RÓWNOŚĆ KOBIET i MĘŻCZYZN

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "RÓWNOŚĆ KOBIET i MĘŻCZYZN"

Transkrypt

1 RÓWNOŚĆ KOBIET i MĘŻCZYZN KJK_broszura ze zdjeciami.indd :42

2 Publikacja przygotowana w projekcie Kariera jest kobietą tak jak TY realizowanym w partnerstwie przez Fundację Bez Względu Na Niepogodę i Biuro Polityki Społecznej Urzędu m.st. Warszawy. Projekt realizowano przy współfinansowaniu przez Islandię, Liechtenstein, Norwegię ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Norweskiego Mechanizmu Finansowego oraz budżetu Rzeczpospolitej Polskiej w ramach Funduszu dla Organizacji Pozarządowych i środków Miasta Stołecznego Warszawy. Lider projektu Fundacja Bez Względu Na Niepogodę ul. Piękna 3a, Warszawa tel fax Partner projektu Biuro Polityki Społecznej Urzędu m.st. Warszawy ul. Niecała 2, Warszawa tel fax Nakład: 1000 szt. ISBN Egzemplarz bezpłatny Warszawa, 2009 KJK_broszura ze zdjeciami.indd :42

3 Wprowadzenie Niniejsza broszura podejmuje tematykę równości kobiet i mężczyzn we współczesnym świecie, wpisując się w nieprzerwanie prowadzony dialog, by różnice dawały możliwości, a nie bariery. Równość kobiet i mężczyzn jest podstawowym prawem, wspólną wartością Unii Europejskiej i nieodzownym warunkiem osiągnięcia jej celów, zarówno w płaszczyźnie gospodarczej, zatrudnieniowej, jak i spójności społecznej. Również państwa darczyńcy (Norwegia, Lichtenstein i Islandia) Funduszu dla Organizacji Pozarządowych wskazują w dokumentach strategicznych, że równość szans kobiet i mężczyzn wiąże się w sposób nierozerwalny ze zmniejszeniem różnic ekonomicznych i społecznych, a poprzez to jest warunkiem rozwoju nowo rozszerzonego Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Zrobiono znaczne postępy w niwelowaniu nadal istniejących nierówności w traktowaniu kobiet i mężczyzn. Pomocne w tym zakresie stało się prawodawstwo w dziedzinie równości płci, obecność tej problematyki w głównym nurcie polityki społecznej oraz konkretnych inicjatyw i akcji na rzecz awansu społecznego kobiet. Bez wątpienia obecna sytuacja, związana z wieloma wymiarami życia społecznego, ekonomicznego, politycznego, wyznacza konieczność podążania w kierunku wzmocnienia pozycji kobiet oraz doprowadzenia do stanu, w którym zarówno kobiety, jak i mężczyźni będą mogli realizować w pełni swój potencjał osobowościowy, bez ograniczeń narzucanych przez stereotypy płci. Chodzi nie tylko o dostrzeganie różnic między sytuacją jednej i drugiej płci w wybranych aspektach, ale także o promowanie takiej polityki równościowej, dla której odmienność jest wartością pozytywną, a nie kategorią wyznaczającą podziały i hierarchie, poza które wychodzić nie można. 3 KJK_broszura ze zdjeciami.indd :42

4 KJK_broszura ze zdjeciami.indd :42

5 Na płeć społeczno-kulturową wpływ ma wiele czynników, m.in.: tradycja, religia, pochodzenie etniczne, poziom wykształcenia, środowisko geograficzne, społeczne, gospodarcze, polityczne. Dlatego rozumienie jej zmienia się wraz z czasem historycznym i jego uwarunkowaniami, świadomością różnic kulturowych i oddziaływaniem na siebie różnych światopoglądów i kultur. Kluczowy termin równość płci (ang. gender equality) oznacza prawo do rozwijania swoich osobistych zdolności i potencjału, bez ograniczeń, które mogłyby wynikać z przypisanych płci ról społeczno-kulturowych. Równość w tym znaczeniu dotyczy przede wszystkim eliminacji stereotypowego patrzenia na płeć, z punktu widzenia tradycji i kulturowych przyzwyczajeń. O równości można mówić wtedy, kiedy kobietom i mężczyznom przypisuje się: A. taką samą społeczną wartość, B. równe prawa i obowiązki, C. daje się im jednakowe szanse. Równość płci zakłada: 1. promocję pełnego uczestnictwa kobiet i mężczyzn w życiu społecznym, 2. formowanie się prawdziwego partnerstwa pomiędzy kobietami i mężczyznami w sferze publicznej i prywatnej, 3. równe traktowanie mimo różnych ról, jakie kobieta i mężczyzna odgrywają w społeczeństwie, 4. prawo do bycia innym, co oznacza, że różnice między kobietami i mężczyznami nie mogą stać się powodem dyskryminacji którejkolwiek z płci. Kolejny termin równe szanse wskazuje na konieczność zniesienia barier (przede wszystkim prawnych) utrudniających funkcjonowanie w życiu gospodarczym, politycznym i społecznym z powodu przynależności do określonej płci. Równe traktowanie stanowi jedną z kluczowych zasad Wspólnoty Europejskiej. Jest to jednakowe podejście do kobiet i mężczyzn, brak zróżnicowania ze względu na płeć we wszystkich przejawach życia społecznego, ekonomicznego, socjalnego, przede wszystkim zaś w zatrudnieniu. Równe traktowanie nie oznacza tylko jednakowego wynagrodzenia za taką samą pracę, ale także równe warunki pracy, równy dostęp do szkoleń i awan- 5 KJK_broszura ze zdjeciami.indd :42

6 sów. Dotyczy to nie tylko zagadnienia równości płci, ale także innych grup defaworyzowanych, m.in.: osób z niepełnosprawnością, imigrantów, uchodźców. Nierówne traktowanie można w określonych przypadkach nazwać dyskryminacją przedstawicieli jednej bądź drugiej płci. Należy jednak oddzielić termin równego traktowania, odnoszący się do istniejących relacji społecznych, od pojęcia równouprawnienia, należącego do dziedziny prawa. Dyskryminacja (łac. discriminatio, rozróżnianie) odnosi się do nierównego traktowania osób lub grup osób na podstawie cech takich, jak: płeć, rasa, wyznanie, pochodzenie. Dyskryminacja ze względu na płeć oznacza wszelkie ograniczenia, które powodują lub mają na celu uniemożliwienie kobietom lub mężczyznom korzystania na równi z praw człowieka oraz podstawowych wolności w dziedzinach życia społecznego, politycznego, gospodarczego, kulturalnego, obywatelskiego i innych. O dyskryminacji można mówić zarówno wtedy, gdy kobiety są dyskryminowane przez mężczyzn albo mężczyźni przez kobiety, jak również wtedy, gdy stosując kryterium płci jakaś kobieta dyskryminuje inne kobiety, a mężczyzna innych mężczyzn. Źródło: 1 Badania amerykańskie: Brannon Linda, Psychologia rodzaju. Kobiety i mężczyźni: podobni czy różni, Gdańskie Wydawnictwo psychologiczne, Gdańsk Na podstawie: M. Strykowska, Kobiety w zarządzaniu. Społeczne i psychologiczne uwarunkowania pełnienia przez kobiety funkcji menedżerskich, w: J. Miluska, E. Pakszys (red.), Humanistyka i płed. Studia kobiece z psychologii, filozofii i historii, Wyd. Naukowe UAM, Poznań 1995, s Kolejnym pojęciem jest uprzedzenie (od łac. prae przed oraz judicum osąd), to tendencyjna ocena osoby lub grupy, niepoparta racjonalnymi przesłankami. Uprzedzenie do kogoś lub czegoś występuje, gdy jednostka ocenia, wyraża negatywny osąd bez wcześniejszej wiedzy na dany temat, najczęściej na podstawie obiegowych przekonań, plotek lub ocen innych. Uprzedzenia wynikają także z utrwalonych w danych społecznościach stereotypów. Stereotypy (gr. stereo, solidny, trwały, skamieniały; typos, wzór, forma) to nadmierne uogólnienia, generalizacje na temat rzeczywistości, osób i grup społecznych, opierające się nie na faktach, ale obiegowych sądach i braku rzetelnej informacji. Stereotypy, nie biorąc pod uwagę cech indywidualnych, niepowtarzalności i wyjątkowości poszczególnych osób, prowadzić mogą często do dyskryminacji; mając związek z emocjonalną sferą człowieka, są często głęboko zakorzenione w społecznościach, bo przyjmowane w procesie wychowania. Stereotypy płciowe (ang. gender stereotypes) powstają z założeń na temat ról, zdolności i cech kobiet i mężczyzn. Niebezpieczeństwo tkwi w uogólnieniach, w stosowaniu obiegowych sądów w stosunku do wszystkich członków danej grupy czy populacji. Ludzie przyzwyczaili się do swoich ról, które były im narzucane przez wieki, np. obowiąz- KJK_broszura ze zdjeciami.indd :42

