Scenariusz zajęć edukacyjnych. Między donosem a ratunkiem postawy Polaków wobec Żydów

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Scenariusz zajęć edukacyjnych. Między donosem a ratunkiem postawy Polaków wobec Żydów"

Transkrypt

1 Scenariusz zajęć edukacyjnych Między donosem a ratunkiem postawy Polaków wobec Żydów Jacek Konik, Anna Ziarkowska Proponowany czas pracy: 90 min Powiązania z podstawą programową Podstawa programowa historia: Zakres podstawowy: 7. II wojna światowa. Uczeń: 5) przedstawia przyczyny i skutki Holokaustu oraz opisuje przykłady oporu ludności żydowskiej; 8. Ziemie polskie pod dwiema okupacjami. Uczeń: 4) analizuje zmiany terytorialne, straty ludnościowe, kulturowe i materialne Polski będące następstwem II wojny światowej. Zakres rozszerzony: 7. Europa pod okupacją niemiecką i Holokaust. Uczeń: 1) charakteryzuje politykę III Rzeszy wobec społeczeństw okupowanej Europy, w tym nazistowski plan eksterminacji Żydów oraz innych narodowości i grup społecznych; 2) opisuje postawy Żydów wobec polityki eksterminacji, w tym powstanie w getcie warszawskim, a także opisuje postawy społeczeństwa polskiego wobec Holokaustu; Główne zagadnienia: Postawy społeczeństwa polskiego wobec Zagłady Cele edukacyjne: Uczeń wie jaka była różnica między sytuacją Polaków i Żydów w czasie II Wojny Światowej. Uczeń jakimi pobudkami kierowali się Polacy przyjmując rożne postawy wobec Żydów

2 Uczeń potrafi zdefiniować i na podstawie dostępnych źródeł, podać konkretne przykłady różnych postaw Polaków wobec Żydów Metody i formy pracy: Praca w grupach Dyskusja Analiza tekstów źródłowych i relacji świadków Materiały i środki dydaktyczne: Materiały audiowizualne z USC Shoah Foundation Institute for Visual History and Education: relacja Davida Efrati i Janiny Bauman. Relacja Janiny Bauman dostępna on-line na stronie: https://sfi.usc.edu/international/polish Teksty źródłowe (załączniki do ćwiczenia nr 1) MATERIAŁY POMOCNICZE DLA NAUCZYCIELA WRAZ ZE SCENARIUSZEM ZAJĘĆ TERMINY I POJĘCIA: Szmalcownicy osoby zajmujące się szantażowaniem i donoszeniem na ukrywających się Żydów i ludzi którzy im pomagali. POSTACIE: Janina Bauman Polska pisarka żydowskiego pochodzenia. Swoje doświadczenia z pobytu w gettcie i ukrywania się po tzw. aryjskiej stronie opisała w książce Zima o poranku. David Efrati W czasie wojny wielokrotnie udawało mu się uciec z łapanek, z warszawskiego getta, transportu do Treblinki i obozu w Trawnikach. Po wojnie osiadł w Izraelu. Podczas II wojny światowej był więźniem obozu w Trawnikach. Henryk Schönker urodził się w 1931 roku w Krakowie w żydowskiej rodzinie malarza Leona Schönkera. W 1937 roku wraz z rodziną przeniósł się do Oświęcimia. W roku 1955 wyjechał wraz z rodziną do Wiednia, skąd w 1961 roku wyemigrował do Izraela. Za swoją książkę Dotknięcie anioła, za którą otrzymał Nagrodę historyczną "Polityki" 2006.

3 KALENDARIUM WYDARZEŃ II WOJNA ŚWIATOWA: 1 września 1939 r. Napaść Niemiec na Polskę, dokonana bez wypowiedzenia wojny. Początek II wojny światowej w Europie. 3 września 1939 r. Wielka Brytania i Francja wypowiedziały wojnę III Rzeszy. Konflikt z Polską przekształcił się w wojnę światową. 17 września 1939 r. Napaść Związku Sowieckiego na Polskę. 28 września 1939 r. Podpisany został akt kapitulacji Warszawy. W Moskwie ministrowie spraw zagranicznych Niemiec J. von Ribbentrop i ZSRR W. Mołotow podpisali niemieckosowiecki układ o granicy i przyjaźni. 10 maja 1940 r. Niemcy zaatakowały Holandię, Belgię i Luksemburg. Początek ofensywy wojsk niemieckich we Francji. W Wielkiej Brytanii powołano rząd jedności narodowej z Winstonem Churchillem na czele. 10 czerwca 1940 r. Włochy wypowiedziały wojnę Francji i Wielkiej Brytanii. 22 czerwca 1940 r. Kapitulacja Francji wobec Niemiec. 24 czerwca 1940 r. Kapitulacja Francji wobec Włoch. 8 sierpnia 1940 r. Początek zmasowanych niemieckich ataków lotniczych na Anglię. Bitwa o Anglię trwała do 31 października 1940 r. 27 września 1940 r. Niemcy, Włochy i Japonia podpisały pakt trójstronny. Zgodnie z jego postanowieniami Japonia uznawała prawo Niemiec i Włoch do ustanowienia nowego ładu w Europie. Z kolei Niemcy i Włochy uznawały prawo Japonii do ustanowienia nowego ładu w Azji. 9 grudnia 1940 r. Początek brytyjskiej kontrofensywy w Egipcie, zakończonej w lutym 1941 r. zdobyciem Cyrenajki. 11 lutego 1941 r. Lądowanie pierwszych oddziałów niemieckiego Afrika Korps w Afryce Północnej. 11 marca 1941 r. Prezydent USA Franklin Roosevelt podpisał ustawę Lend and Lease. 6 kwietnia 1941 r. Atak wojsk niemieckich na Jugosławię i Grecję. 13 kwietnia 1941 r. Sowiecko-japoński pakt o nieagresji. 22 czerwca 1941 r.

4 Początek niemieckiej agresji na Związek Sowiecki. 12 lipca 1941 r. Podpisanie sowiecko-brytyjskiego układu wojskowego. 30 lipca 1941 r. W Londynie gen. Władysław Sikorski podpisał z ambasadorem ZS RR Iwanem Majskim polsko-sowiecki układ o wspólnej walce przeciwko III Rzeszy. 12 sierpnia 1941 r. Winston Churchill i Franklin D. Roosevelt podpisali na pokładzie brytyjskiego pancernika Prince of Wales tzw. Kartę Atlantycką. 4 grudnia 1941 r. Gen. Władysław Sikorski i Józef Stalin podpisali w Moskwie polskosowiecką deklarację o walce z Niemcami. 6 grudnia 1941 r. Początek kontrofensywy Armii Czerwonej w rejonie Moskwy. Wielka Brytania wypowiedziała wojnę Węgrom, Rumunii i Finlandii. 7 grudnia 1941 r. Japoński atak na amerykańską bazę morską Pearl Harbour. 8 grudnia 1941 r. Japonia wypowiedziała wojnę Stanom Zjednoczonym, Wielkiej Brytanii, Australii i Kanadzie. 11 grudnia 1942 r. Niemcy i Włochy wypowiedziały Stanom Zjednoczonym wojnę. 1 stycznia 1942 r. W Waszyngtonie 26 państw podpisało Deklarację Narodów Zjednoczonych (wśród nich Polska). 9 stycznia 1942 r. Początek ofensywy Armii Czerwonej, która do końca lutego odrzuciła wojska niemieckie około 400 km. na zachód od Moskwy. 3 7 czerwca 1942 r. Amerykańsko japońska Bitwa o Midway przełom w wojnie na Pacyfiku. 23 października 1942 r. Początek zwycięskiej ofensywy wojsk brytyjskich w A fryce Północnej ( bitwa pod El-Alamein) stycznia 1943 r. Spotkanie Winstona Churchilla i Franklina D. Roosevelta w Casablance. Wśród omawianych spraw m.in. decyzja o nasileniu bombardowań na Niemcy oraz kwestia przeniesienia działań wojennych na teren Europy. 2 lutego 1943 r. Kapitulacja wojsk niemieckich pod Stalingradem. Do niewoli sowieckiej wziętych zostało ponad 90 tys. żołnierzy niemieckich, feldmarszałek Friedrich von Paulus oraz 20 generałów. 19 kwietnia 1943 r. Początek Powstania w Getcie Warszawskim.

5 12 13 maja 1943 r. Kapitulacja wojsk niemieckich i włoskich w Afryce Północnej maja 1943 r. Rozmowy Winstona Churchilla i Franklina D. Roosevelta w Waszyngtonie: decyzja o lądowaniu wojsk alianckich na południu Włoch, przełożenie inwazji we Francji na 1944 r. 25 lipca 1943 r. We Włoszech Benito Mussolini został odsunięty od władzy przez Wielką Radę Faszystowską i aresztowany. 8 września 1943 r. Ogłoszenie zawieszenia broni z Włochami. 12 września 1943 r. Niemieccy spadochroniarze uwolnili więzionego w Gran Sasso Benito Mussoliniego. 13 października 1943 r. Włoski rząd Pietro Badoglio wypowiedział wojnę Niemcom listopada 1943 r. Konferencja w Kairze z udziałem Winstona Churchilla, Franklina D. Roosevelta oraz przywódcy Chin Czang Kaj-szeka dotycząca wojny z Japonią 28 listopada 1 grudnia 1943 r. Konferencja Wielkiej Trójki w Teheranie: Winston Churchill, Franklin D. Roosevelt i Józef Stalin. 12 maja 1944 r. Wojska alianckie przełamały we Włoszech tzw. linie Gustawa. 18 maja 1944 r. Oddziały II Korpusu Polskiego zdobyły ruiny klasztoru benedyktynów na Monte Cassino. 4 czerwca 1944 r. Do Rzymu wkroczyły oddziały amerykańskie. 6 czerwca 1944 r. Siły zbrojne alianckich państw zachodnich rozpoczęły największą w czasie II wojny światowej operację desantową lądowanie w Normandii. Była ona częścią operacji Overlord, otwierającej drugi front w Europie. 1 sierpnia 1944 r. Wybuch Powstania Warszawskiego września 1944 r. Konferencja w Quebec z udziałem Winstona Churchilla i Franklina D. Roosevelta: m.in. omówienie kwestii okupacji Niemiec września 1944 r. Operacja powietrzno-desantowa sił alianckich w Holandii (Operacja Market- Garden ) lutego 1945 r. Konferencja Wielkiej Trójki w Jałcie: Winston Churchill, Franklin D. Roosevelt, Józef Stalin. 1 kwietnia 1945 r. Inwazja wojsk amerykańskich na Okinawę. 28 kwietnia 1945 r. Włoscy partyzanci rozstrzelali Benito Mussoliniego. 30 kwietnia 1945 r. W Berlinie samobójstwo popełnił Adolf Hitler.

