METAMETODY OCENY EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJI INFORMATYCZNYCH

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "METAMETODY OCENY EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJI INFORMATYCZNYCH"

Transkrypt

1 METAMETODY OCENY EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJI INFORMATYCZNYCH Streszczenie Jacek Cypryjański Instytut Informatyki w Zarządzaniu, Uniwersytet Szczeciński W pracy poruszany jest problem metametod oceny inwestycji informatycznych. Podjęto próbę określenia zadań jakie metametody winny realizować by następnie, w kontekście tych zadań przeanalizować - uznawaną w literaturze tematu za klasyczny przykład matametody procedurę doboru metod autorstwa Farbey, Landa i Targetta. Na koniec sformułowano wnioski co do kierunków dalszych prac nad metametodami. Słowa kluczowe: systemy informacyjne, ocena inwestycji informatycznych Wprowadzenie Ocena inwestycji informatycznych uznawana jest za waŝny problem zarówno przez teoretyków jak i praktyków. Wśród publikacji z tego zakresu moŝna znaleźć wiele prac, demonstrujących przydatność róŝnych metod oceny. Liczba tych metod stale się zwiększa. Berghout i Renkema na podstawie studiów literaturowych ustalili listę 61 metod wykorzystywanych przy ocenie projektów inwestycji informatycznych [BeRe, s. 97]. O ile rośnie lista przykładów, w których zastosowanie jednej z metod (lub grupy metod) w specyficznej sytuacji przynosi pozytywne efekty, o tyle trudno oczekiwać by udało się opracować jedną uniwersalną metodę oceny inwestycji informatycznych. Wynika to z faktu, Ŝe problemy związane z oceną informatyzacji są zróŝnicowane i w poszczególnych przypadkach występują z róŝnym nasileniem. Rodzi to kolejny problem związany z wykorzystaniem efektów prac teoretyków w praktyce: opracowania zasad doboru metod oceny metametod oceny inwestycji informatycznych. W niniejszej pracy: przedstawiona jest próba określenia zadań jakie metametody winny realizować, w kontekście tych zadań analizowana jest procedura doboru metod oceny opracowana przez Farbey, Landa i Targetta i uznawana w literaturze tematu za klasyczny przykład matametody oceny inwestycji informatycznych, formułowane są wnioski co do kierunków dalszych prac nad metametodami.

2 26 Teoretyczne podstawy tworzenia SWO i strategie budowy e-biznesu Istota metametod oceny inwestycji informatycznych Metametodami określanymi w literaturze tematu równieŝ jako metapodejścia (meta approaches) lub meta-metodyki (meta-methodologies) nazywać będziemy za Banisterem i Remenyim [BaRe00, s. 235] zbiory zasad doboru optymalnych w danej sytuacji metod oceny. Teoretyczną podstawą metametod jest zastosowanie do oceny inwestycji informatycznych podejścia sytuacyjnego. Podejście sytuacyjne powstało w latach 70 w ramach teorii zarządzania. Griffin definiuje je jako podejście do zarządzania sugerujące, Ŝe właściwe zachowanie kierownicze w danej sytuacji zaleŝy od szerokiej gamy elementów [Gr96, s. 89]. Penc [Pe97, s. 320] sytuacyjnym nazywa takie podejście do problemu, w którym nie poszukuje się uniwersalnych reguł, lecz kładzie nacisk na analizę funkcjonowania organizacji w konkretnych warunkach presji i moŝliwości istniejących w organizacji i jej otoczeniu. Autor wymienia dalej trzy charakterystyczne dla tego podejścia cechy [Pe97, s. 320]: (1) pragmatyczny charakter, czyli nastawienie na rozwiązywanie praktycznych bieŝących problemów; (2) interdyscyplinarność, tzn. uwzględnianie róŝnych złoŝonych problemów (np. ekonomicznych, społecznych, ekologicznych itp.); (3) heurystyczne poszukiwanie najlepszych metod łączenia działania organizacji z sytuacją, w jakiej się ona znalazła. Podejście to jest zatem przeciwieństwem spojrzenia uniwersalnego, w którym dąŝy się do określenia najlepszego sposobu zarządzania organizacjami [Gr96, s. 89] właściwego dla szkół: klasycznej, behawioralnej i ilościowej. Nie naleŝy jednak postrzegać podejścia sytuacyjnego jako alternatywy dla wyŝej wymienionych. Griffin podkreśla [Gr96, s. 89], Ŝe teorie klasyczne, behawioralne i ilościowe mogą się wzajemnie uzupełniać, a podejścia sytuacyjne i systemowe mogą pomóc w ich zintegrowaniu. Sytuacyjne ujęcie problemu oceny inwestycji informatycznych (rysunek 1) moŝna przedstawić w sposób następujący: Proces oceny inwestycji informatycznych posiada swoją specyfikę (cechy wspólne i róŝnicujące poszczególne przypadki) określoną przez podmiot, przedmiot, cel i czas jej dokonywania. Tę specyfikę moŝna wyrazić w postaci wymagań jakim ocena musi sprostać aby być przydatną w procesie podejmowania decyzji inwestycyjnych oraz warunków, w których ocena jest dokonywana. Te wymagania i warunki oceny determinują sposób w jaki proces oceny winien być realizowany (istotne dla oceny czynniki, czynności potrzebne do ich określenia i metody realizacji tych czynności). KaŜda metoda oceny ma swoje cechy, które wskazują na zbiór okoliczności, w których moŝe być ona zastosowana z lepszym skutkiem. (na rysunku określono to jako moŝliwości metod ) Jakość (jednoznaczność, obiektywność, kompletność, istotność) oceny inwestycji informatycznych zaleŝy od precyzyjnego określenia wymagań i wa-

3 Metametody oceny efektywności inwestycji informatycznych 27 runków specyficznych dla danego procesu oceny i doboru metod adekwatnych do tych wymagań i warunków. METODY moŝliwości Jak (jakimi metodami), w określonych warunkach dokonać oceny spełniającej określone wymagania? wymagania warunki EKONOMICZNA OCENA INWESTYCJI INFORMATYCZNYCH (przedmiot, podmiot, cel, czas) Rysunek 1. Sytuacyjne ujęcie problemu oceny inwestycji informatycznych Źródło: opracowanie własne. Przedstawione ujęcie pozwala na sformułowanie celu metametod, którym jest udzielenie odpowiedzi na pytanie: jak (jakimi metodami) w określonych warunkach dokonać oceny inwestycji informatycznych spełniającej określone wymagania. Z tak postawionego celu wynikają zadania stawiane przed metametodami, które polegają na dostarczeniu narzędzi (modeli, metod) umoŝliwiających: (1) określenie wymagań oceny, (2) określenie warunków oceny, (3) określenie moŝliwości metod, (4) dobór metod do wymagań i warunków oceny. PowyŜsze zadania stanowią jednocześnie kryteria oceny multimetod i posłuŝą w dalszej części pracy do oceny najczęściej cytowanej w literaturze tematu metametody [np. Se01, s. 71, BaRe00, s. 236] - procedury doboru metod oceny Farbey, Landa i Targetta. Procedura doboru metod oceny Farbey, Landa i Targetta Farbey, Land i Targett [FLT99, s ] zaproponowali procedurę doboru metod oceny przedsięwzięcia informatycznego, która składa się z trzech kroków: (1) przedstawienie specyfiki dokonywanej oceny oraz specyfiki projektu w postaci punktów na serii macierzy 2x2; (2) umiejscowienie metod oceny na innej macierzy 2x2; (3) dopasowanie metod oceny do projektu poprzez nałoŝenie na siebie utworzonych wcześniej macierzy.

