RoztoczaŃskA SzkoŁA Ultrasonografii s.c.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "RoztoczaŃskA SzkoŁA Ultrasonografii s.c."

Transkrypt

1

2

3 Ultrasonografia jest pismem Polskiego Towarzystwa Ultrasonograficznego wydawanym przez RoztoczaŃskĄ SzkoŁĘ Ultrasonografii Adres Redakcji: Zakład Diagnostyki Obrazowej II Wydziału Lekarskiego AM w Warszawie Wojewódzki Szpital Bródnowski Warszawa, ul. Kondratowicza 8, tel. (022) ; fax (022) Redaktor Naczelny: Prof. dr hab. med. Wiesław Jakubowski Sekretarz Redakcji: Prof. dr hab. inż. Andrzej Nowicki Sekretariat Redakcji: Dr n. med. Ewa Białek Dr n. med. Anna Trzebińska Mgr Anna Teska Dr n. med. Krzysztof Mlosek lek. med. Paweł Wareluk lek. med. Maciej Jędrzejczyk Członkowie Kolegium Redakcyjnego: Dr hab. med. Jan Baron (Katowice) Dr n. med. Wanda Cyrul (Kraków) Dr n. med. Janusz Dębski (Gdańsk) Prof. dr hab. med. Romuald Dębski (Warszawa) Dr n. med. Anna Drelich-Zbroja (Lublin) Dr n. med. Michał Elwertowski (Warszawa) Dr n. med. Ireneusz Gierbliński (Warszawa) Prof. dr hab. med. Ewa Helwich (Warszawa) Prof. dr hab. med. Wiesław Jakubowski (Warszawa) Dr n. med. Henryk Kaszyński (Warszawa) Prof. dr hab. med. Wanda Kawalec (Warszawa) Prof. dr hab. med. Jan Kulig (Kraków) Prof. dr hab. med. Ewa Kuligowska (Boston) Dr Paweł Lewandowski (Warszawa) Prof. dr hab. med. Andrzej Lewin (Filadelfia) Dr n. med. Grzegorz Małek (Warszawa) Prof. dr hab. med. Andrzej Marciński (Warszawa) Dr n. med. Leszek Markuszewski (Łódź) Dr n. med. Monika Modrzejewska (Szczecin) Prof. dr hab. inż. Andrzej Nowicki (Warszawa) Dr n. med. Maciej Postolski (Warszawa) Dr hab. med. Andrzej Rakoczy (Warszawa) Prof. dr hab. med. Maria Respondek-Liberska (Łódź) Dr n. med. Małgorzata Serafin-Król (Warszawa) Dr hab. med. Andrzej Smereczyński (Szczecin) Dr hab. med. Iwona Sudoł-Szopińska (Warszawa) Prof. dr hab. med. Jacek Suzin (Łódź) Dr hab. med. Kazimierz Szopiński (Warszawa) Dr hab. med. Joanna Ścieszka (Katowice) Dr n. med. Janusz Tyloch (Bydgoszcz) Dr n. med. Krystyna Walas (Kraków) Prof. dr hab. med. Paweł Wieczorek (Lublin) Druk: Oficyna Poligraficzna APLA S.J. Kielce, ul. Sandomierska 89, tel ISSN Nakład: 1200 egz. Wydawca: RoztoczaŃskA SzkoŁA Ultrasonografii s.c. ul. Chopina 3, Zamość, tel , , , fax

4 Od Redakcji szanowni czytelnicy, i tak oto wspólnie i razem zbliżamy się do końca 2007 roku. kolejnego trudnego roku tak dla społeczności lekarskiej jak i dla całego polskiego społeczeństwa. Długo by wymieniać te niedobre zdarzenia tego roku. Wszyscy chyba mamy go dosyć, niech się już skończy, a niedobre jego chwile odejdą w zapomnienie. Dla polskiej ultrasonografii był to kolejny dobry rok, wypełniony dużą aktywnością sympozjalną, kursową, szkoleniową. kolejny rok umacniania się pozycji ultrasonografii jako takiej we współczesnej diagnostyce medycznej. Rok, w którym w szeregach polskich ultrasonografistów pojawiła się duża grupa młodzieży lekarskiej, co dobrze rokuje na najbliższe lata. Był to również dobry rok dla całego naszego kwartalnika UltRasonogRafia, który bez wątpienia jest wiodącym periodykiem naukowym z zakresu szeroko rozumianej diagnostyki usg. Świadczy o tym ostatni numer kwartalnika w 2007 roku, w którym znajdziecie Państwo wiele artykułów i doniesień z różnych diagnostycznych zastosowań badań usg. Redakcja kwartalnika UltRasonogRafia serdecznie dziękuje wszystkim autorom artykułów drukowanych w 2007 roku. Dziękując, zapraszamy do współpracy w 2008 roku. zapraszamy również do współpracy nowych autorów. od Państwa aktywności i potrzeby pisania będzie zależał dalszy, wysoki poziom naszego kwartalnika. W Polsce jest coraz więcej dobrych, merytorycznych zespołów ultrasonograficznych. oczekujemy na ich publikacje. Powinno być w coraz szerszym zakresie naturalną potrzebą dzielenie się swoją wiedzą i doświadczeniami. Prosimy i zachęcamy. Łamy kwartalnika UltRasonogRafia są do Państwa dyspozycji. Redakcja kwartalnika UltRasonogRafia pragnie złożyć swoim czytelnikom najlepsze życzenia bożonarodzeniowe i noworoczne. niech specjalny czas Świąt Bożego narodzenia i Wieczerzy Wigilijnej, tak mocno osadzony w polskiej tradycji, będzie dla Państwa czasem radości, głębokiej refleksji, wyciszenia i zadumy nad tym jedynym wydarzeniem w dziejach ludzkości Bożych narodzin. Wielka to tajemnica i wydarzenie warto ją rozpamiętywać i z niej czerpać. niech nowy Rok 2008 będzie dla Państwa pogodnym, dobrym, obfitym rokiem. obfitym w dobre zdrowie, realizację wszelakich planów, w mnóstwo obfitych, pogodnych dni. Rokiem szczęśliwym i utrzęsionym dobrymi zdarzeniami. Do Siego Nowego Roku! W imieniu Redakcji Wiesław Jakubowski ULTRASONOGRAFIA nr 31,

5 Spis treści ULTRASONOGRAFIA NR 31 Artykuł Redakcyjny Możliwości i perspektywy echokardiografii pediatrycznej Bożena Werner... 9 Prace oryginalne 1. obraz ultrasonograficzny oczodołu schemat badania, normy, zalety i ograniczenia metody Małgorzata Karolczak-Kulesza, Alicja Jajko-Siwek, Jarosław Kocięcki Badanie ultrasonograficzne oczodołów u pacjentów z oftalmopatią tarczycową Małgorzata Karolczak-Kulesza, Alicja Jajko-Siwek, Jarosław Kocięcki Ultrasonografia wzmocniona kontrastem może zastąpić biopsję cienkoigłową w rozpoznawaniu łagodnych zmian ogniskowych w wątrobie Ireneusz Gierbliński, Tomasz Wocial, Dorota Jarosz zastosowanie środka kontrastującego sonovue w ultrasonograficznej diagnostyce zmian przerzutowych w wątrobie Ewa Dybiec, Rafał Kryza, Wojciech Polkowski, Ryszard Wierzbicki, Paweł Wieczorek Możliwości rejestracji całości tkanek sutka i dołu pachowego w ultrasonografii trójwymiarowej Kazimierz Szopiński, R. Krzysztof Mlosek, Cezary Mróz, Artur Przelaskowski, Joanna Sielużycka analiza rozbieżności oceny ultrasonograficznej jamy macicy kobiet po menopauzie bez nieprawidłowych krwawień, dokonywanej przez różnych lekarzy Grzegorz Surkont, Edyta Wlaźlak, Aldona Dunicz-Sokolowska, Maria Wieszczycka, Aleksandra Cichińska, Krzysztof Strużycki, Jacek Suzin, Porównanie wartości predykcyjnej dodatniego wyniku badania usg, wykonanego głowicą przezpochwową (tvs) przez różnych lekarzy w zakresie wykrywania chorób endometrium u kobiet po menopauzie bez nieprawidłowych krwawień Grzegorz Surkont, Edyta Wlaźlak, Aldona Dunicz-Sokolowska, Barbara Wrońska, Krzysztof Strużycki, Dominika Sobieszkoda, Aleksandra Cichińska, Jacek Suzin Mięsień biodrowo-lędźwiowy. część 1. Metodyka badania i anatomia ultrasonograficzna Andrzej Smereczyński, Stefania Bojko, Maria Gałdyńska, Jan Lubiński, Alina Deręgowska Mięsień biodrowo-lędźwiowy. część 2. Patologie mięśnia w diagnostyce ultrasonograficznej Andrzej Smereczyński, Stefania Bojko, Maria Gałdyńska, Jan Lubiński, Alina Deręgowska zespół kanału nadgarstka w praktyce lekarza rodzinnego. znaczenie badania ultrasonograficznego w odniesieniu do elektromiografii. Teresa Mazurczak-Pluta, Stanisław Pomianowski, Kazimierz Szopiński Ultrasonograficzne środki kontrastujące w ocenie aktywności procesu zapalnego w obrębie stawów i pochewek ścięgnistych rąk u chorych na reumatoidalne zapalenie stawów Tomasz Madej, Bogdan Kolarz, Cezary Stępniak, Ewa Orłowska, Jolanta Michalska-Sak, Paweł Wieczorek...85 Prace poglądowe 1. sonoelastografia nieinwazyjna metoda oceny włóknienia wątroby Ireneusz Gierbliński ULTRASONOGRAFIA nr 31, 2007

6 Prace kazuistyczne 1. zmiany okulistyczne i zaburzenia parametrów krążenia siatkówkowo-naczyniówkowego w zespole antyfosfolipidowym w przebiegu tocznia rumieniowatego układowego opis przypadku Monika Modrzejewska, Danuta Bobrowska-Snarska, Lidia Ostanek, Beata Trzcińska-Butkiewicz, Marek Brzosko, Danuta Karczewicz, Grażyna Wilk zmiany okulistyczne, ultrasonograficzne i radiologiczne w przebiegu naczyniaka jamistego oczodołu opis przypadku Monika Modrzejewska, Ewa Spoz, Danuta Karczewicz, Grażyna Wilk, Anna Walecka zwężenie tętnicy środkowej siatkówki w obrazie ultrasonografii doplerowskiej w kolorze w wysiękowej postaci amd opis przypadku Monika Modrzejewska, Anna Machalińska, Katarzyna Mozolewska-Piotrowska, Danuta Karczewicz, Grażyna Wilk Streszczenia, recenzje: książek, artykułów 1. Recenzja książki pt. Prostate imaging w serii Wydawniczej Radiologic clinic of north america Wiesław Jakubowski Recenzja książki pt. general Ultrasound in the critically ill Wiesław Jakubowski Sprawozdanie z Europejskiego Kongresu Ultrasonograficznego EUROSON-2007 w Lipsku Wiesław Jakubowski Zagadka ultrasonograficzna Andrzej Smereczyński List do Redakcji Jak pisać dopplerowski czy doplerowski? Kazimierz Szopiński List do Redakcji Stanisław Dorenda Odpowiedź na zagadkę ultrasonograficzną ULTRASONOGRAFIA 2007 Roczny spis treści Regulamin drukowania prac w ULTRASONOGRAFII ULTRASONOGRAFIA nr 31,

