POJĘCIE I RODZAJE RYZYKA BANKOWEGO

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "POJĘCIE I RODZAJE RYZYKA BANKOWEGO"

Transkrypt

1 Studia i Materiały. Miscellanea Oeconomicae Rok 17, Nr 1/2013 Wydział Zarządzania i Administracji Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach L u d z i e, z a r z ą d z a n i e, g o s p o d a r k a Sylwia Pustuł, Magdalena Sitek 1 POJĘCIE I RODZAJE RYZYKA BANKOWEGO Wstęp W działalności ekonomicznej, a zwłaszcza w działalności bankowej, nie można uniknąć ryzyka. Jest ono nieodłączną cechą bankowości od zarania jej dziejów. Banki poprzez podejmowanie ryzyka osiągają i pomnażają swoje zyski. Spośród wielu zadań bankowych, kredytowanie jest nie tylko najważniejszą ale i najtrudniejszą działalnością. W działalności kredytowej ryzyko jest nie do uniknięcia, gdyż w momencie podejmowania decyzji nie dysponuje się pełną, wiarygodną i pewną informacją. Nie zawsze też trafnie można przewidzieć dalszy rozwój wydarzeń. Nie da się również wykluczyć błędów w informacji i ich interpretacji. Istotnym elementem ryzyka są też niekorzystne zmiany otoczenia gospodarczego przy złej koniunkturze ryzyko kredytowe silnie wzrasta. Dlatego też działalność kredytowa powinna być kontrolowana, przede wszystkim pod kątem dokładnej analizy ryzyka i stworzenia systemu jego monitorowania. Bank, który chciałby całkowicie uniknąć ryzyka, nie mógłby podejmować żadnej z czynności bankowej, nie osiągałby więc zysków. Niniejsza praca składa się z czterech części. W pierwszej została przedstawiona istota ryzyka bankowego oraz czynniki które na niego wpływają. W drugiej części przedstawiona została klasyfikacja ryzyka bankowego według różnych kryteriów. Trzecia część dotyczy zarządzania ryzykiem bankowym, które związane jest z trzema etapami. Ostania część dotyczy procedur kredytowych jako instrumentu ograniczania ryzyka. 1 Sylwia Pustuł, Magdalena Sitek, studenci, Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach, Studenckie Koło Naukowe KONCEPT. 435

2 1. Istota ryzyka bankowego W literaturze można spotkać różne definicje ryzyka kredytowego. M. Rajczyk ryzyko bankowe definiuje jako niebezpieczeństwo pogorszenia wyniku finansowego oraz powstania nieprawidłowości, które mogą powodować w ostatecznych przypadkach nawet upadłość banku 2. Natomiast Fedorowicz ryzyko bankowe określa jako możliwość powstania zysków i strat w wyniku niepewności (rozbieżności między rzeczywistością a przewidywaniami) co do przebiegu zjawisk związanych z działalnością bankową 3. Na występowanie ryzyka w działalności bankowej mają wpływ różne czynniki które możemy podzielić zewnętrzne oraz wewnętrzne. Do determinantów zewnętrznych zaliczamy: 1. czynniki makroekonomiczne, na które wpływa polityka gospodarcza państwa i polityka monetarna banku centralnego. Są to: zmiana siły nabywczej pieniądza krajowego; zmiana wartości parametrów rynkowych np. kursów walutowych; rosnące deficyty budżetowe oraz zadłużenie krajów rozwijających się; 2. czynniki regulujące 4 : zmiana przepisów regulujących działalność banków; deregulacje (znoszenie ograniczeń administracyjnych na rynkach finansowych); zmiany w obszarze przepisów prawa podatkowego czy też dewizowego; 3. czynniki popytowe i podażowe panujące na rynkach finansowych oraz wzrost znaczenia instrumentów finansowych i pochodnych; 4. relatywne zmniejszenie roli banków jako tradycyjnych pośredników finansowych przyjmujących depozyty i udzielających kredytów; 5. inne czynniki zewnętrzne to np. klęski żywiołowe, zamachy terrorystyczne, katastrofy. Drugą grupą czynników wpływających na ryzyko bankowe stanowią czynniki wewnętrzne. Wyróżniamy tu dwie główne sfery czynników: 1. odnoszące się do czynnika ludzkiego poziom kwalifikacji pracowników banku, ich stosunek do obowiązków służbowych, decyzje i zachowania pracowników, uczciwość. 2. czynniki techniczne postęp techniczny, rozwój informatyki i telekomunikacji 5. Ryzyko bankowe wiąże się z niezwykle ważną rolą, jaką pełnią banki w gospodarce narodowej. Rola ta sprowadza się do trzech najbardziej istotnych dziedzin działalności banku, którymi są 6 : udział w kreacji pieniądza, 2 M. Rajczyk, Podstawy bankowości komercyjnej, Fundacja Banku Śląskiego, Bielsko Biała 1997, s Z. Fedorowicz, Ryzyko bankowe, Warszawa 1996, s M. Zalewska, Współczesna bankowość, Delfin, Warszawa 2007, s M. Górski, Rynkowy system finansowy, PWN, Warszawa 2009, s W.L. Jaworski, Banki, rynek, operacje, polityka, Poltex, Warszawa 2002, s

3 udział w społecznym podziale pracy, dokonywanie alokacji i transformacji środków. Udział w kreacji pieniądza następuje poprzez wzrost wielkości kredytów udzielanych przez banki, a także przez zwiększenie zakupu walut obcych 7. Udział w społecznym podziale pracy polega na tym, iż bank jest przedsiębiorstwem, który prowadzi działalność mającą na celu przejęcie od jednostek gospodarczych i osób fizycznych czynności finansowych 8. Dokonywanie alokacji i transformacji środków to spełnianie przez bank istotnej roli jako instytucji transformacyjnej, pośredniczącej w doprowadzaniu do wzajemnego uzgadniania różniących się struktur podaży i popytu. Odnosi się to zwłaszcza do transformacji informacji, wielkości zapotrzebowanej sumy pieniędzy, transformacji terminu i transformacji ryzyka Rodzaje ryzyka bankowego W literaturze można znaleźć co najmniej kilkadziesiąt różnorodnych klasyfikacji rodzajów ryzyka bankowego. Najogólniej ryzyko bankowe możemy podzielić na ryzyko subiektywne, nazywane też wewnątrzbankowym, i ryzyko obiektywne wynikające z czynników zewnętrznych, na które bank nie ma wpływu. Ryzyko wewnątrzbankowe wynika przede wszystkim 10 : ze złej organizacji banku i błędów w polityce kadrowej, prowadzących do złej pracy części pracowników pionów kredytowych; ze złych procedur kredytowych i nieumiejętności kontroli ich wykonania; z podatności części pracowników pionów kredytowych na przekupstwo ze strony osób wyłudzających kredyty. Wśród ryzyk w działalności bankowej można wyróżnić: ryzyko w obszarze finansowym związane jest z charakterem działalności np. ryzyko walutowe, ryzyko kredytowe; ryzyko w obszarze techniczno-operacyjnym związane z prowadzeniem działalności np. ryzyko personalne, ryzyko związane z organizacją pracy. Wśród ryzyk występujących w obszarze finansowym wyróżniamy 11 : 1. Ryzyko płynności: czyli groźba przejściowej lub całkowitej utraty płynności przez bank, w wyniku czego traci on zdolność do spłacania swych zobowiązań. Przyczyny występowania ryzyka płynności można podzielić na dwie grupy: wewnętrzne i zewnętrzne. Przyczyny zewnętrzne spowodowane stopniem rozwoju rynku finansowego, polityką banku centralnego i zmianami gospodarczymi, powodującymi np. gwałtowne wycofywanie wkładów przez klientów. Do przyczyn wewnętrznych zaliczamy: 7 Ibidem, s Ibidem, s Ibidem, s Z. Dobosiewicz, Kredyty i gwarancje kredytowe, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2007, s M. Iwonicz-Drozdowska, Bankowość zagadnienia podstawowe, Poltext, Warszawa 2010, s

4 438 niespodziewany wzrost depozytów wycofanych przed terminem; głębokość oraz różnorodność rynku finansowego; nieprzewidziane koszty poniesione przez bank; preferencje klientów banku co do typu i poziomu ryzyka, sytuacja gospodarcza otoczenia, w jakim działają klienci banku. 2. Ryzyko związane z partnerem transakcji; czyli niebezpieczeństwo niezrealizowania przez bank założonego wyniku na skutek częściowej lub całkowitej straty, wynikającej z nie wywiązywania się ze swoich obowiązków przez partnera transakcji lub pogorszenia jego standingu. Może być to ryzyko, na które narażony jest bank w przypadku: niespłacenia przez kredytobiorcę zaciągniętych kredytów; utraty wartości udziałów posiadanych w innych firmach; nie wypłacania dywidendy przez firmy, w których bank ma udziały lub akcje; spadku kursu posiadanych akcji; straty z tytułu spadku wartości dłużnych papierów wartościowych. 3. Ryzyko rynkowe: określane też jako cenowe, którego przyczyną jest niekorzystne dla banku kształtowanie się na rynku stóp procentowych, kursów walut i kursów akcji. Ryzyko rynkowe odnosi się do czynników, które wywierają wpływ na osoby lub firmy, ale są od nich niezależne tj. nie mogą być kontrolowane (nawet częściowo) przez żaden pojedynczy podmiot. Zaliczamy tu: ryzyko stopy procentowej, spowodowane niekorzystnymi tendencjami w zakresie rynkowych stóp procentowych; ryzyko walutowe; ryzyko spadku kursu akcji, wynikające z ogólnego pogorszenia się koniunktury na giełdzie ryzyko surowcowe, wynikające z posiadania przez bank otwartych pozycji w instrumentach finansowych opiewających na ceny surowców; ryzyko z tytułu transakcji pozabilansowych instrumentami pochodnymi. 4. Ryzyko kredytowe: za najbardziej charakterystyczny rodzaj ryzyka bankowego uważa się ryzyko kredytowe, gdy kredytobiorca nie zwraca w ustalonym terminie przypadających spłat rat kapitałowych wraz z uzgodnionymi odsetkami i prowizjami. W ujęciu szerokim ryzyko kredytowe jako ryzyko nie wywiązania się ze swoich zobowiązań partnera transakcji zawieranej przez bank. Ryzyko to dotyczy 12 : kredytów; gwarancji, poręczeń, akceptów bankowych; lokat międzybankowych; operacji dewizowych; transakcji instrumentami pochodnymi; obrotu papierami dłużnymi i akcjami. 12 Ibidem, s. 255.

