Wady i zalety stosowanych obecnie metod wykorzystania i zagospodarowania osadów ściekowych (teoria i praktyka)

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wady i zalety stosowanych obecnie metod wykorzystania i zagospodarowania osadów ściekowych (teoria i praktyka)"

Transkrypt

1 EKOTOP Kompleksowe Opracowania Gospodarki Odpadami Piła, Wawelska 25/1 Tel , tel. Fax Dr inż. Roman Sobczyk Wady i zalety stosowanych obecnie metod wykorzystania i zagospodarowania osadów ściekowych (teoria i praktyka) Zagospodarowanie osadów ściekowych z oczyszczalni zawsze stanowiło poważny problem dla użytkowników oczyszczalni, aczkolwiek jego skala zależała od wielkości oczyszczalni i jej lokalizacji. Na mniejszych oczyszczalniach zlokalizowanych wśród terenów rolniczych bądź z dala od zabudowy mieszkaniowej problem praktycznie nie istniał. Osady wywożono najczęściej do zaprzyjaźnionego rolnika, bądź na lokalne składowisko odpadów informując kontrolujących o ich właściwym wykorzystaniu, w rzeczywistości nie mających z żadną poprawnością (właściwą i zasadną technologią stosowania) większego związku. Oczyszczalnie zlokalizowane w pobliżu zabudowy mieszkaniowej, z dala od terenów, na których osady mogłyby być wykorzystane zawsze znajdowały się pod większą presją zarówno społeczną jak i częstszymi kontrolami inspektorów ochrony środowiska. To właśnie w takich oczyszczalniach w pierwszej kolejności zaczęły się pojawiać pierwsze pomysły wdrażania nowych technologii. Motywacja zewnętrzna w omawianym przypadku była motorem postępu i szukania rozwiązań gospodarki osadami. Czasami nakładały się na nią ambicje pojedynczych zapaleńców chcących zrobić coś innego, czy chcących pokazać, że w ogóle można coś z tym nierozwiązywalnym problemem zrobić. W taki właśnie sposób powstała jedna z pierwszych i najlepszych kompostowni osadów ściekowych na oczyszczalni ścieków Słupsku. Również inne indywidualne pomysły zagospodarowania osadów, jak przetwarzanie ich z wapnem palonym na preparaty nawozowe rozwijały się lokalnie w zależności od motywacji zewnętrznej, czy też z inicjatywy kierownictwa bądź obsługi oczyszczalni. Trzeba w tym miejscu powiedzieć, że właśnie upór i determinacja tych wyjątkowych ludzi doprowadziła do sytuacji, w których pomimo braku motywacji zewnętrznych, oczyszczalnie zostały wyposażone w mniej lub bardziej sprawne systemy przetwarzania i zagospodarowania osadów.

2 Nadal jednak można liczyć bardzo ostrożnie, że w Polsce jest niewiele oczyszczalni posiadających ostateczne rozwiązania gospodarki osadowej. Zgodnie z analizą przedstawioną w Krajowym Programie Oczyszczania Ścieków Komunalnych sposoby zagospodarowania osadów ściekowych pochodzących z ankietowanych oczyszczalni ścieków obejmowały: - nawożenie gleb w rolnictwie, - rekultywację terenów przemysłowych, składowisk odpadów, kształtowanie terenów krajobrazu miejskiego oraz terenów oczyszczalni, - produkcję mieszanek osadowych, kompostu i roślin (wierzba, trzcina, trawy itp.), - składowanie na składowiskach odpadów komunalnych, - magazynowanie na terenie oczyszczalni, w tym w stawach i lagunach, - wywóz do innej oczyszczalni, - spalanie. Wg szacunków GUS z roku 2007 wynika, że 23% osadów podlegało składowaniu, 32% innym procesom, 18% wykorzystywano rolniczo, 22% stosowano do rekultywacji terenów ( w tym na grunty rolne), 4,7% poddawano kompostowaniu i zaledwie 0,3 % przetwarzano termicznie. Na podstawie założeń zawartych w aktualizacji KPGO 2010 i prognozy demograficznej, szacuje się, że ilości osadów ściekowych wytworzonych w kraju do 2018 r. będą wynosiły: 2010 r. 612,8 tys. Mg s.m r. 642,4 tys. Mg s.m r. 706,6 tys. Mg s.m. Zmiany w strukturze unieszkodliwiania osadów w następnych latach mają zwiększyć udział takich technologii jak kompostowanie i unieszkodliwianie termiczne. Prognozy przewidują również, że nadal składowanie, aczkolwiek w mniejszym stopniu będzie stanowiło dominującą pozycję w strukturze unieszkodliwiania, jak również nadal popularne pozostanie rolnicze i przyrodnicze stosowanie osadów do użyźniania gruntów i terenów zdegradowanych. Wybór ostatecznej metody zagospodarowania osadów ściekowych jest uzależniony od wielu czynników. Problem zagospodarowania osadów ściekowych powinien być zintegrowany z procesem oczyszczania ścieków. Decydując się na konkretny sposób zagospodarowania osadów należy rozważyć aspekty techniczne, ekonomiczne, ekologiczne i uwarunkowania lokalne.

3 Aktualnie problem ostatecznego zagospodarowania osadów ściekowych dotyczy zdecydowanej większości oczyszczalni krajowych. Tak duże oczyszczalnie jak warszawska Czajka, poznańskie Koziegłowy, bydgoskie Kapuściska i wiele innych oczyszczalni większych miast polskich nadal nie posiadają ostatecznych systemów unieszkodliwiania bądź odzysku osadów. Podstawowym sposobem gospodarowania osadami na tych oczyszczalniach nadal pozostaje bezpośrednie rolnicze bądź przyrodnicze wykorzystanie. Możemy się o tym przekonać śledząc przetargi publiczne, czy strony internetowe przedsiębiorstw kanalizacyjnych. Pozornie najtańsze i najprostsze stosowanie komunalnych osadów ściekowych w uprawach rolniczych, czy innych uprawach roślin przeznaczonych do celów niekonsumpcyjnych bądź energetycznych stwarza poważne problemy natury technicznej i organizacyjnej. Jednakże najpoważniejszą zaletą takich sposobów gospodarki osadami jest strona ekonomiczna przedsięwzięcia i to ta kosztowa inwestycyjna. Ten sposób odzysku nie wymaga od wytwórcy osadów posiadania instalacji, często drogich, obłożonych obowiązkiem monitorowania, wymagających obsługi, ponoszenia kosztów eksploatacyjnych, dalszego szukania zbytu, prowadzenia badań itp. Ponadto w najbardziej racjonalnie wykorzystane są właściwości nawozowe osadów, a zawarta w nich materia organiczna zostaje zawrócona do obiegu w przyrodzie. Okazuje się jednak, że poważnym problemem dla oczyszczalni jest możliwość zmagazynowania osadów w okresie zimy, kiedy to najczęściej występują warunki zabraniające stosowania osadów grunty są zamarznięte i pokryte śniegiem. Niektóre oczyszczalnie nie posiadają nawet odpowiedniego magazynu osadów, zabezpieczającego możliwość 3-4 miesięcznego przetrzymania odpowiedniej partii osadów. Inną kwestią jest też znaczne zanieczyszczenie osadów metalami ciężkimi, które limitują stosowanie maksymalnych dopuszczalnych dawek osadów. Im większe stężenia tym większe zapotrzebowanie gruntów do ich zagospodarowania, co wiąże się z większymi kosztami badań dużych areałów gruntów, większymi odległościami do transportowania osadów, a przede wszystkim koniecznością monitorowania osadów. Uczące się z roku na rok służby ochrony środowiska, też zaczynają nękać trudnymi pytaniami i wymuszają rygorystycznie zasad stosowania osadów zapisanych w krajowych aktach prawnych. Coraz mniejsza pobłażliwość z ich strony

