PRACE INSTYTUTU ODLEWNICTWA

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PRACE INSTYTUTU ODLEWNICTWA"

Transkrypt

1 INSTYTUT ODLEWNICTWA PRACE INSTYTUTU ODLEWNICTWA Tom XLVIII Numer 1 SPIS TREŚCI JERZY J. SOBCZAK: Od Redakcji... LUDMIL DRENCHEV, JERZY J. SOBCZAK: Sterowanie strukturą w hipotetycznych gazarach gradientowych... ZBIGNIEW ADAMCZYK, KATARZYNA JASZCZÓŁT, BARBARA JACHIMSKA: Określenie właściwości fizykochemicznych i stabilności termicznej hydroksyapatytu... MARTA BIEL-GOŁASKA, IZABELA KALEMBA: Odporność na zużycie oraz biozgodność narzędzi stomatologicznych ulepszanych różnymi powłokami... TOMASZ REGUŁA, MARIAN BRONICKI, MARZENA LECH-GREGA, EDWARD CZEKAJ: Ocena możliwości kształtowania właściwości mechanicznych odlewniczego stopu magnezu AZ91 przez zastosowanie odpowiedniej obróbki cieplnej... IRENA IZDEBSKA-SZANDA: Badania korelacji pomiędzy rodzajem i ilością modyfikatora a przemianami wysokotemperaturowymi i wytrzymałością resztkową mas z udziałem modyfikowanych krzemianów sodu

2 Wydawca: INSTYTUT ODLEWNICTWA KOLEGIUM REDAKCYJNE: Jerzy Józef SOBCZAK (Redaktor Naczelny), Andrzej BALIŃSKI (Z-ca Redaktora Naczelnego), Andrzej BIAŁOBRZESKI, Zbigniew GÓRNY, Stanisława KLUSKA-NAWARECKA, Natalia SOBCZAK, Józef Szczepan SUCHY, Joanna MADEJ (Sekretarz Redakcji), Krystyna RABCZAK (Sekretarz wersji internetowej) KOMITET NAUKOWY: Rajiv ASTHANA (USA), Józef DAŃKO, Ludmil DRENCHEV (Bułgaria), Natalya FROUMIN (Izrael), Edward GUZIK, Marek HETMAŃCZYK, Mariusz HOLTZER, Werner HUFENBACH (Niemcy), Jolanta JANCZAK-RUSCH (Szwajcaria), Olga LOGINOVA (Ukraina), Enrique LOUIS (Hiszpania), Luis Filipe MALHEIROS (Portugalia), Tadeusz MIKULCZYŃSKI, Sergei MILEIKO (Rosja), Kiyoshi NOGI (Japonia), Władysław ORŁOWICZ, Alberto PASSERONE (Włochy), Stanisław PIETROWSKI, Wojciech PRZETAKIEWICZ, Pradeep Kumar ROHATGI (USA), Sudipta SEAL (USA), Jan SZAJNAR, Michał SZWEYCER, Roman WRONA, Paweł ZIĘBA Projekt okładki: ENTER GRAF, Kraków Skład komputerowy: Anna Samek-Bugno Korekta wydawnicza: Marta Konieczna ADRES REDAKCJI: Prace Instytutu Odlewnictwa Kraków, ul. Zakopiańska 73 tel. (012) , fax (012) Copyright by Instytut Odlewnictwa Żadna część czasopisma nie może być powielana czy rozpowszechniana bez pisemnej zgody posiadacza praw autorskich Printed in Poland ISSN

3 FOUNDRY RESEARCH INSTITUTE TRANSACTIONS OF FOUNDRY RESEARCH INSTITUTE Volume XLVIII Number 1 CONTENTS JERZY J. SOBCZAK: From Editors... LUDMIL DRENCHEV, JERZY J. SOBCZAK: Control of graded structure in gasars... ZBIGNIEW ADAMCZYK, KATARZYNA JASZCZÓŁT, BARBARA JACHIMSKA: Determination of physicochemical properties and the thermal stability of hydroxyapatite... MARTA BIEL-GOŁASKA, IZABELA KALEMBA: Wear resistance and biocompatibility of dental tools upgraded by diffrent coatings... TOMASZ REGUŁA, MARIAN BRONICKI, MARZENA LECH-GREGA, EDWARD CZEKAJ: An assessment of the possibilities to shape the mechanical properties of cast AZ91 magnesium alloy through application of proper heat treatment... IRENA IZDEBSKA-SZANDA: Investigations of a correlation between the type and amount of modifier, high-temperature transformations and residual strenght of sands with modified sodium silicates

4 Editor: FOUNDRY RESEARCH INSTITUTE EDITORIAL BOARD: Jerzy Józef SOBCZAK (Editor-in-Chief), Andrzej BALIŃSKI (Assistant Editor), Andrzej BIAŁOBRZESKI, Zbigniew GÓRNY, Stanisława KLUSKA-NAWARECKA, Natalia SOBCZAK, Józef Szczepan SUCHY, Joanna MADEJ (Secretary), Krystyna RABCZAK (Secretary on-line version) ADVISORY BOARD: Rajiv ASTHANA (USA), Józef DAŃKO, Ludmil DRENCHEV (Bulgaria), Natalya FROUMIN (Israel), Edward GUZIK, Marek HETMAŃCZYK, Mariusz HOLTZER, Werner HUFENBACH (Germany), Jolanta JANCZAK-RUSCH (Switzerland), Olga LOGINOVA (Ukraine), Enrique LOUIS (Spain), Luis Filipe MALHEIROS (Portugal), Tadeusz MIKULCZYŃSKI, Sergei MILEIKO (Russia), Kiyoshi NOGI (Japan), Władysław ORŁOWICZ, Alberto PASSERONE (Italy), Stanisław PIETROWSKI, Wojciech PRZETAKIEWICZ, Pradeep Kumar ROHATGI (USA), Sudipta SEAL (USA), Jan SZAJNAR, Michał SZWEYCER, Roman WRONA, Paweł ZIĘBA Graphic Design: ENTER GRAF, Kraków Computer Typesetting: Anna Samek-Bugno Proofreading: Marta Konieczna EDITORIAL OFFICE: Transactions of Foundry Research Institute Cracow, 73 Zakopianska Street tel. +48 (12) , fax +48 (12) Copyright by Instytut Odlewnictwa No part of this publication may be reproduced or distributed without the written permission of the copyright holder Printed in Poland ISSN

5 Drodzy Czytelnicy, Po wielu latach nieobecności Prace Instytutu Odlewnictwa powracają w nowej szacie graficznej i ze zmienioną zawartością merytoryczną. Podjęliśmy twórczą inicjatywę, zmierzającą do wznowienia i kontynuacji byłego instytutowego wydawnictwa, mając w pamięci jego niegdysiejszą wysoką renomę, budowaną przez lata z udziałem znakomitych i zasłużonych uczonych oraz praktyków z branży odlewniczej, naszych znajomych i przyjaciół, wielu koleżanek i kolegów. Jest w tym działaniu nawiązanie do wieloletniej tradycji, ale jest również przemożna chęć do znalezienia nowego, właściwego i adekwatnego usytuowania Prac w przestrzeni wydawniczej naszego środowiska zawodowego, pełnego znanych specjalistycznych periodyków, liczących się w kraju i zagranicą. Tempo dnia dzisiejszego sprawia, że ludzie zmuszeni są do coraz sprawniejszego porozumiewania się między sobą, do dysponowania szybkim, możliwie pełnym dostępem do wyników prac naukowo-badawczych, opracowań analitycznych i ekspertyzowych, czy po prostu sporadycznie bądź regularnie uzyskiwanych nowych wyników i danych. Ten swoisty cywilizacyjny imperatyw dotyczy także Instytutu Odlewnictwa. Wznawiając nasze wydawnictwo, chcemy pod względem poznawczym, związanym z celem naszego istnienia, możliwie najpełniej pokazać, czym się zajmujemy, czym dysponujemy, co osiągamy i co zamierzamy. Pragniemy stworzyć w miarę uporządkowany, w zamyśle chronologiczny zbiór, opisujący nasze poczynania naukowo-badawcze, swoiste kalendarium aktywności zawodowej na poziomie bliskim dosłownemu pojmowaniu profesjonalizmu. Pragniemy, aby nasi przyszli Czytelnicy mieli możliwość wyrobienia sobie wszechstronnego poglądu na rozwój Instytutu oraz przebieg realizacji jego misji i strategii. Stąd też równolegle z okresowym wydawaniem wersji drukowanej, planujemy edycję internetową, ogólnie dostępną, łatwą w obsłudze i dystrybucji. Tym samym podejmujemy wyzwanie, jakie stawiają przed nami szybko rozwijające się technologie informacyjne, dla poprawy tempa tworzenia i zakresu udostępniania wiedzy, z równoczesnym utrzymaniem jakości wydawnictwa. Jest jeszcze jeden istotny powód, stanowiący ważką składową siły sprawczej naszych intencji. Doświadczenia ostatnich lat jednoznacznie wskazują na wielki powrót technik wytwarzania do na nowo pojmowanych technologii tradycyjnych, w tym zwłaszcza metod odlewniczych. W aspekcie praktycznym przejawia się to nie tylko w intensywnym, rzeczywistym i planowanym, wzroście wielkości produkcji odlewniczej oraz rozkwitem wielu metod i tworzyw odlewniczych, istniejących i nowych, ale również zauważalnym zwrotem ku kierunkom poznawczym, mającym u podłoża opanowanie syntezy tworzyw i wytwarzania konkretnych, niekiedy niezmiernie wysublimowanych wyrobów. Takie produkty determinowane są ich wyszukaną geometrią i specyficznymi, z góry założonymi właściwościami, a bywają uzyskiwane docelowo do postaci praktycznie gotowego wyrobu (near net shape), głównie na drodze metalurgii ciekło-fazowej, zbyt często jednakże z koniecznym wspomaganiem innych metod wytwórczych, takich jak metalurgia proszków, różnorakie techniki łączenia czy sposoby przeróbki plastycznej. Stąd też tak wiele pietyzmu żywi się do umiejętności coraz lepszego i szybszego urealnienia idei i projektów w postaci wielofunkcyjnego produktu wytwarzanego monotechnologicznie, w elastycznie pojmowanym jednym cyklu produkcyjnym, służącym stricte określonym celom. Taki sposób afirmacji rzeczywistości w odniesieniu do materiałów i wyrobów o różnej proweniencji zyskał miano filozofii postępowania 5