4 28 Teoretyczne podstawy tworzenia SWO i strategie budowy e-biznesu Krok 1: Do określenia specyfiki dokonywanej oceny autorzy wykorzystują pięć grup czynników, które sformułowali na podstawie wyników własnych badań empirycznych: rola oceny, środowisko decyzyjne, system będący przedmiotem inwestycji, organizacja dokonująca inwestycji, zaleŝności przyczynowoskutkowe. Rola oceny przedstawiana jest w dwóch wymiarach, tworząc pierwszą z macierzy (rysunek 2a). Pierwszym wymiarem, reprezentującym wiersze macierzy jest czas (etap procesu inwestycyjnego), w którym ocena jest dokonywana. Uwzględnienie czasu przy wyborze metody oceny wynika z faktu, Ŝe na kaŝdym z etapów są inne pytania, na które naleŝy udzielić odpowiedzi. Dokonywanie oceny na wczesnym etapie reprezentuje w macierzy wiersz wymagania, natomiast ocenę w późniejszych etapach specyfikacja. Drugim wymiarem, stanowiącym kolumny macierzy jest poziom dokonywania oceny. Tu teŝ wybierana jest jedna z dwóch opcji: poziom strategiczny gdzie decydenci koncentrują się na definiowaniu celów strategicznych, ograniczeń i wymagań oraz taktyczny gdzie uwaga skupiana jest na bardziej szczegółowych zagadnieniach jak np. szacowanie korzyści. Środowisko decyzyjne charakteryzują dwie macierze (rysunek 2b i 2c), których wymiary wyznaczają następujące czynniki: (1) proces decyzyjny (wiersze pierwszej macierzy) czy jest on standardowy, typowy dla wszystkich projektów realizowanych w organizacji czy teŝ ad hoc ; (2) typ oczekiwanych korzyści (kolumny pierwszej macierzy) czy są to korzyści ilościowe dające się w prosty sposób wyrazić w najmocniejszych skalach pomiarowych, czy teŝ są to korzyści jakościowe, które moŝna ująć jedynie w skalach słabszych; (3) znaczenie ujęcia ilościowego (wiersze drugiej macierzy) jak waŝne jest dla danej sytuacji decyzyjnej, aby wszystkie korzyści i koszty wyraŝone były ilościowo; (4) koszt zastosowania metod (kolumny drugiej macierzy) czy uzasadnione jest uŝycie zaawansowanych, kosztownych metod oceny czy teŝ naleŝy ograniczyć się jedynie do metod prostych i tanich. Oprócz pierwszego czynnika, dla którego podobnie jak w macierzy charakteryzującej rolę oceny wybiera się jedną z dwóch moŝliwości, w trzech pozostałych przypadkach autorzy procedury posługują się skalą od 1 do 10, gdzie 1 oznacza odpowiednio: ilościowe dla typu oczekiwanych korzyści, istotne dla znaczenia ujęcia ilościowego oraz niskie dla kosztu zastosowania metod. System będący przedmiotem inwestycji określany jest za pomocą macierzy (rysunek 2d), w której pionowo umieszczono rodzaj systemu natomiast poziomo rolę systemu w przedsiębiorstwie. Rodzaj systemu określa się w skali od 1 do 10, gdzie 1 oznacza specyficzną aplikację jak np. system gospodarki materiałowej, a 10 infrastrukturę informatyczną organizacji wykorzystywaną przez róŝne aplikacje z róŝnych działów przedsiębiorstwa. Skalę 1-10 autorzy procedury przyjęli równieŝ dla określenia roli systemu w przedsiębiorstwie. Tu liczba 1 oznacza rolę wspomagającą (np. system kadrowo-płacowy, finansowo-

5 Metametody oceny efektywności inwestycji informatycznych 29 księgowy), a 10 system o kluczowym znaczeniu (np. system umoŝliwiający dokonanie zasadniczych dla przedsiębiorstwa zmian w systemie produkcji lub dystrybucji). a. Poziom dokonywania oceny b. Taktyczny Strategiczny Typ korzyści Ilościowe Jakościowe Etap procesu inwestycyjnego Specyfikacja Wymagania Proces decyzyjny Standardowy Ad hoc c. Koszt zastosowania metod d. Niski Wysoki Rola systemu w przedsiębiorstwie Wspomagająca Kluczowa Znaczenie ujęcia ilościowego Istotne Nieistotne Rodzaj systemu e. Przedsiębiorstwo na tle konkurencji f. Naśladowca Lider Specyf. aplikacja Infrastruktura Niepewność wpływu Pewny Niepewny Sytuacja branŝy Stabilna Niestabilna Rodzaj wpływu Bezpośredni Pośredni Rysunek 2. Specyfika dokonywanej oceny wyraŝona za pomocą macierzy. Zaznaczone punkty przedstawiają sytuację hipotetyczną. Źródło: opracowane na podstawie FLT99, s

6 30 Teoretyczne podstawy tworzenia SWO i strategie budowy e-biznesu Czynnikiem mogącym mieć wpływ na sposób dokonywania oceny jest równieŝ pozycja konkurencyjna organizacji dokonującej inwestycji. Inaczej wygląda moŝliwość uzyskania wiarygodnych informacji potrzebnych do oceny gdy przedsiębiorstwo jest liderem we wdraŝaniu innowacyjnych rozwiązań informatycznych, działa w branŝy, na którą duŝy wpływ ma szybki rozwój IT, której sytuacja jest niestabilna itp., a inaczej gdy firma wdraŝa systemy na wzór tych jakie wykorzystywane są przez konkurencję i działa na stabilnym rynku, niezbyt podatnym na zmiany zachodzące w IT. Dla odzwierciedlenia tych róŝnic autorzy procedury proponują macierz (rysunek 2e), której wiersze odnoszą się do sytuacji branŝy, a kolumny do pozycji przedsiębiorstwa na tle konkurencji. Sytuację branŝy określa się w skali od 1 do 10 gdzie 1 oznacza sytuację stabilną natomiast 10 niestabilną. Analogicznie wyznaczana jest pozycja przedsiębiorstwa na tle konkurencji, przy czym 1 oznacza naśladowcę a 10 lidera we wdraŝaniu innowacyjnych rozwiązań informatycznych. Kolejna macierz odzwierciedla zaleŝności przyczynowo-skutkowe (rysunek 2e), jakie występują pomiędzy wdraŝanym systemem a efektami jakie przyniesie on organizacji. W macierzy tej pionowo umieszczono rodzaj a poziomo niepewność wpływu. Rodzaj wpływu określany jest poprzez wybór jednej z dwóch moŝliwości: bezpośredni lub pośredni. Niepewność z kolei określa się poprzez przypisanie liczby od 1 do 10 (1 - pewny, 10 niepewny ). Ostatnią czynnością pierwszego kroku procedury jest nałoŝenie na siebie opisanych powyŝej sześciu macierzy. W ten sposób powstaje macierz zbiorcza charakteryzująca specyfikę dokonywanej oceny. Autorzy procedury przyjmują zaznaczając jednocześnie, Ŝe nie jest to precyzyjna definicja Ŝe skale horyzontalne tych sześciu macierzy charakteryzują rolę IT w organizacji, która moŝe być konserwatywna bądź radykalna. Natomiast skale wertykalne składają się na ograniczenia podejmowania decyzji i procesu oceny (mające swe źródło zarówno wewnątrz jak i na zewnątrz organizacji) określając je jako precyzyjnie określone lub rozmyte. Utworzenie macierzy zbiorczej (rysunek 3a) kończy pierwszy krok procedury. Krok 2: Celem drugiego kroku procedury jest dokonanie podziału metod oceny w taki sposób, który umoŝliwi następnie dobór metody stosownie do specyfiki dokonywanej oceny. Stąd teŝ propozycja autorów procedury by do klasyfikacji metod oceny wykorzystać macierz zbiorczą z poprzedniego kroku procedury. W efekcie powstaje kolejna macierz, w której metody zostają przypisane do jednego z jej czterech kwadratów (rysunek 3b). Krok 3: Dobór metod oceny polega na porównaniu macierzy przedstawionych na rysunku 3. Punkty z macierzy 3a sugerują metody z macierzy 3b. Czym bardziej punkty te są skupione w jednym z kwadratów macierzy 3a, tym ta rekomendacja jest silniejsza.