7 kiem kobiety było zajmowanie się domem i dziećmi, a mężczyzna dbał o ich byt. Obecnie prowadzi to do barier psychologicznych, które z kolei wiodą ku nieracjonalnym wyborom i utrudniają korzystanie z pełni przysługujących praw. Taki podział obowiązków istniał od dawna, dopiero pod koniec wieku XIX pojawiły się pierwsze próby walki ze stereotypowym myśleniem. Ważnym wydarzeniem było powstanie ruchu sufrażystek, walczących przede wszystkim o prawo kobiet do głosowania oraz o równouprawnienie. Role płciowe to wzory zachowań stereotypowo przypisywane kobietom i mężczyznom zgodnie z normami kulturowymi i tradycją. Obiegowe opinie przedstawiają kobietę jako opiekunkę ogniska domowego, wsparcie dla mężczyzny zajętego zdobywaniem dóbr niezbędnych rodzinie. W takim ujęciu stereotypowe cechy kobiecości to: intuicja, komunikatywność, empatia, emocjonalność, zorientowanie na usługi, pomoc. Mężczyznę zaś charakteryzują cechy przywódcze: pęd ku władzy, rywalizacja, odwaga, inteligencja, koncentracja na celu, podejmowanie ryzyka, oporność na stres, samokontrola impulsywności. Utwierdzanie takiego przekonania, przypisywanie większej wartości jednej z płci, może prowadzić do ograniczeń i barier w rozwoju zarówno kobiet, jak i mężczyzn, gdyż nie uwzględnia ono indywidualnych cech, zainteresowań i uzdolnień danej osoby. Terminologia związana z równością płci zawiera wiele obrazowych pojęć. Jednym z nich jest szklany sufit (ang. glass ceiling), są to niewidoczne bariery wynikające ze stereotypów lub kultury organizacyjnej firmy, utrudniające kobietom awans i osiąganie pozycji zawodowej. Pułap dotyczy poziomu awansu, powyżej którego nie jest możliwy rozwój zawodowy kobiet, mimo że ich kwalifikacje i kompetencje jak najbardziej awans taki uzasadniają. Jeżeli nawet kobieta awansowała, to jej wynagrodzenie było niższe od pensji mężczyzny zajmującego podobne stanowisko. Bariery te miały najczęściej swoje źródło w stereotypach ról męskich i kobiecych. Mocno zakorzenione w świadomości, przenosiły się na grunt rynku pracy, utrwalały się w strukturach organizacyjnych. Jak pokazują wyniki amerykańskich 1 badań, większość kobiet (52%) zatrudnionych na stanowiskach kierowniczych 2 postrzega istnienie szklanego sufitu, podczas gdy mężczyźni (82%) zaprzeczają jego istnieniu, twierdząc, że kobiety nie posiadają odpowiednich kwalifikacji, kompetencji i doświadczenia. Zjawisko to jest wzmacniane przez jednorodność pod względem płci kadry menedżerskiej, szczególnie najwyższych szczebli (znacznie częściej są to mężczyźni), która decyduje o możliwości awansu. Nie tylko dynamiczny awans dotyczący najwyższych funkcji natrafiał na przeszkody. Dotyczyło to również awansu ze stanowisk pomocniczych, tzw. peryferyjnych, admini- 7 KJK_broszura ze zdjeciami.indd :42

8 stracyjnych, wspierających, na kierownicze średniego szczebla. Sytuację tę obrazują z kolei szklane ściany. Z funkcji pomocniczych o wiele trudniej jest awansować na stanowiska kierownicze i eksponowane, które wiążą się z większą decyzyjnością i zakresem władzy, jak również z wyższym wynagrodzeniem. Przedstawiane zjawisko dotyczy głównie kobiet piastujących stanowiska biurowe. Przeszkodą do awansu, mimo posiadanych kwalifikacji, jest brak doświadczenia na stanowiskach kierowniczych. Przykładem jest ogłaszanie rekrutacji na stanowiska kierownicze, nie zaś awansowanie pracowników piastujących funkcje niższego szczebla w danej firmie czy instytucji. Innym obrazowym terminem korespondującym ze szklanymi ścianami jest lepka podłoga, wiązanie zawodów sfeminizowanych (statystycznie wykonywanych częściej przez kobiety) z niskim prestiżem i niewielkimi zarobkami oraz ograniczonymi szansami awansu (np. sekretarki, asystentki, fryzjerki, przedszkolanki, nauczycielki, sprzątaczki itp.). Pojęciem, które weszło do słownika równości płci, a dotyczy uprzywilejowanej sytuacji mężczyzn, są szklane ruchome schody oznaczające niewidzialną siłę wynoszącą mężczyzn na wyższe szczeble awansu i stanowiące przeciwieństwo szklanego sufitu, czyli niewidzialnej bariery zamykającej kobietom drogę na szczyty awansu zawodowego. Ma to miejsce nawet w zawodach tradycyjnie uprawianych przez kobiety (np. w szkolnictwie), gdzie najwyższe stanowiska obsadzone są częściej przez mężczyzn (np. dyrektor szkoły). 8 Jednym ze sposobów realizowania polityki wyrównywania szans kobiet i mężczyzn jest gender mainstreaming (polityka równości płci), co dosłownie oznacza włączenie problematyki równości płci do głównego nurtu polityki społecznej i działań społecznych. Problemy związane z kwestią równości stają się integralnym elementem planowania i wdrażania wszelkich programów we wszystkich sferach życia politycznego, ekonomicznego i społecznego. Jest to wyznacznik strategii równościowej, aby kobiety i mężczyźni mieli równe szanse w dostępie do różnych zasobów i korzyści, nie utrwalały się dysproporcje między nimi, aby równość płci była respektowana i obowiązująca w społeczeństwie. Stosowanie perspektywy równości płci (ang. gender perspective or gender lens) oznacza patrzenie przez pryzmat równości płci, zwracanie uwagi na potencjalnie różne skutki danej sytuacji dla kobiet i mężczyzn, jest to punkt, w którym skupiają się rzeczywiste lub potencjalne różnice między kobietami i mężczyznami. KJK_broszura ze zdjeciami.indd :42

9 Prawodawstwo Zasada równości kobiet i mężczyzn zagwarantowana jest we wszystkich podstawowych, zarówno międzynarodowych, jak i krajowych aktach normatywnych, ratyfikowanych przez Polskę, m.in. w: 1. Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, 2. Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka, 3. Konwencji ONZ o Eliminacji Wszelkich Form Dyskryminacji Kobiet, 4. Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, 5. Europejskiej Karcie Socjalnej, 6. Traktacie Rzymskim z 1957 r., 7. Traktacie Amsterdamskim z 1999 r., 8. Traktacie Lizbońskim z 2007 r. (wejście w życie 1 grudnia 2009 r.). Zapis dotyczący równego traktowania kobiet i mężczyzn pojawił się już w 1957, gdy powstawała Europejska Wspólnota Gospodarcza. Artykuł 119 Traktatu Rzymskiego zobowiązywał państwa członkowskie do respektowania zasady równej płacy za pracę tej samej wartości. Zasada dotycząca równego traktowania kobiet i mężczyzn na rynku pracy została rozwinięta i doprecyzowana w kolejnych dokumentach. Od momentu wejścia w życie Traktatu Amsterdamskiego, z dniem 1 maja 1999 roku jednym z podstawowych zadań Unii Europejskiej jest wyrównywanie szans kobiet i mężczyzn w płaszczyźnie społecznej i gospodarczej i politycznej. Traktat Amsterdamski podpisany przez państwa członkowskie Unii Europejskiej 2 października 1997 r., stanowi, że jednym z zadań Wspólnoty Europejskiej jest promowanie równouprawnienia mężczyzn i kobiet poprzez realizację określonych w art. 3 i 4 wspólnych działań. Dokument ten akcentuje znaczenie równości płci, traktując to zagadnienie priorytetowo. Źródło: Równość płci w UE, Dokument ten zawiera tzw. kwestie horyzontalne: A. równość szans jako prawo do sprawiedliwego dostępu do różnych życiowych możliwości oraz zakaz dyskryminacji (np. ze względu na płeć, religię, pochodzenie), B. rozwój społeczeństwa informacyjnego, w którym wartością i czynnikiem napędu gospodarczego staje się informacja, jej przechowywanie, przesyłanie 9 KJK_broszura ze zdjeciami.indd :42

10 KJK_broszura ze zdjeciami.indd :42

11 KJK_broszura ze zdjeciami.indd :42

12 4. poprawy zdrowia i bezpieczeństwa pracownic w ciąży, połogu i karmiących piersią, 5. równego wynagradzania kobiet i mężczyzn. Źródło: Alfabet równości płci, Zapisy traktatowe wcielane są w życie w postaci konkretnych działań. Komisja Europejska opracowuje programy dotyczące równych szans kobiet i mężczyzn, które są przyjmowane w formie zaleceń przez Radę Europejską. Odgrywają jednak dużą rolę w propagowaniu zasady równouprawnienia, zwłaszcza poprzez konkretne projekty oraz stymulowanie różnych działań w krajach UE. Realizowane projekty koncentrują się na następujących priorytetowych obszarach działania: A. jednakowy stopień niezależności ekonomicznej kobiet i mężczyzn, B. godzenie życia zawodowego z prywatnym, C. równa reprezentacja i uczestnictwo obu płci w życiu publicznym, D. wyeliminowanie wszelkich form przemocy i dyskryminacji ze względu na płeć, E. eliminacja stereotypów płci, F. propagowanie równości płci w stosunkach zewnętrznych i polityce rozwojowej. Źródło: Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w projektach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Poradnik, Branka M., Rawłuszko M., Siekiera A., Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, Warszawa Warto odnotować, że mimo wielu starań w zakresie wprowadzania proponowanych przez Radę Europy zaleceń, nie mają one mocy obowiązującej dla państw członkowskich (państwa uwzględniają je w swoich wewnętrznych regulacjach na zasadzie dobrowolności), jako przykład można podać Plan Działań na rzecz Równości Kobiet i Mężczyzn na lata , który jest dokumentem programowym wyznaczającym kierunki dla działań w zakresie promocji równości strategii gender mainstreaming. W marcu 2006 roku Rada Europejska podpisała Europejski Pakt na rzecz Równości Płci, będący postulatem realizacji polityki równościowej, którego celem było promowanie tych działań na szczeblu każdego z państw członkowskich. 12 Warto zaznaczyć, że Europejska Strategia Zatrudnienia opiera się na czterech filarach. Czwarty z nich dotyczy wzmocnienia polityki równości szans na rynku pracy, dla zarówno w wymiarze równości szans kobiet i mężczyzn, jak też osób i grup społecznych szczegól- KJK_broszura ze zdjeciami.indd :42