7 Content list ULTRASONOGRAPHY 31 Editorial paper state of art of pediatric echocardiography Bożena Werner... 9 Original papers 1. Ultrasonographic image of the orbit schedule of examination, normal ranges, methodes advantages and limitations Małgorzata Karolczak Kulesza, Alicja Jajko-Siwek, Jarosław Kocięcki Ultrasonographic examinations of the orbits in patients with thyroid ophthalmopathy Małgorzata Karolczak-Kulesza, Alicja Jajko-Siwek, Jarosław Kocięcki contrast-enhanced ultrasound can replace fine needle aspiration biopsy in diagnosis of benign focal liver lesions Ireneusz Gierbliński, Tomasz Wocial, Dorota Jarosz the apllication of contrast enhanced ultrasound (ceus) with sonovue in the ultrasonographic diagnostic of metastatic liver lesions...41 Ewa Dybiec, Rafał Kryza, Wojciech Polkowski, Ryszard Wierzbicki, Paweł Wieczorek 5. Whole-breast ultrasound documenting the total volume of the breast and axillary region a feasibility study Kazimierz Szopiński, R. Krzysztof Mlosek, Cezary Mróz, Artur Przelaskowski, Joanna Sielużycka analysis of discrepancy between sonographic (tvs) evaluation of uterus cavity in postmenopausal asymptomatic women performed by different gynecologists. Grzegorz Surkont, Edyta Wlaźlak, Aldona Dunicz-Sokolowska, Maria Wieszczycka, Aleksandra Cichińska, Krzysztof Strużycki, Jacek Suzin, comparison of the predictive value of positive tvs performed by different gynecologists in diagnosing endometrial diseases in asymptomatic postmenopausal women. Grzegorz Surkont, Edyta Wlaźlak, Aldona Dunicz-Sokolowska, Barbara Wrońska, Krzysztof Strużycki, Dominika Sobieszkoda, Aleksandra Cichińska, Jacek Suzin iliopsoas muscle. Part 1. Ultrasonographic examination technique and anatomy Andrzej Smereczyński, Stefania Bojko, Maria Gałdyńska, Jan Lubiński, Alina Deręgowska iliopsoas muscle. Part 2. Pathologies of the muscle in the ultrasonographic diagnostics. Andrzej Smereczyński, Stefania Bojko, Maria Gałdyńska, Jan Lubiński, Alina Deręgowska carpal tunel syndrome in family physician practice. Value of sonographic assessment vs electromyography Teresa Mazurczak-Pluta, Stanisław Pomianowski, Kazimierz Szopiński Ultrasound contrast media in the assessment of activity of inflammatory process within joints and tendon sheaths in patients with rheumatoid arthritis Tomasz Madej, Bogdan Kolarz, Cezary Stępniak, Ewa Orłowska, Jolanta Michalska-Sak, Paweł Wieczorek...85 Review papers 1. sonoelastography a noninvasive method for the diagnosis of liver fibrosis Ireneusz Gierbliński ULTRASONOGRAFIA nr 31, 2007

8 Casuistic Works 1. ophthalmic changes with retinal and choroidal circulatory parameters alterations in antiphosholipid syndrome in the course of systemic lupus erythematosus case report Monika Modrzejewska, Danuta Bobrowska-Snarska, Lidia Ostanek, Beata Trzcińska-Butkiewicz, Marek Brzosko, Danuta Karczewicz, Grażyna Wilk the ophthalmologic, radiological and ultrasonographic changes in the course of the cavernous hemangioma of the orbit a case report Monika Modrzejewska, Ewa Spoz, Danuta Karczewicz, Grażyna Wilk, Anna Walecka stenosis of the central retinal artery in color Doppler ultrasonography imaging in exudative form of amd case report. Monika Modrzejewska, Anna Machalińska, Katarzyna Mozolewska-Piotrowska, Danuta Karczewicz, Grażyna Wilk Summaries, reviews of books, articles 1. Review of the book: Prostate imaging - Radiologic clinic of north america Wiesław Jakubowski Review of the book: general Ultrasound in the critically ill Wiesław Jakubowski Report from The Congress European Federation of Ultrasound in Medicine an Biology EUROSON-2007 in Lipsk Wiesław Jakubowski Ultrasound quizz Andrzej Smereczyński Letter to the Editor How to spell the adjective Doppler in Polish? Kazimierz Szopiński Letter to the Editor Stanisław Dorenda Answer to the ultrasound quizz ULTRASONOGRAPHY 2007 Annual Content List Regulations and requirements of papers publishing in ULTRASONOGRAPHY ULTRASONOGRAFIA nr 31,

9 Artykuł Redakcyjny Możliwości i perspektywy echokardiografii pediatrycznej State of art of pediatric echocardiography Prof. nadzw. dr hab. n. med. Bożena Werner kierownik kliniki kardiologii Wieku Dziecięcego i Pediatrii ogólnej akademii Medycznej w Warszawie ul. Marszałkowska Warszawa Echokardiografia odgrywa wiodącą rolę w diagnostyce serca w pediatrycznej kardiologii klinicznej. na przestrzeni ostatnich 50 lat nastąpił ogromny rozwój w tej dziedzinie, wprowadzono nowe techniki, zminiaturyzowano sprzęt, zwiększono jakość i możliwości obrazowania nieinwazyjnego. aktualnie, pomimo coraz szerszej dostępności do innowacyjnych technologii, dwuwymiarowe badanie echokardiograficzne (EcHo-2D) z rejestracją przepływów metodą doplera konwencjonalnego i kodowanego kolorem jest najważniejszym badaniem w diagnostyce kardiologicznej u dzieci. W codziennej praktyce klinicznej kardiolodzy dziecięcy, kardiolodzy interwencyjni, kardiochirurdzy, anestezjolodzy wykorzystują EcHo- 2D w kompleksowej diagnostyce układu krążenia oraz monitorowaniu leczenia. Badanie echokardiograficzne umożliwia w sposób nieinwazyjny zobrazowanie anatomii serca i dużych naczyń, wykrywanie wad i nieprawidłowych tworów w sercu, ocenę czynności serca, a w oparciu o metodę doplera ocenę parametrów hemodynamicznych układu krążenia (1,2,3,4). Ważnym elementem badania echokardiograficznego jest ocena funkcji komór serca. Pozwala ona na określenie stopnia zaburzeń hemodynamicznych w chorobach układu krążenia, ustalanie wskazań do leczenia farmakologicznego, interwencyjnego i kardiochirurgicznego, monitorowanie przebiegu pooperacyjnego i ocenę wyników leczenia. Jest niezwykle istotna u chorych z niewydolnością serca, ale także u bezobjawowych pacjentów zagrożonych jej wystąpieniem. W praktyce codziennej do oceny wielkości i funkcji komór serca w pediatrii znajdują zastosowanie wskaźniki z badania jednowymiarowego (M-Mode) oraz dwuwymiarowego (4,5). ocena wymiarów lewej komory serca oraz frakcji wyrzutowej badaniem M- Mode u dzieci, u których nie stwierdza się nieregularnego kształtu komory ani cech niedokrwienia jest powszechnie akceptowana. W rutynowym badaniu echokardiograficznym oblicza się końcowo-skurczową i końcowo-rozkurczową średnicę lewej komory serca (lvesd, lvedd), końcowo-skurczową i końcowo-rozkurczową objętość lewej komory (lvesv, lvedv) grubość i masę mięśnia lewej komory serca, frakcję skracania (fs%) i frakcję wyrzutową (Ef%). W obrazowaniu dwuwymiarowym do oceny frakcji wyrzutowej najczęściej wykorzystywany jest algorytm simpsona. czynność rozkurczową lewej komory serca najczęściej ocenia się na podstawie analizy parametrów profilu przepływu mitralnego i w żyłach płucnych za pomocą konwencjonalnej metody doplerowskiej (6). ocena czynności skurczowej i rozkurczowej komór serca u dzieci z chorobami układu sercowo-naczyniowego za pomocą nowych technik echokardiograficznych: obrazowania doplerem tkankowym (tkankowa echokardiografia doplerowska, tissue Doppler imaging tdi) z analizą prędkości endomiokardialnych, wielkości odkształcenia odcinkowego mięśnia sercowego strain i odkształcenia odcinkowego mięśnia sercowego w funkcji czasu strain rate nadal u dzieci nie jest powszechnie stosowana. ocena funkcji skurczowej lewej komory serca metodą tdi polega na pomiarze maksymalnej prędkości przemieszczenia poszczególnych segmentów mięśnia sercowego w fazie skurczu, a funkcji rozkurczowej na pomiarze maksymalnej prędkości we wczesnej i przedsionkowej fazie rozkurczu. globalną ocenę czynności skurczowej i rozkurczowej można przeprowadzić na podstawie pomiaru prędkości przemieszczenia pierścienia zastawki dwudzielnej (7). zastosowanie analizy parametrów strain i strain rate pozwala wyeliminować wpływ akinezy lub dyskinezy fragmentów mięśnia sercowego na czynność innych, potencjalnie zdrowych jego segmentów (8,9,10). Metoda z uwagi na możliwość bezpośredniej oceny opóźnienia skurczu pomię- ULTRASONOGRAFIA nr 31,

10 Bożena Werner dzy poszczególnymi segmentami i ścianami lewej komory serca jest wykorzystywana do oceny asynchronii skurczu serca i kwalifikacji dzieci z zaawansowaną niewydolnością serca do nowoczesnej terapii resynchronizującej (11,12). z punktu widzenia klinicznego użyteczne jest wykorzystanie tdi u dzieci z zaburzeniami globalnej i/lub odcinkowej kurczliwości mięśnia sercowego (anomalie wieńcowe, choroba kawasaki, u pacjentów po korekcji anatomicznej przełożenia wielkich pni tętniczych, po operacji Rossa) oraz z chorobami przebiegającymi ze wzrostem obciążenia następczego i przerostem mięśnia sercowego. Ponadto, technika jest przydatna do oceny prawej komory serca i pojedynczej komory, których analiza ze względu na kształt i złożoną geometrię tradycyjnymi metodami echokardiograficznymi jest utrudniona i obarczona znacznym błędem (13). obiecującą innowacyjną technologią do oceny funkcji komór serca jest speckle tracking (14,15,16). Metoda ta polega na analizie ruchu punktów miokardium w badaniu dwuwymiarowym i umożliwia w łatwy sposób wykrycie odcinkowych i globalnych zaburzeń kurczliwości mięśnia komór. W porównaniu do tdi cechuje się niezależnością od kąta badania, jest prostsza, mniej pracochłonna a pozwala na uzyskanie większej liczby parametrów (17,18,19). opublikowane prace wskazują na przydatność 2D speckle tracking przy kwalifikacji do dwukomorowej stymulacji resynchronizującej, oceny prawej komory u pacjentów z nadciśnieniem płucnym, oceny mięśnia komór serca w przypadku kardiomiopatii (15,20). Echokardiografia przezprzełykowa (tee) jest badaniem uzupełniającym diagnostykę, jednakże stosowanym w populacji pediatrycznej znacznie rzadziej w porównaniu z dorosłymi. związane jest to z wysokiej jakości obrazowaniem w badaniu przezklatkowym u dzieci. natomiast tee jest szeroko wykorzystywana do monitorowania zabiegów kardiologii interwencyjnej, przede wszystkim zamykania ubytków przegród serca przy pomocy implantów. Ponadto echokardiografia przezprzełykowa i nasierdziowa znajdują zastosowanie w badaniach śródoperacyjnych umożliwiając ocenę wyniku operacji, wykrycie resztkowych wad serca i powikłań, które mogą być usunięte w czasie tego samego zabiegu oraz ocenę czynności komór serca w bezpośrednim okresie pooperacyjnym (21,22,23). W ostatnich latach szczególnie dynamicznie rozwija się echokardiografia płodowa. aktualne możliwości jak również perspektywy tej dziedziny przedstawiła prof. Maria Respondek -liberska (24). Echokardiografia obciążeniowa u dzieci znajduje zastosowanie do oceny perfuzji mięśnia sercowego u pacjentów z anomaliami tętnic wieńcowych, po przebyciu choroby kawasaki, po korekcji anatomicznej przełożenia wielkich pni tętniczych i operacji wad zastawki aortalnej metodą Rossa, po przeszczepie serca, u pacjentów z zarośnięciem zastawki płucnej z ciągłą przegrodą międzykomorową, z hiperlipidemią i cukrzycą insulinozależną i po leczeniu preparatami o działaniu kardiotoksycznym. Badania echokardiograficzne z użyciem środków kontrastowych w populacji pediatrycznej są wykorzystywane przede wszystkim do wykrywania przecieków wewnątrzsercowych i oceny drożności zastawek, rzadko do oceny perfuzji mięśnia sercowego, czy wykrywania skrzeplin. Echokardiografia wewnątrznaczyniowa w pediatrii znajduje obecnie zastosowanie do oceny procedur wewnątrznaczyniowych. Wykorzystywana jest do monitorowania zabiegów przezskórnego zamykania za pomocą implantów ubytków w przegrodzie międzyprzedsionkowej i drożnych otworów owalnych oraz ubytków w przegrodzie międzykomorowej. W obrazowaniu wewnątrznaczyniowym lepsza jest wizualizacja tylno-dolnej części przegrody międzyprzedsionkowej w porównaniu do badania przezprzełykowego. Można również precyzyjnie zobrazować nawet bardzo małych rozmiarów ubytki w napływowej jak i w mięśniowej części przegrody międzykomorowej. Ponadto echokardiografia wewnątrznaczyniowa jest wykorzystywana w czasie zabiegów ablacji prądem o częstotliwości radiowej. W przyszłości technika ta może znaleźć szersze zastosowanie w kardiologicznej diagnostyce pediatrycznej na przykład do oceny sztucznych zastawek. Echokardiografia trójwymiarowa w czasie rzeczywistym, umożliwia obrazowanie trójwymiarowe na ekranie echokardiografu w trakcie badania. Możliwości praktycznego jej zastosowania w pediatrii są nieograniczone w diagnostyce wad serca ze względu na unikalne projekcje przegród serca, ubytków, zastawek, dróg odpływu komór serca, tworów w sercu, wytworzonych chirurgicznie połączeń wewnątrzsercowych (25,26,27,28). obrazowanie trójwymiarowe pozwala na lepsze zrozumienie funkcjonowania zastawek ze względu na wizualizację w przestrzeni wszystkich składowych aparatu zastawkowego. Dodatkowe informacje z badania 3D pozwalają na precyzyjne ustalenie mechanizmu niedomykalności zastawek i zwiększają możliwości operacji naprawczych (29,30). W przypadku sztucznych zastawek możliwa jest identyfikacja nawet niewielkich rozmiarów skrzeplin. Badania kliniczne udowodniły dokładniejszą ocenę objętości, kształtu i funkcji przedsionków oraz komór serca za pomocą echokardiografii trójwymiarowej w porównaniu z dwuwymiarową (31,32,33). obrazowanie trójwymiarowe znajduje również zastosowanie w nasierdziowych badaniach śródoperacyjnych. nowością jest wprowadzenie przezprzełykowego, trójwymiarowego obrazowania w czasie rzeczywistym. Przestrzenne obrazowanie serca jest szczególnie pomocne dla kardiochirurga, widok na ekranie echokardiografu dokładnie odzwierciedla pole operacyjne. aktualnie kardiolodzy zajmujący się echokardiografią pediatryczną aktywnie kształcą się w zakresie Echo-3D i szybkimi krokami zbliża się era rutynowego stosowania tej technologii w pediatrycznej kardiologii klinicznej. 10 ULTRASONOGRAFIA nr 31, 2007

