTE CARLO SŁOWNICZEK LITERATURA

2 1. Wprowadzenie Atrybutem inwestycji jest zamiana bieżącego zasobu środków pieniężnych na strumień przyszłych przepływów pieniężnych. Zależnie od kontekstu termin "inwestowanie" może oznaczać albo takie przedsięwzięcia jak: a) zakup nowej maszyny czy całej linii technologicznej, budowa obiektów, które mają przynosić dochód, wymiana starych urządzeń na nowe, itp. albo też takie przedsięwzięcia jak: b) zakup akcji czy papierów dłużnych emitowanych przez firmy, zakup papierów wartościowych emitowanych przez Skarb Państwa, lokata pieniędzy w funduszu inwestycyjnym, itp. Dla przedsięwzięć zakwalifikowanych do punktu a) rezerwuje się określenie inwestycje materialne (rzeczowe). Te zaś, które można by przypisać do punktu b) określa się mianem inwestycji (lokat) kapitałowych. Przedmiotem dyskusji będzie plan finansowy dla potrzeb oceny efektywności inwestycji rzeczowych, aczkolwiek omawiane dalej metody oceny przedsięwzięć inwestycyjnych odnoszą się zarówno do inwestycji materialnych, jak i inwestycji kapitałowych. Można przytoczyć wiele określeń terminu inwestycja. Za najbardziej pojemną i trafną uznać należy definicję Hirschleifera: Investment is, in essence, present sacrifice for future benefit. But the present is relatively well known, whereas the future is always an enigma. Investment is also, therefore, certain sacrifice for uncertain benefit. Warto podkreślić na wstępie, że w finansach termin inwestycja jest pojmowany szerzej niż w Ustawie o rachunkowości. Obowiązująca od 1 stycznia 2002r. nowelizacja ustawy definiuje inwestycje jako aktywa nabywane w celu osiągnięcia korzyści ekonomicznych wynikających z przyrostu wartości tych aktywów, uzyskania z nich przychodów w formie odsetek, dywidend lub innych pożytków, w tym również z transakcji handlowej, a w szczególności aktywa finansowe oraz te nieruchomości i wartości niematerialne i prawne, które nie są użytkowane przez jednostkę, lecz zostały nabyte w 2

3 celu osiągnięcia tych korzyści. W świetle Ustawy o rachunkowości inwestycjami nie są zatem składniki aktywów, które służą działalności operacyjnej przedsiębiorstwa (maszyny, urządzenia, środki transportu, budynki itp.). Natomiast w języku finansów (stosowanym również w niniejszym opracowaniu) nabywanie składników majątkowych służących działalności operacyjnej stanowi klasyczny przykład inwestycji. 2. Mierniki efektywności inwestycji Planowaną inwestycję oceniamy przy zastosowaniu metod dyskontowych, czyli metod uwzględniających zmienną wartość pieniądza w czasie. Do podstawowych mierników efektywności inwestycji należą: wartość zaktualizowana netto - net present value (NPV), wewnętrzna stopa zwrotu - internal rate of return (IRR), zmodyfikowana wewnętrzna stopa zwrotu modified internal rate of return (MIRR) i okres zwrotu - payback period Wartość zaktualizowana netto (NPV) Wartość zaktualizowana netto (NPV Net Present Value) stanowi najczęściej zalecaną i najbardziej poprawną z metodologicznego punktu widzenia technikę oceny projektów inwestycyjnych. Logika tej metody oparta jest na fundamentalnej zasadzie, że projekt godny jest realizacji, jeżeli generuje wpływy warte co najmniej tyle, ile wynosi początkowy nakład inwestycyjny. Technika ta nie porównuje jednak nakładu inwestycyjnego z prostą sumą wpływów uzyskaną w rezultacie bezpośredniego dodawania do siebie przepływów pieniężnych generowanych przez projekt w różnych latach jego istnienia. Zanim sumowanie zostanie przeprowadzone, przepływy pochodzące z różnych okresów sprowadzane są do porównywalności poprzez uwzględnienie wartości pieniądza w czasie. Nie można dodawać do siebie wprost wartości przepływów generowanych w różnych momentach w przyszłości, gdyż 1 złoty posiadany dziś jest warty więcej niż 1 złoty posiadany za rok. Gdy prognozowane wielkości przepływów pieniężnych dla 3

4 poszczególnych lat okresu funkcjonowania projektu zostaną oszacowane, procedurę wyznaczania wartości zaktualizowanej netto przedstawić można następująco: 1. wyznaczenie bieżącej (zaktualizowanej) wartości poszczególnych przepływów pochodzących z różnych okresów, zarówno wpływów (znak +), jak i wydatków (znak ) 2. zsumowanie zdyskontowanych przepływów. Uzyskana suma zdyskontowanych przepływów stanowi wartość zaktualizowaną netto (NPV). Projekt wart jest realizacji, jeżeli wartość NPV wynosi co najmniej 0. Sytuacja taka oznacza, że dzisiejsza wartość wpływów generowanych przez projekt przewyższa (gdy NPV>0) lub jest równa (gdy NPV=0) dzisiejszej wartości wydatków inwestycyjnych. Gdy zaś wartość NPV jest mniejsza niż 0, projekt należy odrzucić, gdyż teraźniejsza wartość nakładów przewyższa teraźniejszą wartość oczekiwanych wpływów. Bieżącą wartość przepływu uzyskiwanego w dowolnym momencie w przyszłości wyznaczyć można w oparciu o zamieszczoną poniżej formułę: NCFt PVt (1) t ( 1 k ) gdzie: PV t oznacza wartość dzisiejszą przyszłego strumienia gotówki uzyskanego za t lat, NCF t przepływ pieniężny netto uzyskany za t lat (Net Cash Flow różnica między oczekiwanymi wpływami a wydatkami e roku t), K roczną stopę dyskontową. NPV wyznaczamy jako sumę bieżącej wartości wszystkich przepływów. Stąd możemy zapisać: NPV = n NCFt (2) t (1+k) t=0 Ogólniejsza postać powyższej formuły podana niżej stosowana jest w sytuacji, kiedy nie można przyjąć założenia o stałej stopie dyskontowej. NPV = NCF 0 n t t=1 i=1 NCF t (1+ k i ) (3) 4

5 Reguły podejmowania decyzji przy użyciu NPV: akceptuj inwestycję, dla której NPV jest większe od zera (dodatnia wartość NPV oznacza wówczas, że dzięki realizacji projektu nie tylko pokryty został koszt kapitału, ale uzyskano dodatkową premię, dzięki której wzrasta wartość firmy realizującej projekt); odrzuć projekt, dla którego NPV jest mniejsze od zera (ujemna wartość NPV oznacza, że nie został pokryty koszt kapitału, zaś realizacja projektu prowadzi do zmniejszenia wartości firmy); jeżeli NPV równa się zero, wówczas projekt może zostać zaakceptowany, gdyż koszt kapitału został pokryty, nie uzyskano jednakże dodatkowej premii, dzięki której wzrosłaby wartość firmy realizującej projekt; można wówczas stwierdzić, że projekt rozpatrywany i projekt alternatywny przynoszą takie same korzyści Wewnętrzna stopa zwrotu (IRR) Wartość zaktualizowana netto (NPV) zależy od zastosowanej stopy dyskontowej. Im wyższa jest stopa dyskontowa, tym mniejsza jest dzisiejsza wartość przepływów pojawiających się w okresach przyszłych. Jeśli przepływy generowane przez projekt są typowe, tzn. po jednym lub kilku przepływach ujemnych związanych z ponoszeniem nakładów następuje seria przepływów dodatnich, to wzrost stopy dyskontowej prowadzi do spadku wartości NPV, a spadek stopy do wzrostu wartości NPV. Manipulując zatem stopą dyskontową znaleźć można taką jej wartość, przy której NPV projektu wynosi 0. Stopę taką określamy mianem wewnętrznej stopy zwrotu projektu (IRR internal rate of return). Wewnętrzną stopę zwrotu można więc zdefiniować jako stopę dyskontową równoważącą dzisiejszą wartość przyszłych wpływów z dzisiejszą wartością wydatków. Jeśli NPV = 0, to rozpatrywana inwestycja jest równie dochodowa, co inwestycja alternatywna, której stopa dochodowości równa jest stopie dyskontowej. Dlatego IRR dla danego projektu odzwierciedla oczekiwaną stopę dochodu z ocenianej inwestycji. 5