13 nie narażonych na dyskryminację, m.in.: osób z niepełnopsrawnością, osób starszych lub o odmiennej orientacji seksualnej, przekonaniach, pochodzeniu etnicznym czy wyznaniu. Szczegółowe treści na temat równości płci zawiera wytyczna nr 6 Europejskiej Strategii Zatrudnienia, która mówi, że państwa członkowskie powinny łączyć swoje polityki zatrudnienia z działaniem na rzecz zapewniania równości płci poprzez: 1. promowanie aktywności kobiet na rynku pracy, 2. niwelowanie różnic między kobietami i mężczyznami, występujących we wskaźnikach dotyczących zatrudnienia i bezrobocia, oraz w wynagrodzeniu za taką samą pracę 3. umożliwianie kobietom realizacji różnych ról społecznych. Podstawowe gwarancje dotyczące równości kobiet i mężczyzn zapisano w Konstytucji RP. Art stanowią: Kobieta i mężczyzna w Rzeczpospolitej mają równe prawa w życiu rodzinnym, politycznym, społecznym i gospodarczym. Kobieta i mężczyzna mają w szczególności równe prawo do kształcenia, zatrudnienia i awansów, do jednakowego wynagradzania za prace jednakowej wartości, do zabezpieczenia społecznego oraz do zajmowania stanowisk, pełnienia funkcji oraz uzyskiwania godności publicznych i odznaczeń. Godny uwagi jest fakt, że Polska ratyfikowała szereg konwencji międzynarodowych, odnoszących się m.in. do kwestii równości kobiet i mężczyzn na rynku pracy. Są to m.in.: Konwencja w sprawie dyskryminacji w zatrudnieniu, Konwencja w sprawie równych szans i jednakowego traktowania pracowników obu płci, Konwencja ONZ w sprawie eliminacji wszelkich form dyskryminacji kobiet, Europejska Karta Socjalna, Pakty praw człowieka Narodów Zjednoczonych. Ważnym krajowym aktem normatywnym regulującym relacje w pracy, w tym kwestie równego traktowania kobiet i mężczyzn, jest Kodeks pracy. Znajdują się w nim następujące zapisy: Pracownicy mają równe prawa z tytułu jednakowego wypełniania takich samych obowiązków; dotyczy to w szczególności równego traktowania mężczyzn i kobiet w dziedzinie pracy oraz Jakakolwiek dyskryminacja w stosunkach pracy, w szczególności ze względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, narodowość, przekona- 13 KJK_broszura ze zdjeciami.indd :42

14 KJK_broszura ze zdjeciami.indd :42

15 KJK_broszura ze zdjeciami.indd :42

16 ły zdefiniowane odpowiednimi obowiązkami i prawami. Kobieta została obarczona pracami domowymi, wychowaniem dzieci, stała się symbolem poświęcenia i pielęgnowania ogniska domowego, często oczekiwano od niej rezygnacji z osobistych ambicji, pracy zawodowej na rzecz opieki i wspierania domowników. Sprzyjały temu uwarunkowania historyczne, prowadzące do ścisłego podziału obowiązków: mężczyźni walczyli, kobiety opiekowały się domem. Stąd znany termin matka Polka, symbol poświecenia, miłości i oddania sprawom rodziny. Pogląd taki był wciąż obecny w świadomości zbiorowej. Mężczyzna utożsamiany był z karierą i prestiżem. Wiele kobiet przyswoiło ten model, w pełni zaakceptowało swoją domową rolę, mimo że tak ważną, to jednak uważaną za drugorzędną. Jeszcze często pokutuje przekonanie, że najwyższą wartością dla kobiety musi być małżeństwo i szczęśliwe życie rodzinne, co przekłada się na wyznawaną hierarchię wartości. Badania pokazują jednak, że rodzina jest niemalże w takim samym stopniu ważna dla kobiet (87 %), jak i dla mężczyzn (80 %). W hierarchii wartości kobiet i mężczyzn kariera i życie zawodowe zajmują miejsce niższe niż rodzina. Jednocześnie 54% kobiet podkreśla, że przedstawiciele obojga płci powinni w równym stopniu uczestniczyć w obowiązkach domowych, a 30 % kobiet jest zdania, że podział obowiązków według tradycyjnych ról społecznych jest najlepszym rozwiązaniem obowiązkiem mężczyzny powinno być zaspokajanie potrzeb rodziny, kobieta winna pełnić funkcje opiekuńcze, dbać o dom i wychowywać dzieci. Równość płci w możliwości zarobkowania i pracy zawodowej postulowało 15 % badanych Polek. Płynie stąd wniosek, że współczesne kobiety znaczenia i prestiżu szukają poza domem, tradycyjne, stereotypowe ujęcie życia ustępuje miejsca aktywności zawodowej, chęci zmian, realizacji zdolności i predyspozycji. Coraz więcej kobiet chce modyfikować swoje życie rodzinne ze względu na własną działalność zawodową, bo dzięki temu zyskuje większe poczucie bezpieczeństwa oraz odzyskuje poczucie wartości. 16 Dysproporcje odnoszące się do odgrywania ról rodzinnych i społecznych mogą uderzać także w mężczyzn, którzy chcieliby się włączać w życie swoich dzieci. Rola ojca nie powinna ograniczać się do zapewnienia dzieciom dobrych warunków bytowych. Proponowanym i praktykowanym już rozwiązaniem jest urlop wychowawczy dla ojca. W planach dotyczących regulacji prawnych znajduje się także urlop tacierzyński, który będą mogli wykorzystywać ojcowie po urodzeniu się dziecka (czas takiego urlopu KJK_broszura ze zdjeciami.indd :42

17 to 1 2 tygodnie). Nikogo już nie dziwi widok mężczyzny z wózkiem w parku, w kuchni podczas przygotowywania posiłków. Działania dyskryminujące wynikają w dużej mierze nie tylko z różnic fizycznych i psychicznych pomiędzy kobietami i mężczyznami, ale również z krzywdzących ich stereotypów, narzucających określone zachowania i postawy, dlatego ważne są przemiany w świadomości i otwarcie na różnorodność. b. Gospodarka i rynek pracy Równe traktowanie kobiet i mężczyzn na rynku pracy jest bardzo ważną kwestią w debatach społecznych i polityce państw Wspólnoty. Mimo wielu zabiegów legislacyjnych oraz promocji w mediach, nie udało się osiągnąć w pełni oczekiwanych rezultatów. Po okresie transformacji ustrojowej pozycja kobiet na rynku pracy uległa nawet pogorszeniu. Sytuacji nie poprawia fakt, iż w ujęciu statystycznym kobiety posiadają wyższy od mężczyzn poziom wykształcenia (np. więcej jest kobiet z wykształceniem wyższym). Obszary nierówności pojawiają się szczególnie w kwestii wysokości zarobków, możliwości awansów i rozwoju zawodowego. KJK_broszura ze zdjeciami.indd :42

18 KJK_broszura ze zdjeciami.indd :42

19 KJK_broszura ze zdjeciami.indd :42

20 Około 75% zatrudnionych kobiet to średni personel w różnych branżach (np. w zawodach medycznych, edukacji, usługach). Źródło: Małgorzata Skrzek-Lubasińska, Kobiety na rynku pracy w Polsce. Aspekty ekonomiczne i socjologiczne, materiał konferencyjny. Jestem kobietą pracującą, czyli o zarobkowej i niezarobkowej pracy kobiet, 10 grudnia Z badań wynika również, że same kobiety wykazują niskie poczucie własnej wartości na rynku pracy. Podają zaniżone oczekiwania finansowe, nie są ekspansywne, brak im często determinacji, w negocjacjach finansowych zadowalają się proponowaną kwotą. Sytuacja ta działa jak samospełniająca się przepowiednia. Z drugiej jednak strony może to wynikać z większych obaw kobiet związanych z utrzymaniem pracy. Kobiety częściej narażone są na zwolnienia, a dodatkowo trudno im godzić role opiekuńczo-wychowawcze z karierą zawodową. Znalezienie nowej pracy też nie jest łatwym zadaniem. 20 Sytuacja kobiet na rynku pracy ujawnia istniejące dysproporcje, bariery i ograniczenia zarówno w dostępie do zatrudnienia, jego stabilności, osiąganiu samodzielności finan- KJK_broszura ze zdjeciami.indd :42

21 sowej, jak i prestiżu zawodowego. Niekorzystnej sytuacji kobiet na rynku pracy sprzyja wspomniany szklany świat sufitów i ścian i niski współczynnik aktywności zawodowej. Często powodowane jest to dodatkowymi obowiązkami domowymi, brakiem wsparcia ze strony partnera czy męża, wreszcie niższym poczuciem własnej wartości. Dlatego należy nieustannie wzmacniać zasadę równości płci, co przekładać się będzie na coraz lepsze możliwości funkcjonowania kobiet na rynku pracy. c. Polityka Jest sprawą bezdyskusyjną, że istnieje także duża dysproporcja w liczbie uczestniczących w życiu publicznym kobiet w stosunku do aktywnych na tym polu mężczyzn. Miało na to wpływ stosunkowo późne nadanie kobietom pełni praw wyborczych i politycznych (przykładowo: pełne prawa wyborcze we Francji kobiety uzyskały w 1944 r., a w Portugali dopiero w 1974 r.), jak również tradycyjne, schematyczne myślenie o tej grupie w kontekście władzy i polityki. Uważano, że sfera polityki jest środowiskiem naturalnym jedynie dla mężczyzn. Zbyt mała aktywność kobiet, niewystarczający ich udział w życiu politycznym i decyzyjnym tworzą barierę w uzyskaniu przez nie pełnego dostępu do równości, niezależności ekonomicznej i prawnej eliminacji ograniczeń związanych z trudnościami w godzeniu życia rodzinnego z aktywnością zawodową. Wspólnota Europejska w ciągu ostatnich lat starała się dążyć do zrównoważenia udziału przedstawicieli obu płci w życiu społecznym i publicznym. Starania te znajdują swój wyraz w zaleceniach, wytycznych i wskazówkach wydawanych przez Radę Europy czy Komisję Europejską lub inne wspólnotowe agendy. Mogą one znaleźć swój wyraz w prawodawstwie państw członkowskich, poprzez dostosowanie przepisów krajowych do wytycznych Wspólnoty. Wytyczne podjęte przez Radę Europy koncentrowały się na umożliwieniu kobietom uczestniczenia w procesie podejmowania decyzji poprzez: A. promocję pozytywnych działań na rzecz kobiet (np. zalecenie 84/635/EEC z dnia 13 grudnia 1984 r.), B. wyrównywanie szans kobiet i mężczyzn w procesie decyzyjnym (np. zalecenie 96/694/EC z dnia 2 grudnia 1996 r.), C. plan działań motywacyjnych, nadzorujących oraz legislacyjnych (prawnych) dotyczących strategii równych szans kobiet i mężczyzn (np. zalecenie 96/694/EC). 21 KJK_broszura ze zdjeciami.indd :42

