c Analiza możliwości wsparcia projektów z zakresu diagnostyki i profilaktyki zdrowotnej w ramach wsparcia z Europejskiego

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "c Analiza możliwości wsparcia projektów z zakresu diagnostyki i profilaktyki zdrowotnej w ramach wsparcia z Europejskiego"

Transkrypt

1 c Analiza możliwości wsparcia projektów z zakresu diagnostyki i profilaktyki zdrowotnej w ramach wsparcia z Europejskiego Funduszu Społecznego w latach w woj. śląskim Raport końcowy Badanie ewaluacyjne współfinansowane przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Pomocy Technicznej PO KL na lata

2 ANALIZA MOŻLIWOŚCI WSPARCIA PROJEKTÓW Z ZAKRESU DIAGNOSTYKI I PROFILAKTYKI ZDROWOTNEJ W RAMACH WSPARCIA Raport końcowy Zamawiający: Województwo Śląskie ul. Ligonia Katowice Wykonawca: Pracownia Badań i Doradztwa Re-Source Korczyński Sarapata sp.j. ul. Spławie 53; Poznań Tel

3 Wykaz skrótów AOTM Agencja Oceny Technologii Medycznych CSIOZ Centrum Systemów Informacyjnych Ochrony Zdrowia EFS EFRR GUS ICD IZ JST NFZ NIZP-PZH Europejski Fundusz Społeczny Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego Główny Urząd Statystyczny Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób Instytucja Zarządzająca Jednostka samorządu terytorialnego Narodowy Fundusz Zdrowia Narodowy Instytut Zdrowia - Państwowy Zakład Higieny NPZChN Narodowy Program Zwalczania Chorób Nowotworowych PI PIP PIS POIiŚ PO KL PO WER POZ PZH RPO WSL RPPZ SzOP SOPZ ŚUW UP WHO WOMP ZUS Priorytet Inwestycyjny Państwowa Inspekcja Pracy Państwowa Inspekcja Sanitarna Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko Program Operacyjny Kapitał Ludzki Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój Podstawowa opieka zdrowotna Państwowy Zakład Higieny Regionalny Program Operacyjny Województwa Śląskiego Regionalny Profilaktyczny Program Zdrowotny Szczegółowy Opis Priorytetów Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia Śląski Urząd Wojewódzki Umowa Partnerstwa World Health Organization Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Zakład Usług Społecznych 3

4 Streszczenie Informacje o badaniu Niniejszy raport został przygotowany przez Pracownię Badań i Doradztwa Re-Source na zlecenie Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego w ramach badania ewaluacyjnego pn. Analiza możliwości wsparcia projektów z zakresu diagnostyki i profilaktyki zdrowotnej w ramach wsparcia z Europejskiego Funduszu Społecznego w latach w woj. śląskim współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Pomocy Technicznej PO KL na lata Głównym celem badania była analiza możliwości wsparcia projektów z zakresu diagnostyki i profilaktyki zdrowotnej w ramach RPO WSL na lata w zakresie EFS. Cele szczegółowe badania obejmowały: ocenę dokumentów programowych RPO WSL w zakresie EFS pod kątem zgodności z kierunkami działań określonymi w dokumentach wskazujących na najistotniejsze potrzeby zdrowotne w województwie śląskim; ocenę dokumentów programowych w zakresie EFS pod kątem wykorzystania doświadczeń PO Kapitał Ludzki oraz doświadczeń w realizacji programów zdrowotnych finansowanych ze źródeł nieeuropejskich; wskazanie optymalnych sposobów wsparcia projektów z zakresu diagnostyki i profilaktyki zdrowotnej w ramach RPO WSL na lata w zakresie EFS. W ramach ewaluacji zastosowano następujące metody i techniki badawcze: analizę desk research obejmującą: (a) dokumenty dotyczące RPO WSL na lata w zakresie EFS oraz inne dokumenty programowe i wykonawcze; (b) raporty, dane statystyczne, literaturę przedmiotu; (c) programy zdrowotne PO KL; (d) programy zdrowotne finansowane ze środków nieunijnych wywiady indywidualne z: (a) przedstawicielami instytucji zaangażowanych w realizację projektów w ramach Poddziałania PO KL, których respondentami był beneficjent/beneficjenci projektu systemowego PO KL (n=2), partner/partnerzy beneficjenta projektu systemowego (n=2), instytucja/osoba odpowiedzialna za wdrożenie programu zdrowotnego (n=4); (b) przedstawicielami podmiotów zajmujących się nadzorowaniem i/lub opracowywaniem programów zdrowotnych, opiniowaniem programów zdrowotnych (n=10); (c) przedstawicielami Instytucji Zarządzającej Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata (n=2), (d) ekspertami /konsultantami regionalnymi ds. dziedzin powiązanych z chorobami będącymi problemem w województwie śląskim (n=10) wywiady eksperckie z przedstawicielami instytucji naukowych (n=3) wywiad grupowy, w którym uczestniczyli przedstawiciele UMWŚl benchmarking międzynarodowy w zakresie rozwiązań stosowanych w programach zdrowotnych dot. 5 chorób (lub grup chorób), które w toku przeprowadzonej analizy zostały zidentyfikowane jako stanowiące istotny problem w regionie. Zgodność RPO WSL w zakresie EFS z kierunkami działań określonymi w dokumentach wskazujących na najistotniejsze potrzeby zdrowotne w woj. śląskim Programy zdrowotne w ramach RPO WSL mają być wdrażane w ramach Priorytetu Inwestycyjnego 8vi Aktywne i zdrowe starzenie się, w ramach którego założono wdrażanie programów zdrowotnych związanych z: chorobami nowotworowymi w tym min. jelita grubego, piersi, szyjki macicy; chorobami układu krążenia oraz zaburzeniami psychicznymi i zaburzeniami zachowania. Zakres problemów zdrowotnych wskazany w zapisach dokumentów programowych RPO WSL na lata jest zgodny zarówno z danymi statystycznymi na temat stanu zdrowia mieszkańców, jak i zakresem problemów zdrowotnych wyróżnianym w dokumentach strategicznych tj. Strategia Rozwoju Województwa Śląskiego Śląskie 2020+, Strategia Polityki Społecznej Województwa Śląskiego na lata oraz 4

5 Załącznik nr 1 do Policy paper dla ochrony zdrowia na lata Krajowe ramy strategiczne. Uznane za główne problemy zdrowotne: choroby układu krążenia, nowotwory, choroby układu mięśniowego, kostnego i tkanki łącznej, przewlekły nieżyt oskrzeli oraz dychawica oskrzelowa są w całości zgodne ze zidentyfikowanymi na podstawie danych statystycznych zakresem chorób stanowiących istotne problemy zdrowotne w regionie. Istnieje potrzeba zapewnienia komplementarności wsparcia RPO WSL na lata w zakresie chorób nowotworowych, chorób układu krążenia oraz działań rehabilitacyjnych. W obszarach tych zachodzi ryzyko dublowania się wsparcia w ramach RPO oraz innych publicznych źródeł finansowania. Doświadczenia PO KL oraz doświadczenia w realizacji programów zdrowotnych finansowanych ze źródeł nieeuropejskich POKL Do programów zdrowotnych opracowanych w ramach trzech projektów systemowych realizowanych w ramach Poddziałania PO KL należą programy profilaktyczne dotyczące: alergii zawodowej, boreliozy pochodzenia zawodowego, chorób układu krążenia, psychospołecznych zagrożeń w środowisku pracy, układu ruchu i obwodowego układu nerwowego wywołanych sposobem wykonywania pracy, chorób zawodowych skóry, chorób narządu słuchu pochodzenia zawodowego, chorób zakaźnych u personelu medycznego, pylicy płuc, zaburzeń głosu o podłożu zawodowym oraz nowotworów układu moczowopłciowego u pracujących mężczyzn w wieku od 45 roku życia. Główną grupą docelową realizowanych projektów były osoby z grup zawodowych zagrożonych zwiększonym ryzykiem zachorowalności na określone w programach choroby (grupy ryzyka) oraz lekarze specjaliści, lekarze medycyny pracy, pracownicy PIS, PIP oraz służb BHP. Najczęstszym sposobem docierania do grupy docelowej były kampanie informacyjne o zasięgu ogólnopolskim (spoty reklamowe, ogłoszenia w prasie, ulotki, bilbordy) oraz działania edukacyjne i szkoleniowe skierowane do grup ryzyka. W programach szczegółowo i trafnie określono grupy i czynniki ryzyka. W przypadku programów opracowanych w ramach PO KL, instytucjami wdrażającymi - poza Beneficjentem i Partnerem - były także zakłady pracy. Zarówno zasoby kadrowe, jak i potencjał podmiotów wdrażających ocenić należy jako odpowiedni. Większość celów analizowanych projektów została określona w sposób prawidłowy, a przypisane do nich wskaźniki charakteryzują się spójnością logiczną. Najsłabszą stroną wszystkich celów jest brak określenia ich w czasie, co utrudnia proces monitorowania realizacji projektu. Mając na uwadze wydatkowane środki oraz uzyskane rezultaty mierzone za pomocą wskaźników, należy stwierdzić, iż projekty PO KL charakteryzowały się wysoką skutecznością i efektywnością. Słabą stroną opracowanych i wdrażanych w ramach projektów PO KL programów zdrowotnych jest brak szczegółowego monitoringu działań i efektów na poziomie poszczególnych programów zdrowotnych. Programy o zasięgu krajowym Wśród krajowych programów zdrowotnych niefinansowanych ze środków UE najczęściej realizowane są programy nakierowane na rozwiązanie problemu nie związanego z jedną konkretną grupą chorób. Spośród programów nakierowanych na konkretną grupę chorób zdecydowanie dominują te związane z nowotworami (4 programy). Trzy z analizowanych programów dotyczyły chorób zakaźnych. W krajowych programach najczęściej podejmowane są działania o charakterze diagnostycznym oraz edukacyjno-promocyjnym. W grupach docelowych programów najczęściej wskazano osoby, których dotyka problem zdrowotny będący przedmiotem programu. W programach przewidziano także działania skierowane do przedstawicieli służby zdrowia. Czynniki lub grupy ryzyka w sposób literalny wskazane zostały w przypadku około połowy analizowanych programów. Grupy i czynniki ryzyka były każdorazowo dobierane do problemu zdrowotnego będącego przedmiotem. Ich dobór należy ocenić jako trafny. W większości programów nie wskazano szczegółowych sposobów dotarcia do reprezentantów grup docelowych, co może wskazywać na ograniczoną refleksję w tym zakresie podmiotów zaangażowanych w opracowanie programów. W tych programach, w których założono sposoby dotarcia często w dotarciu do grup docelowych wykorzystywano środki masowego przekazu (w tym telewizja, radio, Internet), bezpośrednie wizyty u reprezentantów grup 5