6 2 maja 1945 r. Dowódca obrony Berlina gen. Helmuth Weidling wydał rozkaz zaprzestania walki. SS -Obergrupenführer Karl Wolff podpisał akt kapitulacji wojsk niemieckich we Włoszech. 7 maja 1945 r. W kwaterze głównej gen. Dwighta D. Esenhowera w Reims gen. Alfred Gustaw Jodl, w obecności przedstawicieli czterech mocarstw alianckich, podpisał akt bezwarunkowej kapitulacji Niemiec. 8 maja 1945 r. Na żądanie Stalina kapitulacja Niemiec została powtórzona. W Karlhorst, na przedmieściach Berlina, marszałek Georgij Żukow, któremu towarzyszyli brytyjski marszałek lotnictwa Arthur Tedder, amerykański generał Karl Spaatz oraz generał francuski Jean de Lattre de Tassigny, o godz przyjął bezwarunkową kapitulację niemieckich sił zbrojnych od feldmarszałka Wilhelma Keitla. W Moskwie, ze względu na dwugodzinną różnicę czasu był już 9 maja. 26 czerwca 1945 r. Przedstawiciele 50 państw podpisali w San Francisco Kartę Narodów Zjednoczonych. 17 lipca 2 sierpnia 1945 r. Konferencja Wielkiej Trójki w Poczdamie: Winston Churchill (Clement Attlee), Harry Truman i Józef Stalin. 2 sierpnia 1945 r. Największy nalot II wojny światowej: 800 superfortec B-29 zbombardowało cztery największe miasta Japonii. 6 sierpnia 1945 r. Amerykanie zrzucili bombę atomową na Hiroszimę. 9 sierpnia 1945 r. Amerykanie zrzucili bombę atomową na Nagasaki. 2 września 1945 r. Bezwarunkowa kapitulacja Japonii. Bibliografia: Engelking Barbara, Szanowny panie gestapo. Donosy do władz niemieckich w Warszawie i okolicach w latach , Warszawa Grabowski Jan, Szantażowanie Żydów w Warszawie , Warszawa Grabowski Jan, JUDENJAGD. Polowanie na Żydów, Studium dziejów pewnego powiatu, Stowarzyszenie Centrum Badań nad Zagładą Żydów,, Warszawa Grabowski Jan, Barbara Engelkiing-Boni, Zarys Krajobrazu. Wieś polska wobec zagłady Żydów, , Warsaw, Gross Tomasz Jan, Sąsiedzi. Historia zagłady żydowskiego miasteczka, Sejny Hilberg Raul, Sprawcy, ofiary, świadkowie. Zagłada Żydów , Warszawa Grynberg Michał, Księga Sprawiedliwych, Warszawa Iranek-Osmecki Kazimierz, Kto ratuje jedno życie... Polacy i Żydzi , Londyn 1968.

7 Libionka Dariusz, ZWZ-AK i Delegatura Rządu RP wobec eksterminacji Żydów polskich, [w:] Polacy i Żydzi pod okupacją niemiecką Studia i materiały, pod redakcją Andrzeja Żbikowskiego, Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa Prekerowa Teresa, Konspiracyjna Rada Pomocy Żydom w Warszawie , Warszawa Szarota Tomasz, U progu Zagłady. Zajścia antyżydowskie i pogromy w okupowanej Europie. Warszawa, Paryż, Amsterdam, Antwerpia, Kowno, Warszawa Szpytman Mateusz, Jarosław Szarek, Sprawiedliwi wśród narodów świata. Przejmująca historia polskiej rodziny, która poświęciła swoje życie, ratując Żydów, wydanie drugie uzupełnione, Kraków Urynowicz Marcin, Zorganizowana i indywidualna pomoc Polaków dla ludności żydowskiej eksterminowanej przez okupanta niemieckiego w okresie drugiej wojny światowej, [w:] Polacy i Żydzi pod okupacją niemiecką Studia i materiały, pod redakcją Andrzeja Żbikowskiego, Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa Wood E. Thomas, Stanisław M. Jankowski, Karski. Opowieść o emisariuszu, Kraków Oświęcim Wyman David S., Pozostawieni własnemu losowi. Ameryka wobec Holocaustu , Warszawa Żbikowski Andrzej, U genezy Jedwabnego. Żydzi na kresach północnowschodniej II Rzeczypospolitej, Warszawa Filmografia: Ford Aleksander, Ulica graniczna, (1948, 115 ) Imielska Małgorzata, Dzieciństwo w cieniu śmierci, (2004, 35 ) Imielska Małgorzata, Młodość w czasach zagłady, (2001, 46 ) Nekanda-Trepka Michał, Karuzela, (1993, 34 ) Nekanda-Trepka Michał, Łyżeczka życia, (2004, 18 ) Przebieg zajęć: Ćwiczenie 1 Podzieleni na grupy uczniowie otrzymują zestaw trzech tekstów pochodzących z książki Henryka Schönkera Dotknięcie anioła (załączniki nr 1-3). Grupy dokonują analizy otrzymanych tekstów i wykonują następujące polecenia: Na podstawie tekstów wskażcie jakie postawy przyjmowali Polacy wobec Żydów. Postarajcie się nazwać te postawy i wskazać ich konkretne przykłady Spróbujcie określić ich motywacje jakimi się kierowali Polacy przyjmując wobec Żydów określoną postawę.

8 Ćwiczenie 2 Grupy oglądają fragmenty relacji Shoah Foundation i na ich podstawie uzupełniają i/lub modyfikują wyniki z ćwiczenia 1. Relacja Janiny Bauman jest dostępna na: https://sfi.usc.edu/international/polish Dodatkowo wykonują następujące polecenie: Na podstawie relacji wskażcie z jakimi zagrożeniami musieli liczyć się Polacy ukrywający Żydów. Na ile były one poważne? Ćwiczenie 3 Grupy prezentują publicznie swoje dokonania i wskazują podobieństwa i różnice w poczynionych ustaleniach. Jeżeli pojawiają się różnice grupy próbują wspólnie ustalić, skąd się wzięły. Podsumowanie W ramach podsumowania uczniowie wspólnie zastanawiają się, dlaczego w przeanalizowanych relacjach nie mówi się prawie w ogóle o najpowszechniejszej postawie Polaków wobec Żydów obojętności. Z czego to wynika? Lista załączników: Załącznik nr 1 Henryk Schönker, Dotknięcie anioła, wyd. Ośrodek KARTA, Dom Spotkań z Historią. Warszawa 2011, s Kilka kroków przed nami stało trzech Niemców i obcinali nożyczkami brodę i pejsy jakiemuś staremu Żydowi. Czynili to bardzo wolno, tak jakby się tym rozkoszowali. Równocześnie pozowali do fotografii, którą robił jeszcze jeden Niemiec. Polski policjant w granatowym mundurze dbał o porządek i nie dopuszczał nikogo za blisko. Po każdym zdjęciu Niemcy wybuchali salwą śmiechu, a rozbawieni widzowie, przyglądający się tej scenie, wtórowali im, chichotali i drwili, robiąc różne poniżające uwagi na temat tego umęczonego, starego Żyda. Już prawie całą brodę miał obciętą, została mu tylko część pejsów. Stał spokojnie z otwartymi oczami i podniesiona głową, tak jak rozkazali mu Niemcy i był jakby zupełnie oderwany od swego otoczenia. Jego oczy były jednak rozszerzone ze strachu. W pewnej chwili popatrzył na mnie i zobaczyłem, że jego oczy jeszcze bardziej się rozszerzyły. Dopiero wtedy go poznałem: to był pan Abraham, ojciec pani Meli. Osłupiałem z przerażenia. Co ci jest? spytał Staszek. Jesteś taki blady. Nic nie odpowiedziałem, ale w tym momencie przypomniały mi się oczy mojego