7 Metametody oceny efektywności inwestycji informatycznych 31 a. Rola IT w przedsiębiorstwie b. Konserwatywna Radykalna Rola IT w przedsiębiorstwie Konserwatywna Radykalna Ograniczenia i wymogi oceny Prec. określone Rozmyte Ograniczenia i wymogi oceny Prec. określone Rozmyte ROI EM MOMC CBA BV CSF IE ROM VA Rysunek 3. Efekt pierwszego kroku procedury: macierz zbiorcza przedstawiająca specyfikę dokonywanej oceny (a) oraz efekt kroku drugiego: macierz prezentująca specyfikę metod (b). UŜyte skróty: BV wartości graniczne, CBA analiza kosztów-korzyści, CSF krytyczne czynniki sukcesu, EM metody eksperymentalne (prototypowanie, symulacja, gry decyzyjne), IE information economics, MOMC multi-objective, multi-criteria, ROI zwrot z inwestycji, ROM return on management, VA value analysis. Źródło: opracowane na podstawie FLT99, s Podsumowanie i wnioski Odnosząc opisaną metametodę do czterech zadań sformułowanych na wstępie pracy moŝna zauwaŝyć, Ŝe wymagania (zadanie 1) określane są wg trzech kryteriów: poziom dokonywania oceny, etap procesu inwestycyjnego oraz znaczenie ujęcia ilościowego, natomiast dziewięć kryteriów odnosi się do warunków oceny (zadanie 2): typ korzyści, koszt zastosowanych metod, proces decyzyjny, rola systemu w przedsiębiorstwie, przedsiębiorstwo na tle konkurencji, rodzaj systemu, sytuacja branŝy oraz rodzaj i niepewność wpływu. Ta ilość kryteriów oraz ustrukturalizowany charakter metody bez wątpienia pomagają w przedstawieniu specyfiki sytuacji i ułatwiają praktyczne jej zastosowanie. Proces doboru metod (zadanie 4) jest wyjątkowo prosty. JednakŜe jego efekt sugerowany zakres moŝliwych do zastosowania metod jest mało precyzyjny i przez to niezbyt przydatny w praktyce. Problem leŝy w określeniu moŝliwości metod (zadanie 3). Przyjęcie jedynie dwóch kryteriów klasyfikacji metod wydaje się być niewystarczające. W efekcie obok siebie występują metody identyfikacji czynników oceny, metody szacowania ich wartości, metody oceny (kalkulacji wyniku) oraz metody złoŝone. Metody z wymienionych grup wzajemnie się

8 32 Teoretyczne podstawy tworzenia SWO i strategie budowy e-biznesu uzupełniają i mogą tworzyć niepowtarzalną konfigurację właściwą dla danej specyfiki oceny. Opisana metametoda w tym zakresie jednak nie jest pomocna. Znacznie waŝniejsze od wymienionych braków jest natomiast znaczenie tej metametody dla prac teoretycznych. Przede wszystkim stanowi pierwsze, tak pełne zastosowanie podejścia sytuacyjnego do problemu oceny inwestycji informatycznych. Ponadto wykazuje jego przydatność i pozwala mieć nadzieję, Ŝe dalsze prace w tym zakresie mogą dostarczyć waŝnych dla praktyki rozwiązań. Literatura [BaRe00] [BeRe01] [FLT99] [Gr96] [Pe97] [Se01] Bannister F., Remenyi D., 2000: Act of faith: instinct, value and IT investment decision, Journal of Information Technology, wol. 15 nr 3, str Berghout E., Renkema T., 2001: Methodologies for IT Investment Evaluation: A Review and Assessment, w: Information Technology Evaluation Methods and Management, red. Van Grembergen W., Idea Group Publishing, Hershey, Pa., str Farbey B., Land F., Targett D., 1999: Evaluating Investments in IT: Finding a Framework, w: Beyond the It Productivity Paradox : Assessment Issues, red. Willcocks L., Lester S., John Wiley & Sons, Chichester, str Griffin R. W.: Podstawy zarządzania organizacjami, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa Penc J.: Leksykon biznesu, Agencja Wydawnicza "Placet", Warszawa Serafeimidis V., 2001: A Review of Research Issues in Evaluation of Information Systems, w: Information Technology Evaluation Methods and Management, red. Van Grembergen W., Idea Group Publishing, Hershey, Pa., str META-METHODOLOGIES OF IT INVESTMENT APPRAISAL The paper discusses the problem of meta-methodologies of IT investment appraisal. An attempt to formulate aim and tasks of meta methodologies is presented. Based on defined tasks the procedure for matching a project with an evaluation method developed by Farbey, Land and Targett is analized. Finally conclusions for further research are drawn. Key words: Information Systems, ITIinvestment Appraisal

Zastosowanie symulacji Monte Carlo do zarządzania ryzykiem przedsięwzięcia z wykorzystaniem metod sieciowych PERT i CPM

Zastosowanie symulacji Monte Carlo do zarządzania ryzykiem przedsięwzięcia z wykorzystaniem metod sieciowych PERT i CPM SZKOŁA GŁÓWNA HANDLOWA w Warszawie STUDIUM MAGISTERSKIE Kierunek: Metody ilościowe w ekonomii i systemy informacyjne Karol Walędzik Nr albumu: 26353 Zastosowanie symulacji Monte Carlo do zarządzania ryzykiem

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 00 Red. Spis tresci. Wstep..indd 5 2009 12 02 10:52:08

Spis treści. 00 Red. Spis tresci. Wstep..indd 5 2009 12 02 10:52:08 Spis treści Wstęp 9 Rozdział 1. Wprowadzenie do zarządzania projektami 11 1.1. Istota projektu 11 1.2. Zarządzanie projektami 19 1.3. Cykl życia projektu 22 1.3.1. Cykl projektowo realizacyjny 22 1.3.2.

Bardziej szczegółowo

KOMPUTEROWE WSPOMAGANIE ZARZĄDZANIA PROJEKTAMI W PRZEDSIĘBIORSTWIE

KOMPUTEROWE WSPOMAGANIE ZARZĄDZANIA PROJEKTAMI W PRZEDSIĘBIORSTWIE KOMPUTEROWE WSPOMAGANIE ZARZĄDZANIA PROJEKTAMI W PRZEDSIĘBIORSTWIE Seweryn SPAŁEK Streszczenie: Zarządzanie projektami staje się coraz bardziej powszechne w przedsiębiorstwach produkcyjnych, handlowych

Bardziej szczegółowo

Matryca efektów kształcenia dla programu studiów podyplomowych ZARZĄDZANIE I SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ

Matryca efektów kształcenia dla programu studiów podyplomowych ZARZĄDZANIE I SYSTEMY ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ Podstawy firmą Marketingowe aspekty jakością Podstawy prawa gospodarczego w SZJ Zarządzanie Jakością (TQM) Zarządzanie logistyczne w SZJ Wymagania norm ISO serii 9000 Dokumentacja w SZJ Metody i Techniki

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE I INŻYNIERIA PRODUKCJI

ZARZĄDZANIE I INŻYNIERIA PRODUKCJI ZARZĄDZANIE I INŻYNIERIA PRODUKCJI STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Załącznik nr 2 Odniesienie efektów kierunkowych do efektów obszarowych i odwrotnie Załącznik nr 2a - Tabela odniesienia

Bardziej szczegółowo

3. Proces wdro enia strategicznego zarz dzania jako

3. Proces wdro enia strategicznego zarz dzania jako Adam Jabłoński Marek Jabłoński STRATEGICZNE PODEJŚCIE DO JAKOŚCI 1. Wstęp Zarządzanie jakością w ostatnich latach cieszy się ogromnym zainteresowaniem. Gospodarka wolnorynkowa, dynamicznie zachodzące zmiany

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: Zastosowanie średnich w statystyce i matematyce. Podstawowe pojęcia statystyczne. Streszczenie.

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: Zastosowanie średnich w statystyce i matematyce. Podstawowe pojęcia statystyczne. Streszczenie. SCENARIUSZ LEKCJI OPRACOWANY W RAMACH PROJEKTU: INFORMATYKA MÓJ SPOSÓB NA POZNANIE I OPISANIE ŚWIATA. PROGRAM NAUCZANIA INFORMATYKI Z ELEMENTAMI PRZEDMIOTÓW MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZYCH Autorzy scenariusza:

Bardziej szczegółowo

Komputerowe wspomaganie zarządzania projektami innowacyjnymi realizowanymi w oparciu o podejście. Rozdział pochodzi z książki:

Komputerowe wspomaganie zarządzania projektami innowacyjnymi realizowanymi w oparciu o podejście. Rozdział pochodzi z książki: Rozdział pochodzi z książki: Zarządzanie projektami badawczo-rozwojowymi. Tytuł rozdziału 6: Komputerowe wspomaganie zarządzania projektami innowacyjnymi realizowanymi w oparciu o podejście adaptacyjne

Bardziej szczegółowo

Dopasowanie IT/biznes

Dopasowanie IT/biznes Dopasowanie IT/biznes Dlaczego trzeba mówić o dopasowaniu IT-biznes HARVARD BUSINESS REVIEW, 2008-11-01 Dlaczego trzeba mówić o dopasowaniu IT-biznes http://ceo.cxo.pl/artykuly/51237_2/zarzadzanie.it.a.wzrost.wartosci.html

Bardziej szczegółowo

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA ZAŁĄCZNIK NR 2 MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Studia podyplomowe ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING Przedmioty OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Absolwent studiów podyplomowych - ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING:

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie projektami PROJECT MANAGEMENT