6 docelowych np. w szkołach, imienne zapraszanie do udziału w programie (listownie) oraz wykorzystanie przedstawicieli służby zdrowia mających kontakt z szerokim gronem pacjentów (lekarzy POZ, pielęgniarek środowiskowych). Wśród podmiotów bezpośrednio zaangażowanych we wdrażanie programów zdrowotnych dominują podmioty lecznicze takie jak przychodnie, szpitale, kliniki. Ważną grupą realizatorów zadań programowych związanych z wykonaniem opracowań eksperckich czy opracowania standardów są także instytuty prowadzące działalność naukowo-badawczą w zakresie medycyny. Dobór realizatorów programów należy ocenić jako odpowiedni ze względu na zaangażowanie podmiotów leczniczych, które posiadają odpowiednie zasoby, lecz także zew względu na sposób dobierania realizatorów w otwartym konkursie ofert. Duża część postawionych w krajowych programach zdrowotnych celów nie została określona właściwie np. zdefiniowano cele, które są bardzo trudno mierzalne czy nie określono wartości docelowej czy nie określono w jakim czasie cel zostanie osiągnięty. W niemal wszystkich programach założono wskaźniki monitorowania, ale w części z nich występują niespójności zakresu wskaźników z zakresem celów programu czy nie określono dla nich wartości docelowych. Warunkiem powodzenia wdrażanego programu jest zastosowanie odpowiednich sposobów dotarcia do grup docelowych. Niedociągnięcia organizacyjne w zakresie ustalania wartości docelowych wskaźników, organizacji konkursów, prowadzenia sprawozdawczości, organizacji zamówień publicznych oraz zapewniania źródeł finansowania zadań należy uznać za czynniki, które stanowią zagrożenie powodzenia analizowanych programów. Programy o zasięgu regionalnym i lokalnym Wśród regionalnych programów zdrowotnych wdrażanych na terenie woj. śląskiego należy dominują programy, które nie są ukierunkowane na rozwiązanie problemu związanego z jedną wybraną jednostką chorobową, z wyjątkiem programu walki z gruźlicą. W programach regionalnych najczęściej zakładano podejmowanie działań o charakterze diagnostycznym oraz edukacyjno-informacyjno-promocyjnym. W programie ochrony zdrowia psychicznego założono także działania infrastrukturalne polegające na utworzeniu nowych poradni czy oddziałów. W ramach programów lokalnych dominującymi działaniami są działania przedmiotowo niezwiązane z konkretną grupą chorobową czy działania niezwiązane z chorobami tj. akcje np. krwiodawstwa, wyjazdy/wycieczki itp., a także działania w obszarze ogólnie pojętego zdrowego stylu życia. Relatywnie często przedmiotem programów czy działań podejmowanych w województwie śląskim na poziomie lokalnym były szczepienia, a także działania szkoleniowe i edukacyjne z zakresu ratownictwa i pierwszej pomocy. Jednostkami chorobowymi, których podejmowane działania dotyczyły najczęściej są nowotwory, w szczególności: rak piersi oraz rak szyjki macicy oraz zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania. Relatywnie często realizowane programy /podejmowane działania dotyczyły chorób zakaźnych i pasożytniczych oraz chorób układu oddechowego. Często podejmowano także działania z zakresu rehabilitacji oraz działania skierowane do osób niepełnosprawnych. Programy o zasięgu wojewódzkim obejmowały różnorodne grupy odbiorców. W grupach docelowych programów najczęściej wskazywano osoby, których dotyka problem zdrowotny będący przedmiotem programu lub osoby znajdujące się w grupie ryzyka. We wszystkich analizowanych programach - w sposób pośredni lub bezpośredni - wskazano czynniki/grupy ryzyka, które zostały trafnie określone względem problemu zdrowotnego będącego przedmiotem danego programu. Generalnie, w analizowanych programach zdrowotnych o zasięgu regionalnym rzadko w sposób wyczerpujący charakteryzowane są modele dotarcia do odbiorców. W tych programach, w których założono sposoby dotarcia często wskazywano na środki masowego przekazu (w tym telewizja, radio, Internet) oraz drukowane materiały promocyjno-informacyjne, a także warsztaty i konferencje. Podmioty opracowujące i wdrażające programy i działania w obszarze zdrowia na poziomie lokalnym najczęściej wybierały grupy docelowe charakteryzujące się największą dostępnością łatwością dotarcia (m.in. ze względu na zgrupowanie przestrzenne w szkołach i placówkach oświatowych). Wśród programów i działań/akacji w obszarze zdrowia realizowanych na szczeblach gminnych i powiatowych istotną rolę odgrywają działania, których grupą docelową są dzieci (diagnostyka stomatologia, wady postawy) i młodzież (programy i akcje edukacyjne). Bardzo często na terenie województwa śląskiego podejmowano 6

7 działania prozdrowotne o zasięgu lokalnym skierowane do młodzieży szkolnej. Wśród podmiotów bezpośrednio zaangażowanych we wdrażanie wojewódzkich programów zdrowotnych dominują podmioty lecznicze takie jak przychodnie, szpitale, kliniki. Są one najczęściej wyłaniane w drodze konkursowej. Jeśli chodzi o lokalne programy/działania i akcje w obszarze zdrowia realizowane na terenie województwa śląskiego w latach , to podmiotami wdrażającymi były jednostki samorządu terytorialnego oraz zakłady opieki zdrowotnej. Jednym z istotniejszym czynników powodzenia lub braku powodzenia programów regionalnych o lokalnych jest przemyślany sposób dotarcia do grupy docelowej uwzględniający jej specyfikę, a także adresowanie programu do grup cechujących się większą łatwością dotarcia niż inne. Optymalne sposoby wsparcia projektów z zakresu diagnostyki i profilaktyki zdrowotnej w ramach RPO WSL na lata w zakresie EFS. Adekwatność planowanego wsparcia w ramach RPO WSL do potrzeb zdrowotnych regionu należy ocenić wysoko. Przewidywane działania między funduszami EFRR i EFS zarówno na poziomie regionalnym, jaki regionalnym i krajowym są wobec siebie komplementarne i poza wskazanymi narzędziami nie istnieje dodatkowa potrzeba zapewnienia komplementarności pomiędzy poszczególnymi działaniami w ramach EFRR i EFS. Zakres działań podejmowanych we wspieranych programach powinien wykraczać sektor ochrony zdrowia i dotyczyć także tych obszarów, które w większym stopniu powiązane są ze stylem życia, czy nawykami i zwyczajami mieszkańców. Oznacza to uwzględnienie także sektorów takich jak: spożywczy, transportowy, czy dotyczący spędzania wolnego czasu (rekreacyjno-rozrywkowy). W tych sferach również powinny być podejmowane działania zorientowane na osiągnięcie celów charakterystycznych dla profilaktycznych programów zdrowotnych. W przypadku programów o charakterze diagnostycznym należy stosować rozwiązania integrujące działania przewidziane w programie (tj. określone rodzaje badań diagnostycznych) z innymi, stosowanymi przez placówki ochrony zdrowia procedurami. Chodzi tu przede wszystkim o promocję i informację na temat dostępnych dzięki programowi badań diagnostycznych nie tylko w ramach odrębnych działań informacyjnych przewidzianych w programie, ale także podczas konsultacji lekarskich, które nie są bezpośrednio powiązane z badaniami oferowanymi w ramach programu (zwiększenie roli lekarza POZ). Programy o charakterze diagnostycznym muszą uwzględniać kontynuację działań związanych z ewentualnym podjęciem procesu leczenia skierowania pacjenta na właściwą i realnie dostępną ścieżkę działań terapeutycznych. Biorąc pod uwagę rozproszenie instytucjonalne działań prewencyjnych w obszarze zdrowia należy, w miarę możliwości, dążyć do koordynacji prowadzonych działań, a przynajmniej sprawnego przepływu informacji pomiędzy wszystkimi kategoriami interesariuszy. Należy prowadzić bieżący i wystandaryzowany monitoring realizowanych w regionie programów zdrowotnych. Chodzi w tym przypadku zarówno o możliwość pełnego zewidencjonowania podejmowanych w tym zakresie działań (a tym samym możliwości prowadzenia wystandaryzowanych analiz dotyczących np. nadwyżki działań określonego typu, czy też ewentualnych niedoborów pewnych kategorii działań w kontekście istniejącego w regionie zapotrzebowania), jak i możliwość prowadzenia spójnej polityki informacyjnej dotyczącej realizowanych w regionie programów. Realizowane programy profilaktyczne i diagnostyczne powinny być poddawane nie tylko wstępnej weryfikacji na etapie aplikowania o wsparcie finansowe na realizację zaplanowanych działań, ale także końcowej ocenie obejmującej także pomiar efektów zrealizowanych programów. W ramach realizowanych programów profilaktycznych i diagnostycznych szczególny nacisk winien być położony na stosowane sposoby dotarcia do określonych grup docelowych. Preferowane powinny być działania niestandardowe i uwzględniające bezpośredni kontakt z adresatami wsparcia, przy jednoczesnym uwzględnieniu roli lokalnych liderów opinii, czy najbliższego otoczenia społecznego. 7

8 Executive Summary Study overview The following report was prepared as part of the evaluation study entitled The analysis of possible support measures for projects related to the diagnosis and prevention of disease, carried out with the aid of the European Social Fund in in the Silesian Voivodeship, co-financed with the European Social Fund within Technical Assistance under HC OP The research was carried out by Pracownia Badań i Doradztwa Re-Source on behalf of the Marshal s Office of the Silesian Voivodeship. The main aim of the study was to analyse the possible ways of supporting projects related to the diagnosis and prevention of disease within ROP SV and ESF. The specific objectives of the study were to: assess the ESF-related ROP SV programme documentation against the directions specified in the documents outlining the most salient health needs in the Silesian voivodeship; assess the ESF-related programme documentation with respect to the ways in which the experiences gained in the implementation of both Human Capital OP and health programmes financed with non-eu funds have been utilised; point out the optimal ways of supporting projects related to the diagnosis and prevention of disease within ROP SV and ESF. The following research methods and techniques were used within the evaluation: desk research analysis of (a) ESF-related ROP SV documentation and other programme and implementation documents; (b) reports, statistical data, reference documents; (c) HC OP health programmes; (d) health programmes financed with non-eu funds; individual interviews with: (a) the representatives of institutions taking part in the implementation of projects under Submeasure HC OP whose respondents included the beneficiary/beneficiaries of the HC OP systemic project (n=2), the partner/partners of the systemic project beneficiary (n=2), the institution/person responsible for the implementation of the health programme (n=4); (b) the representatives of bodies supervising and/or preparing health programmes, issuing opinions on health programmes (n=10); (c) the representatives of the Managing Authority of the Regional Operational Programme of the Silesian Voivodeship (n=2), (d) experts/regional consultants in the areas related to the problematic diseases in the Silesian voivodeship (n=10); expert interviews with the representatives of scientific institutions (n=3); group interview with the representatives of the Marshal s Office of the Silesian Voivodeship; international benchmarking of the solutions utilised within health programmes related to 5 diseases (or groups of diseases) which, in the analysis, were identified as a significant problem in the region. Compliance of the ESF-related ROP SV programme documentation with the directions specified in the documents outlining the most salient health needs in the Silesian voivodeship Health programmes within ROP SV are to be conducted under the Investment Priority 8vi Active and Healthy Ageing, the end-purpose of which is to be the implementation of health programmes related to: cancer, including colorectal, breast and cervical cancer; cardiovascular diseases as well as mental and behaviour disorders. The range of health issues outlined in the programme documentation of ROP SV is consistent with both statistical data on the health status of the voivodeship s inhabitants and with the range of health problems pinpointed in the strategic documents, i.e. Śląskie Silesian Voivodeship Development Strategy, the Social Policy Strategy of the Silesian Voivodeship in , and Appendix 1 to the Policy paper for health care protection in National Strategic Framework ( Policy paper dla ochrony zdrowia na lata Krajowe ramy strategiczne ). Cardiovascular diseases, cancer, muscular system diseases, bone and connective tissue diseases, chronic bronchitis and bronchial asthma, all identified as the 8

9 main health issues, are entirely consistent with the range of problems identified on the basis of statistical data on the most salient health problems in the region. What needs to be ensured is the complementarity of the support under ROP SV regarding cancer, cardiovascular diseases, and rehabilitation measures. In the aforementioned areas, there is a risk that the ROP measures and support from other public sources of funding may overlap. HC OP and non-eu funded health programmes implementation HC OP The health programmes developed within three systemic projects under Submeasure HC OP include programmes for the prevention of: occupational allergy, occupational Lyme disease, cardiovascular disease, psychosocial risks at work, the risks of developing occupational locomotor system diseases or peripheral nerve disorders, occupational skin diseases, occupational hearing loss, infectious diseases among medical personnel, pneumoconiosis, occupational voice disorders, and genitourinary cancers among economically active men aged 45 or over. The main target group of the projects were the members of the occupational groups with the highest risk of developing the diseases (groups of diseases) specified in the programmes. The projects also addressed specialist and occupational doctors as well as State Sanitary Inspection (PIS), National Labour Inspectorate (PIP), and OHS employees. The most common ways of reaching the target group were nationwide informational campaigns (press and spot advertising, leaflets, billboard advertisements) in addition to educational and training measures addressed at the risk groups. The risk groups and factors included in the programmes were identified in a detailed and accurate manner. In the case of the programmes within HC OP, the implementing authorities included, apart from the Beneficiary and the Partner, employers. Both human resources as well as the capacity of implementing bodies have been assessed to be appropriate. The majority of the objectives of the projects under analysis were specified correctly, while the chosen indicators were coherent. What is the greatest drawback of all the objectives is their lack of a specified timeframe, which hinders the monitoring process of project execution. Given the funds spent and the achieved results measured by means of indicators, the HC OP projects were highly successful and effective. However, the health programmes developed and implemented within HC OP projects suffer from a lack of detailed monitoring of the measures taken and the effects achieved as part of each particular project. Nationwide programmes Out of the national health programmes financed by non-eu funds, the most commonly implemented are the ones aimed at solving problems unrelated to any particular group of diseases. As far as disease groupspecific programmes are concerned, cancer-related ones are dominant (4 programmes). Three of the analysed programmes were related to infectious diseases. The most common activities undertaken within national programmes concern diagnosis, and education and promotion. The specified target groups most frequently included people affected by a health issue featured in a given programme. In addition, the programmes covered measures addressed to health care professionals. Risk groups or risk factors were specified literally in the case of about a half of the analysed programmes. Risk groups and factors were selected individually and matched with each health issue included in a given programme. The choices made in this respect should be evaluated as accurate. In the majority of programmes there was no specific indication of the ways in which target groups should be reached, which may point to the insufficient consideration of the issue by the programme development bodies. The programmes that did provide the ways of reaching target groups were frequently promoted in the mass media (TV, radio, the Internet), by visiting target group representatives directly, for instance in schools, through sending personal invitations to participate in the programme (via mail) and by obtaining the help of health care professionals who have contact with a wide range of patients (GPs, community nurses). Predominantly, the most engaged in health programmes implementations are medical facilities such as GP surgeries, hospitals, or clinics. Scientific institutions conducting medical research also constitute an 9