6 Formalnie możemy zapisać: n NCFt IRR k = 0 (4) 1+k t0 t Jeżeli przepływy pieniężne związane z danym projektem pojawiają się tylko w okresach 0, 1 i 2, to równanie powyższe przyjmuje postać równania kwadratowego i znalezienie wartości IRR (r) nie nastręcza trudności. Rachunek komplikuje się jednak, gdy horyzont czasowy analizy jest jak to z reguły bywa w przypadku oceny rzeczywistych projektów dłuższy niż dwa lata. W takiej sytuacji IRR wyznaczyć można metodą prób i błędów zwiększając stopę dyskontową tak długo, aż NPV zacznie oscylować wokół zera. Jest to jednak żmudna i niedokładna metoda poszukiwania wartości IRR. W celu precyzyjnego wyliczenia tej wartości wykorzystać można komputerowe arkusze kalkulacyjne, które posiadają wbudowaną funkcję IRR. Wewnętrzna stopa zwrotu służy jako instrument oceny planowanej inwestycji. Wyznaczoną wartość IRR porównać należy z ustaloną wcześniej minimalną wartością stopy zwrotu z inwestycji, którą zarząd jest jeszcze skłonny zaakceptować. Gdy analizowany projekt charakteryzuje się wewnętrzną stopą zwrotu nie mniejszą niż przyjęta wartość graniczna, to projekt uznać należy za godny realizacji. W przeciwnym zaś przypadku projekt powinien zostać odrzucony jako odznaczający się niewystarczającą dochodowością. Ta graniczna wartość wewnętrznej stopy zwrotu służąca za kryterium porównawcze winna odzwierciedlać koszt kapitału dla przedsiębiorstwa rozpatrującego możliwość realizacji danej inwestycji i tym samym być równa stopie dyskontowej używanej w metodzie NPV. Z filozofii metody IRR wypływają zatem następujące wnioski: jeżeli wewnętrzna stopa zwrotu projektu (IRR) przewyższa stopę dyskontową wykorzystaną do obliczenia wartości zaktualizowanej netto (koszt kapitału), to NPV przyjmuje wartość dodatnią (krzywa NPV leży powyżej osi odciętych) i projekt powinien zostać zrealizowany jako generujący większe wpływy w porównaniu z inwestycją alternatywną; innymi słowy mówiąc projekt charakteryzuje się większą dochodowością niż minimalna stopa, jakiej wymagają dostarczyciele kapitału; 6

7 jeżeli wewnętrzna stopa zwrotu projektu (IRR) jest mniejsza niż stopa dyskontowa, to NPV przyjmuje wartość ujemną (krzywa NPV leży poniżej osi odciętych) i projekt powinien zostać odrzucony jako charakteryzujący się mniejszą dochodowością w porównaniu z inwestycją alternatywną; jeżeli wewnętrzna stopa zwrotu projektu (IRR) jest równa stopie dyskontowej, to NPV przyjmuje wartość 0 (krzywa NPV przecina oś odciętych) i projekt może zostać zaakceptowany, jednak charakteryzuje się taką samą dochodowością, co inwestycja alternatywna (projekt nie generuje żadnej nadwyżki względem inwestycji alternatywnej); innymi słowy mówiąc projekt charakteryzuje się dokładnie taką dochodowością, jakiej minimalnie wymagają dostarczyciele kapitału. Warto zapamiętać, że jeśli: IRR > k NPV 0 IRR < k NPV 0 Może się zdarzyć, że używając np. funkcji IRR w arkuszu kalkulacyjnym, otrzymamy "dziwne" wartości (np. liczby mniejsze od zera). Wynika to z faktu, że IRR może w ogóle nie istnieć. Sytuacja taka może mieć miejsce, gdy np. przepływ pieniężny jest ujemny nie tylko w okresie 0, ale także w którymś z późniejszych okresów. IRR nie istnieje także wtedy, gdy wszystkie przepływy pieniężne (tj. uwzględniając przepływ z okresu 0) są dodatnie (ujemne). Może się także zdarzyć, że przepływy pieniężne tworzą szereg, dla którego istnieje więcej niż jedna stopa dyskontowa, przy której NPV = 0. Np. w projekcie charakteryzującym się następującymi przepływami netto: NCF 0 = -4000, NCF 1 = 25000, NCF 2 = Łatwo sprawdzić, że: 7

8 25000 NPV , ale także: 125, 2 125, NPV ( 5) Czyli IRR w tym przypadku wynosi 25% i 400%. W takich sytuacjach, jak przytoczone wyżej trzeba zrezygnować z interpretacji IRR i ograniczyć się do wyliczenia NPV, jako że NPV da się zawsze sensownie zinterpretować na gruncie przyjętych założeń. Może także pojawić się problem sprzeczności pomiędzy wskazaniami dyktowanymi przez IRR w stosunku do rad "udzielanych" przez NPV w sytuacji, kiedy rozważane są wzajemnie wykluczające się projekty - np. projekt A i projekt B, z których tylko jeden może zostać zrealizowany z powodu ograniczeń budżetowych (dla przykładu: NPV A > NPV B, a IRR A < IRR B ). Wówczas zaleca się podejmowanie decyzji przy użyciu NPV jako kryterium. Obliczając wewnętrzną stopę zwrotu IRR przyjmuje się dość mocne założenie, że przepływy środków pieniężnych uzyskiwane dzięki wdrożeniu projektu inwestycyjnego są reinwestowane po wewnętrznej stopie zwrotu. W praktyce częściej występuje sytuacja, że przepływy te mogą być reinwestowane po koszcie kapitału. Kolejny miernik oceny efektywności inwestycji MIRR oparty jest na założeniu, że przepływy z inwestycji reinwestowane są właśnie według kosztu kapitału Zmodyfikowana wewnętrzna stopa zwrotu (MIRR) Zmodyfikowana wewnętrzna stopa zwrotu (Modified Internal Rate of Return) jest stopą dochodowości projektu uzyskiwaną w sytuacji, gdy przepływy pieniężne generowane przez projekt są reinwestowane według stopy odzwierciedlającej koszt kapitału. Aby 8

9 wyliczyć wartość MIRR danego projektu wpływy uzyskiwane w każdym roku należy zainwestować na okres tak długi, aby całą sumę wypłacić jednorazowo w momencie zakończenia życia projektu. Następnie znaleźć trzeba taką stopę dyskontową, która sprawi, że dzisiejsza wartość tej końcowej wypłaty równa będzie dzisiejszej wartości wydatków inwestycyjnych. Tak wyznaczona stopa dyskontowa stanowić będzie właśnie szukaną wartość zmodyfikowanej stopy zwrotu. Formalnie możemy zatem napisać, iż MIRR stanowi taką stopę dyskontową, przy której zachodzi następująca równość: n t0 NAK (1 k) t t n t1 FOCF * (1 k) t (1 MIRR) n (nt) (5) Stąd: n FOCF t *(1 k) t1 MIRR n n NAKt t (1 k) t0 (nt) 1 (6) Kryteria podejmowania decyzji są analogiczne, jak w przypadku IRR Okres zwrotu Okres zwrotu nakładów inwestycyjnych (payback period) określa czas, w którym uzyskane wpływy pieniężne z inwestycji zrównoważą się z pierwotnym nakładem inwestycyjnym. Okres zwrotu to najmniejsze n, dla którego spełniona jest nierówność: n NCFt ( 1 k) t1 t 0 (7) 9

10 Warunkiem akceptacji projektu przy użyciu okresu zwrotu jako kryterium jest to, czy dzięki realizacji projektu następuje zwrot zainwestowanego kapitału w okresie nie dłuższym niż żądany. Tak sformułowane kryterium podejmowania decyzji wskazuje na istotną wadę okresu zwrotu jako miernika opłacalności inwestycji. Otóż miernik ten w ogóle nie bierze pod uwagę przepływów pieniężnych, które pojawią się po okresie zwrotu. Posługując się tym kryterium można zatem popełnić błąd polegający na tym, że odrzuca się projekty, które mogłyby przynieść firmie duże korzyści, ale w nieco dłuższym okresie czasu. 3. Procedura oceny efektywności inwestycji Kompleksowa ocena efektywności projektu inwestycyjnego obejmuje następujące etapy: 1. Sporządzenie listy niezbędnych nakładów inwestycyjnych i oszacowanie ich wartości 2. Sporządzenie planu finansowego dla przedsięwzięcia inwestycyjnego. Plan finansowy składa się z zestawień finansowych pro form zawierających oczekiwane przyszłe wyniki finansowe przedsięwzięcia. Zestawienia finansowe budujemy w następującej kolejności: a) rachunek zysków i strat b) rachunek przepływów pieniężnych c) bilanse (funkcja sprawdzania poprawności planu) 3. Skonstruowanie przepływów dla potrzeb oceny efektywności inwestycji 4. Obliczenie wartości mierników oceny efektywności inwestycji. Mierniki te opierają się na przepływach pieniężnych, nie zaś zyskach rachunkowych. 5. Przeprowadzenie analizy wrażliwości projektu (w szczególności mierników efektywności inwestycji) na zmianę istotnych zmiennych egzogenicznych (np. cen sprzedawanych produktów, wielkości sprzedaży, kosztów materiałowych, kosztów wynagrodzeń, itp.) 10

11 6. Ukazanie wpływu projektu inwestycyjnego na sytuacje finansową firmy w przyszłości (poprzez sporządzenie zestawień finansowych pro forma dla firmy jako całości po podjęciu przez nią decyzji o realizacji danego projektu inwestycyjnego). 4. Przepływy pieniężne niezbędne dla oszacowania mierników efektywności inwestycji Konstruując zestawienie przepływów pieniężnych dla potrzeb oceny efektywności inwestycji należy kierować się następującymi zasadami: 1. Wartość projektu zależy od przyszłych przepływów pieniężnych; strumienie pieniężne generowane w przeszłości są bez znaczenia dla aktualnej wartości projektu. 2. Istotne są tylko przepływy pieniężne ściśle związane z inwestycją (w literaturze angielskojęzycznej przepływy te określa się mianem incremental cash flow). Jeżeli zatem firma poniosła określone wydatki w przeszłości, ale wydatki te poniesione zostały przed podjęciem decyzji o realizacji projektu inwestycyjnego, to nie powinny być one uwzględniane w rachunku opłacalności projektu inwestycyjnego. Innymi słowy, należy brać pod uwagę jedynie te przepływy pieniężne, które pojawią się w wyniku realizacji inwestycji. 3. Dokonuje się oceny projektu inwestycyjnego jako całości. Stawia się przy tym wymaganie, że projekt ten winien być na tyle dobry, żeby generować środki pieniężne dla wszystkich dostarczycieli kapitału. Kwestia podziału środków generowanych przez projekt między tych dostarczycieli jest kwestią wtórną; ocena projektu następuje przed podziałem korzyści. Stąd też przepływy pieniężne kalkulowane dla potrzeb pomiaru efektywności różnią się od przepływów pieniężnych szacowanych dla potrzeb badania płynności finansowej tym, że nie obejmują przepływów związanych z podziałem korzyści pomiędzy dostarczycieli kapitału. Nie uwzględnia się zaciąganych i spłacanych kredytów i pożyczek oraz związanych z nimi odsetek, płatności z tytułu leasingu 11