Zarządzanie projektami PROJECT MANAGEMENT Politechnika Krakowska im. T. Kościuszki Wydział Mechaniczny Instytut Technologii Maszyn i Automatyzacji Produkcji Zarządzanie projektami PROJECT MANAGEMENT Temat 5. Monitoring i ewaluacja Opracowanie:

Bardziej szczegółowo

IP Instytucje Pośredniczące. Z uwagi na złoŝoność procesu realizacji PI i PWP, wymagającego zaangaŝowania takŝe innych podmiotów w szczególności ROEFS

IP Instytucje Pośredniczące. Z uwagi na złoŝoność procesu realizacji PI i PWP, wymagającego zaangaŝowania takŝe innych podmiotów w szczególności ROEFS Konsultacje dokumentu Działania informacyjno-promocyjne na rzecz projektów innowacyjnych i współpracy ponadnarodowej PO KL. Rekomendacje Krajowej Instytucji Wspomagającej dla Instytucji Pośredniczących

Bardziej szczegółowo

Powiat Wejherowski Lider projektu BIZNES PLAN (WZÓR) SEKCJA A DANE WNIOSKODAWCY...3 SEKCJA C PLAN MARKETINGOWY.5. C-1 Opis produktu/usługi 5

Powiat Wejherowski Lider projektu BIZNES PLAN (WZÓR) SEKCJA A DANE WNIOSKODAWCY...3 SEKCJA C PLAN MARKETINGOWY.5. C-1 Opis produktu/usługi 5 Zał. 3 do Regulaminu przyznawania środków finansowych na rozwój przedsiębiorczośi : Wzór biznesplanu BIZNES PLAN (WZÓR) NR WNIOSKU:.. Priorytet VI Rynek pracy otwarty dla wszystkich Działanie 6.2 Wsparcie

Bardziej szczegółowo

technologii informacyjnych kształtowanie , procesów informacyjnych kreowanie metod dostosowania odpowiednich do tego celu środków technicznych.

technologii informacyjnych kształtowanie , procesów informacyjnych kreowanie metod dostosowania odpowiednich do tego celu środków technicznych. Informatyka Coraz częściej informatykę utoŝsamia się z pojęciem technologii informacyjnych. Za naukową podstawę informatyki uwaŝa się teorię informacji i jej związki z naukami technicznymi, np. elektroniką,

Bardziej szczegółowo

Czym jest foresight?

Czym jest foresight? Foresight technologiczny rozwoju sektora usług ug publicznych w Górnośląskim Obszarze Metropolitalnym Czym jest foresight? Konferencja Otwierająca Politechnika Śląska, Zabrze 17.06.20009 Foresight: Badanie

Bardziej szczegółowo

Ewaluacja w strategiach rozwiązywania problemów

Ewaluacja w strategiach rozwiązywania problemów Ewaluacja w strategiach rozwiązywania problemów społecznych Beata Bujak Szwaczka Proregio Consulting Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Planowanie

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE MODELU SAP TCO DO SZACOWANIA KOSZTÓW INFORMATYZACJI. Jacek Cypryjański

WYKORZYSTANIE MODELU SAP TCO DO SZACOWANIA KOSZTÓW INFORMATYZACJI. Jacek Cypryjański WYKORZYSTANIE MODELU SAP TCO DO SZACOWANIA KOSZTÓW INFORMATYZACJI Jacek Cypryjański Wprowadzenie Dokonując oceny przedsięwzięcia informatycznego dość precyzyjnie moŝemy oszacować koszty zakupu sprzętu

Bardziej szczegółowo

Spis treści 5. Spis treści. Część pierwsza Podstawy projektowania systemów organizacyjnych przedsiębiorstwa

Spis treści 5. Spis treści. Część pierwsza Podstawy projektowania systemów organizacyjnych przedsiębiorstwa Spis treści 5 Spis treści Wstęp (Adam Stabryła)... 11 Część pierwsza Podstawy projektowania systemów organizacyjnych przedsiębiorstwa Rozdział 1. Interpretacja i zakres metodologii projektowania (Janusz

Bardziej szczegółowo

I TABELA Kryteria wspólne dla wszystkich ocenianych

I TABELA Kryteria wspólne dla wszystkich ocenianych załącznik nr 2 do regulaminu I TABELA Kryteria wspólne dla wszystkich ocenianych Lp. Kryterium Opis kryterium 1. Sumienność Wykonywanie obowiązków dokładnie, skrupulatnie i solidnie. 2. Sprawność Dbałość

Bardziej szczegółowo

OŚRODKI OCENY SET EVALUATION

OŚRODKI OCENY SET EVALUATION Pomagamy: OŚRODKI OCENY SET EVALUATION I. ZARYS METODOLOGICZNY II. CASE STUDY Stwarzamy możliwości do rozwoju kreując niebanalny klimat do dokonywania trwałych i odważnych zmian Misja Grupy SET I. ZARYS

Bardziej szczegółowo

Efektywne Zarządzanie IT w Przedsiębiorstwie, II edycja

Efektywne Zarządzanie IT w Przedsiębiorstwie, II edycja SZKOŁA GŁÓWNA HANDLOWA W WARSZAWIE Podyplomowe Studia Efektywne Zarządzanie IT w Przedsiębiorstwie, II edycja Spotkanie informacyjne 19.12.2006 r. Od wieku na oceanie wiedzy Szkoła Główna Handlowa w Warszawie

Bardziej szczegółowo

METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA

METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA METODY SZACOWANIA KORZYŚCI I STRAT W DZIEDZINIE OCHRONY ŚRODOWISKA I ZDROWIA Autor: red. Piotr Jeżowski, Wstęp Jedną z najważniejszych kwestii współczesności jest zagrożenie środowiska przyrodniczego i

Bardziej szczegółowo

Odniesienie do obszarowych efektów kształcenia 1 2 3. Kierunkowe efekty kształcenia WIEDZA (W)

Odniesienie do obszarowych efektów kształcenia 1 2 3. Kierunkowe efekty kształcenia WIEDZA (W) EFEKTY KSZTAŁCENIA NA KIERUNKU "MECHATRONIKA" nazwa kierunku studiów: Mechatronika poziom kształcenia: studia pierwszego stopnia profil kształcenia: ogólnoakademicki symbol kierunkowych efektów kształcenia

Bardziej szczegółowo

Controlling operacyjny i strategiczny

Controlling operacyjny i strategiczny Controlling operacyjny i strategiczny dr Piotr Modzelewski Katedra Bankowości, Finansów i Rachunkowości Wydziału Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego Plan zajęć 1, 2. Wprowadzenie do zagadnień

Bardziej szczegółowo

PODEJMOWANIE DECYZJI W TEORII ZARZĄDZANIA. Elżbieta Jamrozy Marcin Sadowski WSOWL 2011

PODEJMOWANIE DECYZJI W TEORII ZARZĄDZANIA. Elżbieta Jamrozy Marcin Sadowski WSOWL 2011 PODEJMOWANIE DECYZJI W TEORII ZARZĄDZANIA Elżbieta Jamrozy Marcin Sadowski WSOWL 2011 2011-03-20 Podejmowanie decyzji w teorii zarządzania 2 CZYM JEST DECYDOWANIE? 1 2011-03-20 Podejmowanie decyzji w teorii

Bardziej szczegółowo

W A R S Z T A T Y. na bazie efektów kształcenia PROF. DR HAB. ANDRZEJ RADECKI. PWSZ Skierniewice 17 maja 2011

W A R S Z T A T Y. na bazie efektów kształcenia PROF. DR HAB. ANDRZEJ RADECKI. PWSZ Skierniewice 17 maja 2011 PWSZ Skierniewice 17 maja 2011 KRAJOWE RAMY KWALIFIKACJI - budowa programów na bazie efektów kształcenia W A R S Z T A T Y DLA NAUK PRZYRODNICZYCH PROF. DR HAB. ANDRZEJ RADECKI PLAN WARSZTATÓW przygotowano

Bardziej szczegółowo

Szablon i zasady pisana pracy dyplomowej. Aneta Poniszewska-Marańda

Szablon i zasady pisana pracy dyplomowej. Aneta Poniszewska-Marańda Szablon i zasady pisana pracy dyplomowej Aneta Poniszewska-Marańda Spis treści Spis treści powinien zawierać spis wszystkich rozdziałów oraz podrozdziałów wraz z numerami stron, na których się rozpoczynają

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie. Radio Track 2005 za pomocą oprogramowania. Soft Report Explorer. do analizy danych z badania