6 opartej na erudycji pod hasłem knowledge based materials. Nic więc dziwnego, że w działalności Instytutu Odlewnictwa pojawiła się realna i dojmująca potrzeba dysponowania nośnym, sprawnym i współcześnie zarządzanym forum do prezentacji wyników i wymiany doświadczeń. Przystępując do realizacji naszych zamierzeń, postawiliśmy przed sobą następujące cele podstawowe: wyeksponowanie prac o znaczeniu technologicznym z zamierzeniem istotnej poprawy i intensyfikacji kontaktów zewnętrznych, zwłaszcza z partnerami przemysłowymi, szybkie i sprawne upowszechnienie wyników prac naukowo-badawczych i rozwojowych w środowisku uczelnianym, akademickim, wśród jednostek badawczo-rozwojowych, odlewni, zakładów przemysłowych z obszarów pokrewnych, zarówno w kraju, jak i zagranicą, prezentację i promocję współpracy Instytutu Odlewnictwa z partnerami krajowymi i zagranicznymi poprzez jej zobrazowanie wspólnymi publikacjami. archiwizację prac realizowanych w Instytucie, pozwalającą w konsekwencji na monitorowanie ich rozwoju i realizację zamierzeń zmian na lepsze. W Pracach Instytutu Odlewnictwa będą publikowane zarówno w języku polskim, jak i angielskim wyniki badań, analiz, ekspertyz i przemyśleń naszych przyszłych Autorów z wszechstronnie pojmowanego zakresu nauk odlewniczych i dziedzin pokrewnych. Tak szerokie traktowanie tematyczne wynika ze współczesnego rozumienia odlewnictwa jako multidyscyplinarnej sfery naukowo-badawczej, poczynając od chemii i fizyki ciała ciekłego i stałego z nieodłączną dozą termodynamiki procesów oraz teorii przepływów, podstawami procesów metalurgicznych i mnogością aspektów inżynierii materiałowej, aplikacją modeli matematycznych do opisu rzeczywistości, w tym zwłaszcza symulacji procesów krystalizacji i krzepnięcia oraz stanu naprężeń czy ogólnie stanu energetycznego ukształtowanej materii wraz z właściwą jej mechaniką stosowaną, zwłaszcza wytrzymałością, w wymiarach uwzględniających przestrzenie wielowymiarowe. Interesować nas będzie każdy poziom materii, od atomowego, poprzez nano-, mezo-, sub-, mikro-, na makrostrukturalnym kończąc. Z atencją należną stosownej utylitarności odlewnictwa, łamy Prac skwapliwie udostępniane będą dla studiów nad badaniami właściwości i specyfiki wysokotemperaturowej ciekłych metali i stopów w kontakcie z mediami w stanie stałym, doborem materiałów metalowych i ceramicznych, przygotowaniem ciekłego metalu, technologią rdzenia i formy, optymalizacją parametrów wytwarzania odlewów, projektowania i prototypowania, różnorodnym sposobom odlewania i obróbki wykańczającej odlewy, aplikacji rynkowych i autorskich programów komputerowych, zasadom mechanizacji procesów wytwórczych, podstawom organizacji i zarządzania produkcji oraz ochrony środowiska, inteligentnym procesom prognozująco-wytwórczym, aktywnemu planowaniu i prognozowaniu rozwoju odlewnictwa, efektywności procesów odlewniczych, monitoringu branży i normalizacji. W kręgu naszych zainteresowań będą również aspekty naukowo-badawcze komplementarnie korespondujące z istnieniem swoistych białych plam w problematyce bliskiej nauce i praktyce odlewnictwa. Wszystkie publikowane prace będą z założenia recenzowane. Do Komitetu Naukowego Prac Instytutu Odlewnictwa zaprosiliśmy wybitnych uczonych, uznanych specjalistów z zakresu odlewnictwa, inżynierii materiałowej, technologii budowy maszyn i metalurgii, zarówno z Polski, jak i zagranicy. Z satysfakcją i radością otrzymywaliśmy niezmiernie życzliwe, pisemne i ustne potwierdzenia uczestnictwa w naszych wspólnych zamierzeniach, zwiastujące powodzenie nowej edycji w dziele wzbogacania wiedzy pracowników naukowych, inżynieryjno-technicznych i praktyków przemysłowych. 6

7 I z takim przesłaniem i wiarą w przydatność podjętej inicjatywy, zapraszamy przeto naszych szanownych Autorów i Czytelników do współuczestniczenia w ambitnym akcie pomyślnej reaktywacji i rozwoju naszego wydawnictwa pod wielce zobowiązującym tytułem Prace Instytutu Odlewnictwa, z intencją służenia potrzebom i oczekiwaniom całej naszej branży odlewniczej, zarówno z jej szlachetnym dziedzictwem kulturowym, jak i nieprostymi wyzwaniami dnia dzisiejszego. Jerzy Józef Sobczak Redaktor Naczelny Kraków, 15 lutego 2008 r. 7

8 8

9

10 Dear Colleagues and Readers, I have good news and I want to share it with you! Our foundry journal Prace Instytutu Odlewnictwa will be published again! Put in a new graphic form and with the contents slightly changed, after many years of absence it returns to its Readers. We have decided to take the creative initiative and think of a rebirth of this publication, remembering the great popularity it once enjoyed, mainly due to the numerous efforts of our eminent scientists building up the foundry theory, and professionals our friends and colleagues working hard for the foundry industry. There is in this undertaking a wish to pay a tribute to the long-lasting tradition, but there is also our strong will and determination to look for a new and most adequate place that this journal can have in a vast publishing area of our professional environment, full of the well-known periodicals, famous in Poland and abroad. The quick pace of our modern times forces people to look for always better and more efficient means of communication and for an easy and possibly full access to the outcome of research and development studies, analytical and expert studies, or ordinary data published in a regular form or occasionally. This imperative, so typical of today s civilisation, is true also in the case of our Foundry Research Institute. In restoration of our former publication we want to demonstrate in a most comprehensive way, closest to the reality and to the aim of our existence, what we are doing, what we can offer, what we can achieve, and what we intend to do in the future. We aim at creating a relatively well-ordered, chronological by intention, set of information describing our achievements in the research and development area, a sort of calendarium of the job-related activities, raised to a level of professionalism in full meaning of this word. It is our will and intention to enable our Readers to get a complete and multi-faceted idea about the development of the Institute, its mission and strategy, and its endeavours to successively match the theory with practice. This is the reason why we are planning to have, in parallel with the periodically published printed version of Prace Instytutu Odlewnictwa, also an e-edition, generally available on Internet, easy in access and distribution. In this way we try to face various challenges that the unusually rapid progress in information science and technology places in front of us, and among them the challenge of speeding up the pace at which the knowledge is created and rendered accessible to its users, not forgetting the quality that the publication should also offer to its Readers. There is still another important reason, a powerful component of the executive power of our intentions. As the experience of the past few years teaches us, in a new embodiment the traditional manufacturing technologies, the art of metalcasting in particular, celebrate now their great come back. In its practical aspect, this trend expresses itself not only as an intensive, factual and forecast, growth in the volume of castings produced, and a renaissance of numerous cast materials and casting technologies, both old and new, but also as a strong inclination towards those cognitive fields of knowledge that are based on the synthesis of materials and fabrication of some specific, sublime we might even say, products. Products of this type are characterised by an intricate geometry and a specific, set a priori, complex of properties. The ultimate goal is to make a product of near net shape, that is, ready for use immediately after having been made. The process applicable here is liquid phase metallurgy, often aided by other manufacturing 7

