Kształtowanie się systemu językowego u dzieci z implantem ślimakowym

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Kształtowanie się systemu językowego u dzieci z implantem ślimakowym"

Transkrypt

1 Zdzisława Orłowska-Popek Katedra Logopedii i Lingwistyki Edukacyjnej UP w Krakowie logopeda w Zespole Diagnozy i Terapii w SOSW dla Dzieci Niesłyszących w Krakowie Kształtowanie się systemu językowego u dzieci z implantem ślimakowym To co ludzkie jest w swej istocie językowe W drodze do języka, Martin Heidegger, s. 23. Sytuacja osób niesłyszących we współczesnym świecie zmienia się z roku na rok. Osiągnięcia techniki, badania neurobiologiczne pozwalają na implantowanie coraz młodszych dzieci. To bardzo ważne w perspektywie rozwoju językowego niesłyszącego dziecka, które im wcześniej rozpocznie terapię, tym większe ma szanse na opanowanie systemu językowego. Sama percepcja dźwięków mowy za pomocą implantu ślimakowego nie jest warunkiem wystarczającym do opanowania rozumienia mowy drogą słuchową. Pacjenci z głuchotą prelingwalną potrzebują czegoś więcej niż tylko wprowadzenia do świata dźwięków. Muszą oni nauczyć się kojarzyć bodźce dźwiękowe z ich znaczeniem. W stosunku do pacjenta z postlingwalną utratą słuchu, należy podjąć takie działania, które nauczą go na nowo słyszeć, gdyż odbiór dźwięków poprzez implant jest odmienny od słyszenia przez prawidłowo działający narząd słuchu, a także odmienny w przypadku wzmocnienia dźwięków przez aparat słuchowy. Wymaga to długotrwałych, systematycznych ćwiczeń w oparciu o specjalnie dla każdego dziecka indywidualnie konstruowany program. Mając na uwadze znane nam dane na temat rozwoju dziecka, w tym także rozwoju mowy, terapeuta nie może zapomnieć o kolejnych etapach nabywania języka. Już w życiu płodowym mózg odbiera i rejestruje różne dźwięki, także dźwięki mowy. Od chwili narodzin prawidłowo rozwijające się dziecko odbiera dźwięki i głosem komunikuje swoje potrzeby. J. Cieszyńska zwraca uwagę, że Dziecko słyszące buduje strukturę fonemową języka swego otoczenia dzięki ciągłemu

2 kontaktowi słuchowemu oraz dzięki własnym realizacjom 1. Umysłowa sprawność percepcyjna i realizacyjna osoby niesłyszącej musi być formowana poprzez specjalne oddziaływania. Najważniejszym ćwiczeniem dla dziecka niesłyszącego jest słuchanie własnych realizacji. Urzeczywistnia się to poprzez czytanie, które pozwala dziecku nauczyć się naśladować dźwięki, słuchać i odczuwać transformacje kinestetyczno-sensoryczne. Czytanie prowadzone jest metodą symultaniczno-sekwencyjną Jagody Cieszyńskiej 2. Metoda wykorzystuje specjalnie skonstruowane strategie do ułatwienia procesu kształtowania się sprawności systemowej, buduje także strategie ćwiczące pozostałe sprawności komunikacji językowej: sprawność pragmatyczną, sytuacyjną oraz społeczną 3. Zaczynając terapię dziecka niesłyszącego powinniśmy zwracać uwagę na pragmatyczny aspekt języka 4. Przejawia się on w zaspokajaniu potrzeb dziecka. Interakcja dziecko - logopeda może przynieść dziecku wymierne korzyści. Z kolei pierwsze słowa wypowiedziane przez niesłyszącego malucha staną się motywacją, nie tylko dla niego, ale także dla rodziny, do intensywnych ćwiczeń, wielu powtórzeń zadań prezentowanych przez logopedę na zajęciach. Bowiem rozwój poznawczy dziecka zależy od ilości i jakości dostarczanych mu bodźców. Aby bariera między logopedą a uczącym się została przełamana, na zajęciach powinna być stosowana zasada naprzemienności ról. Ponadto logopeda powinien mówić do dziecka z emocjami, które wyraźnie rysują się na twarzy, powinien mówić całym ciałem, pochylając się nad dzieckiem. Aby podkreślić równorzędność ról wskazane jest siedzenie obok dziecka. Logopeda powinien mówić powoli, melodyjnie, z nasilonym akcentem i wzniesieniem głosu przy końcu frazy taki sposób mówienia słyszymy u matek małych słyszących dzieci. Wypowiedzi powinny być krótkie. Ważne jest, aby ustalić na zajęciach pewne konwencje, które będą się powtarzały na kolejnych zajęciach, będą one przewidywalne i stałe, dzięki czemu dziecko poczuje się bezpiecznie. Rozpoczynając terapię dziecka z implantem, stosujemy szczególny sposób komunikacji językowej. Tak budujemy wypowiedzi, aby dostarczyć jak najwięcej informacji na temat struktury języka. Musimy posługiwać się minimum komunikacyjnym. Minimalizacja 1 J. Cieszyńska, 2000, Od słowa przeczytanego do wypowiedzianego. Droga nabywania systemu ję zykowego przez dzieci niesłyszące w wieku poniemowlę cym i przedszkolnym, Kraków, s J. Cieszyńska, 2006, Kocham uczy ć czyta ć. Poradnik dla rodziców i nauczycieli, Kraków. 3 J. Cieszyńska, 2000, Od słowa przeczytanego do wypowiedzianego. Droga nabywania systemu ję zykowego przez dzieci niesłyszące w wieku poniemowlę cym i przedszkolnym, Kraków. 4 Szczegółowo na temat pisze J. Cieszyńska, 2000, Od słowa przeczytanego

3 dotyczy zasobu znaków językowych, funkcjonujących na różnych poziomach organizacji języka i zbioru reguł gramatycznych organizujących te znaki. Minimum leksykalne powinno mieć wzgląd na opis świata istniejący wokół dziecka. Wybór wyrazów powinien uwzględniać kryterium sytuacyjne, frekwencyjne i znaczeniowe. Dlatego też powinniśmy zachować następujące etapy nauki czytania 5 : 1.od samogłosek i wyrażeń dźwiękonaśladowczych do prymarnych sylab, 2.od sylaby otwartej do pierwszego słowa, 3.od pierwszych słów do wypowiedzi wieloczłonowych, 4.od wypowiedzi wieloczłonowych do minimalnego zasobu leksykalnego, Zgodnie z tym, co pisze J. Cieszyńska system fonologiczny nabywa dziecko niesłyszące w trakcie nauki: powtarzania, rozumienia (wskazywania) i samodzielnego odczytywania sylab. System semantyczny poznaje dziecko poprzez: powtarzanie, rozumienie (wskazywanie) i czytanie wyrazów oraz nazywanie przedmiotów, ich cech i zjawisk. System syntaktyczny poznaje dziecko przez: czytanie tekstów oraz samodzielne ich budowanie 6. Metoda wczesnej nauki czytania opiera się na tekstach tworzonych podczas rozmowy prowadzonej z dzieckiem. Dzięki tym ćwiczeniom niesłyszące dziecko dochodzi do pełnego systemu języka. Pierwsze umiejętności językowe niesłyszącego dziecka stają się podstawą do budowania kolejnych. Logopeda powinien pamiętać o odpowiedniej ilości powtórzeń nowych wyrazów i zwrotów. Nie można dostarczać zbyt wielu informacji jednocześnie. Wypowiedzi kierowane do dziecka ujmowane są w odpowiednie, w danym etapie ćwiczone struktury gramatyczne. Na zajęciach powinny się pojawiać pytania, zaczynając od prymarnych: kto?, co?, co robi? gdzie?. Jeśli dziecko nie reaguje na nie odpowiedzią, logopeda powinien zbudować także odpowiedź. U osoby niesłyszącej trzeba budować zarówno system językowy jak i reguły jego użycia. W pierwszym etapie czytania uczący się poznaje samogłoski, które są zapisywane drukiem na kartonikach o wymiarach 10 x 15cm i łączone z obrazkami sytuacyjnymi, np. A z obrazkiem śpiącego dziecka, U z obrazkiem wznoszącego się samolotu, I to jednocześnie 5 J. Cieszyńska, 2000, Od sł owa przeczytanego 6 Tamże, s.113.