Wprowadzenie. Radio Track 2005 za pomocą oprogramowania. Soft Report Explorer. do analizy danych z badania Wprowadzenie do analizy danych z badania Radio Track 2005 za pomocą oprogramowania Soft Report Explorer SMG/KRC Poland Media S.A. Ul. Nowoursynowska 154a 02-797 Warszawa Tel 52 52 000 Fax 54 52 100 www.smgkrc.pl

Bardziej szczegółowo

Społecznie odpowiedzialne zarządzanie w organizacjach publicznych. Teza cele konstrukcja realizacja

Społecznie odpowiedzialne zarządzanie w organizacjach publicznych. Teza cele konstrukcja realizacja Dr Grzegorz Baran, Instytut Spraw Publicznych UJ Społecznie odpowiedzialne zarządzanie w organizacjach publicznych Teza cele konstrukcja realizacja Teza Zakorzenienie modelu działania organizacji publicznej

Bardziej szczegółowo

DOBÓR ŚRODKÓW TRANSPORTOWYCH DLA GOSPODARSTWA PRZY POMOCY PROGRAMU AGREGAT - 2

DOBÓR ŚRODKÓW TRANSPORTOWYCH DLA GOSPODARSTWA PRZY POMOCY PROGRAMU AGREGAT - 2 InŜynieria Rolnicza 14/2005 Michał Cupiał, Maciej Kuboń Katedra InŜynierii Rolniczej i Informatyki Akademia Rolnicza im. Hugona Kołłątaja w Krakowie DOBÓR ŚRODKÓW TRANSPORTOWYCH DLA GOSPODARSTWA PRZY POMOCY

Bardziej szczegółowo

Co to jest SUR-FBD? 3

Co to jest SUR-FBD? 3 1 Utrzymanie Ruchu Często firmy funkcjonują w swoistym błędnym kole, polegającym na skupieniu uwagi na naprawach tego co się psuje, tym samym powielają wzorce biernego utrzymania ruchu Z powodu braku danych,

Bardziej szczegółowo

Ogólne wymagania dotyczące monitorowania wskaźników w projekcie

Ogólne wymagania dotyczące monitorowania wskaźników w projekcie Załącznik nr 6 do Regulaminu konkursu nr RPMP.09.01.01-IP.01-12-007/15 Ogólne wymagania dotyczące monitorowania wskaźników w projekcie Wskaźniki są głównym narzędziem słuŝącym monitorowaniu postępu w realizacji

Bardziej szczegółowo

Opis zakładanych efektów kształcenia dla kierunków studiów

Opis zakładanych efektów kształcenia dla kierunków studiów Opis zakładanych efektów kształcenia dla kierunków studiów Kierunek studiów: LOGISTYKA Obszar kształcenia: obszar nauk technicznych i społecznych Dziedzina kształcenia: nauk technicznych i ekonomicznych

Bardziej szczegółowo

Kryteria selekcji dobrych praktyk w ramach projektu Doświadczania wdraŝania Regionalnych Strategii Innowacji

Kryteria selekcji dobrych praktyk w ramach projektu Doświadczania wdraŝania Regionalnych Strategii Innowacji Kryteria selekcji dobrych praktyk w ramach projektu Doświadczania wdraŝania Regionalnych Strategii Innowacji Bogdan Piasecki Instytut Badań nad Przedsiębiorczością i Rozwojem Ekonomicznym (EEDRI) przy

Bardziej szczegółowo

Spis treści. spis treści wygenerowany automatycznie

Spis treści. spis treści wygenerowany automatycznie Spis treści Rozdział 2.Wymagania edytorskie 2 2.1. Wymagania ogólne 2 2.2. Tytuły rozdziałów i podrozdziałów 2 2.3. Rysunki, tabele i wzory 3 2.3.1. Rysunki 3 2.3.2. Tabele 4 2.3.3. Wzory 4 2.4. Odsyłacze

Bardziej szczegółowo

Wstęp... 7. Rozdział 1. Skuteczność i efektywność jako kryteria ocen ekonomicznych. 13

Wstęp... 7. Rozdział 1. Skuteczność i efektywność jako kryteria ocen ekonomicznych. 13 Spis treści Wstęp... 7 Rozdział 1. Skuteczność i efektywność jako kryteria ocen ekonomicznych. 13 1.1. Podejście komplementarne do interpretacji efektywności i skuteczności... 14 1.2. Efektywność jako

Bardziej szczegółowo

VI. SZKOLENIA SPECJALNE

VI. SZKOLENIA SPECJALNE VI. SZKOLENIA SPECJALNE 1. Zasady wzorcowania przyrządów pomiarowych Czas trwania: 1 dzień / 8 godzin lekcyjnych CEL: Zapoznanie uczestników z podstawowymi pojęciami z zakresu metrologii, zasadami doboru

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: PROJEKTOWANIE SYSTEMÓW INFORMATYCZNYCH I KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE C1. Podniesienie poziomu wiedzy studentów z inżynierii oprogramowania w zakresie C.

Bardziej szczegółowo

Organizacyjny aspekt projektu

Organizacyjny aspekt projektu Organizacyjny aspekt projektu Zarządzanie funkcjonalne Zarządzanie między funkcjonalne Osiąganie celów poprzez kierowanie bieżącymi działaniami Odpowiedzialność spoczywa na kierownikach funkcyjnych Efektywność

Bardziej szczegółowo

W ORGANIZACJI. Strategiczne ujęcie zasobów ludzkich w procesach organizacyjnych

W ORGANIZACJI. Strategiczne ujęcie zasobów ludzkich w procesach organizacyjnych ZASTOSOWANIE TECHNOLOGII INFORMATYCZNYCH DO WSPOMAGANIA ZARZĄDZANIA ZASOBAMI LUDZKIMI W ORGANIZACJI Streszczenie Gracja Wydmuch Akademia Ekonomiczna im. Oskara Lange go we Wrocławiu gracjaw@hotmail.com

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 7

Spis treści. Wstęp... 7 Spis treści Wstęp... 7 1. Istota i rodzaje outsourcingu informatycznego... 11 1.1. Istota outsourcingu... 11 1.2. Etapy outsourcingu informatycznego... 14 1.3. Przesłanki stosowania outsourcingu... 15

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE REKTORA ZACHODNIOPOMORSKIEJ SZKOŁY BIZNESU W SZCZECINIE 4/2013. 30 kwietnia 2013 r.

ZARZĄDZENIE REKTORA ZACHODNIOPOMORSKIEJ SZKOŁY BIZNESU W SZCZECINIE 4/2013. 30 kwietnia 2013 r. ZARZĄDZENIE REKTORA ZACHODNIOPOMORSKIEJ SZKOŁY BIZNESU W SZCZECINIE 4/2013 30 kwietnia 2013 r. W sprawie: korekty do Regulaminu procedur dyplomowych dla I i II stopnia studiów na Wydziale Ekonomii i Informatyki,

Bardziej szczegółowo

Powiązania norm ISO z Krajowymi Ramami Interoperacyjności i kontrolą zarządczą

Powiązania norm ISO z Krajowymi Ramami Interoperacyjności i kontrolą zarządczą Powiązania norm ISO z Krajowymi Ramami Interoperacyjności i kontrolą zarządczą Punkt widzenia audytora i kierownika jednostki Agnieszka Boboli Ministerstwo Finansów w 22.05.2013 r. 1 Agenda Rola kierownika

Bardziej szczegółowo

Modelowy program Praktyk tydzień 2:

Modelowy program Praktyk tydzień 2: Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Człowiek - najlepsza inwestycja. Modelowy program Praktyk tydzień 2: sprzedaż, marketing, dział handlowy

Bardziej szczegółowo

Program studiów rozszerzających Międzynarodowe Studia Podyplomowe Zarządzanie Projektami

Program studiów rozszerzających Międzynarodowe Studia Podyplomowe Zarządzanie Projektami Program studiów rozszerzających Międzynarodowe Studia Podyplomowe Zarządzanie Projektami MGP7140 Ocena finansowa projektu (3 pkt. kredytowe) MGP7150 Analiza wykonalności projektu (3 pkt. kredytowe) MGP7180

Bardziej szczegółowo

Definicje. Najprostszy schemat blokowy. Schemat dokładniejszy

Definicje. Najprostszy schemat blokowy. Schemat dokładniejszy Definicje owanie i symulacja owanie zastosowanie określonej metodologii do stworzenia i weryfikacji modelu dla danego rzeczywistego Symulacja zastosowanie symulatora, w którym zaimplementowano model, do