12 kapitałowego, wypłat dywidend i innych przepływów finansowych 1. Przepływy pieniężne dla potrzeb badania inwestycji obejmują na ogół nakłady inwestycyjne oraz skorygowane przepływy operacyjne (tzw. free operating cash flow) 2 4. W ostatnim okresie w ramach horyzontu analizy powinno uwzględniać się tzw. wartość likwidacyjną projektu. Wszystkie elementy majątku, które dadzą się zamienić na gotówkę, powinny być przedstawione w ostatnim okresie w ramach horyzontu prognozy w postaci ekwiwalentu gotówkowego. Na ogół przyjmuje się założenie, że sprzedaż tego majątku następuje w drodze likwidacji, a więc uzyskane ceny nie są zbyt wysokie. 5. Koszt kapitału stopa dyskontowa Większość metod oceny efektywności inwestycji wykorzystuje rachunek dyskontowy. Podstawowe znaczenie dla wartości mierników wyliczanych na podstawie zdyskontowanych przepływów pieniężnych, ma stopa dyskontowa. Pojęcie stopy dyskontowej jest utożsamiane z pojęciem koszt kapitału. Ponieważ na kapitał służący do finansowania działalności składa się kapitał własny i zaciągnięty dług, zatem koszt kapitału firmy jako całości zależy od kosztu kapitału własnego i kosztu długu. W tej sytuacji koszt kapitału (z ang. WACC - Weighted Average Cost of Capital) jest średnią ważoną kosztu kapitału własnego i kosztu długu. Wagami są udziały kapitału własnego i długu w kapitale służącym do finansowania działalności firmy 1 Uwaga ta dotyczy sytuacji kiedy rozważana jest opłacalność projektu inwestycyjnego jako całości. Projekt musi wtedy "wygenerować" środki pieniężne, które starczą zarówno na obsługę wierzycieli, którzy pożyczyli pieniądza na realizację projektu, jak i właścicieli kapitału. Kiedy jednak dokonuje się oceny projektu z punktu widzenia właścicieli kapitału, badana jest efektywność kapitału własnego zaangażowanego w projekt. Dla właścicieli efektem wykorzystania ich kapitału jest to co pozostaje po zrealizowaniu niezbędnych wydatków w tym wydatków związanych z obsługą wierzycieli. 2 Korekta przepływów operacyjnych polega na odjęciu tzw. tarczy podatkowej na odsetkach (tarcza podatkowa na odsetkach= kwota odsetek * stawka podatku dochodowego) 12

13 k V V E D WACC k E k D (8) VE VD VE VD gdzie: WACC średni ważony koszt kapitału, V E - wartość (najlepiej wartość rynkowa) kapitału własnego, V D - wartość rynkowa długu, k E - koszt kapitału własnego, k D - koszt długu. Koszt długu szacowany jest najczęściej w oparciu o formułę: k D r (1 T) (9) N gdzie: r n - nominalna stopa oprocentowania długu, T stawka opodatkowania podatkiem dochodowym Poniżej przedstawiono dwie metody obliczania kosztu kapitału własnego. Pierwsza z nich opiera się na tzw. "modelu wzrostu dywidendy" (dividend growth model ). Punktem wyjścia jest w tym przypadku formuła określająca cenę rynkową akcji. Zgodnie z nią akcja jest warta tyle, ile wynosi bieżąca wartość wypłaconych dywidend, przy założeniu stałej stopy wzrostu tychże (zakłada się, że dywidendy płacone są przez czas nieokreślony): P E D0 (1 g) (10) k g E gdzie: P E - wartość rynkowa akcji, D 0 - dywidenda w okresie początkowym, g - zakładana stopa wzrostu dywidendy, k E - koszt kapitału własnego; przy czym g<r E 13

14 Wyznaczony z tego wzoru koszt kapitału własnego wynosi: k E Do (1 g) g (11) P E Druga metoda opiera się na modelu wyceny aktywów kapitałowych (CAPM - Capital Asset Pricing Model). Zgodnie z tą koncepcją koszt kapitału własnego wyraża się wzorem: k E r (r r ) (12) F E gdzie: k E - koszt kapitału własnego, r F - stopa zwrotu z inwestycji wolnej od ryzyka, E - tzw. współczynnik beta dla kapitału własnego firmy, r M M F - stopa zwrotu z portfela rynkowego (portfela zawierającego wszystkie dostępne akcje). Obie wyżej przedstawione metody szacowania kosztu kapitału własnego odnoszą się do spółek notowanych na giełdzie. Powstaje w takim razie pytanie: jak szacować koszt kapitału własnego dla firm nie notowanych na giełdzie? W takim przypadku można utożsamiać koszt kapitału własnego z żądaniem właścicieli kapitału domagających się określonej stopy zwrotu z zainwestowanego przez siebie kapitału. Żądana przez właścicieli kapitału stopa zwrotu: 1) może odzwierciedlać tzw. koszt utraconych korzyści (opportunity cost of capital), czyli dochód alternatywny (w procentach) możliwy do osiągnięcia przez właścicieli kapitału w przypadku gdyby ulokowali go w inne przedsięwzięcie o podobnym stopniu ryzyka; 2) może być wyrażona jako suma stopy zwrotu z inwestycji pozbawionej ryzyka i premii za ryzyko związane z danym projektem. 14

15 Dla spółek inwestujących, które nie są notowane na giełdzie papierów wartościowych realny koszt kapitału własnego może być zdefiniowany jako suma trzech elementów stopy wolnej od ryzyka premii z tytułu ryzyka branży oraz premii z tytułu ryzyka finansowego: k Er r r p (13) F p f gdzie: r F realna stopa wolna od ryzyka, r p premia z tytułu ryzyka branży, p f premia z tytułu ryzyka finansowego. Realna stopa wolna od ryzyka w danej gospodarce jest utożsamiana z realnym zwrotem z długoterminowych papierów skarbowych. Ustalenie wartości premii z tytułu ryzyka operacyjnego branży bierze swój początek w ustaleniu premii za ryzyko rynkowe. Przyjęto, że premia ta dla kraju o ratingu Moody s A2 (taki rating ma Polska obecnie) wynosi 6,19% 3. Ta wartość premii za ryzyko rynkowe powinna być zmodyfikowana ze względu na wpływ specyficznych czynników ryzyka branży, w której działa przedsiębiorstwo. Przykładowy zestaw czynników zwiększających lub zmniejszających ryzyko może być następujący: elastyczność popytu, konkurencyjność branży, pozycja przedsiębiorstwa na rynku, bariery wejścia do gałęzi tempo postępu technicznego w branży udział kosztów stałych w kosztach całkowitych, siła przetargowa odbiorców, siła przetargowa dostawców

16 Można przyjąć, że czynniki ryzyka biznesowego działalności w określonej branży mogą modyfikować premię za ryzyko rynkowe w przedziale od 0,25 do 1,75. Jeśli na przykład, wśród wymienionych ośmiu czynników, cztery zmniejszają ryzyko biznesowe i cztery zwiększają, to współczynnik korygujący ryzyko rynkowe powinien znaleźć się w 4/8 przedziału <0,25;17,5>. Jego wartość powinna wynosić, zatem: 4 4 FKB 0, 25 ( 175, 0, 25 ) 175, ( 175, 0, 25 ) 10, 8 8 gdzie: FKB współczynnik korekty premii za ryzyko rynkowe wynikający z ryzyka biznesowego. W takiej sytuacji premia z tytułu ryzyka branży będzie równa: r p = 1,0 619%=6,19% Wartość premii z tytułu ryzyka branży po dodaniu do stopy zwrotu z inwestycji wolnych od ryzyka będzie decydować o poziomie kosztu kapitału własnego w spółce niezadłużonej. Jeśli spółka korzysta z oprocentowanych zobowiązań jako źródła finansowania, na koszt kapitału własnego będzie składać się również premia za ryzyko finansowe. Wysokość tej premii uzależniona jest struktury kapitału. Ostatnią operacją wyznaczania stopy dyskontowej jest policzenie średniego ważonego kosztu kapitału zgodnie ze wzorem (8). Pamiętać należy o tym, że wagi służące policzeniu średniej powinny odpowiadać strukturze kapitału typowej dla przedsiębiorstwa inwestującego. Taka struktura kapitału znajduje najczęściej zastosowanie przy kojarzeniu źródeł finansowania inwestycji. 6. Analiza wrażliwości Analiza wrażliwości polega na badaniu wyników inwestycji w sytuacji, w której ulegają zmianie wejściowe parametry modelu (cena, wielkość sprzedaży, zmienny koszt jednostkowy). Analizę wrażliwości prowadzić można dwiema metodami: 16