4 powoduje, że kierunki rolniczego czy przyrodniczego stosowania są coraz mniej atrakcyjne, a wymagania stawiane odbiorcom osadów powodują podnoszenie cen usług za wywóz i zagospodarowania osadów. Składowanie osadów, choć nadal popularne, co roku staje się trudniejsze, a to z powodu konieczności ponoszenia opłat środowiskowych, a to zmieniających się przepisów, czy też w końcu niechęci zarządzających składowiskami z powodu reologicznych i odorowych właściwości osadów. Należy pamiętać, że w roku 2013 ze względu zmiany przepisów Ustawy o odpadach, odpadów organicznych nie będzie można składować na wysypiskach. Zatwierdzenie programu gospodarki osadami, w którym przedstawiane są one jako materiał na warstwy przekładkowe, czy też wykorzystywane są do rekultywacji w sensie wykonania nimi makroniwelacji terenu staje się coraz trudniejsze bądź często niemożliwe. Z powodu właściwości odorowych niechętnie też osady wykorzystywane są do hydrosiewu. Popularne do niedawna systemy higienizacji osadów wapnem palonym tracą na atrakcyjności z powodu wysokich cen wapna i coraz większych rygorów związanych z określaniem dawek osadów i koniecznością monitoringu. Wapno zastępowane jest często innymi reagentami pozyskiwanymi z lokalnych źródeł np. pyłami dymnicowymi. Rozwiązania te wymagają jednak przygotowania odpowiednich jakościowo instalacji, poszukiwania odpowiednich jakościowo reagentów, a w końcu poszukiwania odpowiednich terenów dla zagospodarowania produktu finalnego, który już nie tak jak to bywało przed 2001 rokiem (przed wejściem w życie Ustawy o nawozach i nawożeniu) mógł być traktowany jako tzw. polepszacz glebowy. Ciekawą alternatywę dla oczyszczalni poszukujących złotego środka są technologie kompostowania, tym bardziej, że muszą być one skojarzone z gospodarką odpadami komunalnymi zbieranymi selektywnie. Pierwsze kompostownie osadów pracowały w oparciu o materiał strukturalny jakim była słoma, czy odpady z przetwórstwa drzewnego. Aktualnie zarówno słoma jak i trociny, czy kora są materiałami, na które istnieje tak duży popyt, że ich cena staje się barierą w pozyskiwaniu ich jako dodatku do kompostowania. Wielokrotnie fakt ten decyduje o odstąpieniu od wdrożenia technologii na konkretnych oczyszczalniach. Praktyka pokazuje jednak, że prawidłowo prowadzona i odpowiednio sterowana

5 gospodarka odpadami komunalnymi, umożliwia pozyskiwanie dostatecznych ilości materiałów do współkompostowania. Pomimo dość rozbudowanego schematu technologicznego, związanych z instalacją niezbędnych powierzchni, zaplecza i wyposażenia technicznego kompostownia dla oczyszczalni stwarza szerokie możliwości dywersyfikacji w dalszym zagospodarowaniu produktu finalnego. Kompost jako nawóz z powodzeniem może być wykorzystywany we wszystkich działach produkcji rolniczej, ogrodnictwie, leśnictwie, zieleni miejskiej. Nadaje się jako podłoże do rekultywacji składowisk odpadów, terenów zdegradowanych, poprzemysłowych, poboczy dróg, autostrad. Nie należy również zapominać o możliwościach wykorzystania kompostu jako materiału energetycznego co zdecydowanie zwiększa możliwość pozbycia się kompostu w przypadku niespełnienia normy zakładowej. Ostatnio bardzo modne, szczególnie pod wpływem bodźca ekonomicznego jakim są coraz częstsze wzrosty cen paliw konwencjonalnych, stają się systemy solarne suszenia osadów. Systemy słonecznego suszenia stają się na świecie coraz popularniejsze ze względu na niskie koszty ich eksploatacji i drożejące paliwa tradycyjne. Prostota technologii solarnych i brak negatywnego oddziaływania na środowisko powoduje, że są one pozytywnie postrzegane przez przyszłych eksploatatorów jak i instytucje współfinansujące inwestycje. Zagospodarowanie suszu osadowego może być realizowane w lokalnych kotłowniach i elektrowniach jako dodatek do współspalania paliw konwencjonalnych, jednak w ilościach nie większych niż 1% masy spalanych paliw (w Unii do 5%). Możliwe do niedawna spalanie osadów w większych ilościach zostało zablokowane wprowadzeniem restrykcyjnych regulacji prawnych dotyczących emisji spalin do środowiska i warunków spalania odpadów. Biorąc jednak pod uwagę, że oczyszczalnie wytwarzające susz osadowy stanowiły będą potencjalne źródła łatwej do pozyskania biomasy, można spodziewać się, że zainteresowanie ze strony elektrowni odbiorem i energetycznym wykorzystaniem osadów powinno zacząć rosnąć, tym bardziej, że na mocy dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2001/77/WE z w sprawie wspierania produkcji na rynku wewnętrznym energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych Polska jest zobowiązana do osiągnięcia w 2010 roku 7,5% udziału energii elektrycznej z OZE brutto w zużyciu energii.

6 Należy mieć, zatem na uwadze, że wszystkie funkcjonujące krajowe elektrownie w bardzo szybkiej perspektywie czasu będą musiały wytwarzać zieloną energię zwiększając jej produkcję każdego roku. Susz osadowy można jednak nadal zagospodarowywać rolniczo (warunkiem stosowania jest zapewnienie czystości mikrobiologicznej i odpowiedniego poziomu metali ciężkich), uprawy roślin przemysłowych nieprzeznaczonych do spożycia i produkcji pasz, czy też roślin przeznaczonych do kompostowania, bądź na biomasę. Gospodarowanie suszem osadowym w porównaniu do osadów nie wysuszonych jest jednak zdecydowanie łatwiejsze z powodu: zmniejszenia jego objętości, możliwości łatwiejszego magazynowania, stabilizacji odorowej (susz osadowy nie wydziela nieprzyjemnych zapachów i nie zagniwa), czy też zmniejszenia zapotrzebowania na środki transportowe jak i łatwość aplikacji. Niewiele oczyszczalni krajowych do tej pory zdecydowało się na kompleksowe rozwiązanie tematu i realizacje instalacji suszenia połączonego ze spalaniem. Doświadczenia spalarni osadów ściekowych z oczyszczalni ścieków Dębogórze pokazuje, że są to systemy kosztowne eksploatacyjnie nie wspominając o barierze inwestycyjnej, która nie będzie stanowiła przeszkody tylko dla odpowiednio dużych instalacji, a więc albo będzie instalacją dla dużej oczyszczalni, bądź stanowiła będzie wspólny obiekt dla kilku mniejszych oczyszczalni. Nie mniej jednak coraz więcej oczyszczalni, również o średnich przepustowościach jak Łomża decyduje się na taki właśnie sposób ostatecznego zagospodarowania osadów. Aktualnie w Polsce trwa budowa spalarni osadów dla oczyszczalni Czajka w Warszawie, oczyszczalni w Zielonej Górze, w Krakowie, Bydgoszczy, Kielcach, Szczecinie, Łodzi, Olsztynie. Kilka oczyszczalni rozpisało również ogłoszenia na wykonanie projektów spalarni. Gospodarka komunalnymi osadami ściekowymi nie posiada tradycji i nie doczekała się jeszcze w naszym kraju uznanych standardów. Problem gospodarowania osadami nadal stanowi kwestię otwartą, szczególnie ze względów finansowych. Funkcjonujące do tej pory różne technologie odzysku i unieszkodliwiania osadów ściekowych są rozwiązaniami często indywidualnymi, realizowanymi nielicznie, aczkolwiek w ostatnich latach trend do wdrażania nowych przedsięwzięć z dziedziny gospodarki odpadami daje się wyraźnie zauważyć. Ze względu na brak krajowych doświadczeń eksploatacyjnych instalacji do odzysku i unieszkodliwiania odpadów, oraz ciągle zmieniających się przepisów prawnych z

7 zakresu ochrony środowiska wśród wytwórców odpadów panuje poczucie niepewności jutra i konieczności liczenia się z podejmowaniem dodatkowych czynności związanych ze zmianami technologii gospodarowania, ponoszeniem niezrozumiałych opłat parapodatków z tytułu ochrony środowiska, czy też prowadzenia monitoringu i przedkładania różnym instytucjom (WIOŚ, Urząd Statystyczny, Marszałek, Wójt, Wojewoda itd.) sprawozdań i wyjaśnień związanych z prowadzonymi przedsięwzięciami gospodarowania odpadami. Istotną również kwestią jest coraz większy nacisk społeczeństwa i możliwość jego udziału w opiniowaniu planowanych przedsięwzięć z zakresu gospodarki odpadami. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że oczekiwanie od polskiego społeczeństwa przyzwolenia na zagospodarowanie odpadów, czy budowę nowych instalacji do ich odzysku czy unieszkodliwiania, może być oczekiwaniem długotrwałym i najczęściej puentowanym syndromem NIMBY (tak zgadzamy się na inwestycję związaną z utylizacją, ale nie na naszym podwórku). Nie mniej jednak ostateczne zagospodarowanie osadów ściekowych jest w przypadku oczyszczalni ścieków elementem coraz bardziej absorbującym, kosztownym i niezależnie od opinii społecznej wymagającym docelowego rozwiązania.

KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW. Działanie 5.1 Energetyka oparta na odnawialnych źródłach energii

KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW. Działanie 5.1 Energetyka oparta na odnawialnych źródłach energii KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW Załącznik do uchwały Nr 1/201 Komitetu Monitorującego Regionalny Program Operacyjny Województwa Podlaskiego na lata 2014-2020 z dnia 22 lipca 201 r. Działanie.1 Energetyka oparta

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie energii z odnawialnych źródeł na Dolnym Śląsku, odzysk energii z odpadów w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii

Wykorzystanie energii z odnawialnych źródeł na Dolnym Śląsku, odzysk energii z odpadów w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii Wykorzystanie energii z odnawialnych źródeł na Dolnym Śląsku, odzysk energii z odpadów w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach energii Paweł Karpiński Pełnomocnik Marszałka ds. Odnawialnych Źródeł Energii

Bardziej szczegółowo

Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza

Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza Katarzyna Sobótka Specjalista ds. energii odnawialnej Mazowiecka Agencja Energetyczna Sp. z o.o. k.sobotka@mae.mazovia.pl Biomasa Stałe i ciekłe substancje

Bardziej szczegółowo

Zarząd Województwa Łódzkiego. Plan gospodarki odpadami województwa łódzkiego 2012. Łódź, lipiec 2012

Zarząd Województwa Łódzkiego. Plan gospodarki odpadami województwa łódzkiego 2012. Łódź, lipiec 2012 Zarząd Województwa Łódzkiego Plan gospodarki odpadami województwa łódzkiego 2012 Łódź, lipiec 2012 1 Podstawy formalne Krajowy Plan Gospodarki Odpadami 2014 ustawa o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości

Bardziej szczegółowo

Definicja osadów ściekowych

Definicja osadów ściekowych Przyrodnicze wykorzystanie WIOŚ Kielce Grudzień 2008 Opracowanie: Dorota Burzyńska-Kargul Urszula Suchenia St. inspektorzy ochrony środowiska WIOŚ Kielce Definicja osadów ściekowych Zgodnie z art. 3 ust.

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE WDRAŻANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE

PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE WDRAŻANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE WDRAŻANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE Czym jest biogaz? Roztwór gazowy będący produktem fermentacji beztlenowej, składający się głównie z metanu (~60%) i dwutlenku węgla

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE WDRAŻANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE

PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE WDRAŻANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE PODSTAWOWE INFORMACJE DOTYCZĄCE WDRAŻANIA INSTALACJI BIOGAZOWYCH W POLSCE Czym jest biogaz? Roztwór gazowy będący produktem fermentacji beztlenowej, składający się głównie z metanu (~60%) i dwutlenku węgla

Bardziej szczegółowo

Program priorytetowy NFOŚiGW Zagospodarowanie osadów ściekowych

Program priorytetowy NFOŚiGW Zagospodarowanie osadów ściekowych Program priorytetowy NFOŚiGW Zagospodarowanie osadów ściekowych Katarzyna Paprocka Doradca Departament Ochrony Wód Warszawa, 29.09.2011 r. Cel programu Celem Programu jest przetworzenie osadów ściekowych

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 WZÓR KARTY EWIDENCJI ODPADU. KARTA EWIDENCJI ODPADU 1) Nr karty Rok kalendarzowy

Załącznik nr 1 WZÓR KARTY EWIDENCJI ODPADU. KARTA EWIDENCJI ODPADU 1) Nr karty Rok kalendarzowy WZÓR KARTY EWIDENCJI ODPADU Załącznik nr 1 Kod odpadu 2) Rodzaj odpadu 2) Procentowa zawartość PCB w odpadzie 3) Posiadacz 4) KARTA EWIDENCJI ODPADU 1) Nr karty Rok kalendarzowy Adres posiadacza 5) Miejsce

Bardziej szczegółowo

OSADÓW ŚCIEKOWYCH. Zbigniew Grabowski. Warszawa 29.09.2011r. IV Forum Gospodarka osadami ściekowymi

OSADÓW ŚCIEKOWYCH. Zbigniew Grabowski. Warszawa 29.09.2011r. IV Forum Gospodarka osadami ściekowymi TERMICZNE PRZEKSZTAŁCANIE OSADÓW ŚCIEKOWYCH NA PRZYKŁADZIE STUO W KRAKOWIE Zbigniew Grabowski Politechnika Krakowska Warszawa 29.09.2011r. IV Forum Gospodarka osadami ściekowymi Kpgo 2014 - projekt Istniejący

Bardziej szczegółowo

Dobry klimat dla powiatów Gospodarka odpadami Gospodarka komunalna

Dobry klimat dla powiatów Gospodarka odpadami Gospodarka komunalna Gospodarka odpadami Gospodarka komunalna Sabina Kowalska Magda Kozak Konsulting Inwestycyjny i Środowiskowy Sabina Kowalska Projekt realizowany przy wsparciu finansowym instrumentu finansowego LIFE+ Komisji

Bardziej szczegółowo

osadów ściekowych w Polsce Marek Jerzy Gromiec Wyższa Szkoła Ekologii i Zarządzania

osadów ściekowych w Polsce Marek Jerzy Gromiec Wyższa Szkoła Ekologii i Zarządzania Problematyka zagospodarowania osadów ściekowych w Polsce Marek Jerzy Gromiec Wyższa Szkoła Ekologii i Zarządzania wwarszawie Uwagi wstępne Problem zagospodarowania ciągle wzrastających ilości osadów ściekowych

Bardziej szczegółowo

Stan obecny i perspektywy gospodarki odpadami biodegradowalnymi w Polsce

Stan obecny i perspektywy gospodarki odpadami biodegradowalnymi w Polsce Stan obecny i perspektywy gospodarki odpadami biodegradowalnymi w Polsce Kształtowanie Joanna Kwapisz Departament Gospodarki Odpadami Ministerstwo Środowiska Ustawa o odpadach Ustawa z dnia 14 grudnia

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA ODPADAMI W ŚWIETLE NOWEJ USTAWY O ODPADACH z dnia 14 grudnia 2012r (Dz. U. z 8 stycznia 2013 r., poz. 21)

GOSPODARKA ODPADAMI W ŚWIETLE NOWEJ USTAWY O ODPADACH z dnia 14 grudnia 2012r (Dz. U. z 8 stycznia 2013 r., poz. 21) GOSPODARKA ODPADAMI W ŚWIETLE NOWEJ USTAWY O ODPADACH z dnia 14 grudnia 2012r (Dz. U. z 8 stycznia 2013 r., poz. 21) Władysława Wilusz Kierownik Zespołu Gospodarki Odpadami PRZEPISY PRAWNE USTAWA O ODPADACH

Bardziej szczegółowo

Program Ochrony Środowiska dla Gminy Rybno

Program Ochrony Środowiska dla Gminy Rybno Bibliografia Akty prawne 1. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska Dz. U. Nr 62, poz. 627; 2. Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody Dz. U. Nr 92, poz. 880; 3. Ustawa

Bardziej szczegółowo

Kursy: 12 grup z zakresu:

Kursy: 12 grup z zakresu: SCHEMAT REALIZACJI USŁUG W RAMACH PROJEKTU EKO-TRENDY Kursy: 12 grup z zakresu: Szkolenia Instalator kolektorów słonecznych - 2 edycje szkoleń - 1 h/gr. 2. Szkolenia Nowoczesne trendy ekologiczne w budownictwie