10 important group that carries out programme tasks such as preparing expert studies or developing appropriate standards. The selection of programme implementers should be assessed as positive. Health facilities with appropriate resources are engaged in the implementation activities and the implementers were chosen in an open bid. To a large extent, national health programme objectives were defined incorrectly some are, for example, very difficult to measure, while in the case of others there is no specific target value or due date. Almost all programmes come with monitoring indicators, yet the scope of some indicators is not consistent with the scope of programme objectives; others lack a clearly specified target value. Reaching target groups in appropriate manner constitutes a prerequisite for successful programme implementation. Organisational shortcomings in terms of specifying indicator target values, reporting, organising public procurement, or providing funding are to be considered as factors that may potentially prevent successful implementation of the programmes under analysis. Regional and local programmes The predominantly implemented regional health programmes carried out in the Silesian Voivodeship are not, with the exception of the programme against tuberculosis, aimed at solving problems related to any particular disease. For the most part, the actions planned within regional programmes concerned diagnosis and educational, informational and promotional activities. The mental health care programme was also supposed to provide for infrastructure by founding new clinics or wards. As far as local programmes are concerned, the predominant measures are actions that are unrelated to any specific group of diseases in particular as well as activities unrelated to diseases, such as blood donations or trips. Very common are also actions regarding healthy lifestyle in general. Relatively frequently, the programmes and measures undertaken in the Silesian Voivodeship on a local level included vaccination and educational and training activities related to first aid and rescue skills. When it comes to the most common target diseases of the measures, these were cancers breast and cervical cancer in particular as well as mental and behaviour disorders. Relatively often, the undertaken programmes/actions concerned infectious and parasitic diseases as well as respiratory system diseases. Rehabilitation measures and actions addressed to persons with disabilities were also carried out frequently. Voivodeship-wide programs targeted a variety of prospective recipients. Most commonly, programme target groups included people affected by a health issue covered in the programme, or risk group members. All the analysed programmes featured an (in)direct specification of risk groups/factors, the choice of which was appropriate with regard to the health issue tackled by a given programme. In general, it was rare for regional health programmes to include a detailed description of the ways in which target groups were supposed to be reached. In the programmes that did provide the ways of reaching target groups, the frequently mentioned channels included the mass media (TV, radio, the Internet), printed promotional and informational materials as well as workshops and conferences. Most frequently, bodies involved in developing and implementing health-related programmes and measures on a local level targeted such groups that could be reached most easily (e.g. due to the fact that they were clustered in one location such as a school or educational establishment). In the case of health-related programmes and actions carried out on a local level (in gminas and poviats), the most crucial are measures targeted at children (diagnosis of dental health and postural abnormalities) and youth (educational programmes and campaigns). Health-related actions undertaken in the Silesian Voivodeship on a local level were very frequently aimed at school pupils. The bodies that are directly engaged in the implementation of health programmes predominantly include medical facilities such as GP surgeries, hospitals, or clinics. In the majority of cases, they were selected in a competition. As far local health programmes and campaigns undertaken in the Silesian Voivodeship between are concerned, the implementing bodies were local and regional government units as well as health care centres. One of the most crucial success factors pertaining to local and regional programmes is a well thoughtthrough way of reaching the target group with respect to its characteristics. Moreover, the programme should be addressed to those groups that are the most easily accessible. 10

11 Identification of the optimal ways of supporting projects related to the diagnosis and prevention of disease within ROP SV and ESF The support planned within ROP SV is adequate to the region s health needs to a high degree. The intended measures concerning ERDF and ESF, both on the regional level alone as well as on the regional and national levels, are complementary and, apart from the previously mentioned areas, there is no need to ensure further complementary of ERDF and ESF-related activities. The scope of the actions undertaken within supported projects should extend to the health sector and cover also those areas which are, to a significant degree, related to the lifestyle and habits of the voivodeship s inhabitants. This means the inclusion of such sectors as the food, transportation, or the leisure and entertainment sector (one related to free time activities). The afore-mentioned areas should also be targeted by measures aimed at the achievement of objectives that are typical of health prevention programmes. When it comes to diagnosis programmes, the implemented solutions should integrate the measures provided for in the programme (i.e. the specified types of diagnostic tests) together with other procedures implemented by health care centres. Above all, this should involve promoting and providing information on the diagnostic tests available due to the programme not only by means of separate information activities included in the programme itself, but also through medical consultations that are not directly related to the tests within the programme (the role of GPs should be enhanced). Moreover, diagnosis programmes need to provide for further actions related to prospective medical treatment to guide the patient and to introduce him or her to the appropriate therapeutic measures that will be available in practice. Given that the prevention measures are dispersed among various health institutions, one should, as far as possible, seek to coordinate the undertaken actions, or at least to ensure a smooth flow of information between all categories of stakeholders. What should be established is a standardised monitoring process of the regionally implemented health programmes that will be carried out on a systematic basis. This will make it possible to keep full track of programme-relevant actions (and thus to conduct standardised analyses of, for instance, surplus activities of a given type, or to diagnose the shortage of particular measures with regard to the region s needs). Finally, it will allow for consistent information policy concerning programmes conducted in the region. The undertaken diagnosis and prevention programmes should not only be subject to a preliminary verification when applying for funding for the implementation of the planned measures, but also to a final evaluation covering the measurement of the effects yielded by the completed programmes. In the case of diagnosis and prevention programmes, a particular emphasis should be placed on the ways of reaching specified target groups. The preferred measures should be of non-standard character and include indirect contact with intended support recipients. At the same time, the measures should also incorporate the role of local opinion leaders and the surrounding social environment. 11

12 Spis treści Wykaz skrótów... 3 Streszczenie... 4 Executive Summary... 8 Spis treści Wprowadzenie Metodologia badania Desk research Wywiady indywidualne Wywiady eksperckie Wywiad grupowy Benchmarking międzynarodowy Wyniki badania Zgodność RPO WSL w zakresie EFS z kierunkami działań określonymi w dokumentach wskazujących potrzeby zdrowotne w woj. śląskim Spójność wsparcia EFS w zakresie identyfikacji potrzeb zdrowotnych regionu Główne problemy zdrowotne mieszkańców województwa śląskiego Ocena zapisów dokumentów programowych RPO WSL na lata Komplementarność wsparcia z programami krajowymi Komplementarność w zakresie działań dot. nowotworu jelita grubego Komplementarność w zakresie działań dot. nowotworu szyjki macicy i piersi Komplementarność w zakresie działań dot. chorób układu krążenia Komplementarność w zakresie działań dot. zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania Doświadczenia PO KL oraz doświadczenia w realizacji programów zdrowotnych finansowanych ze źródeł nieeuropejskich Programy zdrowotne w ramach PO KL Rodzaje programów Realizatorzy programów i ich potencjał Przygotowanie i wdrożenie programów Programy zdrowotne o zasięgu krajowym Rodzaje programów Odbiorcy programów i ich zasięg Realizatorzy programów i ich potencjał Przygotowanie i wdrożenie programów Programy zdrowotne o zasięgu regionalnym i lokalnym Charakterystyka poszczególnych programów Rodzaje programów Odbiorcy programów i ich zasięg

13 Realizatorzy programów i ich potencjał Przygotowanie i wdrożenie programów Optymalne sposoby wsparcia projektów z zakresu diagnostyki i profilaktyki zdrowotnej w ramach RPO WSL na lata w zakresie EFS Adekwatność, skuteczność i efektywność wsparcia Komplementarność EFS i EFRR w zakresie programów zdrowotnych oraz wsparcie osób Skuteczność i efektywność wsparcia Trendy i standardy Trendy w zakresie realizacji programów zdrowotnych Standardy realizacji programów zdrowotnych Wnioski i rekomendacje Spisy Spis wykresów Spis tabel Aneks Dane statystyczne Charakterystyka programów zdrowotnych realizowanych w ramach PO KL Charakterystyka programów krajowych poddanych analizie Źródła informacji wykorzystanych w badaniu Analiza danych zastanych dokumenty dotyczące RPO WSL na lata w zakresie EFS oraz inne dokumenty programowe i wykonawcze Analiza danych raporty, dane statystyczne, literatura przedmiotu Analiza danych - programy zdrowotne PO KL Analiza danych programy zdrowotne nieunijne Zestawienie (baza) programów lokalnych w wersji elektronicznej Załącznik - wzory narzędzi badawczych Scenariusz wywiadu z przedstawicielami instytucji zaangażowanych w realizację projektów PO KL Scenariusz wywiadu z przedstawicielami instytucji nadzorujących i / lub opracowujących programy zdrowotne, organizujących przedsięwzięcia z zakresu profilaktyki i diagnostyki ochrony zdrowia w woj. śląskim, opiniujących programy zdrowotne Scenariusz wywiadu z przedstawicielami IZ RPO WSL na lata Scenariusz wywiadu z ekspertami / konsultantami regionalnymi ds. dziedzin powiązanych z chorobami będącymi problemami w województwie śląskim Scenariusz wywiadu eksperckiego z przedstawicielami instytucji naukowych Dyspozycje do wywiadu grupowego podsumowującego uzyskane wnioski i wypracowującego rekomendacje

14 1. Wprowadzenie Niniejszy raport realizacji prezentuje wyniki badania ewaluacyjnego pn. Analiza możliwości wsparcia projektów z zakresu diagnostyki i profilaktyki zdrowotnej w ramach wsparcia z Europejskiego Funduszu Społecznego w latach w woj. śląskim współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Pomocy Technicznej PO KL na lata Badanie ewaluacyjne było realizowane przez Pracownię Badań i Doradztwa Re-Source na zlecenie Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego. Głównym celem badania była analiza możliwości wsparcia projektów z zakresu diagnostyki i profilaktyki zdrowotnej w ramach RPO WSL na lata w zakresie EFS. Cele szczegółowe badania obejmowały: ocenę dokumentów programowych RPO WSL w zakresie EFS pod kątem zgodności z kierunkami działań określonymi w dokumentach wskazujących na najistotniejsze potrzeby zdrowotne w województwie śląskim; ocenę dokumentów programowych w zakresie EFS pod kątem wykorzystania doświadczeń PO Kapitał Ludzki oraz doświadczeń w realizacji programów zdrowotnych finansowanych ze źródeł nieeuropejskich; wskazanie optymalnych sposobów wsparcia projektów z zakresu diagnostyki i profilaktyki zdrowotnej w ramach RPO WSL na lata w zakresie EFS. Problematyka badania obejmowała poniższe zagadnienia oraz pytania badawcze: Obszar badawczy 1. Ocena dokumentów programowych RPO WSL w zakresie EFS pod kątem zgodności z kierunkami działań określonymi w dokumentach wskazujących na najistotniejsze potrzeby zdrowotne w województwie śląskim. A B Czy zapisy dokumentów programowych RPO WSL w zakresie EFS są zgodne z danymi statystycznymi oraz innymi danymi wskazanymi w dokumentach programowych i wykonawczych określającymi potrzeby zdrowotne mieszkańców województwa śląskiego2013? Czy planowane wsparcie w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata w zakresie EFS pozwala na wsparcie programów dotyczących chorób będących istotnym problemem regionu w analizowanych dokumentach? Czy planowany zakres i zasięg wsparcia jest komplementarny wobec programów planowanych do wsparcia realizowanych przez Ministerstwo Zdrowia, NFZ? Czy konieczne jest zapewnienie komplementarności w ramach któregoś z obszaru? Czy zachodzi ryzyko dublowania się wsparcia w ramach RPO i innych publicznych źródeł finansowania? Obszar badawczy 2. Ocena dokumentów programowych w zakresie EFS pod kątem wykorzystania doświadczeń PO Kapitał Ludzki oraz doświadczeń w realizacji programów zdrowotnych finansowanych ze źródeł nieeuropejskich. 1. W ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki : A. Jakie programy profilaktyczne i diagnostyczne zostały opracowane i wdrożone w podziale na poszczególne rodzaje chorób? Które z programów profilaktycznych i diagnostycznych dotyczyły osób po 45 roku życia? Jakich odbiorców obejmowały programy wdrażane w ramach PO KL? Jaki był model dotarcia do odbiorców programów? Jaki był zasięg poszczególnych programów? B. Jak przebiegało przygotowanie i/lub wdrożenie programów? Jaka była skuteczność i efektywność analizowanych programów? Jakie czynniki przyczyniły się do powodzenia lub braku powodzenia poszczególnych programów? C. Czy w programach zdrowotnych wdrażanych w ramach PO KL określane były czynniki oraz grupy ryzyka? Czy były one trafnie dobierane? D. Na ile w sposób właściwy określone zostały cele oraz mierniki realizacji tych celów (mierniki efektywności) w programach zdrowotnych wdrażanych w ramach PO KL? 14

