Waldemar Maciejko Biuro Badań Kryminalistycznych Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego Streszczenie.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Waldemar Maciejko Biuro Badań Kryminalistycznych Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w.maciejko@abw.gov.pl. Streszczenie."

Transkrypt

1 Waldemar Macejko Buro Badań Krymnalstycznych Agencj Bezpeczeństwa Wewnętrznego Wpływ transmsj głosu z wykorzystanem telefon nternetowej VoIP na skuteczność automatycznego systemu krymnalstycznej dentyfkacj mówców opartego na metodze EM-UBM-MAP Streszczene W nnejszej pracy zbadano wpływ transmsj paketowej na skuteczność systemu automatycznej dentyfkacj mówców pracującego w oparcu o bayesowsk klasyfkator LR. Modelowane statystyczne w systeme prowadzone jest z wykorzystanem algorytmów EM-GMM oraz MAP. W badanach założono, że z transmsją paketową wążą sę dwa zjawska: utrata paketów oraz kodowane sygnału. W badanach wykorzystano nektóre kodek audo standardu H.323 ITU-T. Zjawsko utraty paketów przyblżono za pomocą dwustanowego modelu Glberta. Wynk badań przedstawono w postac charakterystyk Tppetta. Słowa kluczowe Voce over Internet Protocol, krymnalstyczna dentyfkacja mówców, model Glberta, utrata paketów, kompresja dźwęku, standard H.323 Wprowadzene Upowszechnene dostępu do Internetu oraz rozwój technolog nternetowych doprowadzły do powstana telefon nternetowej zwanej VoIP (Voce over Internet Protocol). Zaletą tej technolog jest obnżene kosztów połączeń oraz możlwość równoległej transmsj nnych danych. Na śwece rynek usług VoIP bardzo szybko sę rozwja []. Szacuje sę, że w Polsce już 49% użytkownków Internetu korzysta równeż z telefon nternetowej, przy czym najszerzej ta technologa wykorzystywana jest w łącznośc bznesowo-korporacyjnej. Dane te jednoznaczne wskazują na rosnącą rolę tego rodzaju usług telekomunkacyjnych. Rozwój telefon VoIP jest konsekwencją zjawska konwergencj sec usług. Ten postępujący proces defnowany jest jako zespolene wszystkch funkcj kanałów transmsj głosu, obrazu oraz danych w jedną szerokopasmową strukturę opartą na protokole IP. Wpływ zjawsk generowanych w kanale GSM PSTN na skuteczność systemów automatycznego rozpoznawana mówców jest dobrze poznany. Przez ostatne 20 lat prowadzono szereg prac badawczych z tego zakresu. Sprawdzono m.n. wpływ zakłóceń addytywnych mtowanych za pomocą pasmowego szumu bałego kolorowego [2]. Dodatkowo zweryfkowano wpływ zakłóceń nelnowych powstających w mkrofonach [2, 3]. Uzyskane wynk jednoznaczne wskazują, ż zakłócena tego typu ujemne wpływają na skuteczność systemu rozpoznawana. Badanom poddano równeż wpływ metod kompresj sygnału mowy wykorzystywanych w telefon komórkowej m.n. GSM 06.0, GSM GSM oraz wpływ tych metod kodowana na cechy osobncze głosu [4, 5]. Uzyskane wynk pokazują, że badane zjawska prowadzą do spadku skutecznośc systemów rozpoznawana mówców. Stopeń spadku skutecznośc systemu jest uzależnony od zjawska, które wpływa na sygnał mowy. W lteraturze krymnalstycznej brak jest szczegółowej analzy wpływu zjawsk generowanych w sec na skuteczność metod krymnalstycznej dentyfkacj mówców. Dośwadczene autora wskazuje, że nagrana rozmów za pośrednctwem protokołów nternetowych są coraz częścej przedmotem badań fonoskopjnych. Dotychczas prowadzone badana koncentrowały sę przede wszystkm na możlwośc transmsj danych głosowych, a wraz z nm równoległej transmsj danych bometrycznych. W rozwązanu tym akwzycja sygnału mowy oraz modelowane statystyczne odbywają sę po strone abonenta PROBLEMY KRYMINALISTYKI 283()

2 [6]. Właścwy proces dentyfkacj prowadzonej za pomocą systemu automatycznego w takch rozwązanach następuje po strone usługodawcy na podstawe danych przesłanych wraz z sygnałem mowy. Tak węc badana koncentrują sę na typowej aplkacj bometrycznej wykorzystywanej do autoryzacj aktywnośc zlecanych za pośrednctwem ln telefoncznej. Natomast analza fonoskopjna nternetowych rozmów telefoncznych wymaga znajomośc zjawsk występujących w sec IP ch wpływu na sygnał mowy cechy osobncze wraz z nm przenoszone. Celem badań przedstawonych w nnejszej pracy było określene wpływu zjawsk powstających w trakce transmsj sygnału mowy za pośrednctwem telefon nternetowej na skuteczność automatycznego systemu krymnalstycznej dentyfkacj mówców. Transmsja głosu przez seć IP Publczna telefona komutowana (PSTN) oraz telefona komórkowa (GSM) do zestawena połączena wykorzystują komutację łączy (crcut swtchng). Technka ta polega na zajmowanu kolejnych odcnków drog połączenowej mędzy dwoma stacjam na podstawe nformacj sygnalzacyjnych wysyłanych przez stacje żądające połączena. Po zestawenu całej drog połączenowej ze stacj docelowej wysyłana jest nformacja sygnalzacyjna o utworzenu połączena. Dopero po tej faze następuje transmsja danych. Utworzona droga pozostaje tylko do użytku stacj, które zancjowały połączene, aż do chwl rozłączena [7]. Perwszym standardem defnującym technczne wymagana dla zapewnena usług łącznośc audo w czase rzeczywstym w secach paketowych była rekomendacja Mędzynarodowej Un Telekomunkacyjnej numer H.323. Zgodne z tą rekomendacją dźwęk przesyłany jest według reguł protokołów nternetowych [8]. Podstawową jednostką nformacj jest wymenany mędzy stacjam końcowym paket (zwany też datagramem RTP), który stanow zaps bnarny o skończonej długośc składa sę z nagłówka oraz obszaru danych [7, 9]. Nagłówek to nformacje protokołów poszczególnych warstw modelu OSI (Open Systems Interconnecton), natomast obszar danych paketu to dane reprezentujące sygnał dźwękowy [0]. Proces formowana sygnału mowy w pakety rozpoczyna sę od kompresj dźwęku. Kolejnym etapem jest paketyzacja, w trakce której skompresowany sygnał mowy dzelony jest na segmenty, które zapsywane są w obszarze danych paketu []. Parametrem defnującym czas trwana sygnału mowy reprezentowanym przez obszar danych w pojedynczym pakece, jest nterwał paketyzacj [, 2]. Standardowy zalecany nterwał paketyzacj wynos 20 ms [, 2]. Zgodne rekomendacją H.323 dźwęk strumenowany zakodowany jest za pomocą protokołu transmsj czasu rzeczywstego RTP (Real Tme Protocol), który zapewna nformacje o czase nadana paketu [8, 0, 3]. RTP do transportu wykorzystuje protokół UDP (User Datagram Protocol), który jest protokołem bezpołączenowym ne udostępna żadnych mechanzmów kontrol dostarczena danych oraz kolejnośc otrzymana paketów [8, 9]. Zaletą protokołu UDP jest brak narzutu dodatkowych danych zwązanych z mechanzmam kontrol oraz duża szybkość transmsj, co w przypadku przesyłana rozmowy prowadzonej w czase rzeczywstym jest kluczowe [0]. UDP wykorzystuje protokół IP, który zapewna sumy kontrolne oraz dane adresowe odborcy [0]. W telefon VoIP, wykorzystującej komutację paketów, naczej zatem nż w przypadku komutacj łączy, kanał transmsyjny mędzy stacjam końcowym zajmowany jest tylko podczas przesyłana paketów, po czym automatyczne jest zwalnany. Transmsja nformacj głosowej za pomocą paketów wąże sę z występowanem nekorzystnych zjawsk, takch jak opóźnena oraz utrata paketów. Na opóźnene wpływa: czas przesyłana danych mędzy punktam końcowym, czas przetwarzana nformacj w urządzenach secowych (np. w ruterach) oraz czas paketyzacj danych dźwękowych [9]. Utrata oraz ukrywane utraty paketów Brak mechanzmów kontrol dostarczana danych w protokole UDP powoduje, że datagramy, które ne zostaną dostarczone do stacj końcowej, ne ulegają retransmsj są tracone [8]. Innym powodem utraty paketów jest odrzucane tych, które stracły swoje znaczene, ze względu na ch zbyt duże opóźnene [4]. Efekt utraty paketów obrazuje spektrogram wypowedz nagrałem dwe przedstawony na ryc- Ryc.. Spektrogram wypowedz nagrałem dwe, zastosowany kodek ITU-T G729 6,4 kb/s, prawdopodobeństwo utraty paketów 0, czas trwana paketu 20 ms. 30 PROBLEMY KRYMINALISTYKI 283() 204

3 Ryc. 3. Model Glberta. Ryc. 2. Spektrogram wypowedz nagrałem dwe, zastosowany kodek ITU-T G729,8 kb/s, prawdopodobeństwo utraty paketu P Z = 0,25, nterwał paketyzacj jest równy 20 ms. ne 2. Tą samą wypowedź, neznekształconą przedstawono na rycne. Zjawsko utraty nformacj może przyjmować dwe różne postac. Jedną z nch jest przypadkowa utrata pojedynczych paketów [9]. W drugm przypadku tracona może być grupa paketów kolejno po sobe następujących, tworząc tzw. paczk błędów [9, 5, 6, 7]. Parametrem określającym lczbę utraconych kolejno po sobe następujących paketów jest BL (Burst Length) w lteraturze określany jako G mn [4]. Ze względu na zmenające sę warunk w sec IP, wynkające np. z okresów zwększonego natężena ruchu w sec, długośc paczek błędów mogą sę zmenać w czase [5]. Dlatego wprowadzono równeż parametr średnej długośc paczek błędów (Mean Burst Lost Length MBLL), który określa średną lczbę paketów w utraconej paczce [5, 8]. Badana nad oceną degradacj jakośc transmsj sygnału mowy w sec IP na skutek utraty paketów mogą być prowadzone pod warunkem stworzena modelu matematycznego, który pozwolłby w sposób kontrolowany wprowadzać te zakłócena do sygnału. W lteraturze przedmotu zaproponowano klka model matematycznych zjawska utraty paketów, np. model Bernoullego oraz bardzej złożony model oparty na szeregach Markowa [6, 8]. Według danych lteraturowych stosunkowo prostym, dostarczającym dokładnego przyblżena zjawska utraty paketów w paczkach, jest model Glberta. Zakłada on, że stan beżącego paketu jest uzależnony jedyne od stanu paketu go poprzedzającego [6, 7, 8]. Model ten został zamplementowany w badanach opsanych w nnejszej pracy. Jego deę przedstawono na rycne 3 [9]. Jeżel przyjmemy, że X jest zmenną losową reprezentującą rezultat transmsj paketu w chwl n, to sekwencja zdarzeń X n, gdze n є N, stanow dyskretny szereg Markowa. Rezultat transmsj może przyjmować jeden z dwóch stanów oznaczonych jako: D (paket dostarczony) oraz Z (paket utracony). Prawdopodobeństwo przejśca do stanu Z, gdy stanem poprzednm był równeż stan Z, zdefnowane jest następująco: P zz (X n + = Z X n = Z) = clp. Zmenną losową X cechuje rozkład geometryczny [5, 6, 8]. Zatem prawdopodobeństwo, że BL następujących po sobe paketów (paczka) zostane utracone zdefnowane jest następująco () [5, 6]: BS PBS ( ) = clp ( clp), BS 0 () Średna długość paczk błędów (MBLL) stanow wartość oczekwaną szeregu geometrycznego wynos (2) [5, 6]: MBBL = clp (2) Prawdopodobeństwo P z wystąpena stanu Z paketu nazywane jest prawdopodobeństwem utraty paketów zdefnowane jest następująco (3) [6]: P = P ( X = D) P ( X = Z X = D) + Z D n DZ n+ n ( ) + P P X = Z X = Z Z ZZ n+ n (3), gdze P D (X n = D) to prawdopodobeństwo tego, że paket znajdze sę w stane D oraz P DZ (X n + = Z X n = D) to prawdopodobeństwo wystąpena stanu Z, gdy paket poprzedn znajdował sę w stane D. Welkość P Z to podstawowy parametr defnujący stopeń utraty paketów. Jest on równeż defnowany jako stosunek lczby paketów utraconych do lczby paketów wysłanych w danej jednostce czasu (Packet Loss Rato PLR) [4, 8]. Ostateczne na podstawe wyrażeń (2) oraz (3) P DZ wynos (4) [8]: Pz PDZ ( X = n Z X = n D) = + (4) MBLL ( P ) Utrata paketów może powodować odczuwalne, chwlowe zank sygnału. W celu zamaskowana efektu tego zjawska opracowano specjalne metody ukrywana utraty paketów (Packet Loss Concealment PLC). Obecne wykorzystywanych jest wele metod PLC. Najbardzej złożone oblczenowo generują syntetyczną nformację głosową na podstawe ostatnch z PROBLEMY KRYMINALISTYKI 283() 204 3

