Rynek obligacji Catalyst jako jedno z ogniw nowoczesnej gospodarki

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Rynek obligacji Catalyst jako jedno z ogniw nowoczesnej gospodarki"

Transkrypt

1 Marcel Czeczko Wojciech Kaczmarczyk Rynek obligacji Catalyst jako jedno z ogniw nowoczesnej gospodarki Wstęp W ostatniej dekadzie XX wieku, w ramach tzw. transformacji ustrojowej, poprzez recepcję przedwojennych rozwiązań prawno-gospodarczych rozpoczęto trudny i bolesny proces powrotu do ekonomii wolnorynkowej 1. Jednym z istotnych elementów przemian była reaktywacja Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie (GPW), mająca na celu prywatyzację przedsiębiorstw państwowych, a także finansowanie nowych inwestycji 2. Oferta GPW od początku skupiała się głównie na udziałowych papierach wartościowych, podczas gdy obrót papierami dłużnymi prowadzony był przede wszystkim na hurtowych rynkach pozagiełdowych (m.in. BondSpot S.A.) 3. Sytuacja uległa zmianie pod koniec minionej dekady, kiedy zarząd Giełdy podjął decyzję o utworzeniu rynku obligacji Catalyst, który ostatecznie powstał 30 września 2009 roku 4. Rynek obligacji prowadzony jest na platformach transakcyjnych GPW (rynek regulowany i alternatywny system obrotu, przeznaczone dla inwestorów indywidualnych) oraz BondSpot S.A (rynki przeznaczone dla inwestorów hurtowych), obecnie na Catalyst notowane są następujące papiery dłużne: obligacje korporacyjne, obligacje spółdzielcze, listy zastawne, obligacje komunalne, obligacje skarbowe 5. W niniejszej publikacji skupiono się na szczegółowej analizie obligacji korporacyjnych (przedsiębiorstw) w zakresie: pozyskiwania kapitału przez emitentów, inwestycji inwestorów indywidualnych. W ramach przeprowadzonych badań, w celu dokładanego ustalenia wad i zalet, obligacje korporacyjne porównywane były z innymi papierami wartościowymi (akcjami), a także lokatami i kredytami bankowymi. 1 J. Szpak, Historia Gospodarcza Powszechna, Warszawa 2007, s , , J. Czekaj (red.), Rynki, instrumenty i instytucje finansowe, Warszawa 2008 s ibidem, s , F. Kowalik, Obligacje kontra kredyt, Forbes, maj Catalyst rynek obligacji GPW, 20 marca 2012

2 Obligacje korporacyjne jako alternatywne źródło finansowania działalności przedsiębiorstwa Przedsiębiorstwo może finansować własny rozwój wykorzystując kapitał własny (m.in. emisja akcji lub zysk zatrzymany) albo kapitał obcy (m.in. kredyty, obligacje korporacyjne, leasing). Dodatkowo kapitał własny można różnicować na wewnętrzny (zysk zatrzymany, amortyzacja) oraz zewnętrzny (emisje akcji, dopłaty wspólników), pozyskiwany zazwyczaj na potrzeby dalszego rozwoju firmy 6. Możliwe sposoby finansowania działalności przedsiębiorstwa zostały przedstawione na rysunku 1. Rysunek 1. Źródła finansowania przedsiębiorstwa w ramach gospodarki wolnorynkowej źródła finansowania przedsiębiorstwa kapitał własny kapitał obcy emisja akcji zysk zatrzymany kredyty obligacje korporacyjne leasing Źródło: Opracowanie własne na podstawie A. Wolak-Tuzimek, op. cit., s W praktyce gospodarczej duże przedsiębiorstwa najczęściej finansują nowe projekty z wykorzystaniem emisji akcji, obligacji lub kredytowania 7. Emisja akcji skutkuje zazwyczaj zmianami struktury właścicielskiej przedsiębiorstwa (akcjonariatu), wpływem nowych współwłaścicieli na podejmowane decyzje, a także koniecznością wypłaty dywidendy (podziału zysku). Główną zaletą kapitału pozyskanego w drodze emisji akcji jest swoboda jego wydatkowania przez spółkę 8. Natomiast kredyt bankowy stanowi umowę zobowiązującą bank do przekazania kredytobiorcy określonej kwoty pieniężnej (wydatkowanej na cel wskazany w umowie) oraz kredytobiorcę do zwrotu kredytu wraz z odsetkami oraz należnymi prowizjami. Kredyt jest najczęściej wykorzystywanym w Polsce obcym źródłem kapitału 9. Obligacja korporacyjna to de facto swego rodzaju pożyczka, do spłaty której (zgodnie z ustalonymi w chwili emisji warunkami) zobowiązuje się emitent 10. Jako najistotniejsze zalety pozyskiwania kapitału w drodze emisji obligacji (w porównaniu do wyżej omówionych źródeł) należy niewątpliwie wymienić: 6 A. Wolak-Tuzimek, Finansowanie działalności przedsiębiorstw kapitałem własnym i obcym, w: J. Bednarczyk, S. Bukowski, J. Misala (red.), Globalne rynki finansowe w dobie kryzysu, Warszawa 2009, s A. Wolak-Tuzimek, op. cit., s K. Jajuga, T. Jajuga, Inwestycje. Instrumenty finansowe. Aktywa niefinansowe. Ryzyko finansowe. Inżynieria finansowa, Warszawa 2008, s Z. Messner (red.), Rachunkowość Finansowa z uwzględnieniem MSSF, Warszawa 2007, s A. Sławiński, Rynki Finansowe, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2006, s. 30

3 niższy koszt kapitału (również elastyczność zarządzania i możliwość konstrukcji spłaty długu), szerszy dostęp do zróżnicowanych kapitałodawców (w tym inwestorów instytucjonalnych) zapewniany przez rynki kapitałowe, wzrost wiarygodności i prestiżu emitenta, a także dodatkowy efekt marketingowy 11. Natomiast do największych wad tego rozwiązania zaliczane są: koszty pozyskania kapitału (wysokie koszty emisji), czasochłonna procedura emisyjna, wymogi tyczące się kondycji finansowej emitenta, wzrost poziomu kapitału obcego 12. Zgodnie z obecnym stanem prawnym emisję obligacji korporacyjnych można zrealizować w ramach jednej z trzech procedur: oferty publicznej, adresowanej do co najmniej 100 osób, do przeprowadzenia której konieczne jest sporządzenie i zatwierdzenie przez Komisję Nadzoru Finansowego prospektu emisyjnego 13, oferty publicznej, do której jednak nie stosuje się przepisów o ofercie publicznej (obligacje o terminie wykupu poniżej roku, oparte wyłącznie na wierzytelnościach pieniężnych), niepubliczną emisję obligacji, związaną z mniejszym formalizmem i wymogami 14. Z punktu widzenia emitenta, powyższe tryby w szczególności różnią się od siebie czasem przeprowadzenia emisji (do 8 tygodni dla emisji niepublicznej, około 16 tygodni dla emisji publicznej), kosztami (niższymi w przypadku emisji niepublicznej) oraz dostępem do kapitału (wyższym przy emisji publicznej). Zdecydowanie łatwiejsze jest uplasowanie emisji obligacji, które docelowo mają zostać wprowadzone na rynek wtórny (w ramach oferty publicznej dzieje się to równolegle z emisją papierów, natomiast w przypadku emisji niepublicznej dopiero po jej zakończeniu) 15. Notowanie walorów na rynku obligacji Catalyst związane jest z wcześniejszym przejściem przewidzianej przez Giełdę procedury, ponoszeniem specyficznych kosztów (opłaty na rzecz GPW) oraz koniecznością prowadzenia określonej polityki informacyjnej, a zwłaszcza przekazywania odpowiednio sporządzonych raportów (rocznych, kwartalnych oraz bieżących). Przedstawiane cyklicznie raporty roczne i kwartalne związane są z sytuacją finansową emitenta, natomiast raporty bieżące tyczą się zdarzeń wpływających na działalność gospodarczą emitenta. Raporty przekazywane są przez emitentów za pośrednictwem Elektronicznego Systemu Przekazywania Informacji (ESPI) i Elektronicznej Bazy Informacji (EBI) 16. Pomimo zauważalnego podobieństwa do rynku akcji, w zakresie finansowania działalności przedsiębiorstwa, pomiędzy emisją obligacji a emisją akcji można zauważyć 11 I. Pyka (red.), Rynek finansowy, Katowice 2010, s ibidem 13 Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz.U nr 184 poz. 1539) 14 Ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o obligacjach (Dz.U nr 83 poz. 420) 15 I. Pyka (red.), op. cit., s J. Mazurek, Przewodnik dla potencjalnych emitentów. Obligacje korporacyjne na Catalyst, Warszawa 2011, s