15 E. Jakiego rodzaju podmioty wdrażały programy zdrowotne w ramach PO KL oraz finansowane w ramach innych środków? Na ile dobór tych podmiotów był odpowiedni pod względem posiadanych zasobów (min. kadrowych, wiedzy, doświadczenia)? 2. O zasięgu regionalnym i krajowym realizowanych na terenie województwa śląskiego w latach : A. Jakie programy wdrażane były na obszarze województwa śląskiego w podziale na poszczególne rodzaje chorób? Jakie rodzaje podmiotów realizowały poszczególne programy? Które z programów dotyczyły osób po 45 roku życia? Jakich odbiorców obejmowały poszczególne programy? Jaki był model dotarcia do odbiorców programów? B. Jak przebiegało przygotowanie i/lub wdrożenie programów? Jaka była skuteczność i efektywność analizowanych programów? Jakie czynniki przyczyniły się do powodzenia lub braku powodzenia poszczególnych programów? C. Czy w programach zdrowotnych finansowanych w ramach innych środków określane były czynniki oraz grupy ryzyka? Czy były one trafnie dobierane? D. Na ile w sposób właściwy określone zostały cele oraz mierniki realizacji tych celów (mierniki efektywności) w programach zdrowotnych finansowanych w ramach innych środków? E. Jakiego rodzaju podmioty wdrażały programy zdrowotne finansowane w ramach innych środków? Na ile dobór tych podmiotów był odpowiedni pod względem posiadanych zasobów (min. kadrowych, wiedzy, doświadczenia)? Obszar badawczy 3. Wskazanie optymalnych sposobów wsparcia projektów z zakresu diagnostyki i profilaktyki zdrowotnej w ramach RPO WSL na lata w zakresie EFS. A B C D E Czy planowane wsparcie w ramach RPO WSL na lata w zakresie EFS obejmuje właściwe choroby będące istotnym problemem w regionie oraz zakłada najbardziej skuteczne i efektywne formy wsparcia? Jakie należy wprowadzić rozwiązania, nie przewidziane w programie oraz dokumentach wykonawczych, aby zwiększyć skuteczność i efektywność zaplanowanego wsparcia? Czy planowane wsparcie w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata w zakresie EFS pozwala na wsparcie osób po 45 roku życia? Czy przewidywane działania między funduszami EFRR i EFS są wobec siebie komplementarne? Czy istnieje potrzeba zapewnienia komplementarności pomiędzy poszczególnymi działaniami w ramach EFRR i EFS? Na ile projekty realizowane w ramach EFRR mogą wesprzeć efektywność wsparcia dot. programów zdrowotnych? Jakie ewentualne rozwiązania powinny zostać zastosowane w przypadku konieczności zapewnienia komplementarności pomiędzy funduszami EFRR i EFS? Jakiego rodzaju standardy / zasady / uwarunkowania powinny być uwzględniane przez przyszłych realizatorów projektów RPO WSL dot. programów zdrowotnych w określaniu grup docelowych oraz środków realizacji programu oraz jakie powinno mieć to konsekwencje dla oceny merytorycznej na etapie naboru projektów? Jakie są najnowsze trendy w zakresie programów zdrowotnych biorąc pod uwagę doświadczenia międzynarodowe oraz najnowszy stan wiedzy naukowej? W dalszej części dokumentu przedstawione zostały następujące elementy: Metodologia badania Opis wyników badania Tabela wniosków i rekomendacji Aneksy i załączniki, w tym wzory narzędzi badawczych 15

16 2. Metodologia badania 2.1 DESK RESEARCH Analiza desk research stanowiła główną technikę badawczą w ramach niniejszego badania i obejmowała:. (a) dokumenty dotyczące RPO WSL na lata w zakresie EFS oraz inne dokumenty programowe i wykonawcze; (b) raporty, dane statystyczne, literatura przedmiotu; (c) programy zdrowotne PO KL ; (d) programy zdrowotne nieunijne. Szczegółowy wykaz wykorzystanych źródeł przedstawiono w aneksie. 2.2 WYWIADY INDYWIDUALNE Wywiady indywidualne z przedstawicielami instytucji zaangażowanych w realizację projektów PO KL, których respondentami był beneficjent/beneficjenci projektu systemowego PO KL, partner/partnerzy beneficjenta projektu systemowego, instytucja/osoba odpowiedzialna za wdrożenie programu zdrowotnego Zastosowano dobór celowy. W poniższej tabeli zamieszczono strukturę próby: Kategoria Beneficjenci projektów systemowych (Instytut Medycyny Pracy im. prof. Jerzego Nofera w Łodzi i Departament Polityki Zdrowotnej Ministerstwa Zdrowia) Partnerzy w projektach systemowych (Instytut Medycyny Wsi im. Witolda Chodźki w Lublinie i Centrum Onkologii Instytut im. Marii Skłodowskiej Curie w Warszawie) Liczba wywiadów Osoby odpowiedzialne za wdrażanie programów opracowanych w ramach projektów PO KL SUMA Wywiady indywidualne z przedstawicielami instytucji nadzorujących i/lub opracowujących programy zdrowotne (w tym instytucji odpowiedzialnych za programy zdrowotne w województwie śląskim), organizujących przedsięwzięcia z zakresu profilaktyki i diagnostyki ochrony zdrowia w województwie śląskim, opiniujących programy zdrowotne W ramach niniejszej kategorii respondentów zastosowano dobór celowy. W poniższej tabeli przedstawiono strukturę zrealizowanej próby. Nazwa podmiotu Podmioty zajmujące się nadzorowaniem i/lub opracowywaniem programów zdrowotnych Liczba wywiadów Wydział Zdrowia i Polityki Społecznej Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego 1 Wydział Nadzoru Nad Systemem Opieki Zdrowotnej Śląski Urząd Wojewódzki 1 Śląski Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia 1 JST z terenu woj. śląskiego wdrażające samorządowe programy zdrowotne (Urząd Miasta w Katowicach, Urząd Miasta w Częstochowie, Urząd Miasta w Bielsku-Białej, Starostwo Powiatowe w Będzinie) Departament Polityki Zdrowotnej MZ 1 Departament Funduszy Europejskich MZ (IP2 PO KL dla Poddziałania 2.3.1)). 1 Podmioty opiniujące programy zdrowotne Central and Eastern European Society of Technology Assessment in Health Care (CEESTAHC) 1 4 RAZEM 10 16

17 2.2.3 Wywiady indywidualne z przedstawicielami Instytucji Zarządzającej Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata Łącznie przeprowadzono dwa wywiady - z przedstawicielami Wydziału Europejskiego Funduszu Społecznego (Referat Koordynacji Projektów w zakresie programowania komponentu EFS w RPO WSL w zakresie programów zdrowotnych) oraz Wydziału Rozwoju Regionalnego Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego (Referat Procedur i Koordynacji EFS w zakresie przygotowania do wdrażania komponentu EFS w RPO WSL w zakresie programów zdrowotnych) Wywiady indywidualne z ekspertami /konsultantami regionalnymi ds. dziedzin powiązanych z chorobami będącymi problemem w województwie śląskim Zastosowano dobór celowy. Wywiady zrealizowano z ekspertami/konsultantami ds. dziedzin powiązanych z pięcioma zidentyfikowanymi jako istotne chorobami, odnośnie każdej z pięciu chorób przeprowadzone zostaną dwa wywiady. Łącznie przeprowadzono 10 wywiadów z tą kategorią respondentów. 2.3 WYWIADY EKSPERCKIE W ramach wywiadów eksperckich prowadzonych wśród przedstawicieli instytucji naukowych zastosowany został dobór celowy, który polegał na realizacji wywiadów z osobami posiadającymi zespół cech ważnych z perspektywy celów badania tj: (1) posiadanie szerokiej wiedzy w zakresie zagadnień zdrowia publicznego z uwzględnieniem roli programów zdrowotnych (2) posiadanie szerokiego doświadczenia w pracy naukowobadawczej w dziedzinie zdrowia publicznego (3) posiadanie bogatego dorobku naukowego w dziedzinie zdrowia publicznego z uwzględnieniem programów zdrowotnych. W obu przypadkach analiza prowadzona została w oparciu o informację dotyczącą aktywności naukowo-badawczej przedstawicieli poniższych instytucji. Przeprowadzono 3 wywiady z przedstawicielami: - Wydziału Zdrowia Publicznego Śląskiego Uniwersytetu Medycznego (n=2) - Pionu Zdrowia Publicznego Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego - PZH (n=1) 2.4 WYWIAD GRUPOWY Wywiad grupowy pełnił funkcje techniki podsumowującej uzyskane wnioski i wypracowującej rekomendacje. W wywiadzie wzięło udział 5 osób reprezentujących następujące komórki: Wydział Rozwoju Regionalnego Wydział Europejskiego Funduszu Społecznego Wydział Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego Wydział Zdrowia i Polityki Społecznej 2.5 BENCHMARKING MIĘDZYNARODOWY Benchmarking międzynarodowy dotyczył rozwiązań stosowanych w programach zdrowotnych. Przedmiotem analizy były programy z różnych krajów i dotyczące różnych jednostek chorobowych. Dobór programów miał charakter celowy i przebiegał dwustopniowo. Pierwszy etap doboru polegał na selekcji 5 chorób (lub grup chorób), które w toku przeprowadzonej analizy zostały zidentyfikowane jako stanowiące istotny problem w regionie. Drugi etap doboru celowego polegał na wyborze krajów, z terenu których analizowano rozwiązania programowe poprzez włączenie do analizy krajów stosujących relatywnie najbardziej skuteczne i/lub nowoczesne i/lub innowacyjne rozwiązania w zakresie programów zdrowotnych związanych z konkretnymi wytypowanymi chorobami. Dla każdej analizowanej choroby przedstawione zostały rozwiązania z 2 krajów stosujących rozwiązania posiadające wymienione wyżej cechy. Struktura próby krajów została podzielona na kraje Unii Europejskiej oraz kraje spoza UE. Dla każdej choroby poddanej analizie zaprezentowane zostały rozwiązania z co najmniej jednego kraju spoza UE. 17