5 W literaturze można spotkać się z pojęciem aktywnego i pasywnego ryzyka kredytowego. Przez aktywne ryzyko kredytowe rozumie się ryzyko, które związane z udzielaniem kredytów. Ryzyko to może doprowadzić do utraty płynności banku. Pasywne ryzyko kredytowe związane jest z pozyskiwaniem środków na prowadzenie działalności kredytowej. Ryzyko kredytowe obejmuje taki zakres działalności banku jak 13 : udzielanie kredytów i pożyczek; karty kredytowe; udzielone gwarancje i akcepty bankowe; udzielone poręczenia wg prawa wekslowego; lokaty na rynku międzybankowym; instrumenty rynku kapitałowego, tj. operacje dewizowe, akcje, obligacje i inne. Ryzyko kredytowe można różnie sklasyfikować, co przedstawia poniższy rysunek. Rysunek 1. Klasyfikacja ryzyka kredytowego według różnych kryteriów. Źródło: M. Capiga, Działalność kredytowa monetarnych instytucji finansowych, Delfin, Warszawa 2006, s Ryzyko stopy procentowej: oznacza niebezpieczeństwo, że zmiany rynkowej stopy procentowej wpłyną negatywnie na sytuację finansową banku. Wynikiem zmian stóp procentowych są wahania poziomu dochodów uczestników rynku, zmiany te mają wpływ na wartość instrumentów finansowych opartych na stopie procentowej, a to także doprowadza do zmian cen. 13 M. Capiga, Działalność kredytowa monetarnych instytucji finansowych, Delfin, Warszawa 2006, s

6 6. Ryzyko walutowe: to niebezpieczeństwo pogarszania się sytuacji finansowej banku na skutek niekorzystnych zmian kursu walutowego. Ryzyko to polega na tym, że zarówno klienci jak i banki ponoszą ryzyko walutowe (nazywane jest również ryzykiem kursowym) w przypadku kredytów dewizowych. Dla banku ryzyko to związane jest z możliwością nieprzewidzianego spadku waluty, natomiast dla klienta ze wzrostem kursu tej waluty. Ryzyko to jest szczególne silne w odniesieniu do kredytów hipotecznych, gdyż są one udzielane na bardzo długi okres. W przypadku kredytów dewizowych bank nie jest w stanie przewidzieć, jakie będą jego wpływy w przeliczeniu na złote. Klient może ryzyko zmniejszyć poprzez przewalutowania kredytu, gdyż ma on do tego prawo. 7. Ryzyko operacyjne; jest ryzykiem wynikającym z obszaru technicznoorganizacyjnego, mającym poważne konsekwencje dla wyniku finansowego banków. Wynika to z błędów ludzkich bądź celowych działań pracowników banku, awarii systemów informatycznych, niewłaściwych procedur czy też zdarzeń zewnętrznych, na które bank nie ma wpływu. Ryzyko to wpływa na wizerunek banku i na jego reputacje. Jest to ryzyko krótkoterminowe. 8. Ryzyko strategiczne; ma wpływ na długo okresową zdolność konkurencyjną banku. Zwraca się tu uwagę przede wszystkim na ryzyka związane ze strukturą właścicieli banku i jego zarządu. Ryzyko wynikające ze struktury właścicieli występuje wówczas, gdy nie chcą lub nie mogą wyposażyć banku w kapitał niezbędny do sprawnego funkcjonowania. Zarząd banku podejmuje wiele strategicznych decyzji, wywierających istotny wpływ na dalszą działalność banku i zagrożenie ryzykiem. Najważniejsze z nich to wybór: obszarów działania, struktury organizacyjnej, systemu planowania i kontroli. 9. Ryzyko systemowe: czyli niebezpieczeństwo przenoszenia się kryzysu finansowego z jednego kraju do drugiego, spowodowane rosnącą współzależnością systemów finansowych. Nie udało się opracować jednej zadawalającej wszystkich klasyfikacji rodzajów ryzyka bankowego. Są one przy tym często definiowanie niejednoznacznie lub też pod tymi samymi nazwami kryją się różne postacie ryzyka. 3. Zarządzanie ryzykiem bankowym Istota zarządzania ryzykiem bankowym obejmuje przedsięwzięcia, które mają na celu planowaną i celową analizę, sterowanie ryzykami występującymi w działalności bankowej oraz kontrolę podejmowanych działań. Zauważyć można nieustającą modyfikację norm prawnych ograniczających podejmowanie ryzyka, do których przestrzegania banki zobowiązane są przez instytucje nadzoru lub banki centralne. Zarządzanie ryzykiem bankowym wyróżnia takie etapy jak 14 : 1. Identyfikacja i kwantyfikacja ryzyka: ma on charakter informacyjny i prognostyczny. Podstawą do analizy ryzyka jest identyfikacja, to jest określenie jakimi rodza- 14 M. Iwanowicz-Drozdowska, W.L. Jaworski, Z. Zawadzka, Bankowość zagadnienia podstawowe, Poltex, Warszawa 2010, s

7 jami ryzyka i w jakim zakresie zagrożony jest w danym momencie bank. Ważne jest przeanalizowanie poszczególnych transakcji w zakresie zagrożenia ryzykiem, a następnie dokonanie ich klasyfikacji. Następnym krokiem w tym etapie jest kwantyfikacja, czyli pomiar ryzyka za pomocą różnych metod. W zależności od rodzaju ryzyka i wielkości zaangażowania banku mogą być stosowane różne metody pomiaru, zaczynając od prostych opisowych, skończywszy na skomplikowanych modelach ekonometrycznych. Do oceny ryzyka kredytowego można zastosować m.in. credit scoring, wewnętrzne catingi ryzyka. Do szacunków wielkości ryzyka stopy procentowej można wykorzystać m.in.: luki, kurację lub analizę elastyczności. Trudności oceny ryzyka związane są z zastosowaniem, przez bank instrumentów pochodnych. Zarządzanie tego typy ryzykiem wymaga posługiwania się rozbudowanymi modelami ekonometrycznymi. Banki do zarządzania ryzykiem w coraz szerszym zakresie wykorzystują wewnętrzne modele ryzyka oparte na koncepcji Value at Risk (VaR, VAR). W Polsce używa się określenia wartość zagrożona lub wartość narażona na ryzyko. Oznacza maksymalną stratę jaką może ponieść bank w określonym przedziale czasu, ze z góry przyjętym prawdopodobieństwem. Analizując ryzyko ważne jest również rozróżnienie pomiędzy ryzykiem pojedynczej transakcji a ryzykiem łącznym. Łączne ryzyko dla banku nie jest prostą sumą zagrożeń wynikających z ryzyka poszczególnych pojedynczych transakcji i poszczególnych rodzajów działalności banku. Łączne ryzyko jest określane przez wielkość poszczególnych pojedynczych zagrożeń, prawdopodobieństwo ich wystąpienia i stopień wzajemnych zależności między nimi. Istotne znaczenie dla zarządzania ma ocena ryzyka łącznego. Ważna jest nie tylko ocena jego rozmiarów absolutnych, ale także względnych, tj. relacji do posiadanego przez bank kapitału i rezerw oraz wyników finansowych. 2. Sterowanie ryzykiem: oznacza podejmowanie przedsięwzięć mających na celu ograniczenie ryzyka do założonych dopuszczalnych rozmiarów. W analizie ryzyka bankowego ważne jest zwrócenie uwagi na relację pomiędzy ograniczeniem ryzyka a pozostałymi celami działalności banku, przede wszystkim osiąganie rentowności i utrzymanie płynności. Występują tutaj jednak pewne sprzeczności. Dążenie do poprawy rentowności pozostaje w sprzeczności z dążeniem do ograniczania ryzyka i zapewnienia płynności. Osiąganie zysku związane jest z podejmowaniem ryzyka. Wzrost zysku wiąże się ze stosunkowo dużymi dochodami. Jeżeli zostaną przekroczone pewne granice ryzyko straty może być jednak tak duże, że może zagrozić osiągnięciu zysku. Poprawa rentowności pozostaje też w sprzeczności z utrzymywaniem płynności Poprawiające początkowo rentowność obniżanie płynności w wypadku wystąpienia trudności płatniczych i konieczności pozyskiwania środków pieniężnych za wszelką cenę może spowodować wzrost kosztów i pogorszenie rentowności. Najbardziej rentowne lokaty 441