Bardziej szczegółowo

Typowe błędy w analizie rynku nieruchomości przy uŝyciu metod statystycznych

Typowe błędy w analizie rynku nieruchomości przy uŝyciu metod statystycznych Typowe błędy w analizie rynku nieruchomości przy uŝyciu metod statystycznych Sebastian Kokot XXI Krajowa Konferencja Rzeczoznawców Majątkowych, Międzyzdroje 2012 Rzetelnie wykonana analiza rynku nieruchomości

Bardziej szczegółowo

Analiza korespondencji

Analiza korespondencji Analiza korespondencji Kiedy stosujemy? 2 W wielu badaniach mamy do czynienia ze zmiennymi jakościowymi (nominalne i porządkowe) typu np.: płeć, wykształcenie, status palenia. Punktem wyjścia do analizy

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 69 /2012. Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. z dnia 31 maja 2012 roku

Uchwała Nr 69 /2012. Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. z dnia 31 maja 2012 roku Uchwała Nr 69 /2012 Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach z dnia 31 maja 2012 roku w sprawie określenia efektów kształcenia dla kierunku zarządzanie na poziomie drugiego stopnia o profilu

Bardziej szczegółowo

Arkadiusz Rajs Agnieszka Goździewska-Nowicka Agnieszka Banaszak-Piechowska Mariusz Aleksiewicz. Nałęczów, 20lutego 2014

Arkadiusz Rajs Agnieszka Goździewska-Nowicka Agnieszka Banaszak-Piechowska Mariusz Aleksiewicz. Nałęczów, 20lutego 2014 Arkadiusz Rajs Agnieszka Goździewska-Nowicka Agnieszka Banaszak-Piechowska Mariusz Aleksiewicz Nałęczów, 20lutego 2014 Wstęp Zarządzanie to, przyjmując ogólną interpretację, kompleks działań służących

Bardziej szczegółowo

ZDZISŁAW PIĄTKOWSKI, ANNA KUŁAKOWSKA WSTĘP... 7 BEATA MIELIŃSKA-LASOTA ROZDZIAŁ I ISTOTA I PRZEDMIOT ORGANIZACJI I ZARZĄDZANIA...9

ZDZISŁAW PIĄTKOWSKI, ANNA KUŁAKOWSKA WSTĘP... 7 BEATA MIELIŃSKA-LASOTA ROZDZIAŁ I ISTOTA I PRZEDMIOT ORGANIZACJI I ZARZĄDZANIA...9 SPIS TREŚCI ZDZISŁAW PIĄTKOWSKI, ANNA KUŁAKOWSKA WSTĘP........................................................... 7 BEATA MIELIŃSKA-LASOTA ROZDZIAŁ I ISTOTA I PRZEDMIOT ORGANIZACJI I ZARZĄDZANIA.............9

Bardziej szczegółowo

METODY WSPOMAGANIA DECYZJI MENEDŻERSKICH

METODY WSPOMAGANIA DECYZJI MENEDŻERSKICH PREZENTACJA SEPCJALNOŚCI: METODY WSPOMAGANIA DECYZJI MENEDŻERSKICH WYDZIAŁ INFORMATYKI I KOMUNIKACJI KIERUNEK INFORMATYKA I EKONOMETRIA SEKRETARIAT KATEDRY BADAŃ OPERACYJNYCH Budynek D, pok. 621 e-mail

Bardziej szczegółowo

DLA SEKTORA INFORMATYCZNEGO W POLSCE

DLA SEKTORA INFORMATYCZNEGO W POLSCE DLA SEKTORA INFORMATYCZNEGO W POLSCE SRK IT obejmuje kompetencje najważniejsze i specyficzne dla samego IT są: programowanie i zarządzanie systemami informatycznymi. Z rozwiązań IT korzysta się w każdej

Bardziej szczegółowo

2. Ogólne narzędzia controllingowe

2. Ogólne narzędzia controllingowe Kluge et al.: Arbeitsmaterial Controlling w zintegrowanych systemach zarzadzania 1 Prof. dr hab. Paul-Dieter Kluge Dr inż. Krzysztof Witkowski Mgr. inż. Paweł Orzeszko Controlling w zintegrowanych systemach

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE METODY OPCJI RZECZYWISTYCH DO WYCENY WIRTUALIZACJI MAŁEGO PRZEDSIĘBIORSTWA. Streszczenie. Wstęp

ZASTOSOWANIE METODY OPCJI RZECZYWISTYCH DO WYCENY WIRTUALIZACJI MAŁEGO PRZEDSIĘBIORSTWA. Streszczenie. Wstęp ZASTOSOWANIE METODY OPCJI RZECZYWISTYCH DO WYCENY WIRTUALIZACJI MAŁEGO PRZEDSIĘBIORSTWA Streszczenie Karolina Banaś, Tomasz Łukaszewski Uniwersytet Szczeciński Wydział Nauk Ekonomicznych i Zarządzania

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 9

Spis treści. Wstęp... 9 Wstęp... 9 Rozdział 1 ZARYS TEORII STEROWANIA PROCESAMI PRZEDSIĘBIORSTWA... 11 1. Zakres i potencjalne zastosowania teorii... 11 2. Opis szkieletowego systemu EPC II... 12 2.1. Poziomy organizacyjne, warstwy

Bardziej szczegółowo

OPIS SYSTEMU ZARZĄDZANIA RYZYKIEM

OPIS SYSTEMU ZARZĄDZANIA RYZYKIEM OPIS SYSTEMU ZARZĄDZANIA RYZYKIEM SECUS ASSET MANAGEMENT S.A. dotyczy art. 110w ust.4 Ustawy o obrocie instrumentami finansowymi z dnia 29 lipca 2005 roku tekst zmieniony ustawą z 05-08-2015 Dz. U. poz.

Bardziej szczegółowo

Instrumenty zarządzania łańcuchami dostaw Redakcja naukowa Marek Ciesielski

Instrumenty zarządzania łańcuchami dostaw Redakcja naukowa Marek Ciesielski Instrumenty zarządzania łańcuchami dostaw Redakcja naukowa Marek Ciesielski Przedsiębiorstwo dzięki prawidłowo ukształtowanemu łańcuchowi dostaw może osiągnąć trwałą przewagę konkurencyjną na rynku. Dlatego

Bardziej szczegółowo

BAKER TILLY POLAND CONSULTING

BAKER TILLY POLAND CONSULTING BAKER TILLY POLAND CONSULTING Wytyczne KNF dla firm ubezpieczeniowych i towarzystw reasekuracyjnych w obszarze bezpieczeństwa informatycznego An independent member of Baker Tilly International Objaśnienie

Bardziej szczegółowo

Programowanie deklaratywne

Programowanie deklaratywne Programowanie deklaratywne Artur Michalski Informatyka II rok Plan wykładu Wprowadzenie do języka Prolog Budowa składniowa i interpretacja programów prologowych Listy, operatory i operacje arytmetyczne

Bardziej szczegółowo

Badanie potrzeb dotyczących inicjatyw promujących postawy przedsiębiorcze i wspierających rozwój przedsiębiorczości

Badanie potrzeb dotyczących inicjatyw promujących postawy przedsiębiorcze i wspierających rozwój przedsiębiorczości 2010 Badanie potrzeb dotyczących inicjatyw promujących postawy przedsiębiorcze i wspierających rozwój przedsiębiorczości STRESZCZENIE Zamawiający: Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości ul. Pańska 81/83

Bardziej szczegółowo

Compuware Changepoint. Portfolio Management Tool

Compuware Changepoint. Portfolio Management Tool Compuware Changepoint Portfolio Management Tool Compuware Changepoint Zintegrowane Zarządzanie Portfelem IT W dzisiejszym świecie czołowi użytkownicy IT podejmują inicjatywy dopasowania IT do strategii

Bardziej szczegółowo

Opis programu OpiekunNET. Historia... Architektura sieciowa

Opis programu OpiekunNET. Historia... Architektura sieciowa Opis programu OpiekunNET OpiekunNET jest pierwszym na polskim rynku systemem filtrującym nowej generacji. Jako program w pełni sieciowy oferuje funkcje wcześniej niedostępne dla programów kontrolujących

Bardziej szczegółowo

Zwrot z inwestycji w IT: prawda czy mity

Zwrot z inwestycji w IT: prawda czy mity Zwrot z inwestycji w IT: prawda czy mity Inwestycje w technologie IT 1 muszą podlegać takim samym regułom oceny, jak wszystkie inne: muszą mieć ekonomiczne uzasadnienie. Stanowią one koszty i jako takie