9 brata Musia, jak pewnego razu spadł z ławki na Plantach i nie mógł się podnieść, a ja nie potrafiłem mu pomóc, bo byłem za mały. Były to oczy bezradnego, zrozpaczonego, bezbronnego i cierpiącego stworzenia ludzkiego. Poczułem, że serce we mnie zamiera. Byłem bardzo przejęty. Nagle poczułem, jakby poraził mnie prąd. Pociemniało mi w oczach i straciłem przytomność. Nie wiem, jak długo byłem zemdlony; otworzyłem oczy, gdy ktoś kropił mnie wodą i uderzał dłonią po policzkach. Nad sobą widziałem pochylone twarze. Wszystkie były poważne, zatroskane, była też wśród nich twarz Staszka. Teraz on był całkiem blady i przygryzał wargi z wrażenia. Ktoś powiedział: Ma na pewno padaczkę. Epilepsję: - poprawił go drugi. Przy czyjejś pomocy stanąłem na nogi. Poczułem się lepiej i popatrzyłem w stronę ojca pani Meli. Stał tam dalej. Bez brody i pejsów wyglądał jak przestraszony ptak, któremu wyrwano pióra. Był nie do poznania, ale wiedziałem, że to on. Uśmiechnął się do mnie, gdy wstałem i jakby odetchnął z ulgą, że nic mi się nie stało. Niemców nie było. Granatowy policjant podszedł do mnie i dał mi nożyczki: - Idź do niego wskazał pana Abrahama i udawaj, że go strzyżesz. Zrobimy ci zdjęcie na pamiątkę, w nagrodę za tę nieprzyjemność. Bezradny patrzyłem na ojca pani Meli. On kiwnął głową, jakby dając mi znak, bym to zrobił. Spodziewał się widocznie, że na tym skończy się ta cała ceremonia i puszczą go do domu. Chciałem więc wziąć nożyczki, ale stała się straszna rzecz. Nie miałem władzy w prawej ręce! Po prostu nie czułem jej. Policjant chciał mi pomóc i wsunął nożyczki do ręki, ale opadła bezwładnie i nożyczki upadły na ziemię. - Ma sparaliżowaną rękę powiedział policjant. Staszek popatrzył na mnie z przestrachem i nieśmiało zwrócił się do policjanta: - To jest mój kolega Henryk. On nigdy nie miał sparaliżowanej ręki. Policjant znów spróbował poruszyć moją ręką i powtórzył: Sparaliżowana. Do Staszka zaś powiedział: Idźcie do domu. Następnie zwrócił się do ludzi, rozkazując: - Rozejść się! Ojcu pani Meli pogroził palcem: - Żebyś mi się nigdy nie ważył chodzić ulicą Starowiślną, a jak ci broda i pejsy odrosną, to masz je zgolić, bo takie są zarządzenia po czym szybkim krokiem oddalił się. Ludzie zaczęli się rozchodzić, ale kilkoro z nich zostało. Nagle jeden mężczyzna podszedł do pana Abrahama i uderzył go pięścią w twarz, tak mocno, że przewrócił się. - Dlaczego go bijesz? spytał ktoś. - Nie widzisz, że ten Żydłak rzucił klątwę na chłopca i sparaliżowało mu rękę?! Patrzyłem, jak ten stary Żyd robi wysiłki, aby podnieść się na nogi, ale znów ktoś do niego podbiegł i dał mu dwa kopniaki. Za nim podążali inni. Zupełnie instynktownie i nie zdając sobie sprawy z tego, co robię, zacząłem z całych sił krzyczeć: - Dość! Dość! Przestańcie go bić!

10 Staszek zaczął mi wtórować: Przestańcie natychmiast, skurwysyny! ale nic nie pomagało. Przerażony, krzycząc, zacząłem skakać z jednej nogi na drugą i widocznie nadepnąłem na nogę temu, co stał za mną, bo pchnął mnie mocno przed siebie, tak że poleciałem jak kamień z procy prosto na ojca pani Meli i przykryłem go własnym ciałem. Przestali go bić, a ja objąłem go jedną ręką. Druga zwisał mi bezwładnie u boku. - Wstań z tego parszywca! usłyszałem nad sobą czyjś głos, ale nie ruszałem się. Pan Abraham powiedział do mnie szeptem po żydowsku: - Wstań, bo jak nie, to ciebie też zabiją. W tej chwili Staszek przyszedł mi z pomocą i też rzucił się na nas. Podniosłem głowę i widziałem, że ci, co buli, stali koło nas niezdecydowani. Twarze ich wykrzywione były w jakimś dziwnym skurczu nienawiści, a w oczach jednego z nich widziałem śmierć. Nie rozumiałem, jak mogło zebrać się w tych ludziach tyle nienawiści i złości, przecież ten stary Żyd nic im złego nie zrobił. Inni stali i śmiali się. Wtem kątem oka zobaczyłem, jak z drugiej strony ulicy biegnie w naszym kierunku jakaś tęga kobieta w średnim wieku. Zadyszana podbiegła do nas i, zwracając się do tych, co przed chwilą bili, gniewnym i pełnym emocji głosem zaczęła krzyczeć: - Jezu Chryste, co robicie?! Jak wam nie wstyd?! Wy bluźniercy! Na nowo krzyżujecie Jezusa Chrystusa! On swoim cierpieniem chciał wykupić świat, a wy niecnymi czynami na nowo zabijacie naszego Pana! Jak wam nie wstyd tak znęcać się nad starym człowiekiem?! Przynosicie nam wszystkim hańbę! Rozejdźcie się i zostawcie go w spokoju! Odwróciła się i popatrzyła na ojca Meli. Teraz zobaczyłem, że cała trzęsła się z oburzenia, a w jej oczach była odraza i głębokie potępienie tego, co widziała. Otaczający nas ludzie jakby obudzili się z jakiegoś snu, spoważnieli i cofnęli się kilka kroków. Dwóch z nich nawet się przeżegnało. Po chwili rozeszli się i zostawili nas samych. Henryk Schönker, Dotknięcie anioła, wyd. Ośrodek KARTA, Dom Spotkań z Historią. Warszawa s.141. Minąłem sklep, a przede mną było jeszcze tylko kilka zabudowań. Nikt na mnie nie zwracał uwagi, może dlatego, że w ogóle nie próbowałem być niezauważony. Przechodnie widzieli we mnie pewnie polskie dziecko, które matka posłała po chleb. Zacząłem powoli przychodzić do siebie i znów odczuwać niebezpieczeństwo. Po tych zabudowaniach już będzie łatwiej pomyślałem. Bardzo już chciałem być razem z rodzicami i Luśką. W jednym z domów, z okna na parterze wychylał się jakiś chłopak. W ogóle nie pomyślałem, że z jego strony może mi coś grozić. Zbliżając się do niego zauważyłem tylko, że pilnie mnie obserwuje. W pewnej chwili, gdy byłem już całkiem blisko, chłopak zaczął gwałtownie wymachiwać rękami i krzyczeć w moją stronę. - Żydek! Żydek! Ja go znam! On mieszka na Klaśnie! Łapcie go! Wskazywał na mnie ręką i rozglądając się naokoło, krzyczał do przechodniów. - To jest Żydek! Łapcie go! Łapcie!

11 Był trochę zdziwiony, że nikt mnie nie łapał, chociaż sporo ludzi było na ulicy. Kilku przechodniów obejrzało się za mną, ale nikt nie reagował. Zacząłem biec jeszcze szybciej. Spojrzałem za siebie i zobaczyłem, że nie ma go już w oknie. Chciałem zwolnić, bo zaczynało mi brakować tchu, ale on wybiegł na ulicę i zaczął mnie gonić, ciągle krzycząc: Żydek! Żydek!. Przede mną było kilka osób, ale nikt nie próbował mnie zatrzymać. Ktoś nawet uśmiechnął się do mnie. Chłopak był dużo starszy ode mnie i dystans między nami szybko się zmniejszał. Czułem, że jest już blisko. Zobaczyłem przed sobą jakiegoś przechodnia. Może on mnie obroni? pomyślałem, ale nie miałem czasu go o to prosić i tylko popatrzyłem na niego błagalnym wzrokiem. Minąłem go i nagle usłyszałem tuż za sobą krzyk chłopca. - Puść mnie pan! Puść mnie! To jest Żydek! Muszę go złapać! Odwróciłem się i zobaczyłem, że przechodzień trzyma chłopca i szamoce się z nim. Musiałem się zatrzymać, bo zabrakło mi tchu. - Ale to jest przecież Żydek! krzyczał chłopiec. - Dlaczego wydzierasz mordę?! Co on ci złego zrobił?! krzyczał na niebo obcy mężczyzna i nie wypuszczał go z rąk. Henryk Schönker, Dotknięcie anioła, wyd. Ośrodek KARTA, Dom Spotkań z Historią. Warszawa 2011, s Nagle usłyszeliśmy głos : Chwileczkę i przed nami stanął granatowy policjant. Był chudy, niewysoki, o bladej twarzy, na której igrał lekki uśmiech. - Państwo na spacerze czy dokądś idziecie? spytał grzecznie. - Na spacerze odpowiedział ojciec. Uśmiech policjanta stal się lekko ironiczny, ale głos miał nadal grzeczny. - Od kiedy to Żydzi spacerują po aryjskiej stronie? Rodzice zrozumieli, że zostaliśmy rozpoznani i nie ma sensu udawać kogoś innego. Bez aryjskich dokumentów nie mieliśmy na to żadnej szansy. Ojciec odpowiedział: - Niech pan nam pozwoli iść, bo mamy za sobą ciężkie dni. Pan Bóg panu odpłaci. - Chętnie to zrobię, ale musicie się wykupić. - Zrobilibyśmy to, ale nie mamy pieniędzy odpowiedział ojciec bezradnie. - W takim razie muszę zaprowadzić was na Gestapo, bo to mój obowiązek. Płacicie czy nie? - Nie mamy pieniędzy powtórzył ojciec. - No to idziemy na Gestapo odpowiedział stanowczym tonem policjant. Nagle ojciec przypomniał sobie, że ma w Tarnowie przyjaciela, Fessela, i zaproponował policjantowi, że on nas wykupi. - Fessel? Ten z papowni Papapol?