4 Ryc. 4. Efekt utraty paketów bez zastosowana technk PLC (a), ukryce przez repetycję (b). dostarczonych paketów. Najprostszą metodą, która może być stosowana w czase rzeczywstym jest repetycja paketów [2, 20]. Jej sposób dzałana przedstawono na rycne 4. Metoda ta opera sę na założenu, że nformacje zawarte w sąsadujących ze sobą ramkach newele sę różną. Ukryce przez repetycję polega na zastępowanu utraconego paketu przez ostatn otrzymany paket [2, 20]. Wykorzystane tej technk daje dobre rezultaty przy mnmalnej złożonośc oblczenowej [20]. Ze względu na powszechność wykorzystana metody repetycj jej prostotę efekt jej dzałana był przedmotem badań, których wynk prezentowany jest w nnejszej pracy. Kodek Zadanem kompresj danych dźwękowych jest redukcja lczby btów potrzebnych do wernego odwzorowana sygnału mowy w celu jego przesłana na odległość, a następne odtworzena. Proces ten jest realzowany z wykorzystanem kodera oraz dekodera (ang. COder-DECoder CODEC). Podstawowym celem kompresj sygnału mowy w telefon VoIP jest redukcja strumena nformacj, dzęk czemu potrzebne pasmo może być welokrotne mnejsze. Standard ITU-T H.323 dopuszcza użyce welu kodeków dźwęku. W celu oceny wpływu algorytmów kompresj sygnału mowy na skuteczność systemu automatycznej dentyfkacj mówców wybrano trzy kodek o różnej przepływnośc, których parametry, na podstawe rekomendacj ITU-T, przedstawono w tabel. System automatycznej dentyfkacj mówców W pracy analzowany jest system dentyfkacj mówców, który wykorzystuje 34 cechy wdmowe (tworząc tzw. wektory 34-wymarowe), na które składa sę: 6 melowych współczynnków cepstralnych (mel frequency cepstral coeffcents MFCC), 6 dynamcznych, melowych współczynnków cepstralnych ( MFCC) oraz dwa współczynnk energetyczne: logarytm energ sygnału (E) oraz współczynnk dynamczny logarytmu energ sygnału ( E). Jeden wektor 34-wymarowy MFCC oblczany jest z ramk o czase 20 ms, która w trakce analzy przesuwana jest z krokem równym 0 ms. Proces oblczana współczynnków MFCC szeroko opsano w lteraturze (zob. [24, 25]). Kolejny krok to detekcja sygnału mowy (Voce Actvty Detecton VAD). W analzowanym systeme wykorzystano kryterum energetyczne. Metoda ta polega na porównanu logarytmu energ sygnału w poszczególnych ramkach. Na podstawe analzy statystycznej Kodek wykorzystane w trakce badań Tabela Standard Algorytm kompresj Ramka wg. standardu [ms] Współczynnk kompresj Przepływność [kb/s] G.7 [2] PCM a-law Modulacja mpulsowo-kodowa 0,25 : bezstratny 64,0 G.729 [22] CS-ACELP Sprzężona algebraczna pobudzana kodem predykcja lnowa 0 8 : stratny,8 G.723. [23] MP-MLQ Modulacja welompulsowa maksymalnego prawdopodobeństwa kwantyzacj 30 0 : stratny 6,3 32 PROBLEMY KRYMINALISTYKI 283() 204

5 prowadzonej na przestrzen całej wypowedz ustanawany jest próg elmnacj. Jeżel logarytm energ sygnału w danej ramce przekracza ustanowony próg, wektor reprezentowany przez taką wartość E etyketowany jest jako sygnał mowy jest wykorzystywany do dalszej analzy. Krytycznym elementem tej metody jest ustanowene progu elmnacj. Stosuje sę do tego celu meszannę model normalnych 2. rzędu, zbudowaną na podstawe współczynnka E. Wspomnane kryterum ustanawa sę na podstawe zasady detekcj Bayesa [25, 26]. W kolejnym etape realzowana jest standaryzacja cepstrum (Cepstral Mean Varance Normalzaton CMVN). Algorytm ten ma na celu mnmalzowane wpływu zakłóceń addytywnych przez korygowane wartośc wektorów cech [25]. Zgodne z tą metodą korygowane współczynnków MFCC następuje przez odjęce od wartośc danego współczynnka oblczonego w danej ramce sygnału współczynnka uśrednonego po całej wypowedz. Metodę CMVN opsano szeroko w lteraturze (zob. [25, 27]). Analzowany system dentyfkacj mówców umożlwa porównywane wypowedz różnących sę pod względem treśc. Oparty jest na metodze modelowana parametrycznego GMM (Gaussan Mxture Models). Zgodne z założenem tej metody współczynnk wdmowe MFCC, zdefnowane w przestrzen welowymarowej, mogą zostać przyblżone funkcją będącą ważoną sumą skończonej lczby M rozkładów normalnych opsanych z wykorzystanem parametrów statystycznych: wektora wartośc średnej, macerzy kowarancj Σ oraz wektora wag ω. Welkość M defnuje tzw. rząd modelu. Komponenty meszanny model normalnych stanową ops krótkotermnowej zmennośc ludzkego głosu [24, 28, 29]. Parametry rozkładu oblcza sę z wykorzystanem teracyjnego algorytmu EM (ang. Expectaton Maxmzaton). Metoda ta opera sę na szacowanu parametrów meszanny w dwóch krokach estymacj maksymalzacj. W perwszym kroku (E estymacj) oblczane jest prawdopodobeństwo a posteror przynależnośc wektora x n (D-wymarowy wektor cech wdmowych MFCC oblczony w chwl n, n =,, N) do meszanny, zdefnowanej za pomocą parametrów λ ( µ, Σ, ω), gdze =,, M to rząd modelu (5) [2]: t t t ω p( xn, λ ) p( xn, λ ) = K t (5) ω p ( x, λ ) k= k n W równanu (5) t to ndeks teracj, natomast t px ( n, λ ) to D-wymarowa funkcja gęstośc komponentu, którą zdefnowano w równanu (6) [24, 28]: t p( x, λ ) = D/ 2 t ( 2 π ) Σ 2 / t t exp ( xn µ )( Σ ) ( xn µ t ) 2 (6) W kolejnym kroku (M maksymalzacj) oblczane są aktualne wartośc parametrów rozkładu: wektor średnch, macerz kowarancj oraz wektor wag [24]. Wag komponentów: t ω + N t = Σ n= p ( xn, λ ) (7) N Średna N t t+ Σn= p( xn, λ ) x µ = N t Σ p ( x, λ ) n= n n (8) Warancja: N t t t t+ Σn= p xn xn xn (, λ )( µ )( µ ) Σ = N t (9) Σ p ( x, λ ) n= n Pełną terację zamyka szacowane nowej wartośc prawdopodobeństwa a posteror na podstawe wyrażena (5) z wykorzystanem parametrów oszacowanych za pomocą wyrażeń (7), (8) oraz (9). Jeżel zachodz warunek konwergencj p( xn, λ ) > p( xn, λ ) t t+ teracja zostaje zakończona [24, 25, 28, 29]. Algorytm EM wymaga dużej lośc danych wejścowych, aby otrzymany model w sposób reprezentatywny opsywał wypowedź. Najczęścej wykorzystywany jest on do określena parametrów modelu populacyjnego, tzw. modelu UBM (Unversal Background Model). Dobór mówców do populacj mus sę odbywać z uwzględnenem wypowedz, które będą poddane późnej analze krymnalstycznej. Tak węc dobór struktury populacyjnej odbywa sę ze względu na płeć, wek, język, którym posługują sę mówcy, oraz technkę rejestracj, jaka została użyta w celu utrwalena głosów stanowących przedmot analzy [28, 30]. Do określena parametrów meszanny reprezentującej cechy osobncze mówcy z nagrana porównawczego wykorzystywany jest teracyjny algorytm MAP (Maxmum a posteror). Metodą tą skuteczne oszacowuje sę parametry modelu λ M mówcy przy mnmalnej lośc danych uczących. W perwszym kroku t oblczane jest prawdopodobeństwo p( xn, λ M, ) na podstawe wyrażena (5), przy czym parametram wejścowym λ M, ( µ, Σ, ω ) są wartośc modelu UBM. Następne z wyrażena (7) oblczany jest wektor wag ω. Pomocncza wartość średna oblczana jest z następującego wyrażena (0) [28]: µ N t = Σ n= p( xn, λm, ) x n (0), ω t gdze p( xn, λ M, ) to prawdopodobeństwo a poste- PROBLEMY KRYMINALISTYKI 283()