Bardziej szczegółowo

Efektywne Zarządzanie IT w Przedsiębiorstwie, III edycja

Efektywne Zarządzanie IT w Przedsiębiorstwie, III edycja SZKOŁA GŁÓWNA HANDLOWA W WARSZAWIE Podyplomowe Studia Efektywne Zarządzanie IT w Przedsiębiorstwie, III edycja SPOTKANIE INFORMACYJNE Remigiusz Orzechowski 19.06.2007 r. Od wieku na oceanie wiedzy Szkoła

Bardziej szczegółowo

PLAN ZARZĄDZANIA WYMAGANIAMI PROJEKT WERSJA

PLAN ZARZĄDZANIA WYMAGANIAMI PROJEKT <NAZWA PROJEKTU> WERSJA <NUMER WERSJI DOKUMENTU> Załącznik nr 4.4 do Umowy nr 35-ILGW-253-.../20.. z dnia... MINISTERSTWO FINANSÓW DEPARTAMENT INFORMATYKI PLAN ZARZĄDZANIA WYMAGANIAMI PROJEKT WERSJA numer wersji

Bardziej szczegółowo

Badania rynku turystycznego

Badania rynku turystycznego Badania rynku turystycznego Kontakt 2 Konsultacje: Środa 8.15 9.45 Czwartek 9.30 12.30 Miejsce: Rektorat UMCS, p. 506, tel. 81-537 51 55 E-mail: rmacik@hektor.umcs.lublin.pl Witryna z materiałami dydaktycznymi:

Bardziej szczegółowo

Przedmiot nauk o zarządzaniu Organizacja w otoczeniu rynkowym jako obiekt zarządzania Struktury organizacyjne Zarządzanie procesowe

Przedmiot nauk o zarządzaniu Organizacja w otoczeniu rynkowym jako obiekt zarządzania Struktury organizacyjne Zarządzanie procesowe Przedmowa Rozdział 1 Przedmiot nauk o zarządzaniu 1.1. Geneza nauk o zarządzaniu 1.2. Systematyka nauk o zarządzaniu 1.3. Pojęcie organizacji 1.4. Definicja pojęcia zarządzania i terminów zbliżonych 1.5.

Bardziej szczegółowo

Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu

Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu Rozprawa doktorska napisana pod kierunkiem naukowym prof. dr hab. Tomasz

Bardziej szczegółowo

KIERUNKOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA

KIERUNKOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA WYDZIAŁ INFORMATYKI I ZARZĄDZANIA Kierunek studiów: INFORMATYKA Stopień studiów: STUDIA II STOPNIA Obszar Wiedzy/Kształcenia: OBSZAR NAUK TECHNICZNYCH Obszar nauki: DZIEDZINA NAUK TECHNICZNYCH Dyscyplina

Bardziej szczegółowo

Nr sprawy: BDG-II-281-17-PC/09 Warszawa dn. 29 października 2009 r.

Nr sprawy: BDG-II-281-17-PC/09 Warszawa dn. 29 października 2009 r. Nr sprawy: BDG-II-281-17-PC/09 Warszawa dn. 29 października 2009 r. Treść zapytań wraz z wyjaśnieniami do SIWZ W związku ze złoŝeniem pytań dotyczących treści specyfikacji istotnych warunków zamówienia,

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Departament Polityki Regionalnej, Wydział Zarządzania RPO, Biuro Ewaluacji RPO. Toruń, 4 październik 2011r.

Departament Polityki Regionalnej, Wydział Zarządzania RPO, Biuro Ewaluacji RPO. Toruń, 4 październik 2011r. Rekomendacje dotyczące akcji informacyjnej o komplementarności z badania ewaluacyjnego pt. Analiza efektów komplementarności wsparcia pomiędzy projektami dofinansowanymi w ramach programów z perspektywy

Bardziej szczegółowo

Wytyczne dla Państwa- Beneficjenta ws. Raportowania i Monitorowania

Wytyczne dla Państwa- Beneficjenta ws. Raportowania i Monitorowania Wytyczne dla Państwa- Beneficjenta ws. Raportowania i Monitorowania Mechanizm Finansowy Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Norweskiego Mechanizmu Finansowego 2004-2009 1. WSTĘP... 3 2. RAPORTOWANIE

Bardziej szczegółowo

MATEMATYCZNE METODY WSPOMAGANIA PROCESÓW DECYZYJNYCH

MATEMATYCZNE METODY WSPOMAGANIA PROCESÓW DECYZYJNYCH MATEMATYCZNE METODY WSPOMAGANIA PROCESÓW DECYZYJNYCH 1. Przedmiot nie wymaga przedmiotów poprzedzających 2. Treść przedmiotu Proces i cykl decyzyjny. Rola modelowania matematycznego w procesach decyzyjnych.

Bardziej szczegółowo

TRENING KOMPETENCJI MENEDŻERSKICH

TRENING KOMPETENCJI MENEDŻERSKICH TRENING KOMPETENCJI MENEDŻERSKICH Przykładowy program szkolenia Dzień Sesja 1: Wprowadzenie do zarządzania strategicznego Definicje i podstawowe terminy z zakresu zarządzania strategicznego Interesariusze

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania bezpieczeństwem informacji: co to jest, po co je budować i dlaczego w urzędach administracji publicznej

Systemy zarządzania bezpieczeństwem informacji: co to jest, po co je budować i dlaczego w urzędach administracji publicznej Systemy zarządzania bezpieczeństwem informacji: co to jest, po co je budować i dlaczego w urzędach administracji publicznej Wiesław Paluszyński Prezes zarządu TI Consulting Plan prezentacji Zdefiniujmy

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z FIZYKI. I Liceum Ogólnokształcące w Jeleniej Górze Gimnazjum w ZSO nr 1 w Jeleniej Górze

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z FIZYKI. I Liceum Ogólnokształcące w Jeleniej Górze Gimnazjum w ZSO nr 1 w Jeleniej Górze PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z FIZYKI I Liceum Ogólnokształcące w Jeleniej Górze Gimnazjum w ZSO nr 1 w Jeleniej Górze Przedmiotowy system oceniania z fizyki w ZSO nr 1 sporządzono w oparciu o : 1. Wewnątrzszkolny

Bardziej szczegółowo

SKUTECZNE ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI. Przeznaczenie zajęć, podstawowe cele i korzyści dla studentów:

SKUTECZNE ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI. Przeznaczenie zajęć, podstawowe cele i korzyści dla studentów: SKUTECZNE ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI Przeznaczenie zajęć, podstawowe cele i korzyści dla studentów: Celem cyklu wykładów i ćwiczeń jest opanowanie wiedzy i praktycznych umiejętności w zakresie zarządzania

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA NAUKI TECHNICZNE. Opis kierunkowych efektów kształcenia WIEDZA

EFEKTY KSZTAŁCENIA NAUKI TECHNICZNE. Opis kierunkowych efektów kształcenia WIEDZA EFEKTY KSZTAŁCENIA Nazwa kierunku: LOGISTYKA Poziom kształcenia: studia pierwszego stopnia Profil kształcenia: ogólnoakademicki Forma kształcenia: studia stacjonarne i niestacjonarne Tytuł zawodowy uzyskiwany

Bardziej szczegółowo

Spis treści WSTĘP... 13 STRATEGIE... 15

Spis treści WSTĘP... 13 STRATEGIE... 15 WSTĘP... 13 STRATEGIE... 15 ROZDZIAŁ 1 PROJEKTOWANIE INNOWACYJNYCH MODELI BIZNESU A WARTOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTWA... 17 Marek Jabłoński Wstęp... 17 1. Projektowanie organizacji zarys teoretyczny... 18 2. Motywy

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia na kierunku AiR drugiego stopnia - Wiedza Wydziału Elektrotechniki, Automatyki i Informatyki Politechniki Opolskiej

Efekty kształcenia na kierunku AiR drugiego stopnia - Wiedza Wydziału Elektrotechniki, Automatyki i Informatyki Politechniki Opolskiej Efekty na kierunku AiR drugiego stopnia - Wiedza K_W01 K_W02 K_W03 K_W04 K_W05 K_W06 K_W07 K_W08 K_W09 K_W10 K_W11 K_W12 K_W13 K_W14 Ma rozszerzoną wiedzę dotyczącą dynamicznych modeli dyskretnych stosowanych

Bardziej szczegółowo

VI. SZKOLENIA SPECJALNE

VI. SZKOLENIA SPECJALNE VI. SZKOLENIA SPECJALNE a. Zasady wzorcowania przyrządów pomiarowych szkolenie modułowe moduł I Czas trwania: 1 dzień / 8 godzin lekcyjnych Zapoznanie uczestników z podstawowymi pojęciami z zakresu metrologii,