8 związane są z dużym i długoterminowym zablokowaniem środków, kosztem obniżenia płynności 15. Zapobieganie ryzyka wiąże się z utratą szans i kosztami jak również z koniecznością stworzenia odpowiednich baz danych, które pozwolą na ocenę tego ryzyka. Rozmiar dopuszczalnego ryzyka, uzależniony powinien być od: relacji skali ryzyka w segmentach do uzyskiwanych przychodów; pozycji pod względem ryzyka całego banku jak i segmentów; krótkookresowych jak i średnioterminowych prognoz kształtowania się sytuacji gospodarczej oraz tendencji w zakresie rynkowych np. kursów walut; wielkości kapitału banku i rezerw z których w razie niekorzystnego rozwoju sytuacji mogą zostać pokryte straty; ograniczeń wynikających z obowiązującego prawa bankowego. Ramy w których są dokonywane wybory, stwarza system norm prawnych regulujących działalność bankową w zakresie m.in. wielkości kapitału własnego. Controlling: to kierowanie sterowanie i regulacja procesów, które łącznie obejmują planowanie, zarządzanie i kontrolę. Jego celem jest systematyczne wspieranie poprzez dostarczanie niezbędnych informacji kierownictwa banku w podejmowaniu decyzji ukierunkowanych na realizację celu. Informacje te winny być dostarczone na czas, precyzyjne i zrozumiałe. W zakresie sterowania ryzykiem podejmowane są dwa rodzaje działań 16 : a) przedsięwzięcia oddziałujące na przyczyny występowania ryzyka, ich zadaniem jest ograniczanie ryzyka, określone zostały jako aktywna strategia przeciwdziałania ryzyku. W jego ramach podejmowane są następujące przedsięwzięcia: zmniejszanie wielkości ryzyka; unikanie ryzyka, poprzez nieangażowanie się w transakcje, przy których ryzyko jest duże; przenoszenie ryzyka na inne podmioty; dywersyfikacja ryzyka zwiększająca prawdopodobieństw, że ryzyka w danych obszarach działalności zostaną wyrównane dodatkowymi szansami w innych obszarach; hedging, czyli utworzenie do otwartej pozycji np. walutowej pozycji przeciwstawnej, tak aby między kształtowaniem się tych dwóch pozycji występowała negatywna korelacja. b) przedsięwzięcia oddziałujące na skutki, a więc mające na celu zmniejszanie negatywnego wpływu niespodziewanych strat na pozycję banku, polegają one na zwiększaniu kapitału, rezerw, a także przynależności do systemów gwarantowania depozytów i określamy ją jako pasywna strategia przeciwdziałaniu ryzyku. 15 Ibidem, s M. Iwanowicz-Drozdowska, W.L. Jaworski, Z. Zawadzka, Bankowość zagadnienia podstawowe, Poltex, Warszawa 2010, s

9 Zarówno strategia pasywna jak i aktywna mogą być stosowane w różnym stopniu. W zależności od preferencji zarządu i rady nadzorczej można przywiązywać większą wagę do strategii aktywnego przeciwdziałania lub pasywnego. 3. Kontrola: jej celem jest zbadanie efektywności podejmowanych przedsięwzięć w zakresie ograniczania ryzyka. Powinna obejmować ocenę: zastosowanych instrumentów sterowania z zakresie widzenia poniesionych kosztów i osiągniętych korzyści; metod analizy z punktu widzenia ich aktualności i dokładności; stopnia integracji z systemem rachunkowości i systemem informatycznym; czytelności systemu dla osób podejmujących decyzje; organizacyjnego wprowadzenia przedsięwzięć, jak również stopnia centralizacji i decentralizacji w tym zakresie. W procesie zarządzania ryzykiem powinny zostać ujęte następujące elementy: odpowiedzialność zarządu za realizację strategii banku w zakresie ustalonego profilu ryzyka oraz odpowiedzialności za sprawnie działający system zarządzania ryzykiem; właściwa rola rady nadzorczej, zatwierdzającej generalną strategię w zakresie ryzyka oraz pełniącej funkcję nadzorczą; monitoring, identyfikacja, pomiar i systemy kontroli ryzyka; system informacji dla kierownictwa; limity; plany awaryjne; zasady wprowadzania nowych produktów generujących ryzyko, programy szkolenia i rozwoju kadry zarządzającej ryzykiem. Zarządzanie ryzykiem powinno być procesem ciągłym i kompleksowym, mieć charakter planowy i celowy, oznacza to, że działania w tym kierunku nie powinny być podejmowane bardziej lub mniej sporadycznie, lecz systematycznie i długofalowo. Niezbędna jest także ich integracja w ramach kompleksowego systemu zarządzania bankiem 4. Procedury kredytowe jako instrument ograniczania ryzyka Metodą zabezpieczenia się przed ryzykiem w działalności kredytowej jest odpowiednio prowadzona polityka sterowania ryzykiem zarówno w odniesieniu do pojedynczego kredytu, jak i łącznego zaangażowania kredytowego. Polityka sterowania ryzykiem w odniesieniu do pojedynczego kredytu polega na: badaniu wiarygodności kredytowej przed udzieleniem kredytu, ograniczeniu wysokości kredytu; zabezpieczeniu kredytu; sprawdzaniu wiarygodności kredytowej po udzieleniu kredytu. Polityka ta w stosunku do łącznego zaangażowania kredytowego przeprowadzana jest za pomocą: dywersyfikacji ryzyka; 443

10 ubezpieczania się przed ryzykiem; transferu ryzyka; przedsięwzięć organizacyjnych i kadrowych. Dywersyfikacja ryzyka polega na odpowiednim jego rozproszeniu, co chroni przed sytuacją, w której wielu dłużników będzie miało trudności ze spłatą bądź dotrzymaniem terminu spłaty kredytu. Transfer ryzyka oznacza przenoszenie go w miarę możliwości na inne instytucje. Polega to przede wszystkim na uzyskiwaniu gwarancji lub poręczeń na udzielane kredyty ze strony innych instytucji, które w przypadku niespłacenia kredytu przez kredytobiorcę są zobowiązane do wypłaty na rzecz kredytodawcy wszystkich zaległych rat. Przedsięwzięcia organizacyjne i kadrowe mają na celu ograniczenie ponoszonego ryzyka u jego źródeł poprzez zmniejszenie możliwości popełnienia błędów przed udzieleniem kredytu, po jego udzieleniu oraz przy dywersyfikacji i transferze ryzyka. Ryzyko związane z kredytami zmusza bank do wprowadzenia ścisłych procedur udzielania kredytu. Podstawowym instrumentem ograniczającym ryzyko kredytowe są procedury kredytowe. Procedurami nazywamy czynności wynikające z instrukcji dla pracowników banku, dotyczących postępowania przy udzielaniu kredytów 17. Każdy bank ma opracowane instrukcje kredytowe, które zawierają procedury kredytowe i kopie dokumentów, które są składane przez potencjalnych kredytobiorców. Dzięki instrukcjom pracownicy banku wiedzą co powinni robić na każdym etapie udzielania kredytu oraz jak mają rozmawiać z klientami, itp. Procedury możemy podzielić na cztery etapy: gromadzenie dokumentacji kredytowej klienta; weryfikacja dokumentacji i analiza sytuacji klienta; ustalenie warunków i wielkości kredytu; monitoring kredytu. Rysunek 2 przedstawia etapy procedur kredytowych w formie stosowanej w odniesieniu do kredytów gospodarczych. Aby uzyskać kredyt, potencjalny kredytobiorca musi wypełnić wniosek kredytowy do którego musi załączyć liczne dokumenty. Wniosek kredytowy wraz z załącznikami nazywany dokumentacją kredytową klienta. Można ją podzielić na cztery części: W pierwszej części dokumentacji zawarte są podstawowe informacje o kredytobiorcy. Najważniejsze z nich to, m.in.: bilans oraz rachunek zysków i strat, aktualna opinia banku, w którym klient ma konto bankowe, zaświadczenie o braku zaległości podatkowej wobec ZUS. Na podstawie zebranych informacji bank ocenia aktualną zdolność kredytową oraz przeprowadza selekcję, czyli wyeliminowuje wszystkich klientów którzy nie spełniają norm bankowych. Właściwe przeprowadzona selekcja klientów pozwala na znaczne zmniejszenie ryzyka kredytowego. 17 Z. Dobosiewicz, Kredyty i gwarancje bankowe, s

11 Rysunek 2. Podstawowe etapy procedur kredytowych. Źródło: Z. Dobosiewicz, Bankowość, PWE, Warszawa 2005, s Druga część dotyczy wysokości i zamierzonego wykorzystania kredytu, a także korzyści, jakie chce osiągnąć dzięki temu kredytowi. Trzecia część dokumentacji pokazuje możliwości i formy spłaty. Kredytobiorca podaje tu proponowany rozkład spłat kredytu, pokazując również prognozowany zysk jaki będzie osiągać w określonych okresach. Bank w ten sposób porówna wysokość zysku z wielkością przypadających spłat i wyciągnie wnioski na temat przyszłej wypłacalności klienta. Czwarta część dotyczy zabezpieczenia kredytu (gry zabezpieczeniem są nieruchomości, niezbędne jest przedstawienie wyceny wartości takich nieruchomości i aktualny wypis z księgi hipotecznej). 445