22 Inne działania Rady Europy zmierzające do wprowadzania w życie zasad polityki równych szans to m.in.: 1. wskazanie na konieczność przeprowadzenia kampanii społecznych i programów szkoleniowych promujących rolę kobiet w stworzeniu społeczeństwa wolnego od dyskryminacji i stereotypowego postrzegania ich roli, 2. wystosowanie apelu do organizacji i stowarzyszeń, których celem jest edukacja kobiet, aby w sposób szczególny zajęły się działaniami zmierzającymi do aktywnego funkcjonowania kobiet w życiu publicznym, 3. zobligowanie państw członkowskich do przeprowadzenia badań społecznych w celu uzyskania diagnozy aktywności kobiet w życiu publicznym i wskazania czynników ograniczających rozwój w tym zakresie, 4. zlecenie podjęcia działań zmierzających do zwiększenia liczby kobiet uczestniczących w procesie decyzyjnym na poziomie administracji publicznej (instytucje i urzędy państwowe i samorządowe). Źródło: Katarzyna Maria Wolska, Równowaga kobiet i mężczyzn w sferze publicznej i w procesie decyzyjnym, Komisja Europejska sporządziła na podstawie zebranych informacji, dotyczących równego dostępu kobiet i mężczyzn w procesie decyzyjnym, raport, który został zaprezentowany 7 marca 2000 r. Wskazano w nim na konieczność przyjęcia pełnej i zintegrowanej strategii zmierzającej do promowania równego udziału kobiet i mężczyzn w procesie decyzyjnym w sprawach publicznych, zaktywizowania wszystkich partnerów społecznych (podmiotów pochodzących z różnych sektorów) do działań zmierzających do równouprawnienia. Raport pokazał także, że wszystkie państwa członkowskie podjęły kroki w kierunku stworzenia w administracji publicznej struktur, których celem jest promocja idei równych szans kobiet i mężczyzn oraz wprowadzanie jej w życie. Większość państw członkowskich uznała zagadnienie równości kobiet i mężczyzn w procesie decyzyjnym za ważne i rozpoczęła monitorowanie sytuacji, pomoc organizacyjną, a także finansową stowarzyszeniom i fundacjom w promowaniu tej tematyki. 22 Komisja Europejska zwróciła uwagę na niewystarczające skutki działań. Oczekiwana zmiana na lepsze następuje bardzo powoli, upłynęło bowiem kilka lat od wydania dokumentu (obecnie jest to 9 lat). KJK_broszura ze zdjeciami.indd :42

23 Niewielką poprawę widać w parlamentach narodowych państw Unii Europejskiej, w których kobiety stanowią średnio 23 % wszystkich członków. Wynik ten nie oddaje jednak specyfiki poszczególnych krajów, zróżnicowanie jest nadal duże. Najliczniejszą reprezentację kobiet ma parlament narodowy w Szwecji (47 %), najmniejszą, bo tylko 9 %, Malta. Polska znajduje się niewiele poniżej średniej, liczba kobiet w polskim Sejmie obecnej kadencji to 94, na ogólną liczbę 460 osób. Znaczącą poprawę odnotowała Grecja, gdzie odsetek kobiet będących parlamentarzystkami wzrósł dwukrotnie, z 6 w 1996 r. do 13 w 2006 r. Biorąc pod uwagę piastowanie stanowisk w rządzie, europejska średnia wynosi około 24 %. Źródło: Katarzyna Maria Wolska, Równowaga kobiet i mężczyzn w sferze publicznej i w procesie decyzyjnym, Zapewnienie równowagi w reprezentacji kobiet i mężczyzn w polityce i władzy ustawodawczej stanowi jeden z wyznaczników poprawnie funkcjonującego systemu demokratycznego. Propozycją szeroko dyskutowaną, mającą ułatwić kobietom start do polityki, jest tzw. parytet, czyli ustawowe zagwarantowanie procentowego udziału kobiet w gremiach wieloosobowych, np. w parlamencie. Rozwiązania te obowiązują we Francji, Szwecji, Norwegii, Islandii i Hiszpanii. Należy podejmować działania prowadzące do zmiany nastawienia oraz postaw społecznych wobec stereotypów dotyczących roli kobiet w życiu publicznym. Działania takie mogą być realizowane zarówno w postaci kampanii i przedsięwzięć edukacyjnych, jak też konkretnych inicjatyw prawnych (ustawy, rozporządzenia, inne regulacje). Konieczne jest wsparcie działań ułatwiających kobietom aktywność polityczną i zachęcających je tej formy aktywności. d. Życie społeczne i medialne Nośnikiem wartości kulturowych, stylu życia, zachowań, generatorem potrzeb są obecnie media, potężne narzędzie oddziałujące na ludzi, dostarczające nie tylko odpowiednio filtrowanych informacji czy rozrywki, ale odpowiadające także za kreowanie bądź utrzymywanie społecznych stereotypów. Do stereotypów najczęściej odwołują się reklamy, gdyż są gotowymi, czytelnymi wzorcami, wyznaczającymi porządek społeczny, znajdującymi nadal odzwierciedlenie w co- 23 KJK_broszura ze zdjeciami.indd :42

Równość szans kobiet i mężczyzn w projektach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki

Równość szans kobiet i mężczyzn w projektach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Żory, 16 stycznia 2014 Równość szans kobiet i mężczyzn w projektach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Ewa Szymala Opracowano na podstawie Poradnika Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w projektach

Bardziej szczegółowo

" Równość płci" w aspekcie Społecznej Odpowiedzialności Biznesu

 Równość płci w aspekcie Społecznej Odpowiedzialności Biznesu " Równość płci" w aspekcie Społecznej Odpowiedzialności Biznesu Konferencja Bogusława Niewęgłowska Społeczna odpowiedzialność według specjalistów zarządzania i ekonomistów Milton Friedman uważa, że odpowiedzialność

Bardziej szczegółowo

Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w projektach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Równość szans kobiet i mężczyzn jest jednym z elementów szerszej kwestii równości szans, których przestrzeganie

Bardziej szczegółowo

Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w ramach perspektywy finansowej 2014-2020

Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Warszawa, 25 czerwca 2015r. Zasada równości szans kobiet i mężczyzn na rynku pracy jest w przypadku funduszy unijnych jedną

Bardziej szczegółowo

Zasada równości szans kobiet i mężczyzn

Zasada równości szans kobiet i mężczyzn Zasada równości szans kobiet i mężczyzn Zasada równości szans kobiet i mężczyzn wynika z postanowień Traktatu Amsterdamskiego oraz Rozporządzeń Rady Europejskiej i jest obligatoryjna dla wszystkich podmiotów

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego RÓWNOŚĆ PŁCI

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego RÓWNOŚĆ PŁCI RÓWNOŚĆ PŁCI RÓWNOŚĆ PŁCI GENEZA Równość płci (inaczej egalitaryzm płciowy) jest celem ruchu dążącego do równouprawnienia obu płci zarówno pod względem społeczno-kulturowym jak i biologicznym. Pojęcie

Bardziej szczegółowo

Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w ramach EFS 2014-2020. Warszawa 12.12.2014

Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w ramach EFS 2014-2020. Warszawa 12.12.2014 Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w ramach EFS 2014-2020 Warszawa 12.12.2014 Fundusze Strukturalne 2014-2020 Polityki horyzontalne Rozporządzenie ogólne 2014-2020 zasadę równości szans płci i równości

Bardziej szczegółowo

Dyskryminacja w lubuskich środowiskach lokalnych

Dyskryminacja w lubuskich środowiskach lokalnych Dyskryminacja w lubuskich środowiskach lokalnych Sondaż diagnostyczny został przeprowadzony przez uczestników projektu Dyskryminacja? Działam przeciw! w ich środowiskach lokalnych. W badaniu ankietowym

Bardziej szczegółowo

Biuletyn informacyjny- zasada równości szans kobiet i mężczyzn

Biuletyn informacyjny- zasada równości szans kobiet i mężczyzn PROJEKT AKADEMIA SUKCESU INDYWIDUALIZACJA PROCESU NAUCZANIA I WYCHOWANIA UCZNIÓW KLAS I-III SZKÓŁ PODSTAWOWYCH Biuletyn informacyjny- zasada równości szans kobiet i mężczyzn Gender Mainstreaming oznacza

Bardziej szczegółowo

Kobiety i praca. Czarno na białym

Kobiety i praca. Czarno na białym Kobiety i praca. Czarno na białym Babę zesłał Bóg. Raz mu wyszedł taki cud! Historia vitae magistra est! Z kobietami wielka bieda, lecz bez kobiet żyć się nie da! Jeśli chcesz, by zostało coś powiedziane

Bardziej szczegółowo

Prowadząca: Dr Ewa Lisowska, SGH

Prowadząca: Dr Ewa Lisowska, SGH Nazwa przedmiotu: Prowadząca: Opis: Rynek i płeć Dr Ewa Lisowska, SGH Zapoznanie z aktualną sytuacją kobiet i mężczyzn na rynku, jej uwarunkowaniami i sposobami przeciwdziałania nierównemu traktowaniu

Bardziej szczegółowo

Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w projektach PO KL

Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w projektach PO KL Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w projektach PO KL Małgorzata Jonczy-Adamska Rzeszów, 23 października 2009 Cele seminarium poznanie podstawowych pojęd związanych z problematyką równości szans kobiet

Bardziej szczegółowo

Wrocław 18 listopada 2009 r.

Wrocław 18 listopada 2009 r. Równośd płci w obszarach aktywizacji zawodowej, integracji społecznej oraz adaptacyjności przedsiębiorstw (bariery, stereotypy, działania i metody eliminowania nierówności) Płeć biologiczna a płeć kulturowa

Bardziej szczegółowo

Spełnienie zasady równości szans i niedyskryminacji, w tym dostępność dla osób z niepełnosprawnościami.

