Wybrane dokumenty represji i życia codziennego

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wybrane dokumenty represji i życia codziennego"

Transkrypt

1 Wybrane dokumenty represji i życia codziennego Cechy formalne i tło historyczne Opracowane na podstawie zasobu Archiwum Fundacji Polsko-Niemieckie Pojednanie Fundacja Polsko-Niemieckie P O J E D N A N I E Stiftung Polnisch-Deutsche AU SSÖHNUNG

2

3 Wybrane dokumenty represji i życia codziennego Cechy formalne i tło historyczne Opracowane na podstawie zasobu Archiwum Fundacji Polsko-Niemieckie Pojednanie Warszawa 2009

4 Wydawca: Fundacja Polsko-Niemieckie Pojednanie Warszawa, ul. Krucza 36 tel , fax: Wybór i opracowanie graficzne materiałów archiwalnych oraz projekt i skład folderu: Tomasz Kubaczyk Zrealizowano w ramach projektu Internetowe archiwum ofiar nazizmu współfinansowanego ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego Fundacja Polsko-Niemieckie POJEDNANIE Stiftung Polnisch-Deutsche AUSSÖHNUNG

5 O zasobie archiwalnym FPNP Fundacja Polsko-Niemieckie Pojednanie została ustanowiona w dniu 27 listopada Powstała w wyniku porozumienia zawartego pomiędzy rządami RP i RFN. Jest organizacją non profit, działa na rzecz ofiar prześladowań nazistowskich i polsko-niemieckiego dialogu. Prowadzi działalność społeczną, humanitarną i edukacyjną. Misją FPNP jest świadczenie pomocy ofiarom prześladowań nazistowskich, upowszechnianie wiedzy o historii II wojny światowej i okupacji niemieckiej w Polsce oraz aktywne działanie na rzecz polsko-niemieckiego pojednania. W czasie swojej dotychczasowej działalności w latach , w archiwum Fundacji zgromadziliśmy dokumenty ponad miliona osób, które starały się o świadczenia z tytułu doznanych w czasie II wojny światowej represji. Materiały te, zawierają zazwyczaj szczegółowy opis miejsca i warunków pracy uwiarygodniony dodatkowo zeznaniami świadków i oryginałami bądź kserokopiami dokumentów. Uzupełniają je fotografie i inne materiały ikonograficzne. Typowe dokumenty (oryginały i kserokopie), jakie znajdują się w archiwum Fundacji powstały w czasie wojny lub po jej zakończeniu, w tym także zaświadczenia wystawiane przez różne instytucje, przechowujące materiały archiwalne z czasów wojny. Pierwsza grupa obejmuje między innymi dokumenty wydawane przez: władze niemieckie w czasie II wojny światowej, niemieckie zakłady pracy, które korzystały z pracy niewolniczej obywateli różnych narodowości, władze alianckie w czasie wojny i po jej zakończeniu. Druga grupa materiałów jest znacznie liczniejsza są to zaświadczenia wydawane np. przez: Główną (lub Okręgowe) Komisję Badania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Instytut Pamięci Narodowej, Międzynarodową Służbę Poszukiwań w Arolsen, agendy Czerwonego Krzyża Międzynarodowy Komitet lub komitety krajowe, państwowe muzea obozów koncentracyjnych, 3

6 Żydowski Instytut Historyczny, archiwa państwowe polskie, niemieckie i inne, oświadczenia świadków, z ich uwiarygodnionymi podpisami, zaświadczenia kombatanckie, legitymacje kombatanckie, decyzje Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych oraz zaświadczenia instytucji ubezpieczeniowych (ZUS, KRUS i inne). We wnioskach beneficjentów znaleźć można także inne materiały źródłowe pochodzące z prywatnych zbiorów, np. korespondencję z okresu represji, pamiętniki wspomnienia. W zasobie Archiwum znajduje się kilka tysięcy relacji i wspomnień osób represjonowanych, nadesłanych w odpowiedzi na apele i konkursy, organizowane prze Fundację. Fundacja przechowuje ponadto dokumentację przekazywaną przez środowiska kombatanckie poszkodowanych przez III Rzeszę Oddziały Wojewódzkich Stowarzyszenia Polaków Poszkodowanych Przez III Rzeszę. Pod względem zasięgu terytorialnego zgromadzone materiały mogą być wykorzystane zarówno do badań historycznych w skali ogólnoeuropejskiej, jaki i o zasięgu regionalnym. Pozwalają na zapoznanie się z losami dużych grup ludzkich rozsianych na całym okupowanym przez III Rzeszę terytorium oraz przebiegiem represji w poszczególnych krajach. W skali regionalnej dostarczają unikalnych informacji o represjach nazistowskich w poszczególnych powiatach, miastach i wioskach, które często umykają uwadze historiografii. Możliwe też jest jej zastosowanie przy badaniu wojennych losów poszczególnych grup społecznych jak inteligencja, chłopi, robotnicy. W niniejszym opracowaniu, W Ramach współfinansowanego przez Ministerstwo Kultury i dziedzictwa Narodowego projektu Internetowe archiwum ofiar nazizmu, dokonaliśmy wyboru najbardziej charakterystycznych dokumentów represji i życia codziennego polskich robotników przymusowych i niewolniczych zatrudnionych w gospodarce III rzeszy, a zgromadzonych w archiwum fundacji polsko-niemieckie pojednanie. Mamy nadzieję, że przyczyni się ono do lepszego zrozumienia losów obywateli polskich podczas drugiej wojny światowej. zespół 4

7 I. Okupacyjna ewidencja ludności Anmeldung zum polizeilichen Einwohnererfassung zgłoszenie celem policyjnego stwierdzenia ludności, nazywane też w skrócie Einwohnererfassunung lub potocznie palcówką ze względu na składany na tym dokumencie odcisk palca, który miał zastępować fotografię właściciela i służyć jego identyfikacji. Palcówka była dwustronnym, dwujęzycznym dokumentem o charakterze dowodu osobistego, stosowanym częściowo na obszarze ziem polskich inkorporowanych do Rzeszy (w Kraju Warty i Prowincji Górny Śląsk). Awers dokumentu, oprócz podstawowych danych adresowych, stanowił kilkunastopunktowy kwestionariusz, w którym osoba musiała podać swe dane personalne oraz dodatkowe informacje dotyczące wyznania, narodowości, języka (którym posługuje się w domu), służby w wojsku polskim i ewentualnego stopnia wojskowego, posiadanego zawodu i miejsca pracy. Poza tym należało też wypełnić rubryki określające, jak długo zamieszkuje się na terenie ziem wcielonych, czy jest się właścicielem gruntów, nieruchomości, przedsiębiorstwa oraz wpisać liczbę dzieci poniżej 12 roku życia, które znajdują się we wspólnym domostwie. Za niewypełnienie zgłoszenia lub złożenie fałszywych informacji groziła kara. Podpis oraz odcisk palca składany był w obecności funkcjonariusza policji, choć w spisach ludności, ze względu na nawał pracy, uczestniczyli nie tylko policjanci. Funkcjonariusz uwiarygodniał dokument pieczęcią. Rewers dokumentu stanowiła instrukcja, jak należy wypełnić formularz. W punkcie dotyczącym wyznania instrukcja wskazywała, by osoby nie należące do kościoła lub towarzystwa wyznaniowego dokonywały wpisu pobożny lub bezbożny. Podając przynależność narodową zaś, by wpisać naród, do którego jest się najbardziej przychylnym ; należało tu wziąć pod uwagę kryteria pomocnicze: język, kulturę, wychowanie. Dodatkowo instrukcja nakazywała: U Żydów podać narodowość żydowską, nawet w przypadku nie przynależności do żydowskiego towarzystwa wyznaniowego. W sprawach językowych należało unikać wpisów typu: język tutejszy, a podawać np. język niemiecki, polski, litewski, mazurski, ślązacki, kaszubski itp. Wypełnione zgłoszenie służyło za dokument tożsamości. W przypadku posiadania lub otrzymania Arbeitsbuchu książki pracy, informację o tym nanoszono w postaci stempla z podaniem numeru książki pracy. U genezy Einwohnererfassunung obok próby policyjnego zewidencjonowania ludności legła niemiecka polityka narodowościowa względem ziem anektowanych i podbitych, której celem było jak najszybsze rozbicie społeczeństwa polskiego poprzez wydzielenie tych jego grup, które nadają się do zniemczenia przy jednoczesnym usunięciu reszty poza granice Rzeszy lub przez uczynienie zeń poddańczej warstwy pracowników. Policyjne spisy ludności przeprowadzane były na ziemiach wcielonych od późnej jesieni 1939 i trwały jeszcze w roku Poprzedzały je 5