4 dźwięk, który wydaje świnka, więc ta samogłoska jest łączona z obrazkiem zwierzątka. Logopeda prezentuje graficzny obraz głoski jednocześnie ją wypowiadając, wizualizując 7 i motywując dziecko do powtarzania. Podobnie postępujemy z kolejnymi samogłoskami. Wprowadzając wyrażenia dźwiękonaśladowcze, wypowiadając je, zapisujemy je drukiem na kartonikach i takimi sylabami podpisujemy figurki lub obrazki zwierzątek. Zadaniem dziecka jest powtórzenie odpowiednich sylab i wskazanie obrazka lub figurki zwierzątka po usłyszeniu sylaby wypowiedzianej przez logopedę (etap rozumienia). Kolejnym stadium jest samodzielne odczytywanie onomatopei. Tak więc w pierwszym etapie nauki czytania pojawią się: samogłoski, wyrażenia dźwiękonaśladowcze. Opisaną procedurę postępowania logopedycznego zachowamy ćwicząc rozpoznawanie globalne wyrazów nazywających (prymarnych rzeczowników i czasowników) 8 w drugim etapie nauki czytania. Podczas ćwiczeń ogólnorozwojowych w tym czasie konieczne jest zwrócenie uwagi dziecka na wskazywanie palcem i w trakcie tej czynności wypowiadanie zaimka tu. W wypowiedziach logopedy kierowanych do dziecka i opisujących świat powinny się znaleźć wyrazy emocjonalne (wykrzykniki). W trzecim etapie dziecko odczytuje już wyrażenia dźwiękonaśladowcze, niektóre rzeczowniki i czasowniki oraz łączy wyrazy z osobą, przedmiotem i czynnością. Sytuacja niesłyszącego malucha zaczyna się zmieniać. Do tej pory znaczenia były rozpoznawane przez działanie, teraz to znaczenie staje się bodźcem do działania. 9 Na zajęciach z dzieckiem tak programujemy język i jego reguły, że w rezultacie w słowniku dziecka: wzrasta ilość czasowników, 7 Gesty wizualizacyjne to odpowiednio dobrane ruchy dłoni i palców służące rozróżnieniu głosek niewizualnych lub podobnych do siebie. Wskazują one miejsce lub sposób artykulacji powtarzanych lub odczytywanych dźwięków. O ich roli pisze J. Cieszyńska, 2000, go Od sł owa przeczytanego do wypowiedzianego. Droga nabywania systemu językowego przez dzieci niesłyszące w wieku poniemowlę cym i przedszkolnym, Kraków. 8 Na temat metody symultaniczno-sekwencyjnej J. Cieszyńskiej można przeczytać w książce Kocham uczy ć czyta ć. 9 J. Cieszyńska, A. Fabisiak, 2000, Kształtowanie systemu językowego dziecka niesłyszącego w wieku niemowlę cym i poniemowlę cym. Rozwój mowy Julii, [w:] Rewalidacja małego dziecka z wad ą sł uchu w rodzinie, red. U. Eckert, A. Stecewicz, Szczecin.

5 pojawiają się inne części mowy, głównie przymiotniki, wyrażenia dźwiękonaśladowcze zastępowane są słownictwem używanym przez dorosłych. Minimum komunikacyjne w trzecim etapie uwzględnia już fleksję rzeczownika oprócz mianownika, logopeda zapoznaje dziecko z formami dopełniacza i biernika w liczbie pojedynczej. Co do fleksji werbalnej, to ciągle przedstawiamy dziecku czasowniki w 3 osobie liczby pojedynczej czasu teraźniejszego. Dopiero w czwartym etapie stanie się możliwe uzupełnienie fleksji nominalnej o pozostałe przypadki. Jest to związane z coraz większymi umiejętnościami dziecka w zakresie rozumienia i używania przyimków. Słownik w tym etapie poszerzy się o liczebniki, przyimki, spójniki i zaimki. Umiejętności językowe osoby niesłyszącej powinny w pewnym momencie pozwolić na wprowadzenie fleksji werbalnej. Jako pierwsze zostaną użyte formy czasu przeszłego trzeciej osoby liczby pojedynczej, a następnie kategoria osoby. W miarę ćwiczeń pojawi się możliwość wprowadzenia pozostałych kategorii gramatycznych czasownika. W procesie terapii logopeda powinien stopniowo, zaczynając od łatwych, wprowadzać coraz trudniejsze konstrukcje językowe, ponieważ jak pisze S. Grabias należy uczyć realnie istniejących wypowiedzi stosowanych przez członków danej społeczności do chwili, aż system językowy ukształtuje się w umyśle dziecka 10. Bibliografia: 1. Bokus B., Shugar G.W., 2007, Psychologia języka dziecka, Gdańsk. 2. Cieszyńska J., 2000, Od słowa przeczytanego do wypowiedzianego. Droga nabywania systemu językowego przez dzieci niesłyszące w wieku poniemowlęcym i przedszkolnym, Kraków. 3. Cieszyńska J., Fabisiak A., 2000, Kształtowanie systemu językowego dziecka niesłyszącego w wieku niemowlęcym i poniemowlęcym. Rozwój mowy Julii, [w:] 10 S. Grabias, 1993, Minimalizacja systemu j zykowego dla potrzeb glottodydaktyki i logopedii, [w:] Opuscula Logopaedica ę In honorem Leonis Kaczmarek, Lublin, s.49.

6 Rewalidacja małego dziecka z wadą słuchu w rodzinie, red. U. Eckert, A. Stecewicz, Szczecin. 4. Cieszyńska J., 2001, Nauka czytania krok po kroku. Jak przeciwdziałać dysleksji, Kraków. 5. Cieszyńska J., 2006, Kocham uczyć czytać. Poradnik dla rodziców i nauczycieli, Kraków. 6. Cieszyńska J., Korendo M., 2007, Wczesna interwencja terapeutyczna. Stymulacja rozwoju dziecka od noworodka do 6 roku życia, Kraków. 7. Grabias S., 1993, Minimalizacja systemu językowego dla potrzeb glottodydaktyki i logopedii, [w:] Opuscula Logopaedica In honorem Leonis Kaczmarek, Lublin. 8. Heidegger M.,2000, W drodze do języka, Kraków. 9. Jakobson R. 1989, W poszukiwaniu istoty języka, t. 1, 2, Warszawa. 10. Shugar G., Smoczyńska M. (red.), 1980, Badania nad rozwojem języka dziecka, Warszawa. 11. Zarębina M., 1965, Kształtowanie się systemu językowego dziecka, Wrocław. 12. Zarębina M., 1994, Język polski w rozwoju jednostki. Analiza tekstów dzieci. Rozwój semantyczny. Dyskusja nad teorią Chomskiego, Gdańsk.

Metoda opracowana przez prof. Jagodę Cieszyńską opiera się na wieloletnich doświadczeniach w pracy z dziećmi z zaburzona komunikacją językową.

Metoda opracowana przez prof. Jagodę Cieszyńską opiera się na wieloletnich doświadczeniach w pracy z dziećmi z zaburzona komunikacją językową. Metoda Krakowska Metoda opracowana przez prof. Jagodę Cieszyńską opiera się na wieloletnich doświadczeniach w pracy z dziećmi z zaburzona komunikacją językową. Jest to metoda sylabowa oparta na wspomaganiu

Bardziej szczegółowo

ETAPY ROZWOJU MOWY DZIECKA

ETAPY ROZWOJU MOWY DZIECKA ETAPY ROZWOJU MOWY DZIECKA Rodzice często niepokoją się, czy rozwój mowy ich dziecka przebiega prawidłowo. Od znajomych, a często również specjalistów uzyskują informację, że nie ma się czym martwić, dziecko

Bardziej szczegółowo

Rozwój słuchu u dzieci.