12 - Tak, chodźmy do Papapolu, może będę mógł dostać od niego jakieś pieniądze. Policjant zgodził się i znów zmieniliśmy kierunek. Doszliśmy do fabryki Fessela. Policjant wszedł z nami do bramy jakiegoś domu, a ojciec poszedł do fabryki. Zacząłem w duchu prosić Boga, żeby pan Fessel tam jeszcze był, żeby miał pieniądze i chciał je ojcu dać. Wszyscy czekaliśmy w milczeniu. Najbardziej nerwowo zachowywał się policjant. Zapalił papierosa i cały czas patrzył z napięciem na wejście do fabryki. Trwało to dość długo i dla mnie był to dobry znak. Nagle w bramie fabrycznej ukazał się ojciec i szybko się do nas zbliżył. Zdyszany, stanął przed policjantem i wręczył mu grubą kopertę. Policjant otworzył ją i palcami przejechał po pieniądzach. - Dobra powiedział możecie iść sobie dalej. Ojciec wyjął z kieszeni kilka banknotów. - Dam panu jeszcze to, ale niech pan nas zaprowadzi do getta, bo może nas znów ktoś rozpoznać. Policjant wziął pieniądze. - Przysługa za przysługę. Chodźcie ze mną. Po drodze ojciec zapytał go, w jaki sposób poznał, że jesteśmy Żydami. Policjant uśmiechnął się i powiedział, że to wcale nie było trudne. Obserwował nas już od stacji kolejowej i wszystko wskazywało na to, że jesteśmy Żydkami. - Co na przykład? - Wszystko. W inaczej chodzicie, inaczej ze sobą rozmawiacie i w ogóle inaczej się zachowujecie. Wasze dzieci miały przestraszone twarze i ciągle oglądały się za siebie. Wy też spoglądaliście na boki, no a przede wszystkim moja intuicja wyczuwa Żydka na sto metrów.

Scenariusz zajęć edukacyjnych. Sztuka przetrwania Żydzi ukrywający się po stronie aryjskiej

Scenariusz zajęć edukacyjnych. Sztuka przetrwania Żydzi ukrywający się po stronie aryjskiej Scenariusz zajęć edukacyjnych Sztuka przetrwania Żydzi ukrywający się po stronie aryjskiej Jacek Konik, Anna Ziarkowska Proponowany czas trwania zajęć: 90 min Powiązania z podstawą programową Podstawa

Bardziej szczegółowo

70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ

70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ 70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ Wojna 1939-1945 była konfliktem globalnym prowadzonym na terytoriach: Europy, http://wiadomosci.dziennik.pl/wydarzenia/galeria/402834,5,niemcy-atakuja-polske-ii-wojna-swiatowa-na-zdjeciach-koszmar-ii-wojny-swiatowej-zobacz-zdjecia.html

Bardziej szczegółowo

II WOJNA ŚWIATOWA GRZEGORZ GRUŻEWSKI KLASA III G SZKOŁA PODSTAWOWA NR 19 GDAŃSK

II WOJNA ŚWIATOWA GRZEGORZ GRUŻEWSKI KLASA III G SZKOŁA PODSTAWOWA NR 19 GDAŃSK KLASA III G SZKOŁA PODSTAWOWA NR 19 GDAŃSK WYBUCH II WOJNY ŚWIATOWEJ PRZEBIEG WOJNY - NAJWAŻNIEJSZE WYDARZENIA UDZIAŁ POLAKÓW W WOJNIE POWSTANIE WARSZAWSKIE KAPITULACJA NIEMIEC I JAPONII II Wojna Światowa

Bardziej szczegółowo

GRUPA A. a) odzyskania przez Polskę niepodległości w 1918 r. do wybuchu powstania warszawskiego.

GRUPA A. a) odzyskania przez Polskę niepodległości w 1918 r. do wybuchu powstania warszawskiego. Sprawdzian nr 6 Rozdział VI. II wojna światowa GRUPA A 1. Oblicz, ile lat minęło od: odzyskania przez Polskę niepodległości w 1918 r. do wybuchu powstania warszawskiego. 6 zakończenia I wojny światowej

Bardziej szczegółowo

ASY POLSKIEGO LOTNICTWA W BITWIE O ANGLIĘ

ASY POLSKIEGO LOTNICTWA W BITWIE O ANGLIĘ ASY POLSKIEGO LOTNICTWA W BITWIE O ANGLIĘ GRANICE II RZECZYPOSPOLITEJ WYBUCH II WOJNY ŚWIATOWEJ 1 WRZEŚNIA 1939 ATAK NIEMIEC 17 WRZEŚNIA ATAK ZWIĄZKU RADZIECKIEGO EWAKUACJA POLSKIEGO RZĄDU I CZĘŚCI ARMII

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału. kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/

Rozkład materiału. kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/ Rozkład materiału kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/ Lp. Temat jednostki lekcyjnej Zagadnienia 1. I wojna światowa geneza, przebieg, skutki Proponowana Scenariusz lekcji liczba godzin str.

Bardziej szczegółowo

Agresja sowiecka na Polskę- IV rozbiór Polski

Agresja sowiecka na Polskę- IV rozbiór Polski Literka.pl Agresja sowiecka na Polskę IV rozbiór Polski Data dodania: 20110326 22:12:54 Autor: Monika Skiba Przedstawiam konspekt do lekcji na temat Agresji sowieckiej na Polskę dla klasy 3 gimnazjum.

Bardziej szczegółowo

2014 rok Rok Pamięci Narodowej

2014 rok Rok Pamięci Narodowej 2014 rok Rok Pamięci Narodowej I. 100 rocznica wybuchu I wojny światowej I wojna światowa konflikt zbrojny trwający od 28 lipca 1914 do 11 listopada 1918 pomiędzy ententą, tj. Wielką Brytania, Francją,

Bardziej szczegółowo

Okres PRL Polska Rzeczpospolita Ludowa

Okres PRL Polska Rzeczpospolita Ludowa I wojna światowa II wojna światowa 1901 1914 1918 1939-1945 1945-1989 2000 Odzyskanie przez Polskę Niepodległości Okres PRL Polska Rzeczpospolita Ludowa GRANICE POLSKI WYBUCH II WOJNY ŚWIATOWEJ 1 WRZEŚNIA

Bardziej szczegółowo

Wrzesień. Październik

Wrzesień. Październik Kalendarz historyczny rok szkolny 2010/2011 Wrzesień 1 września 1939 r. - agresja Niemiec na Polskę 1-7 września 1939 r. - obrona Westerplatte 11 września 1932 r. - Franciszek Żwirko i Stanisław Wigura

Bardziej szczegółowo

Agresja ZSRR na Polskę zbrojna napaść dokonana 17 września 1939 przez ZSRR na Polskę, będącą od 1 września 1939 w stanie wojny z III Rzeszą.

Agresja ZSRR na Polskę zbrojna napaść dokonana 17 września 1939 przez ZSRR na Polskę, będącą od 1 września 1939 w stanie wojny z III Rzeszą. Agresja ZSRR na Polskę zbrojna napaść dokonana 17 września 1939 przez ZSRR na Polskę, będącą od 1 września 1939 w stanie wojny z III Rzeszą. Element działań wojennych kampanii wrześniowej pierwszej kampanii

Bardziej szczegółowo

HISTORIA WIĘZIENNEGO STRAŻNIKA

HISTORIA WIĘZIENNEGO STRAŻNIKA HISTORIA WIĘZIENNEGO STRAŻNIKA Tekst biblijny: Dz. Ap. 16,19 36 Tekst pamięciowy: Dz. Ap. 16,31 ( ) Uwierz w Pana Jezusa, a będziesz zbawiony, ty i twój dom. Bóg chce, abyś uwierzył w Jego Syna, Jezusa

Bardziej szczegółowo

POLSKA W LATACH 1944-1947 WALKA O WŁADZĘ. Łukasz Leśniak IVti

POLSKA W LATACH 1944-1947 WALKA O WŁADZĘ. Łukasz Leśniak IVti POLSKA W LATACH 1944-1947 WALKA O WŁADZĘ Łukasz Leśniak IVti W początkowej fazie drugiej wojny światowej rząd polski w skutek działań wojennych musiał ewakuować się poza granice kraju. Po agresji sowieckiej

Bardziej szczegółowo

Pamięć.pl - portal edukacyjny IPN

Pamięć.pl - portal edukacyjny IPN Pamięć.pl - portal edukacyjny IPN Źródło: http://pamiec.pl/pa/kalendarium-1/14061,2-sierpnia-1940-roku-sformowano-slynny-polski-dywizjon-mysliwski-303-sluzacy-w -n.html Wygenerowano: Piątek, 2 września

Bardziej szczegółowo

Dostarczenie uczniom wiedzy na temat kultury żydowskiej Przekazanie wiedzy na temat Holocaustu

Dostarczenie uczniom wiedzy na temat kultury żydowskiej Przekazanie wiedzy na temat Holocaustu Dostarczenie uczniom wiedzy na temat kultury żydowskiej Przekazanie wiedzy na temat Holocaustu Uczestniczyliśmy w dodatkowych zajęciach na temat historii i kultury Żydów. Wzięliśmy udział w obchodach Międzynarodowego

Bardziej szczegółowo

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca.

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca. Sposób na wszystkie kłopoty Marcin wracał ze szkoły w bardzo złym humorze. Wprawdzie wyjątkowo skończył dziś lekcje trochę wcześniej niż zwykle, ale klasówka z matematyki nie poszła mu najlepiej, a rano

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć dla uczniów gimnazjum OKUPACJA NIEMIECKA ZIEM POLSKICH

Scenariusz zajęć dla uczniów gimnazjum OKUPACJA NIEMIECKA ZIEM POLSKICH Scenariusz zajęć dla uczniów gimnazjum OKUPACJA NIEMIECKA ZIEM POLSKICH Wykorzystanie programu multimedialnego Historia Świata i Polski 1914-1948, Wojny światowe mgr Maria Kosterkiewicz Gimnazjum nr 12

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI HISTORII DLA UCZNIÓW SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ

SCENARIUSZ LEKCJI HISTORII DLA UCZNIÓW SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ Parys J., Scenariusz lekcji historii dla uczniów szkoły ponadgimnazjalnej nt.: Początek końca... Los ludności żydowskiej w pierwszych miesiącach niemieckiej okupacji Tarnowa w: Tarnowskie Studia Historyczne,

Bardziej szczegółowo

Konkurs wiedzy historycznej Polskie Państwo Podziemne 1939-1945. Imię i nazwisko... Klasa... Szkoła... Liczba punktów...