8 6 terroryzujące ludność polską akcje, polegające na aresztowaniach, egzekucjach, zsyłce do obozów koncentracyjnych, wymierzone przede wszystkim przeciwko inteligencji, działaczom politycznym i społecznym, byłym powstańcom, przedstawicielom duchowieństwa, osobom znanym z antyniemieckiego nastawienia itp. Zamiast częściowego przynajmniej uregulowania spraw narodowościowych o co chodziło okupantom spisy ludności dały wynik, który budził zastrzeżenia nawet u najwyższych władz Rzeszy. Szczególnie na Górnym Śląsku, gdzie 97% ludności zadeklarowało narodowość niemiecką. Tak więc w pow. pszczyńskim 98% osób określiło się jako Niemcy, choć w plebiscycie z 1921 roku 75% z mieszkańców tego powiatu optowało za Polską. Na ten rezultat w pewnym stopniu wpłynęła niejasność kryteriów narodowościowych, w mniejszym stopniu działania przeprowadzających rejestrację policjantów, którzy arbitralnie zastępowali narodowość śląską i ślązacki język odpowiednio: niemiecką lub polską i niemieckim lub polskim językiem. Ważniejsze znaczenie miała tu presja władz okupacyjnych, brak polskiej warstwy przywódczej, przeświadczenie, że wojna rychło się skończy, a deklaracja ta nie ma większego znaczenia, bo wiąże się z kolejną zmianą statusu państwowego w ciągu ostatnich 20 lat, a pozwoli przetrwać i uniknąć szykan Gestapo. Oddziaływała tu także specyfika kulturalno-społeczna Śląska, jako regionu granicznego, leżącego na styku dwóch kultur, gdzie w jednej rodzinie spotykały się osoby i polskiej, i niemieckiej narodowości. Część zresztą mieszkańców Śląska nie miała wykrystalizowanej postawy narodowej. Należy tu też przypomnieć zalecenia biskupa diecezji śląskiej Adamskiego, który działał w porozumieniu z Naczelnym Wodzem i premierem rządu na uchodźctwie gen. Sikorskim, by podawać niemiecką narodowość, co miałoby zapobiec biologicznemu wyniszczeniu Ślązaków. Spis na Pomorzu był przeprowadzany w grudniu 39 i rok później. Formularz spisowy na Pomorzu zawierał rubryki z pytaniem skąd osoba przybyła, gdzie się urodziła i gdzie mieszkają jej rodzice. Spis wykazał pewien wzrost ludności niemieckiej na Pomorzu ze 158 tys. w 1931 roku do 243 tys. w chwili spisu (razem z niemiecką ludnością napływową). Na 188 tys. osób, które zadeklarowały język kaszubski jako ojczysty 100 tys. uznawało się za Polaków, 81 za Kaszubów, a tylko 7 tys. za Niemców. Ostatecznie, jeśli idzie o sprawy narodowościowe, wygrał system zainicjowany w okręgu wzorcowym, tj. Kraju Warty przez Greisera z Deutsche Volksliste (DVL) i podziałem na cztery niemieckie grupy narodowościowe (początkowo pięć). Urząd DV powołano w Kraju Warty 28 października 1939 w celu wyselekcjonowania spośród przedwojennych mieszkańców Wielkopolski ludności niemieckiego pochodzenia. Greiser przeciwny był wciąganiu niepewnych narodowościowo osób na volkslistę i opowiadał się za procesem germanizacji Kraju Warty poprzez wysiedlenia Polaków i nasiedlenie ludności niemieckiej. 4 marca 1941 wydano zarządzenie na szczeblu centralnym odnośnie funkcjonowania Niemieckiej Listy Narodowościowej i niemieckiego obywatelstwa na terenie ziem wcielonych. Jej kryteria w poszczególnych prowincjach administracyjnych ulegały różnej interpretacji. W Okręgu Ciechanów postępowano podobnie selektywnie, jak w Kraju Warty. Forster w Okręgu Gdańsk-Prusy Zachodnie i Bracht w Prowincji Górny Śląsk nie przeprowadzali ostrej selekcji i przymuszali ludność polską do masowego wpisywania się na volkslistę. Przeprowadzano w toku wojny też pomniejsze spisy. W ramach polityki dzielenia narodu polskiego na mniejsze grupy narodowościowe i następnie wzbudzania między nimi antagonizmów spis taki miał miejsce np. w pow. łaskim. Od czasów przedrozbiorowych zamieszkiwała tu ludność czeskiego pochodzenia, która w dwudziestoleciu międzywojennym uważała się za Polaków. W większości byli to ewangelicy. Potwierdzenie tego wyznania w trakcie spisu powodowało zaliczenie ich do czeskiej narodowości i uchylenie restrykcji nakładanych na Polaków (zniesienie godziny policyjnej, swoboda podróżowania w Rzeszy, te same warunki zatrudnienia i aprowizacji, co w przypadku Niemców itd.). Wobec oporu i niechęci tej grupy ludności do przymusowej bohemizacji, władze niemieckie zrezygnowały z uznawania jej za Czechów, uzasadniając to niską wartością rasową i przywiązaniem do polskości.

9 Anmeldung zum polizeilichen Einwohnererfassung zgłoszenie celem policyjnego stwierdzenia ludności, w skrócie Einwohnererfassunung lub potocznie palcówka, pow. Września, Kraj Warty 7

10 Kennkarte karta rozpoznawcza była jednym ze stosowanych podczas okupacji dowodów tożsamości. Istniały oddzielne wzory kart rozpoznawczych, odpowiadające podziałowi administracyjnemu wprowadzonemu przez okupanta i podziałom narodowościowym. Na ziemiach wcielonych Kennkarty miały postać dwukartkowej książeczki z zapisem danych personalnych, fotografią, odciskiem palca i podpisem właściciela. W przypadku osób narodowości niemieckiej lub tych, które przyjęły bądź zostały wciągnięte na volkslistę, posiadały umieszczony na okładce pionowy pas. Używano też wtedy zapisów Reichsdeutscher, Volksdeutscher, a nieraz także i Deutsche Staatsangehörigkeit niemiecka przynależność państwowa (niemieckie obywatelstwo). W Generalnym Gubernatorstwie obowiązywał wzór trzykartkowej, dwujęzycznej książeczki, a ujmowane informacje były poszerzone o dane meldunkowe i adnotację o wyznaniu. Kennkarty wydawano na czas określony. Każda rejestracja wiązała się z nadaniem numeru rozpoznawczego. Na obszarze GG karta rozpoznawcza została wprowadzona rozporządzeniem z 26 października 1939, ale akcja jej wydawania trwała jeszcze w 1943 roku. Obejmowała ona wszystkich, którzy skończyli 15 rok życia. W celu jej otrzymania należało złożyć w biurze ewidencji ludności odpowiedni wniosek, metrykę urodzenia i ewentualnie świadectwo ślubu, odcinek zameldowania; w przypadku Polaków (oraz niektórych innych narodo- Kennkarte karta rozpoznawcza, Kamienica Polska, pow. Blachownia, Prowincja Górny Śląsk (dla osoby narodowości polskiej). Zwraca uwagę utrzymanie poprawnej polskiej pisowni w zapisach. Kennkarta wystawiona na terenach wschodnich Górnego Śląska, gdzie nie stosowano przymusu przy wprowadzaniu volkslisty 8

11 Kennkarte karta rozpoznawcza, Warszawa, GG (wzór dla osoby narodowości polskiej) wości) oświadczenie o aryjskim pochodzeniu. Nie wymagano obligatoryjnie przedwojennego dowodu osobistego jako załącznika do wniosku, gdyż w II Rzeczypospolitej posiadanie dowodu osobistego było prawem, a nie obowiązkiem obywatela. Można dodać, że w początkowym okresie okupacji praktykowano też wydawanie dowodów osobistych na dwujęzycznych (w języku polskim i niemieckim) drukach. Odcisk palca i podpis składany był przy odbiorze Kennkarty. Uwierzytelniała ją pieczęć i podpis przedstawiciela władz policyjnych. Karty rozpoznawcze stosowane w GG różniły się kolorem i literowymi oznaczeniami stosowanymi w przypadku narodowych mniejszości. Kennkarty Polaków były koloru szarego, Żydów i Romów żółte, Ukraińców, Białorusinów, Rosjan oraz innych mniejszości niebieskie. Na dokumentach Żydów umieszczano dodatkowo literę J, Romów Z, Ukraińców U, Białorusinów W, Rosjan R itd. Oprócz kolorowego dokumentu wydawanego właścicielowi sporządzano też jego wtórnik koloru białego, który pozostawał do dyspozycji władz policyjnych i do którego sięgano w przypadku podejrzenia fałszerstwa, podszycia się pod czyjąś tożsamość itp. Kennkarta mogła być wypełniona zarówno pismem maszynowym, jak i odręcznym. Wykonywano ją ze specjalnego rodzaju papieru, który zmieniał fakturę w przypadku próby wytarcia, wyskrobania wprowadzonego już zapisu (ulegał wtedy zmechaceniu ). Nie zapobiegło to jednak temu, iż Kennkarta należała w GG do jednego z najczęściej podrabianych dokumentów. Fałszywe karty personalne można było kupić na czarnym rynku. Stworzenie jednak całkowicie nowej tożsamości osoby wymagało dość skomplikowanych zabiegów i podołać temu mogły jedynie 9

12 wyspecjalizowane komórki legalizacyjne Państwa Podziemnego. Już we wrześniu 1939 roku, w oparciu o czyste druki przedwojennych dowodów osobistych, zmieniano tożsamość osób tworzących początkową strukturę Służby Zwycięstwu Polski. Potem podrabiane Kennkarty trafiały do osób zaangażowanych w pracę konspiracyjną, zagrożonych aresztowaniem, ukrywających się ze względu na żydowskie pochodzenie. Bezpieczne papiery wiązały się z wprowadzeniem zmian w biurach meldunkowych, z dostępem do białych wtórników. Metryk koniecznych do wystawienia kart rozpoznawczych dostarczały parafie rzymskokatolickie (na ogół były to metryki dzieci zmarłych tuż po urodzeniu). Kennkarcie musiały towarzyszyć dokumenty potwierdzające zatrudnienie, najlepiej w przedsiębiorstwie ważnym ze względu na prowadzenie wojny; tu również należało mieć dostęp do dokumentacji znajdującej się w Arbeits amcie. Procedurę legalizacji ułatwiała obecność Polaków w odpowiednich urzędach, gdzie mogli uwierzytelniać dokumenty oryginalnymi pieczęciami, przedkładać niemieckim urzędnikom do podpisu, wprowadzać wtórniki. W przypadkach szczególnego niebezpieczeństwa wymieniano dokumenty nawet co kilka tygodni. Podobnie, jak na ziemiach wcielonych, gdzie podbitej ludności wydawano dowody tożsamości już od jesieni 1939 roku, tak i w GG, w trakcie wystawiania Kennkart, dała o sobie dać niemiecka polityka narodowościowa. Na Podhalu próbowano potraktować Górali jako naród odrębny względem Polaków. Propagowano ideę Goralenvolku narodu góralskiego o germańskich korzeniach. W środowisku Podhalan znalazła się mała grupa ludzi, skupiona wokół Wacława Krzeptowskiego i Związku Górali, która poparła działania okupantów. W trakcie wydawania kart rozpoznawczych nakłaniano Górali do deklarowania się jako Góral, a nie Polak. Wywierano presję i straszono gestapo i osadnictwem ukraińskim. Ci, którzy określili się narodowościowo jako Górale, otrzymywali niebieską Kennkartę z literą G. Akcja ta nie przyniosła większych efektów. Tam, gdzie presja była szczególnie silna, jak w Szczawnicy, w efekcie wydano przytłaczającą większość góralskich kart rozpoznawczych. Nie zmieniło to jednak faktu, że okolica ta była cały czas silnie zaangażowana w pracę konspiracyjną. Należy dodać, że okupacyjne karty rozpoznawcze należały do jednych z pierwszych masowo wydawanych dowodów tożsamości na ziemiach polskich (por. też paszportyzację pod okupacją sowiecką). Abmeldung bei der polizeilichen Meldebehörde zgłoszenie wymeldowania u władz policyjnych ; Polizeiliche Anmeldung policyjne zameldowanie. Ruch ludności zarówno w obrębie ziem wcielonych, jak i GG podlegał ścisłej policyjnej kontroli. Dokumenty to potwierdzające miały na ogół formę dwustronnych formularzy w języku polskim i niemieckim. Jako źródło historyczne mogą dokumentować dyslokacje o charakterze represyjnym. Tu mamy do czynienia w jednym dokumencie z potwierdzeniem deportacji na roboty przymusowe, a w drugim z przymusowym wysiedleniem. 10