17 a) Metoda jedynej różnicy W tej odmianie analizy wrażliwości zmienia się wartość tylko jednego parametru i obserwuje wpływ zmiany tego parametru na uzyskane wyniki. Dzięki tej metodzie można znaleźć progowe wartości poszczególnych parametrów, przy których inwestycja staje na granicy opłacalności (NPV 0). Można badać także wpływ zmian poszczególnych parametrów na inne efekty projektu na rentowność, płynność itp. Dzięki tej metodzie można zidentyfikować te parametry na zmianę których rozważany projekt jest najbardziej wrażliwy. b) Metoda scenariuszy W metodzie tej buduje się alternatywne scenariusze najczęściej dwa dodatkowe (optymistyczny i pesymistyczny). Zmianie ulega wówczas jednocześnie kilka wybranych parametrów. Nie można wówczas zidentyfikować tych czynników, których zmiana najsilniej odbija się na wynikach projektu. Można jednak w przeciwieństwie do metody jedynej różnicy uwzględnić fakt, że niektóre parametry wejściowe modelu nie są od siebie niezależne (np. wzrost ceny powinien spowodować spadek wielkości popytu). 7. Symulacje Monte Carlo Zastosowanie symulacji Monte Carlo w analizie ryzyka związanego z realizowaną inwestycją polega na: 1) wykorzystaniu oprogramowania komputerowego w celu generowania wielu symulacji wielkości tych parametrów, które istotnie wpływają na opłacalność inwestycji; 2) analizie rozkładu częstości wielkości wynikowych, takich jak NPV lub IRR). 17

18 Metoda Monte Carlo, podobnie jak klasyczna analiza wrażliwości pozwala na obserwację zmian wartości zmiennych wynikowych w zależności od zmian wartości parametrów wejściowych, z tym, że: analiza dotyczy nie pojedynczej wielkości zmiennej wynikowej, ale całego jej rozkładu częstości, tworzonego na bazie setek lub tysięcy symulacji; parametry traktowane są jako zmienne losowe o z góry określonym rozkładzie, determinującym możliwe ich odchylenia od wartości oczekiwanej. Najistotniejszym etapem symulacji w odniesieniu do pojedynczego parametru jest wykorzystanie generatora liczb pseudolosowych. W przypadku wykorzystania arkusza kalkulacyjnego na ogół wykorzystuje się w tym celu funkcję LOS(),która zwraca liczbę losową o rozkładzie równomiernym z przedziału <0,1>. Otrzymany wynik traktuje się jako dystrybuantę określonego z góry rozkładu o danej wartości średniej i odchyleniu standardowym i na tej podstawie wyznacza się wartość zmiennej losowej, wykorzystując wbudowane w arkusz kalkulacyjny funkcje, np. ROZKŁAD.NORMALNY.ODW. Dla każdego losowania zapisywana jest wartość zmiennej wynikowej i po wykonaniu symulacji sporządzany jest rozkład częstości tej zmiennej. Symulacje można przeprowadzać dla pojedynczego parametru lub dla wielu parametrów jednocześnie. W drugim przypadku rozkład częstości zmiennej wynikowej będzie wypadkową losowych realizacji wartości wielu parametrów i może się istotnie różnić od rozkładów zmiennych wynikowych, na bazie których został wygenerowany, gdy poszczególne parametry traktuje się jako zmienne niezależne. Metoda Monte Carlo nabiera szczególnego znaczenia w przypadku, gdy można stwierdzić określone zależności pomiędzy parametrami uwzględnianymi w symulacjach. Taka analiza współzależności powinna być przeprowadzona na podstawie obserwacji szeregów czasowych, jeżeli tylko dane historyczne o wielkościach parametrów są dostępne. Następnie zależności te powinna zostać wkomponowana do procedury symulacyjnej. 18

19 Słowniczek NPV (Net Present Value) Wartość Zaktualizowana Netto IRR (Internal Rate of Return) Wewnętrzna Stopa Zwrotu MIRR (Modified Internal Rate of Return) Zmodyfikowana Wewnętrzna Stopa Zwrotu PI (Profitability Index) Indeks Zyskowności WACC (Weighted Average Cost of Capital) Średni Ważony Koszt Kapitału discount rate stopa dyskonta (dyskontowa) FOCF (Free Operating Cash Flow) wolne przepływy pieniężne Literatura 1. E.F.Brigham, J.F. Houston, Podstawy zarządzania finansami, PWE Warszawa 2005, t2. s

Metody niedyskontowe. Metody dyskontowe

Metody niedyskontowe. Metody dyskontowe Metody oceny projektów inwestycyjnych TEORIA DECYZJE DŁUGOOKRESOWE Budżetowanie kapitałów to proces, który ma za zadanie określenie potrzeb inwestycyjnych przedsiębiorstwa. Jest to proces identyfikacji

Bardziej szczegółowo

PLANOWANIE I OCENA PRZEDSIĘWZIĘĆ INWESTYCYJNYCH

PLANOWANIE I OCENA PRZEDSIĘWZIĘĆ INWESTYCYJNYCH Mariusz Próchniak Katedra Ekonomii II, SGH PLANOWANIE I OCENA PRZEDSIĘWZIĘĆ INWESTYCYJNYCH Ekonomia menedżerska 1 2 Wartość przyszła (FV future value) r roczna stopa procentowa B kwota pieniędzy, którą

Bardziej szczegółowo

WSTĘP ZAŁOŻENIA DO PROJEKTU

WSTĘP ZAŁOŻENIA DO PROJEKTU UNIWERSYTET ZIELONOGÓRSKI WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA Przykład analizy opłacalności przedsięwzięcia inwestycyjnego WSTĘP Teoria i praktyka wypracowały wiele metod oceny efektywności przedsięwzięć inwestycyjnych.

Bardziej szczegółowo

OCENA EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJI. Jerzy T. Skrzypek

OCENA EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJI. Jerzy T. Skrzypek OCENA EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJI Jerzy T. Skrzypek 1 2 3 4 5 6 7 8 Analiza płynności Analiza rentowności Analiza zadłużenia Analiza sprawności działania Analiza majątku i źródeł finansowania Ocena efektywności

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Janusz Kotowicz W4 Wydział Inżynierii i Ochrony Środowiska Politechnika Częstochowska Podstawy metodologiczne oceny efektywności inwestycji

Bardziej szczegółowo

Średnio ważony koszt kapitału

Średnio ważony koszt kapitału Średnio ważony koszt kapitału WACC Weighted Average Cost of Capital 1 Średnio ważony koszt kapitałuwacc Weighted Average Cost of Capital Plan wykładu: I. Koszt kapitału a metody dyskontowe II. Źródła finansowania

Bardziej szczegółowo

Metoda DCF. Dla lepszego zobrazowania procesu przeprowadzania wyceny DCF, przedstawiona zostanie przykładowa wycena spółki.

Metoda DCF. Dla lepszego zobrazowania procesu przeprowadzania wyceny DCF, przedstawiona zostanie przykładowa wycena spółki. Metoda DCF Metoda DCF (ang. discounted cash flow), czyli zdyskontowanych przepływów pieniężnych to jedna z najpopularniejszych metod wyceny przedsiębiorstw stosowanych przez analityków. Celem tej metody

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WSKAŹNIKOWA. Prosta, szybka metoda oceny firmy.

ANALIZA WSKAŹNIKOWA. Prosta, szybka metoda oceny firmy. ANALIZA WSKAŹNIKOWA Prosta, szybka metoda oceny firmy. WSKAŹNIKI: Wskaźniki płynności Wskaźniki zadłużenia Wskaźniki operacyjności Wskaźniki rentowności Wskaźniki rynkowe Wskaźniki rynkowe: Szybkie wskaźniki

Bardziej szczegółowo

Dynamiczne metody oceny opłacalności inwestycji tonażowych

Dynamiczne metody oceny opłacalności inwestycji tonażowych Dynamiczne metody oceny opłacalności inwestycji tonażowych Dynamiczne formuły oceny opłacalności inwestycji tonażowych są oparte na założeniu zmiennej (malejącej z upływem czasu) wartości pieniądza. Im

Bardziej szczegółowo

Ekonomika i Logistyka w Przedsiębiorstwach Transportu Morskiego wykład 06 MSTiL niestacjonarne (II stopień)

Ekonomika i Logistyka w Przedsiębiorstwach Transportu Morskiego wykład 06 MSTiL niestacjonarne (II stopień) dr Adam Salomon Ekonomika i Logistyka w Przedsiębiorstwach Transportu Morskiego wykład 06 MSTiL niestacjonarne (II stopień) program wykładu 06. Rola współczynnika procentowego i współczynnika dyskontowego

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Robert Machała - Praktyczne zarządzanie finansami firmy

Księgarnia PWN: Robert Machała - Praktyczne zarządzanie finansami firmy Księgarnia PWN: Robert Machała - Praktyczne zarządzanie finansami firmy Wstęp 1. do zarządzania finansami firmy 1.1. Zarządzanie firmą a budowanie jej wartości Obszary zarządzania przedsiębiorstwem Proces

Bardziej szczegółowo

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Nauka o finansach Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski ANALIZA PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH Wykład 6 Trzy elementy budżetowania kapitałowego Proces analizy decyzji inwestycyjnych nazywamy budżetowaniem kapitałowym.