Konkurs wiedzy historycznej Polskie Państwo Podziemne 1939-1945. Imię i nazwisko... Klasa... Szkoła... Liczba punktów... Konkurs wiedzy historycznej Polskie Państwo Podziemne 1939-1945 Imię i nazwisko... Klasa... Szkoła... Liczba punktów... 1. Podaj dokładną datę powstania Służby Zwycięstwu Polski oraz imię i nazwisko komendanta

Bardziej szczegółowo

Spirytystyczne wątki we wspomnieniach z Holokaustu

Spirytystyczne wątki we wspomnieniach z Holokaustu Spirytystyczne wątki we wspomnieniach z Holokaustu Eksterminacja Żydów w czasie II wojny światowej przywodzi na myśl przede wszystkim nieludzkie barbarzyństwo, śmierć masową, zadawaną na skalę przemysłową,

Bardziej szczegółowo

Nowy kształt Europy. Historia Polski Klasa VI SP

Nowy kształt Europy. Historia Polski Klasa VI SP Nowy kształt Europy Historia Polski Klasa VI SP Plan zajęć Powtórzenie Koniec pięknej epoki I wojna światowa Europa po wojnie Ćwiczenia Podsumowanie Praca domowa Bibliografia Praca domowa "Powiedz, co

Bardziej szczegółowo

Temat zajęć: Agresja jak sobie z nią poradzić?

Temat zajęć: Agresja jak sobie z nią poradzić? PRZEMOC I AGRESJA WŚRÓD UCZNIÓW Temat zajęć: Agresja jak sobie z nią poradzić? Czas trwania: 45 minut Cel główny: kształtowanie u uczniów postaw zmierzających do eliminowania zachowań agresywnych oraz

Bardziej szczegółowo

Bez komentarza... Gazetka Samorządu Uczniowskiego Zespołu Szkół w Hucie Józefów. Nr 1/2015 wrzesień/październik

Bez komentarza... Gazetka Samorządu Uczniowskiego Zespołu Szkół w Hucie Józefów. Nr 1/2015 wrzesień/październik Bez komentarza... Gazetka Samorządu Uczniowskiego Zespołu Szkół w Hucie Józefów Nr 1/2015 wrzesień/październik * Uroczyste rozpoczęcie roku szkolnego 2015/2016 * Wybory do Samorządu Uczniowskiego * Strefa

Bardziej szczegółowo

Plan wynikowy z historii poziom podstawowy na rok szkolny 2016/2017 dla klasy I a

Plan wynikowy z historii poziom podstawowy na rok szkolny 2016/2017 dla klasy I a Plan wynikowy z historii poziom podstawowy na rok szkolny 206/207 dla klasy I a Nauczyciel prowadzący: Jacek Foszczyński Liczba tygodni nauki: 38 Liczba godzin w tygodniu: 2 Liczba godzin do wypracowania

Bardziej szczegółowo

Świat po wielkiej wojnie

Świat po wielkiej wojnie Świat po wielkiej wojnie 1. Konferencja pokojowa w Paryżu Początek to styczeń 1919r. Obradami kierowała Rada Najwyższa; złożona z przedstawicieli 5 zwycięskich mocarstw: 1. USA (prez. Wilson), 2. Wielka

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć dla uczniów dotyczący przemocy ze strony dorosłych w drugim roku realizacji programu. Temat: Powiedz Nie nieznajomemu.

Scenariusz zajęć dla uczniów dotyczący przemocy ze strony dorosłych w drugim roku realizacji programu. Temat: Powiedz Nie nieznajomemu. Scenariusz zajęć dla uczniów dotyczący przemocy ze strony dorosłych w drugim roku realizacji programu Adresat: Uczniowie klas II-III Temat: Powiedz Nie nieznajomemu. Cele: 1) kształtowanie świadomości,

Bardziej szczegółowo

II wojna światowa część 1. lekcja powtórzeniowa

II wojna światowa część 1. lekcja powtórzeniowa II wojna światowa część 1. lekcja powtórzeniowa Tematy: 1.Agresja na Polskę. 2. Europa i świat w latach 1940 1943. 3. Wojna w latach 1943 1944. 4. Okupanci wobec Polaków. 5. Rzeczypospolita na uchodźstwie.

Bardziej szczegółowo

Pamięć.pl - portal edukacyjny IPN

Pamięć.pl - portal edukacyjny IPN Pamięć.pl - portal edukacyjny IPN Źródło: http://pamiec.pl/pa/kalendarium-1/12809,7-wrzesnia-1939-roku-skapitulowala-zaloga-westerplatte-mimo-przygniatajacej-pr ze.html Wygenerowano: Piątek, 20 stycznia

Bardziej szczegółowo

POLSKIE PAŃSTWO PODZIEMNE

POLSKIE PAŃSTWO PODZIEMNE POLSKIE PAŃSTWO PODZIEMNE "PRZED 75 LATY, 27 WRZEŚNIA 1939 R., ROZPOCZĘTO TWORZENIE STRUKTUR POLSKIEGO PAŃSTWA PODZIEMNEGO. BYŁO ONO FENOMENEM NA SKALĘ ŚWIATOWĄ. TAJNE STRUKTURY PAŃSTWA POLSKIEGO, PODLEGŁE

Bardziej szczegółowo

Monte Cassino to szczyt wysokości 516m położony w skalistych masywach górskich środkowych Włoch, panujący nad doliną Liri i drogą Neapol-Rzym, na

Monte Cassino to szczyt wysokości 516m położony w skalistych masywach górskich środkowych Włoch, panujący nad doliną Liri i drogą Neapol-Rzym, na MONTE CASSINO 1944 Monte Cassino to szczyt wysokości 516m położony w skalistych masywach górskich środkowych Włoch, panujący nad doliną Liri i drogą Neapol-Rzym, na którym wznosi się stare Opactwo Benedyktynów.

Bardziej szczegółowo

Dzięki ćwiczeniom z panią Suzuki w szkole Hagukumi oraz z moją mamą nauczyłem się komunikować za pomocą pisma. Teraz umiem nawet pisać na komputerze.

Dzięki ćwiczeniom z panią Suzuki w szkole Hagukumi oraz z moją mamą nauczyłem się komunikować za pomocą pisma. Teraz umiem nawet pisać na komputerze. Przedmowa Kiedy byłem mały, nawet nie wiedziałem, że jestem dzieckiem specjalnej troski. Jak się o tym dowiedziałem? Ludzie powiedzieli mi, że jestem inny niż wszyscy i że to jest problem. To była prawda.

Bardziej szczegółowo

musimy zatem wiedzieć policzyć dokładnie zawołać po imieniu opatrzyć na drogę Zbigniew Herbert

musimy zatem wiedzieć policzyć dokładnie zawołać po imieniu opatrzyć na drogę Zbigniew Herbert IDEA Ośrodek Badań nad Totalitaryzmami im. Witolda Pileckiego służy pogłębieniu refleksji nad polskim doświadczeniem konfrontacji z dwoma totalitaryzmami nazistowskim i komunistycznym. Został powołany

Bardziej szczegółowo

Formowanie Armii Andersa

Formowanie Armii Andersa Michał Bronowicki Formowanie Armii Andersa Gdy 1 września 1939 roku wojska niemieckie i słowackie rozpoczęły inwazję na Polskę, atak ten przyniósł śmierć tysięcy niewinnych ludzi, a dla wielu innych rozpoczął

Bardziej szczegółowo

Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii

Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii Polska Szkoła Sobotnia im. Jana Pawla II w Worcester Opracował: Maciej Liegmann 30/03hj8988765 03/03/2012r. Wspólna decyzja? Anglia i co dalej? Ja i Anglia. Wielka

Bardziej szczegółowo

KONKURS Z HISTORII Klucz odpowiedzi. Etap rejonowy 2015/2016 Suma punktów do uzyskania: 50

KONKURS Z HISTORII Klucz odpowiedzi. Etap rejonowy 2015/2016 Suma punktów do uzyskania: 50 KONKURS Z HISTORII Klucz odpowiedzi. Etap rejonowy 2015/2016 Suma punktów do uzyskania: 50 1. Poniższa karykatura nawiązuje do jednego z paktów zawartych przez dwa państwa na krótko przed wybuchem II wojny

Bardziej szczegółowo

BURSZTYNOWY SEN. ALEKSANDRA ADAMCZYK, 12 lat

BURSZTYNOWY SEN. ALEKSANDRA ADAMCZYK, 12 lat BURSZTYNOWY SEN ALEKSANDRA ADAMCZYK, 12 lat Jestem bursztynnikiem. Myślę, że dobrym bursztynnikiem. Mieszkam w Gdańsku, niestety, niewiele osób mnie docenia. Jednak jestem znany z moich dziwnych snów.

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający

Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający wymagania w zakresie wiadomości omawia najważniejsze postanowienia i konsekwencje traktatu wersalskiego definiuje pojęcie totalitaryzmu omawia główne

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ POZALEKCYJNYCH DLA UCZNIÓW SZKÓŁ GIMNAZJALNYCH

SCENARIUSZ ZAJĘĆ POZALEKCYJNYCH DLA UCZNIÓW SZKÓŁ GIMNAZJALNYCH dr Teresa Maresz Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy SCENARIUSZ ZAJĘĆ POZALEKCYJNYCH DLA UCZNIÓW SZKÓŁ GIMNAZJALNYCH SZLAK: W latach stalinizmu ZAGADNIENIE NA PORTALU: Oddział zbrojny Leona Mellera

Bardziej szczegółowo

Instytut Pamięci Narodowej

Instytut Pamięci Narodowej Napaść na Polskę - wrzesień 1939 roku Strony 1/28 Galeria zdjęć Spalony polski samolot, efekt niemieckiego bombardowania. Żołnierze niemieccy obalają słup graniczny na granicy polsko-niemieckiej. Strony

Bardziej szczegółowo

Epoka wojny i okupacji

Epoka wojny i okupacji Epoka wojny i okupacji Czas trwania Początek: 1 września 1939 r. wybuch II wojny światowej Koniec: 8 maja 1945 r. kapitulacja Niemiec i koniec II wojny światowej Ważne wydarzenia 17 września 1939 r. atak

Bardziej szczegółowo

Wydanie specjalne gazetki szkolnej Na szóstkę. z okazji. Ogólnopolskiego Dnia Praw Dziecka. obchodzonego 20 listopada

Wydanie specjalne gazetki szkolnej Na szóstkę. z okazji. Ogólnopolskiego Dnia Praw Dziecka. obchodzonego 20 listopada Wydanie specjalne gazetki szkolnej Na szóstkę z okazji Ogólnopolskiego Dnia Praw Dziecka obchodzonego 20 listopada Chcesz dowiedzieć się, jakie masz prawa i obowiązki?! A do tego wygrać nagrodę? Nic prostszego!