11 Możliwości i perspektywy echokardiografii pediatrycznej Piśmiennictwo 1. kawalec W. Badanie echokardiograficzne. W: kubicka k, kawalec W (red). kardiologia Dziecięca, Warszawa, PzWl, 2003, aleszewicz-baranowska J.: Echokardiografia wad wrodzonych serca. Wydawnictwo Medyczne Makmed, gdańsk, Marek J, skovranek J, Hucin B, chaloupecky V, tax P, Reich o, samanek M. seven-year experience of noninvasive preoperative diagnostics in children with congenital heart defects: comprehensive analysis of 2,788 consecutive patients. cardiology 1995, 86: cheitlin MD, armstrong Wf, aurigemma gp, Beller ga, Bierman fz, Davis Jl, Douglas Ps, faxon DP, gillam ld, kimball tr, kussmaul Wg, Pearlman as, Philbril Jt, Rakowski H, thys DM. acc/aha/ase 2003 guideline update for the clinical application of echocardiography. a report of the american college of cardiology/ american Heart association task force on practice guidelines (accaha/ase committee to update the 1997 guidelines for the clinical application of echocardiography. J Am Coll Cardiol. 2003, 42, kampmann c. Wiethoff c.m., Wenzel a., Betancor M., Wippermann c.f., Huth R.g., Habermehl P., knuf M., Emschermann t., stopfkuchen H. normal values of M mode echocardiographic measurements of more than 2000 healthy infants and children in central Europe. Heart 2000, 83, o leary P.W., Durongpisitkul k., coreds t.m., Bailey k.r., Hagler D.J., tajik a.j., seward J.B. Diastolic ventricular function in children: a Doppler echocardiographic study establishing normal values and predictors of increased ventricular end-diastolic preassure. Mayo clin Proc 1998, 73, støylen a, slørdahl s, skjelvan gk, Heimdal a, skjaerpe t. strain rate imaging in normal and reduced diastolic function: comparison with pulsed Doppler tissue imaging of the mitral annulus. J am soc Echocardiogr 2001, 14, Yuda s, Hort l, leano R, Marwick th. Myocardial abnormalities in hypertensive patients with normal and abnormal left ventricular filling: a study of ultrasound tissue charcterization and strain. clinical science 2002, 103, Hoffman R, altiok E, nowak B, Heussen n, kuhl H, kaiser HJ, Bull U, Hanrathi P. strain rate measurement by Doppler echocardiography allows improved assessment of myocardial viability in patints with depressed left ventricular function. J am coll cardiol 2002, 39, kukulski t, Jamal f, Herbots l, D hooge J, Bijnens B, Hatle l, De scheerder i, sutherland gr. identification of acutely ischemic myocardium using ultrasonic strain measurement. J am coll cardiol 2003, 41: Helm RH, leclercq c, faris op, ozturk c, McVeigh E, lardo ac, kass Da. cardiac dyssynchrony analysis using circumferential versus longitudinal strain: implications for assessing cardiac resynchronization. circulation 2005, 111, capasso f, giunta a, stabile g, turco P, la Rocca V, grimaldi g, De simone a. left ventricular functional recovery during cardiac resynchronization therapy: predictive role of asynchrony measured by strain rate analysis. Pacing clin Electrophysiol 2005, 28 supl. 1, s1-s Weideman f, Eyskens B, Martens l, Dommke c, kowalski M, simmons l, claus P, Bijnens B, gewilling M, Hatle l, sutheralnd gr. Quantification of regional right and left ventricular function by ultrasonic strain rate and strain indexes after surgical repair of tetralogy of fallot. am J cardiol 2002, 90, korinek J, kjaergaard J, sengupta PP, Yoshifuku s, McMahon EM, cha ss, khandheria kb, Belohlavek M. High spatial resolution speckle tracking improves accuracy of 2 dimensional strain measurements: an update on a new method in functional echocardiography. J am soc Echocardiogr 2007, 20, Yu W, Ping Y, sinusa aj, thiele k, Duncan Js. towards pointwise motion tracking in echocardiographic image sequences comparing the reliability of different features for speckle tracking. Med image anal 2006, 10, amundsen BH, Helle Valle t, Edvardsen t, torp H, crosby J, lyseggen E, stoylen a, ihlen H, lima Ja, smiseth oa, slordahl sa. noninvasive myocardial strain measurement by speckle tracking echocardiography: validation against sonomicrometry and tagged magnetic resonance imaging. J am coll cardiol 2006, 47, takeuchi M, nakai H, kokumai M, nishikage t, otani s, lang RM. age-related changes in left ventricular twist assessed by two-dimensional speckle-tracking imaging. J am soc Echocardiogr 2006, 19, Helle Valle t, crosby J, Edvardsen t, lyseggen E, amundsen BH, smith HJ, Rosen BD, lima Ja, torp H, ihlen H, smiseth oa. new noninvasive method for assessment of left ventricular rotation: speckle tracking echocardiography. circulation 2005, 112, teske aj, De Boeck BW, Melman Pg, sieswerda gt, Doevendans Pa, cramer MJ. Echocardiographic quantification of myocardial function using tissue deformation imaging - a guide to image acquisition and analysis using tissue Doppler and speckle tracking. cardiovasc Ultrasound 2007, 5, Pirat B, Mcculloch Ml, zoghbi Wa. Evaluation of global and regional right ventricular systolic function in patients with pulmonary hypertension using a novel speckle tracking method. am J cardiol 2006, 98, fyfe D.: transesophageal echocardiography guidelines: return to bypass or to bypass the guidelines?. J am soc Echocardiogr 1999, 12, Elzenga n.j.: the role of echocardiography in transcatheter closure of atrial defects. cardiol Young 2000, 10, Pfammatter J.P., Berdat P., Hammerli M., carrel t.: Pediatric cardiac surgery after exclusively echocardiography-based dagnostic work-up. int J cardiol 2000, 74, Respondek-liberska M. Prenatalna diagnostyka kardiologiczna gdzie jesteśmy i dokąd zmierzamy w roku 2007? Ultrasonografia 2007, 28, Hung J, lang R, flachskampf f, shernan sk, Mc culloch Ml, adams DB, thomas J, Vannan M, Ryan t. 3D echocardiography: a review of the current status and future directions. J am soc Echocardiogr 2007, 20, chan kl, liu X, ascah kj, Beauchesne lm, Burwash ig. comparison of real-time 3-dimensional echocardiography with conventional 2-dimensional echocardiography in the assessment of structural heart disease. J am soc Echocardiogr 2004, 17, lang RM, Mor-avi V, sugeng l, nieman Ps, sahn D. three-dimensional Echocardiography. the benefits of the additional dimension. J am coll cardiol 2006, 48, Hung J, lang R, flachskampf f, shernan sk, Mcculloch ULTRASONOGRAFIA nr 31,

12 Bożena Werner Ml, adams DB, thomas J, Vannan M, Ryan t. 3D Echocardiography: a review of the current status and future directions. J am soc Echocardiogr 2007, 20, Valocik g, kamp o, Visser ca. three-dimensional echocardiography in mitral valve disease. Eur J Echocardiogr 2005, 6, Barrea c, levasseur s, Roman k, nii M, coles Jg, Williams Wg, smallhorn Jf. three-dimensional echocardiography improves the understanding of left atrioventricular valve morphology and function in atrioventricular septal defects undergoing patch augmentation. J thorac cardiovasc surg 2005,129, kapetanakis s, kearney Mt, siva a, gall n, cooklin M, Monaghan MJ. Real-time three dimensional echocardiography: a novel technique to quantify global left ventricular mechanical dyssynchrony. circulation 2005, 112, kawai J, tanabe k, Wang cl. comparison of left atrial size by freehand scanning three-dimensional echocardiography and two-dimensional echoacardiography. Eur J Echocardiogr 2004, 5, kjaergaard J, Petersen cr,kjaer a, schaadt Bk, oh Jk, Hassager c. Evaluation of right ventricular volume and function by 2D and 3D echocardiography compared to MRi. Eur J Echocardiogr 2006, 7, ULTRASONOGRAFIA nr 31, 2007

13 Obraz ultrasonograficzny oczodołu schemat badania, normy, zalety i ograniczenia metody Ultrasonographic image of the orbit schedule of examination, normal ranges, methodes advantages and limitations Małgorzata Karolczak-Kulesza, * Alicja Jajko-Siwek, Jarosław Kocięcki katedra i klinika okulistyki a.m. w Poznaniu kierownik: dr hab. Jarosław kocięcki * akademia Ekonomiczna w Poznaniu katedra statystyki i Demografii kierownik: Prof. dr hab. iwona Roeske-słomka Adres do korespondencji: Dr n. med. Małgorzata karolczak-kulesza Poznań, ul. krasnoludków 17, tel Streszczenie Wobec braku dostępności badaniem klinicznym obszarów pozarównikowych oczodołu, znaczącą rolę w diagnostyce i monitorowaniu przebiegu procesu chorobowego tej okolicy odgrywają metody obrazowania (Usg, tk, MR). Cel pracy celem pracy było przedstawienie technik badania oczodołów, opracowanie norm ultrasonograficznych dotyczących grubości mięśni zewnątrzgałkowych, reflektywności mięśni, wymiaru międzypochewkowego i przestrzeni pia/dura, oraz reflektywności tkanki oczodołowej. Pacjenci i metodologia Badaniami objęto grupę 100 zdrowych ochotników w wieku lat (średnia 44,39 lat). Badanie ultrasonograficzne wykonywano aparatem compuscan firmy storz w prezentacji B i a głowicami o częstotliwości 10 MHz w przekrojach strzałkowym, podłużnym i poprzecznym, stosując metodę parai transokularną z zastosowaniem metody standaryzacji opracowanej przez ossoinig a. W badaniach statystycznych zastosowano statystyki opisowe, testy t dla prób niezależnych, korelacje. Wyniki Średnia długość osiowa wynosiła dla op 23,23 mm, a dla ol 23,22 mm. największą średnią grubość mięśni zanotowano dla mięśnia prostego górnego i dźwigacza powieki górnej (mpg + dźw. pow. górnej) 4,59 5,91 mm; najmniejszą dla mięśnia prostego bocznego (mpb) 3,09 3,11 mm. suma grubości mięśni wynosiła odpowiednio: dla op 14,73 mm a dla ol 14,70 mm. Średni indeks mięśniowy osiągnął: dla op 3,68 mm a dla ol 3,67 mm. W ocenie reflektywności mięśni stwierdzono dominację reflektywności 10 30%, która wzrastała z wiekiem pacjenta. Średni wymiar międzypochewkowy dla pozycji 0i wynosił w op 3,79 mm, a w ol 4,11 mm. W przypadku przestrzeni pia/dura średnia wartość w pozycji 0i wynosiła 0,74 dla op i ol. Wraz ze wzrostem długości gałki ocznej (al) wzrastała grubość mięśni zewnątrzgałkowych i wymiar międzypochewkowy nerwu wzrokowego. Wnioski - Ultrasonografia gałki ocznej i oczodołu jest jedną z nieinwazyjnych technik obrazowania umożliwiającą głównie ocenę gałki ocznej, tkanki oczodołowej, mięśni zewnątrzgałkowych, nerwu wzrokowego. - Możliwe jest również dokonywanie bardzo precyzyjnych pomiarów tych struktur z zastosowaniem szczególnie prezentacji a, co odgrywa znaczącą rolę nie tylko w procesie diagnostycznym, ale i terapeutycznym. - Wyznaczone normy dla populacji polskiej, zbliżone do innych norm populacyjnych, pozwolą na właściwą ocenę w razie stwierdzenia zaistniałej patologii. ULTRASONOGRAFIA nr 31,