11 techniques, like powder metallurgy, different methods of joining, or variations in plastic working. Therefore so much attention is paid to the skill of designing always better and more efficient means and tools that can help in forging the ideas and projects into real facts, assuming the form of multi-functional products fabricated by monotechnology in a flexible but single-step production cycle, serving strictly defined objectives. This type of the affirmation of reality, when referred to materials and products of different provenance, has been given the name of the philosophy of acting based on erudition, gathered under one common heading of the knowledge based materials. No wonder that in the activities of Foundry Research Institute has appeared an urgent need for strong, modern and efficiently managed forum to present recent achievements and exchange the knowledge and experience. Therefore, being now on the verge of a practical embodiment of our intentions, we have set the following goals: to highlight the issues that can impact the technology and tighten the internal relations, especially with partners from the industry, to disseminate quickly and efficiently the outcome of research and development work in universities, high technical schools, research and development centres, foundries and industrial plants both at home and abroad, to highlight and promote the cooperation of Foundry Research Institute with partners at home and abroad, mainly through publication of joint research works, to collect and preserve in archives the outcome of studies carried out by the Institute for constant monitoring of progress, and to introduce changes and improvements. Prace Instytutu Odlewnictwa will be published in Polish and English. The contents will comprise the results of investigations, analyses, expert works and theoretical studies done by the Authors of the articles with subjects covering a wide range of topics from both foundry science and the related fields of knowledge. This variety of topics discussed in the articles is the best illustration of a modern approach to the metalcasting technology, understood as a multidisciplinary branch of research and studies, starting with the chemistry and physics of the solid and liquid body with an inherent touch of process thermodynamics and flow theory, through the fundamentals of metallurgical processes and multi-variant aspects of materials engineering, to end with the application of mathematical models in description of reality, with emphasis put on the simulation of crystallisation and solidification processes and the state of stresses, or general energy state of the shaped matter with the pertinent applied mechanics, the strength of materials in particular, in a range allowing for multi-dimensional spaces. The sphere of our interest will cover every level of the matter, from atomic, through nano-, mezo-, sub-, and micro-, to macrolevel. With due attention and not forgetting for a moment even that the art of metalcasting, first and foremost, is of a utilitarian character, our journal Prace Instytutu Odlewnictwa opens its columns to all who are willing to publish their articles on the following subjects: the properties, and specifically the high-temperature characteristics, of liquid metals and alloys in contact with the solid state media, the choice of metals and ceramic materials for various applications, molten metal processing, mould and core making technology, optimising casting production parameters, designing and prototyping, different techniques of metalcasting and casting finishing treatment, market applications and genuine computer programs, the principles of mechanisation of the manufacturing processes, the fundamentals of organisation, production management and environmental protection, intelligent processes of forecasting and product fabrication, active planning and forecasting of foundry development, effectiveness of metalcasting processes, sectoral monitoring and standardisation. Of interest are also these achievements in science and research which in a complementary way correspond to the existence of white spots in problems close to the foundry theory and practice. 8

12 All publications will be reviewed. To the Scientific Committee of Prace Instytutu Odlewnictwa we have invited the eminent scientists, recognised specialists from the field of foundry practice, materials engineering, and technology of machine construction and metallurgy, working in Poland and abroad. With satisfaction and pleasure we acknowledge the fact of having received numerous, very kind and inspiring, offers of participation in our joint project, which augurs well for the new publication and its main objective to enrich with new ideas the knowledge and skills that our staff of research workers, engineers, technicians and foundrymen working in industry possess. And with this message and deep faith in the usefulness of our initiative we hereby invite cordially our dear Authors and Readers to participation in the ambitious act of reactivation and development of our journal under the very promising and challenging, at the same time, heading of Prace Instytutu Odlewnictwa, which means exposing the achievements of our Institute with every intention of serving the needs and expectations of the entire foundry sector with its noble cultural heritage and, by no means easy, challenges of the modern day. Edditor-in-Chief Jerzy Sobczak Kraków, 6 December

13

14 PRACE INSTYTUTU ODLEWNICTWA Tom XLVIII Rok 2008 Zeszyt 1 CONTROL OF GRADED STRUCTURE IN GASARS STEROWANIE STRUKTURĄ W HIPOTETYCZNYCH GAZARACH GRADIENTOWYCH Ludmil Drenchev*, Jerzy Józef Sobczak** * Institute of Metal Science, 67 Shipchenski Prohod Street, 1574 Sofia, Bulgaria ** Foundry Research Institute, 73 Zakopianska Street, Krakow, Poland Abstract Development of instruments for micro- and macrostructure design in functionally graded materials is a challenge for the modern industry. In this path, mathematical modeling and numerical simulation are extremely helpful techniques for design and investigations of functionally graded materials. The aim of this paper is to show the possibility for production of gasars with graded porous structure. This is done by means of comprehensive mathematical model of fered by the authors in a previous work. The way to control the structure by means of processing parameters is discussed on the basis numerical experiments related to copper/hydrogen system. Key words: gasars, highly porous materials, designing, functionally graded materials, mathematical modeling, numerical simulation, copper-hydrogen system, oriented structure Streszczenie Rozwój metod projektowania mikro- i projektowanie makrostruktury materiałów określanych mianem funkcjonalnych gradientowo stanowi wyzwanie dla nowoczesnego przemysłu. Modelowanie matematyczne i symulacja numeryczna są technikami niezmiernie pomocnymi w zakresie wyznaczania wytycznych technologicznych dla opracowania i przewidywania właściwości danej klasy materiałów. Celem danej pracy jest analiza możliwości wytwarzania nowego rodzaju materiałów hipotetycznych gazarów charakteryzujących się gradientową strukturą porowatą. Opierając się na wynikach poprzednich praca autorów, zaproponowano model matematyczny, umożliwiający sterowanie strukturą mediów porowatych o ukierunkowanej strukturze por. Poczynione założenia przedyskutowano na podstawie numerycznych eksperymentów dotyczących układu miedź wodór. Stwierdzono, że podstawowymi parametrami technologicznymi procesu wytwarzania gazarów o strukturze gradientowej jest parcjalne ciśnienie gazu, wywierane na ciekły metal przed i w trakcie krzepnięcia. Zmiana ciśnienia prowadzi do zasadniczych zmian w ilości zarodków i por w odniesieniu do jednostki powierzchni. Uzyskiwana porowatość może się wahać w szerokim zakresie 0-40%, co pozwala na wytworzenie materiału o wysokim gradiencie właściwości. Słowa kluczowe: gazar, materiały wysokoporowate, projektowanie, materiały funkcjonalne gradientowe, modelowanie matematyczne, symulacja numeryczna, układ miedź wodór, struktura ukierunkowana 11

15 Ludmil Drenchev, Jerzy Józef Sobczak Prace IO Introduction Functionally graded structures, their characterization, properties and methods for making are new rapidly developing branch in materials science. The idea of Functionally Graded Material (FGM) is introduced in the early 1980s in Japan, where this new material concept has been proposed to increase adhesion and minimize the thermal stresses in metallic ceramic composites developed for reusable rocket engines [1]. Meanwhile, FGM concepts have triggered world-wide research activities and are applied to metals, ceramics and organic composites to generate improved components with superior physical properties [2-4]. Functionally graded materials are characterized by gradual space changes in their composition, structure and, as a result, in their properties. Usually they are composites (not only metal matrix composites) but graded structures can be obtained also in non-composite materials on the basis of variety of microstructures formed during some kind of material processing. These materials do not contain well-formed sharp boundaries or interfaces between their different regions as in case of conventional composite materials. Because of this, such materials posses good chances reducing mechanical and thermal stress concentration in many structural elements, which can be developed for specific applications. The structure is not simply inhomogeneously but this inhomogeneousness is performed in one direction, typical for entire volume of a material. Development of instruments for micro- and macrostructure design in functionally graded materials is a challenge for the modern industry. In this path, mathematical modeling and numerical simulation are extremely helpful techniques for design and investigations of functionally graded materials, which, in fact, are typical representatives of knowledgebased materials. The aim of this paper is to show the possibility for production of gasars with graded porous structure. The way to control the structure by means of processing parameters will be discussed. 1. Gas diffusion problem in gasar technology Gasars are specific class of porous materials [5, 6], which are obtained by unidirectional solidification of gas saturated melt. The gasar structure can be characterized by local porosity, average pore diameter at certain cross-section, pore number per unit area, pore direction and some others. Gasar production technologies offer different instruments for structure control. They are connected with changes of gas pressures during solidification and direction of solidification front moving and its velocity. In fact, all the structure-determining phenomena take place on solid/liquid interface. Most essential are gas diffusion and gas concentration in the melt just ahead of the solidification front. The natural internal interconnections between the phenomena and the formed structure can be seen more clearly through the explicit mathematical model, which is largely discussed in [7]. Here only the gas diffusion problem will be shortly described. As it is well known [7, 8], for purpose to provide more flexible structure control, mixture of active gas (hydrogen or nitrogen) and argon is used in this technology. Argon 12