4 istotne różnice, będące efektem odmiennego charakteru tak pozyskanych środków (kapitał obcy lub kapitał własny). Najistotniejsze przewagi obligacji korporacyjnych to łatwość pozyskiwania kapitału oraz możliwość wykorzystania efektu tarczy podatkowej i dźwigni finansowej, natomiast finansowanie poprzez emisję akcji przoduje w zakresie bezpieczeństwa i możliwości korzystania z pozyskanego kapitału 17. Szczegóły zostały przedstawione w poniższej tabeli. Tabela 1. Porównanie finansowania kapitałem własnym (emisją akcji) i obcym (emisją obligacji korporacyjnych) Kapitał własny Kapitał obcy Pozyskiwanie nowego kapitału trudne łatwe Czas wykorzystywania kapitału nieograniczony ograniczony Możliwość wykorzystania kapitału dowolna ograniczona Ryzyko działalności poprawa płynności, spadek przedsiębiorstwa ryzyka wzrost ryzyka Dodatkowe korzyści brak dźwignia finansowa, tarcza podatkowa Źródło: Opracowanie własne na podstawie A. Wolak-Tuzimek, op. cit., s Istotne różnice występują również pomiędzy finansowaniem poprzez kredyt bankowy oraz emisję obligacji korporacyjnych. Przede wszystkim, poprzez umożliwienie kształtowania oprocentowania i spłaty zobowiązania, rynek kapitałowy nastawiony jest bardziej na emitenta, a także zapewnia szerszy dostęp do kapitału (bankowe limity zaangażowania środków mogą uniemożliwiać finansowanie znacznych projektów inwestycyjnych). Za rynkiem obligacji przemawia również efekt publicznej promocji związany z możliwością udziału w różnorakich konferencjach i prezentacjach, a dodatkowo obecność emitenta na GPW zwiększa jego wiarygodność w oczach innych podmiotów gospodarczych. Znaczną przewagę obligacji korporacyjnych stanowi również sposób spłaty zobowiązania, ponieważ emitent do ustalonego przez siebie dnia wykupu ponosi jedynie koszty odsetek. Brak obciążenia, typowymi dla kredytu bankowego, ratami o charakterze kapitałowym umożliwia swobodne finansowanie wieloletnich inwestycji. Z drugiej strony, notowanie obligacji narzuca na emitenta konieczność prowadzenia wysoce sformalizowanej polityki informacyjnej, podczas gdy kredytobiorca zobowiązany jest jedynie do dostarczania kredytodawcy informacji wymienionych w umowie kredytowej 18. Omówione wyżej różnice zostały zestawione w tabeli A. Wolak-Tuzimek, op. cit., s J. Mazurek, op. cit., s. 18

5 Tabela 2. Porównanie pozyskiwania kapitału w ramach kredytu bankowego oraz emisji obligacji korporacyjnych Kredyt bankowy Obligacje korporacyjne jeden kredytodawca, ew. wielu, niskie udziały w całej Liczba kapitałodawców konsorcjum banków kwocie całej emisji Wysokość i spłata ustala bank ustala emitent oprocentowania Zabezpieczenie zobowiązania Spłata zobowiązania Koszty Wymogi informacyjne Promocja ustala bank spłata w postaci kapitałowoodsetkowych rat, stanowiących obciążenie dla przedsiębiorstwa bank pobiera prowizje i opłaty związane z udzieleniem kredytu kredytobiorca przekazuje informacje jedynie na rzecz banku brak efektu dodatkowej promocji Źródło: Opracowanie własne na podstawie J. Mazurek, op. cit., s. 18. ustala emitent emitent spłaca najpierw odsetki, a kapitał dopiero w dniu wykupu emitent ponosi koszty organizacyjne i prawne sformalizowane (wymogi prawne) przekazywanie informacji publiczna promocja emitenta, wzrost wiarygodności Wymienione wyżej różnice świadczą o tym, że rynek obligacji przeznaczony jest głównie dla większych emitentów, którzy w przeciwieństwie do małych i średnich przedsiębiorstw, gotowi są ponieść koszty emisji. Obligacje korporacyjne to alternatywna metoda finansowania działalności gospodarczej, stanowiącą de facto element pośredni pomiędzy kredytowaniem a emisją papierów udziałowych. Ponadto Catalyst stwarza podmiotom gospodarczym warunki do przeprowadzania dużych projektów inwestycyjnych, jednocześnie nie wymuszając na nich zmian w strukturze własnościowej (akcjonariacie). Taka możliwość niewątpliwie wpływa pozytywnie na dalszy rozwój polskiej gospodarki. Obligacje korporacyjne jako alternatywny sposób oszczędzania i inwestowania Obligacje korporacyjnie oferują nie tylko odmienną, w stosunku do kredytu bankowego lub akcji, możliwość pozyskania kapitału przez emitenta. Mogą również stanowić ciekawą alternatywę wobec lokat bankowych, a także wchodzić w skład portfeli inwestycyjnych zarówno inwestorów indywidualnych jak i instytucjonalnych. Jak wynika z publikowanych przez Narodowy Bank Polski statystyk w dniu 30 września 2011 roku depozyty bankowe stanowiły dominującą formę oszczędności gospodarstw domowych. Ich wartość wyniosła 463,7 mld zł, co odpowiadało 37,9% wszystkich aktywów finansowych będących w posiadaniu w/w podmiotów, podczas gdy akcje i inne udziały kapitałowe stanowiły 25,39% wszystkich oszczędności, a dłużne papiery wartościowe - jedynie 0,58% 19. Niestety wysoka popularność depozytów bankowych nie idzie w parze z ich rentownością. Badania rynku lokat, dokonane przez firmę doradztwa finansowego Open Finance S.A., wskazują, że średnia, realna rentowność netto depozytów 12-miesięcznych 19 Narodowy Bank Polski: Sytuacja finansowa sektora gospodarstw domowych III kwartale 2011 r., s. 22

6 zakładanych na początku stycznia 2011 roku była ujemna i wyniosła -0,25% 20. Oznacza to, iż po uwzględnieniu stopy inflacji, a także podatku od zysków kapitałowych, jedynie w 11 spośród 34 przebadanych banków osiągnięto by realny zysk z lokat pieniężnych, przy czym realna stopa zwrotu nie przekroczyłaby 1,10% 21. Przyjmuje się, iż dochód z inwestycji w obligacje jest wyższy od dochodu osiąganego z tytułu ulokowania środków w formie depozytu bankowego 22. Jednocześnie, zgodnie z ogólną zależnością między zyskiem a ryzykiem, uzyskanie wyższej stopy zwrotu z inwestycji w obligacje powinno być obciążone większym ryzykiem inwestycyjnym 23. Natomiast porównując obligacje z instrumentami udziałowymi, jakimi są akcje, można stwierdzić, iż inwestycje w pierwsze z wymienionych charakteryzują się niższą rentownością. 24 Wyższa dochodowość akcji oznacza również większo ryzyko inwestycyjne. Jeden z powodów stanowi fakt, iż roszczenia obligatariuszy (posiadaczy obligacji) mają pierwszeństwo przed roszczeniami posiadaczy akcji - zarówno zwykłych jak i uprzywilejowanych 25. Poniższa tabela dokonuje klasyfikacji najczęściej dokonywanych inwestycji pod kątem trzech najważniejszych kryteriów: dochodu, ryzyka oraz płynności. Tabela 3. Charakterystyka dochodu, ryzyka i płynności wybranych inwestycji Rodzaj inwestycji Dochód Ryzyko Płynność Dzieło sztuki Wysoki Średnie Niska Nieruchomość Wysoki Średnie Niska Depozyt bankowy Niski Niskie Niska (brak zorganizowanego obrotu) Obligacja skarbowa Niski lub średni Niskie Wysoka Akcja spółki giełdowej Wysoki lub średni Wysokie Wysoka lub średnia (z wyjątkami) Źródło: K. Jajuga, Wprowadzenie do inwestycji finansowych, Warszawa 2009, s. 22 Należy jednak zaznaczyć, iż w obrębie danej grupy instrumentów finansowych występują odmienne ich rodzaje, cechujące się różnym stopniem dochodowości czy też ryzyka. Przykładowo, w przypadku obligacji, papiery, których emitentem jest Skarb Państwa wyróżniają się bardzo niskim poziomem ryzyka 26. Za bardziej rentowne i jednocześnie bardziej ryzykowne uchodzą obligacje przedsiębiorstw 27. Tym niemniej należy zwrócić uwagę, iż stopień zysku i ryzyka w przypadku obligacji korporacyjnych jest zróżnicowany i zależy od takich czynników jak m.in. kondycja finansowa emitenta 28. Lokowanie środków pieniężnych w obligacje przedsiębiorstw wiąże się z następującymi rodzajami ryzyka: ryzyko kredytowe, ryzyko stopy procentowej, ryzyko inflacji, 20 Open Finance - Doradcy Finansowi, 31 marca ibidem 22 Catalyst rynek obligacji GPW, 31 marca S. Thiel, Rynek kapitałowy i terminowy, Warszawa 2010, s ibidem s D. Podedworna-Tarnowska, Obligacje przedsiębiorstw jako źródło ich finansowania, w: A. Szablewski (red.), Zmienność rynków a wartość przedsiębiorstw, Warszawa 2010, s A. Sopoćko, Rynkowe instrumenty finansowe, Warszawa 2005, s K. Jajuga, Obligacje, Warszawa 2006, s W. Bień, Rynek papierów wartościowych, Warszawa 2004, s. 54

7 ryzyko przedterminowego wykupu, ryzyko płynności, ryzyko walutowe, ryzyko związane z niuansami prawa podatkowego, ryzyko ryzyka 29. Ryzyko kredytowe, zwane inaczej ryzykiem niewypłacalności emitenta jest podstawowym i najczęściej przytaczanym rodzajem ryzyka związanym z inwestowaniem w obligacje przedsiębiorstw. Oznacza ono sytuację, kiedy emitent nie jest w stanie terminowo wywiązywać się ze zobowiązań, które wynikają z obligacji - płatności odsetkowych oraz spłaty wartości nominalnej 30. Podstawowym instrumentem służącym do pomiaru, oceny i ograniczenia niniejszego ryzyka są tzw. ratingi emitentów. Credit-rating, poprzez kompleksową ocenę sytuacji finansowej emitenta bądź ocenę kondycji finansowej danej emisji, stanowi system oceny i klasyfikacji ryzyka kredytowego, mający na celu określenie zdolności emitenta do obsługi swoich zobowiązań w przyszłości 31. Analiza ta dokonywana jest przez agencje credit-ratingu, które wykonują odpowiednie analizy kredytowe i prezentują wnioski z przeprowadzonych badań w oparciu o ich własny system klasyfikacji, zwany ocenami bądź ratingami 32. Tabela 4. Oznaczenia ocen nadawanych przez agencje ratingowe i ich interpretacja. Moody's Standard & Poor's Fitch Interpretacja oceny Aaa AAA AAA Obligacje o najwyższej jakości Aa AA AA Obligacje o wysokiej jakości A A A Obligacje o dużym stopniu wiarygodności spłaty; istnieje jednak możliwość jego obniżenia w przyszłości Baa BBB BBB Obligacje średniej jakości. Spłata kapitału i wypłaty odsetek nie są zabezpieczone w najwyższym stopniu, Ba BB BB ani pozbawione gwarancji. Niższe kategorie tej klasy obligacji mają pewien charakter spekulacyjny. B B B B CCC CCC Caa CC CC Obligacje spekulacyjne o dużej niepewności. Ca C C C DDD DDD DD DD Znaczne ryzyko niewypłacalności D D Źródło: I. Pyka (red.), Rynek pieniężny i kapitałowy, Katowice 2003, s F. Fabozzi, Rynki obligacji. Analiza i strategie, Warszawa 1999, s ibidem, s D. Dziawgo, Credit-rating. Ryzyko i obligacje na międzynarodowym rynku finansowym, Warszawa 1997, s ibidem, s. 111