13 Polizeiliche Anmeldung policyjne zameldowanie, gm. Duraczów, pow. Końskie, GG. Dokument potwierdza zameldowanie przymusowych wysiedleńców z Warszawy z okresu Powstania Warszawskiego. Na terenie GG mogły formalnie pozostać wtedy matki z małymi dziećmi, dzieci przed ukończeniem 16 roku życia, chorzy, osoby starsze. Resztę mieszkańców Warszawy deportowano poza GG do obozów koncentracyjnych i na roboty przymusowe. Abmeldung bei der polizeilichen Meldebehörde zgłoszenie wymeldowania u władz policyjnych, Łodź, Kraj Warty. Dokument potwierdza wymeldowanie osoby z Łodzi i jej przeniesienie do Bremy (na roboty przymusowe) 11

14 II. Robotnicy przymusowi Arbeitsbuch książka pracy została wprowadzona w III Rzeszy jako obowiązkowy dokument rejestrujący zatrudnienie osób dorosłych ustawą z 26 lutego 1935, choć zwyczajowo stosowano ją w niektórych gałęziach gospodarki Prus już pod koniec XIX w. (górnictwo i handel). Ustawa ta była prawną konsekwencją budowy totalitarnego państwa z obligatoryjnością zatrudnienia, które państwo niemieckie narzucało swoim obywatelom w celu ich maksymalnego wykorzystania na potrzeby przestawianej na tory wojenne gospodarki. Za ustawą wprowadzającą książkę pracy rząd niemiecki wydał więc 26 maja 1935 zarządzenie o obowiązku pracy (Arbeitspflicht) dla ludności niemieckiej. Trzy lata później w czerwcu 1938 dwa kolejne zarządzenia: pierwsze, które ograniczało swobodę zmiany miejsca zatrudnienia; i drugie, które stwarzało możliwość skierowania konkretnych osób w ramach tzw. zobowiązania służbowego (Dienstverpflichtung) do pracy nawet poza miejscem stałego zamieszkania. Pierwszego września wprowadzono obowiązek uzyskiwania zgody Arbeitsamtu Urzędu Pracy na rozwiązanie umowy o zatrudnieniu. Administrowanie i gospodarowanie siłą roboczą znalazło się niemal w całości w gestii Krajowych Urzędów Pracy (Landesarbeitsamtes), przekształconych w sierpniu 1943 roku decyzją administracyjną w Okręgowe Urzędy Pracy (Gauarbeitsamtes). Jeszcze przed wybuchem wojny Krajowe Urzędy Pracy prowincji granicznych: Śląska, Brandenburgii, Prus Wschodnich i Pomorza zastały zobowiązane do przygotowania swych ekspozytur, które w miarę posuwania się wojsk niemieckich miały być zakładane na terytorium Polski. W ten sposób Urzędy Pracy stały się pierwszą administracją cywilną tworzoną przez Niemców na ziemiach Polskich. Trzeciego września zaczął więc działać pierwszy Arbeitsamt na Śląsku w Rybniku. W końcu tego miesiąca było ich już 70, w październiku już 115. Organizacji Urzędów Pracy towarzyszyła prawna zmiana dotychczasowych stosunków pracy z opartych na najmie na pracę o charakterze przymusowym. Wzmiankowane rozwiązania prawne z obostrzeniami były sukcesywnie wprowadzane przez władze okupacyjne względem ludności polskiej, a jeszcze surowsze względem osób pochodzenia żydowskiego. W konsekwencji podstawową zasadą politycznoprawną organizującą zatrudnienie stał się Arbeitszwang przymus pracy (przy obowiązku pracy Niemców). 12 Na części ziem wcielonych bezpośrednio do III Rzeszy ewidencję osób na potrzeby Arbeitsamtów przeprowadzano jeszcze w 1939 roku. W Urzędach Pracy utworzono rejestry: oddzielny dla osób pracujących, którzy posiadali Beschäftigungskarte kartę zatrudnienia (potem Arbeitsbuch) i dla bezrobotnych, którzy otrzymywali Meldekarte karty meldunkowe lub Ausweiskarte. Zarówno pracujący, jak i nie zatrudnieni mieli zakładane karty ewidencyjne z dokładnymi danymi dotyczącymi wieku, miejsca zamieszkania, kwalifikacji zawodowych. Dane

15 rejestracyjne były stale weryfikowane. Urząd Pracy wzywał zatrudnionych do stawienia z Beschäftigungskartą i potwierdzeniem ostatniej wypłaty, jednocześnie pracodawcy zobowiązani byli przedstawiać listy zatrudnionych robotników. Bezrobotnych zmuszano do stawiennictwa się z kartą meldunkową w Arbeitsamcie (jego filii) codziennie lub raz na kilka dni. Doświadczenia wyniesione z ziem wcielonych wykorzystywano potem w Generalnym Gubernatorstwie. Za politykę zatrudnienia odpowiedzialny był tu Wydział Pracy przy rządzie Generalnego Gubernatora i na niższym szczeblu wydziały pracy przy urzędach gubernatorów dystryktów. Pod względem formalnym książka pracy była dokumentem funkcjonującym na styku Urzędu Pracy, pracodawcy i pracownika. Składała się z kilkunastu kart z podziałem na rubryki, w których wpisywano dane personalne, adresowe, informacje o stanie cywilnym, posiadanych dzieciach, dawnym i aktualnym zatrudnieniu, grupie zawodowej, wykształceniu zawodowym itd. Istniały dwa wzory Arbeitsbuchów. Bardziej szczegółowy (38 stron), wprowadzony wspomnianą ustawą z 26 lutego 1935, stosowany przed wrześniem 1939 roku jako normalny dokument potwierdzający zatrudnienie w Niemczech, który w okresie wojny stał się też dokumentem wydawanym robotnikom przymusowym. Obowiązek taki wobec Polaków skierowanych na roboty do Niemiec wprowadzało rozporządzenie z 22 maja Rozporządzeniem z 1 maja 1943 wprowadzono nieco uproszczony wzór książki pracy (36 stron dla obcokrajowców deportowanych do pracy w głębi Rzeszy Arbeitsbuch fűr Ausländer. Na obszarze Wolnego Miasta Gdańska wydawany był Arbeitsbuch wg wzoru z 1935 roku. Wprowadzono go rozporządzeniem z 1 czerwca Posiadał inny wzór graficzny: godło Rzeszy Niemieckiej zastępował w nim herb Wolnego Miasta Gdańska. Obowiązek posiadania książki pracy wprowadzany był na ziemiach polskich stopniowo. Najwcześniej w październiku 1939 na Śląsku, w lipcu 1942 na Pomorzu, a w Wielkopolsce w grudniu W Generalnym Gubernatorstwie odpowiednikiem książki pracy, była Arbeitskarte karta pracy (rozporządzenie z 20 grudnia 1940), wzorowana na istniejącej już w Rzeszy książce pracy. Pomimo odmienności nazwy Arbeitskarta z GG jako typ dokumentu posiadała formę (układ książkowy) i organizację wewnętrzną strukturalnie tożsamą z Arbeitsbuchem. Wprowadzano ją w GG sukcesywnie do 1942 roku, najpierw w ważnych z punktu prowadzenia wojny zakładach przemysłowych, na samym końcu dla pracowników administracji. Kart pracy w GG nie posiadali Niemcy z Rzeszy, których obowiązywał Arbeitsbuch oraz pracownicy najemni, dzieci w wieku odpowiadającym nauce w szkole powszechnej, a także pracownicy zatrudnieni w rybołówstwie, leśnictwie i na roli. W przypadku pracowników rolnych w GG kontrolę zapasów siły roboczej zapewniały prowadzone w Urzędach Pracy Landwirtschaftlische Betriebskartei kartoteki gospodarstw rolnych, w których znajdowały się dane o wielkości gospodarstwa, jego rodzaju, ilości gospodarujących na nim osób. Arbeitsbuch wystawiano na wniosek. Wystawiając książkę pracy Arbeitsamt na pierwszej stronie nanosił podwójny numer, którego pierwsza część była numerem Arbeitsamtu, druga zaś numerem karty ewidencyjnej w kartotece Urzędu Pracy. Tak więc prezentowany Arbeitsbuch fűr Ausländer deporowanej pracownicy przymusowej zawiera numer: 65/2257, gdzie cyfra 65 jest oznaczeniem Urzędu Pracy w Prenzlau, a cyfra 2257 numerem karty ewidencyjnej osoby, której wystawiono książkę pracy. Przy rozpoczęciu pracy należało Arbeitsbuch (Arbeitskartę w GG) doręczyć właścicielowi zakładu, który dokonywał w niej zapisów, podając datę rozpoczęcia pracy, charakter zatrudnienia, miejsce zamieszkania i ewentualne jego zmiany, datę zakończenia pracy. Z kolei właściciel zakładu pracy o każdym wpisie powiadamiał Arbeitsamt, a ten nanosił nowe dane na znajdujące się w jego kartotekach karty ewidencyjne zatrudnionych. Jeśli pracownik był zatrudniany u więcej niż jednego pracodawcy, miejsce jego przechowywania znajdowało się u pierwszego zatrudniającego. W przerwach w zatrudnieniu Arbeitsbuch powinno się było zdeponować w Urzędzie Pracy. Nie można też było posiadać dwóch Arbeitsbuchów. Zasada ta nie dotyczyła łączenia karty pracy z GG z książką pracy: w przypadku deportacji do pracy przymusowej poza GG wywiezionym wydawano normalne Arbeitsbuchy. W przypadku robotników deportowanych do Niemiec, książka pracy pozostawała najczęściej 13