12 Po złożeniu dokumentacji kredytowej klienta inspektor kredytowy ma obowiązek dokładnej weryfikacji złożonego wniosku. Pierwszym etapem jest weryfikacja dokumentacji, w tym sprawdzanie podpisów, dat, obliczeń, itp. Następnie inspektor kredytowy wizytuje danego klienta, czyli przeprowadza tzw. inspekcję kredytową. Następnie dokumentacja ta zostaje uzupełniona przez inspektora kredytowego, który dołącza do niej dodatkowe informacje, a także przeprowadza analizę wskaźnikową na podstawie zebranych dokumentów. Po uzupełnieniu dokumentacji inspektor kredytowy przekazuje ją na posiedzenie Komitetu Kredytowego oddziału. Zadaniem członków komitetu kredytowego jest wszechstronna ocena wniosku. Gdy decyzja w sprawie udzielenia kredytu jest pozytywna, przygotowywana jest umowa kredytowa. Jest to podstawowy dokument, regulujący wszystkie sprawy związane z kredytem tj. jego wysokość, zabezpieczenia, sposób spłaty, a nawet wysokość odsetek umownych w przypadku zwłoki w spłacie. Umowa ta jest wiążąca dla obu stron. Jest ona opracowana przez bank na podstawie regulaminu kredytowego. Bank może, wypowiedzieć umowę kredytową w razie stwierdzonego zagrożenia terminowej spłaty kredytu i może żądać spłaty kredytu przed terminem. Wnioski Ryzyko definiujemy jako zagrożenie nie osiągnięcia zamierzonego celu, ale w przypadku banków możemy mówić o wiązce celów, optymalizacji zysków i bezpieczeństwie działania. Bank jak każde przedsiębiorstwo narażone jest na ryzyko. Ryzyka nie można wyeliminować, ale można je skutecznie ograniczyć stosując odpowiednie metody zarządzania ryzykiem. Na wzrost ryzyka bankowego wpływają między innymi: zmiany wartości parametrów rynkowych, stopy procentowe, kursy walut, rozwój pochodnych instrumentów finansowych, niskie kwalifikacje pracowników sektora bankowego i brak przestrzegania procedur, a także uzależnienie banków od systemów elektronicznego przetwarzania danych. Ważnym elementem procesu zarządzania ryzykiem są tzw. systemy regulacyjne, które określają poziom ryzyka, na który bank może sobie pozwolić bez zagrożenia dla jego istnienia. Wyróżniamy regulacje zewnętrzne wydawane przez jednostki nadzorujące świat bankowości oraz regulacje wewnętrzne przepisy wydawane przez zarządy banków. Reguły zewnętrzne kładą szczególny nacisk na bezpieczeństwo banku. Ryzyko bankowe jest negatywnym odchyleniem od założonego celu, choć można spotkać się z poglądem, w którym ryzyko jest definiowane jako odchylenie od założonych wielkości, bez względu na to czy jest zagrożeniem czy szansą 18. W ekonomii i statystyce wyróżniamy ryzyko i niepewność. Ryzyko to sytuacja w której można określić ilościowy wynik podjętych decyzji, niepewność z kolei charakteryzuje się tym, iż rozkład prawdopodobieństwa jest nieznany. Zgodnie 18 K. Jajuga, Inwestycyjne, instrumenty finansowe, ryzyko finansowe, inżynieria finansowa, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1996, s

13 z tą koncepcją w działalności bankowej miałoby się do czynienia głównie z sytuacją niepewności, a nie ryzyka 19. Bibliografia: 1. Capiga M., Działalność kredytowa monetarnych instytucji finansowych, Delfin, Warszawa Dobosiewicz Z., Bankowość, PWE, Warszawa Dobosiewicz Z., Kredyty i gwarancje bankowe. 4. Fedorowicz Z., Ryzyko bankowe, Warszawa Górski M., Rynkowy system finansowy, PWN, Warszawa Iwanowicz-Drozdowska M., Jaworski W.L., Zawadzka Z., Bankowość zagadnienia podstawowe, Poltex, Warszawa Jajuga K., Inwestycyjne, instrumenty finansowe, ryzyko finansowe, inżynieria finansowa, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa Jaworski W.L., Banki, rynek, operacje, polityka, Poltex, Warszawa Knight F.H., Risk, Uncertainity and Profit, Chicago University Press, Chicago Rajczyk M., Podstawy bankowości komercyjnej, Fundacja Banku Śląskiego, Bielsko Biała Zalewska M., Współczesna bankowość, Delfin, Warszawa Abstrakt: Praca Pojęcie i rodzaje ryzyka bankowego podejmuje zagadnienia nieodłącznie towarzyszące działalności bankowej. Głównym więc celem działalności banku w gospodarce rynkowej jest osiąganie zysku i jego pomnażanie. Realizując ten cel banki, jak wszystkie gospodarujące podmioty ponoszą ryzyko towarzyszące ich działalności. Pojęcie ryzyka bankowego najczęściej rozumie się przez nie zagrożenie nieosiągnięcia zamierzonych celów. Powszechnym problemem związanym z działalnością kredytową banku jest ryzyko kredytowe, które jest uważane za najważniejsze z ryzyk w działalności banku. Zjawisko to oznacza niebezpieczeństwo, iż kredytobiorca nie wypełni zobowiązań i warunków umowy, narażając kredytodawcę na powstanie straty finansowej. Bank podejmuje wiele różnorodnych działań mających na celu rozpoznanie tego ryzyka, zarządzanie ryzykiem bankowym i jego minimalizację. Celem powyższej pracy było przedstawienie podstawowych pojęć dotyczących ryzyka, jego podział, zarządzanie nim oraz przedstawienie procedury kredytowej jako instrumentu ograniczenia ryzyka. Concept and types of banking risks Jobs' concept and types of banking risk "inherent in taking the issue of banking. So the main objective of the bank in a market economy is profit and multiply. In pursuing this goal banks, like all a household shall bear the risk associated with 19 F.H. Knight, Risk, Uncertainity and Profit, Chicago University Press, Chicago

14 their business. The concept of banking risk usually means the risk of not achieving their intended objectives. A common problem associated with the lending bank's credit risk, which is considered the most important risks in the bank's operations. his phenomenon is a risk that the borrower fails to fulfill the obligations and conditions of the contract, exposing the lender to the loss of financial. The Bank undertakes a wide variety of activities to recognize this risk, bank risk management and minimization. The aim of this study was to present the basic concepts of risk, its distribution, management and presentation of the procedure as an instrument of credit risk mitigation. Sylwia Pustuł, Magdalena Sitek, students, Students Scientific Circle KONCEPT, Jan Kochanowski University in Kielce. 448

MIROSŁAWA CAPIGA. m #

MIROSŁAWA CAPIGA. m # MIROSŁAWA CAPIGA m # Katowice 2008 SPIS TREŚCI WSTĘP 11 CZĘŚĆ I DWUSZCZEBLOWOŚĆ SYSTEMU BANKOWEGO W POLSCE Rozdział 1 SPECYFIKA SYSTEMU BANKOWEGO 15 1.1. System bankowy jako element rynkowego systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

Ryzyko kredytowe banku Istota ryzyka kredytowego

Ryzyko kredytowe banku Istota ryzyka kredytowego Eugeniusz Gostomski Ryzyko kredytowe banku Istota ryzyka kredytowego 1 Ryzyko kredytowe to niebezpieczeństwo, iŝ kredytobiorca nie zwróci w ustalonym terminie kredytu wraz z odsetkami i bank poniesie stratę.

Bardziej szczegółowo

Raport z zakresu adekwatności kapitałowej Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w Zabłudowie według stanu na dzień 31.12.

Raport z zakresu adekwatności kapitałowej Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w Zabłudowie według stanu na dzień 31.12. Załącznik do Uchwały Nr 49/2014 Zarządu Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w Zabłudowie z dnia 10.07.2014r. Raport z zakresu adekwatności kapitałowej Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania działalności gospodarczej

Źródła finansowania działalności gospodarczej Źródła finansowania działalności gospodarczej ŹRÓDŁA FINANSOWANIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ ISTOTA FINANSOWANIA DZIAŁALNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTWA FINANSOWANIE polega na: pozyskiwaniu środków pieniężnych przez

Bardziej szczegółowo

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165 SYSTEM BANKOWY Finanse Plan wykładu Rodzaje i funkcje bankowości Bankowość centralna Banki komercyjne i inwestycyjne Finanse Funkcje banku centralnego(1) Bank dla państwa Bank dla banków Emisja pieniądza

Bardziej szczegółowo

Ocena ryzyka kontraktu. Krzysztof Piłat Krajowy Rejestr Długów Biuro Informacji Gospodarczej

Ocena ryzyka kontraktu. Krzysztof Piłat Krajowy Rejestr Długów Biuro Informacji Gospodarczej Ocena ryzyka kontraktu Krzysztof Piłat Krajowy Rejestr Długów Biuro Informacji Gospodarczej Plan prezentacji Główne rodzaje ryzyka w działalności handlowej i usługowej przedsiębiorstwa Wpływ udzielania

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie Zarządu X-Trade Brokers Dom Maklerski S.A. z działalności Grupy Kapitałowej za rok obrotowy 2014

Sprawozdanie Zarządu X-Trade Brokers Dom Maklerski S.A. z działalności Grupy Kapitałowej za rok obrotowy 2014 Sprawozdanie Zarządu X-Trade Brokers Dom Maklerski S.A. z działalności Grupy Kapitałowej za rok obrotowy 2014 1 Czynniki Ryzyka i Zagrożenia Jednym z najważniejszych czynników ryzyka, wpływających na zdolność

Bardziej szczegółowo

Bankowość Zajęcia nr 4

Bankowość Zajęcia nr 4 Motto zajęć: "za złoty dukat co w słońcu błyszczy" Bankowość Zajęcia nr 4 Bankowe normy ostrożnościowe, sprawozdawczość finansowa banków, wstęp do ryzyka bankowego Regulacje ostrożnościowe banku Podział

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. POSTANOWIENIA OGÓLNE 3 ROZDZIAŁ 2. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL DŁUŻNY 3 ROZDZIAŁ 3. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL

Bardziej szczegółowo

Klasyfikacje ryzyka w działalności bankowej. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu

Klasyfikacje ryzyka w działalności bankowej. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu 1 Klasyfikacje ryzyka w działalności bankowej 2 Porozmawiajmy o wystąpieniach Wystąpienia na temat: Afera Art B Upadek Banku Staropolskiego SA w Poznaniu Upadek banku Barings Upadek Banku Allfirst Upadek

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. Niniejszym, MCI Capital Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. z siedzibą w Warszawie,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny...