18 3. Wyniki badania 3.1 ZGODNOŚĆ RPO WSL W ZAKRESIE EFS Z KIERUNKAMI DZIAŁAŃ OKREŚLONYMI W DOKUMENTACH WSKAZUJĄCYCH POTRZEBY ZDROWOTNE W WOJ. ŚLĄSKIM W ramach niniejszego podrozdziału ocenie poddano zgodność zapisów dokumentów programowych RPO WSL w zakresie EFS z danymi statystycznymi oraz innymi danymi wskazanymi w dokumentach programowych i wykonawczych określającymi potrzeby zdrowotne mieszkańców województwa śląskiego. Wskazano także czy planowane wsparcie w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata w zakresie EFS pozwala na wsparcie programów dotyczących chorób będących istotnym problemem regionu w analizowanych dokumentach. Ocenie poddano również komplementarność planowanego zakresu i zasięgu wsparcia wobec programów planowanych do wsparcia realizowanych przez Ministerstwo Zdrowia oraz NFZ i wskazano obszary, w których konieczne jest zapewnienie komplementarności. Jak również zidentyfikowano ryzyko dublowania się wsparcia w ramach RPO i innych publicznych źródeł finansowania Spójność wsparcia EFS w zakresie identyfikacji potrzeb zdrowotnych regionu Główne problemy zdrowotne mieszkańców województwa śląskiego Problemy zdrowotne w świetle danych statystycznych Do przeprowadzenia rzetelnej oceny możliwości wsparcia w ramach RPO WSL na lata (wedle jego projektu) 1 programów zdrowotnych dotyczących chorób będących istotnymi problemami województwa konieczne jest zidentyfikowanie tych problemów. Wyróżnienie najważniejszych problemów zdrowotnych przebiegało poprzez analizę danych statystycznych GUS, ZUS, CSIOZ, Krajowego Rejestru Nowotworów, WHO oraz pochodzących z publikacji NIZP-PZH oraz ŚUW. Dane te dotyczyły wyróżnionych ze względu na jednostkę chorobową liczby dni absencji chorobowej, wydatków ZUS, liczby osób hospitalizowanych, liczby zgonów, liczby zachorowań wśród osób pod opieką lekarza POZ oraz liczby chorych leczonych w jednostkach ambulatoryjnej opieki dla osób zaburzeniami psychicznymi, osób uzależnionych od alkoholu oraz innych substancji psychoaktywnych. Zestawienia tabelaryczne zawierające ww. dane zamieszczono w 1 Jeśli w dokumencie jest mowa o projekcie RPO WSL na lata , to chodzi o wersję 7.0 stanowiącą Załącznik nr 1 do Uchwały 2084/380/IV/2014 Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 14 listopada 2014, chyba że w tekście wskazano inaczej. 18

19 aneksie do niniejszego dokumentu. Niżej przedstawiono zidentyfikowane według tych danych choroby będące istotnymi problemami województwa 2. Choroby układu krążenia (I00 - I99) Za istotny problem zdrowotny woj. śląskiego z pewnością należy uznać choroby układu krążenia, są one najczęściej stwierdzaną grupą chorób wśród osób wieku 19 lat i więcej objętych opieką lekarza POZ, w 2013 roku stwierdzono je u 1 504,6 osoby na 10 tys. mieszkańców województwa śląskiego w tym wieku. Od 2007 roku liczba osób, u których stwierdzano choroby układu krążenia niemal nieustannie rośnie (jedynie stan z 2013 roku świadczy o spadku zachorowań w stosunku do roku 2012, kiedy to stwierdzono je u 1 516,2 osoby na 10 tys. ludności). Ta grupa chorób stanowi także główne źródło wydatków ZUS na świadczenia związane z niezdolnością do pracy w 2012 na 1 pracującego w woj. śląskim przypadł 136,32 zł wydatków ZUS (obejmujących wydatki z tytułu rent, absencji chorobowej oraz świadczeń rehabilitacyjnych). Wydatki w tym zakresie w woj. śląskim są nieco wyższe niż notowane na poziomie ogólnopolskim, gdzie na 1 pracującego przypada 118,32 zł wydatków z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej chorobami układu krążenia. Choroby te są również najczęstszym powodem hospitalizacji na terenie województwa śląskiego, w 2013 z zasadniczym rozpoznaniem należącym do tej grupy chorób hospitalizowanych było 334,8 osoby na 10 tys. ludności. Hospitalizacje z powodu chorób układu krążenia w woj. śląskim ponadto są częstsze aniżeli średnia ogólnopolska, uwzględniając rok 2012 (ostatni dla, którego dostępne są dane ogólnopolskie) w woj. śląskim hospitalizowanych było 322,3 osoby na 10 tys. mieszkańców, a na terenie Polski ogółem 279,2 osoby na 10 tys. mieszkańców. Choroby układu krążenia są przede wszystkim główną przyczyną zgonów w woj. śląskim, z ich powodu zmarło w 2012 roku 49,20 osoby na 10 tys. mieszkańców, na terenie Polski współczynnik ten jest nieco mniejszy i wynosi 46,08. Dane te świadczą o bardzo szerokim rozpowszechnieniu chorób układu krążenia, wysokiej śmiertelności oraz szerokich skutkach społecznych w zakresie niezdolności do pracy. Choroby wchodzące w skład grupy chorób układu krążenia charakteryzują się jednak zróżnicowaną istotnością dla stanu zdrowia w woj. śląskim, dlatego konieczne jest bardziej szczegółowe ujęcie tego zagadnienia, co stało się przedmiotem zaprezentowanego niżej wykresu. Wykres 1. Liczba osób hospitalizowanych z powodu chorób układu krążenia wg rozpoznania zasadniczego należącego w woj. śląskim w 2013 roku Choroba niedokrwienna serca (I20-I25) 97,54 Choroby naczyń mózgowych (I60-I69) Choroby żył, naczyń limfatycznych i węzłów chłonnych (I80-I89) Choroby tętnic, tętniczek i naczyń włosowatych (I70- I79) Choroba nadciśnieniowa (I10-I15) 38,90 27,82 27,14 22,46 Przewlekła choroba reumatyczna serca (I05-I09) Zespół sercowo-płucny i choroby krążenia płucnego (I26-I28) Inne i nieokreślone zaburzenia układu krążenia (I95- I99) Ostra choroba reumatyczna (I00-I02) 5,30 3,55 1,52 0,01 Inne choroby serca (I30-I52) 102, Źródło: opracowanie własna na podstawie: dane o liczbie osób hospitalizowanych - Choroby układu krążenia, Śląski Urząd Wojewódzki, Wydział Nadzoru nad Systemem Opieki Zdrowotnej, Oddział Analiz i Statystyki Medycznej, Zespół ds. chorobowości hospitalizowanej, Katowice 2014; dane o ludności do przeliczeń GUS, Bank Danych Lokalnych, Ludność wg grup wieku i płci [data wejścia: ] 2 W tej i dalszych częściach raportu stosowana jest Międzynarodowa Statystyczna Klasyfikacja Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD- 10 (ang. International Statistical Classification of Diseases and Related Health Problems ICD-10, opracowana przez WHO, obowiązująca w Polsce od 1996 roku) 19

20 Wedle przedstawionych szczegółowych danych w zakresie hospitalizacji z zasadniczym rozpoznaniem w zakresie chorób układu krążenia oraz danych statystycznych zamieszczonych w aneksie za najbardziej istotne choroby tej grupy należy uznać: chorobę niedokrwienną serca (I20-I25), która jest głównym powodem hospitalizacji spośród chorób układu krążenia, z rozpoznaniem w tym zakresie w 2013 hospitalizowanych było 91,54 osoby na 10 tys. mieszkańców woj. śląskiego. Jest ona także jedną z głównych przyczyn zgonów w zakresie chorób układu krążenia, z jej powodu w 2012 roku w woj. śląskim zmarło 13,04 osoby na 10 tys. mieszkańców. choroby naczyń mózgowych (I60-I69), które były relatywnie częstym powodem hospitalizacji w 2013 roku (38,90 osób na 10 tys. mieszkańców) oraz częstym powodem zgonów w roku 2012 (9,60 osoby na 10 tys. mieszkańców). chorobę nadciśnieniową (I10-I15), która jest najczęściej stwierdzaną chorobą układu krążenia wśród osób w wieku 19 lat i więcej będących pod opieką lekarza POZ, w 2013 roku stwierdzono ją u 1027,3 osoby na 10 tys. mieszkańców, dla porównania choroby układu krążenia ogółem stwierdzono u 1504,6 osoby na 10 tys. mieszkańców. Nowotwory (C00-D48) Do chorób stanowiących istotny problem woj. śląskiego zaliczyć można także nowotwory, które są drugą w kolejności przyczyną hospitalizacji (nie licząc kategorii czynników wpływających na stan zdrowia i kontakt ze służbą zdrowia, w której znajdują się osoby hospitalizowane okolicznościach innych niż choroby, urazy i przyczyny zewnętrzne) w 2013 roku z rozpoznaniem nowotworów w woj. śląskim hospitalizowanych było 183,4 osoby na 10 tys. mieszkańców. W latach w woj. śląskim występował systematyczny spadek liczby hospitalizacji osób z nowotworami z 273,2 osoby na 10 tys. mieszkańców w 2007 roku do 161,8 osoby na 10 tys. mieszkańców w roku 2012, co pozostaje w zgodzie z ogólnopolską tendencją, natomiast w roku 2013 nastąpił wzrost hospitalizacji z rozpoznaniem nowotworu. Choroby nowotworowe są także drugą w kolejności przyczyną zgonów w woj. śląskim, w 2012 roku z powodów nowotworów zmarło 28,39 osoby na 10 tys. mieszkańców współczynnik ten jest nieco wyższy od ogólnopolskiego, który wynosi 25,63 osoby na 10 tys. mieszkańców. Choroby nowotworowe są kategorią wewnętrznie zróżnicowaną pod względem rozpowszechnienia, stąd konieczność bardziej szczegółowej analizy w tym zakresie, która stała się przedmiotem kolejnego wykresu. 20

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme Pracownia Naukowo-Edukacyjna Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme and the contribution by ESF funds towards the results achieved within specific

Bardziej szczegółowo

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami Seweryn SPAŁEK Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami MONOGRAFIA Wydawnictwo Politechniki Śląskiej Gliwice 2004 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 5 1. ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI W ORGANIZACJI 13 1.1. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Tworzenie zintegrowanych strategii miejskich. Creation of integrated urban strategies? the example of the Krakow Functional Area

Tworzenie zintegrowanych strategii miejskich. Creation of integrated urban strategies? the example of the Krakow Functional Area ZRÓWNOWAŻONY ROZWÓJ OBSZARÓW MIEJSKICH W KRAJACH CZŁONKOWSKICH UE W LATACH 2014-2020 29 września 1 października 2015 r. Sesja warsztatowa - Zintegrowane Strategie Miejskie tworzenie i realizacja Tworzenie

Bardziej szczegółowo

Umowa o współpracy ponadnarodowej

Umowa o współpracy ponadnarodowej Wzór minimalnego zakresu umowy o współpracy ponadnarodowej w ramach PO KL Umowa o współpracy ponadnarodowej Nazwa Programu Operacyjnego w Polsce: : Numer i nazwa Priorytetu: Numer i nazwa Działania: Numer

Bardziej szczegółowo

Możliwości rozwoju profilaktyki zdrowotnej z wykorzystaniem środków Europejskiego Funduszu Społecznego

Możliwości rozwoju profilaktyki zdrowotnej z wykorzystaniem środków Europejskiego Funduszu Społecznego Możliwości rozwoju profilaktyki zdrowotnej z wykorzystaniem środków Europejskiego Funduszu Społecznego Warszawa, 24.02.2015 r. Małgorzata Zadorożna Zastępca Dyrektora Departamentu Funduszy Europejskich

Bardziej szczegółowo

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Projekt finansowany Fundusze Europejskie z budżetu państwa dla rozwoju oraz ze Polski środków Wschodniej Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society Prof. Piotr Bledowski, Ph.D. Institute of Social Economy, Warsaw School of Economics local policy, social security, labour market Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing

Bardziej szczegółowo

MODEL PROGRAMU PROMOCJI ZDROWIA I/LUB PROFILAKTYKI CHORÓB

MODEL PROGRAMU PROMOCJI ZDROWIA I/LUB PROFILAKTYKI CHORÓB MODEL PROGRAMU PROMOCJI ZDROWIA I/LUB PROFILAKTYKI CHORÓB Uwaga: Każdy z powiatów uprawniony do udziału w naborze może złożyć tylko jeden wniosek. Jednocześnie, dany powiat może być partnerem w nieograniczonej

Bardziej szczegółowo

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Piąte spotkanie grupy partnerskiej w Katowicach (Polska) 19-20 maj 2015 Program Uczenie się przez całe życie Grundtvig Tytył projektu: Osoby 50+ na rynku

Bardziej szczegółowo

No matter how much you have, it matters how much you need

No matter how much you have, it matters how much you need CSR STRATEGY KANCELARIA FINANSOWA TRITUM GROUP SP. Z O.O. No matter how much you have, it matters how much you need Kancelaria Finansowa Tritum Group Sp. z o.o. was established in 2007 we build trust among

Bardziej szczegółowo

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł)

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) Financial support for start-uppres Where to get money? - Equity - Credit - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) - only for unymployed people - the company must operate minimum

Bardziej szczegółowo

Mój region w Europie. Urząd Marszałkowski w Toruniu Departament Polityki Regionalnej

Mój region w Europie. Urząd Marszałkowski w Toruniu Departament Polityki Regionalnej Mój region w Europie Urząd Marszałkowski w Toruniu Departament Polityki Regionalnej Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia na wykonanie badania pt. Ocena potencjału rynkowego marki Regionalnego Programu

Bardziej szczegółowo

Plan działania na lata 2014-2015

Plan działania na lata 2014-2015 Plan działania na lata 2014-2015 PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI INFORMACJE O INSTYTUCJI POŚREDNICZĄCEJ Numer i nazwa Priorytetu Instytucja Pośrednicząca Adres korespondencyjny VI. Rynek pracy otwarty

Bardziej szczegółowo

Departament Polityki Regionalnej, Wydział Zarządzania RPO, Biuro Ewaluacji RPO. Toruń, 4 październik 2011r.