14 Małgorzata Karolczak-Kulesza, Alicja Jajko-Siwek, Jarosław Kocięcki Summary in the face of fact that access to orbit, especially its extraequatorial regions, in physical examination is difficult. Very important role in monitoring of pathological process play imaging methods such as Usg, ct and MRJ. the aim of this study was presentation of orbit examination techniques, elaboration of ultrasound standards referring to extraocular muscle thickness, muscle and orbit tissue reflectivity, pia/pia and pia-dura space diameter. Patients and methods: the study group consisted of 100 healthy volunteers aged years (mean 44.39). Ultrasound examination was performed using compuscan division storz production in a and B presentation with 10 MHz frequency probes in axial, sagittal and normal cross-sections, using elaborated by ossoinig s standardization method. the statistical analysis was performed using descriptive methods, t tests for unpaired samples and correlation. the following results were obtained: mean axial length was mm for RE and mm for le. the biggest muscle thickness was stated for: superior rectus muscle with levator muscle of upper eyelid mm; the smallest for lateral rectus muscle mm. Muscle thickness sum for the RE and le was mm and mm respectively. Mean muscle index was 3.68 for RE and 3.67 for le. We observed in the muscle s reflectivity estimation the domination of 10 30% reflectivity which grew according to the patients age. Mean intra-sheath diameter in 0i position was 3.79 mm in RE and 4.11 mm in le. in case of pia/dura space mean 0i position value was 0.74 for both eyes. Extra-ocular muscles thickness and intra-sheath optic nerve diameter were increasing with the eyeball (al) growth. Presented results were comparable with data from literature performed on the other populations. Ultrasonography is useful, easy accessible, noninvasive eyeball and orbit imaging method. the restriction of this method is estimation of the orbits apex bone structures and superficial changes were use of invasive techniques is required. Słowa kluczowe ultrasonografia, oftalmopatia tarczycowa, schematy badania, oczodoły Key words ultrasonography, thyroid ophtalmopathy, schedule of examinations, orbits Wstęp Wobec braku dostępności badaniem klinicznym obszarów pozarównikowych oczodołów, znaczącą rolę w diagnostyce i monitorowaniu przebiegu procesów chorobowych odgrywają metody obrazowania Usg, tk, MR [1]. We współczesnej diagnostyce w zakresie ultrasonografii okulistycznej w rutynowych badaniach stosuje się energię 1 40 W/cm², używając głowic o częstotliwości 5 50 MHz. głowice standardowe dla prezentacji a i B mają częstotliwość 10 MHz. Dodatkowo istnieje możliwość zmiany czułości aparatu w granicach db [2]. Wskazaniami do badania ultrasonograficznego oczodołu są: wytrzeszcz jedno- lub obustronny, pseudowytrzeszcz, patologia powiek, zaburzenia ruchomości i ustawienia gałek ocznych, nieprawidłowości tarczy nerwu wzrokowego oraz okolicy oczodołu, fałdy naczyniówki, zaburzenia widzenia i inne. W ocenie struktur oczodołowych (ryc. 1) stosuje się metodę: - transokularną (prezentacja a i B), gdzie fala ultradźwiękowa przebiega przez gałkę oczną - paraokularną, gdzie fala ultradźwiękowa nie przechodzi przez gałkę oczną. Metodą transokularną dokonuje się oceny mięśni zewnątrzgałkowych, przestrzeni pozagałkowych położonych w lejku mięśniowym, nerwu wzrokowego (n.ii), pomiar długości gałki ocznej (al) i inne. Metodą paraokularną ocenia się struktury położone poza lejkiem mięśniowym przedrównikowo. tu znajduje najczęściej zastosowanie metoda immersyjna [3,4,5,6]. Ryc. 1. Metoda trans- i paraokularna w prezentacji B i A schemat przyłożenia głowicy. [6] Bardzo dużą rolę w ocenie oczodołów odgrywa metoda standaryzacji opracowana przez ossoinig a, obejmująca: 1. echografię jakościową (prezentacja a), gdzie ocenia się strukturę, reflektywność, osłabienie fali, 2. echografię topograficzną, gdzie oceniana jest forma (B i a), rozciągłość (a i B), ograniczenia (a), 3. echografię kinetyczną obejmującą ruchomość (a 14 ULTRASONOGRAFIA nr 31, 2007

15 Obraz ultrasonograficzny oczodołu schemat badania, normy, zalety i ograniczenia metody i B), oporność naczyń (a i D), konsystencję (a) [6]. Pomiary dokonywane są z zastosowaniem testu obniżonej czułości (t-20 db) w przekrojach podłużnym, strzałkowym i poprzecznym [6,7] (ryc. 2, ryc. 3). Ryc. 2. Przekrój strzałkowy przez zdrowy oczodół. Ryc. 5. Ocena mięśni zewnątrzgałkowych w prezentacji A [3,5,8] schemat. Ryc. 3. Ultrasonografia zdrowego oczodołu w prezentacji A (kąt kappa > 45 ). Ryc. 6. Prawidłowy obraz nerwu wzrokowego w prezentacji B (kąt 90 ). Ryc. 4. Ocena mięśni zewnątrzgałkowych w prezentacji B [3,5,8] schemat. Ryc. 7. Ocena n.ii w prezentacji A schemat [9]. ULTRASONOGRAFIA nr 31,

16 Małgorzata Karolczak-Kulesza, Alicja Jajko-Siwek, Jarosław Kocięcki Ryc. 8. Test dla prawidłowego n.ii. Pomiary grubości mięśni dokonywane są w prezentacji a, w pozycji z zastosowaniem testu obniżonej czułości; następnie oblicza się sumę grubości mięśni i indeks mięśniowy według ossoinig a [3,4,6,7] (ryc. 4, ryc. 5) [8]. Badanie nerwu wzrokowego wykonuje się w prezentacji B w przekroju strzałkowym, podłużnym i poprzecznym w ustawieniu 00, oceniając kształt, rozmiar, granice, lokalizację [9] (ryc. 6). W prezentacji a dokonuje się pomiaru zaczynając w odległości 2/3 od szczytu oczodołu badając wymiar międzypochewkowy, pia/dura i pia/pia z zastosowaniem testu (ryc. 7, ryc. 8). oceny gruczołu łzowego dokonuje się przy użyciu techniki paraokularnej, często stosując metodę immersyjną [6,7]. celem pracy było przedstawienie technik badania oczodołu, opracowanie norm ultrasonograficznych dotyczących grubości mięśni zewnątrzgałkowych, reflektywności mięśni, wymiaru międzypochewkowego i przestrzeni pia/dura nerwu wzrokowego oraz reflektywności tkanki oczodołowej. Materiał i metoda Badaniami objęto grupę 100 zdrowych ochotników w wieku lat (średnia 44,39 lat). zróżnicowanie wieku wokół wartości średniej wynosiło ±13,89 lat, to znaczy, że rozproszenie było słabe, a zbiorowość jednorodna. grupa kontrolna składała się z 50 kobiet i 50 mężczyzn; 57 osób pracowało ponad 5 h do bliży. Badanie ultrasonograficzne wykonywano aparatem compuscan firmy storz głowicami o częstotliwości 10 MHz w prezentacji B, w standardowych przyłożeniach na godzinie 3, 6, 9, 12 w przekrojach: podłużnym (l), poprzecznym (t) i centralnie strzałkowym (c 1 C 12 ), metodą kontaktową przez powieki oraz w prezentacji a przezrogówkowo i przezspojówkowo w tych samych przyłożeniach. Dokonywano pomiaru mięśni, n.ii, al i oceny reflektywności, stosując technikę trans- i paraokularną (ryc. 9, ryc. 10), oraz metodę standaryzacji opracowaną przez ossoinig a. Postępowano według określonego algorytmu: wykrycie danej struktury > zlokalizowanie > określenie wewnętrznej struktury > określenie reflektywności > ograniczenia (granice) > określenie konsy- Ryc. 9. Technika trans- i paraokularna prezentacja B. 16 ULTRASONOGRAFIA nr 31, 2007

17 Obraz ultrasonograficzny oczodołu schemat badania, normy, zalety i ograniczenia metody Ryc. 10. Technika trans- i paraokularna prezentacja A. stencji > ruchomość > rodzaj osłabienia echa > kliniczne kryteria dodatkowe. zastosowano następujące metody badań statystycznych: statystyki opisowe, testy t dla prób niezależnych i korelacje. Wyniki stwierdzono znaczące różnice w osadzeniu gałek ocznych u kobiet i mężczyzn. Średnia dla kobiet wynosiła 16,17 mm dla op i 16,46 mm dla ol przy maksimum 18,00 mm. natomiast u mężczyzn średnia dla op wynosiła 17,57 mm, a dla ol 17,54 mm przy maksimum 19,00 mm. Długość osiowa gałek ocznych była podobna i wynosiła dla op 23,23 mm, a dla ol 23,22 mm. Występowała istotnie statystycznie różnica w długości osiowej w zależności od płci, która dla kobiet wynosiła 23,02 mm, a dla mężczyzn 23,41 mm tab. 1. największą średnią grubość zanotowano dla mięśnia prostego górnego i dźwigacza powieki górnej (mpg + dźw. pow. górnej) (4,59 5,91 mm), następnie mięśnia prostego przyśrodkowego (mpp) i mięśnia prostego dolnego (mpd). najmniejszą średnią grubość stwierdzono dla mięśnia prostego bocznego (mpb) (w zakresie 3,09 3,11 mm). zanotowano duże zróżnicowanie Tab. 1. Statystyki opisowe: długość osiowa i grubość mięśni. Zmienna Średnia Mediana Minimum Maksimum Rozstęp odch. std. skośność kurtoza długość osiowa gałki ocznej op [mm] 23, , , , , , , , długość osiowa gałki ocznej ol [mm] 23, , , , , , , , grubość mpg + dźw. pow. górnej op 4, , , , , , , , [mm] grubość mpg + dźw. pow. górnej ol 4, , , , , , , , [mm] grubość mpd op [mm] 3, , , , , , , , grubość mpd ol [mm] 3, , , , , , , , grubość mpp op [mm] 3, , , , , , , , grubość mpp ol [mm] 3, , , , , , , , grubość mpb op [mm] 3, , , , , , , , grubość mpb ol [mm] 3, , , , , , , , ULTRASONOGRAFIA nr 31,

18 Małgorzata Karolczak-Kulesza, Alicja Jajko-Siwek, Jarosław Kocięcki Tab. 2. Statystyki opisowe: sumy mięśni, indeksy mięśniowe. suma grubości mięśni op suma grubości mięśni ol indeks mięśniowy OP indeks mięśniowy ol Różnica sum grubości mięśni n ważnych Średnia Mediana Minimum Maksimum Rozstęp odch. std. skośność kurtoza , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , Tab. 3. Test T dla prób niezależnych: praca do bliży a długość osiowa i grubość mięśni. Zmienna długość osiowa gałki ocznej op [mm] długość osiowa gałki ocznej ol [mm] grubość mpg + dźw. pow. górnej op [mm] grubość mpg + dźw. pow. górnej ol [mm] grubość mpd op [mm] grubość mpd ol [mm] grubość mpp op [mm] grubość mpp ol [mm] grubość mpb op [mm] grubość mpb ol [mm] Średnia praca do bliży poniżej 5h Średnia praca do bliży powyżej 5h t df p 23, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,28702, , , , , , , , , , , , , , , , , , w zakresie grubości mięśni op i ol. zakres grubości mięśni dla op wahał się w granicach 3,00 5,91 mm, natomiast dla ol był mniejszy i wynosił 3,85 5,70 mm tab. i. Maksymalna różnica to 1,10 mm dla mpg + dźw. pow. górnej. W przypadku innych mięśni różnica grubości pomiędzy op i ol wynosiła od 0,00 do 0,46 mm i nie przekraczała 15% średniej grubości mięśni tab. 2. suma grubości mięśni wynosiła średnio 14,73 mm dla op i 14,70 mm dla ol. Średni indeks mięśniowy obliczony według wzoru ossoinig a wynosił 3,68 mm dla op a 3,67 mm dla ol tab. 2. kobiety miały mniejszą grubość mięśni. Po przeanalizowaniu wpływu ilości czasu pracy do bliży na grubość poszczególnych grup mięśniowych 18 ULTRASONOGRAFIA nr 31, 2007