8 W przypadku systemu oceny obligacji można wyróżnić dwa poziomy: inwestycyjny oraz spekulacyjny. Zamieszczona na poprzedniej stronie tabela zawiera oznaczenia i krótką charakterystyką ocen nadawanych przez 3 najważniejsze agencje ratingowe na świecie. Warto równocześnie wspomnieć, iż na dzień dzisiejszy ( ) emitenci notowani na rynku obligacji korporacyjnych Catalyst nie mają obowiązku uzyskania ratingu dla swojej emisji. Z drugiej strony, od początku kryzysu finansowego systematycznie spada poziom zaufania jakim darzone są agencje ratingowe zarzuca się im m.in. brak obiektywności i niekompetencję, a także wytyka liczne błędy z przeszłości (wysokie ratingi upadających firm takich jak Enron oraz najwyższe ratingi przyznawane tzw. toksycznym derywatom) 33. Wydaje się, że jedynym skutecznym rozwiązaniem jest zwiększenie wymogów informacyjnych stosowanych wobec emitentów Catalyst co niestety dodatkowo podniosłoby koszt pozyskania kapitału. Kolejnym istotnym rodzajem jest ryzyko stopy procentowej. Określa ono prawdopodobieństwo zmiany (wzrostu lub spadku) dochodu z obligacji, spowodowanej zmianą stóp procentowych 34. Tyczy się wszystkich typów obligacji, jednakże najbardziej odczuwalne jest w przypadku obligacji kuponowych o zmiennym oprocentowaniu, gdyż oprocentowanie kuponu, a tym samym wysokość otrzymywanych odsetek, jest zmienne i zależy od poziomu rynkowych stóp procentowych. Do dwóch najważniejszych rodzajów ryzyka stopy procentowej można zaliczyć: ryzyko ceny obligacji, ryzyko reinwestycji. Ryzyko ceny obligacji wynika z chęci sprzedania obligacji przed terminem wykupu, na rynku wtórnym. Wtenczas jednym z czynników określających dochód z inwestycji w daną obligację jest cena sprzedaży obligacji, która zależy od poziomu stóp procentowych w momencie sprzedaży - zgodnie z zasadą, iż wzrost stopy procentowej powoduje spadek ceny obligacji, natomiast spadek stopy procentowej - wzrost ceny obligacji 35. Ryzyko reinwestycji wynika ze sposobu wyliczania dochodu z obligacji za pomocą tzw. rentowności do wykupu (ang. Yield to Maturity - YTM) 36. Zgodnie z tą metodą, w celu wyliczenia rentowności obligacji bierze się pod uwagę m.in. otrzymywane odsetki, które są ponownie reinwestowane. Zatem spadek stóp procentowych w trakcie trwania inwestycji przyczyni się do spadku dochodu z reinwestowanych odsetek, obniżając tym samym rentowność całej inwestycji w daną obligację. Ryzyko inflacji określa prawdopodobieństwo wystąpienia zdarzenia, gdzie wzrost poziomu inflacji uniemożliwi osiągnięcie zakładanej stopy zwrotu w założonym horyzoncie czasowym 37, co w przypadku bardzo dynamicznej stopy inflacji może przyczynić się nawet do osiągnięcia straty z inwestycji w ujęciu realnym. Ryzyko przedterminowego wykupu opisuje sytuację, w której emitent dokonuje spłaty swoich zobowiązań przed terminem wymagalności ustalonym w warunkach emisji. Z punktu widzenia inwestora takie rozwiązanie zawiera 3 wady, do których zaliczamy 38 : brak możliwości określenia, jakie przepływy pieniężne wystąpią w okresie do wykupu obligacji, 33 F. Kowalik, Nosił wilk razy kilka Co czeka agencje ratingowe?, Forbes, kwiecień K. Jajuga, Obligacje i akcje, Warszawa 2009, s K. Jajuga, Obligacje, op. cit., Warszawa 2006, s K. Jajuga, T. Jajuga, op. cit., s T. Puzyrewicz, Przewodnik dla inwestorów - obligacje na rynku Catalyst, Warszawa 2011, s F. Fabozzi, op. cit., s. 8

9 emitent dokonuje przedterminowego wykupu najczęściej w warunkach niskich stóp procentowych, co naraża inwestora na ryzyko reinwestycji, zysk kapitałowy z tytułu posiadania obligacji jest ograniczony, gdyż cena rynkowa obligacji nie może znacząco przewyższać ceny przedterminowego wykupu. Ryzyko płynności oznacza sytuację, w której inwestor, chcąc odsprzedać na rynku wtórnym posiadane obligacje, nie ma możliwości przeprowadzenia transakcji po założonej przez siebie cenie lub gdy złożenie dyspozycji powoduje niekorzystną dla inwestora zmianę ceny. W Polsce za najpłynniejsze obligacje uważa się obligacje skarbowe - mniejszy stopień płynności cechuje obligacje komunalne i korporacyjne 39. Ryzyko walutowe odnosi się jedynie do obligacji denominowanych w walutach obcych. Związane jest z sytuacją gdy niekorzystne fluktuacje kursów walutowych (deprecjacja waluty obcej) powodują zmniejszenie zysków z inwestycji w daną obligację. Kolejny rodzaj ryzyka wynika ze specyfiki polskiego prawa podatkowego oraz ze sposobu rozliczania transakcji na rynku Catalyst. Podstawę opodatkowania dochodu osiągniętego z tytułu otrzymanych odsetek od posiadanych obligacji stanowią odsetki otrzymane od emitenta. Natomiast ceny rozliczeniowe (transakcyjne) na rynku Catalyst to tzw. "ceny brudne" zawierające w sobie wartość nominału oraz narosłe do dnia transakcji odsetki. Zatem inwestor, nabywający obligację, przykładowo, na miesiąc przed terminem wypłaty odsetek, dokonuje kupna po cenie brudnej, zawierającej narosłe odsetki. Jego faktyczny dochód, w takim wypadku, stanowi różnica między przychodem (odsetkami otrzymanymi od emitenta) a kosztem uzyskania przychodu, (ceną nabycia obligacji - ceną brudną), natomiast podstawą opodatkowania jego dochodu są odsetki otrzymane od emitenta. W konsekwencji, płaci on podatek od dochodu wyższego od faktycznie osiągniętego, co zmniejsza zysk z inwestycji, a w skrajnych przypadkach, powoduje stratę 40. Ostatnim rodzajem jest tzw. ryzyko ryzyka. Jest ono określane jako niewiedza, na czym polega ryzyko danego instrumentu finansowego 41. Ryzyko ryzyka tyczy się przede wszystkim inwestorów indywidualnych, którzy często, w wyniku braku wiedzy bądź doświadczenia, pomijają istotne ryzyko związane z daną inwestycją bądź nie są w stanie go prawidłowo oszacować lub zinterpretować 42. Rynek Catalyst, będąc najmłodszym rynkiem papierów wartościowych, jest jednocześnie najdynamiczniej rozwijającym się segmentem polskiego rynku kapitałowego. Na koniec ubiegłego roku liczba emitentów obecnych na tym rynku wyniosła 100, co oznacza wzrost o 104% w ujęciu rocznym. Jeszcze dynamiczniej, o 153%, wzrosła liczba serii instrumentów notowanych na rynku 43. W segmencie obligacji korporacyjnych pod koniec ubiegłego roku obecnych było 66 przedsiębiorstw, które łącznie wyemitowały 140 serii dłużnych papierów wartościowych o wartości ponad 34,5 mld zł 44. W ciągu pierwszego kwartału 2012 roku liczby te wzrosły wynosząc odpowiednio 82 emitentów i 173 serii. Z punktu widzenia inwestorów indywidualnych znaczenie ma liczba instrumentów dostępnych za pośrednictwem platform obrotu prowadzonych przez Giełdę Papierów Wartościowych w Warszawie. Obecnie poprzez te platformy dostępnych jest 141 spośród K. Jajuga, Obligacje, op. cit., Warszawa 2006, s Catalyst rynek obligacji GPW, 31 marca F. Fabozzi, op. cit., s T. Puzyrewicz, op. cit., s Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie: Biuletyn statystyczny Catalyst 2010, 2011, s. 1-2, 44 ibidem