16 w dyspozycji pracodawcy, a cała procedura jego wystawienia toczyła się między pracodawcą, a Urzędem Pracy (zdarzało się, że robotnik przymusowy nie otrzymywał żadnego dokumentu do ręki ). Stąd min. duża grupa Arbeitsbuchów, które zachowały się do dziś w dość dobrym stanie, ponieważ zostały wydane przez pracodawców zatrudnionym przymusowo dopiero po zakończeniu działań wojennych, albo też ci drudzy odzyskali je po opuszczeniu domu lub zakładu pracy przez niemieckiego pracodawcę pod koniec wojny. Przepisy niemieckie z okresu wojny zakazywały w ogóle zabierać robotnikom zagranicznym jakąkolwiek dokumentację dotyczącą pracy przy powrocie do domu. Odnośnie Polaków regulowało to specjalne zarządzenie z 18 listopada Z przepisu tego wyłączono jednak książki pracy i to tylko w przypadku Polaków, którzy zamieszkiwali na obszarze ziem wcielonych do Rzeszy. Arbeitsbuch książka pracy, wzór z 35 r., Łęczyca, Urząd Pracy Łódź, Kraj Warty. Stempel Nicht Reichsdeutscher i wpis Pole potwierdzają polską narodowość posiadacza książki pracy 14

17 Pod względem źródłowym książki pracy są cenną dokumentacją, na podstawie której można odtworzyć biogram pracowniczy robotnika przymusowego. Jako typ dokumentu wędrującego w obiegu: Urząd Pracy pracodawca pracownik, Arbeitsbuchy oprócz zapisów formalnych zostawianych przez Arbeitsamt i zakład pracy/pracodawcę noszą niekiedy też ślady ingerencji jego właściciela, dokonywane najczęściej już po wojnie. Są to min. własne wpisy odnośnie zatrudnienia w przypadku, gdy nie zostały one uczynione przez pracodawcę ze względu na jego ucieczkę bądź odmowę, wydrapywanie bądź zamazywanie symboli nazistowskich (swastyki i gapy ). W tym ostatnim przypadku czyniły to też okupacyjne władze alianckie lub polska administracja powojenna (np. w punktach Państwowego Urzędu Repatriacyjnego PUR). Niekiedy właściciele odrywali znajdującą się w książce pracy fotografię, ze względu na to, że były to jedne z nielicznych zdjęć, jakie w ogóle im wykonano stanowiły one przez to dla nich cenną wartość. Mimo to, iż fotografie w książkach pracy to zdjęcia portretowe służące identyfikacji, mogą też być źródłem cennych informacji o charakterze historycznym. To rzeczywiście w wielu wypadkach historia zatrzymana w kadrze w chwili dziania się. Spotykamy przeto w Arbeitsbuchach np. zdjęcia wykonane tuż po opuszczeniu przez ludzi obozowej łaźni mokrych, w półnegliżu, krótko ostrzyżonych, zastraszonych. Zdjęcia dzieci, które nie były kierowane na roboty, a wydano im książkę pracy przypadkowo, jako dokument tożsamości, tylko dlatego, że zostały wtłoczone w rejestracyjną procedurę przebywając z rodzicami w obozie przejściowym dla deportowanych robotników Dane formalne nanoszone w książkach pracy (i innej dokumentacji z robót przymusowych oraz dokumentacji personalnej) przez władze okupacyjne odzwierciedlają również stan 15

18 16

19 Arbeitsbuch fűr Ausländer książka pracy dla obcokrajowca, wzór z 1943 r., Urząd Pracy Prenzlau. Na stronie 26 informacja o przejściu przez obóz przejściowy dla robotników przymusowych we Frankfurcie nad Odrą i przebytych tam badaniach lekarskich przed rozpoczęciem pracy 17

20 polityczno-prawny polskich obywateli w kraju okupowanym i jego nowy podział administracyjny. I tak np.: zapis w rubryce Staatsangehörigkeit przynależność państwowa o treści Schutzangehörige pod opieką (państwa), używany był w przypadku Polaków pochodzących z ziem wcielonych bezpośrednio do Rzeszy dekretami Hitlera z 8 i 12 października 1939 (Śląsk, Poznańskie z ziemią łódzką, Pomorze, północne Mazowsze i Suwalszczyzna tzw. eingegliederte Ostgebiete wcielone ziemie wschodnie ). Byli to oficjalnie obcoplemieńcy nie nadający się do zniemczenia poddani Rzeszy. W odniesieniu zaś robotników polskich, którzy zostali deportowani z GG w rubryce tej wpisywano określenie staatlos oznaczające bezpaństwowca. Uznano tu bowiem teoretycznie Polaków za posiadających nadal polską przynależność państwową, lecz wskutek nie uznawania państwa polskiego przez III Rzeszę, ludzie ci zostali tej przynależności pozbawieni. W przypadku osób zabranych z GG z Dystryktu Galicja i Okręgu Białystok (przy narodowości innej niż niemiecka) mógł być użyty zapis ungeklärt nie wyjaśniona. Jeszcze inny status otrzymywali obywatele Polscy mieszkający na kresach II RP, które po rozpoczęciu wojny z ZSRR znalazły się pod okupacją niemiecką. Niemcy przyjęli tu zasadę, uznającą za robotników wschodnich (Ostarbeiter) wszystkie osoby zamieszkałe na terytorium ZSRR przed 22 czerwca 1941, niezależnie od deklarowanej narodowości (z wyjątkiem Niemców) i obywatelstwa przed wrześniem Zasada ta nie dotyczyła mieszkańców republik nadbałtyckich, ziem Okręgu Białystok i Dystryktu Galicja. Jeszcze innego potraktowania wymaga analiza zapisów o przynależności narodowej (rubryka Volkszugehörigkeit w książce pracy dla obcokrajowców). Często w rubryce tej znajdował się zapis o narodowości innej, niż rzeczywista. Osoby narodowości polskiej deportowane np. z Dystryktu Galicja podawały specjalnie narodowość ukraińską wiedząc, że ukraińscy robotnicy są w Niemczech dużo lepiej traktowani niż ludność polska; niekiedy też administracja ukraińska specjalnie ukrainizowała Polaków bądź osoby nie mogące określić swej narodowości, aby wykazać swą przewagę etniczną na danym terenie. Z kolei Polacy zamieszkujący Komisariat Generalny Litwy wyjeżdżali na roboty przymusowe jako Litwini i ich traktowanie odpowiadało traktowaniu robotników cudzoziemskich z krajów, z którymi Rzesza nie prowadziła wojny (restrykcje wobec tych Polaków zaczęto stosować dopiero od 1944 roku). Inną narodowość deklarowały też osoby narodowości żydowskiej, by uniknąć represji i śmierci. W ich przypadku sama decyzja o wyjeździe na roboty do Niemiec była próbą ucieczki przed śmiercią. Częstym zjawiskiem było też podawanie podczas rejestracji innego niż prawdziwy zawodu. Unikano zwłaszcza przyznania się do zawodu rolnika, co niemal nieuchronnie wiązało się z wywózką do Rzeszy; inny zawód deklarowali też przedstawiciele tych profesji, które mogły być wykorzystane do pracy w przemyśle zbrojeniowym. Z rezerwą należy też podchodzić do danych personalnych książek pracy (jak też z innych dokumentów potwierdzających pracę przymusową na deportacji). Częste są pomyłki i błędy w zapisach polskich nazwisk i nazw własnych (zapis fonetyczny), przy podawaniu daty urodzenia itp. Arbeitsbuchy mogą zawierać również ślady działania i adnotacje instytucji alianckich i polskich z 1945 roku i lat następnych. W przypadku osób powracających transportami PUR często były ostemplowywane w punktach kontrolnych. Zdarzało się, że w przypadku kontynuowania pracy po zakończeniu działań wojennych, pracodawcy potwierdzali w książkach pracy owo zatrudnienie stąd można spotkać tam tego typu zapisy z datami po maju

Struktura narodowościowa ludności Polski, Wolnego Miasta Gdańska oraz wschodnich obszarów Niemiec w latach 1931-1939

Struktura narodowościowa ludności Polski, Wolnego Miasta Gdańska oraz wschodnich obszarów Niemiec w latach 1931-1939 Spis treści str. 10 str. 12.12 str. 20 sir. 21 Wprowadzenie Wstęp Struktura narodowościowa ludności Polski, Wolnego Miasta Gdańska oraz wschodnich obszarów Niemiec w latach 1931-1939 Struktura narodowościowa

Bardziej szczegółowo

OBOZY KONCENTRACYJNE. August Kowalczyk, znany aktor, więzień obozu Auschwitz Birkenau numer 6804. (PMA B) www.fpnp.pl/edukacja/pakiet_edukacyjny

OBOZY KONCENTRACYJNE. August Kowalczyk, znany aktor, więzień obozu Auschwitz Birkenau numer 6804. (PMA B) www.fpnp.pl/edukacja/pakiet_edukacyjny OBOZY KONCENTRACYJNE Karta osobowa więźnia obozu koncentracyjnego Gross Rosen Jerzego Krauze. Więzień numer 104613 przybył do obozu po upadku Powstania Warszawskiego 5.09.1944 r. (AFPNP) August Kowalczyk,

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O USTALENIE KAPITAŁU POCZĄTKOWEGO przed wypełnieniem prosimy o zapoznanie się z Informacją zamieszczoną w końcowej części formularza

WNIOSEK O USTALENIE KAPITAŁU POCZĄTKOWEGO przed wypełnieniem prosimy o zapoznanie się z Informacją zamieszczoną w końcowej części formularza WNIOSEK O USTALENIE KAPITAŁU POCZĄTKOWEGO przed wypełnieniem prosimy o zapoznanie się z Informacją zamieszczoną w końcowej części formularza MIEJSCE ZŁOŻENIA PISMA 01. ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH ODDZIAŁ

Bardziej szczegółowo

12. Obywatelstwo 13. Data urodzenia (dd/mm/rrrr) 19. Numer domu 20. Numer lokalu 21. Numer telefonu (2) 22. Symbol państwa (3)(4)

12. Obywatelstwo 13. Data urodzenia (dd/mm/rrrr) 19. Numer domu 20. Numer lokalu 21. Numer telefonu (2) 22. Symbol państwa (3)(4) WNIOSEK O USTALENIE KAPITAŁU POCZĄTKOWEGO (przed wypełnieniem wniosku prosimy o zapoznanie się z Informacją zamieszczoną w końcowej części formularza) I. DANE OSOBY ZAINTERESOWANEJ DANE IDENTYFIKACYJNE

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYPŁAT ZAPOMÓG SPECJALNYCH Fundacji Polsko-Niemieckie Pojednanie

PROGRAM WYPŁAT ZAPOMÓG SPECJALNYCH Fundacji Polsko-Niemieckie Pojednanie PROGRAM WYPŁAT ZAPOMÓG SPECJALNYCH Fundacji Polsko-Niemieckie Pojednanie OSOBY UPRAWNIONE O przyznanie jednorazowego zasiłku w wysokości 700 zł mogą występować wyłącznie: osoby nie objęte dotąd Ŝadną z

Bardziej szczegółowo

WZÓR. Oświadczam, że jestem świadomy/świadoma odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.