19 Obraz ultrasonograficzny oczodołu schemat badania, normy, zalety i ograniczenia metody stwierdzono, iż praca do bliży powyżej 5h dziennie miała znaczenie tylko w przypadku mpp i dla op wynosiła 3,68 mm, a dla ol 4,24 mm tab. 3. Ponadto wraz ze wzrostem długości osiowej wzrastała grubość mięśni (ryc. 11). W przypadku oceny reflektywności stwierdzono, iż dla mpg + dźw. pow. górnej zarówno dla kobiet, jak i mężczyzn dominowała reflektywność 10 30% i dotyczyła 82% osób. Pozostałe osoby miały reflektywność 30 50%. Podobnie było w przypadku mpd (63% zbiorowości). Prawie wszystkie osoby (99%) miały reflektywność 10 30% (ryc. 12, ryc. 13). Dla mpp typowa była reflektywność 30 50% (ryc. 14). W przypadku mpp reflektywność 30 80% była charakterystyczna dla osób, które pracowały powyżej 5h dziennie do bliży. DL_P Korelacje MPG_P MPD_P MPP_P MPB_P DL_L MPG_L MPD_L Ryc. 11. Korelacje: długość osiowa i grubość mięśni. MPP_L MPB_L Liczba obs Histogram reflektywności kobiety OP i OL 82,0% 62,0% ,0% 18,0% % reflektywności 38,0% 2,0% mpg+dźw. mpd mpb Ryc. 12. Reflektywność mięśni OP i OL kobiety. Liczba obs Histogram reflektywności mężczyźni OP i OL 82,0% 64,0% ,0% 18,0% % reflektywności 36,0% mpg+dźw. mpd mpb Ryc. 13. Reflektywność mięśni OP i OL mężczyźni. ULTRASONOGRAFIA nr 31,

20 Małgorzata Karolczak-Kulesza, Alicja Jajko-Siwek, Jarosław Kocięcki Histogram reflektywności mpp Liczba obs ,0% ,3% 58,0% 58,6% 14,0% 14,1% % reflektywności mpp OP mpp OL Ryc. 14. Reflektywność mpp OP i OL. Tab. 4. Statystyki opisowe: wymiar międzypochewkowy n.ii. Wymiar międzypochewkowy Średnia Mediana Minimum Maksimum Rozstęp odch. std skośność kurtoza n.ii pozycja 0 i op [mm] 3, , , , , , , ,59724 pozycja 30 op [mm] 3, , , , , , , ,92336 pozycja 0 ii op [mm] 3, , , , , , , ,60212 pozycja 0 i ol [mm] 4, , , , , , , ,04366 pozycja 30 ol [mm] 4, , , , , , , ,81894 pozycja 0 ii ol [mm] 3, , , , , , , ,28640 Tab. 5. Statystyki opisowe: przestrzeń pia/dura nerwu wzrokowego. Przestrzeń pia/dura pozycja 0i op [mm] pozycja i ol [mm] pozycja 30 op [mm] pozycja 30 ol [mm] pozycja 0ii OP [mm pozycja 0ii ol [mm] Średnia Mediana Minimum Maksimum Rozstęp odch. std skośność kurtoza 0, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , zanotowano również dodatnią korelację pomiędzy wiekiem a reflektywnością prawie wszystkich mięśni, która wzrastała z wiekiem. W przypadku wymiaru międzypochewkowego nerwu wzrokowego przeciętne zróżnicowanie dla całej grupy badanej było małe i stanowiło zaledwie 6,5% średniego wymiaru. i tak dla pozycji 0i średni wymiar dla op wynosił 3,78 mm a w ol 4,11 mm. natomiast dla pozycji 0ii w op wynosił 3,80 mm, a w ol 3,80 mm (tab. 4). Występowała również silnie dodatnia korelacja pomiędzy wymiarem między-pochewkowym nerwu wzrokowego a długością osiową gałki ocznej. W przypadku określania przestrzeni pia/dura nerwu 20 ULTRASONOGRAFIA nr 31, 2007

Podstawy echokardiografii

Podstawy echokardiografii Echokardiografia podstawy Podstawy echokardiografii II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 - badanie echokardiograficzne jest metodą oceny serca wykorzystującą ultradźwięki - głowica echokardiografu emituje

Bardziej szczegółowo

Podstawy echokardiografii

Podstawy echokardiografii Podstawy echokardiografii II KATEDRA KARDIOLOGII CM UMK 2014 Echokardiografia podstawy - badanie echokardiograficzne jest metodą oceny serca wykorzystującą ultradźwięki - głowica echokardiografu emituje

Bardziej szczegółowo

Typy badań echokardiogaficznych Spoczynkowe Obciążeniowe (wysiłek, dobutamina, dipirydamol, inne) Z dostępu przez klatkę piersiową (TTE) Przezprzełyko

Typy badań echokardiogaficznych Spoczynkowe Obciążeniowe (wysiłek, dobutamina, dipirydamol, inne) Z dostępu przez klatkę piersiową (TTE) Przezprzełyko Podstawy echokardiografii Marcin Szulc Klinika Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii Warszawski Uniwersytet Medyczny Typy badań echokardiogaficznych Spoczynkowe Obciążeniowe (wysiłek,

Bardziej szczegółowo

DIAGNOSTYKA NIEINWAZYJNA I INWAZYJNA WRODZONYCH I NABYTYCH WAD SERCA U DZIECI

DIAGNOSTYKA NIEINWAZYJNA I INWAZYJNA WRODZONYCH I NABYTYCH WAD SERCA U DZIECI DIAGNOSTYKA NIEINWAZYJNA I INWAZYJNA WRODZONYCH I NABYTYCH WAD SERCA U DZIECI Dlaczego dzieci sąs kierowane do kardiologa? Różnice w diagnostyce obrazowej chorób układu krążenia u dorosłych i dzieci Diagnostyka

Bardziej szczegółowo

Badania obrazowe w diagnostyce chorób serca. II Katedra i klinika Kardiologii CM UMK

Badania obrazowe w diagnostyce chorób serca. II Katedra i klinika Kardiologii CM UMK Badania obrazowe w diagnostyce chorób serca II Katedra i klinika Kardiologii CM UMK RTG klatki piersiowej Ocenia zarys i wielkość serca, aorty, naczyń krążenia płucnego, wykrywa w ich rzucie zwapnienia

Bardziej szczegółowo

Testy wysiłkowe w wadach serca

Testy wysiłkowe w wadach serca XX Konferencja Szkoleniowa i XVI Międzynarodowa Konferencja Wspólna SENiT oraz ISHNE 5-8 marca 2014 roku, Kościelisko Testy wysiłkowe w wadach serca Sławomira Borowicz-Bieńkowska Katedra Rehabilitacji

Bardziej szczegółowo

Zrzut strony: http://www.usg.com.pl/ <--kliknij na adresie

Zrzut strony: http://www.usg.com.pl/ <--kliknij na adresie Start Kontakt KURSY Fantom KURSY NA ROZTOCZU SPOTKANIA Z MISTRZEM Certyfikaty PTU O NAS PARTNERZY WYDAWNICTWO Tak było... Kwartalnik PTU KONTAKT Zasady uzyskiwania i przedłużania ważności certyfikatów

Bardziej szczegółowo

Badania dodatkowe w celu potwierdzenia rozpoznania stabilnej choroby wieńcowej

Badania dodatkowe w celu potwierdzenia rozpoznania stabilnej choroby wieńcowej Badania dodatkowe w celu potwierdzenia rozpoznania stabilnej choroby wieńcowej Nieinwazyjne badanie diagnostyczne układu krążenia stanowią podstawową metodę, wykorzystywaną w rozpoznawaniu jak i monitorowaniu

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka węzłów chłonnych (Lymph nodes assessment) Joanna Anioł

Diagnostyka węzłów chłonnych (Lymph nodes assessment) Joanna Anioł Diagnostyka węzłów chłonnych (Lymph nodes assessment) Joanna Anioł Joanna Anioł Wykształcenie: wyższe Studia na Wydziale Lekarskim Collegium Medium UJ w Krakowie 1989 1995 Kształcenie podyplomowe: Specjalizacja

Bardziej szczegółowo

Echokardiografia przezprzełykowa jako technika monitorowania podczas zabiegów wykonywanych u chorych z wysokim ryzykiem sercowym

Echokardiografia przezprzełykowa jako technika monitorowania podczas zabiegów wykonywanych u chorych z wysokim ryzykiem sercowym Echokardiografia przezprzełykowa jako technika monitorowania podczas zabiegów wykonywanych u chorych z wysokim ryzykiem sercowym Piotr Knapik, Tomasz Kukulski Śląskie Centrum Chorób Serca w Zabrzu TEE

Bardziej szczegółowo

Warsztaty Obrazowania Kardiologicznego TK, MR, SPECT i PET - Kraków, 26 czerwca 2015

Warsztaty Obrazowania Kardiologicznego TK, MR, SPECT i PET - Kraków, 26 czerwca 2015 Komitet Honorowy Prof. dr hab. n. med. Jan Baron członek zarządu Polskiego Lekarskiego Towarzystwa Radiologicznego Prof. dr n. med. Chiara Bucciarelli-Ducci Prezydent Elekt Sekcji Rezonansu Magnetycznego

Bardziej szczegółowo

CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH

CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH CHIRURGICZNE LECZENIE ZWĘŻEŃ TĘTNIC SZYJNYCH KATEDRA I KLINIKA CHIRURGII NACZYŃ I ANGIOLOGII AKADEMII MEDYCZNEJ W LUBLINIE Kierownik: Dr hab.n. med. Jacek Wroński UDROŻNIENIE T. SZYJNEJ WEWNĘTRZNEJ WSKAZANIA

Bardziej szczegółowo

VII Noworoczne Warsztaty Kardiologicze

VII Noworoczne Warsztaty Kardiologicze VII Noworoczne Warsztaty Kardiologicze Zakopane - Kościelisko 5-7 stycznia 2006 r. strona główna 5 stycznia 2006 r. (czwartek) WARSZTATY HOLTEROWSKIE NA TEMAT: ELEKTROKARDIOGRAFICZNA OCENA CHORYCH Z ROZRUSZNIKIEM

Bardziej szczegółowo

Zmiany stwierdzane w badaniu przezklatkowym

Zmiany stwierdzane w badaniu przezklatkowym 162 Choroba nadciśnieniowa serca Prezentacja dwuwymiarowa S Przerost (> 12 mm) mięśnia sercowego (od umiarkowanego do znacznego), obejmujący głównie przegrodę międzykomorową, brak odcinkowych zaburzeń

Bardziej szczegółowo

Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456

Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456 Polskie Forum Psychologiczne, 2013, tom 18, numer 4, s. 441-456 Anna Ratajska 1 2 1 1 Instytut Psychologii, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego Institute of Psychology, Kazimierz Wielki University in Bydgoszcz

Bardziej szczegółowo

XV Sympozjum Naukowo-Szkoleniowe Instytutu Kardiologii w Warszawie. Hotel Marriott, 22 listopada 2008. Diagnostyka obrazowa serca.