Spełnienie zasady równości szans i niedyskryminacji, w tym dostępność dla osób z niepełnosprawnościami. Wymagania dotyczące: zasady równości szans i niedyskryminacji, w tym dostępności dla osób z niepełnosprawnościami, zasady równości szans kobiet i mężczyzn. Gdańsk, 19.10.2015 Spełnienie zasady równości

Bardziej szczegółowo

Polityka równości płci Standard minimum. Urząd Marszałkowski w Łodzi Departament ds. PO Kapitał Ludzki Instytucja Pośrednicząca

Polityka równości płci Standard minimum. Urząd Marszałkowski w Łodzi Departament ds. PO Kapitał Ludzki Instytucja Pośrednicząca Polityka równości płci Standard minimum Urząd Marszałkowski w Łodzi Departament ds. PO Kapitał Ludzki Instytucja Pośrednicząca Cele szkolenia Zrozumienie zasady równości szans kobiet i mężczyzn czym jest,

Bardziej szczegółowo

Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w projektach PO KL

Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w projektach PO KL Spotkanie informacyjne współfinansowane przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w projektach PO KL Konkurs zamknięty nr 11/POKL/9.5/2009

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie człowiek-najlepsza inwestycja!

Wprowadzenie człowiek-najlepsza inwestycja! Wprowadzenie człowiek-najlepsza inwestycja!. Krótka historia polityki równości płci w UE I. Podejście nastawione wyłącznie na kobiety wynikające z braku ich udziału w życiu społecznym i zawodowym PRZEDMIOT

Bardziej szczegółowo

PRZEPISY O RÓWNYM TRAKTOWANIU KOBIET I MĘŻCZYZN W ZATRUDNIENIU

PRZEPISY O RÓWNYM TRAKTOWANIU KOBIET I MĘŻCZYZN W ZATRUDNIENIU Załącznik nr 1 do Regulaminu pracy w Uniwersytecie Śląskim PRZEPISY O RÓWNYM TRAKTOWANIU KOBIET I MĘŻCZYZN W ZATRUDNIENIU 1. KONSTYTUCJA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Art. 33. 1. Kobieta i mężczyzna w Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. www.wup.gdansk.pl/barometr www.pomorskibarometr.pl Równość szans kobiet i mężczyzn na rynku pracy Anna Urbańczyk, trenerka równościowa Dane demograficzne Ludność Polski (31 III 2011 r.) 38 511 800 osób

Bardziej szczegółowo

Miejsce w dokumencie Dotychczasowy zapis (jest) Powinno być s. 32 IV.1.14. Planowane działania: a) badanie możliwości godzenia ról rodzinnych z rolami

Miejsce w dokumencie Dotychczasowy zapis (jest) Powinno być s. 32 IV.1.14. Planowane działania: a) badanie możliwości godzenia ról rodzinnych z rolami Errata do Planu działania na lata 2007-2008 dla Priorytetu I Zatrudnienie i integracja społeczna (sprostowanie treści dokumentu w związku z pomyłką techniczną polegającą na zamianie opisu działań pomiędzy

Bardziej szczegółowo

Luka płacowa, czyli co zrobić żeby kobiety nie zarabiały mniej?

Luka płacowa, czyli co zrobić żeby kobiety nie zarabiały mniej? Luka płacowa, czyli co zrobić żeby kobiety nie zarabiały mniej? Jak mierzyć lukę płacową? Warszawa, 26 marca 2014 r. Obowiązujące prawo - Konstytucja Artykuł 33 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej gwarantuje

Bardziej szczegółowo

Konkurs zamknięty nr 17/POKL/8.1.3/2010 Spotkanie informacyjne 17 marca 2010 r.

Konkurs zamknięty nr 17/POKL/8.1.3/2010 Spotkanie informacyjne 17 marca 2010 r. Konkurs zamknięty nr 17/POKL/8.1.3/2010 Spotkanie informacyjne 17 marca 2010 r. Wojewódzki Urząd Pracy w Rzeszowie Wydział Rozwoju Kadr Regionu Plan prezentacji Typy projektów. Uprawnieni wnioskodawcy

Bardziej szczegółowo

Status i ochrona osób z niepełnosprawnością w prawie międzynarodowym

Status i ochrona osób z niepełnosprawnością w prawie międzynarodowym Małgorzata Joanna Adamczyk Kolegium MISH UW Collegium Invisibile m.adamczyk@ci.edu.pl Status i ochrona osób z niepełnosprawnością w prawie międzynarodowym Ewolucja czy rewolucja? Zdobywanie przez osoby

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie Rzecznika Praw Obywatelskich z realizacji przez Polskę zobowiązań wynikających z Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych

Sprawozdanie Rzecznika Praw Obywatelskich z realizacji przez Polskę zobowiązań wynikających z Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych Sprawozdanie Rzecznika Praw Obywatelskich z realizacji przez Polskę zobowiązań wynikających z Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych Konferencja podsumowująca badania pt. Polityka publiczna wobec osób

Bardziej szczegółowo

Co różnorodność daje firmie? - czyli o równości szans. Filip Pietkiewicz-Bednarek Warsztaty CSR, Wrocław, 16 kwietnia 2013 r.

Co różnorodność daje firmie? - czyli o równości szans. Filip Pietkiewicz-Bednarek Warsztaty CSR, Wrocław, 16 kwietnia 2013 r. Co różnorodność daje firmie? - czyli o równości szans Filip Pietkiewicz-Bednarek Warsztaty CSR, Wrocław, 16 kwietnia 2013 r. Agenda Różnorodność założenia i idea Różnorodność bariery Różnorodność korzyści

Bardziej szczegółowo

Gender - Edukacja - Praca. Uczelniane rozwiązania antydyskryminacyjne

Gender - Edukacja - Praca. Uczelniane rozwiązania antydyskryminacyjne Katedra Mediów i Badań Kulturowych Uniwersytetu Pedagogicznego im. KEN w Krakowie Zakład Polityki Antydyskryminacyjnej w Mediach / Ośrodka Badań nad Mediami fundacja Autonomia Towarzystwo Edukacji Antydyskryminacyjnej

Bardziej szczegółowo

Konwencja Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej

Konwencja Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej Konwencja Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej Katarzyna Wolska-Wrona Biuro Pełnomocniczki Rządu do Spraw Równego Traktowania Footer Text 12/3/2013 1 Postęp

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE INFORMACJE O RÓWNYM TRAKTOWANIU

PODSTAWOWE INFORMACJE O RÓWNYM TRAKTOWANIU PODSTAWOWE INFORMACJE O RÓWNYM TRAKTOWANIU Podstawowe informacje o równym traktowaniu 1. Definicje Równe traktowanie oznacza traktowanie wolne od wszelkich rodzajów dyskryminacji, z przyczyn takich jak

Bardziej szczegółowo

Projekt. Aktywizacja społeczno-ekonomiczna kobiet na poziomie. Priorytet I: Zatrudnienie i integracja społeczna

Projekt. Aktywizacja społeczno-ekonomiczna kobiet na poziomie. Priorytet I: Zatrudnienie i integracja społeczna Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich Projekt Aktywizacja społeczno-ekonomiczna kobiet na poziomie lokalnym i regionalnym Priorytet I: Zatrudnienie i integracja społeczna Działanie 1.1: Wsparcie systemowe instytucji

Bardziej szczegółowo

DEKLARACJA PRAW OSÓB NALEŻĄCYCH DO MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH LUB ETNICZNYCH, RELIGIJNYCH I JĘZYKOWYCH

DEKLARACJA PRAW OSÓB NALEŻĄCYCH DO MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH LUB ETNICZNYCH, RELIGIJNYCH I JĘZYKOWYCH DEKLARACJA PRAW OSÓB NALEŻĄCYCH DO MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH LUB ETNICZNYCH, RELIGIJNYCH I JĘZYKOWYCH rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 47/135 przyjęta i proklamowana w dniu 10 grudnia 1992 roku Zgromadzenie

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA DO STANDARDU MINIMUM REALIZACJI ZASADY RÓWNOŚCI SZANS KOBIET I MĘŻCZYZN W PO KL

INSTRUKCJA DO STANDARDU MINIMUM REALIZACJI ZASADY RÓWNOŚCI SZANS KOBIET I MĘŻCZYZN W PO KL INSTRUKCJA DO STANDARDU MINIMUM REALIZACJI ZASADY RÓWNOŚCI SZANS KOBIET I MĘŻCZYZN W PO KL Zgodnie z zapisami Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki każdy wniosek o dofinansowanie projektu powinien zawierać

Bardziej szczegółowo

Zasada równości szans w projektach PO KL

Zasada równości szans w projektach PO KL Zasada równości szans w projektach PO KL Warszawa, 11 kwietnia 2011 r. Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Dyskryminacja w miejscu pracy Dyskryminacja

Bardziej szczegółowo

Załącznik do uchwały Nr XXXIX/313/2014 Rady Powiatu w Ostródzie z dnia 29 października 2014r.

Załącznik do uchwały Nr XXXIX/313/2014 Rady Powiatu w Ostródzie z dnia 29 października 2014r. Załącznik do uchwały Nr XXXIX/313/2014 Rady Powiatu w Ostródzie z dnia 29 października 2014r. Powiatowy Program Profilaktyczny w zakresie promowania i wdrożenia prawidłowych metod wychowawczych w stosunku

Bardziej szczegółowo

Ubóstwo kobiet badanie Eurobarometru wnioski dla Polski

Ubóstwo kobiet badanie Eurobarometru wnioski dla Polski Ubóstwo kobiet badanie Eurobarometru wnioski dla Polski 17% kobiet w UE znajduje się na granicy ubóstwa. Wyniki badania Eurobarometru przeprowadzonego we wrześniu 2009 roku, wskazują, że w każdej grupie

Bardziej szczegółowo

Fundacja Cracovitalia 31-546 Kraków, ul. Mogilska 40 tel. 012 394 59 88, fax 012 397 31 93

Fundacja Cracovitalia 31-546 Kraków, ul. Mogilska 40 tel. 012 394 59 88, fax 012 397 31 93 Kraków, 2 marca 2012 PLAN WDROŻENIA DZIAŁAŃ RÓWNOŚCIOWYCH projekt,,praktyki+" współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego nr projektu WND-POKL.03.04.03-00-136/11

Bardziej szczegółowo

KOBIETY - RYNEK PRACY RÓWNE TRAKTOWANIE. EWA LISOWSKA Szkoła Główna Handlowa w Warszawie

KOBIETY - RYNEK PRACY RÓWNE TRAKTOWANIE. EWA LISOWSKA Szkoła Główna Handlowa w Warszawie KOBIETY - RYNEK PRACY RÓWNE TRAKTOWANIE. EWA LISOWSKA Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Co mówią dane statystyczne? Kobiety wyraźnie częściej niż mężczyźni są bierne zawodowo (odpowiednio: 52% i 36%).