WZÓR. Oświadczam, że jestem świadomy/świadoma odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. WZÓR... (imię i nazwisko członka rodziny) OŚWIADCZENIE CZŁONKA RODZINY O DOCHODACH OSIĄGNIĘTYCH W ROKU KALENDARZOWYM POPRZEDZAJĄCYM OKRES ZASIŁKOWY, INNYCH NIŻ DOCHODY PODLEGAJĄCE OPODATKOWANIU PODATKIEM

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 30 lipca 2014 r. Poz. 1001

Warszawa, dnia 30 lipca 2014 r. Poz. 1001 Warszawa, dnia 30 lipca 2014 r. Poz. 1001 OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 30 maja 2014 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji

USTAWA z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji Dz.U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1118 USTAWA z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji Uznając, że powinnością Państwa Polskiego jest umożliwienie repatriacji Polakom, którzy pozostali na Wschodzie, a zwłaszcza

Bardziej szczegółowo

Dochód rodziny studenta

Dochód rodziny studenta Dochód rodziny studenta Do dochodu rodziny studenta wliczane są: 1. przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone

Bardziej szczegółowo

Świadczenia pieniężne

Świadczenia pieniężne Świadczenia pieniężne Ustalenie uprawnień i przyznanie zasiłku stałego, okresowego, celowego i specjalnego zasiłku celowego: zasiłek stały: 1. Zasiłek stały przysługuje: a) pełnoletniej osobie samotnie

Bardziej szczegółowo

Kryterium dochodu. na osobę w rodzinie kandydata. Spełnianie tego kryterium potwierdzane jest oświadczeniem rodzica kandydata.

Kryterium dochodu. na osobę w rodzinie kandydata. Spełnianie tego kryterium potwierdzane jest oświadczeniem rodzica kandydata. Kryterium dochodu na osobę w rodzinie kandydata Zgodnie z uchwałą nr IV/55/2015 Rady m.st. Warszawy z dnia 15 stycznia 2015 r. ze zm. w postępowaniu rekrutacyjnym do przedszkoli i oddziałów przedszkolnych

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 10 października 2014 r. Poz. 1373 OBWIESZCZENIE MARSZAŁKA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 4 września 2014 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE Nr 10/2015. Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w Lęborku z dnia 30.06.2015r.

ZARZĄDZENIE Nr 10/2015. Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w Lęborku z dnia 30.06.2015r. ZARZĄDZENIE Nr 10/2015 Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w Lęborku z dnia 30.06.2015r. W związku z wejściem w życie nowego Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 kwietnia 2015r.

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji o zwolnieniach od opłat abonamentowych

INFORMACJA Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji o zwolnieniach od opłat abonamentowych INFORMACJA Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji o zwolnieniach od opłat abonamentowych I. Na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U.

Bardziej szczegółowo

WZÓR. Oświadczam, że jestem świadomy/świadoma odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.

WZÓR. Oświadczam, że jestem świadomy/świadoma odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Załącznik nr 3 WZÓR... (imię i nazwisko członka rodziny) OŚWIADCZENIE CZŁONKA RODZINY O DOCHODACH OSIĄGNIĘTYCH W ROKU KALENDARZOWYM POPRZEDZAJĄCYM OKRES ŚWIADCZENIOWY INNYCH NIŻ DOCHODY PODLEGAJĄCE OPODATKOWANIU

Bardziej szczegółowo

OŚWIADCZENIE O WYSOKOŚCI UZYSKANEGO DOCHODU W ROKU KALENDARZOWYM POPRZEDZAJĄCYM OKRES ZASIŁKOWY

OŚWIADCZENIE O WYSOKOŚCI UZYSKANEGO DOCHODU W ROKU KALENDARZOWYM POPRZEDZAJĄCYM OKRES ZASIŁKOWY OŚWIADCZENIE O WYSOKOŚCI UZYSKANEGO DOCHODU Formularz dla osoby ubiegającej się, która składa oświadczenie o dochodach wszystkich członków rodziny podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób

Bardziej szczegółowo

Powiatowy Urząd Pracy w Biłgoraju Wniosek o zawarcie umowy o zorganizowanie stażu w ramach bonu stażowego dla osób bezrobotnych do 30 roku życia

Powiatowy Urząd Pracy w Biłgoraju Wniosek o zawarcie umowy o zorganizowanie stażu w ramach bonu stażowego dla osób bezrobotnych do 30 roku życia Powiatowy Urząd Pracy w Biłgoraju Wniosek o zawarcie umowy o zorganizowanie stażu w ramach bonu stażowego dla osób bezrobotnych do 30 roku życia na zasadach określonych w art.53 i art. 66 l ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

2) ; 3) ; 4) ; Oświadczam, że jestem świadomy / świadoma odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.

2) ; 3) ; 4) ; Oświadczam, że jestem świadomy / świadoma odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Załącznik nr 7 OŚWIADCZENIE CZŁONKA RODZINY O DOCHODZIE NIEPODLEGAJĄCYM OPODATKOWANIU PODATKIEM DOCHODOWYM OD OSÓB FIZYCZNYCH, OSIĄGNIĘTYM W ROKU uzyskałam/uzyskałem dochód w wysokości zł gr z tytułu:

Bardziej szczegółowo

3. składki na ubezpieczenia społeczne odliczone od dochodu wyniosły...zł...gr.

3. składki na ubezpieczenia społeczne odliczone od dochodu wyniosły...zł...gr. . OŚWIADCZENIE CZŁONKA RODZINY O DOCHODZIE PODLEGAJĄCYM OPODATKOWANIU PODATKIEM DOCHODOWYM OD OSÓB FIZYCZNYCH NA ZASADACH OKREŚLONYCH W ART. 27, 30b, 30c i 30e USTAWY Z DNIA 26 LIPCA 1991 r. O PODATKU

Bardziej szczegółowo

PRAWA DO ŚWIADCZEŃ ZDROWOTNYCH

PRAWA DO ŚWIADCZEŃ ZDROWOTNYCH PRAWA DO ŚWIADCZEŃ ZDROWOTNYCH 1. Osoba, która zamierza skorzystać ze świadczeń opieki zdrowotnej u świadczeniodawców, którzy mają podpisaną umowę z NFZ, ma obowiązek przedstawić potwierdzenie prawa do

Bardziej szczegółowo

Dodatkowe informacje dla mieszkańców dotyczące świadczenia wychowawczego

Dodatkowe informacje dla mieszkańców dotyczące świadczenia wychowawczego Dodatkowe informacje dla mieszkańców dotyczące świadczenia wychowawczego 1. Utrata dochodu, zgodnie z art. 2 pkt 19 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. poz. 195),

Bardziej szczegółowo

osoby niepełnosprawne, którym stan zdrowia pozwala na podjęcie pracy w co najmniej połowie wymiaru czasu pracy,

osoby niepełnosprawne, którym stan zdrowia pozwala na podjęcie pracy w co najmniej połowie wymiaru czasu pracy, osoby, które nabyły prawo do pobierania renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia, osoby, które nabyły prawo do emerytury lub renty z powodu niezdolności do pracy, mają

Bardziej szczegółowo

System świadczeń społecznych 2015-12-20 21:13:37

System świadczeń społecznych 2015-12-20 21:13:37 System świadczeń społecznych 2015-12-20 21:13:37 2 We Włoszech funkcjonuje dość skomplikowany system świadczeń społecznych. Dwie podstawowe instytucje zajmujące się problematyką ubezpieczeń społecznych

Bardziej szczegółowo

Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Informator dla osób wykonujących pracę w krajach UE, EOG i Szwajcarii

Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Informator dla osób wykonujących pracę w krajach UE, EOG i Szwajcarii Zakład Ubezpieczeń Społecznych W którym kraju możesz być ubezpieczony Informator dla osób wykonujących pracę w krajach UE, EOG i Szwajcarii Warszawa 2011 Zakład Ubezpieczeń Społecznych W którym kraju możesz

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O POLSKĄ EMERYTURĘ RENTĘ Z TYTUŁU NIEZDOLNOŚCI DO PRACY

WNIOSEK O POLSKĄ EMERYTURĘ RENTĘ Z TYTUŁU NIEZDOLNOŚCI DO PRACY UMOWA O ZABEZPIECZENIU SPOŁECZNYM MIĘDZY RZECZĄPOSPOLITĄ POLSKĄ A REPUBLIKĄ KOREI KR-PL 5 WNIOSEK O POLSKĄ EMERYTURĘ RENTĘ Z TYTUŁU NIEZDOLNOŚCI DO PRACY Formularz w pkt od 1 do 7 wypełnia wnioskodawca

Bardziej szczegółowo

Dowód ubezpieczenia. Dokumenty potwierdzające prawo do świadczeń opieki zdrowotnej. 1. Osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę

Dowód ubezpieczenia. Dokumenty potwierdzające prawo do świadczeń opieki zdrowotnej. 1. Osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę Dowód ubezpieczenia W związku z zaprzestaniem wydawania przez ZUS legitymacji ubezpieczeniowych od dnia 1 stycznia 2010 roku, NFZ przedstawia informację na temat dokumentów potwierdzających prawo do korzystania

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ORGANIZOWANIA PRAC INTERWENCYJNYCH PRZEZ POWIATOWY URZĄD PRACY W WĘGROWIE

REGULAMIN ORGANIZOWANIA PRAC INTERWENCYJNYCH PRZEZ POWIATOWY URZĄD PRACY W WĘGROWIE REGULAMIN ORGANIZOWANIA PRAC INTERWENCYJNYCH PRZEZ POWIATOWY URZĄD PRACY W WĘGROWIE STAN PRAWNY STYCZEŃ 2015r. 1 ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 1. Podstawa prawna: 1) Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004r.