Rozwój słuchu u dzieci. ZESPÓŁ PORADNI NR 3 Poradnia Psychologiczno - Pedagogiczna nr 6 Specjalistyczna Poradnia Wczesnej Diagnozy i Rehabilitacji 20-863 Lublin, ul. Młodej Polski 30 tel./ fax (81) 741-09- 30; 0-501-37-00-90

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI LOGOEPDYCZNEJ SZKOŁA POPRAWNEJ WYMOWY

PROGRAM PROFILAKTYKI LOGOEPDYCZNEJ SZKOŁA POPRAWNEJ WYMOWY Szkoła PODSTAWOWA NR 1 W BRODNICY PROGRAM PROFILAKTYKI LOGOEPDYCZNEJ SZKOŁA POPRAWNEJ WYMOWY CELE LOGOPEDYCZNE: 1. Stymulowanie rozwoju mowy i języka tak, aby wszystkie dzieci osiągnęły: sprawność strony

Bardziej szczegółowo

Kształtowanie się dominacji stronnej

Kształtowanie się dominacji stronnej Kształtowanie się dominacji stronnej Lateralizacja wyraża się np. większą sprawnością ruchową kończyn prawych od kończyn lewych. Lateralizacja to inaczej "stronność" - asymetria czynnościowa prawej i lewej

Bardziej szczegółowo

Opracowała : mgr Elżbieta Książkiewicz-Mroczka

Opracowała : mgr Elżbieta Książkiewicz-Mroczka PROGRAM TERAPII LOGOPEDYCZNEJ DLA UCZNIÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. JANA PAWŁA II W GŁOJSCACH NA ROK SZKOLNY 2015/2016 W RAMACH POMOCY PSYCHOLOGICZNO- PEDAGOGICZNEJ Opracowała : mgr Elżbieta Książkiewicz-Mroczka

Bardziej szczegółowo

Terapia logopedyczna dziecka z autyzmem

Terapia logopedyczna dziecka z autyzmem Terapia logopedyczna dziecka z autyzmem Objawy autyzmu dotyczą podstawowych sfer funkcjonowania dziecka obejmują relacje społeczne, porozumiewanie się i zachowanie. Odpowiednia terapia dziecka autystycznego

Bardziej szczegółowo

Program logopedyczny przedszkola Przyjaciół Książki dla dzieci 4,5 i 6 letnich Mówimy ładnie

Program logopedyczny przedszkola Przyjaciół Książki dla dzieci 4,5 i 6 letnich Mówimy ładnie Program logopedyczny przedszkola Przyjaciół Książki dla dzieci 4,5 i 6 letnich Mówimy ładnie Opracowała: mgr Agnieszka Sokółka Wstęp Umiejętność poprawnego mówienia jest w naszych czasach szczególnie ważna.

Bardziej szczegółowo

Program Logopedia. - opis szczegółowy. Szereg ciszący.

Program Logopedia. - opis szczegółowy. Szereg ciszący. Program Logopedia - opis szczegółowy Pakiet LOGOPEDIA daje możliwość ciągłego monitorowania terapii, pozwala na bieżącą analizę stopnia zaburzenia płynności mowy i zindywidualizowanie procesu terapeutycznego.

Bardziej szczegółowo

Małgorzata Czepiec Ośrodek Terapeutyczno Szkolny dla Dzieci Autystycznych, Kraków

Małgorzata Czepiec Ośrodek Terapeutyczno Szkolny dla Dzieci Autystycznych, Kraków Małgorzata Czepiec Ośrodek Terapeutyczno Szkolny dla Dzieci Autystycznych, Kraków USPRAWNIANIE FUNKCJI JĘZYKOWYCH U AUTYSTYCZNEGO CHŁOPCA OPIS PRZYPADKU Sylwetka osobowościowa Alek ma 12 lat. Wśród rówieśników

Bardziej szczegółowo

Zajęcia specjalistów TERAPIA LOGOPEDYCZNA

Zajęcia specjalistów TERAPIA LOGOPEDYCZNA Zajęcia specjalistów TERAPIA LOGOPEDYCZNA Prawidłowy rozwój mowy uwarunkowany jest właściwym rozwojem intelektualnym, fizycznym i emocjonalnym. Opanowanie właściwej techniki mówienia, wyraziste wymawianie

Bardziej szczegółowo

NADAWANIE - MOWA ROZUMIENIE

NADAWANIE - MOWA ROZUMIENIE WIEK DZIECKA SŁYSZENIE I ROZUMIENIE NADAWANIE - MOWA 0 3 miesiąc życia Reaguje na głośne Wycisza się/śmieje, gdy do niego mówimy Przerywa płacz, gdy usłyszy głos Wzmaga/osłabia ssanie, gdy usłyszy 4 6

Bardziej szczegółowo

TERAPIA LOGOPEDYCZNA. Terapią logopedyczną objęte są dzieci z zaburzeniami mowy.

TERAPIA LOGOPEDYCZNA. Terapią logopedyczną objęte są dzieci z zaburzeniami mowy. TERAPIA LOGOPEDYCZNA Terapią logopedyczną objęte są dzieci z zaburzeniami mowy. Zajęcia odbywają się systematycznie, dostosowane są do możliwości psychofizycznych każdego ucznia. Terapia prowadzona jest

Bardziej szczegółowo

kształcenie świadomości fonologicznej u dzieci 6-letnich; podnoszenie sprawności artykulacyjnej;

kształcenie świadomości fonologicznej u dzieci 6-letnich; podnoszenie sprawności artykulacyjnej; I. Wstęp Jednym z podstawowych zadań oddziaływania dydaktycznego wobec uczniów klasy 0 jest przygotowanie ich do opanowania umiejętności czytania i pisania. Istota tych procesów związana jest z przetwarzaniem

Bardziej szczegółowo

Symultaniczno-Sekwencyjna Nauka Czytania jako stymulacja rozwoju intelektualnego dziecka

Symultaniczno-Sekwencyjna Nauka Czytania jako stymulacja rozwoju intelektualnego dziecka Symultaniczno-Sekwencyjna Nauka Czytania jako stymulacja rozwoju intelektualnego dziecka Pismo pozwala zatrzymać słowa, które zbyt szybko znikają z pola słyszenia, umożliwia powrót do poprzedniego zdania,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH LOGOPEDIA OGÓLNA

PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH LOGOPEDIA OGÓLNA PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH LOGOPEDIA OGÓLNA Cel studiów: Celem studiów jest przygotowanie słuchaczy do zawodu logopedy terapeuty z zakresu diagnozy, terapii mowy i wymowy pracującego z dziećmi, młodzieżą

Bardziej szczegółowo

KAMIENIE MILOWE ROZWOJU MOWY DZIECKA OD 0 DO 6 ROKU ŻYCIA

KAMIENIE MILOWE ROZWOJU MOWY DZIECKA OD 0 DO 6 ROKU ŻYCIA KAMIENIE MILOWE ROZWOJU MOWY DZIECKA OD 0 DO 6 ROKU ŻYCIA Każde dziecko jest unikalne, jedyne w swoim rodzaju. Jego rozwój przebiega w indywidualnym tempie. Poniższe zestawienie prezentuje rozwój mowy

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRACY Z UCZNIEM/UCZENNICĄ NA ZAJĘCIACH Z TERAPII LOGOPEDYCZNEJ NOWA JAKOŚĆ EDUKACJI W PYSKOWICACH REALIZOWANY W RAMACH PROJEKTU:

PROGRAM PRACY Z UCZNIEM/UCZENNICĄ NA ZAJĘCIACH Z TERAPII LOGOPEDYCZNEJ NOWA JAKOŚĆ EDUKACJI W PYSKOWICACH REALIZOWANY W RAMACH PROJEKTU: PROGRAM PRACY a1 Z UCZNIEM/UCZENNICĄ NA ZAJĘCIACH Z TERAPII LOGOPEDYCZNEJ NOWA JAKOŚĆ EDUKACJI W PYSKOWICACH REALIZOWANY W RAMACH PROJEKTU: WYRÓWNYWANIA SZANS EDUKACYJNYCH UCZNIÓW Z GRUP O UTRUDNIONYM