Bardziej szczegółowo

Kontrakt 3 Budowa suszarni osadów na terenie Oczyszczalni Ścieków w Opolu, cz. B

Kontrakt 3 Budowa suszarni osadów na terenie Oczyszczalni Ścieków w Opolu, cz. B Kontrakt 3 Budowa suszarni osadów na terenie Oczyszczalni Ścieków w Opolu, cz. B realizowany w ramach Projektu TRIAS OPOLSKI ochrona zbiornika wód podziemnych dla aglomeracji Opole, Prószków i Tarnów Opolski

Bardziej szczegółowo

ZałoŜenia strategii wykorzystania odnawialnych źródeł energii w województwie opolskim

ZałoŜenia strategii wykorzystania odnawialnych źródeł energii w województwie opolskim ZałoŜenia strategii wykorzystania odnawialnych źródeł energii w województwie opolskim Marian Magdziarz WOJEWÓDZTWO OPOLSKIE Powierzchnia 9.412 km² Ludność - 1.055,7 tys Stolica Opole ok. 130 tys. mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Miejsce termicznych metod przekształcania odpadów w Krajowym Planie Gospodarki Odpadami

Miejsce termicznych metod przekształcania odpadów w Krajowym Planie Gospodarki Odpadami Miejsce termicznych metod przekształcania odpadów w Krajowym Planie Gospodarki Odpadami Doc dr Lidia Sieja INSTYTUT EKOLOGII TERENÓW UPRZEMYSŁOWIONYCH Katowice Bilans odpadów wytworzonych w 2004r Rodzaj

Bardziej szczegółowo

Dr Sebastian Werle, Prof. Ryszard K. Wilk Politechnika Śląska w Gliwicach Instytut Techniki Cieplnej

Dr Sebastian Werle, Prof. Ryszard K. Wilk Politechnika Śląska w Gliwicach Instytut Techniki Cieplnej OTRZYMYWANIE PALIWA GAZOWEGO NA DRODZE ZGAZOWANIA OSADÓW ŚCIEKOWYCH Dr Sebastian Werle, Prof. Ryszard K. Wilk Politechnika Śląska w Gliwicach Instytut Techniki Cieplnej Dlaczego termiczne przekształcanie

Bardziej szczegółowo

WYTYCZNE DO SPORZĄDZANIA KRAJOWEGO ORAZ WOJEWÓDZKICH PLANÓW GOSPODARKI ODPADAMI W ZAKRESIE ODPADÓW KOMUNALNYCH

WYTYCZNE DO SPORZĄDZANIA KRAJOWEGO ORAZ WOJEWÓDZKICH PLANÓW GOSPODARKI ODPADAMI W ZAKRESIE ODPADÓW KOMUNALNYCH WYTYCZNE DO SPORZĄDZANIA KRAJOWEGO ORAZ WOJEWÓDZKICH PLANÓW GOSPODARKI ODPADAMI W ZAKRESIE ODPADÓW KOMUNALNYCH 1. Cel opracowania planów inwestycyjnych Informacje o konieczności sporządzania planów inwestycyjnych

Bardziej szczegółowo

Rozwój j MŚP P a ochrona środowiska na Warmii i Mazurach

Rozwój j MŚP P a ochrona środowiska na Warmii i Mazurach Rozwój j MŚP P a ochrona środowiska na Warmii i Mazurach Bożena Cebulska Prezes Warmińsko-Mazurskiej Agencji Rozwoju Regionalnego S.A. w Olsztynie 1 Warszawa, dn. 18.04.2010 2 PLAN WYSTĄPIENIA MŚP W WARMIŃSKO-MAZURSKIM

Bardziej szczegółowo

Obowiązki przedsiębiorcy w ochronie środowiska

Obowiązki przedsiębiorcy w ochronie środowiska Obowiązki przedsiębiorcy w ochronie środowiska Regulacji ekologicznych jest nie mniej niż podatkowych, jednak niewielu przedsiębiorców zdaje sobie sprawę, że podlegają wymogom ochrony środowiska. Nawet

Bardziej szczegółowo

Lista przedsięwzięć priorytetowych WFOŚiGW we Wrocławiu planowanych do dofinansowania w 2013 r.

Lista przedsięwzięć priorytetowych WFOŚiGW we Wrocławiu planowanych do dofinansowania w 2013 r. Lista przedsięwzięć priorytetowych Funduszu na rok 2013 została sporządzona w oparciu o hierarchię celów wynikającą z polityki ekologicznej państwa, Programu zrównoważonego rozwoju i ochrony środowiska

Bardziej szczegółowo

Sprawa okazuje się jednak nieco bardziej skomplikowana, jeśli spojrzymy na biomasę i warunki jej przetwarzania z punktu widzenia polskiego prawa.

Sprawa okazuje się jednak nieco bardziej skomplikowana, jeśli spojrzymy na biomasę i warunki jej przetwarzania z punktu widzenia polskiego prawa. Czy biomasa jest odpadem? Łukasz Turowski Co to jest biomasa? W obliczu nałożonych na Polskę prawem Unii Europejskiej zobowiązań polegających na zwiększaniu udziału energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych

Bardziej szczegółowo

POLITYKA EKOLOGICZNA PAŃSTWA W LATACH 2009 2012 Z PERSPEKTYWĄ DO ROKU 2016. uchwała Sejmu z dnia 22 maja 2009 roku (M.P. 2009.34.501.

POLITYKA EKOLOGICZNA PAŃSTWA W LATACH 2009 2012 Z PERSPEKTYWĄ DO ROKU 2016. uchwała Sejmu z dnia 22 maja 2009 roku (M.P. 2009.34.501. POLITYKA EKOLOGICZNA PAŃSTWA W LATACH 2009 2012 Z PERSPEKTYWĄ DO ROKU 2016 uchwała Sejmu z dnia 22 maja 2009 roku (M.P. 2009.34.501.) Proces transformacji ustrojowej Polski nie uwzględniał w swoim planie

Bardziej szczegółowo

BYDGOSKI OBSZAR FUNKCJONALNY Inwestycje kluczowe do realizacji do roku 2020

BYDGOSKI OBSZAR FUNKCJONALNY Inwestycje kluczowe do realizacji do roku 2020 BYDGOSKI OBSZAR FUNKCJONALNY Inwestycje kluczowe do realizacji do roku 2020 Zespół nr III Gospodarka Komunalna i Ochrona Środowiska Grzegorz Boroń -Z-ca Dyrektora Wydziału Gospodarki Komunalnej i Ochrony

Bardziej szczegółowo

Tabela nr 6.1. Stan realizacji zadań wynikających z krajowego planu gospodarki odpadami dla przedsiębiorców na dzień 1 września 2004 r.

Tabela nr 6.1. Stan realizacji zadań wynikających z krajowego planu gospodarki odpadami dla przedsiębiorców na dzień 1 września 2004 r. Załącznik 6 STAN REALIZACJI ZADAŃ WYNIKAJĄCYCH Z KRAJOWEGO PLANU GOSPODARKI ODPADAMI DLA PRZEDSIĘBIORCÓW (na podstawie informacji przekazanych przez przedsiębiorców) Tabela nr 6.1. Stan realizacji zadań

Bardziej szczegółowo

Proces Innowacji. Emilia den Boer Ryszard Szpadt Politechnika Wrocławska. Urząd Marszałkowski Dolnego Śląska. Wrocław, 23 listopad 2011

Proces Innowacji. Emilia den Boer Ryszard Szpadt Politechnika Wrocławska. Urząd Marszałkowski Dolnego Śląska. Wrocław, 23 listopad 2011 Proces Innowacji Emilia den Boer Ryszard Szpadt Politechnika Wrocławska Urząd Marszałkowski Dolnego Śląska Wrocław, 23 listopad 2011 Zakres Cel procesu innowacji na Dolnym Śląsku Przedstawienie scenariuszy

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Plan Gospodarki Odpadami dla Mazowsza

Wojewódzki Plan Gospodarki Odpadami dla Mazowsza Wojewódzki Plan Gospodarki Odpadami dla Mazowsza na lata 2012-2017 z uwzględnieniem lat 2018-2023 Andrzej Daniluk Dyrektor Departamentu Środowiska Urzędu Marszałkowskiego Województwa Mazowieckiego w Warszawie

Bardziej szczegółowo

MOŻLIWOŚCI ROZWOJU SPALARNI ODPADÓW W POLSCE

MOŻLIWOŚCI ROZWOJU SPALARNI ODPADÓW W POLSCE MOŻLIWOŚCI ROZWOJU SPALARNI ODPADÓW W POLSCE VI MIĘDZYNARODOWA KONFERENCJA NOWA ENERGIA USER FRIENDLY 2010 Jean-Michel Kaleta Warszawa 18 czerwca 2010 Spis treści Strona Czy można spalać odpady komunalne?