XV Sympozjum Naukowo-Szkoleniowe Instytutu Kardiologii w Warszawie. Hotel Marriott, 22 listopada 2008. Diagnostyka obrazowa serca. XV Sympozjum Naukowo-Szkoleniowe Instytutu Kardiologii w Warszawie Hotel Marriott, 22 listopada 2008 Diagnostyka obrazowa serca echo, MRI, CT Główni sponsorzy: Diagnostyka obrazowa serca echo, MRI, CT

Bardziej szczegółowo

Kardiologia. Aspekty kliniczne. Wskazania kliniczne

Kardiologia. Aspekty kliniczne. Wskazania kliniczne 3 Kardiologia Aspekty kliniczne Wycinkowa echokardiografia jest idealnym narzędziem diagnostycznym do oceny zaburzeń kardiologicznych w stanach zagrożenia życia. Opierając się jedynie na wynikach badania

Bardziej szczegółowo

Praktyczne aspekty ultrasonografii jamy brzusznej u małych zwierząt

Praktyczne aspekty ultrasonografii jamy brzusznej u małych zwierząt Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie, Polska Wydział Medycyny Weterynaryjnej Pracownia Radiologii i Ultrasonografii Praktyczne aspekty ultrasonografii jamy brzusznej u małych zwierząt Piotr Dębiak Ultrasound

Bardziej szczegółowo

Aneks 1. Przydatne adresy i telefony

Aneks 1. Przydatne adresy i telefony Aneks 1. Przydatne adresy i telefony Kliniki i oddziały kardiologiczne dla dzieci Bydgoszcz Wojewódzki Szpital Dziecięcy im. J. Brudzińskiego ul. Chodkiewicza 44; 85-667 Bydgoszcz Oddział Pediatrii i Kardiologii

Bardziej szczegółowo

3 Zespół czerwonego ucha opis, diagnostyka i leczenie Antoni Prusiński. 4 Zawroty głowy w aspekcie medycyny ratunkowej Antoni Prusiński

3 Zespół czerwonego ucha opis, diagnostyka i leczenie Antoni Prusiński. 4 Zawroty głowy w aspekcie medycyny ratunkowej Antoni Prusiński VERTIGOPROFIL VOL. 3/Nr 3(11)/2009 Redaktor naczelny: Prof. dr hab. n. med. Antoni Prusiński Zastępca redaktora naczelnego: Dr n. med. Tomasz Berkowicz 2 XXXVI Międzynarodowy Kongres Towarzystwa Neurootologicznego

Bardziej szczegółowo

Pacjent ze złożoną wadą aortalną i dysfunkcją lewej komory diagnostyka i zasady kwalifikacji zabiegowej

Pacjent ze złożoną wadą aortalną i dysfunkcją lewej komory diagnostyka i zasady kwalifikacji zabiegowej Choroby Serca i Naczyń 2007, tom 4, nr 2, 106 110 P R Z Y P A D K I K L I N I C Z N E Pacjent ze złożoną wadą aortalną i dysfunkcją lewej komory diagnostyka i zasady kwalifikacji zabiegowej Piotr Lipiec,

Bardziej szczegółowo

1. Podstawowe badanie kardiologiczne u dzieci 1 I. Wywiad chorobowy 1

1. Podstawowe badanie kardiologiczne u dzieci 1 I. Wywiad chorobowy 1 v Wstęp xiii Przedmowa do wydania I polskiego xv Wykaz skrótów xvii 1. Podstawowe badanie kardiologiczne u dzieci 1 I. Wywiad chorobowy 1 A. Wywiad perinatalny i z okresu ciąży 1 B. Wywiad po urodzeniu

Bardziej szczegółowo

1 2 3 4 5 6 badania medycyny nuklearnej Personel: (w przypadku badań okreslonych w zał 2 VI lp.1-26)

1 2 3 4 5 6 badania medycyny nuklearnej Personel: (w przypadku badań okreslonych w zał 2 VI lp.1-26) WYMAGANIA DOTYCZĄCE REALIZACJI AMBULATORYJNYCH ŚWIADCZEŃ DIAGNOSTYCZNYCH KOSZTOCHŁONNYCH (ASDK) lp. Kod zakresu świadczeń Zakres ambulatoryjnych świadczeń diagnostycznych kosztochłonnych Warunki realizacji

Bardziej szczegółowo

1. Studia Doktoranckie Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Zakład Genetyki Klinicznej i Laboratoryjnej w Łodzi, UM w Łodzi

1. Studia Doktoranckie Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Zakład Genetyki Klinicznej i Laboratoryjnej w Łodzi, UM w Łodzi Płód w płodzie fetus in fetu. Hanna Moczulska 1, Maria Respondek-Liberska 2 1. Studia Doktoranckie Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Zakład Genetyki Klinicznej i Laboratoryjnej w Łodzi, UM w Łodzi 2. Zakład

Bardziej szczegółowo

Program specjalizacji z KARDIOLOGII

Program specjalizacji z KARDIOLOGII CENTRUM MEDYCZNE KSZTAŁCENIA PODYPLOMOWEGO Program specjalizacji z KARDIOLOGII Warszawa 1999 (c) Copyright by Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego, Warszawa 1999 Program specjalizacji przygotował

Bardziej szczegółowo

System ultrasonograficzny ACUSON Antares

System ultrasonograficzny ACUSON Antares System ultrasonograficzny ACUSON Antares Opcje głowic Głowica CH6-2 Nr części: 07465672 6-2 MHz 6,67, 5,71, 4,44, 3,64, 2,50 MHz 3,64, 3,33, 2,86, 2,50, 2,00 MHz Dostępne częstotliwości trybu doppler kolorowy:

Bardziej szczegółowo

Stratyfikacja ryzyka w arytmogennych chorobach serca: konieczne metody obrazowe

Stratyfikacja ryzyka w arytmogennych chorobach serca: konieczne metody obrazowe Stratyfikacja ryzyka w arytmogennych chorobach serca: konieczne metody obrazowe Elżbieta Katarzyna Biernacka Instytut Kardiologii im. Prymasa Tysiąclecia Stefana Kardynała Wyszyńskiego, Warszawa CHOROBY

Bardziej szczegółowo

Ocena zmian hemodynamicznych układu krąŝ

Ocena zmian hemodynamicznych układu krąŝ Ocena zmian hemodynamicznych układu krąŝ ąŝenia u noworodków. w. Renata Bokiniec Klinika Neonatologii i Intensywnej Terapii Noworodka WUM Adaptacja Stabilizacja i utrzymanie prawidłowej wymiany gazowej

Bardziej szczegółowo

układu krążenia Paweł Piwowarczyk

układu krążenia Paweł Piwowarczyk Monitorowanie układu krążenia Paweł Piwowarczyk Monitorowanie Badanie przedmiotowe EKG Pomiar ciśnienia tętniczego Pomiar ciśnienia w tętnicy płucnej Pomiar ośrodkowego ciśnienia żylnego Echokardiografia

Bardziej szczegółowo

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Materiały edukacyjne Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Klasyfikacja ciśnienia tętniczego (mmhg) (wg. ESH/ESC )

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne Otolaryngologia

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne Otolaryngologia S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) Kod modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Specjalność Poziom studiów Forma studiów Nazwa modułu I nforma cje ogólne Otolaryngologia Obowiązkowy Lekarsko-Stomatologiczny

Bardziej szczegółowo

Echokardiograficzny test obciążeniowy z dobutaminą w polskich pracowniach echokardiograficznych.

Echokardiograficzny test obciążeniowy z dobutaminą w polskich pracowniach echokardiograficznych. Echokardiograficzny test obciążeniowy z dobutaminą w polskich pracowniach echokardiograficznych. Opracowanie na podstawie danych z 25 Pracowni Echokardiograficznych w Polsce posiadających akredytację Sekcji

Bardziej szczegółowo

Badanie ultrasonograficzne tętnic szyjnych w odcinku zewnątrzczaszkowym

Badanie ultrasonograficzne tętnic szyjnych w odcinku zewnątrzczaszkowym 5 Badanie ultrasonograficzne tętnic szyjnych w odcinku zewnątrzczaszkowym Radosław Kaźmierski W niniejszym rozdziale omówiono jeden z najważniejszych elementów badania ultrasonograficznego w neurologii

Bardziej szczegółowo

Rezonans magnetyczny 3D z kontrastem może być najlepszy do oceny rozwarstwienia aorty

Rezonans magnetyczny 3D z kontrastem może być najlepszy do oceny rozwarstwienia aorty Rezonans magnetyczny 3D z kontrastem może być najlepszy do oceny rozwarstwienia aorty Jak twierdzi grupa badaczy z Changhai Hospital z Szanghaju w Chinach trójwymiarowa angiografia rezonansem magnetycznym

Bardziej szczegółowo

Dr n. med. Roman Kluza. Dr n. med. Roman Kluza

Dr n. med. Roman Kluza. Dr n. med. Roman Kluza (1) Nazwa przedmiotu Diagnostyka ultrasonograficzna w położnictwie i ginekologii (2) Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Medyczny Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego Katedra: Położnictwa

Bardziej szczegółowo

Frakcja wyrzutowa lewej komory oraz rozpoznanie i leczenie ostrej i przewlekłej niewydolności serca

Frakcja wyrzutowa lewej komory oraz rozpoznanie i leczenie ostrej i przewlekłej niewydolności serca Frakcja wyrzutowa lewej komory oraz rozpoznanie i leczenie ostrej i przewlekłej niewydolności serca Zbigniew Gugnowski GRK Giżycko 2014 Opracowano na podstawie: Wytycznych ESC dotyczących rozpoznania oraz

Bardziej szczegółowo

RAMOWY PROGRAM VII ŚWIĘTOKRZYSKICH WARSZTATÓW EKG, HOLTERA EKG I ABPM

RAMOWY PROGRAM VII ŚWIĘTOKRZYSKICH WARSZTATÓW EKG, HOLTERA EKG I ABPM RAMOWY PROGRAM VII ŚWIĘTOKRZYSKICH WARSZTATÓW EKG, HOLTERA EKG I ABPM Piątek 29.11.2013 Sala A Organizatorzy zastrzegają sobie prawo do zmiany programu. 16:00-18:00 Sesja przy współpracy z Sekcją,, Choroby

Bardziej szczegółowo

Analiza fali tętna u dzieci z. doniesienie wstępne

Analiza fali tętna u dzieci z. doniesienie wstępne Analiza fali tętna u dzieci z chorobami kłębuszków nerkowych doniesienie wstępne Piotr Skrzypczyk, Zofia Wawer, Małgorzata Mizerska-Wasiak, Maria Roszkowska-Blaim Katedra i Klinika Pediatrii i Nefrologii

Bardziej szczegółowo

Kardiologia małych zwierząt

Kardiologia małych zwierząt Międzynarodowa Konferencja VetCo Kardiologia małych zwierząt 5-6 września 2015 Warszawa Materiały konferencyjne Wydawca biuletynu: VetCo Veterinary Consulting & Control Al. 3 Maja 7/2, 00-401 Warszawa

Bardziej szczegółowo

Konsensus okulistyczno-położniczy w sprawie wskazań do rozwiązania porodu drogą cięcia cesarskiego z powodu zmian w narządzie wzroku

Konsensus okulistyczno-położniczy w sprawie wskazań do rozwiązania porodu drogą cięcia cesarskiego z powodu zmian w narządzie wzroku Konsensus okulistyczno-położniczy w sprawie wskazań do rozwiązania porodu drogą cięcia cesarskiego z powodu zmian w narządzie wzroku Wytyczne Polskiego Towarzystwa Okulistycznego 1 Konsensus okulistyczno-położniczy

Bardziej szczegółowo

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją 234 Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją The effectiveness of local anesthetics in the reduction of needle

Bardziej szczegółowo

Kardiologia małych zwierząt w praktyce

Kardiologia małych zwierząt w praktyce Międzynarodowa Konferencja VetCo Kardiologia małych zwierząt w praktyce 20-21 września 2014, Falenty k. Warszawy Materiały konferencyjne Wydawca biuletynu: VetCo Veterinary Consulting & Control Al. 3 Maja

Bardziej szczegółowo

Szpital Miejski im. Franciszka Raszei

Szpital Miejski im. Franciszka Raszei Załącznik nr 1 Specyfikacja Techniczna Zamówienia Echokardiograf 1 szt. Oferowany model (pełna nazwa urządzenia, model, typ, nr katalogowy):. Producent (+ adres, adres strony www): Kraj produkcji:... Rok

Bardziej szczegółowo

Standardy prowadzenia ciąży

Standardy prowadzenia ciąży Standardy prowadzenia ciąży Gdańsk 2015 Redaktor prowadzący: Olga Strzelec Redakcja: Joanna Fiuk, Olga Strzelec Korekta: Joanna Fiuk, Olga Strzelec Projekt okładki: Andrzej Owsiany Skład: Iwona Łytkowska

Bardziej szczegółowo

PRACE ORYGINALNE. różnic pomiędzy pomiarami obu. badających w Echokardiografii dla następujących

PRACE ORYGINALNE. różnic pomiędzy pomiarami obu. badających w Echokardiografii dla następujących PRACE ORYGINALNE Agata BRZOZOWSKA-CZARNEK Katedra Radiologii Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum Kierownik: Prof. dr hab. med. Andrzej Urbanik Dodatkowe słowa kluczowe: MR serca, echokardiografia

Bardziej szczegółowo

Przezskórne wszczepienie zastawki aortalnej TAVI. Nowe wyzwanie w Kardiochirurgii Paulina Falkowska Klinika Kardiochirurgii USK Białystok