16 Prace IO Sterowanie strukturą w hipotetycznych gazarach gradientowych does not dissolve in metal melts but it affects pressure in gas pores and by this reason controls pore size and local ingot porosity. In the case here considered gas diffusion in the melt appears because of the nonuniform gas distribution formed during solidification and pore growth. The dynamic of gas concentration in liquid, C=C(x,y,z,t), can be determined as solution of 3-D diffusion equation: C t C C C D ( t, x X y Y z Z LS Z (1) x y z ), 0 (0, ), (0, ), (, ) / 2 with initial condition C(x,y,z,0) = C 0 where 0 )( HPTC (2) and boundary conditions C( 0,y,z,t) C(X0,y,z,t) 0 x x (3) C(x, 0,z,t) C(x,Y 0,z,t) 0 y y (4) C(x,y,Z 0,t) = C 0 (5) C(x,y,Z S/L,t) = C b for (x,y) on pore/melt interface where b )( PTC (6) b / LS tzyxc ),,,( D for (x,y) on solid/melt interface (7) / LS ktz )1 cr (),,,( y xc z For simplicity we consider unidirectional cooling which results in planner solidification front. In equations above Z S/L is the coordinate of solidification front, P H is partial pressure of active gas above the melt, k is distribution coefficient for metal-gas system considered, and cr is solidification velocity. P b is the pressure in bubble which is defined as follow: P b = P H + P Ar + P σ + P g (8) Here P Ar is argon partial pressure in gas mixture above the melt, P g is hydrostatic pressure on solid/melt interface and P σ is an extra pressure due to the curvature of gas/ melt interface [9] and can be expressed by the relation P σ = 2 cos( ) gl r g CW Here r g is pore radius, θ W and θ C are contact angle of melt on solid nucleation site and half angle of conical pit, respectively. The function η(t) in (6) expresses the temperature dependence of Sievert s law and looks like this (9) 13

17 Ludmil Drenchev, Jerzy Józef Sobczak Prace IO B AT exp where A, B are constant T (10) Let us mention that solidification velocity in (7) is the connection between the thermal and the diffusion problem. This velocity expresses the natural relation between solidification and gas transfer in the melt for the process discussed here. The means for gasar structure control are schematically shown in Fig. 1. cr Initial gas concentration in melt, Eq.(2) Solidification velocity, Eq.(7) Melt composition at S/L interface, Eqs.(1-9) Total gas pressure in pores, Eq.(6) Gas flux into pores Local porosity Figure 1. Chain of structure (local porosity) control parameters 2. Numerical experiments For purpose to demonstrate the potential for obtaining of gasars of graded structure a number of numerical experiments are carried out. All simulations discussed below are done by the model offered in [7] and are related with copper/hydrogen system. Physical parameters for copper, which are used, can be found in Table 1. Gasar ingots are obtained in a metal mold predominantly cooled at the bottom. The active gas is hydrogen and melt saturation is realized by gas mixture of hydrogen and argon. Initial melt temperature is 1473 K and solidification started after complete melt saturation. Equilibrium gas concentration in melt is determined by relation (2). 14

18 Prace IO Sterowanie strukturą w hipotetycznych gazarach gradientowych Table 1. List of values of some basic copper characteristics used in simulations Symbol Quantity Value Units Coefficient of diffusion for hydrogen D in liquid (average) m 2 /s in solid (average) Thermal conductivity λ in liquid (average) 270 W/m 2 K in solid (average) 350 Density ρ liquid 8000 kg/m 3 solid 8400 Specific heat c for liquid (average) 470 J/kg K for solid (average) 515 L v Latent heat of fusion J/kg σ gl Surface tension J/m 2 First experiment is aimed to demonstrate possibility for obtaining a layered ingot, which consists of three areas of: graded porosity; zero porosity; and the last one of constant local porosity. The local porosity here is controlled only by partial gas pressures of hydrogen and argon. The partial pressures in gas mixture above the melt are changed as shown in Fig. 2. The rapid decreasing of partial argon pressure, P Ar, 0,70 P Ar P H2 partial gas pressure, MPa 0,65 0,60 0,55 0,50 0,45 0,40 0,00 0,01 0,02 0,03 0,04 0,05 0,06 0,07 0,08 0,09 0,10 z - coordinate of solidification front, m Figure 2. Changes of partial Ar and H 2 gas pressure versus position of solidification front 15

19 Ludmil Drenchev, Jerzy Józef Sobczak Prace IO when solidification front passed through z = m, causes rapid increase in porosity and average pore diameter, Fig. 3a). In the same time pore number per unit area and nuclei number per unit area decrease also rapidly. The reduction of nuclei number per unit area is greater then reduction of pore number per unit area, Fig. 3b). This is because of the gas concentration at solid/melt interface is lower due to increasing of porosity. When solidification front passed through z = m both partial argon, P Ar, and hydrogen, P Ar, pressure increase rapidly, the local porosity and average pore diameter decrease and reach zero values. The very high gas pressure values in the system cause reduction of gas volume in pores and all pores close. Then entire gas quantity that is rejected on solid/melt interface remains in the melt ahead of solidification front and increases probability for gas pore nucleation. A lot of pores form and start to grow, which can be seen in Fig. 3b). In this case again number of pore nuclei increases quicker than number of pores. This is because some nuclei do not become pores. They simply remind as very small gas bubbles in solid. When solidification front passes trough z = 0.05 m P Ar decrease from 0.7 MPa to 0.6 MPa. This reduction does not have sensible effect on the structure. The porosity and the average pore diameter slowly increase because the gas volume in the pores increases, Fig. 3a). At constant gas pressures nucleation and pores per unit area become approximately constant at relatively low level, Fig. 3b). The ingot local porosity in the range m < z < m is about From z = up to z = the local porosity constantly increases up to 0.4 and forms an area of graded porosity. Then, because of the partial pressures increase, the local porosity sharply decrease and a narrow non-porosity zone appeared in the ingot. At values of z greater than 0.06 m the local porosity reached approximately constant value of This experiment demonstrates the possibility for production of ingot, which local porosity varies in wide range (in our case from 0 up to 0.4, see Fig. 3a) and can be controlled by the partial gas pressures. This points out that materials of graded porous structure and properties can be successfully produced by this technology diameter porosity 0.4 porosity z - coordinate, m average pore diameter, m number per unit are, 1/cm z - coordinate, m pores nuclei a) b) Figure 3. Change in structure caused by changes of partial gas pressures: a) porosity and average pore diameter at different cross-sections; b) pores per unit area and nuclei per unit area 16

20 Prace IO Sterowanie strukturą w hipotetycznych gazarach gradientowych The follow numerical experiment has been carried out to show another way for control of graded porosity in gasar ingot. In this case the partial gas pressures of argon and hydrogen are changed as shown in Fig. 4 a). The changes are chosen to provide graded porous structure in the ingot obtained. By means of partial hydrogen pressure, P H2, gas concentration in the melt ahead the solidification front can be controlled, and partial argon pressure, P Ar, control pore size and gas flux trough gas/liquid interface. When solidification front moves from z=0 m till z=0.038 m the total pressure decrease slowly as result of slow reduction in P H2 and P Ar. The local porosity, Fig. 4 b), and the pore number per unit area, Fig 4 d), increase. After this stage, when partial argon pressure increases and partial hydrogen pressure decrease, local porosity becomes zero. High value of argon pressure does not allow formation of porosity. It must be mentioned that in this case average pore diameter does not vary in so large interval, Fig. 4 c). In this case a gasar ingot of graded porosity is also obtained. 1,6 0,6 Partial gas pressure, MPa 1,4 1,2 1,0 0,8 0,6 0,4 0,2 P Ar P H2 0,0 0,00 0,02 0,04 0,06 0,08 z-coordinate of solidification front, m porosity 0,5 0,4 0,3 0,2 0,1 0,0 0,00 0,02 0,04 0,06 0,08 z - coordinate, m a) b) Average pore diameter, m 0,35 0,30 0,25 0,20 0,15 0,10 0,05 0,00 0,00 0,02 0,04 0,06 0,08 z - coordinate, m number per unit area, 1/cm pores 200 nuclei 0 0,00 0,02 0,04 0,06 0,08 z - coordinate, m c) Figure 4. Changes in structure characteristics due to changes of partial gas pressures: a) partial gas pressures versus position of solidification front; b) local porosity; c) average pore diameter as function of vertical coordinate of the gasar ingot; and d) pore number and nuclei number as function of vertical coordinate of the gasar ingot d) 17