Bardziej szczegółowo

Nalot bombowy na Wieluń 1 września

Nalot bombowy na Wieluń 1 września Nr 7/2016 30 08 16 Nalot bombowy na Wieluń 1 września 1939 r. Autor: Bogumił Rudawski (IZ) We wczesnych godzinach porannych 1 września 1939 r. lotnictwo niemieckie przeprowadziło atak bombowy na Wieluń

Bardziej szczegółowo

HARMONOGRAM PRZEDSIĘWZIĘĆ PATRIOTYCZNYCH W MAŁOPOLSCE W 2015 ROKU

HARMONOGRAM PRZEDSIĘWZIĘĆ PATRIOTYCZNYCH W MAŁOPOLSCE W 2015 ROKU HARMONOGRAM PRZEDSIĘWZIĘĆ PATRIOTYCZNYCH W MAŁOPOLSCE W 05 ROKU STYCZEŃ 70 rocznica wyzwolenia hitlerowskiego obozu w Płaszowie 5.0 teren byłego obozu w Płaszowie Związek Kombatantów RP i Byłych Więźniów

Bardziej szczegółowo

Gimnazja i szkoły ponadgimnazjalne

Gimnazja i szkoły ponadgimnazjalne Gimnazja i szkoły ponadgimnazjalne Od kolczugi do battle dressu Uczestnicy zajęć skupią się na wojskowości średniowiecza i nowożytności, poznając w kilku płaszczyznach przebieg wojen, które Rzeczpospolita

Bardziej szczegółowo

Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, (ang. North Atlantic Treaty Organization, NATO; organizacja politycznowojskowa powstała 24 sierpnia 1949

Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, (ang. North Atlantic Treaty Organization, NATO; organizacja politycznowojskowa powstała 24 sierpnia 1949 Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, (ang. North Atlantic Treaty Organization, NATO; organizacja politycznowojskowa powstała 24 sierpnia 1949 na mocy podpisanego 4 kwietnia 1949 Traktatu Północnoatlantyckiego.

Bardziej szczegółowo

1. Wymień państwa,,trójporozumienia...

1. Wymień państwa,,trójporozumienia... 1. Wymień państwa,,trójporozumienia... 2. Dlaczego konflikt 1914-1918 nazwano I wojną światową? Jaki był charakter walk i rodzaje zastosowanej broni? 3. Wymień państwa powstałe po I wojnie światowej. 4.Kiedy

Bardziej szczegółowo

Temat: Ojczyzna zawsze bliska memu sercu tworzenie kompozycji graficznych.

Temat: Ojczyzna zawsze bliska memu sercu tworzenie kompozycji graficznych. SCENARIUSZ LEKCJI INFORMATYKI W KLASIE V Temat: Ojczyzna zawsze bliska memu sercu tworzenie kompozycji graficznych. Nauczyciel: Zofia Lewandowska Cele lekcji: przekształcanie fragmentów rysunku, kopiowanie

Bardziej szczegółowo

Od początku okupacji przygotowywano się do wybuchu powstania Zdawano sobie sprawę z planów Stalina dotyczących Polski 27 października 1943 r. gen.

Od początku okupacji przygotowywano się do wybuchu powstania Zdawano sobie sprawę z planów Stalina dotyczących Polski 27 października 1943 r. gen. Od początku okupacji przygotowywano się do wybuchu powstania Zdawano sobie sprawę z planów Stalina dotyczących Polski 27 października 1943 r. gen. Sosnkowski wydaje rozkaz o rozpoczęciu przygotowań do

Bardziej szczegółowo

Konspekt szkółki niedzielnej propozycja 1. niedziela po Epifanii

Konspekt szkółki niedzielnej propozycja 1. niedziela po Epifanii Centrum Misji i Ewangelizacji / www.cme.org.pl Konspekt szkółki niedzielnej propozycja 1. niedziela po Epifanii Główna myśl: Pan Jezus chce być blisko każdego z nas. Tekst: Mt 3,13-17: Chrzest Jezusa Wiersz:

Bardziej szczegółowo

BIOGRAFIA. Irena Sendlerowa, właściwie Irena Stanisława Sendler,

BIOGRAFIA. Irena Sendlerowa, właściwie Irena Stanisława Sendler, BIOGRAFIA Irena Sendlerowa, właściwie Irena Stanisława Sendler, Sendler z domu Krzyżanowska - ur. 15 lutego 1910 w Warszawie, zm. 12 maja 2008 w Warszawie. Polska działaczka społeczna. Swoje dzieciństwo,

Bardziej szczegółowo

Bajkę zilustrowały dzieci z Przedszkola Samorządowego POD DĘBEM w Karolewie. z grupy Leśne Ludki. wychowawca: mgr Katarzyna Leopold

Bajkę zilustrowały dzieci z Przedszkola Samorządowego POD DĘBEM w Karolewie. z grupy Leśne Ludki. wychowawca: mgr Katarzyna Leopold KOSMITA W PRZEDSZKOLU B.B Jadach Bajkę zilustrowały dzieci z Przedszkola Samorządowego POD DĘBEM w Karolewie z grupy Leśne Ludki wychowawca: mgr Katarzyna Leopold Pawełek wpadł zdyszany do sali prosto

Bardziej szczegółowo

Odzyskajcie kontrolę nad swoim losem

Odzyskajcie kontrolę nad swoim losem Odzyskajcie kontrolę nad swoim losem Mocno wierzę w szczęście i stwierdzam, że im bardziej nad nim pracuję, tym więcej go mam. Thomas Jefferson Czy zadaliście już sobie pytanie, jaki jest pierwszy warunek

Bardziej szczegółowo

HOLOCAUST SIEDLECKICH ŻYDÓW

HOLOCAUST SIEDLECKICH ŻYDÓW HOLOCAUST SIEDLECKICH ŻYDÓW Żydzi osiedlili się w Siedlcach w połowie XVI wieku. Początkowo zajmowali się karczmarstwem, a później także rzemiosłami i kupiectwem. W roku 1794 została wybudowana żydowska

Bardziej szczegółowo

TRANSATLANTIC TRENDS POLAND

TRANSATLANTIC TRENDS POLAND TRANSATLANTIC TRENDS POLAND P.1 Czy uważa Pan(i), że dla przyszłości Polski będzie najlepiej, jeśli będziemy brali aktywny udział w sprawach światowych, czy też jeśli będziemy trzymali się od nich z daleka?

Bardziej szczegółowo

II WOJNA ŚWIATOWA. ZAGŁADA

II WOJNA ŚWIATOWA. ZAGŁADA II WOJNA ŚWIATOWA. ZAGŁADA Scenariusz lekcji do filmu edukacyjnego Noc w galerii II WOJNA ŚWIATOWA. ZAGŁADA. CZĘŚĆ I: WPROWADZENIE 2 Czas pracy: 45 minut. Materiały i środki dydaktyczne: film Noc w galerii,

Bardziej szczegółowo

"PRZYGODA Z POTĘGĄ KOSMICZNA POTĘGA"

PRZYGODA Z POTĘGĄ KOSMICZNA POTĘGA "PRZYGODA Z POTĘGĄ KOSMICZNA POTĘGA" Maciej Rak kl.4a 1 PEWNEGO DNIA W SZKOLE NA LEKCJI MATEMATYKI: PANI: Dzieci, proszę o ciszę!!! STAŚ: Słuchajcie pani, bo jak nie, to zgłoszę wychowawczyni żeby wpisała

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne oraz sposoby sprawdzania osiągnięć edukacyjnych uczniów z historii w zakresie podstawowym dla klas pierwszych.

Wymagania edukacyjne oraz sposoby sprawdzania osiągnięć edukacyjnych uczniów z historii w zakresie podstawowym dla klas pierwszych. Wymagania edukacyjne oraz sposoby sprawdzania osiągnięć edukacyjnych uczniów z historii w zakresie podstawowym dla klas pierwszych. Cele kształcenia wymagania ogólne I. Chronologia historyczna. Uczeń porządkuje

Bardziej szczegółowo

Semestr: zimowy. Zaliczenie: Praca pisemna Test końcowy Aktywność na zajęciach

Semestr: zimowy. Zaliczenie: Praca pisemna Test końcowy Aktywność na zajęciach Nazwa przedmiotu: EPOKA POLITYCZNYCH I KULTUROWYCH PRZEŁOMÓW - EUROPA W XX- XXI WIEKU Kod przedmiotu: Forma zajęć: Seminarium Język: polski Rok: III 2013/201 4 Semestr: zimowy Zaliczenie: Praca pisemna

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZNY MALUCH NA DRODZE Grażyna Małkowska

BEZPIECZNY MALUCH NA DRODZE Grażyna Małkowska BEZPIECZNY MALUCH NA DRODZE Grażyna Małkowska spektakl edukacyjno-profilaktyczny dla najmłodszych. (Scenografia i liczba aktorów - zależne od wyobraźni i możliwości technicznych reżysera.) Uczeń A - Popatrz

Bardziej szczegółowo

PRZYCZYNY WYBUCHU II WOJNY ŚWIATOWEJ

PRZYCZYNY WYBUCHU II WOJNY ŚWIATOWEJ PRZYCZYNY WYBUCHU II WOJNY ŚWIATOWEJ Polityka Japonii na Dalekim Wschodzie Kryzys ekonomiczny 1929 w Japonii spowodował popularność organizacji militarnych. Celem ich było stworzenie imperium autarkicznego.