6 ror przynależnośc wektora x n (D-wymarowy wektor cech wdmowych MFCC oblczony w chwl n) do meszanny, zdefnowanej za pomocą parametrów λ M, ( µ, Σ, ω ), gdze =,, M [25, 27, 28]. Do adaptacj modelu mówcy wykorzystywana jest jedyne wartość średna parametrów UBM. Możlwe jest równeż wykorzystane pozostałych parametrów, tj. kowarancj oraz wektora wag, jednak zwększa to znaczne złożoność oblczenową algorytmu zwększa prawdopodobeństwo zwrócena błędu przez system [30, 3]. Ostateczne wartość średna modelu λ M oblczana jest na podstawe wyrażena () [28]: (), gdze współczynnk α jest zdefnowany jako: ω α = (2), ω + r gdze współczynnk r decyduje o stopnu adaptacj [28]. Analzowany system krymnalstycznej dentyfkacj mówców wykorzystuje metodę modelowana EM w celu oszacowana parametrów meszanny modelu populacyjnego UBM. W badanach przeanalzowano przypadek, w którym rząd modelu wynos 28. Do oszacowana parametrów modelu mówcy wykorzystywany jest algorytm MAP adaptujący wartość średną. Wartość współczynnka r = 6 modelu MAP dobrano na podstawe danych lteraturowych [28]. Materał użyty do badań W pracy wykorzystano wypowedz spontanczne w języku polskm, zarejestrowane w warunkach pomeszczena meszkalnego 38 mówców polskojęzycznych. Każdy z mówców udzelł po 0 wypowedz, których czas trwana wynosł około 30 sekund, co dało 380 plków dźwękowych. Zaps dźwęku prowadzono w formace PCM WAV z częstotlwoścą próbkowana 44, khz oraz rozdzelczoścą 6 btów. Następne plk dźwękowe poddano konwersj z wykorzystanem 3 kodeków audo opsanych wcześnej, co daje 3 zbory nagrań po 380 plków dźwękowych. Następne do nagrań wprowadzono zakłócena w postac utraty paketów. Proces ten przeprowadzono na każdym plku dźwękowym składał sę z następujących etapów:. podzał nagrana na ramk o czase 20 ms (nterwał paketyzacj), 2. wygenerowane z wykorzystanem modelu Glberta, z zadanym parametrem P z ϵ {0, 0,0, 0,, 0,25} oraz MBLL = 2 szeregu czasowego o wartoścach 0 (paket utracony) lub (paket dostarczony), 3. odwzorowane szeregu czasowego w kolejnych ramkach nagrana. Defncja skutecznośc automatycznego systemu krymnalstycznej dentyfkacj mówców W systeme automatycznej dentyfkacj mówców do nterpretacj wynku analzy wykorzystano loraz warygodnośc (lkelhood rato LR) mający swoje uzasadnene w lorazowej postac twerdzena Bayesa. Welkość LR porównuje prawdopodobeństwo, że analzowane dwe wypowedz pochodzą od tej samej osoby z prawdopodobeństwem, że pochodzą od różnych osób [32, 33]. Iloraz warygodnośc można zdefnować jako stosunek dwóch wartośc prawdopodobeństw warunkowych [29, 33]: Metodykę szacowana lorazu warygodnośc w odnesenu do systemów automatycznej dentyfkacj mówców opsano w lteraturze (zob. [29]). Wynk badań przedstawono za pomocą charakterystyk Tppetta, które są szeroko wykorzystywane w badanach rzetelnośc wartośc LR [33]. Interpretację charakterystyk Tppetta oraz metodę ch szacowana w odnesenu do automatycznego systemu dentyfkacj mówców przedstawono w publkacj D. Meuwly ego A. Drygajły [29]. Na podstawe charakterystyk Tppetta wyznaczono dwe charakterystyczne welkośc prawdopodobeństwa [33]: P LRHd > prawdopodobeństwo otrzymana wartośc LR >, gdy porównywane wypowedz pochodzą od dwóch różnych osób, P LRHp < prawdopodobeństwo otrzymana wartośc LR <, gdy porównywane wypowedz pochodzą od tej samej osoby. Ich nterpretację grafczną przedstawono na rycne 5. Welkośc P LRHp < oraz P LRHd > opsują skuteczność automatycznego systemu krymnalstycznej dentyfkacj mówców. Stosując termnologę procesową, współczynnk P LRHd > określa, na le prawdopodobne jest uzyskane lorazu warygodnośc wększego od, jeżel podejrzany ne jest źródłem wypowedz dowodowej [33]. Natomast współczynnk P LRHp < określa, na le prawdopodobne jest to, że loraz warygodnośc będze mnejszy od, jeżel podejrzany jest źródłem wypowedz dowodowej [33]. Wynk badań Użyty do badań materał dźwękowy został wykorzystany do sprawdzena skutecznośc systemu. Zbadano: 34 PROBLEMY KRYMINALISTYKI 283() 204

7 Z PRAKTYKI Ryc. 5. Przykład charakterystyk Tppetta. ) wpływ kompresj dźwęku G.7 ITU-T 64 kb/s, G.729 ITU-T,8 kb/s oraz G.723 ITU-T 6,3 kb/s, 2) wpływ utraty paketów z prawdopodobeństwem Pz = 0,0, 0,, 0,25, 3) wpływ utraty paketów z prawdopodobeństwem Pz = 0,0, 0,, 0,25 z zastosowanem repetycj do ukrywana utraty paketów. Uzyskane wartośc PLRHp < oraz PLRHd > wraz z charakterystykam Tppetta przedstawono na rycnach 6 8. Wnosk Skuteczność systemu dla różnych metod kompresj bez zjawska utraty paketów jest podobna: PLRHd > od 0,3 do 0,4 oraz dla PLRHp < od 0,06 do 0,08. Natomast dla tych samych wypowedz zarejestrowanych w warunkach pomeszczena meszkalnego otrzymywane są rezultaty: PLRHd > 0,5 oraz PLRHp < 0,04 (ryc. 8). Podobne wynk otrzymano dla tych samych wypowedz zarejestrowanych za pośrednctwem telefon stacjonarnej (PSTN) oraz komórkowej (ryc. 8). Otrzymane charakterystyk pokazują zatem, że kodowane audo według standardu ITU-T H.323 negatywne wpływa na skuteczność automatycznej dentyfkacj mówców. Zauważyć można równeż, że Ryc. 6. Wpływ transmsj głosu z wykorzystanem VoIP kodek audo G.7 64 kb/s na skuteczność automatycznej dentyfkacj mówców dla zmennego stopna utraty paketów od 0 do 0,25 oraz dla jednej metody ukrywana utraty paketów. PROBLEMY KRYMINALISTYKI 283()

8 Z PRAKTYKI Ryc. 7. Wpływ transmsj głosu z wykorzystanem VoIP kodek audo G.723 6,3 kb/s na skuteczność automatycznej dentyfkacj mówców dla zmennego stopna utraty paketów od 0 do 0,25 oraz dla jednej metody ukrywana utraty paketów. Ryc. 8. Wpływ transmsj głosu z wykorzystanem VoIP kodek audo G.729,8 kb/s na skuteczność automatycznej dentyfkacj mówców dla zmennego stopna utraty paketów od 0 do 0,25 oraz dla jednej metody ukrywana utraty paketów. wpływ przepływnośc poszczególnych kodeków jest pomjalny. Charakterystyk przedstawone na rycnach 5, 6 oraz 7 wyraźne pokazują, że decydującym zjawskem ujemne wpływającym na skuteczność systemu dentyfkacj mówców jest utrata paketów, przy czym dla wartośc Pz neprzekraczającej 0,0 ten wpływ jest mnmalny. Natomast dla Pz równej 0,25 prawdpodobeństwa PLRHd > oraz PLRHp < wyraźne rosną wynoszą odpowedno od 0,9 do 0,20 oraz od 0,09 do 0,. 36 Zastosowane mechanzmu PLC (ukrywana utraty paketów) poprawa skuteczność systemu. W przedmotowej pracy przeanalzowano jeden mechanzm repetycję. Wynk skutecznośc metody pokazuje, że dla Pz równej nawet 0,25 przez zastosowane mechanzmu repetycj PLRHd > oraz PLRHp < maleją odpowedno od 0,4 do 0,5 oraz od 0,08 do 0,09. W pracy zbadano wpływ zjawsk powstających w trakce transmsj sygnału mowy za pośrednctwem telefon nternetowej na skuteczność automatycznego systemu krymnalstycznej dentyfkacj mówców opartego na PROBLEMY KRYMINALISTYKI 283() 204

9 Ryc. 9. Wpływ transmsj głosu z wykorzystanem PSTN, GSM oraz rejestracj w warunkach pomeszczena meszkalnego na skuteczność automatycznej dentyfkacj mówców. metodze EM-UBM-MAP. W wynku przeprowadzonych badań stwerdzono, że decydującym zjawskem wpływającym na skuteczność analzowanego systemu jest lczba utraconych paketów w stosunku do lczby paketów wysłanych. W praktyce stneje zatem koneczność oszacowana parametru P z (lczba ramek utraconych do wszystkch ramek, z których składa sę analzowane nagrane) przed przystąpenem do analzy porównawczej. Wyjątkem jest przypadek, gdy zastosowano repetycję jako metodę PLC, wtedy efekt utraty paketów jest pomjalny. Wpływ rodzaju kodeka okazał sę podobny dla wszystkch trzech przypadków wykorzystanych w badanach (G.7 ITU-T 64 kb/s, G.723 ITU-T 6,3 kb/s, G.729 ITU-T,8 kb/s). Wnosek ten jest stotny, poneważ w praktyce, dysponując jedyne nagranem rozmowy przesłanej z wykorzystanem telefon VoIP, ne można ustalć, jakego rodzaju kodek został wykorzystany. W śwetle przeprowadzonych badań należy stwerdzć, że automatyczny system krymnalstycznej dentyfkacj mówców jest skutecznym narzędzem analzy porównawczej głosów, gdy przedmotem badań są wypowedz przesłane z wykorzystanem telefon VoIP. Kwestą otwartą pozostają wpływ metod ukrywana utraty paketów (PLC) przy zmennej średnej długośc paczk błędów (MBLL) oraz wpływ standardów kompresj wykorzystywanych w nnych protokołach alternatywnych wobec H.323, np. równeż popularnym protokole SIP (ang. Sesson Intaton Protocol). Badana zostały przeprowadzone w ramach projektu badawczego nr 0023/RID3/202/02 z dna 30 lpca 202 roku fnansowanego ze środków NCBR. Źródła rycn tabel Rycny 9: autor Tabela: opracowane własne Bblografa. Myers D.: VoIP servces market gettng boost from cloud telephony, hosted UC, SIP trunkng, Infonetcs Research, 6 kwetna 203, [dostęp: 20 serpna 203], UC-Servces-Market-Hghlghts.asp 2. Reynolds D.A., Zssman M.A., Quater T.F., O Leary G.C., Carlson B.A.: The effect of telephone transmsson degradaton on speaker recognton performance, Acoustcs, Speech, and Sgnal Processng 995, ICASSP Reynolds D.A.: The effects of handset varablty on speaker recognton performance: experments on the swtchboard corpus, Acoustcs, Speech, and Sgnal Processng 996, ICASSP-96 Conference Proceedngs. 4. Byrne C., Foulkes P.: The moble phone effect on vowel formants, Internatonal Journal of Speech Language and the Law 2004, nr. 5. Besacer L., Grass S., Dufaux A., Ansorge M., Pellandn F.: GSM speech codng and speaker recognton, ICASSP Besacer L., Aryaeena A.M., Mason J.S., F.Bonastre J., Mayorga P., Fredoulle C., Megner S., Sau J., Evans N.W.D., Auckenthaler R., Stapert R.: Voce bometrcs over the nternet n the framework of COST acton 275, EURASIP Journal on Appled Sgnal Processng 2004, nr 4, s , Hndaw Publshng Corporaton. PROBLEMY KRYMINALISTYKI 283()