Departament Polityki Regionalnej, Wydział Zarządzania RPO, Biuro Ewaluacji RPO. Toruń, 4 październik 2011r. Rekomendacje dotyczące akcji informacyjnej o komplementarności z badania ewaluacyjnego pt. Analiza efektów komplementarności wsparcia pomiędzy projektami dofinansowanymi w ramach programów z perspektywy

Bardziej szczegółowo

The list of 20 abstracts, prepared in March 2005 CIS (994-1013) [Nr 31]

The list of 20 abstracts, prepared in March 2005 CIS (994-1013) [Nr 31] The list of 20 abstracts, prepared in March 2005 CIS (994-1013) [Nr 31] 994. pracy w Polsce do standardów Unii Europejskiej : Część A. Program realizacji badań naukowych i prac rozwojowych 1.01 31.12.2002.

Bardziej szczegółowo

Implementation of the JEREMIE initiative in Poland. Prague, 8 November 2011

Implementation of the JEREMIE initiative in Poland. Prague, 8 November 2011 Implementation of the JEREMIE initiative in Poland Prague, 8 November 2011 Poland - main beneficiary of EU structural funds - 20% of allocation within cohesion policy (EUR 67 bln) Over EUR 10 bln of NSRF

Bardziej szczegółowo

Karta oceny merytorycznej wniosku o dofinansowanie projektu konkursowego PO KL 1

Karta oceny merytorycznej wniosku o dofinansowanie projektu konkursowego PO KL 1 Załącznik 4 - Karta oceny merytorycznej wniosku o dofinansowanie projektu konkursowego PO KL Karta oceny merytorycznej wniosku o dofinansowanie projektu konkursowego PO KL 1 NR WNIOSKU KSI: INSTYTUCJA

Bardziej szczegółowo

Iwona Nurzyńska. Fundusze Unii Europejskiej a system finansowania inwestycji ze środków publicznych w Polsce

Iwona Nurzyńska. Fundusze Unii Europejskiej a system finansowania inwestycji ze środków publicznych w Polsce Iwona Nurzyńska Fundusze Unii Europejskiej a system finansowania inwestycji ze środków publicznych w Polsce Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa Polskiej Akademii Nauk Warszawa 2011 Iwona Nurzyńska European

Bardziej szczegółowo

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS.

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. Strona 1 1. Please give one answer. I am: Students involved in project 69% 18 Student not involved in

Bardziej szczegółowo

Kliknij ikonę, aby dodać obraz

Kliknij ikonę, aby dodać obraz Kliknij ikonę, aby dodać obraz Samorządowe programy zdrowotne - wyzwanie organizacyjne i edukacyjne Marek Wójcik Warszawa, 16 kwietnia 2013r. Program zdrowotny zadanie własne jednostek samorządu terytorialnego

Bardziej szczegółowo

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond.

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond. Project CARETRAINING PROJECT EVALUATION QUESTIONNAIRE Projekt CARETRAINING KWESTIONARIUSZ EWALUACJI PROJEKTU Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project

Bardziej szczegółowo

Program budowy infrastruktury informacji przestrzennej (IIP) w Ministerstwie Zdrowia (MZ)

Program budowy infrastruktury informacji przestrzennej (IIP) w Ministerstwie Zdrowia (MZ) Program budowy infrastruktury informacji przestrzennej (IIP) w Ministerstwie Zdrowia (MZ) 1. WIADOMOŚCI WSTĘPNE 1.1 CHARAKTERYSTYKA ORGANU WIODĄCEGO 1) Stanowisko, imię i nazwisko, dane adresowe organu

Bardziej szczegółowo

PRIORYTETY I DZIAŁANIA EFS PROPOZYCJA

PRIORYTETY I DZIAŁANIA EFS PROPOZYCJA Tablica Działania EFS w ramach SOP Działanie (obszar interwencji) 1.1. Rozwój i modernizacja instrumentów i instytucji rynku 1.2. Wspieranie młodzieży poszukującej zarządzająca (Managing authority) EFS

Bardziej szczegółowo

Wytyczne w zakresie systemu ewaluacji polityki spójności oraz realizacji ewaluacji programów operacyjnych perspektywy 2014-20

Wytyczne w zakresie systemu ewaluacji polityki spójności oraz realizacji ewaluacji programów operacyjnych perspektywy 2014-20 Wytyczne w zakresie systemu ewaluacji polityki spójności oraz realizacji ewaluacji programów operacyjnych perspektywy 2014-20 Proces zatwierdzania wytycznych w MIR Wytyczne KJE Proces zatwierdzania w MIR

Bardziej szczegółowo

Diagnoza i analiza funkcjonowania formalnych i nieformalnych instytucji opieki w Polsce

Diagnoza i analiza funkcjonowania formalnych i nieformalnych instytucji opieki w Polsce Projekt: Formalne i nieformalne instytucje opieki w Polsce. Etap pierwszy prac Diagnoza i analiza funkcjonowania formalnych i nieformalnych instytucji opieki w Polsce Potrzeby informacyjne interesariuszy

Bardziej szczegółowo

Cele Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki CELE SZCZEGÓŁOWE

Cele Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki CELE SZCZEGÓŁOWE Cele Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Cel 1: Cel 2: Cel 3: Cel 4: Cel 5: Cel 6: Celem głównym Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki jest: Wzrost poziomu zatrudnienia i spójności społecznej CELE SZCZEGÓŁOWE

Bardziej szczegółowo

Rola miast w polityce spójności

Rola miast w polityce spójności Rola miast w polityce spójności Plan prezentacji 1. Zintegrowane Inwestycje Terytorialne podstawy prawne i cele wdrażania instrumentu 2. Zintegrowane Inwestycje Terytorialne Warszawskiego Obszaru Funkcjonalnego

Bardziej szczegółowo

Raport końcowy. Ocena skuteczności wybranych programów profilaktycznych w ramach Poddziałania 2.3.1 PO KL

Raport końcowy. Ocena skuteczności wybranych programów profilaktycznych w ramach Poddziałania 2.3.1 PO KL Raport końcowy Ocena skuteczności wybranych programów profilaktycznych w ramach Badanie ewaluacyjne współfinansowane przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Spis treści 1. Streszczenie...

Bardziej szczegółowo

Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w ramach EFS 2014-2020. Warszawa 12.12.2014

Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w ramach EFS 2014-2020. Warszawa 12.12.2014 Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w ramach EFS 2014-2020 Warszawa 12.12.2014 Fundusze Strukturalne 2014-2020 Polityki horyzontalne Rozporządzenie ogólne 2014-2020 zasadę równości szans płci i równości

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA na przeprowadzenie badania ewaluacyjnego Ocena systemu monitorowania postępu rzeczowego wraz z oszacowaniem wartości docelowych wskaźników mierzonych na poziomie

Bardziej szczegółowo

KRAJOWE BIURO DS. PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII

KRAJOWE BIURO DS. PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII KRAJOWE BIURO DS. PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII Przeciwdziałanie uzależnieniom behawioralnym w Polsce w kontekście ustawy o grach hazardowych. Warszawa, 25-26 listopada 2014 r. Regulacje Prawne - Fundusz

Bardziej szczegółowo

Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych. Radlin, 14 marca 2014 r.

Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych. Radlin, 14 marca 2014 r. Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych Radlin, 14 marca 2014 r. Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych Cele Obserwatoriów Specjalistycznych 1. Wsparcie i usprawnienie zarządzania

Bardziej szczegółowo

Mężczyzna 45+ Projekt realizowany jest przez Departament Polityki Zdrowotnej Ministerstwa Zdrowia w latach 2010-2013

Mężczyzna 45+ Projekt realizowany jest przez Departament Polityki Zdrowotnej Ministerstwa Zdrowia w latach 2010-2013 Mężczyzna 45+ Projekt realizowany jest przez Departament Polityki Zdrowotnej Ministerstwa Zdrowia w latach 2010-2013 Partnerem projektu jest Centrum Onkologii Instytut im. Marii Skłodowskiej Curie w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Prezentacja raportu metodologicznego

Prezentacja raportu metodologicznego Ocena skuteczności i efektywności instytucji uczestniczących we wdraŝaniu priorytetów VIII i IX, w tym procesu komunikacji Prezentacja raportu metodologicznego Urząd Marszałkowski Województwa Lubelskiego

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Tworzenie ankiety Udostępnianie Analiza (55) Wyniki

Bardziej szczegółowo

Minister Infrastruktury i Rozwoju

Minister Infrastruktury i Rozwoju MIiR/H2014-2020/ / /2015 Minister Infrastruktury i Rozwoju Wytyczne w zakresie realizacji przedsięwzięć z udziałem środków Europejskiego Funduszu Społecznego w obszarze zdrowia na lata 2014-2020 (projekt

Bardziej szczegółowo

Tytuł projektu: Osoby 50 + na rynku pracy Project title: People over 50 on the labour market

Tytuł projektu: Osoby 50 + na rynku pracy Project title: People over 50 on the labour market Dzień dobry Good morning Hyvää huomenta Buenos dĺas Projekt Partnerski Grundtviga Spotkanie w Katowicach 26-29 Listopad 2013 Grundtvig partnership project Kick off meeting in Katowice 26 29 November 2013

Bardziej szczegółowo

The average number of people in a household receiving social benefits in relation to the average number of persons per household

The average number of people in a household receiving social benefits in relation to the average number of persons per household CENTRAL STATISTICAL OFFICE STATISTICAL OFFICE IN KATOWICE Sustainable Development Indicators. Regional module The average number of people in a household receiving social benefits in relation to the average

Bardziej szczegółowo

Rewitalizacja. Komplementarny proces. Kompleksowa zmiana

Rewitalizacja. Komplementarny proces. Kompleksowa zmiana Rewitalizacja. Komplementarny proces. Kompleksowa zmiana Rewitalizacja to wyprowadzanie ze stanu kryzysowego obszarów zdegradowanych poprzez działania całościowe, obejmujące różne sfery życia. Sama definicja

Bardziej szczegółowo

SKUTECZNE ZARZDZANIE OCHRONĄ ZDROWIA Warunki brzegowe i analiza otoczenia. Grzegorz Ziemniak

SKUTECZNE ZARZDZANIE OCHRONĄ ZDROWIA Warunki brzegowe i analiza otoczenia. Grzegorz Ziemniak SKUTECZNE ZARZDZANIE OCHRONĄ ZDROWIA Warunki brzegowe i analiza otoczenia Grzegorz Ziemniak Odrobina historii Narodowy Program Zdrowia 2007-2015 Cele strategiczne Obszary priorytetowe: Zmniejszenie zachorowalności

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W WOJEWÓDZTWIE PODLASKIM NA LATA 2014 2018

PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W WOJEWÓDZTWIE PODLASKIM NA LATA 2014 2018 Załącznik do Uchwały Nr XXXVIII/452/14 Sejmiku Województwa Podlaskiego z dnia 31 marca 2014 r. PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII W WOJEWÓDZTWIE PODLASKIM NA LATA 2014 2018 Białystok 2014 SPIS TREŚCI

Bardziej szczegółowo

Ocena ex ante projektu Strategii Rozwoju Województwa 2011-2020

Ocena ex ante projektu Strategii Rozwoju Województwa 2011-2020 Ocena ex ante projektu Strategii Rozwoju Województwa 2011-2020 Zakres, metodologia i wyniki ewaluacji Jakub Szymański Dyrektor Departamentu Polityki Regionalnej UMWM 10modułów oceny ex ante 1. Ocena Strategii