10 notowanych instrumentów, podczas gdy za pośrednictwem platform dla klientów hurtowych, prowadzonych przez BondSpot S.A., liczba dostępnych papierów wartościowych wynosi 103. Zdecydowana większość - 98,8% notowanych obligacji korporacyjnych to obligacje kuponowe. Jedynie dwie serie wyemitowane przez Europejski Bank Inwestycyjny to obligacje zerokuponowe. Średnie, roczne oprocentowanie kuponów dla obligacji korporacyjnych wynosi 10,34%, co zdecydowanie przewyższa rentowność lokat bankowych dostępnych obecnie na rynku, pozwalając ty samym na osiągnięcie większych zysków. Poniższa tabela przedstawia szczegółowy rozkład częstości oprocentowania kuponów obligacji korporacyjnych notowanych na rynku Catalyst. Tabela 5. Rozkład częstości oprocentowania kuponów w segmencie obligacji przedsiębiorstw na rynku Catalyst, stan na dzień Przedział Liczba serii % wszystkich serii poniżej 5% 2 1,17% 5% - 5,5% 3 1,75% 5,5% - 6% 4 2,34% 6% - 6,5% 6 3,51% 6,5% - 7% 3 1,75% 7% -7,5% 3 1,75% 7,5% - 8% 3 1,75% 8% - 8,5% 12 7,02% 8,5% - 9% 14 8,19% 9% - 9,5% 12 7,02% 9,5% - 10% 16 9,36% 10% - 10,5% 8 4,68% 10,5% - 11% 18 10,53% 11% - 11,5% 15 8,77% 11,5% - 12% 19 11,11% 12% - 12,5% 11 6,43% 12,5% - 13% 6 3,51% powyżej 13% 16 9,36% Źródło: Opracowanie własne na podstawie W przypadku obligacji kuponowych zdecydowanie przeważają obligacje o zmiennym oprocentowaniu, które stanowią blisko 78% spośród dostępnych 171. Konstrukcja takiego kuponu składa się ze stawki bazowej, którą najczęściej jest WIBOR3M bądź WIBOR6M oraz marży, która jest zróżnicowana i waha się, w zależności od emitenta, od ok. 0,5% do nawet 9%. Dla inwestorów stwarza to dodatkowe zagrożenie w postaci ryzyka zmiany stóp procentowych. Oprócz kuszącej, w porównaniu z lokatami bankowymi, rentowności, inwestycje w obligacje przedsiębiorstw wiążą się ze sporym ryzykiem, głównie o charakterze kredytowym. Rynek Catalyst, pomimo swojej stosunkowo krótkiej historii, zdążył już doświadczyć kilkukrotnego ogłoszenia niewypłacalności przez obecnych na rynku emitentów. Na chwilę obecną, podmiot zarządzający rynkiem nie wymaga uzyskania przez przedsiębiorstwo oceny ratingowej dla każdej emisji obligacji. W konsekwencji niewielu emitentów takowe oceny posiada, gdyż wiąże się to z dodatkowymi kosztami w trakcie emisji. Uniemożliwia to obiektywną estymację ryzyka kredytowego, szczególnie w przypadku początkujących i niedoświadczonych inwestorów.

11 Jednym ze sposobów określenia ryzyka niewypłacalności emitenta jest samodzielne badanie publikowanych przez niego sprawozdań finansowych oraz memorandum informacyjnego, co jednak wymaga wiedzy z zakresu sprawozdawczości finansowej i analizy ekonomiczno-finansowej przedsiębiorstwa. Alternatywą wobec takiego rozwiązania może być wybór obligacji jedynie tych przedsiębiorstw, których akcje są notowane na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie. Obecność na podstawowym rynku akcji GPW wiąże się z koniecznością spełnienia bardziej rygorystycznych, niż w przypadku Catalyst, warunków. Również obowiązki informacyjne takiej spółki są bardziej wyśrubowane, dzięki czemu emitent częściej dzieli się ze swoimi akcjonariuszami ważnymi informacjami. Należy jednak pamiętać, iż tego typu podejście nie może być uznane za regułę, gdyż bankructwa spółek zdarzały się również na rynku akcji, szczególnie tych notowanych na rynku NewConnect. Spośród obecnych na rynku Catalyst przedsiębiorstw, akcje 32 notowane są na podstawowym rynku GPW, natomiast akcje 15 - na rynku NewConnect. Pozostałe 35 spółek jest obecne jedynie na rynku Catalyst. Kolejnym mankamentem rynku Catalyst jest rażąco niska płynność notowanych na nim instrumentów. Wartość obrotów w całym 2011 roku wyniosła nieco ponad 1,2 mld zł, co przy 251 dniach sesyjnych daje średni dzienny obrót w wysokości zaledwie 4,84 mln zł 45. Tak niski wolumen naraża uczestników rynku na znaczne ryzyko płynności. Z punktu widzenia inwestorów istotne są również dwa kolejne parametry obligacji: wartość nominału oraz częstotliwość wypłacania odsetek. Wysoki nominał obligacji może stanowić barierę dla podmiotów posiadających niedostateczną ilość kapitału. Nominał zdecydowanej większości dostępnych obligacji korporacyjnych (86,1%) jest równy bądź mniejszy od zł. Można zatem pokusić się o stwierdzenie, iż większość dłużnych instrumentów finansowych notowanych na rynku Catalyst w segmencie korporacyjnym jest dostępna dla przeciętnego inwestora. Tabela 6. Wartości nominalne obligacji przedsiębiorstw notowanych na rynku Catalyst, stan na dzień Wartość nominalna Liczba serii % wszystkich serii 100,00 zł 24 13,87% 110,00 zł 1 0,58% 690,00 zł 1 0,58% 1 000,00 zł ,10% ,00 zł 13 7,51% ,00 zł 8 4,62% ,00 zł 1 0,58% ,00 zł 2 1,16% Źródło: Opracowanie własne na podstawie Drugi ze wspomnianych parametrów określa w jakich odstępach czasu inwestorzy otrzymują należne im odsetki naliczane od kuponu posiadanych obligacji. Zdecydowana większość emitentów preferuje wypłacanie odsetek w odstępach kwartalnych (42%) bądź półrocznych (54%). Jedynie spółka MIRACULUM zdecydowała się na regularne, comiesięczne wypłacanie odsetek. Raz do roku odsetki otrzymują ci inwestorzy, którzy zdecydowali się na kupno niektórych z serii wyemitowanych przez BBI ZENERIS NFI oraz BANK GOSPODARSTWA KRAJOWEGO a także PKO FINANCE AB. Ostatnie ze wspomnianych to obecnie jedyne obligacje denominowane w walucie strefy euro. 45 ibidem, s. 1

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. Niniejszym, MCI Capital Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. z siedzibą w Warszawie,

Bardziej szczegółowo

Inwestowanie w obligacje

Inwestowanie w obligacje Inwestowanie w obligacje Ile zapłacić za obligację aby uzyskać oczekiwaną stopę zwrotu? Jaką stopę zwrotu uzyskamy kupując obligację po danej cenie? Jak zmienią się ceny obligacji, kiedy Rada olityki ieniężnej

Bardziej szczegółowo

Oferta GPW dla samorządów. Emisja akcji i obligacji. Maj 2011

Oferta GPW dla samorządów. Emisja akcji i obligacji. Maj 2011 Oferta GPW dla samorządów. Emisja akcji i obligacji. Maj 2011 GŁÓWNY RYNEK AKCJI GPW Kapitalizacja spółek na GPW (mld zł) 1Q 2011: 10 debiutów na Głównym Rynku, w tym 2 spółki zagraniczne i 3 przeniesienia

Bardziej szczegółowo

Obligacje korporacyjne. marzec 2013

Obligacje korporacyjne. marzec 2013 Obligacje korporacyjne marzec 2013 Catalyst platforma obrotu obligacjami Rynek wtórny dla obligacji Pierwszy zorganizowany rynek obrotu papierami dłużnymi w Polsce GPW Nowatorskie rozwiązanie łączące w

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r. OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r. Na podstawie 28 ust. 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 listopada

Bardziej szczegółowo

OBLIGACJE PRZEDSIĘBIORSTW

OBLIGACJE PRZEDSIĘBIORSTW OBLIGACJE PRZEDSIĘBIORSTW GDAŃSK 2014 Agenda 1. Czym jest obligacja? Jakie przepisy prawne regulują obligacje korporacyjne? 2. Emisja obligacji, czy kredyt? 3. Rynek obligacji przedsiębiorstw 4. Wybrane

Bardziej szczegółowo

pozorom są to instrumenty dużo bardziej interesujące od akcji, oferujące dużo szersze możliwości zarówno inwestorom,

pozorom są to instrumenty dużo bardziej interesujące od akcji, oferujące dużo szersze możliwości zarówno inwestorom, Obligacje Obligacje Teraz pora zająć się obligacjami.. Wbrew pozorom są to instrumenty dużo bardziej interesujące od akcji, oferujące dużo szersze możliwości zarówno inwestorom, jak i emitentom. Definicja

Bardziej szczegółowo

Oferta Giełdy Papierów Wartościowych - Główny Rynek GPW, NewConnect i Catalyst. Marzec 2012

Oferta Giełdy Papierów Wartościowych - Główny Rynek GPW, NewConnect i Catalyst. Marzec 2012 Oferta Giełdy Papierów Wartościowych - Główny Rynek GPW, NewConnect i Catalyst. Marzec 2012 GŁÓWNY RYNEK AKCJI GPW Kapitalizacja spółek na GPW (mld zł) Spółki krajowe (mld zł) Spółki zagraniczne (mld zł)

Bardziej szczegółowo

Ewolucja rynku obligacji korporacyjnych. Jacek A. Fotek 29 września 2014 r.

Ewolucja rynku obligacji korporacyjnych. Jacek A. Fotek 29 września 2014 r. Ewolucja rynku obligacji korporacyjnych Jacek A. Fotek 29 września 2014 r. Trendy i możliwości Perspektywa makroekonomiczna - wysoki potencjał wzrostu w Polsce Popyt na kapitał - Wzrost zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

Rynek finansowy w Polsce

Rynek finansowy w Polsce finansowy w Polsce finansowy jest miejscem, na którym są zawierane transakcje kupna i sprzedaży różnych form kapitału pieniężnego, na różne terminy w oparciu o instrumenty finansowe. Uczestnikami rynku

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC BETA Specjalistycznego Funduszu Inwestycyjnego Otwartego z dnia 27 lutego 2015 r.