Bardziej szczegółowo

POLITYKA RÓWNYCH SZANS W TYM RÓWNOŚCI PŁCI SZKOLENIE ZESPOŁU PROJEKTOWEGO

POLITYKA RÓWNYCH SZANS W TYM RÓWNOŚCI PŁCI SZKOLENIE ZESPOŁU PROJEKTOWEGO POLITYKA RÓWNYCH SZANS W TYM RÓWNOŚCI PŁCI SZKOLENIE ZESPOŁU PROJEKTOWEGO CZYM JEST POLITYKA RÓWNYCH SZANS Polityka równych szans jest polityką mającą na celu eliminowanie wszelkich form i przejawów dyskryminacji,

Bardziej szczegółowo

Luka płacowa analiza problemu i sposoby przeciwdziałania

Luka płacowa analiza problemu i sposoby przeciwdziałania Luka płacowa analiza problemu i sposoby przeciwdziałania Aleksandra Niżyńska Luka płacowa Dysproporcja w wynagrodzeniu kobiet i mężczyzn wyrażona jako różnica między średnim wynagrodzeniem brutto mężczyzn

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr 12. Komitetu Monitorującego. Regionalny Program Operacyjny Województwa Śląskiego 2014-2020. z dnia 30 kwietnia 2015 roku.

Uchwała nr 12. Komitetu Monitorującego. Regionalny Program Operacyjny Województwa Śląskiego 2014-2020. z dnia 30 kwietnia 2015 roku. Uchwała nr 12 Komitetu Monitorującego Regionalny Program Operacyjny Województwa Śląskiego 2014-2020 z dnia 30 kwietnia 2015 roku w sprawie przyjęcia szczegółowych kryteriów wyboru projektów dla Działania

Bardziej szczegółowo

Szkolenie z zakresu równości szans kobiet i mężczyzn

Szkolenie z zakresu równości szans kobiet i mężczyzn Szkolenie z zakresu równości szans kobiet i mężczyzn Toruń, 26 czerwca 2012 r. Spotkanie współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach projektu Przedsiębiorczość

Bardziej szczegółowo

Zasady działania ONZ na rzecz osób starszych

Zasady działania ONZ na rzecz osób starszych Zasady działania ONZ na rzecz osób starszych Dodać życia do lat, które zostały dodane do życia Zgromadzenie Ogólne ONZ: Doceniając wkład, jaki wnoszą osoby starsze w życie społeczeństw, Uwzględniając fakt,

Bardziej szczegółowo

Fundusz dla Organizacji. Pozarządowych. Prowadząca: ElŜbieta Kowalczyk Warszawa, 14 grudnia 2007

Fundusz dla Organizacji. Pozarządowych. Prowadząca: ElŜbieta Kowalczyk Warszawa, 14 grudnia 2007 Fundusz dla Organizacji Pozarządowych Prowadząca: ElŜbieta Kowalczyk Warszawa, 14 grudnia 2007 FUNDUSZ DLA ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH Fundusz dla organizacji pozarządowych Fundusz stworzony przez kraje

Bardziej szczegółowo

Wyzwania organizacyjne w rehabilitacji dzieci* i młodzieży* wynikające z ICF i Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych

Wyzwania organizacyjne w rehabilitacji dzieci* i młodzieży* wynikające z ICF i Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych Wyzwania organizacyjne w rehabilitacji dzieci* i młodzieży* wynikające z ICF i Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych Maria Król POLSKIE FORUM OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Stowarzyszenie Pomocy Dzieciom

Bardziej szczegółowo

Rozdział I. Źródła prawa pracy

Rozdział I. Źródła prawa pracy Kodeks pracy Rozdział I. Źródła prawa pracy Tabl. 1. Hierarchia źródeł prawa pracy Hierarchia źródeł prawa pracy (art. 9 1 KP) Kodeks pracy przepisy innych ustaw przepisy aktów wykonawczych postanowienia

Bardziej szczegółowo

Rozumienie niepełnosprawności jako kwestii praw człowieka

Rozumienie niepełnosprawności jako kwestii praw człowieka Rozumienie niepełnosprawności jako kwestii praw człowieka Maria Król POLSKIE FORUM OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Stowarzyszenie Pomocy Dzieciom Niepełnosprawnym Krok za krokiem w Zamościu 1 Konwencja ONZ/Preambuła/

Bardziej szczegółowo

DYSKRYMINACJA ZE WZGLĘDU NA PŁEĆ, JAKO JEDNA Z GŁÓWNYCH BARIER

DYSKRYMINACJA ZE WZGLĘDU NA PŁEĆ, JAKO JEDNA Z GŁÓWNYCH BARIER MARTA TYBURA DYSKRYMINACJA ZE WZGLĘDU NA PŁEĆ, JAKO JEDNA Z GŁÓWNYCH BARIER ROZWOJU ZAWODOWEGO KOBIET W EUROPIE Unia Europejska a kwestia równości płci Kwestia równości płci obecna jest w polityce unijnej

Bardziej szczegółowo

Przestrzeganie zasady równości szans kobiet i mężczyzn w oparciu o standard minimum w projektach realizowanych w ramach Poddziałania 8.2.

Przestrzeganie zasady równości szans kobiet i mężczyzn w oparciu o standard minimum w projektach realizowanych w ramach Poddziałania 8.2. Przestrzeganie zasady równości szans kobiet i mężczyzn w oparciu o standard minimum w projektach realizowanych w ramach Poddziałania 8.2.1 Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki - poradnik wrzesień 2012

Bardziej szczegółowo

Program Aktywności Lokalnej

Program Aktywności Lokalnej Miasto i Gmina Wąchock Program Aktywności Lokalnej dla Gminy Wąchock na lata 2009-2013 Wąchock, sierpień 2009 1 Wprowadzenie 3 Cele Programu Aktywności Lokalnej. 4 Kierunki działań.. 6 Odbiorcy programu

Bardziej szczegółowo

PROPONOWANA PROBLEMATYKA SEMINARIUM DYPLOMOWEGO (LICENCJACKIEGO) NA KIERUNKU NAUKI O RODZINIE W ROKU AKADEMICKIM 2015/2016

PROPONOWANA PROBLEMATYKA SEMINARIUM DYPLOMOWEGO (LICENCJACKIEGO) NA KIERUNKU NAUKI O RODZINIE W ROKU AKADEMICKIM 2015/2016 PROPONOWANA PROBLEMATYKA SEMINARIUM DYPLOMOWEGO (LICENCJACKIEGO) NA KIERUNKU NAUKI O RODZINIE W ROKU AKADEMICKIM 2015/2016 Imię i nazwisko: dr hab. prof. nadzw. Grzegorz Grzybek Zakład/Katedra: Zakład

Bardziej szczegółowo

I. Ogólne informacje o projekcie.

I. Ogólne informacje o projekcie. Szkoła Podstawowa Nr 113 we Wrocławiu uczestniczy w realizacji projektu: Indywidualizacja procesu nauczania i wychowania uczniów klas I III wrocławskich szkół podstawowych. I. Ogólne informacje o projekcie.

Bardziej szczegółowo

Standardy równego traktowania. równości szans kobiet i mężczyzn.

Standardy równego traktowania. równości szans kobiet i mężczyzn. Standardy równego traktowania i równych szans kobiet i mężczyzn Marcin Dadel Zasada równouprawnienia kobiet i mężczyzn jest zasadą konstytucyjną. W Polsce nie ma oddzielnego prawodawstwa poświęconego tej

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE O PROJEKTACH, O KTÓRYCH MOWA W ART. 2 UST

INFORMACJE O PROJEKTACH, O KTÓRYCH MOWA W ART. 2 UST INFORMACJE O PROJEKTACH, O KTÓRYCH MOWA W ART. 2 UST. 1 PKT 26A USTAWY, W RAMACH KTÓRYCH MOŻNA UZYSKAĆ POMOC W ZAKRESIE PORADNICTWA ZAWODOWEGO I INFORMACJI ZAWODOWEJ ORAZ POMOCY W AKTYWNYM POSZUKIWANIU

Bardziej szczegółowo

Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w PO KL. Standard minimum. Kraków, 16-18.12.2009 r.

Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w PO KL. Standard minimum. Kraków, 16-18.12.2009 r. Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w PO KL Standard minimum Kraków, 16-18.12.2009 r. Lektura podstawowa Maja Branka, Marta Rawłuszko, Agnieszka Siekiera Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w projektach

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 4 maja 2012 r. Sz. P. Donald Tusk Prezes Rady Ministrów

Warszawa, 4 maja 2012 r. Sz. P. Donald Tusk Prezes Rady Ministrów Warszawa, 4 maja 2012 r. Sz. P. Donald Tusk Prezes Rady Ministrów Dotyczy: Działań rządu na rzecz podpisania i ratyfikacji Konwencji Rady Europy w sprawie zapobiegania i zwalczania przemocy wobec kobiet

Bardziej szczegółowo

Model pomocy w ramach opieki nad dzieckiem/osobą zależną

Model pomocy w ramach opieki nad dzieckiem/osobą zależną Człowiek najlepsza inwestycja Projekt PI Innowacyjny model GODZENIE PRZEZ KOBIETY ŻYCIA ZAWODOWEGO I RODZINNEGO współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Bardziej szczegółowo

STOWARZYSZENIE KOBIET LASU i CENTRUM INFORMACYJNE LASÓW PAŃSTWOWYCH

STOWARZYSZENIE KOBIET LASU i CENTRUM INFORMACYJNE LASÓW PAŃSTWOWYCH STOWARZYSZENIE KOBIET LASU i CENTRUM INFORMACYJNE LASÓW PAŃSTWOWYCH Kobiecy styl zarządzania dr Ewa Lisowska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Konferencja Czas na nas Plan prezentacji 1. Szklany sufit

Bardziej szczegółowo

Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych

Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych Jakie prawa mają osoby niepełnosprawne? W czym Rzecznik może pomóc? Jak się skontaktować? Infolinia Obywatelska 800 676 676 BROSZURA_RPO_A5_20120927_1050.indd

Bardziej szczegółowo

POZNANIE CAŁEJ SPOŁECZNOŚCI RZETELNA DIAGNOZA

POZNANIE CAŁEJ SPOŁECZNOŚCI RZETELNA DIAGNOZA POZNANIE CAŁEJ SPOŁECZNOŚCI RZETELNA DIAGNOZA Pierwszym krokiem przygotowującym racjonalnie zaplanowaną zmianę powinna być zawsze diagnoza stanu posiadania, swoisty bilans otwarcia poprzedzający i wspomagający

Bardziej szczegółowo

Godzenie życia zawodowego i prywatnego. Warszawa, 9 maja 2014 r.