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Janusz Kotowicz W8 Wydział Inżynierii i Ochrony Środowiska Politechnika Częstochowska Wpływ stopy dyskonta na przepływ gotówki. Janusz Kotowicz

Bardziej szczegółowo

Aspekty opłacalności ekonomicznej projektów inwestycyjnych z wykorzystaniem dostępnych narzędzi analitycznych (praktyczne warsztaty)

Aspekty opłacalności ekonomicznej projektów inwestycyjnych z wykorzystaniem dostępnych narzędzi analitycznych (praktyczne warsztaty) Aspekty opłacalności ekonomicznej projektów inwestycyjnych z wykorzystaniem dostępnych narzędzi analitycznych (praktyczne warsztaty) Katowice, dn. 1 czerwca 2012 r. Rafał GÓRAL Główny Instytut Górnictwa

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE MIARY I OCENY PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH

PODSTAWOWE MIARY I OCENY PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH PODSTAWOWE MIARY I OCENY PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH PODSTAWOWE MIARY OCENY OPŁACALNOŚCI INWESTYCJI Na rynku konkurencyjnym, jeśli dane przedsiębiorstwo nie chce pozostać w tyle w stosunku do swoich konkurentów,

Bardziej szczegółowo

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Nauka o finansach Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski WARTOŚĆ PIENIĄDZA W CZASIE Wykład 4 Prawda ekonomiczna Pieniądz, który mamy realnie w ręku, dziś jest wart więcej niż oczekiwana wartość tej samej

Bardziej szczegółowo

Wycena przedsiębiorstw w MS Excel

Wycena przedsiębiorstw w MS Excel Wycena przedsiębiorstw w MS Excel Piotr Kawala Co właściwie wyceniamy? Wyceniając firmę szacujemy zazwyczaj rynkową wartość kapitału własnego (wartość netto), W przypadku wyceny spółki akcyjnej szacujemy

Bardziej szczegółowo

WYCENA PRZEDSIĘBIORSTWA NAJISTOTNIEJSZE CZYNNIKI WPŁYWAJĄCE NA WARTOŚĆ SPÓŁKI W METODZIE DCF. Marek Zieliński

WYCENA PRZEDSIĘBIORSTWA NAJISTOTNIEJSZE CZYNNIKI WPŁYWAJĄCE NA WARTOŚĆ SPÓŁKI W METODZIE DCF. Marek Zieliński WYCENA PRZEDSIĘBIORSTWA NAJISTOTNIEJSZE CZYNNIKI WPŁYWAJĄCE NA WARTOŚĆ SPÓŁKI W METODZIE DCF Marek Zieliński Wybór metody oszacowania wartości jednostki determinuje szereg czynników, w szczególności sytuacja

Bardziej szczegółowo

ANALIZA FINANSOWA INWESTYCJI PV

ANALIZA FINANSOWA INWESTYCJI PV ANALIZA FINANSOWA INWESTYCJI PV Inwestor: Imię i Nazwisko Obiekt: Dom jednorodzinny Lokalizacja: ul. Słoneczna 10 10-100 SŁONECZNO Data: 01.03.2015 Kontakt: Andrzej Nowak Firma instalatorska ul. Rzetelna

Bardziej szczegółowo

ANALIZA PROJEKTÓW ROZWOJOWYCH

ANALIZA PROJEKTÓW ROZWOJOWYCH ANALIZA PROJEKTÓW ROZWOJOWYCH STUDIUM PRZYPADKU N JAK NARZĘDZIA N1 BEZWZGLĘDNY RACHUNEK OPŁACALNOŚCI : CZY WYSTARCZAJACO DOBRY? SZACOWANIE PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH GENEROWANYCH PRZEZ PROJEKT TYPOWY NARZĘDZIA

Bardziej szczegółowo

Analiza finansowo-ekonomiczna projektów z odnawialnych źródeł energii. Daniela Kammer

Analiza finansowo-ekonomiczna projektów z odnawialnych źródeł energii. Daniela Kammer Analiza finansowo-ekonomiczna projektów z odnawialnych źródeł energii Daniela Kammer Celem analizy finansowo-ekonomicznej jest pokazanie, na ile opłacalna jest realizacje danego projekt, przy uwzględnieniu

Bardziej szczegółowo

Paulina Drozda WARTOŚĆ PIENIĄDZA W CZASIE

Paulina Drozda WARTOŚĆ PIENIĄDZA W CZASIE Paulina Drozda WARTOŚĆ PIENIĄDZA W CZASIE Zmianą wartości pieniądza w czasie zajmują się FINANSE. Finanse to nie to samo co rachunkowość. Rachunkowość to opowiadanie JAK BYŁO i JAK JEST Finanse zajmują

Bardziej szczegółowo

Wskaźniki efektywności inwestycji

Wskaźniki efektywności inwestycji Wskaźniki efektywności inwestycji Efektywność inwestycji Realizacja przedsięwzięć usprawniających użytkowanie energii najczęściej wymaga poniesienia nakładów finansowych na zakup materiałów, urządzeń,

Bardziej szczegółowo

Analiza opłacalności inwestycji v.

Analiza opłacalności inwestycji v. Analiza opłacalności inwestycji v. 2.0 Michał Strzeszewski, 1997 1998 Spis treści 1. Cel artykułu...1 2. Wstęp...1 3. Prosty okres zwrotu...2 4. Inflacja...2 5. Wartość pieniądza w czasie...2 6. Dyskontowanie...3

Bardziej szczegółowo

Inwestowanie w obligacje

Inwestowanie w obligacje Inwestowanie w obligacje Ile zapłacić za obligację aby uzyskać oczekiwaną stopę zwrotu? Jaką stopę zwrotu uzyskamy kupując obligację po danej cenie? Jak zmienią się ceny obligacji, kiedy Rada olityki ieniężnej

Bardziej szczegółowo

Inwestycje finansowe. Wycena obligacji. Stopa zwrotu z akcji. Ryzyko.

Inwestycje finansowe. Wycena obligacji. Stopa zwrotu z akcji. Ryzyko. Inwestycje finansowe Wycena obligacji. Stopa zwrotu z akcji. yzyko. Inwestycje finansowe Instrumenty rynku pieniężnego (np. bony skarbowe). Instrumenty rynku walutowego. Obligacje. Akcje. Instrumenty pochodne.

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie raportu z wyceny wartości Hubstyle Sp. z o.o.

Podsumowanie raportu z wyceny wartości Hubstyle Sp. z o.o. Podsumowanie raportu z wyceny wartości Hubstyle Sp. z o.o. Niniejszy dokument stanowi podsumowanie raportu z wyceny wartości Spółki Hubstyle Sp. z o.o. na 9 kwietnia 2014 roku. Podsumowanie przedstawia

Bardziej szczegółowo

Budowanie strategii przed debiutem na rynku NewConnect

Budowanie strategii przed debiutem na rynku NewConnect ekspert Klubu Przedsiębiorców i Ekspertów przy Polskim Towarzystwie Ekonomicznym ekspert CASE Doradcy Sp. z o.o. Budowanie strategii przed debiutem na rynku NewConnect P1 Plan prezentacji 1 Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

II - Analiza ekonomiczno finansowa w biznesplanie na inwestornia.pl

II - Analiza ekonomiczno finansowa w biznesplanie na inwestornia.pl Praktyczny poradnik dla pomysłodawców: I - Oczekiwania inwestora względem pomysłu 1. Biznes plan powinien być możliwe szczegółowy. Musi prowokować do zadawania pytań i równocześnie nie pozostawiać u czytelnika

Bardziej szczegółowo

RACHUNEK PRZEPØYWÓW PIENIÉÆNYCH. Jerzy T. Skrzypek

RACHUNEK PRZEPØYWÓW PIENIÉÆNYCH. Jerzy T. Skrzypek RACHUNEK PRZEPØYWÓW PIENIÉÆNYCH Jerzy T. Skrzypek Rachunek zysków i strat Bilans Rachunek przepływów pieniężnych Ocena efektywności projektu Analiza płynności Rachunek przepływów pieniężnych a plan finansowy

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE FINANSAMI W PROJEKTACH C.D. OCENA FINANSOWA PROJEKTU METODY OCENY EFEKTYWNOŚCI FINANSOWEJ PROJEKTU. Sabina Rokita

ZARZĄDZANIE FINANSAMI W PROJEKTACH C.D. OCENA FINANSOWA PROJEKTU METODY OCENY EFEKTYWNOŚCI FINANSOWEJ PROJEKTU. Sabina Rokita ZARZĄDZANIE FINANSAMI W PROJEKTACH C.D. OCENA FINANSOWA PROJEKTU METODY OCENY EFEKTYWNOŚCI FINANSOWEJ PROJEKTU Sabina Rokita Podział metod oceny efektywności finansowej projektów 1.Metody statyczne: Okres

Bardziej szczegółowo

Efektywność projektów inwestycyjnych

Efektywność projektów inwestycyjnych Podstawy praktycznych decyzji ekonomiczno- finansowych w przedsiębiorstwie Efektywność projektów inwestycyjnych mgr Kazimierz Linowski 1 Wstęp Celem wykładu jest przedstawienie podstawowych pojęć oraz

Bardziej szczegółowo

Elementy matematyki finansowej w programie Maxima

Elementy matematyki finansowej w programie Maxima Maxima-03_windows.wxm 1 / 8 Elementy matematyki finansowej w programie Maxima 1 Wartość pieniądza w czasie Umiejętność przenoszenia kwot pieniędzy w czasie, a więc obliczanie ich wartości na dany moment,

Bardziej szczegółowo

Bilans. A. Aktywa trwałe. I. Wartości niematerialne i prawne 1. Koszty zakończonych prac rozwojowych 2. Wartość firmy

Bilans. A. Aktywa trwałe. I. Wartości niematerialne i prawne 1. Koszty zakończonych prac rozwojowych 2. Wartość firmy Bilans Jest to podstawowy dokument księgowy, który jest podstawą dla zamknięcia rachunkowego roku obrotowego - bilans zamknięcia, a takŝe dla otwarcia kaŝdego następnego roku obrotowego - bilans otwarcia.