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE. Fundacja Centrum Innowacji FIRE zwraca się z prośbą o przygotowanie oferty cenowej na:

ZAPYTANIE OFERTOWE. Fundacja Centrum Innowacji FIRE zwraca się z prośbą o przygotowanie oferty cenowej na: Warszawa, dnia 04/12/2014 r. ZAPYTANIE OFERTOWE Fundacja Centrum Innowacji FIRE zwraca się z prośbą o przygotowanie oferty cenowej na: Przeprowadzenie szkolenia o następującej tematyce: Praktyczne aspekty

Bardziej szczegółowo

ZAKRES NAUCZANIA INFORMATYKI EKONOMICZNEJ NA STUDIACH EKONOMICZNYCH I INFORMATYCZNYCH

ZAKRES NAUCZANIA INFORMATYKI EKONOMICZNEJ NA STUDIACH EKONOMICZNYCH I INFORMATYCZNYCH ZAKRES NAUCZANIA INFORMATYKI EKONOMICZNEJ NA STUDIACH EKONOMICZNYCH I INFORMATYCZNYCH Magdalena Kotnis Wprowadzenie Zakres tematyczny obszaru Informatyki Ekonomicznej jest obszerny. Pierwsze próby zakreślenia

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA. z przedmiotu. Programowanie strukturalne i obiektowe. dla technikum informatycznego

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA. z przedmiotu. Programowanie strukturalne i obiektowe. dla technikum informatycznego PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA z przedmiotu Programowanie strukturalne i obiektowe dla technikum informatycznego Zespół Szkół Ogólnokształcących i Technicznych w Słupsku Krzysztof Smoliński 1. Uczniowie

Bardziej szczegółowo

Materiały wykładowe (fragmenty)

Materiały wykładowe (fragmenty) Materiały wykładowe (fragmenty) 1 Robert Susmaga Instytut Informatyki ul. Piotrowo 2 Poznań kontakt mail owy Robert.Susmaga@CS.PUT.Poznan.PL kontakt osobisty Centrum Wykładowe, blok informatyki, pok. 7

Bardziej szczegółowo

proste, migawkowe badanie IT w Twojej organizacji realizowane z trzech kluczowych perspektyw: działu IT, Twojego podstawowego biznesu oraz działu

proste, migawkowe badanie IT w Twojej organizacji realizowane z trzech kluczowych perspektyw: działu IT, Twojego podstawowego biznesu oraz działu zanim zaproponujemy konkretne rozwiązanie, poznajemy specyfikę Twojej firmy i Twoje cele biznesowe. poznajemy punkt widzenia nie tylko IT, ale przede wszystkim osób odpowiedzialnych za podstawowy biznes

Bardziej szczegółowo

Od wstępnej koncepcji do biznesplanu. Blok 3

Od wstępnej koncepcji do biznesplanu. Blok 3 Od wstępnej koncepcji do biznesplanu Blok 3 1 Od wstępnej koncepcji do biznes planu Agenda - zakres pojęcia biznes plan Definicje - co to jest biznes plan Funkcje - zastosowania i odbiorcy biznes planu

Bardziej szczegółowo

EKONOMICZNA OCENA INFORMATYZACJI PRAKTYKA, PROBLEMY, KIERUNKI BADAŃ. Streszczenie. Wprowadzenie

EKONOMICZNA OCENA INFORMATYZACJI PRAKTYKA, PROBLEMY, KIERUNKI BADAŃ. Streszczenie. Wprowadzenie EKONOMICZNA OCENA INFORMATYZACJI PRAKTYKA, PROBLEMY, KIERUNKI BADAŃ Streszczenie Jacek Cypryjański Instytut Informatyki w Zarządzaniu, Uniwersytet Szczeciński jacek.cypryjanski@univ.szczecin.pl Antoni

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku EKONOMIA (studia I stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku EKONOMIA (studia I stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku EKONOMIA (studia I stopnia) Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie dyplomowym (licencjackim)

Bardziej szczegółowo

Projekty BPM z perspektywy analityka biznesowego. Wrocław, 20 stycznia 2011

Projekty BPM z perspektywy analityka biznesowego. Wrocław, 20 stycznia 2011 Projekty BPM z perspektywy analityka biznesowego Wrocław, 20 stycznia 2011 Agenda Definicja pojęć: Analiza biznesowa oraz analityk biznesowy Co kryje się za hasłem BPM? Organizacja zarządzana procesowo

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA ORAZ MACIERZE POKRYCIA KIERUNKU LOGISTYKA STUDIA LICENCJACKIE

EFEKTY KSZTAŁCENIA ORAZ MACIERZE POKRYCIA KIERUNKU LOGISTYKA STUDIA LICENCJACKIE EFEKTY KSZTAŁCENIA ORAZ MACIERZE POKRYCIA KIERUNKU LOGISTYKA STUDIA LICENCJACKIE ------------------------------------------------------------------------------------------------- WIEDZA W01 W02 W03 Ma

Bardziej szczegółowo

Definicje. Algorytm to:

Definicje. Algorytm to: Algorytmy Definicje Algorytm to: skończony ciąg operacji na obiektach, ze ściśle ustalonym porządkiem wykonania, dający możliwość realizacji zadania określonej klasy pewien ciąg czynności, który prowadzi

Bardziej szczegółowo

ROZWIĄZANIA INFORMATYCZNE WSPOMAGAJĄCE RACHUNEK KOSZTÓW DZIAŁAŃ WYNIKI BADAŃ

ROZWIĄZANIA INFORMATYCZNE WSPOMAGAJĄCE RACHUNEK KOSZTÓW DZIAŁAŃ WYNIKI BADAŃ Arkadiusz Januszewski Katedra Informatyki w Zarządzaniu ATR Bydgoszcz e-mail: arekj@mail.atr.bydgoszcz.pl ROZWIĄZANIA INFORMATYCZNE WSPOMAGAJĄCE RACHUNEK KOSZTÓW DZIAŁAŃ WYNIKI BADAŃ Streszczenie: W artykule

Bardziej szczegółowo

Treść zajęć. Wprowadzenie w treść studiów, przedstawienie prowadzącego i zapoznanie się grupy Prezentacja sylabusu modułu, jego celów i

Treść zajęć. Wprowadzenie w treść studiów, przedstawienie prowadzącego i zapoznanie się grupy Prezentacja sylabusu modułu, jego celów i PROGRAM SZCZEGÓLOWY I. Wstęp do zarządzania projektami. Wprowadzenie w treść studiów, przedstawienie prowadzącego i zapoznanie się grupy Prezentacja sylabusu modułu, jego celów i.. Pojęcie projektu oraz

Bardziej szczegółowo

System B2B jako element przewagi konkurencyjnej

System B2B jako element przewagi konkurencyjnej 2012 System B2B jako element przewagi konkurencyjnej dr inż. Janusz Dorożyński ZETO Bydgoszcz S.A. Analiza biznesowa integracji B2B Bydgoszcz, 26 września 2012 Kilka słów o sobie główny specjalista ds.

Bardziej szczegółowo

PRODUCT & PROCESS MANAGEMENT

PRODUCT & PROCESS MANAGEMENT Efekty kształcenia dla kierunku studiów PRODUCT & PROCESS MANAGEMENT studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki Forma studiów: stacjonarne Wydział Towaroznawstwa Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu

Bardziej szczegółowo

1 Black, Sam; Public Relations, Kraków 2003; str.201 PROJEKT

1 Black, Sam; Public Relations, Kraków 2003; str.201 PROJEKT KRÓTKO I WYBIÓRCZO O PUBLIC RELATIONS, czyli nieco wyjęty z kontekstu fragment wstępu do opracowania pewnej strategii I. Public Relations ujęcie teoretyczne Teoria Public Relations to dziedzina stosunkowo

Bardziej szczegółowo

Karta monitorowania wzmacniania umiejętności i kompetencji Praktycznych w obszarze zarządzanie finansami

Karta monitorowania wzmacniania umiejętności i kompetencji Praktycznych w obszarze zarządzanie finansami S_U08 Analizowania S_K01 Wzmacniania potrzeby różnorodnych zjawisk uczenia się przez całe życie społecznych w instytucjach finansowych w oparciu o ich pogłębioną teoretycznie ocenę S_K02 Wzmacniania kompetencji

Bardziej szczegółowo