Przezskórne wszczepienie zastawki aortalnej TAVI. Nowe wyzwanie w Kardiochirurgii Paulina Falkowska Klinika Kardiochirurgii USK Białystok Przezskórne wszczepienie zastawki aortalnej TAVI. Nowe wyzwanie w Kardiochirurgii Paulina Falkowska Klinika Kardiochirurgii USK Białystok TAVI Od początku XXI wieku rozwija się metoda przezskórnego wszczepienia

Bardziej szczegółowo

Niedomykalność zastawki mitralnej jest silnym czynnikiem przerostu lewej komory

Niedomykalność zastawki mitralnej jest silnym czynnikiem przerostu lewej komory ARTYKUŁ ORYGINALNY Niedomykalność zastawki mitralnej jest silnym czynnikiem przerostu lewej komory Ewa Szymczyk, Karina Wierzbowska Drabik, Jarosław Drożdż, Maria Krzemińska Pakuła II Katedra i Klinika

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie ultrasonografii dopplerowskiej w okulistyce

Zastosowanie ultrasonografii dopplerowskiej w okulistyce Zastosowanie ultrasonografii dopplerowskiej w okulistyce Appliance of doppler ultrasonography in ophthalmology Karol Stasiak 1, Grzegorz Nowicki 2 1 Klinika Okulistyczna, Wojskowy Instytut Medycyny Lotniczej

Bardziej szczegółowo

Państwo i Społeczeństwo

Państwo i Społeczeństwo Państwo i Społeczeństwo ROK XII 2012 nr 2 POD REDAKCJĄ FILIPA GOŁKOWSKIEGO I STANISŁAWA KWIATKOWSKIEGO Kraków 2012 Państwo i Społeczeństwo czasopismo Krakowskiej Akademii im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego

Bardziej szczegółowo

Radioterapia protonowa w leczeniu nowotworów oka. Klinika Okulistyki i Onkologii Okulistycznej Katedra Okulistyki UJ CM

Radioterapia protonowa w leczeniu nowotworów oka. Klinika Okulistyki i Onkologii Okulistycznej Katedra Okulistyki UJ CM Radioterapia protonowa w leczeniu nowotworów oka Klinika Okulistyki i Onkologii Okulistycznej Katedra Okulistyki UJ CM Epidemiologia czerniaka błony naczyniowej Częstość występowania zależy od rasy (u

Bardziej szczegółowo

Badanie piersi metodą rezonansu magnetycznego

Badanie piersi metodą rezonansu magnetycznego Badanie piersi metodą rezonansu magnetycznego MR Polska Badanie MR piersi, czyli mammografia metodą rezonansu magnetycznego Jest to jedna z podstawowych metod obrazowych stosowanych w diagnostyce gruczołu

Bardziej szczegółowo

ASD. 3-14% wad serca. jedna z częstszych wrodzona anomalia. ubytek tkanki przegrody IAS; może być w każdym miejscu; wada izolowana;

ASD. 3-14% wad serca. jedna z częstszych wrodzona anomalia. ubytek tkanki przegrody IAS; może być w każdym miejscu; wada izolowana; ASD ASD 3-14% wad serca jedna z częstszych wrodzona anomalia ubytek tkanki przegrody IAS; może być w każdym miejscu; wada izolowana; (+) PS, TAPVD, VSD, PDA, MS, z.barlowe a. Rozwój przegrody międzyprzedsionkowej

Bardziej szczegółowo

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn

Analysis of infectious complications inf children with acute lymphoblastic leukemia treated in Voivodship Children's Hospital in Olsztyn Analiza powikłań infekcyjnych u dzieci z ostrą białaczką limfoblastyczną leczonych w Wojewódzkim Specjalistycznym Szpitalu Dziecięcym w Olsztynie Analysis of infectious complications inf children with

Bardziej szczegółowo

Tarczyca a ciąża. Kraków 22-23 października 2010. www.tarczycaciaza.cm-uj.krakow.pl

Tarczyca a ciąża. Kraków 22-23 października 2010. www.tarczycaciaza.cm-uj.krakow.pl Tarczyca a ciąża Kraków 22-23 października 2010 Organizator: Katedra i Klinika Endokrynologii Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum www.tarczycaciaza.cm-uj.krakow.pl Szanowni Państwo, Drogie Koleżanki,

Bardziej szczegółowo

PRAKTYCZNE ZASTOSOWANIE KONTRAPULSACJI WEWNĄTRZAORTALNEJ

PRAKTYCZNE ZASTOSOWANIE KONTRAPULSACJI WEWNĄTRZAORTALNEJ PRAKTYCZNE ZASTOSOWANIE KONTRAPULSACJI WEWNĄTRZAORTALNEJ PAWEŁ MONCZNIK, RAFAŁ DRWIŁA, TOMASZ DAROCHA ODDZIAŁ INTENSYWNEJ TERAPII KSS IM. JANA PAWŁA II HISTORIA KONTRAPULSACJI 1958 - Harken i Britwell

Bardziej szczegółowo

4 5 Dyskusja 00:10 19:25:00 00:00 19:35:00 Kolacja 20:30:00

4 5 Dyskusja 00:10 19:25:00 00:00 19:35:00 Kolacja 20:30:00 Strona 1 KONFERENCJA NAUKOWO-SZKOLENIOWA ''X SZCZECIŃSKO-POZNAŃSKIE SPOTKANIA REUMATOLOGICZNE '' 15-17 MAJ 2014 KOŁOBRZEG DZIEŃ 1 15-05-2014 CZWARTEK ZAKWATEROWANIE Otwarcie konferencji 00:10 15:45:00

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY ECHOKARDIOGRAFII MOŻLIWOŚCI DIAGNOSTYCZNE

PODSTAWY ECHOKARDIOGRAFII MOŻLIWOŚCI DIAGNOSTYCZNE PODSTAWY ECHOKARDIOGRAFII MOŻLIWOŚCI DIAGNOSTYCZNE M. Ciurzyński, B. Lichodziejewska, K. Kurnicka Klinika Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Spotkanie Studenckiego Koła Naukowego 22.11.11. Ruch struktur

Bardziej szczegółowo

Ocena żywotności mięśnia sercowego w badniach 18FDG-PET

Ocena żywotności mięśnia sercowego w badniach 18FDG-PET Ocena żywotności mięśnia sercowego w badniach 18FDG-PET Dr n. med. Małgorzata Kobylecka Zakład Medycyny Nuklearnej WUM Międzynarodowa Szkoła Energetyki Jądrowej 26-30 Października 2015 Warszawa Frank M.

Bardziej szczegółowo

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH

ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ I MASĄ CIAŁA RODZICÓW I DZIECI W DWÓCH RÓŻNYCH ŚRODOWISKACH S ł u p s k i e P r a c e B i o l o g i c z n e 1 2005 Władimir Bożiłow 1, Małgorzata Roślak 2, Henryk Stolarczyk 2 1 Akademia Medyczna, Bydgoszcz 2 Uniwersytet Łódzki, Łódź ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY WYSOKOŚCIĄ

Bardziej szczegółowo

VIII MIĘDZYNARODOWE WARSZTATY KARDIOCHIRURGICZNE Heart Team, w dobie zabiegów małoinwazyjnych i hybrydowych Zabrze, 7-9 marca 2012

VIII MIĘDZYNARODOWE WARSZTATY KARDIOCHIRURGICZNE Heart Team, w dobie zabiegów małoinwazyjnych i hybrydowych Zabrze, 7-9 marca 2012 VIII MIĘDZYNARODOWE WARSZTATY KARDIOCHIRURGICZNE Heart Team, w dobie zabiegów małoinwazyjnych i hybrydowych Zabrze, 7-9 marca 2012 Środa, 7 marca 2012 Dział Nauki i Nowych Technologii 17:00 Otwarcie kursu

Bardziej szczegółowo

APARAT DO MONITOROWANIA FUNKCJI MÓZGU W INTENSYWNEJ TERAPII NOWORODKÓW EEG DigiTrack Trend (Color Cerebral Function Monitor)

APARAT DO MONITOROWANIA FUNKCJI MÓZGU W INTENSYWNEJ TERAPII NOWORODKÓW EEG DigiTrack Trend (Color Cerebral Function Monitor) APARAT DO MONITOROWANIA FUNKCJI MÓZGU W INTENSYWNEJ TERAPII NOWORODKÓW EEG DigiTrack Trend (Color Cerebral Function Monitor) W Polsce rodzi się około 24 000 wcześniaków z masą ciała poniżej 2500 g. W ciągu

Bardziej szczegółowo

Migotanie przedsionków Aleksandra Jarecka Studenckie Koło Naukowe przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii Szpitala Klinicznego Dzieciątka Jezus w Warszawie Kierownik Kliniki - prof. dr hab. Piotr

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Fizjoterapia kliniczna w kardiologii i pulmonologii. Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów

SYLABUS. Fizjoterapia kliniczna w kardiologii i pulmonologii. Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów SYLABUS Nazwa przedmiotu Fizjoterapia kliniczna w kardiologii i pulmonologii Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Medyczny, Instytut Fizjoterapii, Katedra Rehabilitacji Kod przedmiotu Studia Kierunek

Bardziej szczegółowo

Anatomia i czynność prawidłowej prawej komory w echokardiogramie

Anatomia i czynność prawidłowej prawej komory w echokardiogramie Folia Cardiol. 2001, tom 8, supl. B, C17 C22 Copyright 2001 Via Medica ISSN 1507 4145 Anatomia i czynność prawidłowej prawej komory w echokardiogramie Anna Klisiewicz Zakład Diagnostyki Nieinwazyjnej Instytutu

Bardziej szczegółowo

Przerwany ³uk aorty. Ireneusz Haponiuk, Janusz H. Skalski. 3.1. Wstêp. 3.2. Anatomia i klasyfikacja wady ROZDZIA 3

Przerwany ³uk aorty. Ireneusz Haponiuk, Janusz H. Skalski. 3.1. Wstêp. 3.2. Anatomia i klasyfikacja wady ROZDZIA 3 27 ROZDZIA 3 Przerwany ³uk aorty 3.1. Wstêp Przerwanie ³uku aorty jest rzadk¹ patologi¹, która polega na braku ci¹g³oœci têtnicy g³ównej w tym odcinku. Jest efektem zaburzeñ tworzenia ³uków aortalnych

Bardziej szczegółowo

Tab. 2. Charakterystyka zbadanej populacji w latach 1998-1999 w grupach płci i wieku. Grupy wiekowe. 18-28 29-39 40-49 50-59 >60 r.

Tab. 2. Charakterystyka zbadanej populacji w latach 1998-1999 w grupach płci i wieku. Grupy wiekowe. 18-28 29-39 40-49 50-59 >60 r. . WYIKI Analizie poddano wyniki badań 89 osób, 7 kobiet i mężczyzn w wieku 8-78 lat. Średnia wieku kobiet wynosiła,8 ±,6 lat, średnia wieku mężczyzn wynosiła,89 ± 7, lat. Średnia wieku dla obu płci wynosiła,6

Bardziej szczegółowo

Dr n. med. Roman Kluza. Dr n. med. Roman Kluza

Dr n. med. Roman Kluza. Dr n. med. Roman Kluza (1) Nazwa przedmiotu Diagnostyka ultrasonograficzna w położnictwie i ginekologii (2) Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Medyczny Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego Katedra: Położnictwa

Bardziej szczegółowo

ZNACZENIE DIAGNOSTYCZNE 6-MINUTOWEGO TESTU KORYTARZOWEGO CHODU U MĘŻCZYZN Z MIAŻDŻYCĄ KOŃCZYN DOLNYCH

ZNACZENIE DIAGNOSTYCZNE 6-MINUTOWEGO TESTU KORYTARZOWEGO CHODU U MĘŻCZYZN Z MIAŻDŻYCĄ KOŃCZYN DOLNYCH ZNACZENIE DIAGNOSTYCZNE 6-MINUTOWEGO TESTU KORYTARZOWEGO CHODU U MĘŻCZYZN Z MIAŻDŻYCĄ KOŃCZYN DOLNYCH Bartosz Wnuk 1, Teresa Kowalewska-Twardela 2, Damian Ziaja 3 Celem pracy była ocena przydatności 6-minutowego

Bardziej szczegółowo

Program specjalizacji

Program specjalizacji CENTRUM MEDYCZNE KSZTAŁCENIA PODYPLOMOWEGO Program specjalizacji W KARDIOLOGII DZIECIĘCEJ Program dla lekarzy posiadających specjalizację II stopnia lub tytuł specjalisty w pediatrii aktualizacja 2005