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny... Opis funduszy Spis treści Opis funduszy OF/ULS2/1/2015 Rozdział 1. Rozdział 2. Rozdział 3. Rozdział 4. Rozdział 5. Rozdział 6. Rozdział 7. Rozdział 8. Rozdział 9. Rozdział 10. Postanowienia ogólne...3

Bardziej szczegółowo

[AMARA GALBARCZYK JOANNA ŚWIDERSKA

[AMARA GALBARCZYK JOANNA ŚWIDERSKA [AMARA GALBARCZYK JOANNA ŚWIDERSKA :Y Podręcznik akademicki Spis treś«wprowadzenie 11 Rozdział 1 System bankowy w Polsce 13 1.1. Organizacja i funkcjonowanie systemu bankowego 13 1.2. Instytucje centralne

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wprowadzenie. Rozdział 1. System bankowy w Polsce Joanna Świderska

Spis treści: Wprowadzenie. Rozdział 1. System bankowy w Polsce Joanna Świderska Bank komercyjny w Polsce. Podręcznik akademicki., Ideą prezentowanej publikacji jest całościowa analiza działalności operacyjnej banków komercyjnych zarówno w aspekcie teoretycznym, jak i w odniesieniu

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ RBS BANK (POLSKA) S.A. ZA ROK 2011

INFORMACJA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ RBS BANK (POLSKA) S.A. ZA ROK 2011 Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr 40/2012 Zarządu RBS Bank (Polska) S.A. z dnia 1 sierpnia 2012 roku INFORMACJA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ RBS BANK (POLSKA) S.A. ZA ROK 2011 Dane według stanu na 31

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2009/2010 http://www.wilno.uwb.edu.

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2009/2010 http://www.wilno.uwb.edu. SYLLABUS na rok akademicki 009/010 Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Ekonomia Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr III / IV Specjalność Bez specjalności Kod katedry/zakładu

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU UNIOBLIGACJE HIGH YIELD FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO ZAMKNIĘTEGO Z DNIA 23 CZERWCA 2016 R. Niniejszym, Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza o zmianie

Bardziej szczegółowo

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu 1 Ryzyko walutowe i zarządzanie nim 2 Istota ryzyka walutowego Istota ryzyka walutowego sprowadza się do konieczności przewalutowania należności i zobowiązań (pozycji bilansu banku) wyrażonych w walutach

Bardziej szczegółowo

Wykład: Ryzyko bankowe

Wykład: Ryzyko bankowe Wykład: Ryzyko bankowe Ryzyko a niepewność Słowo ryzyko pochodzi od włoskiego risicare oznaczającego odważyć się. Ryzyko dotyczy sytuacji, gdzie znane jest prawdopodobieństwo wystąpienia określonego zdarzenia.

Bardziej szczegółowo

Polityka zarządzania ryzykiem płynności w Banku Spółdzielczym w Wąsewie na 2015 rok

Polityka zarządzania ryzykiem płynności w Banku Spółdzielczym w Wąsewie na 2015 rok Załącznik Nr 2 do Uchwały Zarządu Nr 105/2014 z dnia 11.12.2014r. Załącznik do Uchwały Rady Nadzorczej Nr 45/2014 z dnia 22.12.2014 r. Polityka zarządzania ryzykiem płynności w Banku Spółdzielczym w Wąsewie

Bardziej szczegółowo

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165 Finansowanie działalności przedsiebiorstwa przedsiębiorstw-definicja Przepływy pieniężne w przedsiębiorstwach Decyzje finansowe przedsiębiorstw Analiza finansowa Decyzje finansowe Krótkoterminowe np. utrzymanie

Bardziej szczegółowo

/I'iio I 80,4. B 375915. Wydaimie III zmkelome. Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne

/I'iio I 80,4. B 375915. Wydaimie III zmkelome. Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne /I'iio I 80,4. o o Wydaimie III zmkelome B 375915 Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 15 Rozdział 1 POLSKI SYSTEM BANKOWY 17 1.1. System bankowy jako cząść systemu finansowego 18 1.1.1.

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA

SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA ZA OKRES OD 1 STYCZNIA 2012 r. DO 31 GRUDNIA 2012 r. PricewaterhouseCoopers Securities S.A., Al.

Bardziej szczegółowo

KAPITAŁOWA STRATEGIA PRZEDISĘBIORSTWA JAN SOBIECH (REDAKTOR NAUKOWY)

KAPITAŁOWA STRATEGIA PRZEDISĘBIORSTWA JAN SOBIECH (REDAKTOR NAUKOWY) KAPITAŁOWA STRATEGIA PRZEDISĘBIORSTWA JAN SOBIECH (REDAKTOR NAUKOWY) SPIS TREŚCI WSTĘP...11 CZĘŚĆ PIERWSZA. STRUKTURA ŹRÓDEŁ KAPITAŁU PRZEDSIĘBIORSTWA...13 Rozdział I. PRZEDSIĘBIORSTWO JAKO ORGANIZACJA

Bardziej szczegółowo

Imię, nazwisko i tytuł/stopień KOORDYNATORA (-ÓW) kursu/przedmiotu zatwierdzającego protokoły w systemie USOS dr Arkadiusz Niedźwiecki

Imię, nazwisko i tytuł/stopień KOORDYNATORA (-ÓW) kursu/przedmiotu zatwierdzającego protokoły w systemie USOS dr Arkadiusz Niedźwiecki SYLLABUS na rok akademicki 010/011 Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Ekonomia Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr III, semestr letni (semestr szósty) Specjalność Bez specjalności

Bardziej szczegółowo

Kredyt jako kategoria ekonomiczna

Kredyt jako kategoria ekonomiczna Dr Wojciech Misiak Warszawa dn. 13.11.2011 r. 1 Kredyt jako kategoria ekonomiczna 1. Istota kredytu. Stosunek kredytowy, jako specyficzna kategoria ekonomiczna rozwinął się ze stosunku wymiennego kupna

Bardziej szczegółowo

Co to są finanse przedsiębiorstwa?

Co to są finanse przedsiębiorstwa? Akademia Młodego Ekonomisty Finansowanie działalności przedsiębiorstwa Sposoby finansowania działalności przedsiębiorstwa Kornelia Bem - Kozieł Wyższa Szkoła Ekonomii i Prawa w Kielcach 10 października

Bardziej szczegółowo

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii Teresa Łuczka Godziny konsultacji: 12 13.30 poniedziałek 15 16 wtorek p. 306 Strzelecka T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii WYKŁAD 1 (26.02)

Bardziej szczegółowo

Finanse i Rachunkowość

Finanse i Rachunkowość Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Finanse i Rachunkowość 1 Zestaw pytań

Bardziej szczegółowo

Miejsce zarządzania ryzykiem w zarządzaniu bankiem Wykład trzeci

Miejsce zarządzania ryzykiem w zarządzaniu bankiem Wykład trzeci 1 Miejsce zarządzania ryzykiem w zarządzaniu bankiem Wykład trzeci 2 Triada celów w wersji tradycyjnej Rentowność Bezpieczeństwo/Ryzyko Płynność Bank nie może osiągać równocześnie więcej niż jednego celu

Bardziej szczegółowo

Polityka zarządzania ryzykiem stopy procentowej w Banku Spółdzielczym w Końskich

Polityka zarządzania ryzykiem stopy procentowej w Banku Spółdzielczym w Końskich Załącznik do Uchwały Zarządu Nr 11/IV/14 z dnia 20 lutego 2014r. Załącznik do Uchwały Rady Nadzorczej Nr 9/I/14 z dnia 21 lutego 2014r. Polityka zarządzania ryzykiem stopy procentowej w Banku Spółdzielczym

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KREDYTOWANIA JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO

REGULAMIN KREDYTOWANIA JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO Załącznik nr 1 do Uchwały Nr 125/Z/2009 Zarządu Łużyckiego Banku Spółdzielczego w Lubaniu z dnia 17.12.2009r. REGULAMIN KREDYTOWANIA JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO Lubań 2009 SPIS TREŚCI: ROZDZIAŁ

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE PODLEGAJĄCE UPOWSZECHNIENIU, W TYM INFORMACJE W ZAKRESIE ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ EFIX DOM MALERSKI S.A. WSTĘP

INFORMACJE PODLEGAJĄCE UPOWSZECHNIENIU, W TYM INFORMACJE W ZAKRESIE ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ EFIX DOM MALERSKI S.A. WSTĘP INFORMACJE PODLEGAJĄCE UPOWSZECHNIENIU, W TYM INFORMACJE W ZAKRESIE ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ EFIX DOM MALERSKI S.A. WEDŁUG STANU NA DZIEŃ 31 GRUDNIA 2011 ROKU I. WSTĘP 1. EFIX DOM MAKLERSKI S.A., z siedzibą

Bardziej szczegółowo

Polityka angażowania środków w inwestycje finansowe

Polityka angażowania środków w inwestycje finansowe Załącznik do Uchwały Nr 12/IV/14 Zarządu Banku Spółdzielczego w Końskich z dnia 20 lutego 2014 r. Załącznik do Uchwały Nr 13/I/14 Rady Nadzorczej Banku Spółdzielczego w Końskich z dnia 21 lutego 2014 r.