ODPORNOŚĆ NA ZUŻYCIE ORAZ BIOZGODNOŚĆ NARZĘDZI STOMATOLOGICZNYCH ULEPSZANYCH RÓŻNYMI POWŁOKAMI

ODPORNOŚĆ NA ZUŻYCIE ORAZ BIOZGODNOŚĆ NARZĘDZI STOMATOLOGICZNYCH ULEPSZANYCH RÓŻNYMI POWŁOKAMI PRACE INSTYTUTU ODLEWNICTWA Tom XLVIII Rok 2008 Zeszyt 1 ODPORNOŚĆ NA ZUŻYCIE ORAZ BIOZGODNOŚĆ NARZĘDZI STOMATOLOGICZNYCH ULEPSZANYCH RÓŻNYMI POWŁOKAMI WEAR RESISTANCE AND BIOCOMPATIBILITY OF DENTAL TOOLS

Bardziej szczegółowo

Proposal of thesis topic for mgr in. (MSE) programme in Telecommunications and Computer Science

Proposal of thesis topic for mgr in. (MSE) programme in Telecommunications and Computer Science Proposal of thesis topic for mgr in (MSE) programme 1 Topic: Monte Carlo Method used for a prognosis of a selected technological process 2 Supervisor: Dr in Małgorzata Langer 3 Auxiliary supervisor: 4

Bardziej szczegółowo

Formation of Graded Structures and Properties in Metal Matrix Composites by use of Electromagnetic Field

Formation of Graded Structures and Properties in Metal Matrix Composites by use of Electromagnetic Field Ludmil Drenchev Jerzy J. Sobczak Formation of Graded Structures and Properties in Metal Matrix Composites by use of Electromagnetic Field This project is funded by the Ministry of Education, Youth and

Bardziej szczegółowo

DETECTION OF MATERIAL INTEGRATED CONDUCTORS FOR CONNECTIVE RIVETING OF FUNCTION-INTEGRATIVE TEXTILE-REINFORCED THERMOPLASTIC COMPOSITES

DETECTION OF MATERIAL INTEGRATED CONDUCTORS FOR CONNECTIVE RIVETING OF FUNCTION-INTEGRATIVE TEXTILE-REINFORCED THERMOPLASTIC COMPOSITES Kompozyty 11: 2 (2011) 152-156 Werner A. Hufenbach, Frank Adam, Maik Gude, Ivonne Körner, Thomas Heber*, Anja Winkler Technische Universität Dresden, Institute of Lightweight Engineering and Polymer Technology

Bardziej szczegółowo

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS.

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. Strona 1 1. Please give one answer. I am: Students involved in project 69% 18 Student not involved in

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 Cracow University of Economics Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Key Note Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit CE Europe

Bardziej szczegółowo

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI O tym, dlaczego warto budować pasywnie, komu budownictwo pasywne się opłaca, a kto się go boi, z architektem, Cezarym Sankowskim, rozmawia

Bardziej szczegółowo

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism

Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Health Resorts Pearls of Eastern Europe Innovative Cluster Health and Tourism Projekt finansowany Fundusze Europejskie z budżetu państwa dla rozwoju oraz ze Polski środków Wschodniej Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2014/2015

Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2014/2015 Politechnika Krakowska im. Tadeusza Kościuszki Karta przedmiotu Wydział Inżynierii Środowiska obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 014/015 Kierunek studiów: Inżynieria Środowiska

Bardziej szczegółowo

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami Seweryn SPAŁEK Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami MONOGRAFIA Wydawnictwo Politechniki Śląskiej Gliwice 2004 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 5 1. ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI W ORGANIZACJI 13 1.1. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie sieciami telekomunikacyjnymi

Zarządzanie sieciami telekomunikacyjnymi SNMP Protocol The Simple Network Management Protocol (SNMP) is an application layer protocol that facilitates the exchange of management information between network devices. It is part of the Transmission

Bardziej szczegółowo

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society Prof. Piotr Bledowski, Ph.D. Institute of Social Economy, Warsaw School of Economics local policy, social security, labour market Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing

Bardziej szczegółowo

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme Pracownia Naukowo-Edukacyjna Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme and the contribution by ESF funds towards the results achieved within specific

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o.

PROGRAM STAŻU. Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. PROGRAM STAŻU Nazwa podmiotu oferującego staż / Company name IBM Global Services Delivery Centre Sp z o.o. Miejsce odbywania stażu / Legal address Muchoborska 8, 54-424 Wroclaw Stanowisko, obszar działania/

Bardziej szczegółowo

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ Part-financed by EU South Baltic Programme w w w. p t m e w. p l PROSPECTS OF THE OFFSHORE WIND ENERGY DEVELOPMENT IN POLAND - OFFSHORE WIND INDUSTRY IN THE COASTAL CITIES AND PORT AREAS PORTS AS LOGISTICS

Bardziej szczegółowo

Fig 5 Spectrograms of the original signal (top) extracted shaft-related GAD components (middle) and

Fig 5 Spectrograms of the original signal (top) extracted shaft-related GAD components (middle) and Fig 4 Measured vibration signal (top). Blue original signal. Red component related to periodic excitation of resonances and noise. Green component related. Rotational speed profile used for experiment

Bardziej szczegółowo

Materiałowe i technologiczne uwarunkowania stanu naprężeń własnych i anizotropii wtórnej powłok cylindrycznych wytłaczanych z polietylenu

Materiałowe i technologiczne uwarunkowania stanu naprężeń własnych i anizotropii wtórnej powłok cylindrycznych wytłaczanych z polietylenu POLITECHNIKA ŚLĄSKA ZESZYTY NAUKOWE NR 1676 SUB Gottingen 7 217 872 077 Andrzej PUSZ 2005 A 12174 Materiałowe i technologiczne uwarunkowania stanu naprężeń własnych i anizotropii wtórnej powłok cylindrycznych

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland

Cracow University of Economics Poland Cracow University of Economics Poland Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Keynote Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit,

Bardziej szczegółowo

photo graphic Jan Witkowski Project for exhibition compositions typography colors : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com

photo graphic Jan Witkowski Project for exhibition compositions typography colors : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com Jan Witkowski : +48 506 780 943 : janwi@janwi.com Project for exhibition photo graphic compositions typography colors Berlin London Paris Barcelona Vienna Prague Krakow Zakopane Jan Witkowski ARTIST FROM

Bardziej szczegółowo

TECHNICAL CATALOGUE WHITEHEART MALLEABLE CAST IRON FITTINGS EE

TECHNICAL CATALOGUE WHITEHEART MALLEABLE CAST IRON FITTINGS EE TECHNICAL CATALOGUE WHITEHEART MALLEABLE CAST IRON FITTINGS EE Poland GENERAL INFORMATION USE Whiteheart malleable cast iron fittings brand EE are used in threaded pipe joints, particularly in water, gas,

Bardziej szczegółowo

ROZPRAWY NR 128. Stanis³aw Mroziñski

ROZPRAWY NR 128. Stanis³aw Mroziñski UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNO-PRZYRODNICZY IM. JANA I JÊDRZEJA ŒNIADECKICH W BYDGOSZCZY ROZPRAWY NR 128 Stanis³aw Mroziñski STABILIZACJA W ASNOŒCI CYKLICZNYCH METALI I JEJ WP YW NA TRWA OŒÆ ZMÊCZENIOW BYDGOSZCZ

Bardziej szczegółowo

Effective Governance of Education at the Local Level

Effective Governance of Education at the Local Level Effective Governance of Education at the Local Level Opening presentation at joint Polish Ministry OECD conference April 16, 2012, Warsaw Mirosław Sielatycki Ministry of National Education Doskonalenie

Bardziej szczegółowo

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond.

Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project can respond. Project CARETRAINING PROJECT EVALUATION QUESTIONNAIRE Projekt CARETRAINING KWESTIONARIUSZ EWALUACJI PROJEKTU Please fill in the questionnaire below. Each person who was involved in (parts of) the project

Bardziej szczegółowo

Why choose No Hau Studio?

Why choose No Hau Studio? Why choose No Hau Studio? We ve been perfecting our skills for over 10 years. Branding and Communications are the core of our activities. B2B is our speciality. Customer s Satisfaction is our priority.