Godzenie życia zawodowego i prywatnego. Warszawa, 9 maja 2014 r. Godzenie życia zawodowego i prywatnego Warszawa, 9 maja 2014 r. Pierwsze skojarzenie dot. godzenia ról zawodowych i prywatnych? Wskaźnik zatrudnienia dla osób 15-64 w 2013 roku Ogółem Mężczyźni Kobiety

Bardziej szczegółowo

TORO w poszukiwaniu skutecznych metod wsparcia instytucji ekonomii społecznej

TORO w poszukiwaniu skutecznych metod wsparcia instytucji ekonomii społecznej TORO w poszukiwaniu skutecznych metod wsparcia instytucji ekonomii społecznej Miasto stołeczne Warszawa a ekonomia społeczna Społeczna Strategia Warszawy - Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych

Bardziej szczegółowo

Polityki horyzontalne Unii Europejskiej w perspektywie na lata 2014-2020.

Polityki horyzontalne Unii Europejskiej w perspektywie na lata 2014-2020. Polityki horyzontalne Unii Europejskiej w perspektywie na lata 2014-2020.. Konieczność realizacji zasad horyzontalnych została unormowana w podstawowych dokumentach i aktach prawnych obowiązujących w ramach

Bardziej szczegółowo

Wstęp...3. I. Założenia teoretyczne programu...4. Adresaci programu...5. III. Cele programu...6. IV. Zadania Programu...6

Wstęp...3. I. Założenia teoretyczne programu...4. Adresaci programu...5. III. Cele programu...6. IV. Zadania Programu...6 POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ PROFILAKTYCZNYCH W ZAKRESIE PROMOWANIA I WDROŻENIA PRAWIDŁOWYCH METOD WYCHOWAWCZYCH W STOSUNKU DO DZIECI W RODZINACH ZAGROŻONYCH PRZEMOCĄ W RODZINIE Sandomierz 2013r. Spis treści

Bardziej szczegółowo

Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w ramach funduszy unijnych na lata 2014-2020

Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w ramach funduszy unijnych na lata 2014-2020 Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w ramach funduszy unijnych na lata 2014-2020 ekspertka: Katarzyna Sekutowicz prowadząca: Olga Ślifirska Prezentacja oparta na materiałach Idei Zmiany Projekt współfinansowany

Bardziej szczegółowo

Rządowy Program Fundusz Inicjatyw Obywatelskich

Rządowy Program Fundusz Inicjatyw Obywatelskich Rządowy Program Fundusz Inicjatyw Obywatelskich Cele FIO w 2006 Podstawowym celem FIO jest finansowe wsparcie inicjatyw obywatelskich z udziałem organizacji pozarządowych, podejmowanych na rzecz: Cel 1

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 26 marca 2013 r. Szanowny Pan. Antoni Górski Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa. Szanowny Panie Przewodniczący,

Warszawa, dnia 26 marca 2013 r. Szanowny Pan. Antoni Górski Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa. Szanowny Panie Przewodniczący, Warszawa, dnia 26 marca 2013 r. Szanowny Pan Antoni Górski Przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa Szanowny Panie Przewodniczący, W imieniu Koalicji na Rzecz Równych Szans, nieformalnej platformy skupiającej

Bardziej szczegółowo

Anna Zachorowska-Mazurkiewicz Kobiety i instytucje. Kobiety na rynku pracy w Stanach Zjednoczonych, Unii Europejskiej i w Polsce

Anna Zachorowska-Mazurkiewicz Kobiety i instytucje. Kobiety na rynku pracy w Stanach Zjednoczonych, Unii Europejskiej i w Polsce Anna Zachorowska-Mazurkiewicz Kobiety i instytucje Kobiety na rynku pracy w Stanach Zjednoczonych, Unii Europejskiej i w Polsce Katowice 2006 Spis treści Wstęp 9 Rozdział I Rola i pozycja kobiet na rynku

Bardziej szczegółowo

Walka z dyskryminacją osób niepełnosprawnych jest NASZĄ wspólną sprawą.

Walka z dyskryminacją osób niepełnosprawnych jest NASZĄ wspólną sprawą. 1 EUROPEJSKIE FORUM OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH 1997 2007: 10 lat walki o prawa osób niepełnosprawnych Walka z dyskryminacją osób niepełnosprawnych jest NASZĄ wspólną sprawą. W roku 1997 europejskie i krajowe

Bardziej szczegółowo

ZASADA RÓWNOŚCI SZANS PŁCI W PROJEKTACH POKL

ZASADA RÓWNOŚCI SZANS PŁCI W PROJEKTACH POKL ZASADA RÓWNOŚCI SZANS PŁCI W PROJEKTACH POKL projekt Indywidualizacja procesu nauczania i wychowania uczniów klas I-III wrocławskich szkół podstawowych Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Kodeks Równego Traktowania w Publicznej Szkole Podstawowej Nr 3 im. H. Łaskiego w Staszowie

Kodeks Równego Traktowania w Publicznej Szkole Podstawowej Nr 3 im. H. Łaskiego w Staszowie Kodeks Równego Traktowania w Publicznej Szkole Podstawowej Nr 3 im. H. Łaskiego w Staszowie I. Wstęp: Każdy człowiek ma prawo do korzystania z uprawnień i wolności, bez względu na jakiekolwiek różnice

Bardziej szczegółowo

KONWENCJA RAMOWA O OCHRONIE MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH

KONWENCJA RAMOWA O OCHRONIE MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH KONWENCJA RAMOWA O OCHRONIE MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH COUNCIL OF EUROPE CONSEIL DE L EUROPE Czym jest Konwencja Ramowa o Ochronie Mniejszości Narodowych? Konwencja Ramowa, która weszła w życie 1 lutego 1998

Bardziej szczegółowo

Społeczeństwo obywatelskie w Parlamencie RP V kadencji (2005-2009) Projekt badawczy Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych ANKIETA

Społeczeństwo obywatelskie w Parlamencie RP V kadencji (2005-2009) Projekt badawczy Ogólnopolskiej Federacji Organizacji Pozarządowych ANKIETA ul. Szpitalna 5/5, 00-031 Warszawa, tel. (022) 828 91 28 wew. 135 fax. (022) 828 91 29 Społeczeństwo obywatelskie w Parlamencie RP V kadencji (2005-2009) Projekt badawczy Ogólnopolskiej Federacji Organizacji

Bardziej szczegółowo

Schemat strategii dotyczących polityki płci

Schemat strategii dotyczących polityki płci Schemat strategii dotyczących polityki płci Grupa docelowa/ grupy docelowe: Grupy kierujące/sterujące, kadra kierownicza, multiplikatorki i multiplikatorzy W przypadku dłuższych treningów genderowych lub

Bardziej szczegółowo

Pozycja kobiet na rynku pracy. Szklany sufit

Pozycja kobiet na rynku pracy. Szklany sufit Pozycja kobiet na rynku pracy. Szklany sufit Zgodnie z artykułem 33 Konstytucji RP kobieta i mężczyzna w Rzeczypospolitej Polskiej mają równe prawa w życiu rodzinnym, politycznym, społecznym i gospodarczym.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 20 listopada 2014 r.

Warszawa, 20 listopada 2014 r. Podsumowanie rezultatów Priorytetu I Zatrudnienie i integracja społeczna Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Małgorzata Michalska Departament Wdrażania EFS w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej

Bardziej szczegółowo

Integracja osób niepełnosprawnych

Integracja osób niepełnosprawnych Integracja osób niepełnosprawnych Europejska strategia równych szans Komisja Europejska Równe szanse dla równych praw Europejska wartość dodana Europejski Rok Osób Niepełnosprawnych (ERON) w 2003 r. skłonił

Bardziej szczegółowo

BIULETYN 11/2015. Punkt Informacji Europejskiej EUROPE DIRECT - POZNAŃ. Podsumowanie Milenijnych Celów Rozwoju 2000-2015

BIULETYN 11/2015. Punkt Informacji Europejskiej EUROPE DIRECT - POZNAŃ. Podsumowanie Milenijnych Celów Rozwoju 2000-2015 Podsumowanie Milenijnych Celów Rozwoju 2000-2015 W 2000 roku społeczność międzynarodowa przyjęła Milenijne Cele Rozwoju na rzecz eliminowania ubóstwa oraz zapewnienia globalnej równowagi gospodarczej.

Bardziej szczegółowo

BOCCIA podnoszenie jakości życia osób niepełnosprawnych i ich środowiska przez paraolimpijską dyscyplinę sportową Boccia. Erasmus + Sport Project

BOCCIA podnoszenie jakości życia osób niepełnosprawnych i ich środowiska przez paraolimpijską dyscyplinę sportową Boccia. Erasmus + Sport Project BOCCIA podnoszenie jakości życia osób niepełnosprawnych i ich środowiska przez paraolimpijską dyscyplinę sportową Boccia Erasmus + Sport Project Lider : Stowarzyszenie Sportowo-Rehabilitacyjne START w

Bardziej szczegółowo

Równość szans perspektywa pracodawców. Konferencja Szanse i wyzwania dla równości szans w ramach EFS 2014-2020 Warszawa, 6 lutego 2013 r.