10 7. Jajszczyk A.: Wstęp do telekomunkacj, Podręcznk akademcke, Warszawa Sera H: Audovsual and multmeda systems. Infrastructure of audovsual servces systems and termnal equpment for audovsual servces. Packet-based multmeda communcatons systems, Rekomendacja ITU-T H Gartkewcz M.: Usługa VoIP czynnk wpływające na jakość transmtowanego głosu, Telekomunkacja Technk Informacyjne 2004, nr Davdson J., Peters J.: Voce over IP fundamentals, A systematc approach to understandng the basc of voce over IP, Csco Press ITU-T H (2/2009), Sera H: Audovsual and multmeda systems, Infrastructure of audovsual servces Transmsson multplexng and synchronzaton. Call sgnalng protocols and meda stream packetzaton for packet-based multmeda communcaton systems, Rekomendacja ITU-T H Szget T., Hattngh Ch.: Qualty of Servce Desgn Overvew, Csco Press Gartkewcz M.: Usługa VoIP mechanzmy poprawy jakośc, Telekomunkacja Technk Informacyjne 2004, nr ITU-T G.020 (07/2006), Sera G: Transmsson systems and meda, dgtal systems and networks Qualty of Servce and performance generc and user-related aspects. Performance parameter defntons for qualty of speech and other voceband applcatons utlzng IP networks, Rekomendacja ITU-T G Jelass S., Rubno G.: A study of artfcal speech qualty assessor of VoIP calls subject to lmted bursty packet losses, EURASIP Journal on Image and Vdeo Processng 20, nr Sanneck H.: Packet loss recovery and control for voce transmsson over the nternet, Technschen Unverstät, praca doktorska, Berln Wesołowsk K.: Podstawy cyfrowych systemów telekomunkacyjnych, WKŁ, Warszawa Mohamed S., Rubno G., Varela M.: Performance evaluaton of real-tme speech through a packet network: a random neural networks-based approach, Performance Evaluaton, nr 57 (2), s Glbert E.N.: Capacty of a burst-nose channel, The Bell System Techncal Journal, September Mayorga P., Besacer L., Lamy R., Sergnat J-F.: Audo packet loss over IP and speech recognton, Automatc Speech Recognton and Understandng, 2003, ASRU IEEE Workshop on, 30 Nov. 3 Dec. 2003, s ITU-T G.7.0 (09/2009) Sera G: Transmsson systems and meda, dgtal systems and networks dgtal termnal equpments codng of voce and audo sgnals. Lossless compresson of G.7 pulse code modulaton, Rekomendacja ITU-T G ITU-T G.729 (03/202) Sera G: Transmsson systems and meda, dgtal systems and networks. Dgtal termnal equpments codng of voce and audo sgnals. Codng of speech at 8 kbt/s usng conjugate-structure algebraccode-excted lnear predcton (CS-ACELP). Annex E CS-ACELP speech codng algorthm at.8 kbt/s, Rekomendacja ITU-T G ITU-T G.723. (05/2006), Sera G: Transmsson systems and meda, dgtal systems and networks, Dgtal termnal equpments codng of analogue sgnals by methods other than PCM. Dual rate speech coder for multmeda communcatons transmttng at 5.3 and 6.3 kbt/s, Rekomendacja ITU-T G Reynolds D.A., Rose R.C.: Robust text-ndependent speaker dentfcaton usng gaussan mxture speaker models, IEEE Transactons on Speech and Audo Processng 995, nr 3 (), s Makowsk R.: Automatyczne rozpoznawane mowy wybrane zagadnena, Ofcyna Wydawncza Poltechnk Wrocławskej, Wrocław Magrn-Chagnolleau I., Graver G., Blouet R.: Overvew of the 2000-ELISA consortum research actvtes, A Speaker Odyssey, czerwec 200, s Vkk O., Laurla K.: Cepstral doman segmental feature vector normalzaton for nose robust speech recognton, Speech Communcaton 998, nr 25, Elsever (998). 28. Reynolds D.A., Quater T.F., Dunn R.B.: Speaker verfcaton usng adapted gaussan mxture models, Dgtal Sgnal Processng 2000, nr 0, s Meuwly D., Drygajlo A.: Forensc speaker recognton based on a bayesan framework and gausan mxture modellng, In 200, A Speaker Odyssey: The speaker recognton workshop 200, s Auckenthaler R., Carey M., Lloyd-Thomas H.: Score normalzaton for text-ndependent speaker verfcaton system, Dgtal Sgnal Processng 2000, nr 0 ( 3), s Barras C., Gauvan J.-L.: Feature and score normalzaton for speaker verfcaton of cellular data. In Proceedngs of the IEEE Internatonal Conference on Acoustcs, Speech and Sgnal Processng, t. 2, s , Hong Kong, Chna, Zadora G., Trzcńska B.M.: The evdental value of transfer evdences a ht-and-run accdent, Problems of Forensc Scences 2008, nr LXXIII, s Gl P., Curron J., Neumann C., Krkham A., Clayton T., Whtaker J., Lambert J.: Interpretacja złożonych profl DNA za pomocą model emprycznych metoda merzena rzetelnośc tych model, Problemy Krymnalstyk 2008, nr PROBLEMY KRYMINALISTYKI 283() 204

SZACOWANIE NIEPEWNOŚCI POMIARU METODĄ PROPAGACJI ROZKŁADÓW

SZACOWANIE NIEPEWNOŚCI POMIARU METODĄ PROPAGACJI ROZKŁADÓW SZACOWANIE NIEPEWNOŚCI POMIARU METODĄ PROPAGACJI ROZKŁADÓW Stefan WÓJTOWICZ, Katarzyna BIERNAT ZAKŁAD METROLOGII I BADAŃ NIENISZCZĄCYCH INSTYTUT ELEKTROTECHNIKI ul. Pożaryskego 8, 04-703 Warszawa tel.

Bardziej szczegółowo

Zaawansowane metody numeryczne Komputerowa analiza zagadnień różniczkowych 1. Układy równań liniowych

Zaawansowane metody numeryczne Komputerowa analiza zagadnień różniczkowych 1. Układy równań liniowych Zaawansowane metody numeryczne Komputerowa analza zagadneń różnczkowych 1. Układy równań lnowych P. F. Góra http://th-www.f.uj.edu.pl/zfs/gora/ semestr letn 2006/07 Podstawowe fakty Równane Ax = b, x,

Bardziej szczegółowo

Analiza rodzajów skutków i krytyczności uszkodzeń FMECA/FMEA według MIL STD - 1629A

Analiza rodzajów skutków i krytyczności uszkodzeń FMECA/FMEA według MIL STD - 1629A Analza rodzajów skutków krytycznośc uszkodzeń FMECA/FMEA według MIL STD - 629A Celem analzy krytycznośc jest szeregowane potencjalnych rodzajów uszkodzeń zdentyfkowanych zgodne z zasadam FMEA na podstawe

Bardziej szczegółowo

Regulamin promocji 14 wiosna

Regulamin promocji 14 wiosna promocja_14_wosna strona 1/5 Regulamn promocj 14 wosna 1. Organzatorem promocj 14 wosna, zwanej dalej promocją, jest JPK Jarosław Paweł Krzymn, zwany dalej JPK. 2. Promocja trwa od 01 lutego 2014 do 30

Bardziej szczegółowo

Analiza danych OGÓLNY SCHEMAT. http://zajecia.jakubw.pl/ Dane treningowe (znana decyzja) Klasyfikator. Dane testowe (znana decyzja)

Analiza danych OGÓLNY SCHEMAT. http://zajecia.jakubw.pl/ Dane treningowe (znana decyzja) Klasyfikator. Dane testowe (znana decyzja) Analza danych Dane trenngowe testowe. Algorytm k najblższych sąsadów. Jakub Wróblewsk jakubw@pjwstk.edu.pl http://zajeca.jakubw.pl/ OGÓLNY SCHEMAT Mamy dany zbór danych podzelony na klasy decyzyjne, oraz

Bardziej szczegółowo

Evaluation of estimation accuracy of correlation functions with use of virtual correlator model

Evaluation of estimation accuracy of correlation functions with use of virtual correlator model Jadwga LAL-JADZIAK Unwersytet Zelonogórsk Instytut etrolog Elektrycznej Elżbeta KAWECKA Unwersytet Zelonogórsk Instytut Informatyk Elektronk Ocena dokładnośc estymacj funkcj korelacyjnych z użycem modelu

Bardziej szczegółowo

Proces narodzin i śmierci

Proces narodzin i śmierci Proces narodzn śmerc Jeżel w ewnej oulacj nowe osobnk ojawają sę w sosób losowy, rzy czym gęstość zdarzeń na jednostkę czasu jest stała w czase wynos λ, oraz lczba osobnków n, które ojawły sę od chwl do

Bardziej szczegółowo

WikiWS For Business Sharks

WikiWS For Business Sharks WkWS For Busness Sharks Ops zadana konkursowego Zadane Opracowane algorytmu automatyczne przetwarzającego zdjęce odręczne narysowanego dagramu na tablcy lub kartce do postac wektorowej zapsanej w formace

Bardziej szczegółowo

Współczynnik przenikania ciepła U v. 4.00

Współczynnik przenikania ciepła U v. 4.00 Współczynnk przenkana cepła U v. 4.00 1 WYMAGANIA Maksymalne wartośc współczynnków przenkana cepła U dla ścan, stropów, stropodachów, oken drzw balkonowych podano w załącznku do Rozporządzena Mnstra Infrastruktury

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 10. Metody eksploracji danych

Ćwiczenie 10. Metody eksploracji danych Ćwczene 10. Metody eksploracj danych Grupowane (Clusterng) 1. Zadane grupowana Grupowane (ang. clusterng) oznacza grupowane rekordów, obserwacj lub przypadków w klasy podobnych obektów. Grupa (ang. cluster)

Bardziej szczegółowo

Regulamin promocji zimowa piętnastka

Regulamin promocji zimowa piętnastka zmowa pętnastka strona 1/5 Regulamn promocj zmowa pętnastka 1. Organzatorem promocj zmowa pętnastka, zwanej dalej promocją, jest JPK Jarosław Paweł Krzymn, zwany dalej JPK. 2. Promocja trwa od 01 grudna

Bardziej szczegółowo

KURS STATYSTYKA. Lekcja 6 Regresja i linie regresji ZADANIE DOMOWE. www.etrapez.pl Strona 1

KURS STATYSTYKA. Lekcja 6 Regresja i linie regresji ZADANIE DOMOWE. www.etrapez.pl Strona 1 KURS STATYSTYKA Lekcja 6 Regresja lne regresj ZADANIE DOMOWE www.etrapez.pl Strona 1 Część 1: TEST Zaznacz poprawną odpowedź (tylko jedna jest prawdzwa). Pytane 1 Funkcja regresj I rodzaju cechy Y zależnej

Bardziej szczegółowo

KRZYWA BÉZIERA TWORZENIE I WIZUALIZACJA KRZYWYCH PARAMETRYCZNYCH NA PRZYKŁADZIE KRZYWEJ BÉZIERA

KRZYWA BÉZIERA TWORZENIE I WIZUALIZACJA KRZYWYCH PARAMETRYCZNYCH NA PRZYKŁADZIE KRZYWEJ BÉZIERA KRZYWA BÉZIERA TWORZENIE I WIZUALIZACJA KRZYWYCH PARAMETRYCZNYCH NA PRZYKŁADZIE KRZYWEJ BÉZIERA Krzysztof Serżęga Wyższa Szkoła Informatyk Zarządzana w Rzeszowe Streszczene Artykuł porusza temat zwązany

Bardziej szczegółowo

Zmodyfikowana technika programowania dynamicznego

Zmodyfikowana technika programowania dynamicznego Zmodyfkowana technka programowana dynamcznego Lech Madeysk 1, Zygmunt Mazur 2 Poltechnka Wrocławska, Wydzał Informatyk Zarządzana, Wydzałowy Zakład Informatyk Wybrzeże Wyspańskego 27, 50-370 Wrocław Streszczene.

Bardziej szczegółowo

ZAJĘCIA X. Zasada największej wiarygodności

ZAJĘCIA X. Zasada największej wiarygodności ZAJĘCIA X Zasada najwększej warygodnośc Funkcja warygodnośc Estymacja wg zasady maksymalzacj warygodnośc Rodzna estymatorów ML Przypadk szczególne WPROWADZEIE Komputerowa dentyfkacja obektów Przyjęce na

Bardziej szczegółowo

Zadane 1: Wyznacz średne ruchome 3-okresowe z następujących danych obrazujących zużyce energ elektrycznej [kwh] w pewnym zakładze w mesącach styczeń - lpec 1998 r.: 400; 410; 430; 40; 400; 380; 370. Zadane

Bardziej szczegółowo

PROSTO O DOPASOWANIU PROSTYCH, CZYLI ANALIZA REGRESJI LINIOWEJ W PRAKTYCE

PROSTO O DOPASOWANIU PROSTYCH, CZYLI ANALIZA REGRESJI LINIOWEJ W PRAKTYCE PROSTO O DOPASOWANIU PROSTYCH, CZYLI ANALIZA REGRESJI LINIOWEJ W PRAKTYCE Janusz Wątroba, StatSoft Polska Sp. z o.o. W nemal wszystkch dzedznach badań emprycznych mamy do czynena ze złożonoścą zjawsk procesów.