Bardziej szczegółowo

Inwestycje jako kategoria ekonomiczna i finansowa

Inwestycje jako kategoria ekonomiczna i finansowa Inwestycje jako kategoria ekonomiczna i finansowa - brak jednoznacznej interpretacji terminu inwestycja - termin ten podlegał ewolucji. Obecnie rozróżnia się inwestycje jako kategorię ekonomiczną i jako

Bardziej szczegółowo

STOPA DYSKONTOWA 1+ =

STOPA DYSKONTOWA 1+ = Piotr Cegielski, MAI, MRICS, CCIM STOPA DYSKONTOWA (Wybrane fragmenty artykułu opublikowanego w C.H. Beck Nieruchomości, numer 10 z 2011 r. Całość dostępna pod adresem internetowym: www.nieruchomosci.beck.pl)

Bardziej szczegółowo

Materiały uzupełniające do

Materiały uzupełniające do Dźwignia finansowa a ryzyko finansowe Przedsiębiorstwo korzystające z kapitału obcego jest narażone na ryzyko finansowe niepewność co do przyszłego poziomu zysku netto Materiały uzupełniające do wykładów

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WSKAŹNIKOWA. Prosta, szybka metoda oceny firmy.

ANALIZA WSKAŹNIKOWA. Prosta, szybka metoda oceny firmy. ANALIZA WSKAŹNIKOWA Prosta, szybka metoda oceny firmy. WSKAŹNIKI: Wskaźniki płynności Wskaźniki zadłużenia Wskaźniki operacyjności Wskaźniki rentowności Wskaźniki rynkowe Wskaźniki płynności: pokazują

Bardziej szczegółowo

Liczenie efektów ekonomicznych i finansowych projektów drogowych na sieci dróg krajowych w najbliższej perspektywie UE, co się zmienia a co nie?

Liczenie efektów ekonomicznych i finansowych projektów drogowych na sieci dróg krajowych w najbliższej perspektywie UE, co się zmienia a co nie? Liczenie efektów ekonomicznych i finansowych projektów drogowych na sieci dróg krajowych w najbliższej perspektywie UE, co się zmienia a co nie? Danuta Palonek dpalonek@gddkia.gov.pl Czym jest analiza

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Sprawozdawczość finansowa według standardów krajowych i międzynarodowych Irena Olchowicz

Rozdział 1. Sprawozdawczość finansowa według standardów krajowych i międzynarodowych Irena Olchowicz Spis treści Wstęp Rozdział 1. Sprawozdawczość finansowa według standardów krajowych i międzynarodowych 1. Standaryzacja i harmonizacja sprawozdań finansowych 2. Cele sprawozdań finansowych 3. Użytkownicy

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE RYZYKIEM STOPY PROCENTOWEJ. dr Grzegorz Kotliński; Katedra Bankowości AE w Poznaniu

ZARZĄDZANIE RYZYKIEM STOPY PROCENTOWEJ. dr Grzegorz Kotliński; Katedra Bankowości AE w Poznaniu ZARZĄDZANIE RYZYKIEM STOPY PROCENTOWEJ 1 DEFINICJA RYZYKA STOPY PROCENTOWEJ Ryzyko stopy procentowej to niebezpieczeństwo negatywnego wpływu zmian rynkowej stopy procentowej na sytuację finansową banku

Bardziej szczegółowo

Obliczenia, Kalkulacje...

Obliczenia, Kalkulacje... Obliczenia, Kalkulacje... 1 Bilans O D P I E R W S Z E G O E T A T U D O W Ł A S N E J F I R M Y To podstawowy dokument przedstawiający majątek przedsiębiorstwa. Bilans to zestawienie dwóch list, które

Bardziej szczegółowo

Struktura terminowa rynku obligacji

Struktura terminowa rynku obligacji Krzywa dochodowości pomaga w inwestowaniu w obligacje Struktura terminowa rynku obligacji Wskazuje, które obligacje są atrakcyjne a których unikać Obrazuje aktualną sytuację na rynku długu i zmiany w czasie

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ I. Wprowadzenie do zarządzania finansami

CZĘŚĆ I. Wprowadzenie do zarządzania finansami Spis treści Wstęp O Autorach CZĘŚĆ I. Wprowadzenie do zarządzania finansami ROZDZIAŁ 1. Pierwsze spojrzenie na zarządzanie finansami Znaleźć właściwą równowagę 1.1. Czym są finanse? 1.2. Praca w finansach

Bardziej szczegółowo

System finansowy gospodarki. Zajęcia nr 7 Krzywa rentowności, zadania (mat. fin.), marża w handlu, NPV i IRR, obligacje

System finansowy gospodarki. Zajęcia nr 7 Krzywa rentowności, zadania (mat. fin.), marża w handlu, NPV i IRR, obligacje System finansowy gospodarki Zajęcia nr 7 Krzywa rentowności, zadania (mat. fin.), marża w handlu, NPV i IRR, obligacje Krzywa rentowności (dochodowości) Yield Curve Krzywa ta jest graficznym przedstawieniem

Bardziej szczegółowo

Rentowność prowadzenia otwartych funduszy emerytalnych jak to jest naprawdę? (09 września 2008r.)

Rentowność prowadzenia otwartych funduszy emerytalnych jak to jest naprawdę? (09 września 2008r.) Rentowność prowadzenia otwartych funduszy emerytalnych jak to jest naprawdę? (09 września 2008r.) Wewnętrzna stopa zwrotu z kapitału dla całej branży PTE wynosi 16,3% rocznie. Wewnętrzna stopa zwrotu z

Bardziej szczegółowo

Aneks C Typowe wartości wskaźników analitycznych

Aneks C Typowe wartości wskaźników analitycznych Aneks C Typowe wartości wskaźników analitycznych i płynności Stan środków pieniężnych na koniec każdego z okresów (pozycja G rachunku przepływów pieniężnych) powinien przyjmować dodatnie wartości w każdym

Bardziej szczegółowo

Wycena przedsiębiorstwa. Bartłomiej Knichnicki b.knichnicki@volante.pl

Wycena przedsiębiorstwa. Bartłomiej Knichnicki b.knichnicki@volante.pl Wycena przedsiębiorstwa Bartłomiej Knichnicki b.knichnicki@volante.pl 1. Cel wyceny 2. Metody majątkowe 3. Metody dochodowe 4. Metody porównawcze Agenda Cel wyceny motywy wyceny Transakcje kupna-sprzedaży

Bardziej szczegółowo

Podejście dochodowe w wycenie nieruchomości

Podejście dochodowe w wycenie nieruchomości Podejście dochodowe w wycenie nieruchomości Regulacje i literatura RozpWyc 6-14 Powszechne Krajowe Zasady Wyceny (PKZW) Nota Interpretacyjna nr 2 Zastosowanie podejścia dochodowego w wycenie nieruchomości

Bardziej szczegółowo

OPŁACALNOŚĆ INWESTYCJI

OPŁACALNOŚĆ INWESTYCJI 3/27/2011 Ewa Kusideł ekusidel@uni.lodz.pl 1 OPŁACALNOŚĆ INWESTYCJI www.kep.uni.lodz.pl\ewakusidel 3/27/2011 Inwestycje i ryzyko na rynku nieruchomości 2 Inwestycja Inwestycja Nakład na zwiększenie lub

Bardziej szczegółowo

Planowanie przychodów ze sprzedaży na przykładzie przedsiębiorstwa z branży transportowej

Planowanie przychodów ze sprzedaży na przykładzie przedsiębiorstwa z branży transportowej M.Ryng Wroclaw University of Economycs Planowanie przychodów ze sprzedaży na przykładzie przedsiębiorstwa z branży transportowej Working paper Słowa kluczowe: Planowanie finansowe, metoda procentu od sprzedaży,

Bardziej szczegółowo

STOPA PROCENTOWA I STOPA ZWROTU

STOPA PROCENTOWA I STOPA ZWROTU Piotr Cegielski, MAI, MRICS, CCIM STOPA PROCENTOWA I STOPA ZWROTU (Wybrane fragmenty artykułu opublikowanego w C.H. Beck Nieruchomości, numer 9 z 2011 r. Całość dostępna pod adresem internetowym: www.nieruchomosci.beck.pl)

Bardziej szczegółowo

Finanse przedsiębiorstw mgr Kazimierz Linowski WyŜsza Szkoła Marketingu i Zarządzania

Finanse przedsiębiorstw mgr Kazimierz Linowski WyŜsza Szkoła Marketingu i Zarządzania Finanse przedsiębiorstw mgr Kazimierz Linowski WyŜsza Szkoła Marketingu i Zarządzania Wstęp Celem wykładu jest przedstawienie podstawowych pojęć oraz zaleŝności z zakresu zarządzania finansami w szczególności

Bardziej szczegółowo

Sprawozdawczość finansowa według standardów krajowych i międzynarodowych. Wydanie 2. Irena Olchowicz, Agnieszka Tłaczała

Sprawozdawczość finansowa według standardów krajowych i międzynarodowych. Wydanie 2. Irena Olchowicz, Agnieszka Tłaczała Sprawozdawczość finansowa według standardów krajowych i międzynarodowych. Wydanie 2. Irena Olchowicz, Celem opracowania jest przedstawienie istoty i formy sprawozdań finansowych na tle standaryzacji i

Bardziej szczegółowo

Rachunek przepływów pieniężnych

Rachunek przepływów pieniężnych Rachunek przepływów pieniężnych Rachunek przepływów pieniężnych (cash flow) Analityczne rozwinięcie zamieszczonych w bilansie informacji o zmianie stanu środków pieniężnych dokonywanej w okresie sprawozdawczym.