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC BETA Specjalistycznego Funduszu Inwestycyjnego Otwartego z dnia 27 lutego 2015 r. Ogłoszenie o zmianach statutu KBC BETA Specjalistycznego Funduszu Inwestycyjnego Otwartego z dnia 27 lutego 2015 r. KBC Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. działające jako organ KBC BETA Specjalistycznego

Bardziej szczegółowo

BANK BPH KONTYNUUJE DYNAMICZNY ROZWÓJ

BANK BPH KONTYNUUJE DYNAMICZNY ROZWÓJ Warszawa, 27 lipca 2005 r. Informacja prasowa BANK BPH KONTYNUUJE DYNAMICZNY ROZWÓJ Skonsolidowane wyniki finansowe Banku BPH po II kwartałach 2005 roku według MSSF osiągnięcie w I półroczu 578 mln zł

Bardziej szczegółowo

VII.1. Rachunek zysków i strat t Grupy BRE Banku

VII.1. Rachunek zysków i strat t Grupy BRE Banku VII.1. Rachunek zysków i strat t Grupy BRE Banku Grupa BRE Banku zakończyła rok 2012 zyskiem brutto w wysokości 1 472,1 mln zł, wobec 1 467,1 mln zł zysku wypracowanego w 2011 roku (+5,0 mln zł, tj. 0,3%).

Bardziej szczegółowo

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165 Finansowanie działalności przedsiebiorstwa przedsiębiorstw-definicja Przepływy pieniężne w przedsiębiorstwach Decyzje finansowe przedsiębiorstw Analiza finansowa Decyzje finansowe Krótkoterminowe np. utrzymanie

Bardziej szczegółowo

Inwestycje finansowe. Wycena obligacji. Stopa zwrotu z akcji. Ryzyko.

Inwestycje finansowe. Wycena obligacji. Stopa zwrotu z akcji. Ryzyko. Inwestycje finansowe Wycena obligacji. Stopa zwrotu z akcji. yzyko. Inwestycje finansowe Instrumenty rynku pieniężnego (np. bony skarbowe). Instrumenty rynku walutowego. Obligacje. Akcje. Instrumenty pochodne.

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R. Niniejszym, Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza o zmianie

Bardziej szczegółowo

Co to są finanse przedsiębiorstwa?

Co to są finanse przedsiębiorstwa? Akademia Młodego Ekonomisty Finansowanie działalności przedsiębiorstwa Sposoby finansowania działalności przedsiębiorstwa Kornelia Bem - Kozieł Wyższa Szkoła Ekonomii i Prawa w Kielcach 10 października

Bardziej szczegółowo

Rozwój systemu finansowego w Polsce

Rozwój systemu finansowego w Polsce Departament Systemu Finansowego Rozwój systemu finansowego w Polsce Warszawa 213 Struktura systemu finansowego (1) 2 Struktura aktywów systemu finansowego w Polsce w latach 25-VI 213 1 % 8 6 4 2 25 26

Bardziej szczegółowo

NOTA INFORMACYJNA DLA OBLIGACJI SERII A SPÓŁKI RUBICON PARTNERS NFI SA. obligacje zdefiniowane w punkcie 2 poniżej

NOTA INFORMACYJNA DLA OBLIGACJI SERII A SPÓŁKI RUBICON PARTNERS NFI SA. obligacje zdefiniowane w punkcie 2 poniżej NOTA INFORMACYJNA DLA OBLIGACJI SERII A SPÓŁKI RUBICON PARTNERS NFI SA Definicje i skróty Emitent Obligacje Odsetki Rubicon Partners NFI SA obligacje zdefiniowane w punkcie 2 poniżej odsetki od Obligacji,

Bardziej szczegółowo

Ze względu na przedmiot inwestycji

Ze względu na przedmiot inwestycji INWESTYCJE Ze względu na przedmiot inwestycji Rzeczowe (nieruchomości, Ziemia, złoto) finansowe papiery wartościowe polisy, lokaty) INWESTYCJE Ze względu na podmiot inwestowania Prywatne Dokonywane przez

Bardziej szczegółowo

Obligacje. Nieograniczone możliwości inwestowania

Obligacje. Nieograniczone możliwości inwestowania Obligacje Nieograniczone możliwości inwestowania Spis treści Obligacje... Kryteria podziału Obligacji... Rentowność a cena... Obligacje z Dyskontem i Premią... Przykład Obligacji... Jak inwestować w Obligacje?...

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

Forward Rate Agreement

Forward Rate Agreement Forward Rate Agreement Nowoczesne rynki finansowe oferują wiele instrumentów pochodnych. Należą do nich: opcje i warranty, kontrakty futures i forward, kontrakty FRA (Forward Rate Agreement) oraz swapy.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 30 czerwca 2015 r. Poz. 34. KOMUNIKAT Nr 42 KOMISJI EGZAMINACYJNEJ DLA AGENTÓW FIRM INWESTYCYJNYCH. z dnia 24 czerwca 2015 r.

Warszawa, dnia 30 czerwca 2015 r. Poz. 34. KOMUNIKAT Nr 42 KOMISJI EGZAMINACYJNEJ DLA AGENTÓW FIRM INWESTYCYJNYCH. z dnia 24 czerwca 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO Warszawa, dnia 30 czerwca 2015 r. Poz. 34 KOMUNIKAT Nr 42 KOMISJI EGZAMINACYJNEJ DLA AGENTÓW FIRM INWESTYCYJNYCH z dnia 24 czerwca 2015 r. w sprawie zakresu

Bardziej szczegółowo

Średnio ważony koszt kapitału

Średnio ważony koszt kapitału Średnio ważony koszt kapitału WACC Weighted Average Cost of Capital 1 Średnio ważony koszt kapitałuwacc Weighted Average Cost of Capital Plan wykładu: I. Koszt kapitału a metody dyskontowe II. Źródła finansowania

Bardziej szczegółowo

Finanse na rozwój firmy możliwości i sposoby pozyskania

Finanse na rozwój firmy możliwości i sposoby pozyskania Finanse na rozwój firmy możliwości i sposoby pozyskania Możliwości pozyskania środków pieniężnych Przedsiębiorstwo Finansowanie Aktywa Trwałe Aktywa Obrotowe Pasywa Kapitały Własne Kapitał Obcy Kapitał

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie Finansowe Subfunduszu SKOK Fundusz Funduszy za okres od 1 stycznia 2010 do 13 lipca 2010 roku. Noty objaśniające

Sprawozdanie Finansowe Subfunduszu SKOK Fundusz Funduszy za okres od 1 stycznia 2010 do 13 lipca 2010 roku. Noty objaśniające Noty objaśniające Nota-1 Polityka Rachunkowości Subfunduszu Sprawozdanie finansowe Subfunduszu na dzień 13 lipca 2010 roku zostało sporządzone na podstawie przepisów ustawy o rachunkowości z dnia 29 września

Bardziej szczegółowo

TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH

TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH ZAŁĄCZNIK NR 1 DO REGULAMINU TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH W ramach Zarządzania, Towarzystwo oferuje następujące Modelowe Strategie Inwestycyjne: 1. Strategia Obligacji: Cel inwestycyjny: celem

Bardziej szczegółowo

Materiały uzupełniające do

Materiały uzupełniające do Dźwignia finansowa a ryzyko finansowe Przedsiębiorstwo korzystające z kapitału obcego jest narażone na ryzyko finansowe niepewność co do przyszłego poziomu zysku netto Materiały uzupełniające do wykładów

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6

Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6 DZIENNIK URZĘDOWY KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6 TREŚĆ: Poz.: KOMUNIKATY KOMISJI EGZAMINACYJNEJ DLA AGENTÓW FIRM INWESTYCYJNYCH: 27 Komunikat Nr 20 Komisji Egzaminacyjnej

Bardziej szczegółowo

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl System finansowy w Polsce dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl Segmenty sektora finansowego (w % PKB) 2 27 212 Wielkość systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

Najlepsze miejsce. do obrotu obligacjami w Polsce

Najlepsze miejsce. do obrotu obligacjami w Polsce Najlepsze miejsce do obrotu obligacjami w Polsce GRUPAKAPITAŁOWAGPW BondSpot S.A. doświadczenie i rozwój BondSpot S.A. jest drugą, obok Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A., instytucją na polskim

Bardziej szczegółowo

ZASADY WYCENY AKTYWÓW FUNDUSZU WPROWADZONE ZE WZGLĘDU NA ZMIANĘ NORM PRAWNYCH. Wycena aktywów Funduszu, ustalenie zobowiązań i wyniku z operacji

ZASADY WYCENY AKTYWÓW FUNDUSZU WPROWADZONE ZE WZGLĘDU NA ZMIANĘ NORM PRAWNYCH. Wycena aktywów Funduszu, ustalenie zobowiązań i wyniku z operacji ZASADY WYCENY AKTYWÓW FUNDUSZU WPROWADZONE ZE WZGLĘDU NA ZMIANĘ NORM PRAWNYCH Wycena aktywów Funduszu, ustalenie zobowiązań i wyniku z operacji 1. Wycena Aktywów Funduszu oraz ustalenie Wartości Aktywów

Bardziej szczegółowo

Raport kwartalny Wierzyciel S.A. I kwartał 2011r. (dane za okres 01-01-2011r. do 31-03-2011r.)

Raport kwartalny Wierzyciel S.A. I kwartał 2011r. (dane za okres 01-01-2011r. do 31-03-2011r.) Raport kwartalny Wierzyciel S.A. I kwartał 2011r. (dane za okres 01-01-2011r. do 31-03-2011r.) Mikołów, dnia 9 maja 2011 r. REGON: 278157364 RAPORT ZAWIERA: 1. PODSTAWOWE INFORMACJE O EMITENCIE 2. WYBRANE

Bardziej szczegółowo

Informacja o działalności Grupy Kapitałowej Banku Millennium w I kwartale 2013 r.