Bardziej szczegółowo

Eduterapeutica Logopedia do pracy z dziećmi wykazującymi zaburzenia rozwoju mowy

Eduterapeutica Logopedia do pracy z dziećmi wykazującymi zaburzenia rozwoju mowy Badania m.in. gotowości szkolnej sześciolatków* wskazują na potrzebę udzielania intensywnej pomocy logopedycznej około 60% dzieci. To ogromne wyzwanie dla terapeutów. Prawidłowy rozwój mowy dziecka jest

Bardziej szczegółowo

KSIĘGA RYMOWANEK DO ĆWICZEŃ LOGOPEDYCZNYCH PRZEWODNIK DLA LOGOPEDÓW I NAUCZYCIELI

KSIĘGA RYMOWANEK DO ĆWICZEŃ LOGOPEDYCZNYCH PRZEWODNIK DLA LOGOPEDÓW I NAUCZYCIELI Teresa Bogdańska Grażyna Maria Olszewska KSIĘGA RYMOWANEK DO ĆWICZEŃ LOGOPEDYCZNYCH PRZEWODNIK DLA LOGOPEDÓW I NAUCZYCIELI Przeczytaj fragment. To systematyczny przegląd ćwiczeń wymowy wszystkich głosek

Bardziej szczegółowo

Plan terapii logopedycznej. czyli w jaki sposób dziecko w naszej szkole trafi do logopedy?

Plan terapii logopedycznej. czyli w jaki sposób dziecko w naszej szkole trafi do logopedy? Plan terapii logopedycznej czyli w jaki sposób dziecko w naszej szkole trafi do logopedy? 1. Przygotowanie list imiennych dzieci w celu uzyskania zgody rodziców na udział ich dziecka w przesiewowych i

Bardziej szczegółowo

Aktywizowanie pacjenta i jego opiekunów do korzystania z opieki protetycznej

Aktywizowanie pacjenta i jego opiekunów do korzystania z opieki protetycznej JEDNOSTKA MODUŁOWA: 322[17].Z3.01 Aktywizowanie pacjenta i jego opiekunów do korzystania z opieki protetycznej Wymagania wstępne : Przystępując do realizacji programu jednostki modułowej uczeń powinien

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU / MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS)

OPIS PRZEDMIOTU / MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) OPIS PRZEDMIOTU / MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) 1. Nazwa przedmiotu / modułu w języku polskim Wczesna diagnoza i terapia logopedyczna 2. Nazwa przedmiotu / modułu w języku angielskim Early diagnosis and

Bardziej szczegółowo

PRACA Z DZIECKIEM Z USZKODZONYM NARZĄDEM SŁUCHU

PRACA Z DZIECKIEM Z USZKODZONYM NARZĄDEM SŁUCHU PRACA Z DZIECKIEM Z USZKODZONYM NARZĄDEM SŁUCHU Nie wystarczy słyszeć. Trzeba słuchać, żeby zrozumieć drugiego człowieka Prawidłowe funkcjonowanie narządu słuchu jest jednym z głównych czynników warunkujących

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK KASZUBSKI

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK KASZUBSKI PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK KASZUBSKI KLASY I VI I. Ocenianie osiągnięć uczniów w zakresie języka kaszubskiego ma na celu : - zmierzenie wyników pracy ucznia, - ujawnienie jego osiągnięć i braków,

Bardziej szczegółowo

INTERWENCJA TERAPEUTYCZNA W PRZYPADKU OPÓŹNIONEGO ROZWOJU MOWY U DZIECKA W WIEKU PRZEDSZKOLNYM

INTERWENCJA TERAPEUTYCZNA W PRZYPADKU OPÓŹNIONEGO ROZWOJU MOWY U DZIECKA W WIEKU PRZEDSZKOLNYM INTERWENCJA TERAPEUTYCZNA W PRZYPADKU OPÓŹNIONEGO ROZWOJU MOWY U DZIECKA W WIEKU PRZEDSZKOLNYM OPÓŹNIONY ROZWÓJ MOWY zjawisko dotyczące wolniejszego wykształcenia się zdolności percepcyjnych lub/i ekspresyjnych

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia

Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Załącznik Nr 1 Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Zakup pomocy dydaktycznych do zajęć logopedycznych, w ramach Zadania nr 2 : Uruchomienie zajęć dodatkowych dla dzieci uczęszczających do nowopowstałych

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU / MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS)

OPIS PRZEDMIOTU / MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) OPIS PRZEDMIOTU / MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) 1. Nazwa przedmiotu / modułu w języku polskim Metodyka terapii dzieci ze specyficznymi trudnościami w obszarze językowym 2. Nazwa przedmiotu / modułu w języku

Bardziej szczegółowo

INDYWIDUALNY PROGRAM ZAJĘĆ REWALIDACYJNYCH DLA UCZNIA KLASY DRUGIEJ GIMNAZJUM

INDYWIDUALNY PROGRAM ZAJĘĆ REWALIDACYJNYCH DLA UCZNIA KLASY DRUGIEJ GIMNAZJUM INDYWIDUALNY PROGRAM ZAJĘĆ REWALIDACYJNYCH DLA UCZNIA KLASY DRUGIEJ GIMNAZJUM Uczeń klasy drugiej gimnazjum zakwalifikowany do kształcenia specjalnego ze względu na obniżenie rozwoju sprawności umysłowych

Bardziej szczegółowo

OSIĄGNIĘCIA W ROZWOJU MOWY CO MOŻNA ZROBIĆ DLA DZIECKA? JAKI OKRES? CZAS OKRES PRENATALNY OD POCZĘCIA DO URODZENIA DZIECKA

OSIĄGNIĘCIA W ROZWOJU MOWY CO MOŻNA ZROBIĆ DLA DZIECKA? JAKI OKRES? CZAS OKRES PRENATALNY OD POCZĘCIA DO URODZENIA DZIECKA Rozwój mowy dziecka JAKI OKRES? CZAS OSIĄGNIĘCIA W ROZWOJU MOWY CO MOŻNA ZROBIĆ DLA DZIECKA? Następuje rozwój czytaj dziecku krótkie mózgu, połączeń bajeczki, nerwowych u dziecka, Mama powinna dobrze OKRES

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć logopedycznych

Scenariusz zajęć logopedycznych Scenariusz zajęć logopedycznych Rodzaj terapii: logopedyczna Czas trwania zajęć: 45 min. Etap kształcenia: szkoła podstawowa Klasa: I Forma pracy: indywidualna Diagnoza logopedyczna: Dziewczynka lat 7

Bardziej szczegółowo

-- _. - Nauka czytania u małych dzieci niesłyszących. Jagoda Cieszyńska Akademia Pedagogiczna Kraków. Teaching Deaf Childrcn How to Read

-- _. - Nauka czytania u małych dzieci niesłyszących. Jagoda Cieszyńska Akademia Pedagogiczna Kraków. Teaching Deaf Childrcn How to Read l l Audiofonologia Tom XIV 1999 Jagoda Cieszyńska Akademia Pedagogiczna Kraków Nauka czytania u małych dzieci niesłyszących Teaching Deaf Childrcn How to Read Słowa kluczowe: dziecko niesłyszące, nauka

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. Jagoda Cieszyńska. Katedra Logopedii i Lingwistyki Edukacyjnej. Uniwersytet Pedagogiczny. Kraków. Zagrożenie dysleksją

Prof. dr hab. Jagoda Cieszyńska. Katedra Logopedii i Lingwistyki Edukacyjnej. Uniwersytet Pedagogiczny. Kraków. Zagrożenie dysleksją Prof. dr hab. Jagoda Cieszyńska Katedra Logopedii i Lingwistyki Edukacyjnej Uniwersytet Pedagogiczny Kraków Zagrożenie dysleksją Zaburzenia linearnego przetwarzania informacji /skrót/ Nowa rzeczywistość

Bardziej szczegółowo

DRODZY RODZICE! Znajdźcie czas! Słuchajcie z uwagą opowieści Dziecka, tak jak chcielibyście, Aby ono słuchało Was!!!