Bardziej szczegółowo

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny Akademia Morska w Szczecinie Wydział Mechaniczny ROZPRAWA DOKTORSKA mgr inż. Marcin Kołodziejski Analiza metody obsługiwania zarządzanego niezawodnością pędników azymutalnych platformy pływającej Promotor:

Bardziej szczegółowo

No matter how much you have, it matters how much you need

No matter how much you have, it matters how much you need CSR STRATEGY KANCELARIA FINANSOWA TRITUM GROUP SP. Z O.O. No matter how much you have, it matters how much you need Kancelaria Finansowa Tritum Group Sp. z o.o. was established in 2007 we build trust among

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Tworzenie ankiety Udostępnianie Analiza (55) Wyniki

Bardziej szczegółowo

DODATKOWE ĆWICZENIA EGZAMINACYJNE

DODATKOWE ĆWICZENIA EGZAMINACYJNE I.1. X Have a nice day! Y a) Good idea b) See you soon c) The same to you I.2. X: This is my new computer. Y: Wow! Can I have a look at the Internet? X: a) Thank you b) Go ahead c) Let me try I.3. X: What

Bardziej szczegółowo

Przemysłowe zastosowania technologii generatywnych

Przemysłowe zastosowania technologii generatywnych Industrial applications of additive manufacturing technologies Przemysłowe zastosowania technologii generatywnych Edward Chlebus, Bogdan Dybała, Tomasz Boratyoski, Mariusz Frankiewicz, Tomasz Będza CAMT

Bardziej szczegółowo

Presented by. Dr. Morten Middelfart, CTO

Presented by. Dr. Morten Middelfart, CTO Meeting Big Data challenges in Leadership with Human-Computer Synergy. Presented by Dr. Morten Middelfart, CTO Big Data Data that exists in such large amounts or in such unstructured form that it is difficult

Bardziej szczegółowo

PRACA DYPLOMOWA Magisterska

PRACA DYPLOMOWA Magisterska POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Samochodów i Maszyn Roboczych PRACA DYPLOMOWA Magisterska Studia stacjonarne dzienne Semiaktywne tłumienie drgań w wymuszonych kinematycznie układach drgających z uwzględnieniem

Bardziej szczegółowo

Realizacja systemów wbudowanych (embeded systems) w strukturach PSoC (Programmable System on Chip)

Realizacja systemów wbudowanych (embeded systems) w strukturach PSoC (Programmable System on Chip) Realizacja systemów wbudowanych (embeded systems) w strukturach PSoC (Programmable System on Chip) Embeded systems Architektura układów PSoC (Cypress) Możliwości bloków cyfrowych i analogowych Narzędzia

Bardziej szczegółowo

Dane o publikacjach naukowych i monografiach za rok 2010. Katedra Pieców Przemysłowych i Ochrony Środowiska. Tytuł artykułu, rok, tom str.

Dane o publikacjach naukowych i monografiach za rok 2010. Katedra Pieców Przemysłowych i Ochrony Środowiska. Tytuł artykułu, rok, tom str. Katedra Pieców Przemysłowych i Ochrony Środowiska Dane o publikacjach naukowych i monografiach za rok 2010 a) publikacje w czasopismach wyróżnionych przez Journal Citation Reports: Czasopismo 1. Archives

Bardziej szczegółowo

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Dlaczego powstało? - świat przeżywa dziś rewolucję w obszarze edukacji, - naszym celem jest promocja śląskiego jako regionu opartego na wiedzy, i najnowszych technologiach,

Bardziej szczegółowo

Brief description of the paper/report. Chain 90% 10% District

Brief description of the paper/report. Chain 90% 10% District Brief description of the paper/report Item Identification Card (IIC) Process Structure Design Produce Deliver Analyse and Understand Chain 90% 10% District Argument Supply Chain Planning Process. Proces

Bardziej szczegółowo

Call 2013 national eligibility criteria and funding rates

Call 2013 national eligibility criteria and funding rates Call 2013 national eligibility criteria and funding rates POLAND a) National eligibility criteria Funding Organisation National Contact Point National Center for Research and Development (Narodowe Centrum

Bardziej szczegółowo

How much does SMARTech system cost?

How much does SMARTech system cost? 1. How much does an intelligent home system cost? With over six years of experience in construction of Intelligent Home Systems we have done a value analysis of systems and services usually purchased by

Bardziej szczegółowo

Polska Szkoła Weekendowa, Arklow, Co. Wicklow KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM

Polska Szkoła Weekendowa, Arklow, Co. Wicklow KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM 1. Imię i nazwisko dziecka / Child's name... 2. Adres / Address... 3. Data urodzenia / Date of birth... 4. Imię i nazwisko matki /Mother's name... 5. Adres

Bardziej szczegółowo

UMOWY WYPOŻYCZENIA KOMENTARZ

UMOWY WYPOŻYCZENIA KOMENTARZ UMOWY WYPOŻYCZENIA KOMENTARZ Zaproponowany dla krajów Unii Europejskiej oraz dla wszystkich zainteresowanych stron wzór Umowy wypożyczenia między muzeami i instytucjami kultury opracowany został przez

Bardziej szczegółowo

Tworzenie zintegrowanych strategii miejskich. Creation of integrated urban strategies? the example of the Krakow Functional Area

Tworzenie zintegrowanych strategii miejskich. Creation of integrated urban strategies? the example of the Krakow Functional Area ZRÓWNOWAŻONY ROZWÓJ OBSZARÓW MIEJSKICH W KRAJACH CZŁONKOWSKICH UE W LATACH 2014-2020 29 września 1 października 2015 r. Sesja warsztatowa - Zintegrowane Strategie Miejskie tworzenie i realizacja Tworzenie

Bardziej szczegółowo

miniature, low-voltage lighting system MIKRUS S

miniature, low-voltage lighting system MIKRUS S P R O F E S S I O N A L L I G H T I N G miniature, low-voltage lighting system /system/ elements 20 20 47 6 6 profile transparent 500-94010000 1000-94020000 2000-94030000 20 6 6 20 connector I 94060000

Bardziej szczegółowo

BADANIA WYTRZYMA OŒCI NA ŒCISKANIE PRÓBEK Z TWORZYWA ABS DRUKOWANYCH W TECHNOLOGII FDM

BADANIA WYTRZYMA OŒCI NA ŒCISKANIE PRÓBEK Z TWORZYWA ABS DRUKOWANYCH W TECHNOLOGII FDM dr in. Marek GOŒCIAÑSKI, dr in. Bart³omiej DUDZIAK Przemys³owy Instytut Maszyn Rolniczych, Poznañ e-mail: office@pimr.poznan.pl BADANIA WYTRZYMA OŒCI NA ŒCISKANIE PRÓBEK Z TWORZYWA ABS DRUKOWANYCH W TECHNOLOGII

Bardziej szczegółowo

First year of studies - Sculpture... 2. Second year of studies- Sculpture... 3. Third year of studies- Sculpture... 4

First year of studies - Sculpture... 2. Second year of studies- Sculpture... 3. Third year of studies- Sculpture... 4 Academic year 2014/2015 Academy of Fine Arts in Gdańsk Faculty of Sculpture and Intermedia Long-cycle Master s degree studies (5 years) The Faculty of Sculpture is divided into two fields of study: Sculpture

Bardziej szczegółowo

Working Tax Credit Child Tax Credit Jobseeker s Allowance

Working Tax Credit Child Tax Credit Jobseeker s Allowance Benefits Depending on your residency status (EU citizen or not) there are various benefits available to help you with costs of living. A8 nationals need to have been working for a year and be registered

Bardziej szczegółowo

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł)

Financial support for start-uppres. Where to get money? - Equity. - Credit. - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) Financial support for start-uppres Where to get money? - Equity - Credit - Local Labor Office - Six times the national average wage (22000 zł) - only for unymployed people - the company must operate minimum

Bardziej szczegółowo

Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu

Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu Łukasz Reszka Wiceprezes Zarządu Time for changes! Vocational activisation young unemployed people aged 15 to 24 Projekt location Ząbkowice Śląskie project produced in cooperation with Poviat Labour Office

Bardziej szczegółowo

Economical utilization of coal bed methane emitted during exploitation of coal seams energetic and environmental aspects

Economical utilization of coal bed methane emitted during exploitation of coal seams energetic and environmental aspects Economical utilization of coal bed methane emitted during exploitation of coal seams energetic and environmental aspects President of The Board mgr inż. Roman Łój Katowicki Holding Węglowy S.A. Katowicki

Bardziej szczegółowo

WPŁYW MIESZANKI EGZOTERMICZNEJ NA BAZIE Na 2 B 4 O 7 I NaNO 3 NA WYTRZYMAŁOŚĆ NA ROZCIĄGANIE STOPU AlSi7Mg

WPŁYW MIESZANKI EGZOTERMICZNEJ NA BAZIE Na 2 B 4 O 7 I NaNO 3 NA WYTRZYMAŁOŚĆ NA ROZCIĄGANIE STOPU AlSi7Mg 4/ Archives of Foundry, Year 006, Volume 6, Archiwum Odlewnictwa, Rok 006, Rocznik 6, Nr PAN Katowice PL ISSN 64-508 WPŁYW MIESZANKI EGZOTERMICZNEJ NA BAZIE Na B 4 O 7 I NaNO NA WYTRZYMAŁOŚĆ NA ROZCIĄGANIE