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

Papiery wartościowe o stałym dochodzie

Papiery wartościowe o stałym dochodzie Papiery wartościowe o stałym dochodzie Inwestycje i teoria portfela Strona 1 z 42 1. Wartość pieniądza w czasie Złotówka dzisiaj (którą mamy w ręku) jest więcej warta niż (przyrzeczona) złotówka w przyszłości,

Bardziej szczegółowo

Wartość przyszła pieniądza

Wartość przyszła pieniądza O koszcie kredytu nie można mówić jedynie na podstawie wysokości płaconych odsetek. Dla pożyczającego pieniądze najważniejszą kwestią jest kwota, jaką będzie musiał zapłacić za korzystanie z cudzych środków

Bardziej szczegółowo

1. Dane uzupełniające o pozycjach bilansu i rachunku wyników z operacji funduszu:

1. Dane uzupełniające o pozycjach bilansu i rachunku wyników z operacji funduszu: DODATKOWE INFORMACJE i OBJAŚNIENIA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA OKRES OD 18 GRUDNIA 2003 ROKU DO 31 GRUDNIA 2004 ROKU DWS POLSKA FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO MIESZANEGO STABILNEGO WZROSTU 1. Dane uzupełniające

Bardziej szczegółowo

Szkolenie: Analiza ekonomiczno-finansowa przedsiębiorstwa na podstawie. dr hab. Grzegorz Michalski, tel. 503452860 tel. 791214963

Szkolenie: Analiza ekonomiczno-finansowa przedsiębiorstwa na podstawie. dr hab. Grzegorz Michalski, tel. 503452860 tel. 791214963 Szkolenie: Analiza ekonomiczno-finansowa przedsiębiorstwa na podstawie sprawozdań finansowych Program szkolenia: Blok I: Analiza sprawozdań finansowych Dzień 1: Część teoretyczna: SPRAWOZDANIE FINANSOWE

Bardziej szczegółowo

ASM 603 + ASM 604 + ASM 605: Finansowanie i wycena nieruchomości jako inwestycji cz. 1-3

ASM 603 + ASM 604 + ASM 605: Finansowanie i wycena nieruchomości jako inwestycji cz. 1-3 ASM 603 + ASM 604 + ASM 605: Finansowanie i wycena nieruchomości jako inwestycji cz. 1-3 Szczegółowy program kursu ASM 603: Finansowanie i wycena nieruchomości jako inwestycji cz. 1 1. Zagadnienia ekonomiczne

Bardziej szczegółowo

NOTY OBJAŚNIAJĄCE NOTA NR 1 POLITYKA RACHUNKOWOŚCI FUNDUSZU

NOTY OBJAŚNIAJĄCE NOTA NR 1 POLITYKA RACHUNKOWOŚCI FUNDUSZU NOTY OBJAŚNIAJĄCE NOTA NR 1 POLITYKA RACHUNKOWOŚCI FUNDUSZU 1. Opis przyjętych zasad rachunkowości W okresie sprawozdawczym rachunkowość Funduszu prowadzona była zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości

Bardziej szczegółowo

Metodyka wyliczenia maksymalnej wysokości dofinansowania ze środków UE oraz przykład liczbowy dla Poddziałania 1.3.1

Metodyka wyliczenia maksymalnej wysokości dofinansowania ze środków UE oraz przykład liczbowy dla Poddziałania 1.3.1 Załącznik nr 10 do Regulaminu konkursu nr POIS.1.3.1/1/2015 Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 Metodyka wyliczenia maksymalnej wysokości dofinansowania ze środków UE oraz przykład

Bardziej szczegółowo

Przeanalizuj spółkę i oceń, czy warto w nią zainwestować, czyli o fundamentach "od kuchni"

Przeanalizuj spółkę i oceń, czy warto w nią zainwestować, czyli o fundamentach od kuchni Przeanalizuj spółkę i oceń, czy warto w nią zainwestować, czyli o fundamentach "od kuchni" Prowadzący: Marcin Dybek Centrum Analiz Finansowych EBIT marcin.dybek@rsg.pl www.rsg.pl Stosowane standardy rachunkowości

Bardziej szczegółowo

Koncepcja strumieni pieniężnych

Koncepcja strumieni pieniężnych Koncepcja strumieni pieniężnych Przeprowadzenie rachunku ekonomicznego, którego przedmiotem są duże projekty inwestycyjne i których skutki rozciągają się na długie okresy, nie jest zadaniem łatwym. Dlatego

Bardziej szczegółowo

Nazwa funkcji (parametry) Opis Parametry

Nazwa funkcji (parametry) Opis Parametry DB(koszt;odzysk;czas_życia;okres;miesiąc) DDB(koszt;odzysk;czas_życia;okres;współczynnik) Zwraca amortyzację środka trwałego w podanym okresie, obliczoną z wykorzystaniem metody równomiernie malejącego

Bardziej szczegółowo

1. Wzrost zbyt szybki prowadzi do utraty samodzielności firmy (take-over). 2. Jednym z założeń modelu wzrostu zrównoważonego jest płynna struktura

1. Wzrost zbyt szybki prowadzi do utraty samodzielności firmy (take-over). 2. Jednym z założeń modelu wzrostu zrównoważonego jest płynna struktura 1. Wzrost zbyt szybki prowadzi do utraty samodzielności firmy (take-over). 2. Jednym z założeń modelu wzrostu zrównoważonego jest płynna struktura kapitałowa. 3. Wskaźnik zysku zatrzymanego to iloraz przyrostu

Bardziej szczegółowo

OBJAŚNIENIA DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ GMINY STRZYŻEWICE NA LATA 2013-2018.

OBJAŚNIENIA DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ GMINY STRZYŻEWICE NA LATA 2013-2018. OBJAŚNIENIA DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ GMINY STRZYŻEWICE NA LATA 2013-2018. Obowiązek opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej w skrócie WPF wynika z art. 230 Ustawy z dnia 27 sierpnia 2009

Bardziej szczegółowo

ZASADY WYCENY AKTYWÓW FUNDUSZU WPROWADZONE ZE WZGLĘDU NA ZMIANĘ NORM PRAWNYCH. Wycena aktywów Funduszu, ustalenie zobowiązań i wyniku z operacji

ZASADY WYCENY AKTYWÓW FUNDUSZU WPROWADZONE ZE WZGLĘDU NA ZMIANĘ NORM PRAWNYCH. Wycena aktywów Funduszu, ustalenie zobowiązań i wyniku z operacji ZASADY WYCENY AKTYWÓW FUNDUSZU WPROWADZONE ZE WZGLĘDU NA ZMIANĘ NORM PRAWNYCH Wycena aktywów Funduszu, ustalenie zobowiązań i wyniku z operacji 1. Wycena Aktywów Funduszu oraz ustalenie Wartości Aktywów

Bardziej szczegółowo

NOTY OBJAŚNIAJĄCE NOTA NR 1 POLITYKA RACHUNKOWOŚCI FUNDUSZU

NOTY OBJAŚNIAJĄCE NOTA NR 1 POLITYKA RACHUNKOWOŚCI FUNDUSZU NOTY OBJAŚNIAJĄCE NOTA NR 1 POLITYKA RACHUNKOWOŚCI FUNDUSZU 1. Opis przyjętych zasad rachunkowości W okresie sprawozdawczym rachunkowość Funduszu prowadzona była zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości

Bardziej szczegółowo

II ETAP EGZAMINU EGZAMIN PISEMNY

II ETAP EGZAMINU EGZAMIN PISEMNY II ETAP EGZAMINU NA DORADCĘ INWESTYCYJNEGO EGZAMIN PISEMNY 20 maja 2012 r. Warszawa Treść i koncepcja pytań zawartych w teście są przedmiotem praw autorskich i nie mogą być publikowane lub w inny sposób

Bardziej szczegółowo

II Etap egzaminu na Doradcę Inwestycyjnego Maj 2014. Zadanie 2

II Etap egzaminu na Doradcę Inwestycyjnego Maj 2014. Zadanie 2 II Etap egzaminu na Doradcę Inwestycyjnego Maj 2014 Zadanie 2 1/ Analizowane są dwie spółki Alfa i Gamma. Spółka Alfa finansuje swoją działalność nie korzystając z długu, natomiast spółka Gamma finansuje

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA OKRES OD 01.01.2010 DO 31.12.2010

INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA OKRES OD 01.01.2010 DO 31.12.2010 Ul. Kazimierza Wielkiego 7, 47-232 Kędzierzyn-Koźle INFORMACJA DODATKOWA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA OKRES OD 01.01.2010 DO 31.12.2010 Kędzierzyn-Koźle dnia 31.03.2011 r. Stosownie do postanowień art.