Bardziej szczegółowo

THE STATISTICAL MODEL OF ROAD TRAFFIC MONITORING

THE STATISTICAL MODEL OF ROAD TRAFFIC MONITORING ZESZYTY NAUKOWE POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ 200909 Sera: TRANSPORT z. 65 Nr kol. 1807 Teresa PAMUŁA, Aleksander KRÓL STATYSTYCZNY MODEL MONITOROWANIA RUCHU DROGOWEGO Streszczene. W artykule przedstawono koncepcję

Bardziej szczegółowo

kosztów ogrzewania lokali w budynku wielolokalowym.

kosztów ogrzewania lokali w budynku wielolokalowym. OGRZEWNICTWO Cepłownctwo, Ogrzewnctwo, Wentylacja 42/9 (2011) 346 350 www.ceplowent.pl Optymalna metoda wyznaczana współczynnków wyrównawczych do ndywdualnego rozlczana kosztów ogrzewana w budynku welolokalowym

Bardziej szczegółowo

Analiza ryzyka jako instrument zarządzania środowiskiem

Analiza ryzyka jako instrument zarządzania środowiskiem WARSZTATY 2003 z cyklu Zagrożena naturalne w górnctwe Mat. Symp. str. 461 466 Elżbeta PILECKA, Małgorzata SZCZEPAŃSKA Instytut Gospodark Surowcam Mneralnym Energą PAN, Kraków Analza ryzyka jako nstrument

Bardziej szczegółowo

Regulamin promocji upalne lato 2014 2.0

Regulamin promocji upalne lato 2014 2.0 upalne lato 2014 2.0 strona 1/5 Regulamn promocj upalne lato 2014 2.0 1. Organzatorem promocj upalne lato 2014 2.0, zwanej dalej promocją, jest JPK Jarosław Paweł Krzymn, zwany dalej JPK. 2. Promocja trwa

Bardziej szczegółowo

EKONOMETRIA I Spotkanie 1, dn. 05.10.2010

EKONOMETRIA I Spotkanie 1, dn. 05.10.2010 EKONOMETRIA I Spotkane, dn. 5..2 Dr Katarzyna Beń Program ramowy: http://www.sgh.waw.pl/nstytuty/e/oferta_dydaktyczna/ekonometra_stacjonarne_nest acjonarne/ Zadana, dane do zadań, ważne nformacje: http://www.e-sgh.pl/ben/ekonometra

Bardziej szczegółowo

5. OPTYMALIZACJA GRAFOWO-SIECIOWA

5. OPTYMALIZACJA GRAFOWO-SIECIOWA . OPTYMALIZACJA GRAFOWO-SIECIOWA Defncja grafu Pod pojęcem grafu G rozumemy następującą dwójkę uporządkowaną (defncja grafu Berge a): (.) G W,U gdze: W zbór werzchołków grafu, U zbór łuków grafu, U W W,

Bardziej szczegółowo

± Δ. Podstawowe pojęcia procesu pomiarowego. x rzeczywiste. Określenie jakości poznania rzeczywistości

± Δ. Podstawowe pojęcia procesu pomiarowego. x rzeczywiste. Określenie jakości poznania rzeczywistości Podstawowe pojęca procesu pomarowego kreślene jakośc poznana rzeczywstośc Δ zmerzone rzeczywste 17 9 Zalety stosowana elektrycznych przyrządów 1/ 1. możlwość budowy czujnków zamenających werne każdą welkość

Bardziej szczegółowo

PROGNOZOWANIE SPRZEDAŻY Z ZASTOSOWANIEM ROZKŁADU GAMMA Z KOREKCJĄ ZE WZGLĘDU NA WAHANIA SEZONOWE

PROGNOZOWANIE SPRZEDAŻY Z ZASTOSOWANIEM ROZKŁADU GAMMA Z KOREKCJĄ ZE WZGLĘDU NA WAHANIA SEZONOWE STUDIA I PRACE WYDZIAŁU NAUK EKONOMICZNYCH I ZARZĄDZANIA NR 36 Krzysztof Dmytrów * Marusz Doszyń ** Unwersytet Szczecńsk PROGNOZOWANIE SPRZEDAŻY Z ZASTOSOWANIEM ROZKŁADU GAMMA Z KOREKCJĄ ZE WZGLĘDU NA

Bardziej szczegółowo

STATECZNOŚĆ SKARP. α - kąt nachylenia skarpy [ o ], φ - kąt tarcia wewnętrznego gruntu [ o ],

STATECZNOŚĆ SKARP. α - kąt nachylenia skarpy [ o ], φ - kąt tarcia wewnętrznego gruntu [ o ], STATECZNOŚĆ SKARP W przypadku obektu wykonanego z gruntów nespostych zaprojektowane bezpecznego nachylena skarp sprowadza sę do przekształcena wzoru na współczynnk statecznośc do postac: tgφ tgα = n gdze:

Bardziej szczegółowo

METODY PLANOWANIA EKSPERYMENTÓW. dr hab. inż. Mariusz B. Bogacki

METODY PLANOWANIA EKSPERYMENTÓW. dr hab. inż. Mariusz B. Bogacki Metody Planowana Eksperymentów Rozdzał 1. Strona 1 z 14 METODY PLANOWANIA EKSPERYMENTÓW dr hab. nż. Marusz B. Bogack Marusz.Bogack@put.poznan.pl www.fct.put.poznan.pl/cv23.htm Marusz B. Bogack 1 Metody

Bardziej szczegółowo

WPŁYW PARAMETRÓW DYSKRETYZACJI NA NIEPEWNOŚĆ WYNIKÓW POMIARU OBIEKTÓW OBRAZU CYFROWEGO

WPŁYW PARAMETRÓW DYSKRETYZACJI NA NIEPEWNOŚĆ WYNIKÓW POMIARU OBIEKTÓW OBRAZU CYFROWEGO Walenty OWIECZKO WPŁYW PARAMETRÓW DYSKRETYZACJI A IEPEWOŚĆ WYIKÓW POMIARU OBIEKTÓW OBRAZU CYFROWEGO STRESZCZEIE W artykule przedstaono ynk analzy nepenośc pomaru ybranych cech obektu obrazu cyfroego. Wyznaczono

Bardziej szczegółowo

Za: Stanisław Latoś, Niwelacja trygonometryczna, [w:] Ćwiczenia z geodezji II [red.] J. Beluch

Za: Stanisław Latoś, Niwelacja trygonometryczna, [w:] Ćwiczenia z geodezji II [red.] J. Beluch Za: Stansław Latoś, Nwelacja trygonometryczna, [w:] Ćwczena z geodezj II [red.] J. eluch 6.1. Ogólne zasady nwelacj trygonometrycznej. Wprowadzene Nwelacja trygonometryczna, zwana równeż trygonometrycznym

Bardziej szczegółowo

Regulamin promocji fiber xmas 2015

Regulamin promocji fiber xmas 2015 fber xmas 2015 strona 1/5 Regulamn promocj fber xmas 2015 1. Organzatorem promocj fber xmas 2015, zwanej dalej promocją, jest JPK Jarosław Paweł Krzymn, zwany dalej JPK. 2. Promocja trwa od 01 grudna 2015

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie symulatora ChemCad do modelowania złożonych układów reakcyjnych procesów petrochemicznych

Zastosowanie symulatora ChemCad do modelowania złożonych układów reakcyjnych procesów petrochemicznych NAFTA-GAZ styczeń 2011 ROK LXVII Anna Rembesa-Śmszek Instytut Nafty Gazu, Kraków Andrzej Wyczesany Poltechnka Krakowska, Kraków Zastosowane symulatora ChemCad do modelowana złożonych układów reakcyjnych

Bardziej szczegółowo

System Przeciwdziałania Powstawaniu Bezrobocia na Terenach Słabo Zurbanizowanych SPRAWOZDANIE Z BADAŃ Autor: Joanna Wójcik

System Przeciwdziałania Powstawaniu Bezrobocia na Terenach Słabo Zurbanizowanych SPRAWOZDANIE Z BADAŃ   Autor: Joanna Wójcik Opracowane w ramach projektu System Przecwdzałana Powstawanu Bezroboca na Terenach Słabo Zurbanzowanych ze środków Europejskego Funduszu Społecznego w ramach Incjatywy Wspólnotowej EQUAL PARTNERSTWO NA

Bardziej szczegółowo

PODSTAWA WYMIARU ORAZ WYSOKOŚĆ EMERYTURY USTALANEJ NA DOTYCHCZASOWYCH ZASADACH

PODSTAWA WYMIARU ORAZ WYSOKOŚĆ EMERYTURY USTALANEJ NA DOTYCHCZASOWYCH ZASADACH PODSTAWA WYMIARU ORAZ WYSOKOŚĆ EMERYTURY USTALANEJ NA DOTYCHCZASOWYCH ZASADACH Z a k ł a d U b e z p e c z e ń S p o ł e c z n y c h Wprowadzene Nnejsza ulotka adresowana jest zarówno do osób dopero ubegających

Bardziej szczegółowo

Zapis informacji, systemy pozycyjne 1. Literatura Jerzy Grębosz, Symfonia C++ standard. Harvey M. Deitl, Paul J. Deitl, Arkana C++. Programowanie.

Zapis informacji, systemy pozycyjne 1. Literatura Jerzy Grębosz, Symfonia C++ standard. Harvey M. Deitl, Paul J. Deitl, Arkana C++. Programowanie. Zaps nformacj, systemy pozycyjne 1 Lteratura Jerzy Grębosz, Symfona C++ standard. Harvey M. Detl, Paul J. Detl, Arkana C++. Programowane. Zaps nformacj w komputerach Wszystke elementy danych przetwarzane

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY I STUDIA. Zeszyt nr 286. Analiza dyskryminacyjna i regresja logistyczna w procesie oceny zdolności kredytowej przedsiębiorstw

MATERIAŁY I STUDIA. Zeszyt nr 286. Analiza dyskryminacyjna i regresja logistyczna w procesie oceny zdolności kredytowej przedsiębiorstw MATERIAŁY I STUDIA Zeszyt nr 86 Analza dyskrymnacyjna regresja logstyczna w procese oceny zdolnośc kredytowej przedsęborstw Robert Jagełło Warszawa, 0 r. Wstęp Robert Jagełło Narodowy Bank Polsk. Składam

Bardziej szczegółowo

O PEWNYM MODELU POZWALAJĄCYM IDENTYFIKOWAĆ K NAJBARDZIEJ PODEJRZANYCH REKORDÓW W ZBIORZE DANYCH KSIĘGOWYCH W PROCESIE WYKRYWANIA OSZUSTW FINANSOWYCH

O PEWNYM MODELU POZWALAJĄCYM IDENTYFIKOWAĆ K NAJBARDZIEJ PODEJRZANYCH REKORDÓW W ZBIORZE DANYCH KSIĘGOWYCH W PROCESIE WYKRYWANIA OSZUSTW FINANSOWYCH Mateusz Baryła Unwersytet Ekonomczny w Krakowe O PEWNYM MODELU POZWALAJĄCYM IDENTYFIKOWAĆ K NAJBARDZIEJ PODEJRZANYCH REKORDÓW W ZBIORZE DANYCH KSIĘGOWYCH W PROCESIE WYKRYWANIA OSZUSTW FINANSOWYCH Wprowadzene

Bardziej szczegółowo

8. Optymalizacja decyzji inwestycyjnych

8. Optymalizacja decyzji inwestycyjnych dr nż. Zbgnew Tarapata: Optymalzacja decyzj nwestycyjnych, cz.ii 8. Optymalzacja decyzj nwestycyjnych W rozdzale 8, część I przedstawono elementarne nformacje dotyczące metod oceny decyzj nwestycyjnych.

Bardziej szczegółowo

Problemy jednoczesnego testowania wielu hipotez statystycznych i ich zastosowania w analizie mikromacierzy DNA

Problemy jednoczesnego testowania wielu hipotez statystycznych i ich zastosowania w analizie mikromacierzy DNA Problemy jednoczesnego testowana welu hpotez statystycznych ch zastosowana w analze mkromacerzy DNA Konrad Furmańczyk Katedra Zastosowań Matematyk SGGW Plan referatu Testowane w analze mkromacerzy DNA

Bardziej szczegółowo

3. ŁUK ELEKTRYCZNY PRĄDU STAŁEGO I PRZEMIENNEGO

3. ŁUK ELEKTRYCZNY PRĄDU STAŁEGO I PRZEMIENNEGO 3. ŁUK ELEKTRYCZNY PRĄDU STŁEGO I PRZEMIENNEGO 3.1. Cel zakres ćwczena Celem ćwczena jest zapoznane sę z podstawowym właścwoścam łuku elektrycznego palącego sę swobodne, w powetrzu o cśnentmosferycznym.