Bardziej szczegółowo

12 maja 1981 roku Sąd Wojewódzki w Warszawie zarejestrował Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Rolników Indywidualnych Solidarność.

12 maja 1981 roku Sąd Wojewódzki w Warszawie zarejestrował Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Rolników Indywidualnych Solidarność. Pamięć.pl - portal edukacyjny IPN Źródło: http://pamiec.pl/pa/kalendarium-1/12082,12-maja-1981-roku-sad-zarejestrowal-nszz-solidarnosc-rolnikow-indywidualnyc h.html Wygenerowano: Poniedziałek, 5 września

Bardziej szczegółowo

Jezus Wspaniałym Nauczycielem

Jezus Wspaniałym Nauczycielem Jezus Wspaniałym Nauczycielem Biblia dla Dzieci przedstawia Autor: Edward Hughes Ilustracje: Byron Unger; Lazarus Redakcja: E. Frischbutter; Sarah S. Tłumaczenie: Katarzyna Gablewska Druk i oprawa: Bible

Bardziej szczegółowo

Koledzy i koleżanki zapytali mnie dzisiaj: - Dlaczego jesteś taka smutna i zamyślona? czy to na pewno z powodu powrotu do szkoły?

Koledzy i koleżanki zapytali mnie dzisiaj: - Dlaczego jesteś taka smutna i zamyślona? czy to na pewno z powodu powrotu do szkoły? Koledzy i koleżanki zapytali mnie dzisiaj: - Dlaczego jesteś taka smutna i zamyślona? czy to na pewno z powodu powrotu do szkoły? Odpowiedziałam: - Nie jestem przygnębiona. Po prostu próbuję sobie wyobrazić

Bardziej szczegółowo

Warszawa 2012. A jednak wielu ludzi

Warszawa 2012. A jednak wielu ludzi Warszawa 2012 A jednak wielu ludzi Nazywam się Tadeusz Wasilewski, urodziłem się 15 sierpnia 1925 roku w Warszawie. W 1934 roku wstąpiłem do 175 drużyny ZHP, której dowódcą był harcmistrz Wrzesiński. W

Bardziej szczegółowo

PROJEKT EDUKACYJNY "Krokus" w GM16

PROJEKT EDUKACYJNY Krokus w GM16 Projekt gimnazjalny Krokus ocalić od zapomnienia jest elementem międzynarodowego przedsięwzięcia Irlandzkiego Towarzystwa Edukacji o Holokauście i Muzeum śydowskiego Galicja w Krakowie, które przekazują

Bardziej szczegółowo

Jan Karski BIOGRAFIA. Jan Karski (wł. Jan Romuald Kozielewski) - ur. 24 kwietnia 1914 r. w Łodzi, zm. 13 lipca 2000 r. w Waszyngtonie.

Jan Karski BIOGRAFIA. Jan Karski (wł. Jan Romuald Kozielewski) - ur. 24 kwietnia 1914 r. w Łodzi, zm. 13 lipca 2000 r. w Waszyngtonie. Jan Karski Za dużo widziałem w czasie wojny BIOGRAFIA Jan Karski (wł. Jan Romuald Kozielewski) - ur. 24 kwietnia 1914 r. w Łodzi, zm. 13 lipca 2000 r. w Waszyngtonie. W międzywojennej Polsce ukooczył wydział

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI. Klasa: V a Przedmiot: historia i społeczeństwo Nauczyciel: mgr Małgorzata Borowska. Temat lekcji: Wielkie religie średniowiecza.

SCENARIUSZ LEKCJI. Klasa: V a Przedmiot: historia i społeczeństwo Nauczyciel: mgr Małgorzata Borowska. Temat lekcji: Wielkie religie średniowiecza. SCENARIUSZ LEKCJI Klasa: V a Przedmiot: historia i społeczeństwo Nauczyciel: mgr Małgorzata Borowska Temat lekcji: Wielkie religie średniowiecza. Cele lekcji: Na lekcji uczniowie: poznają przyczyny i skutki

Bardziej szczegółowo

Biblia dla Dzieci. przedstawia. Kobieta Przy Studni

Biblia dla Dzieci. przedstawia. Kobieta Przy Studni Biblia dla Dzieci przedstawia Kobieta Przy Studni Autor: Edward Hughes Ilustracje: Lazarus Redakcja: Ruth Klassen Tłumaczenie: Joanna Kowalska Druk i oprawa: Bible for Children www.m1914.org 2014 Bible

Bardziej szczegółowo

Biblia dla Dzieci przedstawia. Kobieta Przy Studni

Biblia dla Dzieci przedstawia. Kobieta Przy Studni Biblia dla Dzieci przedstawia Kobieta Przy Studni Autor: Edward Hughes Ilustracje: Lazarus Redakcja: Ruth Klassen Tłumaczenie: Joanna Kowalska Druk i oprawa: Bible for Children www.m1914.org 2014 Bible

Bardziej szczegółowo

Skwer przed kinem Muranów - startujemy

Skwer przed kinem Muranów - startujemy 27 IX 2014 RAJD OCHOTY ŚLADAMI POWSTANIA WARSZAWSKIEGO W 75. ROCZNICĘ UTWORZENIA POLSKIEGO PAŃSTWA PODZIEMNEGO W sobotę, 27 września 2014 roku na terenie Śródmieścia odbył się Rajd Ochoty Śladami Powstania

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 WARSZAWA, MAJ 95

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 WARSZAWA, MAJ 95 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

Koło historyczne 1abc

Koło historyczne 1abc Koło historyczne 1abc Autor: A.Snella 17.09.2015. Zmieniony 05.10.2016.,,Kto nie szanuje i nie ceni swojej przeszłości, ten nie jest godzien szacunku, teraźniejszości ani prawa do przyszłości.'' JÓZEF

Bardziej szczegółowo

KONKURS BIBLIJNY KONKURS BIBLIJNY

KONKURS BIBLIJNY KONKURS BIBLIJNY KONKURS BIBLIJNY EWANGELIA WEDŁUG ŚW ŁUKASZA ( rozdział 6) CZY CZYTASZ ZE ZROZUMIENIEM? PYTANIA 1. KONKURS BIBLIJNY EWANGELIA WEDŁUG ŚW ŁUKASZA ( rozdział 6) CZY CZYTASZ ZE ZROZUMIENIEM? KLUCZ DO ODPOWIEDZI

Bardziej szczegółowo

Ewangelia wg św. Jana. Rozdział 1

Ewangelia wg św. Jana. Rozdział 1 Ewangelia wg św. Jana Rozdział 1 Na początku było Słowo, a Słowo było u Boga, a Bogiem było Słowo. 2 Ono było na początku u Boga. 3 Wszystko przez Nie się stało, a bez Niego nic się nie stało, co się stało.

Bardziej szczegółowo

gen. Władysław Sikorski generał broni Wojska Polskiego

gen. Władysław Sikorski generał broni Wojska Polskiego gen. Władysław Sikorski generał broni Wojska Polskiego Władysław Eugeniusz Sikorski ur. 20 maja 1881r. w Tuszowie Narodowym, zm. 4 lipca 1943r. na Gibraltarze, polski wojskowy i polityk, generał broni

Bardziej szczegółowo

JAK ROZMAWIAĆ Z BOGIEM?

JAK ROZMAWIAĆ Z BOGIEM? JAK ROZMAWIAĆ Z BOGIEM? wg Lucy Rooney, Robert Faricy SJ MODLITWA NA TYDZIEŃ DRUGI Skrucha i przyjęcie przebaczenia Pana Jezusa Dzień pierwszy Przeczytaj ze zrozumieniem fragment Pisma Świętego: Łk 18,

Bardziej szczegółowo

Myśl o mnie, a Ja będę myślał o twoich potrzebach. (Jezus)

Myśl o mnie, a Ja będę myślał o twoich potrzebach. (Jezus) Myśl o mnie, a Ja będę myślał o twoich potrzebach. (Jezus) DZIEWI PRÓB JEZUSA Nowenna z Kunegund Siwiec FLOS CARMELI POZNA 2015 NOWENNA ze Suebnic Bo Kunegund Siwiec WPROWADZENIE W trakcie II wojny światowej

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo ' polityczne i wojskowe

Bezpieczeństwo ' polityczne i wojskowe AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ A 388068 Bezpieczeństwo ' polityczne i wojskowe Redakcja i opracowanie: Andrzej Ciupiński Kazimierz Malak WARSZAWA 2004 SPIS TREŚCI WSTĘP 9 CZĘŚĆ I. NOWE PODEJŚCIE DO POLITYKI

Bardziej szczegółowo

1 Kiedy Józef doszedł do tych funkcji w więzieniu, trafili tam podczaszy i piekarz króla Egiptu. Obaj narazili się swojemu panu. 2 Faraon rozgniewał

1 Kiedy Józef doszedł do tych funkcji w więzieniu, trafili tam podczaszy i piekarz króla Egiptu. Obaj narazili się swojemu panu. 2 Faraon rozgniewał 1 Kiedy Józef doszedł do tych funkcji w więzieniu, trafili tam podczaszy i piekarz króla Egiptu. Obaj narazili się swojemu panu. 2 Faraon rozgniewał się na obu swych dworzan, na przełożonego podczaszych

Bardziej szczegółowo

Ankieta. Instrukcja i Pytania Ankiety dla młodzieży.