DRODZY RODZICE! Znajdźcie czas! Słuchajcie z uwagą opowieści Dziecka, tak jak chcielibyście, Aby ono słuchało Was!!! DRODZY RODZICE! Znajdźcie czas! Słuchajcie z uwagą opowieści Dziecka, tak jak chcielibyście, Aby ono słuchało Was!!! Mowa jest zwierciadłem duszy człowieka i trzeba o nią dbać... Prawidłowe kształtowanie

Bardziej szczegółowo

ROLA SŁUCHU FONEMATYCZNEGO

ROLA SŁUCHU FONEMATYCZNEGO ROLA SŁUCHU FONEMATYCZNEGO Od dawna było wiadomo, że to nie słowo stanowi punkt startowy dla nabywania mowy i języka, ale umiejętność różnicowania słuchowego przez niemowlę (Grimm 1995) Słuch fonematyczny

Bardziej szczegółowo

Kompetencje językowe i komunikacyjne dzieci z autyzmem co oceniaćżeby dobrze pomóc?

Kompetencje językowe i komunikacyjne dzieci z autyzmem co oceniaćżeby dobrze pomóc? Kompetencje językowe i komunikacyjne dzieci z autyzmem co oceniaćżeby dobrze pomóc? Prowadzenie i opracowanie: Katarzyna Siwek Węgrów, 15.11.2010r. Autyzm a funkcjonowanie językowe Zaburzenia porozumiewania

Bardziej szczegółowo

Dlaczego logopedzi boją się jąkania? Analiza lingwistyczno-terapeutyczna zjawiska. dr Anna Walencik-Topiłko

Dlaczego logopedzi boją się jąkania? Analiza lingwistyczno-terapeutyczna zjawiska. dr Anna Walencik-Topiłko Dlaczego logopedzi boją się jąkania? Analiza lingwistyczno-terapeutyczna zjawiska dr Anna Walencik-Topiłko adiunkt w Katedrze Logopedii Uniwersytetu Gdańskiego; językoznawca, neurologopeda, terapeuta głosowy,

Bardziej szczegółowo

Informacja zwrotna język angielski szkoła podstawowa

Informacja zwrotna język angielski szkoła podstawowa Informacja zwrotna język angielski szkoła podstawowa Opracowanie: Renata Bernacka Mirosława Kral Barbara Drat (zgodnie z nowa podstawą programową) Zasady: IZ może być ustna lub pisemna, IZ pisemną przekazujemy

Bardziej szczegółowo

Planowanie zajęć dodatkowych

Planowanie zajęć dodatkowych Planowanie zajęć dodatkowych do projektu systemowego Indywidualizacja nauczania i wychowania w klasach I III wrocławskich szkół podstawowych Wrocław 31 sierpnia 2011 rok O czy należy pamiętać planując

Bardziej szczegółowo

SPOSOBY ZDOBYWANIA UMIEJĘTNOŚCI JĘZYKOWYCH W KLASACH POCZĄTKOWYCH

SPOSOBY ZDOBYWANIA UMIEJĘTNOŚCI JĘZYKOWYCH W KLASACH POCZĄTKOWYCH FUNKCJE JĘZYKA POLSKIEGO 1. poznawczo znaczeniowa dzięki niej możemy nazywać rzeczy, fakty, zjawiska 2. komunikatywna informacyjna dzięki niej możemy porozumiewać się z drugim człowiekiem oraz odbierać

Bardziej szczegółowo

ul. Bednarska 6a/1 44-100 Gliwice tel.: 698-851-751 www:treningmozgu.pl

ul. Bednarska 6a/1 44-100 Gliwice tel.: 698-851-751 www:treningmozgu.pl mgr Iwona Garcarz - doświadczenie zawodowe Psycholog, Pedagog-Terapeuta, Pedagog Specjalny, Logopeda Terapeuta Integracji Sensorycznej (SI), Terapeuta EEG-Biofeedback OPIS I ANALIZA PRZYPADKÓW ROZPOZNAWANIA

Bardziej szczegółowo

DZIECKO AUTYSTYCZNE W PRZEDSZKOLU SPECJALNYM FAKTY I MITY

DZIECKO AUTYSTYCZNE W PRZEDSZKOLU SPECJALNYM FAKTY I MITY DZIECKO AUTYSTYCZNE W PRZEDSZKOLU SPECJALNYM FAKTY I MITY oprac. mgr Marta Perekitko, pedagog specjalny, terapeuta SI Na przykładzie Przedszkola Specjalnego Nr 208 w Warszawie PRZEDSZKOLE SPECJALNE NR

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA I WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLASY VI

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA I WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLASY VI PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA I WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLASY VI I. PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA 1. Obszary podlegające ocenianiu: sprawdziany, zadania klasowe, dyktanda, kartkówki,

Bardziej szczegółowo

1. W klasach 1-3 przyjmuje się następujące formy oceny bieżącej:

1. W klasach 1-3 przyjmuje się następujące formy oceny bieżącej: 1 1. W klasach 1-3 przyjmuje się następujące formy oceny bieżącej: POZIOM OSIĄGNIĘĆ Wspaniały Bardzo dobry Dobry Wystarczający OCENA WYMAGANIA EDUKACYJNE WSPANIALE oznaczane literą A Wymagania dotyczą

Bardziej szczegółowo

PROGRAM TERAPII LOGOPEDYCZNEJ W PUBLICZNEJ SZKOLE PODSTAWOWEJ

PROGRAM TERAPII LOGOPEDYCZNEJ W PUBLICZNEJ SZKOLE PODSTAWOWEJ PROGRAM TERAPII LOGOPEDYCZNEJ W PUBLICZNEJ SZKOLE PODSTAWOWEJ W KRZAKACH Cele ogólne planu pracy: artykulacji oraz ich koordynacji); nie umiejętności poprawnej artykulacji wszystkich głosek; Cele szczegółowe:

Bardziej szczegółowo

Przesiewowe badanie mowy, czyli o czym żaden logopeda zapomnieć nie może

Przesiewowe badanie mowy, czyli o czym żaden logopeda zapomnieć nie może Kamila Kuros-Kowalska Natalia Moćko Monika Pakura Logopedki, doktorantki w Instytucie Języka Polskiego, Uniwersytet Śląski w Katowicach Przesiewowe badanie mowy, czyli o czym żaden logopeda zapomnieć nie

Bardziej szczegółowo

Wymowa u dzieci w wieku przedszkolnym

Wymowa u dzieci w wieku przedszkolnym Wymowa u dzieci w wieku przedszkolnym Opracowała: mgr Anna Smardzewska Nauczyciel Przedszkola Samorządowego nr1 w Aleksandrowie Kuj. Wprowadzenie Wymowa dziecka jest przedmiotem badań różnych nauk i budzi

Bardziej szczegółowo

JĘZYK POLSKI WYMAGANIA EDUKACYJNE KLASA V

JĘZYK POLSKI WYMAGANIA EDUKACYJNE KLASA V JĘZYK POLSKI WYMAGANIA EDUKACYJNE KLASA V (ocenę wyższą otrzymuje uczeń, który spełnia wszystkie wymagania ocen niższych pozytywnych) OCENA CELUJĄCA Otrzymuje ją uczeń, którego wiedza znacznie wykracza

Bardziej szczegółowo

Jak usprawniać wymowę dziecka dwujęzycznego

Jak usprawniać wymowę dziecka dwujęzycznego Jak usprawniać wymowę dziecka dwujęzycznego Anna GUZY (Uniwersytet Śląski w Katowicach) anna.guzy@us.edu.pl Od diagnozy do terapii.. Ocena stopnia znajomości języka (ocena percepcji mowy). Przykładowe

Bardziej szczegółowo

Uczenie się języka obcego przez dzieci Monika Madej

Uczenie się języka obcego przez dzieci Monika Madej Uczenie się języka obcego przez dzieci Monika Madej Plan prezentacji pytania: - Jak dzieci uczą się języka obcego? - Jak rodzic może uczyć języka obcego swoje dziecko? - Jak sprawić, aby dziecko polubiło