Bardziej szczegółowo

Neural networks. Krótka historia 2004-05-30. - rozpoznawanie znaków alfanumerycznych.

Neural networks. Krótka historia 2004-05-30. - rozpoznawanie znaków alfanumerycznych. Neural networks Lecture Notes n Pattern Recognton by W.Dzwnel Krótka hstora McCulloch Ptts (1943) - perwszy matematyczny ops dzalana neuronu przetwarzana przez nego danych. Proste neurony, które mogly

Bardziej szczegółowo

D Archiwum Prac Dyplomowych - Instrukcja dla studentów

D Archiwum Prac Dyplomowych - Instrukcja dla studentów Kraków 01.10.2015 D Archwum Prac Dyplomowych - Instrukcja dla studentów Procedura Archwzacj Prac Dyplomowych jest realzowana zgodne z zarządzenem nr 71/2015 Rektora Unwersytetu Rolnczego m. H. Kołłątaja

Bardziej szczegółowo

Analiza porównawcza rozwoju wybranych banków komercyjnych w latach 2001 2009

Analiza porównawcza rozwoju wybranych banków komercyjnych w latach 2001 2009 Mara Konopka Katedra Ekonomk Organzacj Przedsęborstw Szkoła Główna Gospodarstwa Wejskego w Warszawe Analza porównawcza rozwoju wybranych banków komercyjnych w latach 2001 2009 Wstęp Polska prywatyzacja

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 2(88)/2012

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 2(88)/2012 ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW (88)/01 Hubert Sar, Potr Fundowcz 1 WYZNACZANIE ASOWEGO OENTU BEZWŁADNOŚCI WZGLĘDE OSI PIONOWEJ DLA SAOCHODU TYPU VAN NA PODSTAWIE WZORU EPIRYCZNEGO 1. Wstęp asowy moment

Bardziej szczegółowo

SYMULACJA KOMPUTEROWA NAPRĘŻEŃ DYNAMICZNYCH WE WRĘGACH MASOWCA NA FALI NIEREGULARNEJ

SYMULACJA KOMPUTEROWA NAPRĘŻEŃ DYNAMICZNYCH WE WRĘGACH MASOWCA NA FALI NIEREGULARNEJ Jan JANKOWSKI *), Maran BOGDANIUK *),**) SYMULACJA KOMPUTEROWA NAPRĘŻEŃ DYNAMICZNYCH WE WRĘGACH MASOWCA NA FALI NIEREGULARNEJ W referace przedstawono równana ruchu statku w warunkach falowana morza oraz

Bardziej szczegółowo

Określanie zapasu wody pod stępką w porcie Ystad na podstawie badań symulacyjnych

Określanie zapasu wody pod stępką w porcie Ystad na podstawie badań symulacyjnych Scentfc Journals Martme Unversty of Szczecn Zeszyty Naukowe Akadema Morska w Szczecne 2008, 13(85) pp. 22 28 2008, 13(85) s. 22 28 Określane zapasu wody pod stępką w porce Ystad na podstawe badań symulacyjnych

Bardziej szczegółowo

D Archiwum Prac Dyplomowych - Instrukcja dla opiekunów/promotorów/recenzentów

D Archiwum Prac Dyplomowych - Instrukcja dla opiekunów/promotorów/recenzentów D Archwum Prac Dyplomowych - Instrukcja dla opekunów/promotorów/recenzentów Kraków 13.01.2016 r. Procedura Archwzacj Prac Dyplomowych jest realzowana zgodne z zarządzenem nr 71/2015 Rektora Unwersytetu

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIA METOD MATEMATYCZNYCH W EKONOMII I ZARZĄDZANIU

ZASTOSOWANIA METOD MATEMATYCZNYCH W EKONOMII I ZARZĄDZANIU ZASTOSOWANIA METOD MATEMATYCZNYCH W EKONOMII I ZARZĄDZANIU Studa Ekonomczne ZESZYTY NAUKOWE WYDZIAŁOWE UNIWERSYTETU EKONOMICZNEGO W KATOWICACH ZASTOSOWANIA METOD MATEMATYCZNYCH W EKONOMII I ZARZĄDZANIU

Bardziej szczegółowo

NAFTA-GAZ marzec 2011 ROK LXVII. Wprowadzenie. Tadeusz Kwilosz

NAFTA-GAZ marzec 2011 ROK LXVII. Wprowadzenie. Tadeusz Kwilosz NAFTA-GAZ marzec 2011 ROK LXVII Tadeusz Kwlosz Instytut Nafty Gazu, Oddzał Krosno Zastosowane metody statystycznej do oszacowana zapasu strategcznego PMG, z uwzględnenem nepewnośc wyznaczena parametrów

Bardziej szczegółowo

Jakość cieplna obudowy budynków - doświadczenia z ekspertyz

Jakość cieplna obudowy budynków - doświadczenia z ekspertyz dr nż. Robert Geryło Jakość ceplna obudowy budynków - dośwadczena z ekspertyz Wdocznym efektem występowana znaczących mostków ceplnych w obudowe budynku, występującym na ogół przy nedostosowanu ntensywnośc

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu: Typowe dane. Jednoczynnikowa Analiza wariancji. Zasada: porównać zmienność pomiędzy i wewnątrz grup

Plan wykładu: Typowe dane. Jednoczynnikowa Analiza wariancji. Zasada: porównać zmienność pomiędzy i wewnątrz grup Jednoczynnkowa Analza Waranc (ANOVA) Wykład 11 Przypomnene: wykłady zadana kursu były zaczerpnęte z podręcznków: Statystyka dla studentów kerunków techncznych przyrodnczych, J. Koronack, J. Melnczuk, WNT

Bardziej szczegółowo

A O n RZECZPOSPOLITA POLSKA. Gospodarki Narodowej. Warszawa, dnia2/stycznia 2014

A O n RZECZPOSPOLITA POLSKA. Gospodarki Narodowej. Warszawa, dnia2/stycznia 2014 Warszawa, dna2/styczna 2014 r, RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTERSTWO ADMINISTRACJI I CYFRYZACJI PODSEKRETARZ STANU Małgorzata Olsze wska BM-WP 005.6. 20 14 Pan Marek Zółkowsk Przewodnczący Komsj Gospodark

Bardziej szczegółowo

Hipotezy o istotności oszacowao parametrów zmiennych objaśniających ˆ ) ˆ

Hipotezy o istotności oszacowao parametrów zmiennych objaśniających ˆ ) ˆ WERYFIKACJA HIPOTEZY O ISTOTNOŚCI OCEN PARAMETRÓW STRUKTURALNYCH MODELU Hpoezy o sonośc oszacowao paramerów zmennych objaśnających Tesowane sonośc paramerów zmennych objaśnających sprowadza sę do nasępującego

Bardziej szczegółowo

STARE A NOWE KRAJE UE KONKURENCYJNOŚĆ POLSKIEGO EKSPORTU

STARE A NOWE KRAJE UE KONKURENCYJNOŚĆ POLSKIEGO EKSPORTU Ewa Szymank Katedra Teor Ekonom Akadema Ekonomczna w Krakowe ul. Rakowcka 27, 31-510 Kraków STARE A NOWE KRAJE UE KONKURENCYJNOŚĆ POLSKIEGO EKSPORTU Abstrakt Artykuł przedstawa wynk badań konkurencyjnośc

Bardziej szczegółowo

ANALIZA PORÓWNAWCZA WYNIKÓW UZYSKANYCH ZA POMOCĄ MIAR SYNTETYCZNYCH: M ORAZ PRZY ZASTOSOWANIU METODY UNITARYZACJI ZEROWANEJ

ANALIZA PORÓWNAWCZA WYNIKÓW UZYSKANYCH ZA POMOCĄ MIAR SYNTETYCZNYCH: M ORAZ PRZY ZASTOSOWANIU METODY UNITARYZACJI ZEROWANEJ METODY ILOŚCIOWE W BADANIACH EKONOMICZNYCH Tom XVI/3, 2015, str. 248 257 ANALIZA PORÓWNAWCZA WYNIKÓW UZYSKANYCH ZA POMOCĄ MIAR SYNTETYCZNYCH: M ORAZ PRZY ZASTOSOWANIU METODY UNITARYZACJI ZEROWANEJ Sławomr

Bardziej szczegółowo

Kształtowanie się firm informatycznych jako nowych elementów struktury przestrzennej przemysłu

Kształtowanie się firm informatycznych jako nowych elementów struktury przestrzennej przemysłu PRACE KOMISJI GEOGRAFII PRZEMY SŁU Nr 7 WARSZAWA KRAKÓW 2004 Akadema Pedagogczna, Kraków Kształtowane sę frm nformatycznych jako nowych elementów struktury przestrzennej przemysłu Postępujący proces rozwoju

Bardziej szczegółowo

POJAZDY SZYNOWE 2/2014

POJAZDY SZYNOWE 2/2014 ANALIZA PRZYCZYN I SKUTKÓW USZKODZEŃ (FMEA) W ZASTOSOWANIU DO POJAZDÓW SZYNOWYCH dr nż. Macej Szkoda, mgr nż. Grzegorz Kaczor Poltechnka Krakowska, Instytut Pojazdów Szynowych al. Jana Pawła II 37, 31-864

Bardziej szczegółowo

OPTYMALNE STRATEGIE INWESTYCYJNE PODEJŚCIE FUNDAMENTALNE OPTIMAL INVESTMENT STRATEGY FUNDAMENTAL ANALYSIS

OPTYMALNE STRATEGIE INWESTYCYJNE PODEJŚCIE FUNDAMENTALNE OPTIMAL INVESTMENT STRATEGY FUNDAMENTAL ANALYSIS ZESZYTY NAUKOWE POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ 2014 Sera: ORGANIZACJA I ZARZĄDZANIE z. 68 Nr kol. 1905 Adranna MASTALERZ-KODZIS Unwersytet Ekonomczny w Katowcach OPTYMALNE STRATEGIE INWESTYCYJNE PODEJŚCIE FUNDAMENTALNE

Bardziej szczegółowo

mgr inż. Wojciech Artichowicz MODELOWANIE PRZEPŁYWU USTALONEGO NIEJEDNOSTAJNEGO W KANAŁACH OTWARTYCH

mgr inż. Wojciech Artichowicz MODELOWANIE PRZEPŁYWU USTALONEGO NIEJEDNOSTAJNEGO W KANAŁACH OTWARTYCH Poltechnka Gdańska Wydzał Inżyner Lądowej Środowska Katedra ydrotechnk mgr nż. Wojcech Artchowcz MODELOWANIE PRZEPŁYWU USTALONEGO NIEJEDNOSTAJNEGO W KANAŁAC OTWARTYC PRACA DOKTORSKA Promotor: prof. dr

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 5(96)/2013

ZESZYTY NAUKOWE INSTYTUTU POJAZDÓW 5(96)/2013 ZESZYTY NAUKOWE NSTYTUTU POJAZDÓW 5(96)/2013 Hubert Sar, Potr Fundowcz 1 WYZNACZANE MASOWEGO MOMENTU BEZWŁADNOŚC WZGLĘDEM OS PODŁUŻNEJ DLA SAMOCHODU TYPU VAN NA PODSTAWE WZORÓW DOŚWADCZALNYCH 1. Wstęp

Bardziej szczegółowo

KURS STATYSTYKA. Lekcja 1 Statystyka opisowa ZADANIE DOMOWE. www.etrapez.pl Strona 1

KURS STATYSTYKA. Lekcja 1 Statystyka opisowa ZADANIE DOMOWE. www.etrapez.pl Strona 1 KURS STATYSTYKA Lekcja 1 Statystyka opsowa ZADANIE DOMOWE www.etrapez.pl Strona 1 Część 1: TEST Zaznacz poprawną odpowedź (tylko jedna jest prawdzwa). Pytane 1 W statystyce opsowej mamy pełne nformacje

Bardziej szczegółowo

OKRESOWA EMERYTURA KAPITAŁOWA ZE ŚRODKÓW ZGROMADZONYCH W OFE

OKRESOWA EMERYTURA KAPITAŁOWA ZE ŚRODKÓW ZGROMADZONYCH W OFE OKRESOWA EMERYTURA KAPITAŁOWA ZE ŚRODKÓW ZGROMADZONYCH W OFE Z a k ł a d U b e z p e c z e ń S p o ł e c z n y c h Warunk nabywana prawa do okresowej emerytury kaptałowej ze środków zgromadzonych w otwartym

Bardziej szczegółowo

OKRESOWA EMERYTURA KAPITAŁOWA ZE ŚRODKÓW ZGROMADZONYCH W OFE

OKRESOWA EMERYTURA KAPITAŁOWA ZE ŚRODKÓW ZGROMADZONYCH W OFE OKRESOWA EMERYTURA KAPITAŁOWA ZE ŚRODKÓW ZGROMADZONYCH W OFE Z a k ł a d U b e z p e c z e ń S p o ł e c z n y c h Warunk nabywana prawa do okresowej emerytury kaptałowej ze środków zgromadzonych w otwartym

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE ANALIZY HARMONICZNEJ DO OKREŚLENIA SIŁY I DŁUGOŚCI CYKLI GIEŁDOWYCH

ZASTOSOWANIE ANALIZY HARMONICZNEJ DO OKREŚLENIA SIŁY I DŁUGOŚCI CYKLI GIEŁDOWYCH Grzegorz PRZEKOTA ZESZYTY NAUKOWE WYDZIAŁU NAUK EKONOMICZNYCH ZASTOSOWANIE ANALIZY HARMONICZNEJ DO OKREŚLENIA SIŁY I DŁUGOŚCI CYKLI GIEŁDOWYCH Zarys treśc: W pracy podjęto problem dentyfkacj cykl gełdowych.