Bardziej szczegółowo

Krajowy Program Gospodarki Odpadami

Krajowy Program Gospodarki Odpadami Krajowy Program Gospodarki Odpadami KPGO został sporządzony jako realizacja przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. Nr 62, poz. 628 oraz z 2002 r. Nr 41, poz. 365 i Nr 113, poz.

Bardziej szczegółowo

Odzysk i recykling założenia prawne. Opracowanie: Monika Rak i Mateusz Richert

Odzysk i recykling założenia prawne. Opracowanie: Monika Rak i Mateusz Richert Odzysk i recykling założenia prawne Opracowanie: Monika Rak i Mateusz Richert Odzysk Odzysk ( ) jakikolwiek proces, którego wynikiem jest to, aby odpady służyły użytecznemu zastosowaniu przez zastąpienie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 31 grudnia 2014 r. Poz. 1973 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 12 grudnia 2014 r.

Warszawa, dnia 31 grudnia 2014 r. Poz. 1973 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 12 grudnia 2014 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 31 grudnia 2014 r. Poz. 1973 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA z dnia 12 grudnia 2014 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych na potrzeby ewidencji

Bardziej szczegółowo

L I S T A PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH DO DOFINANSOWANIA PRZEZ WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W KIELCACH w 2016 ROKU

L I S T A PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH DO DOFINANSOWANIA PRZEZ WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W KIELCACH w 2016 ROKU Załącznik do uchwały Nr 14/15 Rady Nadzorczej WFOŚiGW w Kielcach z dnia 29 czerwca 2015 r. L I S T A PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH DO DOFINANSOWANIA PRZEZ WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI

Bardziej szczegółowo

BIOLOGICZNE OCZYSZCZALNIE ŚCIEKÓW PROJEKTOWANIE BUDOWA SERWIS

BIOLOGICZNE OCZYSZCZALNIE ŚCIEKÓW PROJEKTOWANIE BUDOWA SERWIS BIOLOGICZNE OCZYSZCZALNIE ŚCIEKÓW PROJEKTOWANIE BUDOWA SERWIS Tak się to zaczęło... Firma BIOVAC Sp. z o.o. powstała w sierpniu 1995 roku na bazie połączenia kapitałowego norweskiej firmy BIOVAC AS z polską

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA ODPADAMI. Dr Ewa Mańkowska Zastępca Prezesa

GOSPODARKA ODPADAMI. Dr Ewa Mańkowska Zastępca Prezesa GOSPODARKA ODPADAMI Dr Ewa Mańkowska Zastępca Prezesa WFOŚiGW we Wrocławiu Zasady gospodarowania odpadami Projektowane zmiany prawne w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach Badanie poziomu

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE ZAWARTE W PREZENTACJI SĄ PRZEDMIOTEM NEGOCJACJI Z KOMISJĄ EUROPEJSKĄ I MOGĄ ULEC ZMIANIE

INFORMACJE ZAWARTE W PREZENTACJI SĄ PRZEDMIOTEM NEGOCJACJI Z KOMISJĄ EUROPEJSKĄ I MOGĄ ULEC ZMIANIE INFORMACJE ZAWARTE W PREZENTACJI SĄ PRZEDMIOTEM NEGOCJACJI Z KOMISJĄ EUROPEJSKĄ I MOGĄ ULEC ZMIANIE MOŻLIWOŚCI FINANSOWANIA INWESTYCJI KOMUNALNYCH ZE ŚRODKÓW PO INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO 2014-2020 2

Bardziej szczegółowo

Zaufanie, Tradycja, Ekologia

Zaufanie, Tradycja, Ekologia Zaufanie, Tradycja, Ekologia Historia i krótki opis działalności Legnickie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. powstało w dniu 01.01.1993 r. w wyniku przekształcenia paostwowego Przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

25 lat działalności NFOŚiGW

25 lat działalności NFOŚiGW 25 lat działalności NFOŚiGW Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej 25 lat doświadczenia w finansowaniu projektów z obszaru ochrony środowiska powołany w okresie zmian ustrojowych w 1989

Bardziej szczegółowo

EKOLOGISTYKA Z A J Ę C I A 2 M G R I N Ż. M A G D A L E N A G R A C Z Y K

EKOLOGISTYKA Z A J Ę C I A 2 M G R I N Ż. M A G D A L E N A G R A C Z Y K EKOLOGISTYKA Z A J Ę C I A 2 M G R I N Ż. M A G D A L E N A G R A C Z Y K ĆWICZENIA 2 Charakterystyka wybranej działalności gospodarczej: 1. Stosowane surowce, materiały, półprodukty, wyroby ze szczególnym

Bardziej szczegółowo

Finansowanie samorządowych inwestycji w gospodarkę odpadami

Finansowanie samorządowych inwestycji w gospodarkę odpadami Bank Ochrony Środowiska Alicja Siemieniec Dyrektor Departamentu Finansowania i Projektów Ekologicznych Finansowanie samorządowych inwestycji w gospodarkę odpadami Paliwa Alternatywne. Waste to Energy.

Bardziej szczegółowo

PROJEKT AKTUALIZACJI PLANU GOSPODARKI ODPADAMI DLA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

PROJEKT AKTUALIZACJI PLANU GOSPODARKI ODPADAMI DLA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO PROJEKT AKTUALIZACJI PLANU GOSPODARKI ODPADAMI DLA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO KONSORCJUM: IETU Katowice IMBiGS CGO Katowice 1 Sektor gospodarczy Ilość wytworzonych odpadów innych niż niebezpieczne i komunalne

Bardziej szczegółowo

Siła ekobiznesu. Spis treści: E K O L O G I A I B I Z N E S W J E D N Y M M I E J S C U. Siła ekobiznesu nr 7/2014

Siła ekobiznesu. Spis treści: E K O L O G I A I B I Z N E S W J E D N Y M M I E J S C U. Siła ekobiznesu nr 7/2014 Nrr 7/2014(lipiec) Siła ekobiznesu E K O L O G I A I B I Z N E S W J E D N Y M M I E J S C U Numer 7/ 2014 Spis treści: Enviromental Technology and Business Konferencja USA VI/2014 2 1 Nr 7/ 2014 (lipiec

Bardziej szczegółowo

ZIELONA ENERGIA W POLSCE

ZIELONA ENERGIA W POLSCE ZIELONA ENERGIA W POLSCE Współczesny świat wymaga zmiany struktury wykorzystywanych źródeł energii pierwotnej. Wzrost popytu na surowce energetyczne, przy jednoczesnej rosnącej niestabilności warunków

Bardziej szczegółowo

Praktyczne sposoby wdrożenia idei produkcji biometanu z odpadów na cele transportowe w Polsce Barbara Smerkowska Magdalena Rogulska

Praktyczne sposoby wdrożenia idei produkcji biometanu z odpadów na cele transportowe w Polsce Barbara Smerkowska Magdalena Rogulska Warsztaty edukacyjne Biomaster GasShow 2014 Praktyczne sposoby wdrożenia idei produkcji biometanu z odpadów na cele transportowe w Polsce Barbara Smerkowska Magdalena Rogulska Biogaz z odpadów organicznych

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja Wojewódzkiego Planu Gospodarki Odpadami wraz z Planem Inwestycyjnym w zakresie odpadów komunalnych

Aktualizacja Wojewódzkiego Planu Gospodarki Odpadami wraz z Planem Inwestycyjnym w zakresie odpadów komunalnych Aktualizacja Wojewódzkiego Planu Gospodarki Odpadami wraz z Planem Inwestycyjnym w zakresie odpadów komunalnych Urząd Marszałkowski Województwa Lubuskiego Departament Rolnictwa, Środowiska i Rozwoju Wsi