Bardziej szczegółowo

Opis procesów zawierają Instrukcje zarządzania poszczególnymi ww. ryzykami.

Opis procesów zawierają Instrukcje zarządzania poszczególnymi ww. ryzykami. Informacje podlegające ujawnieniu z zakresu profilu ryzyka i poziomu kapitału Banku Spółdzielczego w Szumowie według stanu na dzień 31.12.214 roku I. Informacje ogólne: 1. Bank Spółdzielczy w Szumowie,

Bardziej szczegółowo

Autor: Agata Świderska

Autor: Agata Świderska Autor: Agata Świderska Optymalizacja wielokryterialna polega na znalezieniu optymalnego rozwiązania, które jest akceptowalne z punktu widzenia każdego kryterium Kryterium optymalizacyjne jest podstawowym

Bardziej szczegółowo

Kredyty inwestycyjne. Sposoby zabezpieczania przed ryzykiem stopy procentowej i ryzykiem walutowym

Kredyty inwestycyjne. Sposoby zabezpieczania przed ryzykiem stopy procentowej i ryzykiem walutowym Jeśli wystarcza nam kapitału, aby wybrać spłatę w ratach malejących, to koszt obsługi kredytu będzie niższy niż w przypadku spłaty kredytu w ratach równych. 8.1. Kredyt - definicja Jak stanowi art. 69

Bardziej szczegółowo

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Najbardziej ogólna klasyfikacja kategorii ryzyka EFEKT Całkowite ryzyko dzieli się ze względu na kształtujące je czynniki na: Ryzyko systematyczne Ryzyko

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Pieniądz i polityka pieniężna. Działalność bankowa i polski system bankowy

Spis treści. Pieniądz i polityka pieniężna. Działalność bankowa i polski system bankowy Spis treści Pieniądz i polityka pieniężna 1. Istota pieniądza... 15 2. Funkcje pieniądza... 15 3. Współczesne formy pieniądza... 17 4. Istota i cele polityki pieniężnej państwa... 19 5. Polityka pieniężna

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem. Opracował: Dr inŝ. Tomasz Zieliński

Zarządzanie ryzykiem. Opracował: Dr inŝ. Tomasz Zieliński Zarządzanie ryzykiem Opracował: Dr inŝ. Tomasz Zieliński I. OGÓLNE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE Cel przedmiotu: Celem przedmiotu jest zaprezentowanie studentom podstawowych pojęć z zakresu ryzyka w działalności

Bardziej szczegółowo

GRUPA KAPITAŁOWA NOBLE BANK S.A. PRZEGLĄD WYNIKÓW FINANSOWYCH ZA IV KWARTAŁ 2009 ROKU. 8 Marca 2010 r.

GRUPA KAPITAŁOWA NOBLE BANK S.A. PRZEGLĄD WYNIKÓW FINANSOWYCH ZA IV KWARTAŁ 2009 ROKU. 8 Marca 2010 r. GRUPA KAPITAŁOWA NOBLE BANK S.A. PRZEGLĄD WYNIKÓW FINANSOWYCH ZA IV KWARTAŁ 2009 ROKU 8 Marca 2010 r. ZASTRZEŻENIE Niniejsza prezentacja została opracowana wyłącznie w celu informacyjnym na potrzeby klientów

Bardziej szczegółowo

Część I. WPROWADZENIE DO BANKOWOŚCI KORPORACYJNEJ. Rozdział 1. Wprowadzenie do bankowości korporacyjnej

Część I. WPROWADZENIE DO BANKOWOŚCI KORPORACYJNEJ. Rozdział 1. Wprowadzenie do bankowości korporacyjnej Spis treści Wstęp Część I. WPROWADZENIE DO BANKOWOŚCI KORPORACYJNEJ Rozdział 1. Wprowadzenie do bankowości korporacyjnej 1.1. Bank jako pośrednik finansowy i dostawca płynności 1.2. Segmentacja działalności

Bardziej szczegółowo

Polityka kapitałowa w Banku Spółdzielczym w Wąsewie na 2015 rok

Polityka kapitałowa w Banku Spółdzielczym w Wąsewie na 2015 rok Załącznik Nr 6 do Uchwały Zarządu Nr 105/2014 z dnia 11.12.2014r. Załącznik do Uchwały Rady Nadzorczej Nr 45/2014 z dnia 22.12.2014 r. Polityka kapitałowa w Banku Spółdzielczym w Wąsewie na 2015 rok opracowała:

Bardziej szczegółowo

System bankowy i tworzenie wkładów

System bankowy i tworzenie wkładów System bankowy i tworzenie wkładów Wykład nr 4 Wyższa Szkoła Technik Komputerowych i Telekomunikacji w Kielcach 2011-03-29 mgr Wojciech Bugajski 1 Prawo bankowe z dn.27.08.1997 Definicja banku osoba prawna

Bardziej szczegółowo

1. Postanowienia ogólne

1. Postanowienia ogólne Załącznik do Uchwały Zarządu Nr 9/IV/14 dnia 20 lutego2014r. Załącznik do Uchwały Rady Nadzorczej 10/I/14 z dnia 21 lutego 2014r. Polityka zarządzania ryzykiem walutowym w Banku Spółdzielczym w Końskich

Bardziej szczegółowo

Strategia identyfikacji, pomiaru, monitorowania i kontroli ryzyka w Domu Maklerskim Capital Partners SA

Strategia identyfikacji, pomiaru, monitorowania i kontroli ryzyka w Domu Maklerskim Capital Partners SA Strategia identyfikacji, pomiaru, monitorowania i kontroli ryzyka zatwierdzona przez Zarząd dnia 14 czerwca 2010 roku zmieniona przez Zarząd dnia 28 października 2010r. (Uchwała nr 3/X/2010) Tekst jednolity

Bardziej szczegółowo

Forum Akcjonariat Prezentacja

Forum Akcjonariat Prezentacja Forum Akcjonariat Prezentacja 1 Zastrzeżenie Niniejsza prezentacja została opracowana wyłącznie w celu informacyjnym na potrzeby klientów i akcjonariuszy PKO BP SA oraz analityków rynku i nie może być

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie finansami przedsiębiorstw

Zarządzanie finansami przedsiębiorstw Zarządzanie finansami przedsiębiorstw Opracowała: Dr hab. Gabriela Łukasik, prof. WSBiF I. OGÓLNE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE Cele przedmiotu:: - przedstawienie podstawowych teoretycznych zagadnień związanych

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2009/2010 http://www.wilno.uwb.edu.

Uniwersytet w Białymstoku Wydział Ekonomiczno-Informatyczny w Wilnie SYLLABUS na rok akademicki 2009/2010 http://www.wilno.uwb.edu. SYLLABUS na rok akademicki 009/010 Tryb studiów Studia stacjonarne Kierunek studiów Ekonomia Poziom studiów Pierwszego stopnia Rok studiów/ semestr Rok III / semestr VI Specjalność Bez specjalności Kod

Bardziej szczegółowo

TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW KREDYTOWYCH BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W RESZLU

TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW KREDYTOWYCH BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W RESZLU TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW KREDYTOWYCH BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W RESZLU /tekst jednolity obejmujący wprowadzone zmiany/ Reszel, 2014 r. SPIS TREŚCI Ogólne zasady oprocentowania kredytów i pożyczek...3

Bardziej szczegółowo

Forward Rate Agreement

Forward Rate Agreement Forward Rate Agreement Nowoczesne rynki finansowe oferują wiele instrumentów pochodnych. Należą do nich: opcje i warranty, kontrakty futures i forward, kontrakty FRA (Forward Rate Agreement) oraz swapy.

Bardziej szczegółowo

Informacje podlegające ujawnieniu z zakresu profilu ryzyka i poziomu kapitału Banku Spółdzielczego w Szumowie według stanu na dzień 31.12.

Informacje podlegające ujawnieniu z zakresu profilu ryzyka i poziomu kapitału Banku Spółdzielczego w Szumowie według stanu na dzień 31.12. Informacje podlegające ujawnieniu z zakresu profilu ryzyka i poziomu kapitału Banku Spółdzielczego w Szumowie według stanu na dzień 312.212 roku I. Informacje ogólne: Bank Spółdzielczy w Szumowie, zwany

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r. OGŁOSZENIE O ZMIANACH PROSPEKTU INFORMACYJNEGO COMMERCIAL UNION SPECJALISTYCZNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY OTWARTY, z dnia 14 stycznia 2009 r. Na podstawie 28 ust. 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 listopada

Bardziej szczegółowo

Bankowość Zajęcia nr 3

Bankowość Zajęcia nr 3 Motto zajęć: "za złoty dukat co w słońcu błyszczy" Bankowość Zajęcia nr 3 Działalność kredytowo-pożyczkowa banków Kredyt Umowa kredytu: Prawo bankowe art. 69; Umowa pożyczki: Kodeks cywilny art. 720. Umowa

Bardziej szczegółowo

VII.1. Rachunek zysków i strat t Grupy BRE Banku

VII.1. Rachunek zysków i strat t Grupy BRE Banku VII.1. Rachunek zysków i strat t Grupy BRE Banku Grupa BRE Banku zakończyła rok 2012 zyskiem brutto w wysokości 1 472,1 mln zł, wobec 1 467,1 mln zł zysku wypracowanego w 2011 roku (+5,0 mln zł, tj. 0,3%).