Bardziej szczegółowo

PORADNIK PROFILAKTYKI LOGOPEDYCZNEJ DLA RODZICÓW

PORADNIK PROFILAKTYKI LOGOPEDYCZNEJ DLA RODZICÓW PORADNIK PROFILAKTYKI LOGOPEDYCZNEJ DLA RODZICÓW WSPIERANIE ROZWOJU MOWY DZIECKA PODSTAWOWE ZASADY Karmienie piersią, czyli tzw. karmienie naturalne wspiera rozwój wszystkich narządów mowy (wargi, język,

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie ćwiczeń metafonologicznych w terapii dziecka z trudnościami w czytaniu

Zastosowanie ćwiczeń metafonologicznych w terapii dziecka z trudnościami w czytaniu mgr Wioletta Konopka-Różanowska Zastosowanie ćwiczeń metafonologicznych w terapii dziecka z trudnościami w czytaniu Wprowadzenie Podstawowym zadaniem szkoły w okresie nauczania początkowego jest doprowadzenie

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ

KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ Ocenianie w klasach I-III KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W SZKOLE PODSTAWOWEJ W Programie nauczania uczniów upośledzonych umysłowo w stopniu lekkim w klasach I-III szkoły podstawowej Beaty Boenisch

Bardziej szczegółowo

Indywidualizacja procesu nauczania i wychowania uczniów klas I-III wrocławskich szkół podstawowych

Indywidualizacja procesu nauczania i wychowania uczniów klas I-III wrocławskich szkół podstawowych Indywidualizacja procesu nauczania i wychowania uczniów klas I-III wrocławskich szkół podstawowych Projekt realizowany w latach 2010 2013 w ramach Poddziałania 9.1.2 Wyrównywanie szans edukacyjnych uczniów

Bardziej szczegółowo

Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej. Kierunek: PEDAGOGIKA SPECJALNA SURDOPEDAGOGIKA

Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej. Kierunek: PEDAGOGIKA SPECJALNA SURDOPEDAGOGIKA Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej Kierunek: PEDAGOGIKA SPECJALNA SURDOPEDAGOGIKA SYLWETKA ABSOLWENTA Absolwent surdopedagogiki uzyskuje wiedzę i umiejętności w zakresie: dydaktyki

Bardziej szczegółowo

O nauce czytania i przygotowaniu do pisania

O nauce czytania i przygotowaniu do pisania 59-800 Lubań ul. Wł. Łokietka 2 tel. (075) 646 51 10 NIP 613 140 58 12 pppluban@poczta.onet.pl P O nauce czytania i przygotowaniu do pisania Dzieci pięcioletnie a nawet czteroletnie interesują się książeczkami,

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA PROGRAMOWE DLA KLASY IV SZKOŁY PODSTAWOWEJ Z PRZEDMIOTU JĘZYK POLSKI NA ROK SZKOLNY 2014/2015

WYMAGANIA PROGRAMOWE DLA KLASY IV SZKOŁY PODSTAWOWEJ Z PRZEDMIOTU JĘZYK POLSKI NA ROK SZKOLNY 2014/2015 WYMAGANIA PROGRAMOWE DLA KLASY IV SZKOŁY PODSTAWOWEJ Z PRZEDMIOTU JĘZYK POLSKI NA ROK SZKOLNY 2014/2015 Celujący Bardzo dobry Spełnia wymagania na ocenę bardzo dobrą i ponadto: Mówienie formułuje twórcze

Bardziej szczegółowo

Program zajęć rewalidacyjnych dla ucznia klasy V z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim

Program zajęć rewalidacyjnych dla ucznia klasy V z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim Program zajęć rewalidacyjnych dla ucznia klasy V z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim Indywidualny program rewalidacji został opracowany dla ucznia klasy piątej szkoły podstawowej na podstawie

Bardziej szczegółowo

PLAN ZESPOŁU WYRÓWNAWCZEGO W KLASIE III B. Opracowała mgr Anna Śladowska

PLAN ZESPOŁU WYRÓWNAWCZEGO W KLASIE III B. Opracowała mgr Anna Śladowska PLAN ZESPOŁU WYRÓWNAWCZEGO W KLASIE III B Opracowała mgr Anna Śladowska Termin Temat Zadania (treści) Wrzesień słuchu fonematycznego. -podział wyrazów na sylaby -liczenie sylab -tworzenie sylab otwartych

Bardziej szczegółowo

JĘZYK POLSKI WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY ORAZ SPOSOBY SPRAWDZANIA OSIĄGNIĘĆ UCZNIA KLASA V

JĘZYK POLSKI WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY ORAZ SPOSOBY SPRAWDZANIA OSIĄGNIĘĆ UCZNIA KLASA V JĘZYK POLSKI WYMAGANIA EDUKACYJNE NA POSZCZEGÓLNE OCENY ORAZ SPOSOBY SPRAWDZANIA OSIĄGNIĘĆ UCZNIA KLASA V (ocenę wyższą otrzymuje uczeń, który spełnia wszystkie wymagania ocen niższych pozytywnych) OCENA

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2011/2012

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2011/2012 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Instytut Pedagogiczny Karta obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 011/01 Kierunek studiów: Pedagogika Profil: Ogólnoakademicki Forma

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ROSYJSKIEGO KL.VI

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ROSYJSKIEGO KL.VI PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ROSYJSKIEGO KL.VI I. Obszary aktywności ucznia w zakresie wiedzy, umiejętności i postaw, będące przedmiotem oceny. 1. Mówienie poprawne pod względem gramatycznym

Bardziej szczegółowo

Temat szkolenia: Handlowiec, sprzedawca. Czas trwania szkolenia: 30 godziny. Miejsce szkolenia:

Temat szkolenia: Handlowiec, sprzedawca. Czas trwania szkolenia: 30 godziny. Miejsce szkolenia: Temat szkolenia: Handlowiec, sprzedawca. Czas trwania szkolenia: godziny Miejsce szkolenia: Cel główny szkolenia: a) Zdobycie wiedzy i umiejętności: - komunikacji z klientem - etapów schematów sprzedaży

Bardziej szczegółowo

TERESA TRYPUĆ NIEZBĘDNIK O DYSLEKSJI I TERAPII

TERESA TRYPUĆ NIEZBĘDNIK O DYSLEKSJI I TERAPII 1 TERESA TRYPUĆ NIEZBĘDNIK O DYSLEKSJI I TERAPII 2 Copyright by Teresa Trypuć Wydawca: self-publishing ISBN 978-83-7859-311-9 Wszelkie prawa zastrzeżone Wydanie II 2014 3 Spis treści CZĘŚĆ I WSTĘP... 7

Bardziej szczegółowo

Jeszcze bardziej dostepne, badania przesiewowe!

Jeszcze bardziej dostepne, badania przesiewowe! Jeszcze bardziej dostepne, badania przesiewowe! Platforma Badań Zmysłów jest sprawdzonym urządzeniem przeznaczonym do przesiewowego badania słuchu, wzroku oraz mowy. Przez kilka lat funkcjonowania urządzenia

Bardziej szczegółowo

Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka i wychowanie przedszkolne

Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka i wychowanie przedszkolne Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej Kierunek: PEDAGOGIKA SPECJALNA Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka i wychowanie przedszkolne Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka - wczesne, kompleksowe

Bardziej szczegółowo

Literatura dotycząca tematyki wczesnego wspomagania rozwoju dziecka

Literatura dotycząca tematyki wczesnego wspomagania rozwoju dziecka Literatura dotycząca tematyki wczesnego wspomagania rozwoju dziecka 1. 1.Banaszek G., Rozwój niemowląt i jego zaburzenia a rehabilitacja metodą Vojty, Alfa Medica Press, Bielsko-Biała 2004. 2. Bobkowicz-Lewartowska

Bardziej szczegółowo

Sposoby sprawdzania i oceniania osiągnięć edukacyjnych uczniów

Sposoby sprawdzania i oceniania osiągnięć edukacyjnych uczniów Sposoby sprawdzania i oceniania osiągnięć edukacyjnych uczniów Umiejętności oceniane na lekcjach języka polskiego: mówienie (opowiadanie ustne- twórcze i odtwórcze); czytanie: o głośne i wyraziste, o ciche

Bardziej szczegółowo

Jak się porozumiewać i być zrozumianym - kilka słów o komunikacji niewerbalnej.