Informacja o działalności Grupy Kapitałowej Banku Millennium w I kwartale 2013 r. INFORMACJA PRASOWA strona: 1 Warszawa, 25 kwietnia 2013 r. Informacja o działalności Grupy Kapitałowej Banku Millennium w I kwartale 2013 r. (Warszawa, 25 kwietnia 2013 r.) Zysk skonsolidowany Grupy Banku

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe banków w I półroczu 2013 r. 1

Wyniki finansowe banków w I półroczu 2013 r. 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 24 września 2013 r. Wyniki finansowe banków w I półroczu 2013 r. 1 W końcu czerwca 2013 r. działalność operacyjną prowadziły

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w okresie trzech kwartałów 2014 r

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w okresie trzech kwartałów 2014 r GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 19 grudnia 2014 r. Informacja sygnalna Wyniki finansowe banków w okresie trzech kwartałów 2014 r W końcu września 2014

Bardziej szczegółowo

Catalyst Oferta GPW dla samorządów. Beata Kacprzyk GPW Kwiecieo 2011

Catalyst Oferta GPW dla samorządów. Beata Kacprzyk GPW Kwiecieo 2011 Catalyst Oferta GPW dla samorządów Beata Kacprzyk GPW Kwiecieo 2011 Catalyst to pierwszy zorganizowany rynek obrotu papierami dłużnymi w Polsce nowatorskie rozwiązanie łączące w sobie cechy rynku regulowanego

Bardziej szczegółowo

Rola rynku obligacji Catalyst w finansowaniu rozwoju samorządów. Warszawa, 9 maja 2013

Rola rynku obligacji Catalyst w finansowaniu rozwoju samorządów. Warszawa, 9 maja 2013 Rola rynku obligacji Catalyst w finansowaniu rozwoju samorządów Warszawa, 9 maja 2013 Rynek obligacji nieskarbowych w Polsce Wartość rynku nieskarbowych instrumentów dłużnych do PKB w Polsce i na świecie

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny...

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny... Opis funduszy Spis treści Opis funduszy OF/ULS2/1/2015 Rozdział 1. Rozdział 2. Rozdział 3. Rozdział 4. Rozdział 5. Rozdział 6. Rozdział 7. Rozdział 8. Rozdział 9. Rozdział 10. Postanowienia ogólne...3

Bardziej szczegółowo

Top 5 Polscy Giganci

Top 5 Polscy Giganci lokata ze strukturą Top 5 Polscy Giganci Pomnóż swoje oszczędności w bezpieczny sposób inwestując w lokatę ze strukturą Top 5 Polscy Giganci to możliwy zysk nawet do 45%. Lokata ze strukturą Top 5 Polscy

Bardziej szczegółowo

Rynek kapitałowy. Rynek kapitałowy. Rynek kapitałowy. Rynek kapitałowy. Charakterystyka:

Rynek kapitałowy. Rynek kapitałowy. Rynek kapitałowy. Rynek kapitałowy. Charakterystyka: ogół transakcji kupna-sprzedaŝy, których przedmiotem są instrumenty finansowe o okresie wykupu dłuŝszym od roku; środki uzyskane z emisji tych instrumentów mogą być przeznaczone na działalność rozwojową

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA NA RYNKU OBLIGACJI KORPORACYJNYCH W 2014 ROKU

SYTUACJA NA RYNKU OBLIGACJI KORPORACYJNYCH W 2014 ROKU SYTUACJA NA RYNKU OBLIGACJI KORPORACYJNYCH W 2014 ROKU MACIEJ KABAT Główny Analityk INVISTA Dom Maklerski S.A. Warszawa, styczeń 2015 r. Rok 2014 był na rynku obligacji korporacyjnych wyjątkowy Rynek długu

Bardziej szczegółowo

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r.

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r. Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r. art. 12 ust. 2 Statutu Brzmienie dotychczasowe: 2. Cel Subfunduszu Global Partners Kredyt

Bardziej szczegółowo

Grupa BEST Prezentacja wyników finansowych za I półrocze 2015 r.

Grupa BEST Prezentacja wyników finansowych za I półrocze 2015 r. Grupa BEST Prezentacja wyników finansowych za I półrocze 2015 r. 27 sierpnia 2015 r. 1 I 27 NOTA PRAWNA Niniejsza prezentacja ma charakter wyłącznie promocyjny. Jedynym prawnym źródłem informacji o ofercie

Bardziej szczegółowo

Rynek kapitałowopieniężny. Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego

Rynek kapitałowopieniężny. Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego Rynek kapitałowopieniężny Wykład 1 Istota i podział rynku finansowego Uczestnicy rynku finansowego Gospodarstwa domowe Przedsiębiorstwa Jednostki administracji państwowej i lokalnej Podmioty zagraniczne

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. POSTANOWIENIA OGÓLNE 3 ROZDZIAŁ 2. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL DŁUŻNY 3 ROZDZIAŁ 3. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w okresie I-IX 2013 r. 1

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w okresie I-IX 2013 r. 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 20 grudnia 2013 r. Wyniki finansowe banków w okresie I-IX 2013 r. 1 W końcu września 2013 r. działalność operacyjną

Bardziej szczegółowo

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC Parasol Funduszu Inwestycyjnego Otwartego w dniu 28 października 2011 r.

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC Parasol Funduszu Inwestycyjnego Otwartego w dniu 28 października 2011 r. Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC Parasol Funduszu Inwestycyjnego Otwartego w dniu 28 października 2011 r. KBC Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. działające jako organ KBC Parasol Funduszu

Bardziej szczegółowo

OFERTA FINANSOWANIA FIRM, JAKĄ DAJE RYNEK KAPITAŁOWY. Beata Kacprzyk Giełda Papierów Wartościowych Czerwiec 2014

OFERTA FINANSOWANIA FIRM, JAKĄ DAJE RYNEK KAPITAŁOWY. Beata Kacprzyk Giełda Papierów Wartościowych Czerwiec 2014 OFERTA FINANSOWANIA FIRM, JAKĄ DAJE RYNEK KAPITAŁOWY Beata Kacprzyk Giełda Papierów Wartościowych Czerwiec 2014 Cykl rozwoju firmy, czyli od pomysłu do spółki giełdowej Zysk Pomysł Zasiew Startup Crowdfunding

Bardziej szczegółowo

Sposoby inwestowania posiadanych zasobów finansowych przez gospodarstwa domowe i podmioty gospodarcze. Rzeszów, 2011-02-22

Sposoby inwestowania posiadanych zasobów finansowych przez gospodarstwa domowe i podmioty gospodarcze. Rzeszów, 2011-02-22 Sposoby inwestowania posiadanych zasobów finansowych przez gospodarstwa domowe i podmioty gospodarcze Rzeszów, 2011-02-22 O czym będziemy mówić? Kilka informacji dotyczących rynku pieniężnego. Podstawowe

Bardziej szczegółowo

Wyniki Grupy Kapitałowej GETIN Holding za I kwartał 2009 roku

Wyniki Grupy Kapitałowej GETIN Holding za I kwartał 2009 roku Wyniki Grupy Kapitałowej GETIN Holding za I kwartał 2009 roku Prezentacja dla inwestorów i analityków niezaudytowanych wyników finansowych Warszawa, 15 maja 2009r. GETIN Holding w I kwartale 2009 roku

Bardziej szczegółowo

RYNKI INSTRUMENTY I INSTYTUCJE FINANSOWE RED. JAN CZEKAJ

RYNKI INSTRUMENTY I INSTYTUCJE FINANSOWE RED. JAN CZEKAJ RYNKI INSTRUMENTY I INSTYTUCJE FINANSOWE RED. JAN CZEKAJ Wstęp Część I. Ogólna charakterystyka rynków finansowych 1. Istota i funkcje rynków finansowych 1.1. Pojęcie oraz podstawowe rodzaje rynków 1.1.1.

Bardziej szczegółowo

Fundusz PKO Strategii Obligacyjnych FIZ

Fundusz PKO Strategii Obligacyjnych FIZ Fundusz PKO Strategii Obligacyjnych FIZ 1 Wpływ polityki pieniężnej na obszar makro i wyceny funduszy obligacji Polityka pieniężna kluczowym narzędziem w walce z recesją Utrzymująca się duża podaż taniego

Bardziej szczegółowo

Komunikat Nr 13 Komisji Egzaminacyjnej dla agentów firm inwestycyjnych z dnia 10 lutego 2009 r.

Komunikat Nr 13 Komisji Egzaminacyjnej dla agentów firm inwestycyjnych z dnia 10 lutego 2009 r. Komunikat Nr 13 Komisji Egzaminacyjnej dla agentów firm inwestycyjnych z dnia 10 lutego 2009 r. w sprawie ustalenia zakresu tematycznego egzaminu na agenta firmy inwestycyjnej Na podstawie art. 128 ust.