Bardziej szczegółowo

Informacja o strategii i celach zarządzania ryzykiem

Informacja o strategii i celach zarządzania ryzykiem Załącznik nr 1 Informacja o strategii i celach zarządzania ryzykiem 1) Strategia i procesy zarządzania rodzajami ryzyka. Podejmowanie ryzyka zmusza Bank do koncentrowania uwagi na powstających zagrożeniach,

Bardziej szczegółowo

Polityka Informacyjna Domu Inwestycyjnego Investors S.A. w zakresie adekwatności kapitałowej

Polityka Informacyjna Domu Inwestycyjnego Investors S.A. w zakresie adekwatności kapitałowej Polityka Informacyjna Domu Inwestycyjnego Investors S.A. w zakresie adekwatności kapitałowej Warszawa, dnia 21 grudnia 2011 roku 1 Data powstania: Data zatwierdzenia: Data wejścia w życie: Właściciel:

Bardziej szczegółowo

Fundusz PKO Strategii Obligacyjnych FIZ

Fundusz PKO Strategii Obligacyjnych FIZ Fundusz PKO Strategii Obligacyjnych FIZ 1 Wpływ polityki pieniężnej na obszar makro i wyceny funduszy obligacji Polityka pieniężna kluczowym narzędziem w walce z recesją Utrzymująca się duża podaż taniego

Bardziej szczegółowo

Bankowość Zbigniew Dobosiewicz

Bankowość Zbigniew Dobosiewicz Bankowość Zbigniew Dobosiewicz Autor, Zbigniew Dobosiewicz, przedstawił najważniejsze problemy bankowości, ujęte w sposób syntetyczny, a w niektórych przypadkach bardzo skrótowy. W praktyce każdy rozdział,

Bardziej szczegółowo

Ustawa o finansach publicznych określa dla jst granice zaciągania pożyczek i kredytów oraz zobowiązań.

Ustawa o finansach publicznych określa dla jst granice zaciągania pożyczek i kredytów oraz zobowiązań. Ustawa o finansach publicznych określa dla jst granice zaciągania pożyczek i kredytów oraz zobowiązań. Analiza struktury budżetów jednostek samorządu terytorialnego pozwala na stwierdzenie, iż sfinansowanie

Bardziej szczegółowo

Rodzaje strategii inwestycyjnych oferowanych przez Firmę Inwestycyjną

Rodzaje strategii inwestycyjnych oferowanych przez Firmę Inwestycyjną Załącznik do Uchwały Zarządu nr 34/2015 z dnia 10 grudnia 2015 r. Załącznik nr 1 do Regulaminu świadczenia usług zarządzania portfelem przez RDM Wealth Management S.A. na rzecz Klienta Detalicznego Rodzaje

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN UDZIELANIA WIELOCELOWEGO KREDYTU FIRMOWEGO ZABEZPIECZONEGO W RAMACH BANKOWOŚCI DETALICZNEJ mbanku S.A.

REGULAMIN UDZIELANIA WIELOCELOWEGO KREDYTU FIRMOWEGO ZABEZPIECZONEGO W RAMACH BANKOWOŚCI DETALICZNEJ mbanku S.A. REGULAMIN UDZIELANIA WIELOCELOWEGO KREDYTU FIRMOWEGO ZABEZPIECZONEGO W RAMACH BANKOWOŚCI DETALICZNEJ mbanku S.A. ŁÓDŹ, lipiec 2015r. 0 Spis treści I. Postanowienia ogólne.... 2 II. Podstawowe zasady Wielocelowego

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN UDZIELANIA KREDYTU W RACHUNKU BIEŻĄCYM VAT- KONTO

REGULAMIN UDZIELANIA KREDYTU W RACHUNKU BIEŻĄCYM VAT- KONTO REGULAMIN UDZIELANIA KREDYTU W RACHUNKU BIEŻĄCYM VAT- KONTO 1 Kredytów w rachunku bankowym VAT- Konto udziela Polski Bank Spółdzielczy w Ciechanowie rolnikom i osobom prowadzącym działy specjalne produkcji

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Informacja na temat profilu ryzyka oraz zestaw wskaźników i danych liczbowych dotyczących ryzyka

Informacja na temat profilu ryzyka oraz zestaw wskaźników i danych liczbowych dotyczących ryzyka Załącznik nr 2 Informacja na temat profilu ryzyka oraz zestaw wskaźników i danych liczbowych dotyczących ryzyka 1. Profil ryzyka Banku Profil ryzyka Banku determinowany jest przez wskaźniki określające

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 15 czerwca 2012 r. Poz. 675 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 8 czerwca 2012 r.

Warszawa, dnia 15 czerwca 2012 r. Poz. 675 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 8 czerwca 2012 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 15 czerwca 2012 r. Poz. 675 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 8 czerwca 2012 r. w sprawie wniosku o udzielenie poręczenia lub gwarancji oraz trybu

Bardziej szczegółowo

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski

Nauka o finansach. Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Nauka o finansach Prowadzący: Dr Jarosław Hermaszewski Wykład 2 SYSTEM FINANSOWY Co to jest system finansowy? System finansowy obejmuje rynki pośredników, firmy usługowe oraz inne instytucje wykorzystywane

Bardziej szczegółowo

SYLLABUS. rok studiów semestr wykłady l. godzin. ćwiczenia l. godzin stacjonarne I stopnia III 6 30 15 stacjonarne magisterskie

SYLLABUS. rok studiów semestr wykłady l. godzin. ćwiczenia l. godzin stacjonarne I stopnia III 6 30 15 stacjonarne magisterskie Wydział Nauk Ekonomicznych i Prawnych UPH w Siedlcach SYLLABUS Instytut Administracji, Samorządu i Prawa Kierunek Administracja Specjalność Administracja gospodarcza Przedmiot Podstawy bankowości (prawo

Bardziej szczegółowo

Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa

Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa Monografie i Opracowania 563 Paweł Niedziółka Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa Warszawa 2009 Szkoła Główna Handlowa w Warszawie OFICYNA WYDAWNICZA Spis treści Indeks skrótów nazw własnych używanych

Bardziej szczegółowo

SpiS treści Wstęp Rozdział pierwszy Ryzyko krajowe eksportera Rozdział drugi Rodzaje zagranicznego ryzyka eksportera

SpiS treści Wstęp Rozdział pierwszy Ryzyko krajowe eksportera Rozdział drugi Rodzaje zagranicznego ryzyka eksportera Spis treści Wstęp...11 Rozdział pierwszy Ryzyko krajowe eksportera...13 1. Wprowadzenie...13 2. Źródła ryzyka w transakcjach eksportowych...16 3. Rodzaje ryzyka krajowego eksportera...16 3.1. Ryzyko związane

Bardziej szczegółowo

biuro pośrednictwa Jak założyć kredytowego ABC BIZNESU

biuro pośrednictwa Jak założyć kredytowego ABC BIZNESU Jak założyć biuro pośrednictwa kredytowego ABC BIZNESU Jak założyć biuro pośrednictwa kredytowego ABC BIZNESU Spis treści 2 Pomysł na firmę / 3 1. Klienci biura pośrednictwa kredytowego / 4 2. Cele i zasoby

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 21 czerwca 2013 r. Poz. 15 OBWIESZCZENIE KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO. z dnia 21 czerwca 2013 r.

Warszawa, dnia 21 czerwca 2013 r. Poz. 15 OBWIESZCZENIE KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO. z dnia 21 czerwca 2013 r. DZIENNIK URZĘDOWY Warszawa, dnia 21 czerwca 2013 r. Poz. 15 OBWIESZCZENIE z dnia 21 czerwca 2013 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu uchwały Nr 384/2008 Komisji Nadzoru Finansowego w sprawie wymagań

Bardziej szczegółowo

Kredyt nie droższy niż (w okresie od 1 do 5 lat)

Kredyt nie droższy niż (w okresie od 1 do 5 lat) Kredyt nie droższy niż (w okresie od 1 do 5 lat) "Kredyt nie droższy niż to nowa usługa Banku, wprowadzająca wartość maksymalną stawki referencyjnej WIBOR 3M służącej do ustalania wysokości zmiennej stopy

Bardziej szczegółowo

POLITYKA INFORMACYJNA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ

POLITYKA INFORMACYJNA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ Załącznik nr 1 do Uchwały Zarządu nr 5/2014 Banku Spółdzielczego we Mstowie z dnia 29.01.2014r. Zatw. Uchwałą RN nr 3/2014 z dn. 30.01.2014 Tekst jednolity uwzględniający wprowadzone zmiany: 1) Uchwałą

Bardziej szczegółowo

ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA OGÓLNE

ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA OGÓLNE Zasady Działania Funduszy i Planów Inwestycyjnych Załącznik do Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Indywidualne Ubezpieczenie na Życie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym ZŁOTA PRZYSZŁOŚĆ POSTANOWIENIA

Bardziej szczegółowo

Narodowy Bank Polski. Wykład nr 5

Narodowy Bank Polski. Wykład nr 5 Narodowy Bank Polski Wykład nr 5 NBP podstawy prawne NBP reguluje ustawa z dn.29.08.1997 roku o Narodowym Banku Polskim (Dz.U nr 140 z późn.zm). Cel działalności NBP Podstawowym celem działalności NBP

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC BETA Specjalistycznego Funduszu Inwestycyjnego Otwartego z dnia 27 lutego 2015 r.