Bardziej szczegółowo

ANALIZA JEDNOSTKOWYCH STRAT CIEPŁA W SYSTEMIE RUR PREIZOLOWANYCH

ANALIZA JEDNOSTKOWYCH STRAT CIEPŁA W SYSTEMIE RUR PREIZOLOWANYCH ZESZYTY NAUKOWE POLITECHNIKI RZESZOWSKIEJ Nr 83 Budownctwo Inżynera Środowska z. 59 (4/1) 01 Bożena BABIARZ Barbara ZIĘBA Poltechnka Rzeszowska ANALIZA JEDNOSTKOWYCH STRAT CIEPŁA W SYSTEMIE RUR PREIZOLOWANYCH

Bardziej szczegółowo

BADANIE STABILNOŚCI WSPÓŁCZYNNIKA BETA AKCJI INDEKSU WIG20

BADANIE STABILNOŚCI WSPÓŁCZYNNIKA BETA AKCJI INDEKSU WIG20 Darusz Letkowsk Unwersytet Łódzk BADANIE STABILNOŚCI WSPÓŁCZYNNIKA BETA AKCJI INDEKSU WIG0 Wprowadzene Teora wyboru efektywnego portfela nwestycyjnego zaproponowana przez H. Markowtza oraz jej rozwnęca

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE NR x(xx) AKADEMII MORSKIEJ W SZCZECINIE. Metody wymiarowania obszaru manewrowego statku oparte na badaniach rzeczywistych

ZESZYTY NAUKOWE NR x(xx) AKADEMII MORSKIEJ W SZCZECINIE. Metody wymiarowania obszaru manewrowego statku oparte na badaniach rzeczywistych ISSN 009-069 ZESZYTY NUKOWE NR () KDEMII MORSKIEJ W SZCZECINIE IV MIĘDZYNRODOW KONFERENCJ NUKOWO-TECHNICZN E X P L O - S H I P 0 0 6 Paweł Zalewsk, Jakub Montewka Metody wymarowana obszaru manewrowego

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK NR 1C KARTA USŁUGI Utrzymanie Systemu Kopii Zapasowych (USKZ)

ZAŁĄCZNIK NR 1C KARTA USŁUGI Utrzymanie Systemu Kopii Zapasowych (USKZ) Załącznk nr 1C do Umowy nr.. z dna.2014 r. ZAŁĄCZNIK NR 1C KARTA USŁUGI Utrzymane Systemu Kop Zapasowych (USKZ) 1 INFORMACJE DOTYCZĄCE USŁUGI 1.1 CEL USŁUGI: W ramach Usług Usługodawca zobowązany jest

Bardziej szczegółowo

SZTUCZNA INTELIGENCJA

SZTUCZNA INTELIGENCJA SZTUCZNA INTELIGENCJA WYKŁAD 15. ALGORYTMY GENETYCZNE Częstochowa 014 Dr hab. nż. Grzegorz Dudek Wydzał Elektryczny Poltechnka Częstochowska TERMINOLOGIA allele wartośc, waranty genów, chromosom - (naczej

Bardziej szczegółowo

Klasyfikacja mówców oparta na modelowaniu GMM-UBM dla mowy o różnej jakości

Klasyfikacja mówców oparta na modelowaniu GMM-UBM dla mowy o różnej jakości Artur Janicki Tomasz Staroszczyk Zakład Systemów Teletransmisyjnych Instytut Telekomunikacji Politechnika Warszawska Klasyfikacja mówców oparta na modelowaniu GMM-UBM dla mowy o różnej jakości Artykuł

Bardziej szczegółowo

Modele wieloczynnikowe. Modele wieloczynnikowe. Modele wieloczynnikowe ogólne. α β β β ε. Analiza i Zarządzanie Portfelem cz. 4.

Modele wieloczynnikowe. Modele wieloczynnikowe. Modele wieloczynnikowe ogólne. α β β β ε. Analiza i Zarządzanie Portfelem cz. 4. Modele weloczynnkowe Analza Zarządzane Portfelem cz. 4 Ogólne model weloczynnkowy można zapsać jako: (,...,,..., ) P f F F F = n Dr Katarzyna Kuzak lub (,...,,..., ) f F F F = n Modele weloczynnkowe Można

Bardziej szczegółowo

1. SPRAWDZENIE WYSTEPOWANIA RYZYKA KONDENSACJI POWIERZCHNIOWEJ ORAZ KONDENSACJI MIĘDZYWARSTWOWEJ W ŚCIANIE ZEWNĘTRZNEJ

1. SPRAWDZENIE WYSTEPOWANIA RYZYKA KONDENSACJI POWIERZCHNIOWEJ ORAZ KONDENSACJI MIĘDZYWARSTWOWEJ W ŚCIANIE ZEWNĘTRZNEJ Ćwczene nr 1 cz.3 Dyfuzja pary wodnej zachodz w kerunku od środowska o wyższej temperaturze do środowska chłodnejszego. Para wodna dyfundująca przez przegrody budowlane w okrese zmowym napotyka na coraz

Bardziej szczegółowo

Analiza regresji modele ekonometryczne

Analiza regresji modele ekonometryczne Analza regresj modele ekonometryczne Klasyczny model regresj lnowej - przypadek jednej zmennej objaśnającej. Rozpatrzmy klasyczne zagadnene zależnośc pomędzy konsumpcją a dochodam. Uważa sę, że: - zależność

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE LICZBY SZKÓD W UBEZPIECZENIACH KOMUNIKACYJNYCH W PRZYPADKU WYSTĘPOWANIA DUŻEJ LICZBY ZER, Z WYKORZYSTANIEM PROCEDURY KROSWALIDACJI

MODELOWANIE LICZBY SZKÓD W UBEZPIECZENIACH KOMUNIKACYJNYCH W PRZYPADKU WYSTĘPOWANIA DUŻEJ LICZBY ZER, Z WYKORZYSTANIEM PROCEDURY KROSWALIDACJI Alcja Wolny-Domnak Unwersytet Ekonomczny w Katowcach MODELOWANIE LICZBY SZKÓD W UBEZPIECZENIACH KOMUNIKACYJNYCH W PRZYPADKU WYSTĘPOWANIA DUŻEJ LICZBY ZER, Z WYKORZYSTANIEM PROCEDURY KROSWALIDACJI Wprowadzene

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie wielowymiarowej analizy porównawczej w doborze spó³ek do portfela inwestycyjnego Zastosowanie wielowymiarowej analizy porównawczej...

Zastosowanie wielowymiarowej analizy porównawczej w doborze spó³ek do portfela inwestycyjnego Zastosowanie wielowymiarowej analizy porównawczej... Adam Waszkowsk * Adam Waszkowsk Zastosowane welowymarowej analzy porównawczej w doborze spó³ek do portfela nwestycyjnego Zastosowane welowymarowej analzy porównawczej... Wstêp Na warszawskej Ge³dze Paperów

Bardziej szczegółowo

Portfele zawierające walor pozbawiony ryzyka. Elementy teorii rynku kapitałowego

Portfele zawierające walor pozbawiony ryzyka. Elementy teorii rynku kapitałowego Portel nwestycyjny ćwczena Na podst. Wtold Jurek: Konstrukcja analza rozdzał 5 dr chał Konopczyńsk Portele zawerające walor pozbawony ryzyka. lementy teor rynku kaptałowego 1. Pożyczane penędzy amy dwa

Bardziej szczegółowo

Metody predykcji analiza regresji

Metody predykcji analiza regresji Metody predykcj analza regresj TPD 008/009 JERZY STEFANOWSKI Instytut Informatyk Poltechnka Poznańska Przebeg wykładu. Predykcja z wykorzystanem analzy regresj.. Przypomnene wadomośc z poprzednch przedmotów..

Bardziej szczegółowo

WSKAŹNIK OCENY HIC SAMOCHODU OSOBOWEGO W ASPEKCIE BEZPIECZEŃSTWA RUCHU DROGOWEGO

WSKAŹNIK OCENY HIC SAMOCHODU OSOBOWEGO W ASPEKCIE BEZPIECZEŃSTWA RUCHU DROGOWEGO WSKAŹNIK OCENY SAMOCHODU OSOBOWEGO W ASPEKCIE BEZPIECZEŃSTWA RUCHU DROGOWEGO Dagmara KARBOWNICZEK 1, Kazmerz LEJDA, Ruch cała człoweka w samochodze podczas wypadku drogowego zależy od sztywnośc nadwoza

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WPŁYWU OBSERWACJI NIETYPOWYCH NA WYNIKI MODELOWANIA REGIONALNEJ WYDAJNOŚCI PRACY

ANALIZA WPŁYWU OBSERWACJI NIETYPOWYCH NA WYNIKI MODELOWANIA REGIONALNEJ WYDAJNOŚCI PRACY STUDIA I PRACE WYDZIAŁU NAUK EKONOMICZNYCH I ZARZĄDZANIA NR 36, T. 1 Barbara Batóg *, Jacek Batóg ** Unwersytet Szczecńsk ANALIZA WPŁYWU OBSERWACJI NIETYPOWYCH NA WYNIKI MODELOWANIA REGIONALNEJ WYDAJNOŚCI

Bardziej szczegółowo

PROCEDURY ODPORNEJ ALOKACJI ZASOBÓW DLA PROBLEMU HARMONOGRAMOWANIA PROJEKTU Z WAŻONYMI KOSZTAMI NIESTABILNOŚCI 1

PROCEDURY ODPORNEJ ALOKACJI ZASOBÓW DLA PROBLEMU HARMONOGRAMOWANIA PROJEKTU Z WAŻONYMI KOSZTAMI NIESTABILNOŚCI 1 PROCEDURY ODPORNEJ ALOKACJI ZASOBÓW DLA PROBLEMU HARMONOGRAMOWANIA PROJEKTU Z WAŻONYMI KOSZTAMI NIESTABILNOŚCI 1 Marcn KLIMEK, Potr ŁEBKOWSKI Streszczene: Odporne harmonogramowane projektu jest ważnym

Bardziej szczegółowo

Opracowanie metody predykcji czasu życia baterii na obiekcie i oceny jej aktualnego stanu na podstawie analizy bieżących parametrów jej eksploatacji.