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianie statutu DFE Pocztylion Plus

Ogłoszenie o zmianie statutu DFE Pocztylion Plus Ogłoszenie o zmianie statutu DFE Pocztylion Plus Warszawa, 2014-07-18 Na podstawie 42 pkt 4 statutu Dobrowolnego Funduszu Emerytalnego Pocztylion Plus ( Fundusz ) Pocztylion-Arka Powszechne Towarzystwo

Bardziej szczegółowo

Studia niestacjonarne WNE UW Rynek kapitałowy

Studia niestacjonarne WNE UW Rynek kapitałowy Studia niestacjonarne WNE UW Rynek kapitałowy Architektura rynku kapitałowego w Polsce 10 października 2011 Założenia: Rynek kapitałowy to rynek funduszy średnio i długoterminowych Rynek kapitałowy składa

Bardziej szczegółowo

MIROSŁAWA CAPIGA. m #

MIROSŁAWA CAPIGA. m # MIROSŁAWA CAPIGA m # Katowice 2008 SPIS TREŚCI WSTĘP 11 CZĘŚĆ I DWUSZCZEBLOWOŚĆ SYSTEMU BANKOWEGO W POLSCE Rozdział 1 SPECYFIKA SYSTEMU BANKOWEGO 15 1.1. System bankowy jako element rynkowego systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

Deklaracja zasad polityki inwestycyjnej Nordea Dobrowolnego Funduszu Emerytalnego

Deklaracja zasad polityki inwestycyjnej Nordea Dobrowolnego Funduszu Emerytalnego www.nordeapolska.pl Deklaracja zasad polityki inwestycyjnej Nordea Dobrowolnego Funduszu Emerytalnego I. Cel inwestycyjny Celem inwestycyjnym Nordea Dobrowolnego Funduszu Emerytalnego ( Fundusz ) jest

Bardziej szczegółowo

Instrumenty strukturyzowane inwestycja na rynku kapitałowym w okresie kryzysu finansowego

Instrumenty strukturyzowane inwestycja na rynku kapitałowym w okresie kryzysu finansowego Katedra Inwestycji Finansowych i Zarządzania Ryzykiem Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Witold Szczepaniak Instrumenty strukturyzowane inwestycja na rynku kapitałowym w okresie kryzysu finansowego Rynek

Bardziej szczegółowo

Wykład: Rynki finansowe część I. prof. UG dr hab. Leszek Pawłowicz rok akadem. 2014/2015

Wykład: Rynki finansowe część I. prof. UG dr hab. Leszek Pawłowicz rok akadem. 2014/2015 Wykład: Rynki finansowe część I prof. UG dr hab. Leszek Pawłowicz rok akadem. 2014/2015 Zasadnicza część rynku finansowego służy pozyskiwaniu kapitału Rynek pozyskiwania kapitału to: 1. Rynek pozyskiwania

Bardziej szczegółowo

Zgodnie z 36 ust.1 pkt 2 Statutu Funduszu Inwestycyjnego Otwartego CitiPieniężny Fundusz ogłasza następujące zmiany w treści Statutu:

Zgodnie z 36 ust.1 pkt 2 Statutu Funduszu Inwestycyjnego Otwartego CitiPieniężny Fundusz ogłasza następujące zmiany w treści Statutu: Zgodnie z 36 ust.1 pkt 2 Statutu Funduszu Inwestycyjnego Otwartego CitiPieniężny Fundusz ogłasza następujące zmiany w treści Statutu: Cel inwestycyjny i zasady polityki inwestycyjnej Funduszu 1. Celem

Bardziej szczegółowo

Temat: Informacja o wstępnych skonsolidowanych wynikach finansowych za I półrocze 2015 roku Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A.

Temat: Informacja o wstępnych skonsolidowanych wynikach finansowych za I półrocze 2015 roku Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. Warszawa, dnia 13 sierpnia 2015 r. Temat: Informacja o wstępnych skonsolidowanych wynikach finansowych za I półrocze 2015 roku Grupy Kapitałowej Banku Handlowego w Warszawie S.A. Podstawa prawna: Zgodnie

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE Z DNIA 23 GRUDNIA 2015 r. O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO

OGŁOSZENIE Z DNIA 23 GRUDNIA 2015 r. O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO OGŁOSZENIE Z DNIA 23 GRUDNIA 2015 r. O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Niniejszym, Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza o zmianie

Bardziej szczegółowo

Matematyka finansowa 26.05.2014 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LXVII Egzamin dla Aktuariuszy z 26 maja 2014 r. Część I

Matematyka finansowa 26.05.2014 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. LXVII Egzamin dla Aktuariuszy z 26 maja 2014 r. Część I Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy LXVII Egzamin dla Aktuariuszy z 26 maja 2014 r. Część I Matematyka finansowa WERSJA TESTU A Imię i nazwisko osoby egzaminowanej:... Czas egzaminu: 100 minut 1 1. Przyjmijmy

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji systemu SKOK w I kwartale 2014 r.

Raport o sytuacji systemu SKOK w I kwartale 2014 r. Raport o sytuacji systemu SKOK w I kwartale 214 r. Departament Bankowości Spółdzielczej i Spółdzielczych Kas Oszczędnościowo-Kredytowych Warszawa, czerwiec 214 1 Najważniejsze spostrzeżenia i wnioski W

Bardziej szczegółowo

PRZEDSIĘBIORSTWO NA RYNKU KAPITAŁOWYM. Praca zbiorowa pod redakcją Gabrieli Łukasik

PRZEDSIĘBIORSTWO NA RYNKU KAPITAŁOWYM. Praca zbiorowa pod redakcją Gabrieli Łukasik PRZEDSIĘBIORSTWO NA RYNKU KAPITAŁOWYM Praca zbiorowa pod redakcją Gabrieli Łukasik Katowice 2007 SPIS TREŚCI WSTĘP 9 I. WPŁYW ROZWOJU RYNKU KAPITAŁOWEGO NA WYBORY WSPÓŁCZESNEGO - PRZEDSIĘBIORSTWA 13 1.

Bardziej szczegółowo

Instytucje rynku kapitałowego

Instytucje rynku kapitałowego Instytucje rynku kapitałowego Współczesny, regulowany rynek kapitałowy nie mógłby istnieć bez instytucji, które zajmują się jego nadzorowaniem, zapewnieniem bezpieczeństwa obrotu, a także pośredniczeniem.

Bardziej szczegółowo

1. Za pieniądze wpłacone do funduszu inwestycyjnego jego uczestnik nabywa:

1. Za pieniądze wpłacone do funduszu inwestycyjnego jego uczestnik nabywa: 1. Za pieniądze wpłacone do funduszu inwestycyjnego jego uczestnik nabywa: akcje, obligacje i bony skarbowe 3,92% 6 prawa poboru 0,00% 0 jednostki uczestnictwa 94,12% 144 dywidendy 1,96% 3 2. W grupie

Bardziej szczegółowo

2. Fundusz jest przeznaczony dla osób oczekujących długoterminowego wzrostu wartości oszczędności, które decyzję co do struktury aktywów Funduszu

2. Fundusz jest przeznaczony dla osób oczekujących długoterminowego wzrostu wartości oszczędności, które decyzję co do struktury aktywów Funduszu OGŁOSZENIE Zarząd ING Powszechne Towarzystwo Emerytalne Spółka Akcyjna informuje, że Komisja Nadzoru Finansowego decyzją nr DLU/WFE/612/22/5/14/KM z dnia 8 września 2014 roku wyraziła zgodę na zmianę Statutu

Bardziej szczegółowo

TEST OCENY ODPOWIEDNIOŚCI OFEROWANYCH INSTRUMENTÓW I PRODUKTÓW FINANSOWYCH PRESTIGE

TEST OCENY ODPOWIEDNIOŚCI OFEROWANYCH INSTRUMENTÓW I PRODUKTÓW FINANSOWYCH PRESTIGE TEST OCENY ODPOWIEDNIOŚCI OFEROWANYCH INSTRUMENTÓW I PRODUKTÓW FINANSOWYCH PRESTIGE Bank Millennium S.A. z siedzibą w Warszawie, ul. Stanisława Żaryna 2A, 02-593 Warszawa, wpisany pod nr KRS 0000010186

Bardziej szczegółowo

Rating Proces pozyskania oceny ratingowej

Rating Proces pozyskania oceny ratingowej Rating Proces pozyskania oceny ratingowej Ocena ratingowa definicja i zakres Skala ocen ratingowych Zalety posiadania oceny ratingowej Proces nadawania oceny ratingowej Główne założenia m.st. Warszawy

Bardziej szczegółowo

Nowa Perspektywa, Kapitalna Przyszłość

Nowa Perspektywa, Kapitalna Przyszłość Ubezpieczenia: Nowa Perspektywa, Kapitalna Przyszłość Regulamin Ubezpieczeniowych Funduszy Kapitałowych REGULAMIN UBEZPIECZENIOWYCH FUNDUSZY KAPITAŁOWYCH (RUFK/NPER/3/2009) Załącznik do: 1) Ogólnych Warunków

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁ INFORMACYJNY

MATERIAŁ INFORMACYJNY MATERIAŁ INFORMACYJNY Strukturyzowane Certyfikaty Depozytowe powiązane z indeksem S&P 500 ze 100% gwarancją zainwestowanego kapitału w Dniu Wykupu Emitent Bank BPH SA Numer Serii Certyfikatów Depozytowych

Bardziej szczegółowo

Pioneer Pekao Investments Śniadanie prasowe

Pioneer Pekao Investments Śniadanie prasowe Pioneer Pekao Investments Śniadanie prasowe Warszawa, 06 maja 2010 r. Agenda Wyniki sprzedażowe Pioneer Pekao TFI Rynek obligacji nieskarbowych Odpowiedź Pioneer Pekao TFI nowe produkty Strona 2 Wyniki

Bardziej szczegółowo

Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym. Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski

Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym. Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski Aktywa instytucji finansowych w Polsce w latach 2000-2008 (w mld zł) 2000 2001 2002 2003

Bardziej szczegółowo

CATALYST nowy rynek obligacji. Łódź, 3 grudnia 2009 r.

CATALYST nowy rynek obligacji. Łódź, 3 grudnia 2009 r. CATALYST nowy rynek obligacji Łódź, 3 grudnia 2009 r. 1 Wartość emisji jako % PKB 180,00% Wartość emisji papierów dłużnych wyemitowanych przez przedsiębiorstwa i instytucje finansowe jako % PKB 160,00%

Bardziej szczegółowo

Warunki dopuszczenia akcji do obrotu giełdowego

Warunki dopuszczenia akcji do obrotu giełdowego Podstawowym warunkiem dopuszczenia akcji spółki do obrotu giełdowego na rynku podstawowym jest sporządzenie i zatwierdzenie odpowiedniego dokumentu informacyjnego przez odpowiedni organ nadzoru, chyba

Bardziej szczegółowo

Wyniki sprzedaży obligacji skarbowych w sierpniu 2014 r.