Ogłoszenie o zmianach statutu KBC BETA Specjalistycznego Funduszu Inwestycyjnego Otwartego z dnia 27 lutego 2015 r. Ogłoszenie o zmianach statutu KBC BETA Specjalistycznego Funduszu Inwestycyjnego Otwartego z dnia 27 lutego 2015 r. KBC Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. działające jako organ KBC BETA Specjalistycznego

Bardziej szczegółowo

Generalny Inspektorat Nadzoru Bankowego REKOMENDACJA B. dotycząca ograniczania ryzyka inwestycji finansowych banków. Tekst zaktualizowany

Generalny Inspektorat Nadzoru Bankowego REKOMENDACJA B. dotycząca ograniczania ryzyka inwestycji finansowych banków. Tekst zaktualizowany NARODOWY BANK POLSKI KOMISJA NADZORU BANKOWEGO Generalny Inspektorat Nadzoru Bankowego REKOMENDACJA B dotycząca ograniczania ryzyka inwestycji finansowych banków Tekst zaktualizowany Warszawa, 2002 r.

Bardziej szczegółowo

Regulamin udzielania Kredytu Inwestycyjnego dla firm w ramach bankowości detalicznej mbanku S.A. Obowiązuje od 25.11.2013r.

Regulamin udzielania Kredytu Inwestycyjnego dla firm w ramach bankowości detalicznej mbanku S.A. Obowiązuje od 25.11.2013r. Regulamin udzielania Kredytu Inwestycyjnego dla firm w ramach bankowości detalicznej mbanku S.A. Obowiązuje od 25.11.2013r. 0 Spis treści I. Postanowienia ogólne.... 2 II. Podstawowe zasady kredytu inwestycyjnego...2

Bardziej szczegółowo

Informacja nt. Polityki inwestycyjnej KDPW_CCP S.A.

Informacja nt. Polityki inwestycyjnej KDPW_CCP S.A. Informacja nt. Polityki inwestycyjnej KDPW_CCP S.A. 21.08.2014 1. KDPW_CCP zgodnie ze swoją Polityką inwestycyjną przyjętą w drodze uchwały Zarządu KDPW_CCP S.A. inwestuje następujące rodzaje aktywów:

Bardziej szczegółowo

Gwarancja ubezpieczeniowa PZU jako zabezpieczenie przedsięwzięcia realizowanego w ramach PPP. Biuro Ubezpieczeń Finansowych PZU SA

Gwarancja ubezpieczeniowa PZU jako zabezpieczenie przedsięwzięcia realizowanego w ramach PPP. Biuro Ubezpieczeń Finansowych PZU SA Gwarancja ubezpieczeniowa PZU jako zabezpieczenie przedsięwzięcia realizowanego w ramach PPP Biuro Ubezpieczeń Finansowych PZU SA Wrocław, 22.09.2010 CZYNNIKI MAKROEKONOMICZNE Tekst [24 pkt.] [RGB 0; 0;

Bardziej szczegółowo

Regulamin udzielania Kredytu inwestycyjnego dla firm w ramach bankowości detalicznej mbanku S.A. Obowiązuje od 03.12.2015r.

Regulamin udzielania Kredytu inwestycyjnego dla firm w ramach bankowości detalicznej mbanku S.A. Obowiązuje od 03.12.2015r. Regulamin udzielania Kredytu inwestycyjnego dla firm w ramach bankowości detalicznej mbanku S.A. Obowiązuje od 03.12.2015r. 0 Spis treści I. Postanowienia ogólne.... 2 II. Podstawowe zasady kredytu inwestycyjnego...2

Bardziej szczegółowo

18. Zasady działania banków zapewniające bezpieczeństwo wkładów określa:

18. Zasady działania banków zapewniające bezpieczeństwo wkładów określa: 1. Bank może przyjmować wpłaty zamknięte od klientów, którzy: a) są bankowi dobrze znani b) wpłacają systematycznie duże kwoty c) mają podpisaną specjalną umowę d) mają rachunek w innym banku 3. Kredyt

Bardziej szczegółowo

1) ryzyko kredytowe, w tym ryzyko koncentracji, 2) ryzyko płynności, 3) ryzyko stopy procentowej, 4) ryzyko operacyjne, 5) ryzyko braku zgodności.

1) ryzyko kredytowe, w tym ryzyko koncentracji, 2) ryzyko płynności, 3) ryzyko stopy procentowej, 4) ryzyko operacyjne, 5) ryzyko braku zgodności. Informacje podlegające ujawnieniu z zakresu profilu ryzyka i poziomu kapitału Banku Spółdzielczego w Szumowie według stanu na dzień 31213 roku I. Informacje ogólne: Bank Spółdzielczy w Szumowie, zwany

Bardziej szczegółowo

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r.

Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r. Wykaz zmian wprowadzonych do statutu KBC LIDERÓW RYNKU Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego w dniu 10 czerwca 2010 r. art. 12 ust. 2 Statutu Brzmienie dotychczasowe: 2. Cel Subfunduszu Global Partners Kredyt

Bardziej szczegółowo

UFK SELEKTYWNY. Fundusz Inwestycyjny: AXA Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Globalnych Obligacji

UFK SELEKTYWNY. Fundusz Inwestycyjny: AXA Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Globalnych Obligacji UFK SELEKTYWNY UFK Selektywny to aktywnie zarządzany poprzez Trigon Dom Maklerski S.A. Ubezpieczeniowy Fundusz Kapitałowy, którego aktywa mogą stanowić Certyfikaty Inwestycyjne ośmiu Funduszy Inwestycyjnych

Bardziej szczegółowo

Analiza Ekonomiczna. 3. Analiza wskaźnikowa sprawozdań finansowych.

Analiza Ekonomiczna. 3. Analiza wskaźnikowa sprawozdań finansowych. Analiza Ekonomiczna. 3. Analiza wskaźnikowa sprawozdań finansowych. Rozwinięciem wstępnej analizy sprawozdań finansowych jest analiza wskaźnikowa. Jest ona odpowiednim narzędziem analizy finansowej przedsiębiorstwa,

Bardziej szczegółowo

FIN 402: Nieruchomość jako inwestycja narzędzia finansowe

FIN 402: Nieruchomość jako inwestycja narzędzia finansowe FIN 402: Nieruchomość jako inwestycja narzędzia finansowe Szczegółowy program kursu 1. Budżetowanie i analiza Budżety stanowią dla zarządców jedno z głównych źródeł informacji przy podejmowaniu decyzji

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE PROSPEKTU INFORMACYJNEGO UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 PAŹDZIERNIKA 2013 R.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE PROSPEKTU INFORMACYJNEGO UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 PAŹDZIERNIKA 2013 R. OGŁOSZENIE O ZMIANIE PROSPEKTU INFORMACYJNEGO UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Z DNIA 11 PAŹDZIERNIKA 2013 R. Niniejszym Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych

Bardziej szczegółowo

Ujawnienia informacji związanych z adekwatnością kapitałową Dom Maklerskiego Banku Ochrony Środowiska S.A. według stanu na 31.12.2010 r.

Ujawnienia informacji związanych z adekwatnością kapitałową Dom Maklerskiego Banku Ochrony Środowiska S.A. według stanu na 31.12.2010 r. Ujawnienia informacji związanych z adekwatnością kapitałową Dom Maklerskiego Banku Ochrony Środowiska S.A. według stanu na 31.12.2010 r. Warszawa, marzec 2011 r. Słownik Rozporządzenie DM BOŚ rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

Formularz SAB-Q I/2006 (kwartał/rok)

Formularz SAB-Q I/2006 (kwartał/rok) Formularz SAB-Q I/2006 (kwartał/rok) (dla banków) Zgodnie z 86 ust.1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 października 2005 r. (Dz.U. Nr 209, poz. 1744) Zarząd Spółki Fortis Bank Polska S.A.

Bardziej szczegółowo

zbadanego sprawozdania rocznego

zbadanego sprawozdania rocznego Informacje podlegające upowszechnieniu w Ventus Asset Management S.A., w tym informacje w zakresie adekwatności kapitałowej według stanu na dzień 31 grudnia 2013 r. na podstawie I. Wstęp zbadanego sprawozdania

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6

Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6 DZIENNIK URZĘDOWY KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6 TREŚĆ: Poz.: KOMUNIKATY KOMISJI EGZAMINACYJNEJ DLA AGENTÓW FIRM INWESTYCYJNYCH: 27 Komunikat Nr 20 Komisji Egzaminacyjnej

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE Z DNIA 23 GRUDNIA 2015 r. O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO

OGŁOSZENIE Z DNIA 23 GRUDNIA 2015 r. O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO OGŁOSZENIE Z DNIA 23 GRUDNIA 2015 r. O ZMIANIE STATUTU UNIFUNDUSZE SPECJALISTYCZNEGO FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO OTWARTEGO Niniejszym, Union Investment Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. ogłasza o zmianie

Bardziej szczegółowo

Bank centralny. Polityka pieniężna

Bank centralny. Polityka pieniężna Bank centralny. Polityka pieniężna Dr Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki Gospodarczej Bank centralny. Polityka pieniężna Bank centralny pełni trzy funkcje:

Bardziej szczegółowo