Bardziej szczegółowo

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Nauka o finansach Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski SPRAWOZDANIA FINANSOWE Wykład 3 Co to jest sprawozdanie finansowe? Sprawozdanie finansowe - wyniki finansowe przedsiębiorstwa przedstawione zgodnie

Bardziej szczegółowo

Bankowość Zajęcia nr 5 i 6

Bankowość Zajęcia nr 5 i 6 Motto zajęć: "za złoty dukat co w słońcu błyszczy" Bankowość Zajęcia nr 5 i 6 Ryzyko bankowe Ryzyko płynności Rola bilansu i cash flow; Metoda luki: Aktywa określonego rodzaju (AOR), Pasywa określonego

Bardziej szczegółowo

Wskazówki rozwiązania zadań#

Wskazówki rozwiązania zadań# Terminy i skróty pochodzące z języka angielskiego: P - price - cena Q - quantity - ilość S - sales - sprzedaż VC - variable cost - koszt zmienny FC - fixed cost - koszt stały EBIT - Earnings before Intrest

Bardziej szczegółowo

Prognoza sprawozdania finansowego spółki giełdowej Synthos S.A.

Prognoza sprawozdania finansowego spółki giełdowej Synthos S.A. Prognoza sprawozdania finansowego spółki giełdowej Synthos S.A. (Podstawą zaprezentowanego tutaj materiału jest praca przygotowana przez studentów na zaliczenie przedmiotu z WPD w roku akademickim 2012/2013)

Bardziej szczegółowo

Ujawnienia informacji związanych z adekwatnością kapitałową Dom Maklerskiego Banku Ochrony Środowiska S.A. według stanu na 31.12.2010 r.

Ujawnienia informacji związanych z adekwatnością kapitałową Dom Maklerskiego Banku Ochrony Środowiska S.A. według stanu na 31.12.2010 r. Ujawnienia informacji związanych z adekwatnością kapitałową Dom Maklerskiego Banku Ochrony Środowiska S.A. według stanu na 31.12.2010 r. Warszawa, marzec 2011 r. Słownik Rozporządzenie DM BOŚ rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

Ocena technologii w praktyce biznesowej przedsiębiorstwa usługowego. Dr inż. Aleksander Buczacki

Ocena technologii w praktyce biznesowej przedsiębiorstwa usługowego. Dr inż. Aleksander Buczacki Ocena technologii w praktyce biznesowej przedsiębiorstwa usługowego Dr inż. Aleksander Buczacki Znaczenie oceny technologii Metody oceny technologii wspomagają procesy: - Podejmowania decyzji o kontynuacji

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budżetu

Bardziej szczegółowo

Wycena wartości przedsiębiorstwa między teorią a praktyką. Prowadzący: Marcin Roj

Wycena wartości przedsiębiorstwa między teorią a praktyką. Prowadzący: Marcin Roj Wycena wartości przedsiębiorstwa między teorią a praktyką Prowadzący: Marcin Roj Przesłanki i cele wyceny przedsiębiorstw Zmiana właściciela (transakcja kupnasprzedaży), Pozyskiwanie dodatkowych źródeł

Bardziej szczegółowo

Podstawy analizy finansowej i zarządzania finansami w małej firmie

Podstawy analizy finansowej i zarządzania finansami w małej firmie Podstawy analizy finansowej i zarządzania finansami w małej firmie prowadzi Szymon Grzędziński Plan przychodów Uwzględnij!!! Sezonowość sprzedaży Politykę cenową, jaką zamierzasz stosować, Wysokość kursu

Bardziej szczegółowo

Analiza wskaźnikowa. Akademia Młodego Ekonomisty

Analiza wskaźnikowa. Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Analiza wskaźnikowa przedsiębiorstwa. Jak ocenić pozycję finansową firmy? Hanna Micińska Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 6 maja 2013 r. 1 Analiza wskaźnikowa Każda decyzja

Bardziej szczegółowo

Informacja dodatkowa za 2008 r.

Informacja dodatkowa za 2008 r. Fundacja ARTeria Informacja dodatkowa za 008 r. 1 a. Stosowane metody wyceny aktywów i pasywów Wyszczególnienie Przyjęte metody wyceny w zasadach (polityce) rachunkowości Środki trwałe oraz wartości niematerialne

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DODATKOWA

INFORMACJA DODATKOWA INFORMACJA DODATKOWA I I. Szczegółowy zakres wartości grup rodzajowych środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz inwestycji długoterminowych, zawierających stan tych aktywów na początek

Bardziej szczegółowo

R. Jarosz Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu

R. Jarosz Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu R. Jarosz Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu DŁUGOTERMINOWE DECYZJE W ZAKRESIE FINANSÓW PRZEDSIĘBIORSTWA NA PRZYKŁADZIE PRZEDSIĘBIORSTWA Z BRANŻY PRODUKCJI METALOWYCH WYROBÓW GOTOWYCH, Z WYŁĄCZENIEM

Bardziej szczegółowo

WZÓR SPRAWOZDANIE MIESIĘCZNE (MRF-01)

WZÓR SPRAWOZDANIE MIESIĘCZNE (MRF-01) Dziennik Ustaw Nr 25 2164 Poz. 129 WZÓR SPRAWOZDANIE MIESIĘCZNE (MRF-01) Załącznik nr 3 Dziennik Ustaw Nr 25 2165 Poz. 129 Dziennik Ustaw Nr 25 2166 Poz. 129 Dziennik Ustaw Nr 25 2167 Poz. 129 Dziennik

Bardziej szczegółowo

Biznes plan innowacyjnego przedsięwzięcia

Biznes plan innowacyjnego przedsięwzięcia Biznes plan innowacyjnego przedsięwzięcia 1 Co to jest biznesplan? Biznes plan można zdefiniować jako długofalowy i kompleksowy plan działalności organizacji gospodarczej lub realizacji przedsięwzięcia

Bardziej szczegółowo

BILANS Aktywa (w złotych) AMERICAN HEART OF POLAND SPÓŁKA AKCYJNA Sprawozdanie finansowe za rok zakończony dnia 31 grudnia 2013 roku Bilans Na dzień 31 grudnia 2013 roku Na dzień 31 grudnia 2012 roku A.

Bardziej szczegółowo

Firuta S., Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Haliniak Z., Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu

Firuta S., Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Haliniak Z., Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Firuta S., Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Haliniak Z., Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Ocena efektywności zarządzania wartością przedsiębiorstwa na podstawie ekonomicznej wartości dodanej (EVA)

Bardziej szczegółowo

Zadania do wykładu Rachunek efektywności projektów inwestycyjnych

Zadania do wykładu Rachunek efektywności projektów inwestycyjnych Zadania do wykładu Rachunek efektywności projektów inwestycyjnych Dorota Klim Instytut Nauk Ekonomicznych i Informatyki, Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Płocku E-mail address: klimdr@math.uni.ldz.pl

Bardziej szczegółowo

Temat 1: Wykorzystanie sprawozdań finansowych spółek akcyjnych do oceny ich sytuacji finansowej i wyniku finansowego

Temat 1: Wykorzystanie sprawozdań finansowych spółek akcyjnych do oceny ich sytuacji finansowej i wyniku finansowego W ykorzystanie sprawozdań finansowych materiały pomocnic ze d o ćwicz eń s t r o n a 1 Temat 1: Wykorzystanie sprawozdań finansowych spółek akcyjnych do oceny ich sytuacji finansowej i wyniku finansowego

Bardziej szczegółowo

Wycena klienta i aktywów niematerialnych

Wycena klienta i aktywów niematerialnych Wycena klienta i aktywów niematerialnych Istota wpływu klienta na wartość spółki Strategie marketingowe i zarządzanie nimi Metryki zorientowane na klienta Podatność i zmienność klientów Łączna wartość

Bardziej szczegółowo

KROK 8. PROGNOZA SPRAWOZDAÑ FINANSOWYCH. Jerzy T. Skrzypek

KROK 8. PROGNOZA SPRAWOZDAÑ FINANSOWYCH. Jerzy T. Skrzypek KROK 8. PROGNOZA SPRAWOZDAÑ FINANSOWYCH Jerzy T. Skrzypek poprzedniej prezentacji: Plan marketingowy 1 Prezentacja zawiera zasady konstrukcji planu marketingowego wraz z przykładem 2 Źródło: książka Biznesplan

Bardziej szczegółowo

Analiza Ekonomiczno-Finansowa

Analiza Ekonomiczno-Finansowa Analiza Ekonomiczno-Finansowa (...) analiza finansowa wykła8.03.2006 1/4 analiza finansowa ćwiczenia 29.03.2006 2/4 Jaki wpływ na wzrost sprzedaży miała: zmiana ilości zatrudnionych zmiana wydajności cena

Bardziej szczegółowo

Rachunek Zysków i Strat ROK ROK 31-03-2013 31-03-2014

Rachunek Zysków i Strat ROK ROK 31-03-2013 31-03-2014 Rachunek Zysków i Strat ROK ROK A. Przychody netto ze sprzedaży i zrównane z nimi, w tym 1 365 000,00 12 589,30 - od jednostek powiązanych 2 I. Przychody netto ze sprzedaży produktów, usług 3 365 000,00

Bardziej szczegółowo

VII Konferencja Naukowo- Techniczna ZET 2013

VII Konferencja Naukowo- Techniczna ZET 2013 VII Konferencja Naukowo- Techniczna ZET 2013 Determinanty struktury kapitału spółek elektroenergetycznych Jak optymalizować strukturę kapitału? Dr hab. Wiesław Janik Dr inż. Artur Paździor Politechnika

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wprowadzenie...9. Część pierwsza Rachunkowość podmiotów gospodarczych...11

Spis treści: Wprowadzenie...9. Część pierwsza Rachunkowość podmiotów gospodarczych...11 Spis treści: Wprowadzenie...9 Część pierwsza Rachunkowość podmiotów gospodarczych...11 1. Zarys historii rachunkowości oraz podstawy prawne jej prowadzenia w Polsce...11 1.1. Historia rachunkowości...11

Bardziej szczegółowo