Ankieta. Instrukcja i Pytania Ankiety dla młodzieży. Ankieta Instrukcja i Pytania Ankiety dla młodzieży www.fundamentywiary.pl Pytania ankiety i instrukcje Informacje wstępne Wybierz datę przeprowadzenia ankiety w czasie typowego spotkania grupy młodzieżowej.

Bardziej szczegółowo

a przez to sprawimy dużo radości naszym rodzicom. Oprócz dobrych ocen, chcemy dbać o zdrowie: uprawiać ulubione dziedziny sportu,

a przez to sprawimy dużo radości naszym rodzicom. Oprócz dobrych ocen, chcemy dbać o zdrowie: uprawiać ulubione dziedziny sportu, IMIENINY ŚWIĘTEGO STANISŁAWA KOSTKI- -Patrona dzieci i młodzieży (8 września) Opracowała: Teresa Mazik Początek roku szkolnego wiąże się z różnymi myślami: wracamy z jednej strony do minionych wakacji

Bardziej szczegółowo

Izabella Mastalerz siostra, III kl. S.P. Nr. 156 BAJKA O WARTOŚCIACH. Dawno, dawno temu, w dalekim kraju istniały następujące osady,

Izabella Mastalerz siostra, III kl. S.P. Nr. 156 BAJKA O WARTOŚCIACH. Dawno, dawno temu, w dalekim kraju istniały następujące osady, Laura Mastalerz, gr. IV Izabella Mastalerz siostra, III kl. S.P. Nr. 156 BAJKA O WARTOŚCIACH Dawno, dawno temu, w dalekim kraju istniały następujące osady, w których mieszkały wraz ze swoimi rodzinami:

Bardziej szczegółowo

Życie codzienne powstańczej Warszawy na podstawie filmu Miasto 44 Jana Komasy oraz relacji świadków Opracował: Adam Rębacz

Życie codzienne powstańczej Warszawy na podstawie filmu Miasto 44 Jana Komasy oraz relacji świadków Opracował: Adam Rębacz Szkoła ponadgimnazjalna HISTORIA Scenariusz z wykorzystaniem tekstów źródłowych i metod aktywizujących (45 min) Scenariusz zgodny z podstawą programową (Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dn.

Bardziej szczegółowo

GDY UROCZYSTOŚĆ PRZYRZECZEŃ ODBYWA SIĘ PODCZAS MSZY ŚWIĘTEJ

GDY UROCZYSTOŚĆ PRZYRZECZEŃ ODBYWA SIĘ PODCZAS MSZY ŚWIĘTEJ GDY UROCZYSTOŚĆ PRZYRZECZEŃ ODBYWA SIĘ PODCZAS MSZY ŚWIĘTEJ Po Ewangelii OPIEKUN kandydatów do ślubowania zwraca się do Celebransa: Ojcze, obecni tu kandydaci pragną podczas tej Eucharystii, w uroczystość

Bardziej szczegółowo

Historisch-technisches Informationszentrum.

Historisch-technisches Informationszentrum. 1 Historisch-technisches Informationszentrum. Wojskowy Ośrodek Badawczy w Peenemünde był w latach 1936-1945 jednym z najbardziej nowoczesnych ośrodków technologii na świecie. W październiku 1942 roku udało

Bardziej szczegółowo

Na frontach Wielkiej Wojny

Na frontach Wielkiej Wojny Na frontach Wielkiej Wojny 1. Zamach w Sarajewie i wybuch wojny Od kiedy w 1908 r. Austria wcieliła Bośnię i Hercegowinę jest stałe napięcie między Austrią a Serbią, która też chce kawałek 1911 r. w Serbii

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Uwagi wstępne Wstęp do wydania trzeciego. CZĘŚĆ PIERWSZA Geneza i zasięg konfliktu zbrojnego lat 1914-1918

Spis treści. Uwagi wstępne Wstęp do wydania trzeciego. CZĘŚĆ PIERWSZA Geneza i zasięg konfliktu zbrojnego lat 1914-1918 Spis treści Uwagi wstępne Wstęp do wydania trzeciego CZĘŚĆ PIERWSZA Geneza i zasięg konfliktu zbrojnego lat 1914-1918 Rozdział I. Narodziny wieku (1890-1914) 1. Nie spełnione obawy końca XIX wieku 2. Rewolucja

Bardziej szczegółowo

STARY TESTAMENT. JÓZEF I JEGO BRACIA 11. JÓZEF I JEGO BRACIA

STARY TESTAMENT. JÓZEF I JEGO BRACIA 11. JÓZEF I JEGO BRACIA JÓZEF I JEGO BRACIA 51 Jakub miał wielu synów. Było ich dwunastu. Jakub kochał wszystkich, ale najbardziej kochał Józefa. Może to dlatego, że Józef urodził się, kiedy Jakub był już stary. Józef był mądrym

Bardziej szczegółowo

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!!

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W dniu 30-04-2010 roku przeprowadziłem wywiad z moim opą -tak nazywam swojego holenderskiego dziadka, na bardzo polski temat-solidarność. Ten dzień jest może najlepszy

Bardziej szczegółowo

Anselm Grün OSB i Piotr Marek Próba. Ćwiczenia do seminariów: Jak być szczęśliwym... Singlem, Świeckim, Zakonnikiem, Księdzem, Siostrą.

Anselm Grün OSB i Piotr Marek Próba. Ćwiczenia do seminariów: Jak być szczęśliwym... Singlem, Świeckim, Zakonnikiem, Księdzem, Siostrą. Anselm Grün OSB i Piotr Marek Próba Ćwiczenia do seminariów: Jak być szczęśliwym... Singlem, Świeckim, Zakonnikiem, Księdzem, Siostrą. Anselm Grün OSB & Piotr Marek Próba Ćwiczenia do seminariów: Jak być

Bardziej szczegółowo

Uczę się języka wroga

Uczę się języka wroga Filmy wskazane w scenariuszu dostępne są na kanale YouTube projektu SiecTolerancji http://tnij.org/jragzgk Paweł Kwiecień, konsultacja metodologiczna: Magdalena Tulska-Budziak 45 minut Stowarzyszenie Kuturalno-Edukacyjno-

Bardziej szczegółowo

FILM - BANK (A2 / B1)

FILM - BANK (A2 / B1) FILM - BANK (A2 / B1) Pierre i Maria: Dzień dobry Pani! Pracownik: Dzień dobry! W czym mogę pomóc? Pierre: Jesteśmy zainteresowani założeniem konta w Państwa banku. Pochodzimy z Francji, ale teraz mieszkamy

Bardziej szczegółowo

PROJEKT REALIZOWANY W GRUPIE DZIECI 5-LETNICH MOTYLKI

PROJEKT REALIZOWANY W GRUPIE DZIECI 5-LETNICH MOTYLKI PROJEKT REALIZOWANY W GRUPIE DZIECI 5-LETNICH MOTYLKI MAJ 2014 ROK Nauczyciel realizujący: Iwona Piaskowska Z okazji dziesiątej rocznicy przyjęcia Polski do wspólnoty państw europejskich wspólnie z dziećmi

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZE ZAJĘĆ EDUKACJI GLOBALNEJ DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ

SCENARIUSZE ZAJĘĆ EDUKACJI GLOBALNEJ DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ NA ROWERY Dziewczyny na rowery! SCENARIUSZE ZAJĘĆ EDUKACJI GLOBALNEJ DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ, GIMNAZJUM I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNEJ Czas trwania zajęć: 90 minut CELE LEKCJI Po zajęciach uczniowie będą potrafili:

Bardziej szczegółowo

Posiedzenie u Prezydenta R.P. w sprawie polityki zagranicznej. M.S.Z. do gen. Sosnkowskiego w różnych sprawach

Posiedzenie u Prezydenta R.P. w sprawie polityki zagranicznej. M.S.Z. do gen. Sosnkowskiego w różnych sprawach 1 Sprawa Edwarda Paucza 2 Posiedzenie u Prezydenta R.P. w sprawie polityki zagranicznej 3 Litwa 4 Sprawy ewakuacyjne Francja 5 M.S.Z. do gen. Sosnkowskiego w różnych sprawach 6 Polski Czerwony Krzyż 7

Bardziej szczegółowo

Wstęp Sławomir Dębski... 5

Wstęp Sławomir Dębski... 5 SPIS TREŚCI Wstęp Sławomir Dębski............................. 5 I. Wybrane zagadnienia z zakresu ewolucji struktur organizacyjnych polskiej służby dyplomatyczno-konsularnej w latach 1944 1989 Krzysztof

Bardziej szczegółowo

Copyright 2015 Monika Górska

Copyright 2015 Monika Górska 1 To jest moje ukochane narzędzie, którym posługuję się na co dzień w Fabryce Opowieści, kiedy pomagam swoim klientom - przede wszystkim przedsiębiorcom, właścicielom firm, ekspertom i trenerom - w taki

Bardziej szczegółowo

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego

W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego W imię Ojca i Syna i Ducha Świętego Sens życia Gdy na początku dnia czynię z wiarą znak krzyża, wymawiając słowa "W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego", Bóg uświęca cały czas i przestrzeń, która otworzy

Bardziej szczegółowo

SPOSÓB REALIZACJI METODY

SPOSÓB REALIZACJI METODY HASŁO PROGRAMOWE Wprowadzenie do tematu interpersonalnej Zdefiniowanie najważniejszych pojęć Komunikacja niewerbalna 3 godziny TREŚCI KSZTAŁCENIA ZAGADNIENIA I PROBLEMY Co to jest komunikacja interpersonalna

Bardziej szczegółowo

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem!

Proszę bardzo! ...książka z przesłaniem! Proszę bardzo!...książka z przesłaniem! Przesłanie, które daje odpowiedź na pytanie co ja tu właściwie robię? Przesłanie, które odpowie na wszystkie twoje pytania i wątpliwości. Z tej książki dowiesz się,

Bardziej szczegółowo