Bardziej szczegółowo

LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES

LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES LEARNING AGREEMENT FOR STUDIES The Student First and last name(s) Nationality E-mail Academic year 2014/2015 Study period 1 st semester 2 nd semester Study cycle Bachelor Master Doctoral Subject area,

Bardziej szczegółowo

Kielce University of Technology. www.tu.kielce.pl

Kielce University of Technology. www.tu.kielce.pl At present, the University consists of four faculties: the Faculty of Civil and Environmental Engineering the Faculty of Electrical Engineering, Automatics and Computer Science the Faculty of Mechatronics

Bardziej szczegółowo

Tytuł System magazynowania ciepła na różnym poziomie temperatur. Krótki opis projektu: Short description of the project:

Tytuł System magazynowania ciepła na różnym poziomie temperatur. Krótki opis projektu: Short description of the project: Tytuł System magazynowania ciepła na różnym poziomie temperatur. Title of the project - System of the heat storage at different temperature level. Krótki opis projektu: Opracowanie systemu akumulacji ciepła

Bardziej szczegółowo

PLSH1 (JUN14PLSH101) General Certificate of Education Advanced Subsidiary Examination June 2014. Reading and Writing TOTAL

PLSH1 (JUN14PLSH101) General Certificate of Education Advanced Subsidiary Examination June 2014. Reading and Writing TOTAL Centre Number Surname Candidate Number For Examiner s Use Other Names Candidate Signature Examiner s Initials Section Mark Polish Unit 1 Reading and Writing General Certificate of Education Advanced Subsidiary

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE ANALOGII BIOLOGICZNEJ DO

ZASTOSOWANIE ANALOGII BIOLOGICZNEJ DO Aktualne Problemy Biomechaniki, nr 8/2014 63 Instytut Podstaw Konstrukcji Maszyn, ZASTOSOWANIE ANALOGII BIOLOGICZNEJ DO Streszczenie: W strukturze typu sandwicz z rdzeniem typu pianoaluminium oraz na strukturze

Bardziej szczegółowo

Goodman Kraków Airport Logistics Centre. 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth+

Goodman Kraków Airport Logistics Centre. 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth+ Goodman Kraków Airport Logistics Centre 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth Goodman Kraków Airport Logistics Centre ul. Komandosów 1, 32-085 Modlniczka Goodman

Bardziej szczegółowo

Angielski Biznes Ciekawie

Angielski Biznes Ciekawie Angielski Biznes Ciekawie Conditional sentences (type 2) 1. Discuss these two types of mindsets. 2. Decide how each type would act. 3. How would you act? Czy nauka gramatyki języka angielskiego jest trudna?

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers 1 z 7 2015-05-14 18:32 Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers Tworzenie ankiety Udostępnianie

Bardziej szczegółowo

Z-LOG-1070 Towaroznawstwo Commodity Studies. Logistics 1st degree (1st degree / 2nd degree) General (general / practical)

Z-LOG-1070 Towaroznawstwo Commodity Studies. Logistics 1st degree (1st degree / 2nd degree) General (general / practical) MODULE DESCRIPTION Z-LOG-1070 Towaroznawstwo Commodity Studies Module code Module name Module name in English Valid from academic year 2012/2013 MODULE PLACEMENT IN THE SYLLABUS Subject Level of education

Bardziej szczegółowo

OSTC GLOBAL TRADING CHALLENGE MANUAL

OSTC GLOBAL TRADING CHALLENGE MANUAL OSTC GLOBAL TRADING CHALLENGE MANUAL Wrzesień 2014 www.ostc.com/game Po zarejestrowaniu się w grze OSTC Global Trading Challenge, zaakceptowaniu oraz uzyskaniu dostępu to produktów, użytkownik gry będzie

Bardziej szczegółowo

PROJECT. Syllabus for course Global Marketing. on the study program: Management

PROJECT. Syllabus for course Global Marketing. on the study program: Management Poznań, 2012, September 20th Doctor Anna Scheibe adiunct in the Department of Economic Sciences PROJECT Syllabus for course Global Marketing on the study program: Management I. General information 1. Name

Bardziej szczegółowo

Steps to build a business Examples: Qualix Comergent

Steps to build a business Examples: Qualix Comergent How To Start a BUSINESS Agenda Steps to build a business Examples: Qualix Comergent 1 Idea The Idea is a Piece of a Company 4 2 The Idea is a Piece of a Company Investing_in_New_Ideas.wmv Finding_the_Problem_is_the_Hard_Part_Kevin

Bardziej szczegółowo

WPŁYW PARAMETRÓW OBRÓBKI CIEPLNEJ TAŚM ZE STALI X6CR17 NA ICH WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNE I STRUKTURĘ

WPŁYW PARAMETRÓW OBRÓBKI CIEPLNEJ TAŚM ZE STALI X6CR17 NA ICH WŁAŚCIWOŚCI MECHANICZNE I STRUKTURĘ 2 Prace IMŻ 2 (2012) Krzysztof RADWAŃSKI, Jerzy WIEDERMANN Instytut Metalurgii Żelaza Andrzej ADAMIEC Przeróbka Plastyczna na Zimno Baildon Sp. z o.o. Jarosław GAZDOWICZ Instytut Metalurgii Żelaza WPŁYW

Bardziej szczegółowo

BADANIA MATERIAŁOWE ODLEWÓW GŁOWIC SILNIKÓW

BADANIA MATERIAŁOWE ODLEWÓW GŁOWIC SILNIKÓW 16/38 Solidification of Metals and Alloys, No. 38, 1998 Krzepnięcie Metali i Stopów, nr 38, 1998 PAN Katowice PL ISSN 0208-9386 BADANIA MATERIAŁOWE ODLEWÓW GŁOWIC SILNIKÓW ORŁOWICZ Władysław, OPIEKUN Zenon

Bardziej szczegółowo

1987-2012 DYSKRET POLSKA 1987-2014

1987-2012 DYSKRET POLSKA 1987-2014 25 LAT 27 LAT 1987-2012 DYSKRET POLSKA 1987-2014 nasi klienci dobrze trafili... get your swing on with us... www.dyskret.com.pl 30-023 Kraków, ul. Mazowiecka 131 tel. +48 12 423 31 00, office@dyskret.com.pl

Bardziej szczegółowo

PRODUCTION HALL OFFER

PRODUCTION HALL OFFER PRODUCTION HALL OFFER 1. Name of production hall / Nazwa hali produkcyjnej Bałtowska 2. Location / Lokalizacja PRODUCTION HALL DATA Town / Street Miasto / Ulica Ostrowiec Świętokrzyski/Bałtowska Street

Bardziej szczegółowo

TRANSPORT W RODZINNYCH GOSPODARSTWACH ROLNYCH

TRANSPORT W RODZINNYCH GOSPODARSTWACH ROLNYCH INŻYNIERIA W ROLNICTWIE. MONOGRAFIE 16 ENGINEERING IN AGRICULTURE. MONOGRAPHS 16 WIESŁAW GOLKA TRANSPORT W RODZINNYCH GOSPODARSTWACH ROLNYCH TRANSPORTATION IN RURAL FAMILY FARMS Falenty 2014 WYDAWNICTWO

Bardziej szczegółowo

Streszczenia / Abstracts 2 / 2014

Streszczenia / Abstracts 2 / 2014 Anna Olbrycht Powłoki metalowe jako zabezpieczenie antykorozyjne konstrukcji stalowych Metal coatings as corrosion protection of steel structures W artykule przedstawiono cele i zasady nakładania powłok

Bardziej szczegółowo

Najbardziej pożądani pracodawcy 2014 w opinii specjalistów i menedżerów / Badanie Antal International

Najbardziej pożądani pracodawcy 2014 w opinii specjalistów i menedżerów / Badanie Antal International Edycja 5. kwiecień 2015 5 th Edition APRIL 2015 Najbardziej pożądani pracodawcy 2014 w opinii specjalistów i menedżerów / Badanie Antal International The Most Desired Employers 2014 in the Opinion of Professionals

Bardziej szczegółowo

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego)

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego) 112 Informator o egzaminie maturalnym z języka angielskiego od roku szkolnego 2014/2015 2.6.4. Część ustna. Przykładowe zestawy zadań Przykładowe pytania do rozmowy wstępnej Rozmowa wstępna (wyłącznie

Bardziej szczegółowo

Find out more about IRENA s products in our catalogue.