Wyniki sprzedaży obligacji skarbowych w sierpniu 2014 r. Informacja prasowa Warszawa, 15 września 2014 r. Wyniki sprzedaży obligacji skarbowych w sierpniu 2014 r. Sierpień był kolejnym miesiącem, w którym wartość sprzedaży obligacji Skarbu Państwa wzrosła. Wciąż

Bardziej szczegółowo

W Polsce emisję i obrót obligacjami regulują różne akty prawne. Najważniejsze z nich to:

W Polsce emisję i obrót obligacjami regulują różne akty prawne. Najważniejsze z nich to: Jesteś tu: Bossa.pl Obligacja, podobnie jak akcja, jest papierem wartościowym. W przeciwieństwie jednak do akcji dającej prawo do udziału w majątku firmy, obligacja jest papierem dłużnym, narzędziem kredytu

Bardziej szczegółowo

GRUPA KAPITAŁOWA NOBLE BANK S.A. PRZEGLĄD WYNIKÓW FINANSOWYCH ZA IV KWARTAŁ 2009 ROKU. 8 Marca 2010 r.

GRUPA KAPITAŁOWA NOBLE BANK S.A. PRZEGLĄD WYNIKÓW FINANSOWYCH ZA IV KWARTAŁ 2009 ROKU. 8 Marca 2010 r. GRUPA KAPITAŁOWA NOBLE BANK S.A. PRZEGLĄD WYNIKÓW FINANSOWYCH ZA IV KWARTAŁ 2009 ROKU 8 Marca 2010 r. ZASTRZEŻENIE Niniejsza prezentacja została opracowana wyłącznie w celu informacyjnym na potrzeby klientów

Bardziej szczegółowo

Organizacja rynku kapitałowego i funkcjonowanie Giełdy

Organizacja rynku kapitałowego i funkcjonowanie Giełdy Organizacja rynku kapitałowego i funkcjonowanie Giełdy Warszawa, 28 sierpnia 2012 r. www.gpwirk.pl kapitałowy, a rynek finansowy pieniężny kapitałowy pożyczkowy walutowy instrumentów pochodnych Obejmuje

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁ INFORMACYJNY

MATERIAŁ INFORMACYJNY MATERIAŁ INFORMACYJNY Strukturyzowane Certyfikaty Depozytowe Lokata inwestycyjna powiązana z rynkiem akcji ze 100% ochroną zainwestowanego kapitału w Dniu Wykupu Emitent Bank BPH SA Numer Serii Certyfikatów

Bardziej szczegółowo

Po co emitować obligacje? Sławomir Horbaczewski, Prezes Zarządu Wikana S.A.

Po co emitować obligacje? Sławomir Horbaczewski, Prezes Zarządu Wikana S.A. Po co emitować obligacje? Sławomir Horbaczewski, Prezes Zarządu Wikana S.A. Plan prezentacji Sytuacja na rynku długu korporacyjnego Catalyst a popularność obligacji Kapitał własny a kapitał obcy Obligacje

Bardziej szczegółowo

Inwestycje jako kategoria ekonomiczna i finansowa

Inwestycje jako kategoria ekonomiczna i finansowa Inwestycje jako kategoria ekonomiczna i finansowa - brak jednoznacznej interpretacji terminu inwestycja - termin ten podlegał ewolucji. Obecnie rozróżnia się inwestycje jako kategorię ekonomiczną i jako

Bardziej szczegółowo

OPIS INSTRUMENTÓW FINANSOWYCH OBJĘTYCH WYMOGAMI MIFID W BANKU OCHRONY ŚRODOWISKA S.A.

OPIS INSTRUMENTÓW FINANSOWYCH OBJĘTYCH WYMOGAMI MIFID W BANKU OCHRONY ŚRODOWISKA S.A. OPIS INSTRUMENTÓW FINANSOWYCH OBJĘTYCH WYMOGAMI MIFID W BANKU OCHRONY ŚRODOWISKA S.A. 1 SPIS TREŚCI A. Transakcje zabezpieczające ryzyko walutowe 3 Transakcje FX Forward 3 B. Transakcje zabezpieczające

Bardziej szczegółowo

Rodzaje strategii inwestycyjnych oferowanych przez Firmę Inwestycyjną

Rodzaje strategii inwestycyjnych oferowanych przez Firmę Inwestycyjną Załącznik do Uchwały Zarządu nr 34/2015 z dnia 10 grudnia 2015 r. Załącznik nr 1 do Regulaminu świadczenia usług zarządzania portfelem przez RDM Wealth Management S.A. na rzecz Klienta Detalicznego Rodzaje

Bardziej szczegółowo

KOSZT KAPITAŁU. Nie ma nic za darmo

KOSZT KAPITAŁU. Nie ma nic za darmo KOSZT KAPITAŁU Nie ma nic za darmo 1 Skąd się biorą pieniądze w firmie? 2 Koszty pozyskania kapitału tarcza podatkowa Finansowanie działalności związane jest z koniecznością ponoszenia przez przedsiębiorstwo

Bardziej szczegółowo

Matematyka finansowa 11.10.2004 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. XXXIII Egzamin dla Aktuariuszy - 11 października 2004 r.

Matematyka finansowa 11.10.2004 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. XXXIII Egzamin dla Aktuariuszy - 11 października 2004 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy XXXIII Egzamin dla Aktuariuszy - 11 października 2004 r. Część I Matematyka finansowa Imię i nazwisko osoby egzaminowanej:... WERSJA TESTU Czas egzaminu: 100 minut

Bardziej szczegółowo

zatwierdzonego decyzją Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 14 czerwca 2013 r. (DFI/II/4034/31/15/U/2013/13-12/AG)

zatwierdzonego decyzją Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 14 czerwca 2013 r. (DFI/II/4034/31/15/U/2013/13-12/AG) ANEKS NR 2 DO PROSPEKTU EMISYJNEGO CERTYFIKATÓW INWESTYCYJNYCH SERII A, B, C, D PKO GLOBALNEJ STRATEGII FUNDUSZ INWESTYCYJNY ZAMKNIĘTY zatwierdzonego decyzją Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 14 czerwca

Bardziej szczegółowo

Instrumenty Rynku Pieniężnego

Instrumenty Rynku Pieniężnego Rodzaje i opis instrumentów finansowych wchodzących w skład portfeli Definicje pojęć użytych w opisie instrumentów Zmienność ceny miara niepewności co do przyszłej wartości instrumentu finansowego, im

Bardziej szczegółowo

1 Regulamin UFK ING Portfel Inwestycyjny Stabilny str 2-3. 2 Regulamin UFK ING Portfel Inwestycyjny Wzrostowy str 4-5

1 Regulamin UFK ING Portfel Inwestycyjny Stabilny str 2-3. 2 Regulamin UFK ING Portfel Inwestycyjny Wzrostowy str 4-5 REGULAMINY FUNDUSZY 1 Regulamin UFK ING Portfel Inwestycyjny Stabilny str 2-3 2 Regulamin UFK ING Portfel Inwestycyjny Wzrostowy str 4-5 3 Regulamin UFK ING Akcji str 6-7 4 Regulamin UFK ING (L) Ameryki

Bardziej szczegółowo

1. Dane uzupełniające o pozycjach bilansu i rachunku wyników z operacji funduszu:

1. Dane uzupełniające o pozycjach bilansu i rachunku wyników z operacji funduszu: DODATKOWE INFORMACJE i OBJAŚNIENIA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA OKRES OD 18 GRUDNIA 2003 ROKU DO 31 GRUDNIA 2004 ROKU DWS POLSKA FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO MIESZANEGO STABILNEGO WZROSTU 1. Dane uzupełniające

Bardziej szczegółowo

które są stopami stałymi w umownych okresach utrzymywania wkładów.

które są stopami stałymi w umownych okresach utrzymywania wkładów. OPROCENTOWANIE ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH W WALUCIE POLSKIEJ GROMADZONYCH NA RACHUNKACH BANKOWYCH I KREDYTÓW W WALUCIE POLSKIEJ UDZIELANYCH PRZEZ PKO BP S.A. KLIENTOM OBSZARU BANKOWOŚCI KORPORACYJNEJ I INWESTYCYJNEJ

Bardziej szczegółowo

Papiery komercyjne, Bankowe papiery wartościowe. Ernest Zapendowski Maciej Gawarecki

Papiery komercyjne, Bankowe papiery wartościowe. Ernest Zapendowski Maciej Gawarecki Papiery komercyjne, Bankowe papiery wartościowe Ernest Zapendowski Maciej Gawarecki Plan prezentacji Papiery komercyjne Bankowe papiery wartościowe: Listy Zastawne Certyfikaty depozytowe Bony oszczędnościowe

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji systemu SKOK w I kwartale 2013

Raport o sytuacji systemu SKOK w I kwartale 2013 Raport o sytuacji systemu SKOK w I kwartale 2013 Raport został opracowany w oparciu o dane finansowe kas przekazane do UKNF na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 stycznia 2013 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

Roczne Sprawozdanie Finansowe SKOK Fundusz Inwestycyjny Otwarty Obligacji za okres od 21 maja 2007 do 31 grudnia 2007 roku.

Roczne Sprawozdanie Finansowe SKOK Fundusz Inwestycyjny Otwarty Obligacji za okres od 21 maja 2007 do 31 grudnia 2007 roku. Noty objaśniające Nota-1 Polityka Rachunkowości Funduszy Sprawozdanie finansowe Funduszu na dzień 31 grudnia 2007 roku zostało sporządzone na podstawie przepisów ustawy o rachunkowości z dnia 29 września

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianach w treści statutu PKO Obligacji Korporacyjnych fundusz inwestycyjny zamknięty (nr 5/2013)

Ogłoszenie o zmianach w treści statutu PKO Obligacji Korporacyjnych fundusz inwestycyjny zamknięty (nr 5/2013) Warszawa, dnia 24 kwietnia 2013 roku Ogłoszenie o zmianach w treści statutu PKO Obligacji Korporacyjnych fundusz inwestycyjny zamknięty (nr 5/2013) 1. - w artykule 3 pkt 6 otrzymuje następujące brzmienie:

Bardziej szczegółowo