Jak się porozumiewać i być zrozumianym - kilka słów o komunikacji niewerbalnej. Jak się porozumiewać i być zrozumianym - kilka słów o komunikacji niewerbalnej. AAC to w skrócie komunikacja alternatywna i wspomagająca. To wszystkie sposoby porozumiewania się, które są wykorzystywane

Bardziej szczegółowo

Umiejętności komunikacyjne dzieci niepełnosprawnych

Umiejętności komunikacyjne dzieci niepełnosprawnych Umiejętności komunikacyjne dzieci niepełnosprawnych Aby kogoś pokochać, trzeba go poznać, by poznać, musimy zrozumieć, aby zrozumieć należy z nim się porozumieć. By wypracować u dziecka niepełnosprawnego

Bardziej szczegółowo

myślenia u człowieka, dlatego jest niezwykle ważne, aby przebiegał on prawidłowo.

myślenia u człowieka, dlatego jest niezwykle ważne, aby przebiegał on prawidłowo. Język i możliwość porozumiewania się decyduje o tym, kim jesteśmy. Ważna jest zarówno treść naszego przekazu, jak i jego forma. Człowiek od urodzenia zdobywa stopniowo tę ważną umiejętność, jaką jest mowa,

Bardziej szczegółowo

LOGOPEDIA [SP nr 7] Zestawy do pionizowania i lateralizacji - skuteczne w terapii dysartrii-podręcznik

LOGOPEDIA [SP nr 7] Zestawy do pionizowania i lateralizacji - skuteczne w terapii dysartrii-podręcznik LOGOPEDIA [SP nr 7] 1. Niezbędnik logopedy Służy do: ćwiczenia bierne (masaże) aparatu artykulacyjnego, ćwiczenia wspomagane (pomoc przy ruchach docelowych aparatu mowy z udziałem ćwiczącego) uczulanie

Bardziej szczegółowo

ZAJĘCIA DLA DZIECI Z TRUDNOŚCIAMI W CZYTANIU I PISANIU ( MARZEC / KWIECIEŃ )

ZAJĘCIA DLA DZIECI Z TRUDNOŚCIAMI W CZYTANIU I PISANIU ( MARZEC / KWIECIEŃ ) ZAJĘCIA DLA DZIECI Z TRUDNOŚCIAMI W CZYTANIU I PISANIU ( MARZEC / KWIECIEŃ ) Zajęcia prowadzone w tym okresie obejmowały ćwiczenia i zabawy powiązane treściowo z materiałem nauczania dla klasy trzeciej

Bardziej szczegółowo

Program specjalizacji w SURDOLOGOPEDII

Program specjalizacji w SURDOLOGOPEDII CENTRUM MEDYCZNE KSZTAŁCENIA PODYPLOMOWEGO Program specjalizacji w SURDOLOGOPEDII Program dla osób posiadających tytuł zawodowy magistra na kierunku logopedia Warszawa 2010 PROGRAM PRZYGOTOWAŁ ZESPÓŁ EKSPERTÓW:

Bardziej szczegółowo

Kryteria ocen z języka polskiego w klasie 4. Ocenę celującą - otrzymuje uczeń, którego wiedza znacznie przekracza poza obowiązujący program nauczania:

Kryteria ocen z języka polskiego w klasie 4. Ocenę celującą - otrzymuje uczeń, którego wiedza znacznie przekracza poza obowiązujący program nauczania: Kryteria ocen z języka polskiego w klasie 4 Ocenę celującą - otrzymuje uczeń, którego wiedza znacznie przekracza poza obowiązujący program nauczania: Bierze udział i osiąga sukcesy w konkursach szkolnych

Bardziej szczegółowo

PREZENTACJA ZDJĘCIOWA I OPIS DZIAŁAŃ DO ZAJĘĆ DLA DZIECI Z TRUDNOŚCIAMI W PISANIU I CZYTANIU

PREZENTACJA ZDJĘCIOWA I OPIS DZIAŁAŃ DO ZAJĘĆ DLA DZIECI Z TRUDNOŚCIAMI W PISANIU I CZYTANIU PREZENTACJA ZDJĘCIOWA I OPIS DZIAŁAŃ DO ZAJĘĆ DLA DZIECI Z TRUDNOŚCIAMI W PISANIU I CZYTANIU Każde dziecko na początku szkolnej edukacji powinno nauczyć się czytać i pisać. Jest to warunek niezbędny do

Bardziej szczegółowo

Ratunku małe dziecko się jąka! 1

Ratunku małe dziecko się jąka! 1 Anna Chrostek Barbara Jeziorczak Katarzyna Węsierska Ratunku małe dziecko się jąka! 1 Niepłynność w mowie małego dziecka to problem, który dotyka całą rodzinę. W jego skutecznym przezwyciężaniu powinni

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO DLA UCZNIÓW Z DYSLEKSJĄ ROZWOJOWĄ

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO DLA UCZNIÓW Z DYSLEKSJĄ ROZWOJOWĄ PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO DLA UCZNIÓW Z DYSLEKSJĄ ROZWOJOWĄ Opracowanie: Mgr Anna Borek Mgr Barbara Jakubiec Mgr Tomasz Padyjasek Spis treści: 1. Termin dysleksja. 2. Trudności

Bardziej szczegółowo

1999r. ukończyła kurs uprawniający do zatrudnienia w charakterze wychowawcy w placówce wypoczynku dla dzieci i młodzieży szkolnej.

1999r. ukończyła kurs uprawniający do zatrudnienia w charakterze wychowawcy w placówce wypoczynku dla dzieci i młodzieży szkolnej. Monika Winnicka 1999r. ukończyła kurs uprawniający do zatrudnienia w charakterze wychowawcy w placówce wypoczynku dla dzieci i młodzieży szkolnej. 2002r. ukończyła kurs doskonalący Diagnoza i terapia jąkania.

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy System Oceniania z języka angielskiego w klasach I - III Szkoły Podstawowej w Zespole Szkół w Lipnicy Murowanej w roku szkolnym 2012/1013

Przedmiotowy System Oceniania z języka angielskiego w klasach I - III Szkoły Podstawowej w Zespole Szkół w Lipnicy Murowanej w roku szkolnym 2012/1013 Przedmiotowy System Oceniania z języka angielskiego w klasach I - III Szkoły Podstawowej w Zespole Szkół w Lipnicy Murowanej w roku szkolnym 2012/1013 N auczyciel: m gr A nna Kądziołka PSO został stworzony

Bardziej szczegółowo

Kształtowanie mowy dziecka

Kształtowanie mowy dziecka Kształtowanie mowy dziecka rozwoju dziecka prenatalny niemowlęcy y kształtowania mowy Etap przygotowawczy 0-9 miesiąc życia płodowego melodii (sygnału apelu) 0 1 roku życia - głużenie - gaworzenie -echolalia

Bardziej szczegółowo

Wyniki przesiewowego badania logopedycznego u uczniów z klas pierwszych

Wyniki przesiewowego badania logopedycznego u uczniów z klas pierwszych Wyniki przesiewowego badania logopedycznego u uczniów z klas pierwszych Rok szkolny 2010/2011 Cel badania Celem logopedycznego badania przesiewowego była ocena stanu wymowy uczniów podejmujących naukę

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH I-III GIMNAZJUM

KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH I-III GIMNAZJUM KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH I-III GIMNAZJUM Zgodnie z własnym Programem nauczania w Gimnazjum Specjalnym Nr 100 w Warszawie dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z j. angielskiego. Klasy I-III. Klasa I

Kryteria oceniania z j. angielskiego. Klasy I-III. Klasa I Kryteria oceniania z j. angielskiego Klasy I-III Klasa I W klasie I uczeń nabywa sprawności mówienia i rozumienia ze słuchu. 1) rozumienie prostych poleceń a) celujący : rozumie wszystkie polecenia używane

Bardziej szczegółowo

Projekt edukacyjny pt. Wyruszamy na spotkanie liter i cyfr * Kształtowanie zainteresowania czytaniem i pisaniem

Projekt edukacyjny pt. Wyruszamy na spotkanie liter i cyfr * Kształtowanie zainteresowania czytaniem i pisaniem Teresa Janicka-Panek konsultant kierownik kursu - Odimienna metoda nauki czytania i pisania według koncepcji Ireny Majchrzak Poniżej prezentuję materiały wypracowane przez nauczycieli uczestników kursu

Bardziej szczegółowo

Spis treści. ROZDZIAŁ 2 Wzajemne oddziaływanie między leksykonem a innymi środkami służącymi kodowaniu informacji... 67

Spis treści. ROZDZIAŁ 2 Wzajemne oddziaływanie między leksykonem a innymi środkami służącymi kodowaniu informacji... 67 Spis treści Wykaz skrótów... 11 Przedmowa... 15 Podziękowania... 17 ROZDZIAŁ 1 Wprowadzenie: założenia metodologiczne i teoretyczne... 19 1. Cel i układ pracy...... 19 2. Język jako przedmiot badań...