Bardziej szczegółowo

Referat Spraw Obywatelskich

Referat Spraw Obywatelskich Wydanie dowodu osobistego. Referat Spraw Obywatelskich - Odpis skrócony aktu urodzenia lub odpis skrócony aktu małżeństwa (przy zmianie stanu cywilnego) Dokumentów nie przedkładamy gdy: 1). urodzenie na

Bardziej szczegółowo

INNYCH NIŻ DOCHODY PODLEGAJĄCE OPODATKOWANIU

INNYCH NIŻ DOCHODY PODLEGAJĄCE OPODATKOWANIU Załącznik nr 2... OŚWIADCZENIE CZŁONKA RODZINY O DOCHODACH OSIĄGNIĘTYCH W ROKU KALENDARZOWYM POPRZEDZAJĄCYM OKRES, NA KTÓRY USTALANE JEST PRAWO DO ŚWIADCZENIA WYCHOWAWCZEGO, INNYCH NIŻ DOCHODY PODLEGAJĄCE

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI 1) z dnia 24 grudnia 2002 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI 1) z dnia 24 grudnia 2002 r. Dz.U.02.236.1999 2003.03.06 sprost. Dz.U.03.38.333 pkt 5 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI 1) z dnia 24 grudnia 2002 r. w sprawie zgłaszania i przyjmowania danych niezbędnych do

Bardziej szczegółowo

Posługuj c si poj ciem pracownika w kontek cie ubezpiecze społecznych to: Osoba współpracuj Pracodawc nice mi dzy umow zlecenia a umow o dzieło

Posługuj c si poj ciem pracownika w kontek cie ubezpiecze społecznych to: Osoba współpracuj Pracodawc nice mi dzy umow zlecenia a umow o dzieło 1 Posługując się pojęciem pracownika w kontekście ubezpieczeń społecznych to: osoby pozostające w stosunku pracy, a także osoby wykonujące pracę na podstawie umowy cywilno-prawnej zawartej ze swoim pracodawcą

Bardziej szczegółowo

A K T A O S O B O W E

A K T A O S O B O W E A K T A O S O B O W E Część A Dokumentacja zgromadzona w czasie okresu rekrutacyjnego: CV, podanie o pracę / list motywacyjny, kwestionariusz osoby ubiegającej się o pracę, świadectwa pracy lub inne dokumenty

Bardziej szczegółowo

OŚWIADCZENIE O DOCHODZIE UZYSKANYM W ROKU KALENDARZOWYM POPRZEDZAJĄCYM OKRES ŚWIADCZENIOWY

OŚWIADCZENIE O DOCHODZIE UZYSKANYM W ROKU KALENDARZOWYM POPRZEDZAJĄCYM OKRES ŚWIADCZENIOWY OŚWIADCZENIE O DOCHODZIE UZYSKANYM W ROKU KALENDARZOWYM POPRZEDZAJĄCYM OKRES ŚWIADCZENIOWY Formularz dla osoby ubiegającej się, która składa oświadczenie o dochodach wszystkich członków rodziny podlegających

Bardziej szczegółowo

Renty z tytułu niezdolności do pracy

Renty z tytułu niezdolności do pracy I Renty z tytułu niezdolności do pracy Wiadomości ogólne Prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który spełnia łącznie następujące warunki: został uznany za niezdolnego

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego. (Dz. U. z dnia 4 maja 2005 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego. (Dz. U. z dnia 4 maja 2005 r. Dz.U.05.77.672 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. z dnia 4 maja 2005 r.) Na podstawie art. 107 ust. 6 ustawy z

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK o zawarcie umowy o organizację stażu. 1. Nazwa organizatora stażu :..

WNIOSEK o zawarcie umowy o organizację stażu. 1. Nazwa organizatora stażu :.. . (pieczęć organizatora stażu).. (miejscowość i data) WNIOSEK o zawarcie umowy o organizację stażu 1. Nazwa organizatora stażu :.. Adres :.. Telefon : fax : e-mail :.. Osoba do kontaktu : 2. Imię i nazwisko

Bardziej szczegółowo

3. składki na ubezpieczenie społeczne odliczone od dochodu wyniosły...zł...gr. ... (podpis członka rodziny składającego oświadczenie)

3. składki na ubezpieczenie społeczne odliczone od dochodu wyniosły...zł...gr. ... (podpis członka rodziny składającego oświadczenie) (sr-z5)... OŚWIADCZENIE CZŁONKA RODZINY O DOCHODZIE PODLEGAJĄCYM OPODATKOWANIU PODATKIEM DOCHODOWYM OD OSÓB FIZYCZNYCH NA ZASADACH OKREŚLONYCH W ART. 27, 30b, 30c, i 30e USTAWY Z DNIA 26 LIPCA 1991 r.

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN. zgłaszania do ubezpieczenia zdrowotnego studentów i doktorantów Uniwersytetu Śląskiego. (tekst jednolity)

REGULAMIN. zgłaszania do ubezpieczenia zdrowotnego studentów i doktorantów Uniwersytetu Śląskiego. (tekst jednolity) Załącznik nr 1 do zarządzenia nr 139 Rektora Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach z dnia 4 października 2013 r. Załącznik Nr 1 do Zarządzenia nr 48 Rektora UŚ z dnia 11 sierpnia 2008 r. REGULAMIN zgłaszania

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie nr 25/2014 Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w Kościerzynie z dnia 9 lipca 2014r.

Zarządzenie nr 25/2014 Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w Kościerzynie z dnia 9 lipca 2014r. Zarządzenie nr 25/2014 Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w Kościerzynie z dnia 9 lipca 2014r. w sprawie zasad przyznawania, realizowania i finansowania bonów szkoleniowych Na podstawie 20 pkt 14 Regulaminu

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SOCJALNEJ. z dnia 28 maja 1996 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SOCJALNEJ. z dnia 28 maja 1996 r. R960286 1 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SOCJALNEJ z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie zakresu prowadzenia przez pracodawców dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz sposobu prowadzenia

Bardziej szczegółowo

Zasiłek dla bezrobotnych

Zasiłek dla bezrobotnych Zasiłek dla bezrobotnych Prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy po upływie 7 dni od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, z zastrzeżeniem art.

Bardziej szczegółowo

Informacja dla emerytów i rencistów osiągających dodatkowe przychody

Informacja dla emerytów i rencistów osiągających dodatkowe przychody Informacja dla emerytów i rencistów osiągających dodatkowe przychody I. Podstawa prawna: 1. ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego,

Bardziej szczegółowo

Oświadczam, że jestem świadomy/świadoma odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.

Oświadczam, że jestem świadomy/świadoma odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. ... (fa-z3) OŚWIADCZENIE CZŁONKA RODZINY ROZLICZAJĄCEGO SIĘ NA PODSTAWIE PRZEPISÓW O ZRYCZAŁTOWANYM PODATKU DOCHODOWYM OD NIEKTÓRYCH PRZYCHODÓW OSIĄGANYCH PRZEZ OSOBY FIZYCZNE, O DOCHODZIE OSIĄGNIĘTYM

Bardziej szczegółowo

WPIS DO EWIDENCJI DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ NR 3509864 ZATRUDNIONYCH NA UMOWĘ O PRACĘ OBYWATELI POLSKICH - 20 OSÓB

WPIS DO EWIDENCJI DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ NR 3509864 ZATRUDNIONYCH NA UMOWĘ O PRACĘ OBYWATELI POLSKICH - 20 OSÓB Pieczęć pracodawcy 2 0 0 7-0 6-0 6 rok miesiąc dzień Sygnatura i data złożenia wniosku... (wypełnia organ właściwy) WNIOSEK o wydanie zezwolenia na pracę cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

Bardziej szczegółowo

W N I O S E K O ZORGANIZOWANIE I FINANSOWANIE PRAC INTERWENCYJNYCH

W N I O S E K O ZORGANIZOWANIE I FINANSOWANIE PRAC INTERWENCYJNYCH (miejscowość, data)... (Pieczęć firmowa pracodawcy) POWIATOWY URZĄD PRACY ul. Obrońców Helu 10 59-700 Bolesławiec W N I O S E K O ZORGANIZOWANIE I FINANSOWANIE PRAC INTERWENCYJNYCH Podstawa prawna: 1.

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia 25 stycznia 2011 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia 25 stycznia 2011 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego Dziennik Ustaw Nr 27 1802 Poz. 138 138 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia 25 stycznia 2011 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego Na podstawie art. 107 ust. 6 ustawy

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK W SPRAWIE ORGANIZACJI PRAC INTERWENCYJNYCH

WNIOSEK W SPRAWIE ORGANIZACJI PRAC INTERWENCYJNYCH ... (pieczęć firmowa pracodawcy)... ( miejscowość, data ) Starosta Nowodworski - Powiatowy Urząd Pracy w Nowym Dworze Gdańskim WNIOSEK W SPRAWIE ORGANIZACJI PRAC INTERWENCYJNYCH Wniosek dotyczy pracodawców

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja pracownicza wraz z wypełnionymi wzorami pism kadrowych. wydanie 1. ISBN 83-7387-963-3

Dokumentacja pracownicza wraz z wypełnionymi wzorami pism kadrowych. wydanie 1. ISBN 83-7387-963-3 Dokumentacja pracownicza wraz z wypełnionymi wzorami pism kadrowych wydanie 1. ISBN 83-7387-963-3 Opracował na podstawie Kadry. Serwis spraw pracowniczych : Przemysław Ciszek Redakcja: Małgorzata Budzich

Bardziej szczegółowo

KWESTIONARIUSZ OSOBOWY

KWESTIONARIUSZ OSOBOWY (pieczęć jednostki organizacyjnej) L.dz.... Uwaga! 1) W przypadku braku miejsca w kwestionariuszu osobowym można składać informacje na dodatkowym arkuszu. 2) Przed wypełnieniem należy przeczytać cały kwestionariusz

Bardziej szczegółowo

oświadczenia. Oświadczam, że jestem świadomy/świadoma odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego

oświadczenia. Oświadczam, że jestem świadomy/świadoma odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego z5 OŚWIADCZENIE CZŁONKA RODZINY O DOCHODZIE PODLEGAJĄCYM OPODATKOWANIU PODATKIEM DOCHODOWYM OD OSÓB FIZYCZNYCH NA ZASADACH OKREŚLONYCH W ART. 27, 30b, 30c, i 30e USTAWY Z DNIA 26 LIPCA 1991 r. O PODATKU

Bardziej szczegółowo

ŚWIADCZENIE RODZICIELSKIE NOWE ŚWIADCZENIE RODZINNE

ŚWIADCZENIE RODZICIELSKIE NOWE ŚWIADCZENIE RODZINNE ŚWIADCZENIE RODZICIELSKIE NOWE ŚWIADCZENIE RODZINNE wchodzące w życie od dnia 01.01.2016 r. Uchwalona przez Sejm w dniu 24 lipca 2015 r. ustawa o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O POLSKĄ EMERYTURĘ RENTĘ Z TYTUŁU NIEZDOLNOŚCI DO PRACY *

WNIOSEK O POLSKĄ EMERYTURĘ RENTĘ Z TYTUŁU NIEZDOLNOŚCI DO PRACY * UMOWA O ZABEZPIECZENIU SPOŁECZNYM MIĘDZY RZECZĄPOSPOLITĄ POLSKĄ A STANAMI ZJEDNOCZONYMI AMERYKI PL/USA 4 miejsce do wypełnienia przez SSA WNIOSEK O POLSKĄ EMERYTURĘ RENTĘ Z TYTUŁU NIEZDOLNOŚCI DO PRACY

Bardziej szczegółowo

Prawo tworzenia stowarzyszeń, członkowstwo, władze.