Bardziej szczegółowo

HCV. Rola samorządów w profilaktyce i diagnostyce

HCV. Rola samorządów w profilaktyce i diagnostyce Opis projektu HCV. Rola samorządów i diagnostyce Projekt cyklu debat edukacyjnych z interesariuszami systemu ochrony zdrowia w obszarze profilaktyki wzwc DOBRE PROGRAMY ZDROWOTNE.PL Kraków 2015 HCV. Rola

Bardziej szczegółowo

Plan of Study : call for 2012/2013 and subsequent PUBLIC HEALTH ADMINISTRATION YEAR I. 1. Subject to choose from (university-wide) 1 15 15

Plan of Study : call for 2012/2013 and subsequent PUBLIC HEALTH ADMINISTRATION YEAR I. 1. Subject to choose from (university-wide) 1 15 15 Plan of Study : call for 0/0 and subsequent Field of study: Specialty: Type of study: System: Academic year: PUBLIC HEALTH PUBLIC HEALTH ADMINISTRATION I degree full-time 0/0 and subsequent YEAR I NUMBER

Bardziej szczegółowo

Z Tobą pójdę dalej program wsparcia dla dzieci z powiatu siedleckiego POKL.09.01.02-14-138/12-00

Z Tobą pójdę dalej program wsparcia dla dzieci z powiatu siedleckiego POKL.09.01.02-14-138/12-00 Załącznik nr 6 do procedur zarządzania projektem ZASADY INFORMACJI I PROMOCJI W PROJEKCIE Z Tobą pójdę dalej program wsparcia dla dzieci z powiatu siedleckiego POKL.09.01.02-14-138/12-00 PRIORYTET IX DZIAŁANIE

Bardziej szczegółowo

ROLA UNIJNYCH PROJEKTÓW SZKOLENIOWYCH W ROZWOJU KWALIFIKACJI ZAWODOWYCH PRACOWNIKÓW PRZEDSIĘBIORSTW 1

ROLA UNIJNYCH PROJEKTÓW SZKOLENIOWYCH W ROZWOJU KWALIFIKACJI ZAWODOWYCH PRACOWNIKÓW PRZEDSIĘBIORSTW 1 Agnieszka Syrocka-Sijka Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu ROLA UNIJNYCH PROJEKTÓW SZKOLENIOWYCH W ROZWOJU KWALIFIKACJI ZAWODOWYCH PRACOWNIKÓW PRZEDSIĘBIORSTW 1 Wprowadzenie Strategicznym zasobem

Bardziej szczegółowo

Sektor ekonomii społecznej w województwie kujawsko-pomorskim

Sektor ekonomii społecznej w województwie kujawsko-pomorskim 1 Sektor ekonomii społecznej w województwie kujawsko-pomorskim Regionalne Centrum Ekonomii Społecznej raport z działalności 2010-2011 Toruń, maj 2011 roku Projekt jest współfinansowany ze środków Unii

Bardziej szczegółowo

Space for your logo, a photograph etc. Action 3.3.1 (WBU) www.viaregiaplus.eu

Space for your logo, a photograph etc. Action 3.3.1 (WBU) www.viaregiaplus.eu Space for your logo, a photograph etc. Action 3.3.1 (WBU) THE ANALYSIS CONCERNING THE DESIGNATION OF THE ROUTE THAT INTEGRATES THE SOUTH OF THE LOWER SILESIA PROVINCE TOGETHER WITH NORTH - SOUTHLINKS Analiza

Bardziej szczegółowo

Plan działania na lata 2014-2015

Plan działania na lata 2014-2015 Plan działania na lata 204-205 PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI INFORMACJE O INSTYTUCJI ZARZĄDZAJĄCEJ Numer i nazwa Priorytetu Instytucja Zarządzająca Adres korespondencyjny V. Dobre rządzenie Województwo

Bardziej szczegółowo

Realizacja projektów w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 z uwzględnieniem zagadnień pomocy de minimis.

Realizacja projektów w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 z uwzględnieniem zagadnień pomocy de minimis. Realizacja projektów w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 z uwzględnieniem zagadnień pomocy de minimis. Czas trwania szkolenia: 24h (3 x 8h) Szkolenie zamknięte Sesje szkoleniowe: trzy jednodniowe

Bardziej szczegółowo

Samorządowy program zdrowotny zasady przygotowania i proces oceny w Agencji Oceny Technologii Medycznych

Samorządowy program zdrowotny zasady przygotowania i proces oceny w Agencji Oceny Technologii Medycznych Samorządowy program zdrowotny zasady przygotowania i proces oceny w Agencji Oceny Technologii Medycznych Rafał Rdzany Kierownik Działu Programów Zdrowotnych, WOT Agencja Oceny Technologii Medycznych Konferencja

Bardziej szczegółowo

Konferencja Rozwój lokalny kierowany przez społeczność w przyszłej perspektywie finansowej na lata 2014-2020 25.06.2013

Konferencja Rozwój lokalny kierowany przez społeczność w przyszłej perspektywie finansowej na lata 2014-2020 25.06.2013 Instrument CLLD w perspektywie finansowej 2014-2020 we wdrażaniu Europejskich Funduszy Strukturalnych i Inwestycyjnych i jego praktyczne zastosowanie w polityce spójności Konferencja Rozwój lokalny kierowany

Bardziej szczegółowo

Udar. Każdy pacjent jest ważny

Udar. Każdy pacjent jest ważny Opis projektu Udar. Każdy pacjent jest ważny DOBRE PROGRAMY ZDROWOTNE.PL Warszawa 2015 wersja 1.00 Dotyczy: cyklu debat uświadamiających wagę problemu udarów, rolę samorządów w profilaktyce udarów, skalę

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers 1 z 7 2015-05-14 18:32 Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers Tworzenie ankiety Udostępnianie

Bardziej szczegółowo

EUROPEAN REGIONAL DEVELOPMENT FUND. Międzyregionalny Program INTERREG EUROPA

EUROPEAN REGIONAL DEVELOPMENT FUND. Międzyregionalny Program INTERREG EUROPA INTERREG EUROPA 2014-2020 EUROPEAN REGIONAL DEVELOPMENT FUND Międzyregionalny Program INTERREG EUROPA Warszawa Katowice, - 8 października 24 listopada 2014 Obszar współpracy i budżet 30 państw - UE-28

Bardziej szczegółowo

KRYTYCZNA ANALIZA POLITYKI ZDROWOTNEJ W ZAKRESIE PRZEKSZTAŁCANIA SZPITALI PUBLICZNYCH W SPÓŁKI PRAWA HANDLOWEGO

KRYTYCZNA ANALIZA POLITYKI ZDROWOTNEJ W ZAKRESIE PRZEKSZTAŁCANIA SZPITALI PUBLICZNYCH W SPÓŁKI PRAWA HANDLOWEGO Zarządzanie Publiczne vol. 4(13) pp. 49-64 Kraków 2011 Published online February 10, 2012 KRYTYCZNA ANALIZA POLITYKI ZDROWOTNEJ W ZAKRESIE PRZEKSZTAŁCANIA SZPITALI PUBLICZNYCH W SPÓŁKI PRAWA HANDLOWEGO

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI 2007-2013 JAKO INSTRUMENT KSZTAŁTUJĄCY RYNEK PRACY W WOJEWÓDZTWIE PODLASKIM

PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI 2007-2013 JAKO INSTRUMENT KSZTAŁTUJĄCY RYNEK PRACY W WOJEWÓDZTWIE PODLASKIM Agnieszka Zalewska-Bochenko Uniwersytet w Białymstoku PROGRAM OPERACYJNY KAPITAŁ LUDZKI 2007-2013 JAKO INSTRUMENT KSZTAŁTUJĄCY RYNEK PRACY W WOJEWÓDZTWIE PODLASKIM Wprowadzenie Środki finansowe pochodzące

Bardziej szczegółowo

MR/H2014-2020/33(1)/12 /2015. Minister Rozwoju

MR/H2014-2020/33(1)/12 /2015. Minister Rozwoju MR/H2014-2020/33(1)/12 /2015 Minister Rozwoju Wytyczne w zakresie realizacji przedsięwzięć z udziałem środków Europejskiego Funduszu Społecznego w obszarze zdrowia na lata 2014-2020 (ZATWIERDZAM) -/- Mateusz

Bardziej szczegółowo

A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY

A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY ODMIENNE PODEJŚCIE JAK NAWIGOWAĆ W OBECNYCH NURTACH I RUCHACH, KTÓRE

Bardziej szczegółowo

Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu

Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu Time for changes! Vocational activisation young unemployed people aged 15 to 24 Projekt location Ząbkowice Śląskie project produced in cooperation with Poviat Labour Office

Bardziej szczegółowo

PROGRAM. Partnerskie Projekty Szkół Program sektorowy Programu Uczenie się przez całe życie. Tytuł projektu: My dream will change the world

PROGRAM. Partnerskie Projekty Szkół Program sektorowy Programu Uczenie się przez całe życie. Tytuł projektu: My dream will change the world PROGRAM Partnerskie Projekty Szkół Program sektorowy Programu Uczenie się przez całe życie Tytuł projektu: My dream will change the world Państwa partnerskie: Hiszpania i Włochy Czas realizacji projektu:

Bardziej szczegółowo

Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia

Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia Katedra Rynku Transportowego Sustainable mobility: strategic challenge for Polish cities on the example of city of Gdynia dr Marcin Wołek Department of Transportation Market University of Gdansk Warsaw,

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia Dla zamówienia publicznego poniżej 14 000 EUR brutto

Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia Dla zamówienia publicznego poniżej 14 000 EUR brutto Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia Dla zamówienia publicznego poniżej 14 000 EUR brutto 1. Temat badania 2. Tło Ewaluacja komponentu wolontariatu długoterminowego wdrażanego w latach 2012-2013 w ramach

Bardziej szczegółowo

Panel ekspertów wprowadzenie do projektu. Łódź, listopad 2012 r.

Panel ekspertów wprowadzenie do projektu. Łódź, listopad 2012 r. Przeprowadzenie badania sytuacji technologicznej Województwa Łódzkiego wraz z przygotowaniem 5 raportów tematycznych oraz opracowanie Regionalnej Strategii Innowacji dla Województwa Łódzkiego LORIS 2030

Bardziej szczegółowo

Programy zdrowotne w praktyce. Współpraca z placówkami medycznymi Małgorzata Stelmach - Fundacja MSD dla Zdrowia Kobiet Warszawa, 21 kwietnia 2015

Programy zdrowotne w praktyce. Współpraca z placówkami medycznymi Małgorzata Stelmach - Fundacja MSD dla Zdrowia Kobiet Warszawa, 21 kwietnia 2015 FORUM INNOWACYJNA OCHRONA ZDROWIA Programy zdrowotne w praktyce. Współpraca z placówkami medycznymi Małgorzata Stelmach - Fundacja MSD dla Zdrowia Kobiet Warszawa, 21 kwietnia 2015 Fundacja MSD dla Zdrowia

Bardziej szczegółowo

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce Sustainable Urban Mobility Planning Poland Wprowadzenie Introduction Wyzwania polityki UE w zakresie transportu miejskiego Zatłoczenie centrów miast

Bardziej szczegółowo

Erasmus+ praktyki 2014/2015 spotkanie organizacyjne. 19.01.2015, Wrocław

Erasmus+ praktyki 2014/2015 spotkanie organizacyjne. 19.01.2015, Wrocław spotkanie organizacyjne 19.01.2015, Wrocław I Wypełnienie dokumentów II Przed wyjazdem na praktyki III Po przyjeździe na miejsce praktyk IV Po powrocie z praktyk V Uwagi końcowe I Wypełnienie dokumentów:

Bardziej szczegółowo

1. OPIS PRZEDMIOTU BADANIA. 1.1. Kontekst i uzasadnienie realizacji badania

1. OPIS PRZEDMIOTU BADANIA. 1.1. Kontekst i uzasadnienie realizacji badania Opis przedmiotu zamówienia na wykonanie usługi analizy spójności sieci oraz badania współpracy Regionalnych Ośrodków EFS, Instytucji Pośredniczących (IP), Instytucji Pośredniczących II stopnia (IP II),

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1. Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia na wykonanie badania ewaluacyjnego pn.