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne technologie w gospodarce odpadami na przykładzie Torunia

Nowoczesne technologie w gospodarce odpadami na przykładzie Torunia Miejskie Przedsiębiorstwo Oczyszczania Sp. z o.o. 87-100 Toruń, ul. Grudziądzka 159 Nowoczesne technologie w gospodarce odpadami na przykładzie Torunia Informacja o Spółce Miejskie Przedsiębiorstwo Oczyszczania

Bardziej szczegółowo

TECHNIK OCHRONY ŚRODOWISKA. Opracowała: mgr inż. Joanna Depta- Ładak

TECHNIK OCHRONY ŚRODOWISKA. Opracowała: mgr inż. Joanna Depta- Ładak TECHNIK OCHRONY ŚRODOWISKA Opracowała: mgr inż. Joanna Depta- Ładak Charakterystyka zawodu Technik ochrony środowiska koordynuje pracę w zakresie ochrony powietrza, wód, powierzchni ziemi, ochrony przed

Bardziej szczegółowo

Biogaz z odpadów doświadczenia szwedzkie. Mikael Backman Magdalena Rogulska

Biogaz z odpadów doświadczenia szwedzkie. Mikael Backman Magdalena Rogulska Biogaz z odpadów doświadczenia szwedzkie Mikael Backman Magdalena Rogulska Główne obszary działania Szwedzko-Polskiej Platformy Zrównoważonej Energetyki * 2 Rodzaje działań Szwedzko-Polskiej Platformy

Bardziej szczegółowo

Ciepło z odnawialnych źródeł energii w ujęciu statystycznym sposób zbierania informacji oraz najnowsze dane

Ciepło z odnawialnych źródeł energii w ujęciu statystycznym sposób zbierania informacji oraz najnowsze dane DEPARTAMENT PRODUKCJI Ciepło z odnawialnych źródeł energii w ujęciu statystycznym sposób zbierania informacji oraz najnowsze dane Ciepło ze źródeł odnawialnych stan obecny i perspektywy rozwoju Konferencja

Bardziej szczegółowo

Technologia ACREN. Energetyczne Wykorzystanie Odpadów Komunalnych

Technologia ACREN. Energetyczne Wykorzystanie Odpadów Komunalnych Technologia ACREN Energetyczne Wykorzystanie Odpadów Komunalnych Profil firmy Kamitec Kamitec sp. z o.o. członek Izby Gospodarczej Energetyki i Ochrony Środowiska opracowała i wdraża innowacyjną technologię

Bardziej szczegółowo

Bibliografia. Akty prawne

Bibliografia. Akty prawne Bibliografia Akty prawne 1. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska Dz. U. Nr 62, poz. 627; 2. Ustawa z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo wodne. Dz. U. Nr 115, poz. 1229; 3. Ustawa z dnia

Bardziej szczegółowo

(Ustawa z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu Art. 17 ust. 3)

(Ustawa z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu Art. 17 ust. 3) Załącznik nr 9 Minimalne wymogi dotyczące nawozów i środków ochrony roślin 1. Pakiet 1. Rolnictwo zrównoważone - Wymóg 4 - dotyczy 8.2.10.5.1.4.1.2. Minimum requirements for fertilisers and pesticides

Bardziej szczegółowo

LISTA PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH PLANOWANYCH DO DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA IGOSPODARKI WODNEJ W KATOWICACH

LISTA PRZEDSIĘWZIĘĆ PRIORYTETOWYCH PLANOWANYCH DO DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA IGOSPODARKI WODNEJ W KATOWICACH PLANOWANYCH DO DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW WOJEWÓDZKIEGO FUNDUSZU OCHRONY ŚRODOWISKA IGOSPODARKI WODNEJ W KATOWICACH NA 2015 ROK I. Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach,

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 8 grudnia 2010 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 8 grudnia 2010 r. Dz.U.2010.249.1674 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 8 grudnia 2010 r. w sprawie zakresu informacji oraz wzorów formularzy służących do sporządzania i przekazywania zbiorczych zestawień danych

Bardziej szczegółowo

Paliwa z odpadów możliwości i uwarunkowania wdrożenia systemu w Polsce

Paliwa z odpadów możliwości i uwarunkowania wdrożenia systemu w Polsce Paliwa z odpadów możliwości i uwarunkowania wdrożenia systemu w Polsce Dr inż. Ryszard Wasielewski Centrum Badań Technologicznych Instytutu Chemicznej Przeróbki Węgla w Zabrzu 2/15 Walory energetyczne

Bardziej szczegółowo

ASPEKTY PRAWNE ZWIĄZANE Z EMISJĄ SPALIN PLAN PREZENTACJI

ASPEKTY PRAWNE ZWIĄZANE Z EMISJĄ SPALIN PLAN PREZENTACJI TOMASZ KRUK Realizacja projektu pn. "Zintegrowany system gospodarki odpadowo - energetycznej w regionie Południowo - Zachodnim Województwa Podkarpackiego" Temat przewodni: Spalanie paliwa alternatywnego

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z realizacji Planu gospodarki odpadami dla województwa śląskiego za lata 2007-2008

Sprawozdanie z realizacji Planu gospodarki odpadami dla województwa śląskiego za lata 2007-2008 Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego Wydział Ochrony Środowiska Sprawozdanie z realizacji Planu gospodarki odpadami dla województwa śląskiego za lata 2007-2008 Katowice, listopad 2009 r. SPIS TREŚCI

Bardziej szczegółowo

Opracowanie indeksu gatunkowego i optymalizacja technologii produkcji wybranych roślin energetycznych. Akronim projektu IGRE

Opracowanie indeksu gatunkowego i optymalizacja technologii produkcji wybranych roślin energetycznych. Akronim projektu IGRE Opracowanie indeksu gatunkowego i optymalizacja technologii produkcji wybranych roślin energetycznych. Akronim projektu IGRE Agro-Centrum Innowacyjnych Technologii Unia Europejska zamierza do 2030 roku

Bardziej szczegółowo

Możliwości dofinansowania przedsięwzięć z zakresu OZE przez WFOŚiGW w Poznaniu

Możliwości dofinansowania przedsięwzięć z zakresu OZE przez WFOŚiGW w Poznaniu Poznań, 28 maja 2013 r. Możliwości dofinansowania przedsięwzięć z zakresu OZE przez WFOŚiGW 1 Marek Zieliński Zastępca Prezesa Zarządu Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Wojewódzki

Bardziej szczegółowo

Debiut akcji na rynku NewConnect 18.07.2011

Debiut akcji na rynku NewConnect 18.07.2011 Debiut akcji na rynku NewConnect 18.07.2011 AGENDA 1. HISTORIA 2. PROFIL DZIAŁALNOŚCI 3. STRATEGIA ROZWOJU 4. ZAKŁAD GRANULACJI 5. POTENCJAŁ ŹRÓDEŁ OZE W POLSCE 6. RYNEK OZE 7. EQUITY STORY WIDOK ENERGIA

Bardziej szczegółowo

Wsparcie Odnawialnych Źródeł Energii

Wsparcie Odnawialnych Źródeł Energii Wsparcie Odnawialnych Źródeł Energii mgr inż. Robert Niewadzik główny specjalista Północno Zachodniego Oddziału Terenowego Urzędu Regulacji Energetyki w Szczecinie Szczecin, 2012 2020 = 3 x 20% Podstawowe

Bardziej szczegółowo

711 841 229 959 Mg. 2 078 840 801 904 Mg. 996 145 333 060 Mg. 754 249 245 239 Mg

711 841 229 959 Mg. 2 078 840 801 904 Mg. 996 145 333 060 Mg. 754 249 245 239 Mg Plan gospodarki odpadami dla województwa śląskiego 2014 cele strategiczne Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego Wydział Ochrony Środowiska Mikołów, 26 czerwca 2014 r. Uchwałą Nr IV/25/1/2012 z dnia

Bardziej szczegółowo

11.01.2009 r. GRANULACJA OSADÓW W TEMPERATURZE 140 O C

11.01.2009 r. GRANULACJA OSADÓW W TEMPERATURZE 140 O C 11.01.2009 r. GRANULACJA OSADÓW W TEMPERATURZE 140 O C * Firma TUZAL Sp. z o.o. jako współautor i koordynator międzynarodowego Projektu pt.: SOILSTABSORBENT w programie europejskim EUREKA, Numer Projektu:

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W OLSZTYNIE

WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W OLSZTYNIE I GOSPODARKI WODNEJ W OLSZTYNIE Możliwości finansowania inwestycji w biomasę DZIAŁALNOŚĆ WFOŚIGW PRZYCHODY Przychody statutowe WF - ogółem Przychody z tytułu opłat za korzystanie ze środowiska WYDATKI

Bardziej szczegółowo

KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA

KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA SYMPOZJUM NAUKOWO-TECHNICZNE Sulechów 2012 Kluczowe wyzwania rozwoju elektroenergetyki

Bardziej szczegółowo

Józef Neterowicz Absolwent wydziału budowy maszyn AGH w Krakowie Od 1975 mieszka i pracuje w Szwecji w przemy le energetycznym i ochrony

Józef Neterowicz Absolwent wydziału budowy maszyn AGH w Krakowie Od 1975 mieszka i pracuje w Szwecji w przemy le energetycznym i ochrony Józef Neterowicz Absolwent wydziału budowy maszyn AGH w Krakowie Od 1975 mieszka i pracuje w Szwecji w przemyśle energetycznym i ochrony środowiska, od 1992 roku pracował w Polsce jako Konsultant Banku

Bardziej szczegółowo

System Certyfikacji OZE

System Certyfikacji OZE System Certyfikacji OZE Mirosław Kaczmarek miroslaw.kaczmarek@ure.gov.pl III FORUM EKOENERGETYCZNE Fundacja Na Rzecz Rozwoju Ekoenergetyki Zielony Feniks Polkowice, 16-17 września 2011 r. PAKIET KLIMATYCZNO

Bardziej szczegółowo

Współspalanie odpadów innych niż niebezpieczne w energetyce zawodowej procedura wdrożenia, koszty, konflikty, korzyści

Współspalanie odpadów innych niż niebezpieczne w energetyce zawodowej procedura wdrożenia, koszty, konflikty, korzyści Warszawa, 14.11.2012 r. Współspalanie odpadów innych niż niebezpieczne w energetyce zawodowej procedura wdrożenia, koszty, konflikty, korzyści Czesław Andryjowicz PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna

Bardziej szczegółowo

gospodarki energetycznej...114 5.4. Cele polityki energetycznej Polski...120 5.5. Działania wspierające rozwój energetyki odnawialnej w Polsce...

gospodarki energetycznej...114 5.4. Cele polityki energetycznej Polski...120 5.5. Działania wspierające rozwój energetyki odnawialnej w Polsce... SPIS TREŚCI Wstęp... 11 1. Polityka energetyczna Polski w dziedzinie odnawialnych źródeł energii... 15 2. Sytuacja energetyczna świata i Polski u progu XXI wieku... 27 2.1. Wstęp...27 2.2. Energia konwencjonalna

Bardziej szczegółowo

Konsultacja zmian dla Programu Priorytetowego NFOŚiGW Czysty Przemysł

Konsultacja zmian dla Programu Priorytetowego NFOŚiGW Czysty Przemysł Konsultacja zmian dla Programu Priorytetowego NFOŚiGW Czysty Przemysł Urszula Zając p.o. Dyrektora Departamentu Przedsięwzięć Przemyslowych Forum Energia Efekt Środowisko Zabrze, 6 maja 2013 r. Agenda

Bardziej szczegółowo

KOMUNALNE OSADY ŚCIEKOWE. - podział, kierunki zastosowań oraz technologie przetwarzania, odzysku i unieszkodliwiania

KOMUNALNE OSADY ŚCIEKOWE. - podział, kierunki zastosowań oraz technologie przetwarzania, odzysku i unieszkodliwiania KOMUNALNE OSADY ŚCIEKOWE - podział, kierunki zastosowań oraz technologie przetwarzania, odzysku i unieszkodliwiania (wyciąg z pracy zrealizowanej w Instytucie Inżynierii Środowiska pod kierunkiem prof.dr

Bardziej szczegółowo

Gospodarka odpadami komunalnymi w świetle znowelizowanej ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Gospodarka odpadami komunalnymi w świetle znowelizowanej ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach Gospodarka odpadami komunalnymi w świetle znowelizowanej ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach Urząd Miejski Wrocławia Departament Nieruchomości i Eksploatacji Wydział Środowiska i Rolnictwa

Bardziej szczegółowo

RYNEK BIOMASY W POLSCE ZINTEGROWANY SYSTEM GOSPODARKI BIODEGRADOWALNYMI. Zbigniew Grabowski Politechnika Krakowska

RYNEK BIOMASY W POLSCE ZINTEGROWANY SYSTEM GOSPODARKI BIODEGRADOWALNYMI. Zbigniew Grabowski Politechnika Krakowska RYNEK BIOMASY W POLSCE ZINTEGROWANY SYSTEM GOSPODARKI KOMUNALNYMI ODPADAMI BIODEGRADOWALNYMI Zbigniew Grabowski Politechnika Krakowska W Krajowym planie gospodarki odpadami zgodnie z Dyrektywą składowiskową

Bardziej szczegółowo

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Wzywania stojące przed polską energetyką w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 roku Wysokie zapotrzebowanie na energię dla rozwijającej

Bardziej szczegółowo

Energetyczne wykorzystanie odpadów z biogazowni

Energetyczne wykorzystanie odpadów z biogazowni Energetyczne wykorzystanie odpadów z biogazowni Odpady z biogazowni - poferment Poferment obecnie nie spełnia kryterium nawozu organicznego. Spełnia natomiast definicję środka polepszającego właściwości

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii a ochrona środowiska. Janina Kawałczewska

Odnawialne źródła energii a ochrona środowiska. Janina Kawałczewska Odnawialne źródła energii a ochrona środowiska Janina Kawałczewska 1. Wykorzystanie OZE jako przeciwdziałanie zmianom klimatu. OZE jak przeciwwaga dla surowców energetycznych (nieodnawialne źródła energii),

Bardziej szczegółowo

Komunalny zakład gospodarki odpadami w nowych uregulowaniach prawnych

Komunalny zakład gospodarki odpadami w nowych uregulowaniach prawnych MIEJSKI ZAKŁAD OCZYSZCZANIA W PRUSZKOWIE Komunalny zakład gospodarki odpadami w nowych uregulowaniach prawnych Władysław Kącki, Prezes MZO w Pruszkowie Sp. z o.o. 2 lipiec 2012 MZO w Pruszkowie to przedsiębiorstwo

Bardziej szczegółowo

Innowacje chroniące środowisko. Woda. Surowce. Energia.

Innowacje chroniące środowisko. Woda. Surowce. Energia. Innowacje chroniące środowisko. Woda. Surowce. Energia. W styczniu 2015 roku spółka ENERIS przejęła 100% udziałów spółki Veolia Usługi dla Środowiska S. A. budując polską wielobranżową grupę ochrony środowiska.

Bardziej szczegółowo

7. ZARZĄDZANIE I MONITORING REALIZACJI PROGRAMU. 7.1. Zarządzanie programem ochrony środowiska

7. ZARZĄDZANIE I MONITORING REALIZACJI PROGRAMU. 7.1. Zarządzanie programem ochrony środowiska 7. ZARZĄDZANIE I MONITORING REALIZACJI PROGRAMU 7.1. Zarządzanie programem ochrony środowiska Podstawową zasadą realizacji Programu Ochrony Środowiska dla Powiatu Pińczowskiego powinna być zasada wykonywania

Bardziej szczegółowo

BIOGAZOWNIA JAKO ELEMENT GOSPODARKI ODPADAMI- ASPEKTY PRAKTYCZNE. Poznao 22.11.2011

BIOGAZOWNIA JAKO ELEMENT GOSPODARKI ODPADAMI- ASPEKTY PRAKTYCZNE. Poznao 22.11.2011 BIOGAZOWNIA JAKO ELEMENT GOSPODARKI ODPADAMI- ASPEKTY PRAKTYCZNE Poznao 22.11.2011 Fermentacja anaerobowa 2 SKŁAD BIOGAZU 3 BIOGAZ WYSYPISKOWY WARUNKI DLA SAMOISTNEGO POWSTAWANIA BIOGAZU 4 Biogazownia