Równość szans perspektywa pracodawców. Konferencja Szanse i wyzwania dla równości szans w ramach EFS 2014-2020 Warszawa, 6 lutego 2013 r. Równość szans perspektywa pracodawców Konferencja Szanse i wyzwania dla równości szans w ramach EFS 2014-2020 Warszawa, 6 lutego 2013 r. Plan prezentacji: Kontekst makro Oceny pracodawców i czynniki wpływające

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DLA PRACOWNIKÓW DOTYCZĄCA RÓWNEGO TRAKTOWANIA W ZATRUDNIENIU

INFORMACJA DLA PRACOWNIKÓW DOTYCZĄCA RÓWNEGO TRAKTOWANIA W ZATRUDNIENIU ...... (oznaczenie pracodawcy) INFORMACJA DLA PRACOWNIKÓW DOTYCZĄCA RÓWNEGO TRAKTOWANIA W ZATRUDNIENIU Zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 94 1 k.p., udostępniam pracownikom zatrudnionym w tekst przepisów

Bardziej szczegółowo

Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Ewa Cłapa www.ewaclapa.pl

Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Ewa Cłapa www.ewaclapa.pl Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Ewa Cłapa www.ewaclapa.pl październik 2011 Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Pomoc przedakcesyjna począwszy od roku 2000 przyznana

Bardziej szczegółowo

Zrozumieć prawa pacjenta

Zrozumieć prawa pacjenta Zrozumieć prawa pacjenta Historia praw dziecka w pigułce 1819 r. - Wielka Brytania, Robert Owen proponuje prawem zagwarantowany zakaz zatrudnienia małych dzieci w kopalniach i fabrykach; 1908 r. zakaz

Bardziej szczegółowo

Cele kluczowe W dziedzinie inwestowania w zasoby ludzkie W zakresie wzmacniania sfery zdrowia i bezpieczeństwa

Cele kluczowe W dziedzinie inwestowania w zasoby ludzkie W zakresie wzmacniania sfery zdrowia i bezpieczeństwa Cele kluczowe Idea społecznej odpowiedzialności biznesu jest wpisana w wizję prowadzenia działalności przez Grupę Kapitałową LOTOS. Zagadnienia te mają swoje odzwierciedlenie w strategii biznesowej, a

Bardziej szczegółowo

stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 189c Traktatu, we współpracy z Parlamentem Europejskim,

stanowiąc zgodnie z procedurą określoną w art. 189c Traktatu, we współpracy z Parlamentem Europejskim, DYREKTYWA RADY 97/80/WE z dnia 15 grudnia 1997 r. dotycząca ciężaru dowodu w sprawach dyskryminacji ze względu na płeć RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając Porozumienie w sprawie polityki społecznej załączone

Bardziej szczegółowo

Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych wdrażanie w Polsce. Rehabilitation value for societies in Europe

Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych wdrażanie w Polsce. Rehabilitation value for societies in Europe Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych wdrażanie w Polsce Rehabilitation value for societies in Europe Warszawa, 7 października 2014 Droga do ratyfikacji Podpisanie Konwencji 30 marca 2007 Przegląd

Bardziej szczegółowo

Zespół opiniodawczo-doradczy do spraw statusu zawodowego nauczyciela. Warszawa, 24 marca 2010 r.

Zespół opiniodawczo-doradczy do spraw statusu zawodowego nauczyciela. Warszawa, 24 marca 2010 r. Zespół opiniodawczo-doradczy do spraw statusu zawodowego nauczyciela Warszawa, 24 marca 2010 r. 1 Zespół opiniodawczo-doradczy do spraw statusu zawodowego nauczyciela Pytania, na jakie szukamy odpowiedzi:

Bardziej szczegółowo

Specyficzne potrzeby wspierania w pracy osób z niepełnosprawnością intelektualną Stargard Szczeciński, 20 listopada 2008

Specyficzne potrzeby wspierania w pracy osób z niepełnosprawnością intelektualną Stargard Szczeciński, 20 listopada 2008 Krystyna Mrugalska Honorowy Prezes Polskiego Stowarzyszenia na Rzecz Osób z Upośledzeniem Umysłowym Specyficzne potrzeby wspierania w pracy osób z niepełnosprawnością intelektualną Stargard Szczeciński,

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania. Dz.U. Nr 254, poz.

Ustawa z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania. Dz.U. Nr 254, poz. Ustawa z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania Dz.U. Nr 254, poz. 1700 Ustawa implementuje dyrektywy: dyrektywę Rady 86/613/EWG z dnia

Bardziej szczegółowo

PRAWA DZIECI A OBOWIĄZKI NAUCZYCIELI. w świetle przepisów prawa

PRAWA DZIECI A OBOWIĄZKI NAUCZYCIELI. w świetle przepisów prawa PRAWA DZIECI A OBOWIĄZKI NAUCZYCIELI w świetle przepisów prawa Zależności Konwencja o prawach dziecka 1. Prawo do wychowania w duchu tolerancji i zrozumienia dla innych, bez dyskryminacji wynikającej z

Bardziej szczegółowo

Rola sieci organizacji pozarządowych w budowaniu klimatu współpracy III sektora z samorządem

Rola sieci organizacji pozarządowych w budowaniu klimatu współpracy III sektora z samorządem Rola sieci organizacji pozarządowych w budowaniu klimatu współpracy III sektora z samorządem Włodzimierz Puzyna Udział III sektora w kreowaniu polityk publicznych 16. 06. 2015 Plan prezentacji Podstawowe

Bardziej szczegółowo

RÓWNOŚCIOWE ZARZĄDZANIE ZESPOŁEM

RÓWNOŚCIOWE ZARZĄDZANIE ZESPOŁEM RÓWNOŚCIOWE ZARZĄDZANIE ZESPOŁEM Kwestia przestrzegania zasady równości wewnątrz organizacji ma kluczowe znaczenie dla powodzenia procesu włączania perspektywy równościowej i antydyskryminacyjnej w organizacji.

Bardziej szczegółowo

KONSULTACJE NA TEMAT RÓŻNORODNOŚCI W MIEJSCU PRACY ORAZ ANTYDYSKRYMINACJI

KONSULTACJE NA TEMAT RÓŻNORODNOŚCI W MIEJSCU PRACY ORAZ ANTYDYSKRYMINACJI KONSULTACJE NA TEMAT RÓŻNORODNOŚCI W MIEJSCU PRACY ORAZ ANTYDYSKRYMINACJI 14.06.2005-15.07.2005 Znaleziono 803 odpowiedzi z 803 odpowiadających wybranym kryteriom Proszę wskazać główny sektor działalności

Bardziej szczegółowo

Uczenie się dorosłych w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 5 kwietnia 2013

Uczenie się dorosłych w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 5 kwietnia 2013 Uczenie się dorosłych w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 5 kwietnia 2013 Porządek prezentacji 1. Nowe podejście do kształcenia dorosłych w polityce LLL 2. Inicjowanie i monitorowanie krajowej polityki

Bardziej szczegółowo

Z Tobą pójdę dalej program wsparcia dla dzieci z powiatu siedleckiego POKL.09.01.02-14-138/12-00

Z Tobą pójdę dalej program wsparcia dla dzieci z powiatu siedleckiego POKL.09.01.02-14-138/12-00 Załącznik nr 6 do procedur zarządzania projektem ZASADY INFORMACJI I PROMOCJI W PROJEKCIE Z Tobą pójdę dalej program wsparcia dla dzieci z powiatu siedleckiego POKL.09.01.02-14-138/12-00 PRIORYTET IX DZIAŁANIE

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU ŁOMŻYŃSKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI WYMIENIONYMI W ART. 3 UST. 3 USTAWY Z DNIA 24 KWIETNIA 2003

PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU ŁOMŻYŃSKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI WYMIENIONYMI W ART. 3 UST. 3 USTAWY Z DNIA 24 KWIETNIA 2003 PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU ŁOMŻYŃSKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI WYMIENIONYMI W ART. 3 UST. 3 USTAWY Z DNIA 24 KWIETNIA 2003 ROKU O DZIAŁALNOŚCI POŻYTKU PUBLICZNEGO I O WOLONTARIACIE

Bardziej szczegółowo

Wzrost wiedzy oraz nabycie kompetencji w zakresie współpracy międzysektorowej

Wzrost wiedzy oraz nabycie kompetencji w zakresie współpracy międzysektorowej Wzrost wiedzy oraz nabycie kompetencji w zakresie współpracy międzysektorowej Raport z badań przeprowadzonych w ramach projektu Standardy współpracy międzysektorowej w powiecie oleckim Program Operacyjny

Bardziej szczegółowo

Polityka zatrudnienia / rynku pracy UE. Maciej Frączek

Polityka zatrudnienia / rynku pracy UE. Maciej Frączek Polityka zatrudnienia / rynku pracy UE Maciej Frączek PLAN PREZENTACJI Co to jest Europejska Strategia Zatrudnienia? Otwarta metoda koordynacji Ewolucja ESZ Obecny kształt ESZ Wytyczne dotyczące zatrudnienia

Bardziej szczegółowo

Załącznik do uchwały Sejmiku Województwa Śląskiego Nr III/22/6/2008 z dnia 19 marca 2008 roku

Załącznik do uchwały Sejmiku Województwa Śląskiego Nr III/22/6/2008 z dnia 19 marca 2008 roku Załącznik do uchwały Sejmiku Województwa Śląskiego Nr III/22/6/2008 z dnia 19 marca 2008 roku Wojewódzki program wyrównywania szans osób niepełnosprawnych oraz przeciwdziałania ich wykluczeniu społecznemu

Bardziej szczegółowo

Obywatele dla Demokracji

Obywatele dla Demokracji Obywatele dla Demokracji Kodeks Równego Traktowania (KRT) jako narzędzie służące opracowaniu i wdrożeniu szkolnych standardów równego traktowania. Serock 23 marca 2015 r. KRT est odpowiedzią na potrzeby

Bardziej szczegółowo

IZBA RZEMIEŚLNICZA ORAZ MAŁEJ I ŚREDNIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W KATOWICACH. Społeczna Odpowiedzialność Biznesu

IZBA RZEMIEŚLNICZA ORAZ MAŁEJ I ŚREDNIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W KATOWICACH. Społeczna Odpowiedzialność Biznesu IZBA RZEMIEŚLNICZA ORAZ MAŁEJ I ŚREDNIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W KATOWICACH Społeczna Odpowiedzialność Biznesu Społeczna Odpowiedzialność Biznesu SPOŁECZNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ BIZNESU TO koncepcja, wedle której

Bardziej szczegółowo