Opracowanie metody predykcji czasu życia baterii na obiekcie i oceny jej aktualnego stanu na podstawie analizy bieżących parametrów jej eksploatacji. Zakład Systemów Zaslana (Z-5) Opracowane nr 323/Z5 z pracy statutowej pt. Opracowane metody predykcj czasu życa bater na obekce oceny jej aktualnego stanu na podstawe analzy beżących parametrów jej eksploatacj.

Bardziej szczegółowo

Urządzenia wejścia-wyjścia

Urządzenia wejścia-wyjścia Urządzena wejśca-wyjśca Klasyfkacja urządzeń wejśca-wyjśca. Struktura mechanzmu wejśca-wyjśca (sprzętu oprogramowana). Interakcja jednostk centralnej z urządzenam wejśca-wyjśca: odpytywane, sterowane przerwanam,

Bardziej szczegółowo

WYBRANE METODY TWORZENIA STRATEGII ZRÓWNOWAŻONEGO TRANSPORTU MIEJSKIEGO SELECTED METHODS FOR DEVELOPING SUSTAINABLE URBAN TRANS- PORT STRATEGIES

WYBRANE METODY TWORZENIA STRATEGII ZRÓWNOWAŻONEGO TRANSPORTU MIEJSKIEGO SELECTED METHODS FOR DEVELOPING SUSTAINABLE URBAN TRANS- PORT STRATEGIES Zbgnew SKROBACKI WYBRANE METODY TWORZENIA STRATEGII ZRÓWNOWAŻONEGO TRANSPORTU MIEJSKIEGO SELECTED METHODS FOR DEVELOPING SUSTAINABLE URBAN TRANS- PORT STRATEGIES W artykule przedstawone systemowe podejśce

Bardziej szczegółowo

Regulacje i sądownictwo przeszkody w konkurencji między firmami w Europie Środkowej i Wschodniej

Regulacje i sądownictwo przeszkody w konkurencji między firmami w Europie Środkowej i Wschodniej Łukasz Goczek * Regulacje sądownctwo przeszkody w konkurencj mędzy frmam w Europe Środkowej Wschodnej Wstęp Celem artykułu jest analza przeszkód dla konkurencj pomędzy frmam w Europe Środkowej Wschodnej.

Bardziej szczegółowo

PRZENOŚNY ANALIZATOR DIAGNOSTYCZNY DO WYKRYWANIA USZKODZEŃ STOJANA I WIRNIKA W SILNIKACH INDUKCYJNYCH

PRZENOŚNY ANALIZATOR DIAGNOSTYCZNY DO WYKRYWANIA USZKODZEŃ STOJANA I WIRNIKA W SILNIKACH INDUKCYJNYCH Zeszyty problemowe Maszyny Elektryczne Nr 00/03 cz. I 77 Marcn Pawlak Poltechnka Wrocławska PRZENOŚNY ANALIZATOR DIAGNOSTYCZNY DO WYKRYWANIA USZKODZEŃ STOJANA I WIRNIKA W SILNIKACH INDUKCYJNYCH PORTABLE

Bardziej szczegółowo

1. Komfort cieplny pomieszczeń

1. Komfort cieplny pomieszczeń 1. Komfort ceplny pomeszczeń Przy określanu warunków panuących w pomeszczenu używa sę zwykle dwóch poęć: mkroklmat komfort ceplny. Przez poęce mkroklmatu wnętrz rozume sę zespół wszystkch parametrów fzycznych

Bardziej szczegółowo

Teoria niepewności pomiaru (Rachunek niepewności pomiaru) Rodzaje błędów pomiaru

Teoria niepewności pomiaru (Rachunek niepewności pomiaru) Rodzaje błędów pomiaru Pomary fzyczne - dokonywane tylko ze skończoną dokładnoścą. Powodem - nedoskonałość przyrządów pomarowych neprecyzyjność naszych zmysłów borących udzał w obserwacjach. Podawane samego tylko wynku pomaru

Bardziej szczegółowo

MIARY ZALEŻNOŚCI ANALIZA STATYSTYCZNA NA PRZYKŁADZIE WYBRANYCH WALORÓW RYNKU METALI NIEŻELAZNYCH

MIARY ZALEŻNOŚCI ANALIZA STATYSTYCZNA NA PRZYKŁADZIE WYBRANYCH WALORÓW RYNKU METALI NIEŻELAZNYCH Domnk Krężołek Unwersytet Ekonomczny w Katowcach MIARY ZALEŻNOŚCI ANALIZA AYYCZNA NA PRZYKŁADZIE WYBRANYCH WALORÓW RYNKU MEALI NIEŻELAZNYCH Wprowadzene zereg czasowe obserwowane na rynkach kaptałowych

Bardziej szczegółowo

3.1. ODZIAŁYWANIE DŹWIĘKÓW NA CZŁOWIEKA I OTOCZENIE

3.1. ODZIAŁYWANIE DŹWIĘKÓW NA CZŁOWIEKA I OTOCZENIE 3. KRYTERIA OCENY HAŁASU I DRGAŃ Hałas to każdy dźwęk nepożądany, przeszkadzający, nezależne od jego natury, kontekstu znaczena. Podobne rzecz sę ma z drganam. Oba te zjawska oddzałują nekorzystne na człoweka

Bardziej szczegółowo

Problem plecakowy (KNAPSACK PROBLEM).

Problem plecakowy (KNAPSACK PROBLEM). Problem plecakowy (KNAPSACK PROBLEM). Zagadnene optymalzac zwane problemem plecakowym swą nazwę wzęło z analog do sytuac praktyczne podobne do problemu pakowana plecaka. Chodz o to, by zapakować maksymalne

Bardziej szczegółowo

9 konkurs ICT Objective: 9.11 FET Proactive Neuro-bio. 9 konkurs ICT

9 konkurs ICT Objective: 9.11 FET Proactive Neuro-bio. 9 konkurs ICT Dzeń Informacyjny ICT dla podmotów zanteresowanych uczestnctwem w mędzynarodowych projektach B+R w ramach 7 Programu Ramowego: 9 konkurs ICT Warszawa, 31.01.2012 9 konkurs ICT Objectve: 9.11 FET Proactve

Bardziej szczegółowo

Tworzenie stron WWW. Kurs. Wydanie III

Tworzenie stron WWW. Kurs. Wydanie III Idź do Sps treśc Przykładowy rozdzał Katalog ksążek Katalog onlne Zamów drukowany katalog Twój koszyk Dodaj do koszyka Cennk nformacje Zamów nformacje o nowoścach Zamów cennk Czytelna Fragmenty ksążek

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE DYNAMIKI PRZESYŁÓW TCP/IP Z UWZGLĘDNIENIEM MECHANIZMU RED 1

MODELOWANIE DYNAMIKI PRZESYŁÓW TCP/IP Z UWZGLĘDNIENIEM MECHANIZMU RED 1 STUDIA INFORMATICA 2012 Volume 33 Number 3A (107) Monka M. NYCZ Poltechnka Śląska, Instytut Informatyk Tadeusz CZACHÓRSKI Instytut Informatyk Teoretycznej Stosowanej Polskej Akadem Nauk MODELOWANIE DYNAMIKI

Bardziej szczegółowo

Systemy Ochrony Powietrza Ćwiczenia Laboratoryjne

Systemy Ochrony Powietrza Ćwiczenia Laboratoryjne ś POLITECHNIKA POZNAŃSKA INSTYTUT INŻYNIERII ŚRODOWISKA PROWADZĄCY: mgr nż. Łukasz Amanowcz Systemy Ochrony Powetrza Ćwczena Laboratoryjne 2 TEMAT ĆWICZENIA: Oznaczane lczbowego rozkładu lnowych projekcyjnych

Bardziej szczegółowo

Analiza korelacji i regresji

Analiza korelacji i regresji Analza korelacj regresj Zad. Pewen zakład produkcyjny zatrudna pracownków fzycznych. Ich wydajność pracy (Y w szt./h) oraz mesęczne wynagrodzene (X w tys. zł) przedstawa ponższa tabela: Pracownk y x A

Bardziej szczegółowo

WERYFIKACJA EKONOMETRYCZNA MODELU CAPM II RODZAJU DLA RÓŻNYCH HORYZONTÓW STÓP ZWROTU I PORTFELI RYNKOWYCH

WERYFIKACJA EKONOMETRYCZNA MODELU CAPM II RODZAJU DLA RÓŻNYCH HORYZONTÓW STÓP ZWROTU I PORTFELI RYNKOWYCH SCRIPTA COMENIANA LESNENSIA PWSZ m. J. A. Komeńskego w Leszne R o k 0 0 8, n r 6 TOMASZ ŚWIST* WERYFIKACJA EKONOMETRYCZNA MODELU CAPM II RODZAJU DLA RÓŻNYCH HORYZONTÓW STÓP ZWROTU I PORTFELI RYNKOWYCH

Bardziej szczegółowo

PORÓWNANIE METOD ANALIZY EFEKTYWNOŚCI NA PRZYKŁADZIE SERWERA APLIKACJI W SIECI LOKALNEJ

PORÓWNANIE METOD ANALIZY EFEKTYWNOŚCI NA PRZYKŁADZIE SERWERA APLIKACJI W SIECI LOKALNEJ STUDI IFORMTIC Volume 3 umber 3 (98) Tadeusz CZCHÓRSKI, Krzysztof GROCHL Instytut Informatyk Teoretycznej Stosowanej Polskej kadem auk dam JÓZEFIOK, Tomasz YCZ Poltechnka Śląska, Instytut Informatyk PORÓWIE

Bardziej szczegółowo

PRZESTRZENNE ZRÓŻNICOWANIE WYBRANYCH WSKAŹNIKÓW POZIOMU ŻYCIA MIESZKAŃCÓW MIAST ŚREDNIEJ WIELKOŚCI A SYSTEM LOGISTYCZNY MIASTA 1

PRZESTRZENNE ZRÓŻNICOWANIE WYBRANYCH WSKAŹNIKÓW POZIOMU ŻYCIA MIESZKAŃCÓW MIAST ŚREDNIEJ WIELKOŚCI A SYSTEM LOGISTYCZNY MIASTA 1 METODY ILOŚCIOWE W BADANIACH EKONOMICZNYCH Tom XI/2, 2010, str. 102 111 PRZESTRZENNE ZRÓŻNICOWANIE WYBRANYCH WSKAŹNIKÓW POZIOMU ŻYCIA MIESZKAŃCÓW MIAST ŚREDNIEJ WIELKOŚCI A SYSTEM LOGISTYCZNY MIASTA 1

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia do omówienia

Zagadnienia do omówienia Zarządzane produkcją dr nż. Marek Dudek Ul. Gramatyka 0, tel. 6798 http://www.produkcja.zarz.agh.edu.pl Zagadnena do omówena Zasady projektowana systemów produkcyjnych część (organzacja procesów w przestrzen)

Bardziej szczegółowo

PORÓWNANIE METOD PROSTYCH ORAZ METODY REGRESJI HEDONICZNEJ DO KONSTRUOWANIA INDEKSÓW CEN MIESZKAŃ

PORÓWNANIE METOD PROSTYCH ORAZ METODY REGRESJI HEDONICZNEJ DO KONSTRUOWANIA INDEKSÓW CEN MIESZKAŃ PORÓWNANIE METOD PROSTYCH ORAZ METODY REGRESJI HEDONICZNEJ DO KONSTRUOWANIA INDEKSÓW CEN MIESZKAŃ Radosław Trojanek Katedra Inwestycj Neruchomośc Unwersytet Ekonomczny w Poznanu e-mal: r.trojanek@ue.poznan.pl

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem w przedsiębiorstwie i jego wpływ na analizę opłacalności przedsięwzięć inwestycyjnych

Zarządzanie ryzykiem w przedsiębiorstwie i jego wpływ na analizę opłacalności przedsięwzięć inwestycyjnych dr nż Andrze Chylńsk Katedra Bankowośc Fnansów Wyższa Szkoła Menedżerska w Warszawe Zarządzane ryzykem w rzedsęborstwe ego wływ na analzę ołacalnośc rzedsęwzęć nwestycynych w w w e - f n a n s e c o m

Bardziej szczegółowo