Załącznik nr 1. Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia na wykonanie badania ewaluacyjnego pn. Załącznik nr 1 Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia na wykonanie badania ewaluacyjnego pn. Ocena skuteczności wybranych programów profilaktycznych w ramach Poddziałania 2.3.1 PO KL I. Cele badania Ocenie

Bardziej szczegółowo

Working Tax Credit Child Tax Credit Jobseeker s Allowance

Working Tax Credit Child Tax Credit Jobseeker s Allowance Benefits Depending on your residency status (EU citizen or not) there are various benefits available to help you with costs of living. A8 nationals need to have been working for a year and be registered

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Urząd Pracy w Poznaniu

Wojewódzki Urząd Pracy w Poznaniu Wojewódzki Urząd Pracy w Poznaniu PYTANIA ZGŁASZANE W TRAKCIE SPOTKANIA INFORMACYJNEGO W RAMACH DOKUMENTACJI KONKURSOWEJ Z PODDZIAŁANIA 6.1.1 PO KL (konkurs zamknięty nr 1/PO KL/6/E.1.1/12 na projekty

Bardziej szczegółowo

Obecnie ze środków Działania 2.3 Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki realizowane są następujące projekty:

Obecnie ze środków Działania 2.3 Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki realizowane są następujące projekty: Szanowni Państwo, Rekomenduję Państwu publikację poświęconą wykorzystaniu środków unijnych przewidzianych w Działaniu 2.3 Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Wzmocnienie potencjału zdrowia osób pracujących

Bardziej szczegółowo

Polska Liga Walki z Rakiem. Międzynarodowe inspiracje

Polska Liga Walki z Rakiem. Międzynarodowe inspiracje Polska Liga Walki z Rakiem Międzynarodowe inspiracje Stowarzyszenie Europejskich Lig Walki z Rakiem (ECL) www.europeancancerleagues.org Bruksela, Belgia info@europeancancerleagues.org ECL WIZJA: Europa

Bardziej szczegółowo

Brygida Beata Cupiał. Keywords: competitiveness, innovativeness, small and medium-sized enterprises, regional support policy

Brygida Beata Cupiał. Keywords: competitiveness, innovativeness, small and medium-sized enterprises, regional support policy Zarządzanie Publiczne, 2(18)/2012, s. 75-85 Kraków 2012 Published online September 10, 2012 doi: 10.4467/20843968ZP. 12.012.0536 Wsparcie konkurencyjności małych i średnich przedsiębiorstw w województwie

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Nowelizacja art. 7 ustawy z dnia 1 lipca 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego Narodowy program zwalczania chorób nowotworowych (Dz. U. Nr 143, poz. 1200), zwana dalej,,ustawą,

Bardziej szczegółowo

Zaproszenie do złożenia oferty na: Usługę ewaluacji zewnętrznej. projektu innowacyjnego testującego pt.: 50+ doświadczenie

Zaproszenie do złożenia oferty na: Usługę ewaluacji zewnętrznej. projektu innowacyjnego testującego pt.: 50+ doświadczenie Zaproszenie do złożenia oferty na: Usługę ewaluacji zewnętrznej projektu innowacyjnego testującego pt: 50+ doświadczenie Warszawa, 01 grudnia 2014 r Zamawiający: Agrotec Polska sp z oo, ul Dzika 19/23

Bardziej szczegółowo

Polska Szkoła Weekendowa, Arklow, Co. Wicklow KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM

Polska Szkoła Weekendowa, Arklow, Co. Wicklow KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM 1. Imię i nazwisko dziecka / Child's name... 2. Adres / Address... 3. Data urodzenia / Date of birth... 4. Imię i nazwisko matki /Mother's name... 5. Adres

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie strategiczne województwem

Zarządzanie strategiczne województwem IV Warsztaty Strategiczne Zespołu ds. aktualizacji SRWM do 2020 Zarządzanie strategiczne województwem Zadania na lata 2010-2012 Jacek Woźniak Dyrektor Departamentu Polityki Regionalnej UMWM 4 września

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o.

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. PROGRAM STAŻU Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. Miejsce odbywania stażu / Legal address Muchoborska 8, 54-424 Wroclaw Stanowisko, obszar działania/

Bardziej szczegółowo

Effective Governance of Education at the Local Level

Effective Governance of Education at the Local Level Effective Governance of Education at the Local Level Opening presentation at joint Polish Ministry OECD conference April 16, 2012, Warsaw Mirosław Sielatycki Ministry of National Education Doskonalenie

Bardziej szczegółowo

Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich

Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich realizuje projekt Wyrównywanie szans na rynku pracy dla osób 50+ nr UDA-POKL.01.01.00-00-018/10-03 Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich jest

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Śląskiego na lata 2007-2013 Rola Instytucji Zarządzającej Programem

Regionalny Program Operacyjny Województwa Śląskiego na lata 2007-2013 Rola Instytucji Zarządzającej Programem Regionalny Program Operacyjny Województwa Śląskiego na lata 2007-2013 Rola Instytucji Zarządzającej Programem Województwo Śląskie - charakterystyka Powierzchnia: 12 334 km 2 niecałe 4% powierzchni Polski

Bardziej szczegółowo

Rodzaje umów i formy oddelegowania w międzynarodowych projektach badawczych

Rodzaje umów i formy oddelegowania w międzynarodowych projektach badawczych Mobilność międzynarodowa w świetle przepisów prawa polskiego Warszawa 22 listopada 2012 Rodzaje umów i formy oddelegowania w międzynarodowych projektach badawczych Prelegent: Anna Dorodzińska Krajowy Punkt

Bardziej szczegółowo

Pomoc instytucjonalna dla młodzieży straumatyzowanej w województwie pomorskim. Prezentacja wyników badań. Lech Kalita

Pomoc instytucjonalna dla młodzieży straumatyzowanej w województwie pomorskim. Prezentacja wyników badań. Lech Kalita PI Centrum Pomocy Psychotraumatologicznej w woj. Pomorskim Innowacyjny model wspierania młodzieży straumatyzowanej z wykorzystaniem doświadczeń niemieckich Nr projektu : POKL.07.02.02-22-011/11 Pomoc instytucjonalna

Bardziej szczegółowo

Typ projektu ( REALIZACJA PROGRAMÓW STYPENDIALNYCH (PROJEKT POZAKONKURSOWY )) kształcenie uczniów

Typ projektu ( REALIZACJA PROGRAMÓW STYPENDIALNYCH (PROJEKT POZAKONKURSOWY )) kształcenie uczniów Załącznik nr 1 do Uchwały nr 7/2015 Komitetu Monitorującego Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego na lata 2014-2020 KRYTERIA DOSTĘPU Poddziałanie 10.1.3(10i) Typ projektu ( REALIZACJA

Bardziej szczegółowo

6. FORMULARZ DLA OGŁOSZENIODAWCÓW INSTYTUCJA: UNIWERSYTET OPOLSKI-INSTYTUT NAUK PEDAGOGICZNYCH

6. FORMULARZ DLA OGŁOSZENIODAWCÓW INSTYTUCJA: UNIWERSYTET OPOLSKI-INSTYTUT NAUK PEDAGOGICZNYCH 6. FORMULARZ DLA OGŁOSZENIODAWCÓW INSTYTUCJA: UNIWERSYTET OPOLSKI-INSTYTUT NAUK PEDAGOGICZNYCH MIASTO: OPOLE STANOWISKO: ADIUNKT DYSCYPLINA NAUKOWA: PEDAGOGIKA, SPECJALNOŚĆ-PRACA SOCJALNA DATA OGŁOSZENIA:...20

Bardziej szczegółowo

Roczny plan działań informacyjnych i promocyjnych WRPO na rok 2009

Roczny plan działań informacyjnych i promocyjnych WRPO na rok 2009 Roczny plan działań informacyjnych i promocyjnych WRPO na rok 2009 Spis treści: 1. Wstęp 3 2. Podstawy opracowania Rocznego planu działań 3 3. Cele działań informacyjnych, promocyjnych w 2009 r. 4 4. Zakres

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Finansów Departament Ochrony Interesów Finansowych Unii Europejskiej - Instytucja Audytowa -

Ministerstwo Finansów Departament Ochrony Interesów Finansowych Unii Europejskiej - Instytucja Audytowa - Ministerstwo Finansów Departament Ochrony Interesów Finansowych Unii Europejskiej - Instytucja Audytowa - Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko Audyt Systemu lata 2007-2013 Krajowe ramy prawne

Bardziej szczegółowo

Magdalena Drabek (Politechnika Łódzka) Żaneta Mucha (ESN SGGW) Joanna Jóźwik (FRSE) Warszawa, 27 listopada 2015 r.

Magdalena Drabek (Politechnika Łódzka) Żaneta Mucha (ESN SGGW) Joanna Jóźwik (FRSE) Warszawa, 27 listopada 2015 r. Przygotowanie Porozumienia o programie studiów/praktyki rola studenta, uczelni wysyłającej (wydziałowego i uczelnianego koordynatora Erasmusa+) i uczelni przyjmującej. Magdalena Drabek (Politechnika Łódzka)

Bardziej szczegółowo

Wpływ infrastruktury na zakres diagnostyczny i jakość. usług ug w szpitalu publicznym

Wpływ infrastruktury na zakres diagnostyczny i jakość. usług ug w szpitalu publicznym Wpływ infrastruktury na zakres diagnostyczny i jakość usług ug w szpitalu publicznym Lek. med. Krzysztof Bederski Zastępca Dyrektora ds. Lecznictwa Krakowskiego Szpitala Specjalistycznego im. Jana Pawła

Bardziej szczegółowo

wparcie w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Priorytet VI Działanie 6.1

wparcie w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Priorytet VI Działanie 6.1 Europejski Fundusz Społeczny w województwie mazowieckim w latach 2007-2013 wparcie w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Priorytet VI Działanie 6.1 w latach 2007-2013 Wojewódzki Urząd Pracy w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie wyników projektu badawczego MIR i OECD. w województwie łódzkim

Wykorzystanie wyników projektu badawczego MIR i OECD. w województwie łódzkim Wykorzystanie wyników projektu badawczego MIR i OECD w województwie łódzkim Zbigniew Gwadera Departament ds. PO Kapitał Ludzki Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego Instytucja Pośrednicząca PO KL Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Ocena systemu informacji i promocji w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego. Województwa Podlaskiego na lata 2007 2013 RAPORT KOŃCOWY

Ocena systemu informacji i promocji w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego. Województwa Podlaskiego na lata 2007 2013 RAPORT KOŃCOWY Ocena systemu informacji i promocji w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Podlaskiego na lata 2007 2013 RAPORT KOŃCOWY Katowice, 27 luty 2009r. Raport metodologiczny z badania ewaluacyjnego

Bardziej szczegółowo

dr Janusz Reichel Wydział Zarządzania, Uniwersytet Łódzki ul. Matejki 22/26, ŁÓDŹ 90 237 Pok. 37, tel. (42) 6356339 e-mail: jreichel@uni.lodz.

dr Janusz Reichel Wydział Zarządzania, Uniwersytet Łódzki ul. Matejki 22/26, ŁÓDŹ 90 237 Pok. 37, tel. (42) 6356339 e-mail: jreichel@uni.lodz. * dr Janusz Reichel Wydział Zarządzania, Uniwersytet Łódzki ul. Matejki 22/26, ŁÓDŹ 90 237 Pok. 37, tel. (42) 6356339 e-mail: jreichel@uni.lodz.pl *Zainteresowania: * Zarządzanie strategiczne w różnych

Bardziej szczegółowo

RAMOWY PLAN DZIAŁAŃ W CZĘŚCI DOTYCZĄCEJ KRYTERIÓW WYBORU PROJEKTÓW

RAMOWY PLAN DZIAŁAŃ W CZĘŚCI DOTYCZĄCEJ KRYTERIÓW WYBORU PROJEKTÓW Załącznik nr 4 do Szczegółowego opisu osi priorytetowych RPO WP 2014-2020 Zakres: Europejski Fundusz Społeczny Projekt do konsultacji, 22 maja 2015 r. RAMOWY PLAN DZIAŁAŃ W CZĘŚCI DOTYCZĄCEJ KRYTERIÓW

Bardziej szczegółowo

Proponowany harmonogram współpracy w zakresie wdrażania instrumentu ZIT w ramach RPO WK-P 2014-2020

Proponowany harmonogram współpracy w zakresie wdrażania instrumentu ZIT w ramach RPO WK-P 2014-2020 Proponowany harmonogram współpracy w zakresie wdrażania instrumentu ZIT w ramach RPO WK-P 2014-2020 22 stycznia 2015 r. Departament Rozwoju Regionalnego Urząd Marszałkowski Województwa Kujawsko-Pomorskiego

Bardziej szczegółowo