Bardziej szczegółowo

I ogólnopolska konferencja INNOWACJE W OTOLARYNGOLOGII. Program naukowy

I ogólnopolska konferencja INNOWACJE W OTOLARYNGOLOGII. Program naukowy I ogólnopolska konferencja INNOWACJE W OTOLARYNGOLOGII WYZWANIA MOŻLIWOŚCI PRAKTYCZNE PERSPEKTYWY 17 19.09.2015, KOŁOBRZEG Program naukowy 17 września 2015, Czwartek od 11.00 rejestracja 12.00-13.00 KURS

Bardziej szczegółowo

3. Wykrywanie wad serca przed urodzeniem rola diagnostyki prenatalnej

3. Wykrywanie wad serca przed urodzeniem rola diagnostyki prenatalnej 3. Wykrywanie wad serca przed urodzeniem rola diagnostyki prenatalnej Joanna Dangel Badania ultrasonograficzne i echokardiograficzne W 1998 roku pojawiły się pierwsze doniesienia wskazujące na to, że prenatalne

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i leczenie ciąży ektopowej. Klinika Położnictwa i Chorób Kobiecych

Diagnostyka i leczenie ciąży ektopowej. Klinika Położnictwa i Chorób Kobiecych Diagnostyka i leczenie ciąży ektopowej Klinika Położnictwa i Chorób Kobiecych Co to jest ciąża ektopowa? Ciąża ektopowa- lokalizacja Ciąża ektopowa - lokalizacja Najczęstsza lokalizacja bańka jajowodu

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI:

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI: PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY NA ROK AKADEMICKI 2011/2012 NAZWA JEDNOSTKI: 1. Adres jednostki: Adres: Katedra i Klinika Okulistyki Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu 61-848 Poznań ul:długa

Bardziej szczegółowo

rezonans magnetyczny informacje dla pacjentów

rezonans magnetyczny informacje dla pacjentów rezonans magnetyczny informacje dla pacjentów MR 1 najważniejsze jest zdrowie Dla wygody naszych pacjentów stworzyliśmy portal Wyniki Online, gdzie, bez wychodzenia z domu, można odebrać wyniki badania

Bardziej szczegółowo

ZADANIE 2 Załącznik nr 2 do oferty OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA PARAMETRY TECHNICZNE PODLEGAJĄCE OCENIE ECHOKARDIOGRAF

ZADANIE 2 Załącznik nr 2 do oferty OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA PARAMETRY TECHNICZNE PODLEGAJĄCE OCENIE ECHOKARDIOGRAF Załącznik nr 3.2 do SIWZ ZADANIE 2 Załącznik nr 2 do oferty OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA PARAMETRY TECHNICZNE PODLEGAJĄCE OCENIE ECHOKARDIOGRAF Nazwa/Typ aparatu:.. Producent:. L.p. A. PARAMETRY OGÓLNE 1

Bardziej szczegółowo

http://kardio2015.altasoft.eu

http://kardio2015.altasoft.eu Klinika Elektrokardiologii i Niewydolności Serca Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach Oddział Elektrokardiologii SPSK nr 7 Górnośląskie Centrum Medyczne im. prof. Leszka Gieca w Katowicach Katowice

Bardziej szczegółowo

Przewlekła niewydolność serca - pns

Przewlekła niewydolność serca - pns Przewlekła niewydolność serca - pns upośledzenie serca jako pompy ssąco-tłoczącej Zastój krwi Niedotlenienie tkanek Pojemność minutowa (CO) serca jest zbyt mała do aktualnego stanu metabolicznego ustroju

Bardziej szczegółowo

Lek. Joanna Marciniak

Lek. Joanna Marciniak Lek. Joanna Marciniak Katedra i Klinika Dermatologii, Wenerologii i Alergologii Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we lekarz rezydent Wpływ atopowego zapalenia skóry na jakość życia chorych dzieci

Bardziej szczegółowo

BADANIA LABORATORYJNE WYKONYWANE W PRZYPADKU NIEDOKRWIENNEGO UDARU MÓZGU

BADANIA LABORATORYJNE WYKONYWANE W PRZYPADKU NIEDOKRWIENNEGO UDARU MÓZGU 442 Część II. Neurologia kliniczna BADANIA LABORATORYJNE WYKONYWANE W PRZYPADKU NIEDOKRWIENNEGO UDARU MÓZGU Badania neuroobrazowe Badanie tomografii komputerowej głowy Zasadniczym rozróżnieniem wydaje

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Część A - Opis przedmiotu kształcenia. II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Lekarski. podstawowy X

SYLABUS. Część A - Opis przedmiotu kształcenia. II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Lekarski. podstawowy X SYLABUS Nazwa modułu/przedmiotu : Wydział: Kierunek studiów: Część A - Opis przedmiotu kształcenia. Propedeutyka chorób dzieci Kod modułu LK.3.E.002 II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Lekarski

Bardziej szczegółowo

Dostępność do świadczeń gwarantowanych w Polsce na podstawie Barometru Fundacji Watch Health Care

Dostępność do świadczeń gwarantowanych w Polsce na podstawie Barometru Fundacji Watch Health Care www.korektorzdrowia.pl www.watchhealthcare.eu Dostępność do świadczeń gwarantowanych w Polsce na podstawie Barometru Fundacji Watch Health Care Lek. med. Krzysztof Łanda Misja Fundacja Watch Health Care

Bardziej szczegółowo

Technika śledzenia markerów akustycznych 2D i 3D: zastosowanie kliniczne

Technika śledzenia markerów akustycznych 2D i 3D: zastosowanie kliniczne Kardiologia Polska 2013; 71, 1: 77 83 ISSN 0022 9032 ARTYKUŁ POGLĄDOWY / REVIEW ARTICLE Technika śledzenia markerów akustycznych 2D i 3D: zastosowanie kliniczne 2D and 3D speckle tracking echocardiography:

Bardziej szczegółowo

ZAWAŁ PRAWEJ KOMORY odmienności diagnostyczno-terapeutyczne. rat. med. Adam J. Stępka Centrum Kardiologii Allenort w Kutnie

ZAWAŁ PRAWEJ KOMORY odmienności diagnostyczno-terapeutyczne. rat. med. Adam J. Stępka Centrum Kardiologii Allenort w Kutnie ZAWAŁ PRAWEJ KOMORY odmienności diagnostyczno-terapeutyczne rat. med. Adam J. Stępka Centrum Kardiologii Allenort w Kutnie RVMI może manifestować się jako wstrząs kardiogenny. Strategia leczenia RVMI jest

Bardziej szczegółowo

Rola i zakres limfadenektomii w raku pęcherza moczowego

Rola i zakres limfadenektomii w raku pęcherza moczowego Tomasz Borkowski Department of Urology Medical University of Warsaw Rola i zakres limfadenektomii w raku pęcherza moczowego VII Pomorskie spotkanie Uroonkologiczne Rak pęcherza moczowego Henry Gray (1825

Bardziej szczegółowo

Osiągaj więcej. Doświadczaj więcej. Oczekuj więcej.

Osiągaj więcej. Doświadczaj więcej. Oczekuj więcej. Osiągaj więcej. Doświadczaj więcej. Oczekuj więcej. System ultrasonograficzny ACUSON X700. www.siemens.com/ultrasound Answers for life. System ultrasonograficzny ACUSON X700 Doskonała jakość obrazu. Nowatorska

Bardziej szczegółowo

Kardiomegalia u płodu

Kardiomegalia u płodu Kardiomegalia u płodu Kardiomegalia u płodu to powiększenie sylwetki serca płodu w stosunku do klatki piersiowej płodu[4]. Powiększenie sylwetki serca jest uniwersalnym objawem niewydolności krążenia zarówno

Bardziej szczegółowo

GABINETY SPECJALISTYCZNE KRAKÓW, UL. TRYNITARSKA 11

GABINETY SPECJALISTYCZNE KRAKÓW, UL. TRYNITARSKA 11 GABINETY SPECJALISTYCZNE KRAKÓW, UL. TRYNITARSKA 11 REJESTRACJA TELEFONICZNA 12 37 97 377; 515 80 33 11 Ważny od 08 październik 2014 r. Terminy przyjęć mogą ulec zmianie informacja@bonifratrzy.krakow.pl

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne technologie w słuŝbie zdrowia, telemedycyna w kardiologii.

Nowoczesne technologie w słuŝbie zdrowia, telemedycyna w kardiologii. Nowoczesne technologie w słuŝbie zdrowia, telemedycyna w kardiologii. Klinika Rehabilitacji Kardiologicznej i Elektrokardiologi Nieinwazyjnej Instytut Kardiologii Warszawa - Anin Ryszard Piotrowicz Komitet

Bardziej szczegółowo

REZONANS MAGNETYCZNY GRUCZOŁU KROKOWEGO

REZONANS MAGNETYCZNY GRUCZOŁU KROKOWEGO REZONANS MAGNETYCZNY GRUCZOŁU KROKOWEGO mpmri multiparametric MRI affidea MR Warszawa Pracownia i sprzęt Pracownia Rezonansu Magnetycznego Affidea w Warszawie została uruchomiona latem 2012 roku. Wyposażona

Bardziej szczegółowo

Funkcja lewej komory serca w ocenie echokardiograficznej u dzieci z twardzinopodobnym zapaleniem miêœni (scleromyositis)

Funkcja lewej komory serca w ocenie echokardiograficznej u dzieci z twardzinopodobnym zapaleniem miêœni (scleromyositis) Artyku³ oryginalny/original paper Reumatologia 2006; 44, 1: 13 18 Funkcja lewej komory serca w ocenie echokardiograficznej u dzieci z twardzinopodobnym zapaleniem miêœni (scleromyositis) Echocardiographic

Bardziej szczegółowo

Lista uczestników szkoleń Wzmocnienie potencjału organów nadzoru Urzędów Wojewódzkich

Lista uczestników szkoleń Wzmocnienie potencjału organów nadzoru Urzędów Wojewódzkich Lista uczestników szkoleń Wzmocnienie potencjału organów nadzoru Urzędów Wojewódzkich Lp. Imię i Nazwisko Instytucja Lokalizacja Grupa Urzędy Wojewódzkie Grupa I (19-20.03.2014 r., 02-03.04.2014 r.) 1.

Bardziej szczegółowo

Powodzenie leczenia kanałowego definiują najczęściej

Powodzenie leczenia kanałowego definiują najczęściej ENDODONCJA W PRAKTYCE CBCT w diagnostyce powikłań jatrogennych i przyczyn niepowodzeń terapeutycznych CBCT in the diagnosis of iatrogenic complications and causes of therapeutic failures lek. dent. Monika

Bardziej szczegółowo

Kardiologia małych zwierząt w praktyce

Kardiologia małych zwierząt w praktyce Międzynarodowa Konferencja VetCo Kardiologia małych zwierząt w praktyce 21-22 września 2013, Falenty k. Warszawy Materiały konferencyjne Wydawca biuletynu: VetCo Veterinary Consulting & Control Al. 3 Maja

Bardziej szczegółowo

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Definicja NS to zespół kliniczny, w którym wskutek dysfunkcji serca jego pojemność minutowa jest zmniejszona w stosunku do zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

WPŁYW OBRÓBKI TERMICZNEJ ZIEMNIAKÓW NA PRĘDKOŚĆ PROPAGACJI FAL ULTRADŹWIĘKOWYCH

WPŁYW OBRÓBKI TERMICZNEJ ZIEMNIAKÓW NA PRĘDKOŚĆ PROPAGACJI FAL ULTRADŹWIĘKOWYCH Wpływ obróbki termicznej ziemniaków... Arkadiusz Ratajski, Andrzej Wesołowski Katedra InŜynierii Procesów Rolniczych Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie WPŁYW OBRÓBKI TERMICZNEJ ZIEMNIAKÓW NA PRĘDKOŚĆ

Bardziej szczegółowo

Implantologia stomatologiczna jest dziedziną stomatologii

Implantologia stomatologiczna jest dziedziną stomatologii Zastosowanie tomografii stożkowej w implantologii stomatologicznej dr Tomasz Śmigiel, tech. radiolog Jakub Baran Implantologia stomatologiczna jest dziedziną stomatologii zajmującą się odbudową uzębienia

Bardziej szczegółowo

Co to jest termografia?

Co to jest termografia? Co to jest termografia? Słowo Termografia Pochodzi od dwóch słów "termo" czyli ciepło i "grafia" rysować, opisywać więc termografia to opisywanie przy pomocy temperatury zmian zachodzących w naszym organiźmie

Bardziej szczegółowo

diagnostyka raka piersi

diagnostyka raka piersi diagnostyka raka piersi Jedyne w Polsce badanie genetyczne połączone z badaniem obrazowym piersi 1 Czy jesteś pewna, że nie grozi Ci zachorowanie na raka piersi? Aktualny stan wiedzy medycznej umożliwia

Bardziej szczegółowo