Bardziej szczegółowo

Spis treści tomu pierwszego

Spis treści tomu pierwszego Spis treści tomu pierwszego WSTĘP.... 11 DŹWIĘK JAKO ZJAWISKO FIZYCZNE...15 CHARAKTERYSTYKA AKUSTYCZNA I AUDYTYWNA DŹWIĘKÓW MOWY.. 17 SŁUCH...20 WYŻSZE PIĘTRA UKŁADU SŁUCHOWEGO...22 EMISJE OTOAKUSTYCZNE...25

Bardziej szczegółowo

Gazetka przedszkolna nr 2 luty 2015 r.

Gazetka przedszkolna nr 2 luty 2015 r. Gazetka przedszkolna nr 2 luty 2015 r. W NUMERZE: I.Bal karnawałowy Szablony karnawałowych masek II.Jak rozwijać słuch fonematyczny u dzieci w wieku przedszkolnym? Co to jest słuch fonematyczny? Zaburzenia

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN OCENIANIA UCZNIÓW KLAS I-III SP nr 36 W POZNANIU Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO.

REGULAMIN OCENIANIA UCZNIÓW KLAS I-III SP nr 36 W POZNANIU Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO. REGULAMIN OCENIANIA UCZNIÓW KLAS I-III SP nr 36 W POZNANIU Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO. 1. W klasach I-III uczniowie są oceniani w sposób opisowy uwzględniający rozwój indywidualny ucznia i jest dostosowana

Bardziej szczegółowo

III. ZAKRES WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH NA POSZCZEGÓLNE OCENY SZKOLNE

III. ZAKRES WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH NA POSZCZEGÓLNE OCENY SZKOLNE III. ZAKRES WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH NA POSZCZEGÓLNE OCENY SZKOLNE Ocena bieżąca postępów ucznia uwzględnia wszystkie cztery sprawności językowe, tj.:, rozumienie ze słuchu, pisanie, czytanie, mówienie oraz

Bardziej szczegółowo

AAC - Komunikacja alternatywna i wspomagająca

AAC - Komunikacja alternatywna i wspomagająca AAC - Komunikacja alternatywna i wspomagająca Każdy z nas ma potrzebę komunikowania się, wyrażania swoich emocji, odczuć, zadawania pytań, komentowania rzeczywistości. Dla zdecydowanej większości z nas

Bardziej szczegółowo

Zabawy i ćwiczenia wspomagające rozwój mowy dziecka w wieku przedszkolnym

Zabawy i ćwiczenia wspomagające rozwój mowy dziecka w wieku przedszkolnym Zabawy i ćwiczenia wspomagające rozwój mowy dziecka w wieku przedszkolnym Wiek przedszkolny dziecka jest okresem swoistej mowy dziecięcej. Charakteryzuje się on substytucją, uproszczeniami i seplenieniem.

Bardziej szczegółowo

Zabawy wspomagające rozwój mowy dwulatka. Opracowanie: Ligia Bednarz Joanna Stolarska

Zabawy wspomagające rozwój mowy dwulatka. Opracowanie: Ligia Bednarz Joanna Stolarska Zabawy wspomagające rozwój mowy dwulatka Opracowanie: Ligia Bednarz Joanna Stolarska Już od chwili narodzin dziecko zaczyna się interesować otaczającym je światem. Obserwując otoczenie, wsłuchując się

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia doskonalące koordynację wzrokowo słuchowo ruchową. Teresa Kusak doradca metodyczny edukacji wczesnoszkolnej CKPiDN w Mielcu

Ćwiczenia doskonalące koordynację wzrokowo słuchowo ruchową. Teresa Kusak doradca metodyczny edukacji wczesnoszkolnej CKPiDN w Mielcu Ćwiczenia doskonalące koordynację wzrokowo słuchowo ruchową Teresa Kusak doradca metodyczny edukacji wczesnoszkolnej CKPiDN w Mielcu Ćwiczenia procesów analizy i syntezy wzrokowej 1. Sortowanie lub segregowanie

Bardziej szczegółowo

DOSKONALENIE CZYTANIA

DOSKONALENIE CZYTANIA DOSKONALENIE CZYTANIA RODZICU! Jeżeli Twoje dziecko ma trudności w nauce czytania, porozmawiaj z pedagogiem szkolnym lub ze specjalistą w poradni psychologiczno-pedagogicznej, którzy wyjaśnią przyczyny

Bardziej szczegółowo

Ryzyko dysleksji i dysleksja rozwojowa u uczniów klas I-III. Opracowanie: prof. zw. dr hab. Marta Bogdanowicz

Ryzyko dysleksji i dysleksja rozwojowa u uczniów klas I-III. Opracowanie: prof. zw. dr hab. Marta Bogdanowicz Ryzyko dysleksji i dysleksja rozwojowa u uczniów klas I-III Opracowanie: prof. zw. dr hab. Marta Bogdanowicz PRZYCZYNY TRUDNOŚCI W CZYTANIU I PISANIU obniŝenie poziomu inteligencji zaniedbania dydaktyczne

Bardziej szczegółowo

WYDAWNICZE 2012/13. Test do badania słuchu fonemowego. www.komlogo.pl

WYDAWNICZE 2012/13. Test do badania słuchu fonemowego. www.komlogo.pl NOWOŚCI WYDAWNICZE 2012/13 Test do badania słuchu fonemowego Test do badania słuchu fonemowego jest przeznaczony do badań diagnostycznych prowadzonych przez nauczycieli wychowania przedszkolnego i wczesnoszkolnego,

Bardziej szczegółowo

Można wówczas część symboli zastąpić wyrazami i łączyć je w budowaniu wypowiedzi.

Można wówczas część symboli zastąpić wyrazami i łączyć je w budowaniu wypowiedzi. Poradnik metodyczny Uczniowie niemówiący, korzystający z pomocy do porozumiewania (AAC) zwykle używają do przekazywania informacji wypowiedzi jednoelementowych, przekazując ogólny sens swojej informacji.

Bardziej szczegółowo

Poziom gotowości szkolnej dziecka, Nowa postawa programowa, Przygotowanie szkoły, Demografia.

Poziom gotowości szkolnej dziecka, Nowa postawa programowa, Przygotowanie szkoły, Demografia. 6-LATEK W SZKOLE Poziom gotowości szkolnej dziecka, Nowa postawa programowa, Przygotowanie szkoły, Demografia. Umysłowa Emocjonalnospołeczna GOTOWOŚĆ SZKOLNA Fizyczna Percepcyjno - motoryczna 1. Diagnozą

Bardziej szczegółowo

OFERTA PORADNI PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ NR 5 POZNAŃ STARE MIASTO

OFERTA PORADNI PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ NR 5 POZNAŃ STARE MIASTO OFERTA PORADNI PSYCHOLOGICZNO PEDAGOGICZNEJ NR 5 POZNAŃ STARE MIASTO 1. Dla dzieci: Propozycje do zrealizowania na terenie przedszkoli: A. Badania przesiewowe logopedyczne 3-6-latków oraz 3 i 4-latków.

Bardziej szczegółowo