Bardziej szczegółowo

WYBRANE ZAGADNIENIA PRAWNE PROCESU INWESTYCYJNEGO W PROJEKTACH BIOGAZOWYCH ROBERT MIKULSKI

WYBRANE ZAGADNIENIA PRAWNE PROCESU INWESTYCYJNEGO W PROJEKTACH BIOGAZOWYCH ROBERT MIKULSKI WYBRANE ZAGADNIENIA PRAWNE PROCESU INWESTYCYJNEGO W PROJEKTACH BIOGAZOWYCH ROBERT MIKULSKI KANCELARIA RADCÓW PRAWNYCH STOPCZYK & MIKULSKI Warszawa, 10 maja 2010r. PODSTAWY PRAWNE MIĘDZYNARODOWE I WSPÓLNOTOWE

Bardziej szczegółowo

Możliwości i uwarunkowania dla termicznego odzysku energii z RDF (odpady palne) i SRF (paliwa wtórne) w Polsce

Możliwości i uwarunkowania dla termicznego odzysku energii z RDF (odpady palne) i SRF (paliwa wtórne) w Polsce Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Warszawa 31.07.2014 Możliwości i uwarunkowania dla termicznego odzysku energii z RDF (odpady palne) i SRF (paliwa wtórne) w Polsce dr inż. Aleksander

Bardziej szczegółowo

kilka faktów Realizacja projektów współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej w województwie warmińsko-mazurskim Szanse i zagrożenia

kilka faktów Realizacja projektów współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej w województwie warmińsko-mazurskim Szanse i zagrożenia Realizacja projektów współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej w województwie warmińsko-mazurskim Szanse i zagrożenia 1 kilka faktów 2 1 ODPADY KOMUNALNE (31.12.2010r.) ok. 328,2 tys. Mg zebrano:

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE I OCHRONA ZASOBÓW POWIERZCHNI ZIEMI

WYKORZYSTANIE I OCHRONA ZASOBÓW POWIERZCHNI ZIEMI WYKORZYSTANIE I OCHRONA ZASOBÓW POWIERZCHNI ZIEMI Powierzchnia geodezyjna województwa kujawsko-pomorskiego według stanu w dniu 1 I 2011 r. wyniosła 1797,1 tys. ha, co stanowiło 5,7 % ogólnej powierzchni

Bardziej szczegółowo

Teresa Szymankiewicz Szarejko Szymon Zabokrzecki

Teresa Szymankiewicz Szarejko Szymon Zabokrzecki Teresa Szymankiewicz Szarejko Szymon Zabokrzecki Schemat systemu planowania Poziom kraju Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Kraju opublikowana MP 27.04.2012 Program zadań rządowych Poziom województwa

Bardziej szczegółowo

dr Tomasz M. Zieliński ABC Akademia Sp. z o.o. tomasz.zielinski@abcakademia.com.pl

dr Tomasz M. Zieliński ABC Akademia Sp. z o.o. tomasz.zielinski@abcakademia.com.pl dr Tomasz M. Zieliński ABC Akademia Sp. z o.o. tomasz.zielinski@abcakademia.com.pl Green Controlling and Finance - innowacyjny program studiów podyplomowych Projekt finansowany ze środków funduszy norweskich

Bardziej szczegółowo

Program Ochrony Środowiska dla miasta Poznania na lata 2013-2016, z perspektywą 2020 roku

Program Ochrony Środowiska dla miasta Poznania na lata 2013-2016, z perspektywą 2020 roku Program Ochrony Środowiska dla miasta Poznania na lata 2013-2016, z perspektywą 2020 roku Podstawy do opracowania Programu Podstawa prawna: ustawa z dnia 27.04.2001 r. - Prawo ochrony środowiska: Prezydent

Bardziej szczegółowo

S tudium wykonalności - zakres dokumentu

S tudium wykonalności - zakres dokumentu S tudium wykonalności - zakres dokumentu (z w yłą c zeniem a na lizy fina ns ow o- ekonom ic znej) Warszawa, 6 kwietnia 2009 r. Najczęściej popełniane błędy w studiach wykonalności 2 Zakres studium wykonalności

Bardziej szczegółowo

Obszar objęty planem kontroli został ujęty w następujące zagadnienia określone mianem celów kontroli oraz ogólnopolskich cykli kontrolnych:

Obszar objęty planem kontroli został ujęty w następujące zagadnienia określone mianem celów kontroli oraz ogólnopolskich cykli kontrolnych: WSTĘP Ogólna ocena istotnych zagadnień dla stanu środowiska na terenie województwa podlaskiego wykazuje, że w zakresie działalności kontrolnej najistotniejszymi kierunkami działań jest realizacja kontroli

Bardziej szczegółowo

Konferencja dla przedsiębiorców i instytucji publicznych dotycząca wytwarzania i gospodarowania odpadami

Konferencja dla przedsiębiorców i instytucji publicznych dotycząca wytwarzania i gospodarowania odpadami Konferencja dla przedsiębiorców i instytucji publicznych dotycząca wytwarzania i gospodarowania odpadami Tadeusz Styn, Ewelina Faszczewska Gdańsk, Filharmonia Bałtycka, 4 marca 2011 r. Pojęcia podstawowe

Bardziej szczegółowo

PRZYSZŁOŚĆ DORADZTWA ROLNICZEGO W KONTEKŚCIE WSPÓŁPRACY ŚRODOWISK NAUKOWYCH Z PRAKTYKAMI

PRZYSZŁOŚĆ DORADZTWA ROLNICZEGO W KONTEKŚCIE WSPÓŁPRACY ŚRODOWISK NAUKOWYCH Z PRAKTYKAMI PRZYSZŁOŚĆ DORADZTWA ROLNICZEGO W KONTEKŚCIE WSPÓŁPRACY ŚRODOWISK NAUKOWYCH Z PRAKTYKAMI dr hab. Zbigniew Brodziński Katedra Ekonomiki Przestrzennej i Środowiskowej Centrum Rozwoju Obszarów Wiejskich UWM

Bardziej szczegółowo

Programy priorytetowe NFOŚiGW w 2011 roku dotyczące ochrony ziemi gospodarki odpadami

Programy priorytetowe NFOŚiGW w 2011 roku dotyczące ochrony ziemi gospodarki odpadami Programy priorytetowe NFOŚiGW w 2011 roku dotyczące ochrony ziemi gospodarki odpadami Jerzy Swatoń Dyrektor Departamentu Ochrony Ziemi Katowice, 11 lutego 2011 r. Dofinansowanie zadań z obszaru ochrona

Bardziej szczegółowo

ZOBOWIĄZANIA UNIJNE POLSKI W ZAKRESIE GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI

ZOBOWIĄZANIA UNIJNE POLSKI W ZAKRESIE GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI ZOBOWIĄZANIA UNIJNE POLSKI W ZAKRESIE GOSPODARKI ODPADAMI KOMUNALNYMI Beata B. Kłopotek Departament Gospodarki Odpadami Gdańsk, dnia 16 października 2012 r. Plan prezentacji 1. Dyrektywy unijne odnoszące

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE DZIAŁAŃ INWESTYCYJNYCH W RPO WM 2014-2020 Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego

WSPARCIE DZIAŁAŃ INWESTYCYJNYCH W RPO WM 2014-2020 Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego WSPARCIE DZIAŁAŃ INWESTYCYJNYCH W RPO WM 2014-2020 Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego dr Stanisław Sorys Wicemarszałek Województwa Małopolskiego 1_GOSPODARKA WIEDZY 2_CYFROWA MAŁOPOLSKA 3_PRZEDSIĘBIORCZA

Bardziej szczegółowo

Energia odnawialna w Polsce potencjał rynku na przykładzie PGE. mgr inŝ. Krzysztof Konaszewski

Energia odnawialna w Polsce potencjał rynku na przykładzie PGE. mgr inŝ. Krzysztof Konaszewski Energia odnawialna w Polsce potencjał rynku na przykładzie PGE mgr inŝ. Krzysztof Konaszewski Zadania stawiane przed polską gospodarką Pakiet energetyczny 3x20 - prawne wsparcie rozwoju odnawialnych źródeł

Bardziej szczegółowo