Prawo tworzenia stowarzyszeń, członkowstwo, władze. Prawo tworzenia stowarzyszeń, członkowstwo, władze. 1. Komu przysługuje prawo tworzenia. Prawo tworzenia stowarzyszeń przysługuje: obywatelom polskim, mającym pełną zdolność do czynności prawnych, którzy

Bardziej szczegółowo

Komunikat Biura Rady Miasta Gdańska. w sprawie zasad przeprowadzenia naboru kandydatów na ławników sądów powszechnych w Gdańsku na kadencję 2016-2019.

Komunikat Biura Rady Miasta Gdańska. w sprawie zasad przeprowadzenia naboru kandydatów na ławników sądów powszechnych w Gdańsku na kadencję 2016-2019. Komunikat Biura Rady Miasta Gdańska w sprawie zasad przeprowadzenia naboru kandydatów na ławników sądów powszechnych w Gdańsku na kadencję 2016-2019. Zgodnie z uchwałą Kolegium Sadu Okręgowego w Gdańsku

Bardziej szczegółowo

ZASIŁEK CHOROBOWY ŚWIADCZENIE REHABILITACYJNE ZASIŁEK WYRÓWNAWCZY

ZASIŁEK CHOROBOWY ŚWIADCZENIE REHABILITACYJNE ZASIŁEK WYRÓWNAWCZY ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH ZASIŁEK CHOROBOWY ŚWIADCZENIE REHABILITACYJNE ZASIŁEK WYRÓWNAWCZY Zasiłek chorobowy r Komu przysługuje zasiłek chorobowy? Zasiłek chorobowy przysługuje osobom objętym ubezpieczeniem

Bardziej szczegółowo

Rejestr PESEL jest centralnym zbiorem danych prowadzonym przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych.

Rejestr PESEL jest centralnym zbiorem danych prowadzonym przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Źródło: http://msw.gov.pl Wygenerowano: Piątek, 30 października 2015, 20:39 PESEL Powszechny Elektronicznym System Ewidencji Ludności Co to jest rejestr PESEL Jakie dane są gromadzone w rejestrze PESEL

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK dotyczący organizacji stażu dla skierowanych bezrobotnych

WNIOSEK dotyczący organizacji stażu dla skierowanych bezrobotnych WNIOSEK dotyczący organizacji stażu dla skierowanych bezrobotnych o których mowa w art. 49 oraz w art. 53 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008r. Nr 69, poz. 415

Bardziej szczegółowo

W N I O S E K ... 3. Numer telefonu:... Faxu e-mail... 4. Miejsce prowadzenia działalności:

W N I O S E K ... 3. Numer telefonu:... Faxu e-mail... 4. Miejsce prowadzenia działalności: ..., dnia... (pieczątka organizatora) POWIATOWY URZĄD PRACY CENTRUM AKTYWIZACJI ZAWODOWEJ W KUTNIE W N I O S E K O ORGANIZACJĘ PRAC SPOŁECZNIE UŻYTECZNYCH I. PODSTAWOWE INFORMACJE O ORGANIZATORZE: 1. Pełna

Bardziej szczegółowo

(miejscowość, data) 2. Adres siedziby... 3. Adres prowadzonej działalności... 4. Telefon...fax...e-mail... 5. NIP..REGON...

(miejscowość, data) 2. Adres siedziby... 3. Adres prowadzonej działalności... 4. Telefon...fax...e-mail... 5. NIP..REGON... ... (Pieczęć firmowa pracodawcy) (miejscowość, data) POWIATOWY URZĄD PRACY ul. Obrońców Helu 10 59-700 Bolesławiec WNIOSEK O ŚWIADCZENIE AKTYWIZACYJNE dla skierowanego bezrobotnego rodzica powracającego

Bardziej szczegółowo

OŚWIADCZENIE O UCZĘSZCZANIU DZIECKA DO SZKOŁY. Oświadczam, że... uczęszcza w roku szkolnym.../... (imię i nazwisko dziecka) do szkoły......

OŚWIADCZENIE O UCZĘSZCZANIU DZIECKA DO SZKOŁY. Oświadczam, że... uczęszcza w roku szkolnym.../... (imię i nazwisko dziecka) do szkoły...... Załącznik nr 2 OŚWIADCZENIE O UCZĘSZCZANIU DZIECKA DO SZKOŁY Oświadczam, że... uczęszcza w roku szkolnym.../... (imię i nazwisko dziecka) do szkoły... (nazwa i adres szkoły) Oświadczam, że...... (podpis

Bardziej szczegółowo

... POWIATOWY URZĄD PRACY

... POWIATOWY URZĄD PRACY ... POWIATOWY URZĄD PRACY (pieczęć organizatora stażu) W KOŃSKICH WNIOSEK O ZAWARCIE UMOWY O ORGANIZACJĘ STAŻU na zasadach określonych w Ustawie z dnia 20.04.2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach

Bardziej szczegółowo

Zasiłek chorobowy. Najczęstsze błędy w dokumentacji. Biblioteka specjalisty ds. płac. Darmowy fragment www.bezkartek.pl

Zasiłek chorobowy. Najczęstsze błędy w dokumentacji. Biblioteka specjalisty ds. płac. Darmowy fragment www.bezkartek.pl Zasiłek chorobowy Biblioteka specjalisty ds. płac Najczęstsze błędy w dokumentacji Spis treści Rodzaje dokumentów zasiłkowych... 2 Zaświadczenie lekarskie ZUS ZLA... 3 Na co zwracać uwagę, przyjmując zwolnienie

Bardziej szczegółowo

Informacja dotycząca wyboru ławników na kadencję 2016-2019

Informacja dotycząca wyboru ławników na kadencję 2016-2019 Informacja dotycząca wyboru ławników na kadencję 2016-2019 W związku z upływem w dniu 31 grudnia 2015 roku czteroletniej kadencji ławników sądów powszechnych, Prezes Sądu Okręgowego w Katowicach zwrócił

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia zdrowotne w umowach z pracownikami naukowymi Joanna Anders, Anita Kącka

Ubezpieczenia zdrowotne w umowach z pracownikami naukowymi Joanna Anders, Anita Kącka Ubezpieczenia zdrowotne w umowach z pracownikami naukowymi Joanna Anders, Anita Kącka Wydział Spraw Świadczeniobiorców i Współpracy Międzynarodowej, Dział Współpracy Międzynarodowej WOW NFZ 14 listopada

Bardziej szczegółowo

Rejestracja firmy i obowiązki przedsiębiorcy

Rejestracja firmy i obowiązki przedsiębiorcy Rejestracja firmy i obowiązki przedsiębiorcy 1 79 Jakie są obowiązki początkującego przedsiębiorcy? 2 80 Rejestracja firmy zgłoszenie działalności gospodarczej w gminie i tym samym zgłoszenie płatnika

Bardziej szczegółowo

Rzeszów, 12 grudnia 2012 r.

Rzeszów, 12 grudnia 2012 r. Rzeszów, 12 grudnia 2012 r. Zgodnie z art. 67 ust. 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych osoba podlegająca obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego ma obowiązek zgłosić

Bardziej szczegółowo

I.ZARZĄDZANIE NIERUCHOMOŚCIAMI- WPROWADZENIE

I.ZARZĄDZANIE NIERUCHOMOŚCIAMI- WPROWADZENIE 1 I.ZARZĄDZANIE NIERUCHOMOŚCIAMI- WPROWADZENIE 1.Podstawy prawne działalności zarządcy nieruchomościami w Polsce i Unii Europejskiej. 2.Uznawanie kwalifikacji zawodowych. *Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997r.

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw 1)

USTAWA. z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw 1) Dziennik Ustaw Nr 239 16242 Poz. 1593 1593 USTAWA z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz.

Bardziej szczegółowo

Prawo do bezpłatnych świadczeń medycznych

Prawo do bezpłatnych świadczeń medycznych Prawo do bezpłatnych świadczeń medycznych 1. Prawo do świadczeń w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia: Zgodnie z Ustawą o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr

Bardziej szczegółowo

ZEZWOLENIE NA OSIEDLENIE SIĘ. Co to jest zezwolenie na osiedlenie się. Jakie prawa daje zezwolenie na osiedlenie się

ZEZWOLENIE NA OSIEDLENIE SIĘ. Co to jest zezwolenie na osiedlenie się. Jakie prawa daje zezwolenie na osiedlenie się ZEZWOLENIE NA OSIEDLENIE SIĘ Co to jest zezwolenie na osiedlenie się Cudzoziemiec spełniający warunki określone w ustawie o cudzoziemcach może ubiegać się o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się. Zezwolenia

Bardziej szczegółowo

Kapitał początkowy po zmianach od 23.09.2011r.

Kapitał początkowy po zmianach od 23.09.2011r. Kapitał początkowy po zmianach od 23.09.2011r. Co to jest kapitał początkowy Kapitał początkowy jest tzw. hipotetyczną emeryturą pomnożoną przez średnie dalsze trwania życia dla wieku 62 lat równe dla

Bardziej szczegółowo

Oświadczam, że w roku kalendarzowym... uzyskałam/uzyskałem dochód z działalności opodatkowanej w formie: (zakreślić odpowiedni kwadrat)

Oświadczam, że w roku kalendarzowym... uzyskałam/uzyskałem dochód z działalności opodatkowanej w formie: (zakreślić odpowiedni kwadrat) z2... (imię i nazwisko członka rodziny) OŚWIADCZENIE CZŁONKA RODZINY ROZLICZAJĄCEGO SIĘ NA PODSTAWIE PRZEPISÓW O ZRYCZAŁTOWANYM PODATKU DOCHODOWYM OD NIEKTÓRYCH PRZYCHODÓW OSIĄGANYCH PRZEZ OSOBY FIZYCZNE

Bardziej szczegółowo

katarzyna kalata Jak rozliczać zasiłki macierzyńskie po zmianach od 17 czerwca 2013 r.

katarzyna kalata Jak rozliczać zasiłki macierzyńskie po zmianach od 17 czerwca 2013 r. katarzyna kalata Jak rozliczać zasiłki macierzyńskie po zmianach od 17 czerwca 2013 r. SPIS TREŚCI Prawo do zasiłku macierzyńskiego.... 3 Wymiar zasiłku macierzyńskiego z tytułu urodzenia dziecka w czasie

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA I ZASADY DOTYCZĄCE ORGANIZACJI STAŻY OBOWIĄZUJĄCE W POWIATOWYM URZĘDZIE PRACY W KAZIMIERZY WIELKIEJ

KRYTERIA I ZASADY DOTYCZĄCE ORGANIZACJI STAŻY OBOWIĄZUJĄCE W POWIATOWYM URZĘDZIE PRACY W KAZIMIERZY WIELKIEJ Załącznik nr 1 do uchwały 5/2013 KRYTERIA I ZASADY DOTYCZĄCE ORGANIZACJI STAŻY OBOWIĄZUJĄCE W POWIATOWYM URZĘDZIE PRACY W KAZIMIERZY WIELKIEJ Podstawa prawna: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji

Bardziej szczegółowo

Procedura przeniesienia nauczyciela w stan nieczynny. zaistnienie okoliczności, uzasadniających możliwość przeniesienia w stan nieczynny

Procedura przeniesienia nauczyciela w stan nieczynny. zaistnienie okoliczności, uzasadniających możliwość przeniesienia w stan nieczynny Procedura przeniesienia nauczyciela w stan nieczynny zaistnienie okoliczności, uzasadniających możliwość przeniesienia w stan nieczynny musi nastąpić częściowa likwidacja szkoły, zmiana organizacyjna powodująca

Bardziej szczegółowo

PROWADZISZ LUB BĘDZIESZ PROWADZIĆ DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ?

PROWADZISZ LUB BĘDZIESZ PROWADZIĆ DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ? PROWADZISZ LUB BĘDZIESZ PROWADZIĆ DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ? Jako przedsiębiorca podlegasz obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu. PROWADZISZ LUB BĘDZIESZ PROWADZIĆ DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ? JESTEŚ OSOBĄ PROWADZĄCĄ

Bardziej szczegółowo

Reguły koordynacji w tej kwestii opierają się głównie na 3 zasadach:

Reguły koordynacji w tej kwestii opierają się głównie na 3 zasadach: Dolnośląski Wojewódzki Urząd Pracy radzi: Polskie i europejskie zasiłki dla bezrobotnych Od czasu wejścia Polski do Unii Europejskiej Polacy mogą bez problemu podróżować, osiedlać się i podejmować legalną

Bardziej szczegółowo

Wpisać cyframi: dzień/miesiąc/rok MIEJSCE URODZENIA OBYWATELSTWO SERIA I NR DOK.TOŻSAMOŚCI

Wpisać cyframi: dzień/miesiąc/rok MIEJSCE URODZENIA OBYWATELSTWO SERIA I NR DOK.TOŻSAMOŚCI ADNOTACJE URZĘDOWE Wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (dotyczy osób powyżej 16 roku życia) Nr sprawy: / Uwaga! Pola w rubrykach należy wypełnić czytelnie, pismem drukowanym, dużymi

Bardziej szczegółowo

W N I O S E K O PRZYZNANIE NA OKRES 12 MIESIĘCY REFUNDACJI WYNAGRODZEŃ ORAZ SKŁADEK NA UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE OSÓB BEZROBOTNYCH DO 30 ROKU ŻYCIA

W N I O S E K O PRZYZNANIE NA OKRES 12 MIESIĘCY REFUNDACJI WYNAGRODZEŃ ORAZ SKŁADEK NA UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE OSÓB BEZROBOTNYCH DO 30 ROKU ŻYCIA Centrum Aktywizacji Zawodowej Powiatowy Urząd Pracy w Stargardzie ul. Pierwszej Brygady 35, 73-110 Stargard Tel.: 91 578 40 14, fax. 91 578 05 37 e-mail: urzad@pupstargard.pl www.pupstargard.pl... Powiatowy

Bardziej szczegółowo

1 Podstawa prawna. 2 Słownik

1 Podstawa prawna. 2 Słownik Zasady rejestracji przez Powiatowy Urząd Pracy w Ostrowie Wielkopolskim oświadczeń o zamiarze powierzenia wykonywania pracy obywatelowi Republiki Armenii, Republiki Białorusi, Republiki Gruzji, Republiki

Bardziej szczegółowo

Jak wyrobić EKUZ Autor: Adres: http://www.nfz-zielonagora.pl/pl/1015/2913/jak_wyrobic_ekuz/

Jak wyrobić EKUZ Autor: Adres: http://www.nfz-zielonagora.pl/pl/1015/2913/jak_wyrobic_ekuz/ Jak wyrobić EKUZ KOMUNIKAT DLA OSÓB, KTÓRE W ZWIĄZKU Z WYJAZDEM ZA GRANICĘ PLANUJĄ WYROBIENIE EUROPEJSKIEJ KARTY UBEZPIECZENIA ZDROWOTNEGO Osoby, które osobiście wybierają się do naszego Oddziału w Zielonej

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY URZĄD PRACY W SZCZYTNIE

POWIATOWY URZĄD PRACY W SZCZYTNIE POWIATOWY URZĄD PRACY W SZCZYTNIE 12-100 SZCZYTNO, ul. Ogrodowa 17, tel/fax (89) 624-32-87, e-mail: pup@pup.szczytno.pl, www.pup.szczytno.pl REGULAMIN Powiatowego Urzędu Pracy w Szczytnie określający zasady

Bardziej szczegółowo

przysługuje osobie, która spełnia łącznie następujące warunki: otrzymała skierowanie z Powiatowego Urzędu Pracy, nie została skierowana do odbywania

przysługuje osobie, która spełnia łącznie następujące warunki: otrzymała skierowanie z Powiatowego Urzędu Pracy, nie została skierowana do odbywania Regulamin w sprawie zwrotu kosztów przejazdu do miejsca zatrudnienia i zakwaterowania z Funduszu Pracy osobom, które podjęły zatrudnienie lub inną pracę zarobkową, odbywają u pracodawcy staż, szkolenie

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ZGŁASZANIA DO UBEZPIECZENIA ZDROWOTNEGO STUDENTÓW PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY WSCHODNIOEUROPEJSKIEJ W PRZEMYŚLU

REGULAMIN ZGŁASZANIA DO UBEZPIECZENIA ZDROWOTNEGO STUDENTÓW PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY WSCHODNIOEUROPEJSKIEJ W PRZEMYŚLU REGULAMIN ZGŁASZANIA DO UBEZPIECZENIA ZDROWOTNEGO STUDENTÓW PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY WSCHODNIOEUROPEJSKIEJ W PRZEMYŚLU I. Ubezpieczenie Zdrowotne Studentów będących obywatelami Rzeczypospolitej Polskiej

Bardziej szczegółowo

KOORDYNACJA SYSTEMÓW ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO. - zasiłki dla osób bezrobotnych z zaliczeniem pracy za granicą. 2013 r.

KOORDYNACJA SYSTEMÓW ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO. - zasiłki dla osób bezrobotnych z zaliczeniem pracy za granicą. 2013 r. KOORDYNACJA SYSTEMÓW ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO - zasiłki dla osób bezrobotnych z zaliczeniem pracy za granicą 2013 r. Sumowanie okresów DOCUMENT U1 oraz Zaświadczenie E 301 to jedyne dokumenty potwierdzające

Bardziej szczegółowo

Jeśli chcesz pracować w Niemczech 2015-06-26 15:06:36

Jeśli chcesz pracować w Niemczech 2015-06-26 15:06:36 Jeśli chcesz pracować w Niemczech 2015-06-26 15:06:36 2 Dostęp do niemieckiego rynku pracy został zliberalizowany w maju 2011 r. Liberalizacja nie oznacza, że przestały obowiązywać wymogi dotyczące rejestracji

Bardziej szczegółowo

ZAŚWIADCZENIE PŁATNIKA SKŁADEK Przed wypełnieniem należy zapoznać się z pouczeniem (wypełnia płatnik składek)

ZAŚWIADCZENIE PŁATNIKA SKŁADEK Przed wypełnieniem należy zapoznać się z pouczeniem (wypełnia płatnik składek) .................................... Pieczątka płatnika składek [1] ZAŚWIADCZENIE PŁATNIKA SKŁADEK Przed wypełnieniem należy zapoznać się z pouczeniem (wypełnia płatnik składek) DANE IDENTYFIKACYJNE PŁATNIKA

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PROGRAMU SOCHACZEWSKA KARTA RODZINY

REGULAMIN PROGRAMU SOCHACZEWSKA KARTA RODZINY REGULAMIN PROGRAMU Załącznik Nr do Zarządzenia Burmistrza Nr z dnia Projekt SOCHACZEWSKA KARTA RODZINY I. Postanowienia ogólne 1. Regulamin określa zasady nadawania uprawnień, wydawania i użytkowania karty

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenie zdrowotne przysługuje z tytułu:

Ubezpieczenie zdrowotne przysługuje z tytułu: Od 1 stycznia br. obowiązują uproszczone zasady weryfikacji uprawnień pacjentów do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Wprowadzono elektroniczny system weryfikacji uprawnionych

Bardziej szczegółowo

WOJEWODA ŁÓDZKI. SO-III.431.21.2013 Łódź, dnia 6 grudnia 2013 r. Pan Dariusz Kubus Wójt Gminy Andrespol. Wystąpienie pokontrolne

WOJEWODA ŁÓDZKI. SO-III.431.21.2013 Łódź, dnia 6 grudnia 2013 r. Pan Dariusz Kubus Wójt Gminy Andrespol. Wystąpienie pokontrolne WOJEWODA ŁÓDZKI SO-III.431.21.2013 Łódź, dnia 6 grudnia 2013 r. Pan Dariusz Kubus Wójt Gminy Andrespol Wystąpienie pokontrolne Na podstawie art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK WNIOSEK O PRZYZNANIE

WNIOSEK WNIOSEK O PRZYZNANIE Data wpływu (wypełnia SZKOŁA) DOCHÓD (wypełnia ZJO) m-czny na 1 os. w rodzinie Nr ewidencyjny wniosku (wypełnia ZJO) Nazwisko i Imię wnioskodawcy A. 1. Dane osobowe ucznia / słuchacza Nazwisko Imię PESEL

Bardziej szczegółowo