Find out more about IRENA s products in our catalogue. Glass Factory IRENA is one of the leading producers of glass products. We are proud of over 80 years of experience and tradition. Our offer covers the range of sodium glass products: tumblers and steamware,

Bardziej szczegółowo

A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY

A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY A DIFFERENT APPROACH WHERE YOU NEED TO NAVIGATE IN THE CURRENT STREAMS AND MOVEMENTS WHICH ARE EMBEDDED IN THE CULTURE AND THE SOCIETY ODMIENNE PODEJŚCIE JAK NAWIGOWAĆ W OBECNYCH NURTACH I RUCHACH, KTÓRE

Bardziej szczegółowo

Metodyki projektowania i modelowania systemów Cyganek & Kasperek & Rajda 2013 Katedra Elektroniki AGH

Metodyki projektowania i modelowania systemów Cyganek & Kasperek & Rajda 2013 Katedra Elektroniki AGH Kierunek Elektronika i Telekomunikacja, Studia II stopnia Specjalność: Systemy wbudowane Metodyki projektowania i modelowania systemów Cyganek & Kasperek & Rajda 2013 Katedra Elektroniki AGH Zagadnienia

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE WARSTWY POWIERZCHNIOWEJ O ZMIENNEJ TWARDOŚCI

MODELOWANIE WARSTWY POWIERZCHNIOWEJ O ZMIENNEJ TWARDOŚCI Dr inż. Danuta MIEDZIŃSKA, email: dmiedzinska@wat.edu.pl Dr inż. Robert PANOWICZ, email: Panowicz@wat.edu.pl Wojskowa Akademia Techniczna, Katedra Mechaniki i Informatyki Stosowanej MODELOWANIE WARSTWY

Bardziej szczegółowo

A n g i e l s k i. Phrasal Verbs in Situations. Podręcznik z ćwiczeniami. Dorota Guzik Joanna Bruska FRAGMENT

A n g i e l s k i. Phrasal Verbs in Situations. Podręcznik z ćwiczeniami. Dorota Guzik Joanna Bruska FRAGMENT A n g i e l s k i Phrasal Verbs in Situations Podręcznik z ćwiczeniami FRAGMENT Dorota Guzik Joanna Bruska Autorzy: Dorota Guzik, Joanna Bruska Konsultacja językowa: Tadeusz Z. Wolański Lektorzy: Maybe

Bardziej szczegółowo

Test sprawdzający znajomość języka angielskiego

Test sprawdzający znajomość języka angielskiego Test sprawdzający znajomość języka angielskiego Imię i Nazwisko Kandydata/Kandydatki Proszę wstawić X w pole zgodnie z prawdą: Brak znajomości języka angielskiego Znam j. angielski (Proszę wypełnić poniższy

Bardziej szczegółowo

P R A C A D Y P L O M O W A

P R A C A D Y P L O M O W A POLITECHNIKA POZNAŃSKA Wydział Maszyn Roboczych i Transportu P R A C A D Y P L O M O W A Autor: inż. METODA Ε-CONSTRAINTS I PRZEGLĄDU FRONTU PARETO W ZASTOSOWANIU DO ROZWIĄZYWANIA PROBLEMU OPTYMALIZACJI

Bardziej szczegółowo

Ilona B. Miles website Terms of Use (ewentualnie: Service)

Ilona B. Miles website Terms of Use (ewentualnie: Service) Ilona B. Miles website Terms of Use (ewentualnie: Service) 1. The owner of the website Ilona B. Miles is Success Solutions LLC, Sonaty Street 6/1108, 02-744 Warsaw, Tax Identification Number: 5213689531,

Bardziej szczegółowo

Recent Developments in Poland: Higher Education Reform Qualifications Frameworks Environmental Studies

Recent Developments in Poland: Higher Education Reform Qualifications Frameworks Environmental Studies 544524-TEMPUS-1-2013-1-PL-TEMPUS-SMHES Qualifications Frameworks for Environmental Studies at Ukrainian Universities Recent Developments in Poland: Higher Education Reform Qualifications Frameworks Environmental

Bardziej szczegółowo

Volley English! Dziś lekcja 1 Zaproszenie. Zapraszamy i my

Volley English! Dziś lekcja 1 Zaproszenie. Zapraszamy i my Volley English! Już od dziś, co miesiąc, znajdziecie w naszym serwisie nową ofertę. Zapraszamy Cię do nauki angielskiego w praktycznym wydaniu. Przygotowaliśmy dla Ciebie wyjątkowe materiały, które odnoszą

Bardziej szczegółowo

MODYFIKACJA SILUMINU AK20. F. ROMANKIEWICZ 1 Politechnika Zielonogórska,

MODYFIKACJA SILUMINU AK20. F. ROMANKIEWICZ 1 Politechnika Zielonogórska, 42/44 Solidification of Metals and Alloys, Year 2000, Volume 2, Book No. 44 Krzepnięcie Metali i Stopów, Rok 2000, Rocznik 2, Nr 44 PAN Katowice PL ISSN 0208-9386 MODYFIKACJA SILUMINU AK20 F. ROMANKIEWICZ

Bardziej szczegółowo

PROGRAM. Partnerskie Projekty Szkół Program sektorowy Programu Uczenie się przez całe życie. Tytuł projektu: My dream will change the world

PROGRAM. Partnerskie Projekty Szkół Program sektorowy Programu Uczenie się przez całe życie. Tytuł projektu: My dream will change the world PROGRAM Partnerskie Projekty Szkół Program sektorowy Programu Uczenie się przez całe życie Tytuł projektu: My dream will change the world Państwa partnerskie: Hiszpania i Włochy Czas realizacji projektu:

Bardziej szczegółowo

Filozofia z elementami logiki Klasyfikacja wnioskowań I część 2

Filozofia z elementami logiki Klasyfikacja wnioskowań I część 2 Filozofia z elementami logiki Klasyfikacja wnioskowań I część 2 Mariusz Urbański Instytut Psychologii UAM Mariusz.Urbanski@amu.edu.pl Plan: definicja pojęcia wnioskowania wypowiedzi inferencyjne i wypowiedzi

Bardziej szczegółowo

Po powtórce zaczynamy naukę kolejnych 10-15 nowych słów i wyrażeń, po czym zostawiamy je w przegródce numer 1. Systematyczność

Po powtórce zaczynamy naukę kolejnych 10-15 nowych słów i wyrażeń, po czym zostawiamy je w przegródce numer 1. Systematyczność Fiszki, metoda powtórkowa. System pięciu przegródek Pierwszego dnia nauki możemy zacząć od przyswojenia 10-15 nowych słówek. Wkładamy je wtedy do przegródki numer 1. Kolejnego dnia zaczynamy od powtórki

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie Internetu w małych i średnich przedsiębiorstwach

Zastosowanie Internetu w małych i średnich przedsiębiorstwach Akademia Ekonomiczna w Poznaniu Wydział Zarządzania Specjalność: Inwestycje Kapitałowe i Strategie Finansowe Przedsiębiorstw Zastosowanie Internetu w małych i średnich przedsiębiorstwach Michał Goc Praca

Bardziej szczegółowo

G14L LPG toroidal tank

G14L LPG toroidal tank G14L LPG toroidal tank Product Description 4-hole version of the unique STAKO patented design of the full (centre-filled) toroidal tank. The valve plate enhances the functionality of the tank compared

Bardziej szczegółowo

Instrukcja konfiguracji usługi Wirtualnej Sieci Prywatnej w systemie Mac OSX

Instrukcja konfiguracji usługi Wirtualnej Sieci Prywatnej w systemie Mac OSX UNIWERSYTETU BIBLIOTEKA IEGO UNIWERSYTETU IEGO Instrukcja konfiguracji usługi Wirtualnej Sieci Prywatnej w systemie Mac OSX 1. Make a new connection Open the System Preferences by going to the Apple menu

Bardziej szczegółowo

DIAMENTOWY PLATYNOWY ZŁOTY

DIAMENTOWY PLATYNOWY ZŁOTY PAKIETY REKRUTACYJNE LIFEWAVE Zapisz się jeszcze dzisiaj, kontaktując się z lokalnym dystrybutorem. NAJLEPSZA WARTOŚĆ DIAMENTOWY PLATYNOWY ZŁOTY Nasz najbardziej obszerny i kompleksowy pakiet. Przeznaczony

Bardziej szczegółowo

18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego. 19. Mo liwe pytania egzaminatora i przyk³adowe odpowiedzi egzaminowanego

18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego. 19. Mo liwe pytania egzaminatora i przyk³adowe odpowiedzi egzaminowanego 18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego I m sorry, could you repeat that, please? - Przepraszam, czy mo na prosiæ o powtórzenie? I m sorry, I don t understand. - Przepraszam, nie rozumiem. Did you

Bardziej szczegółowo

Wyjazdy dla studentów Politechniki Krakowskiej zainteresowanych studiami częściowymi w Tianjin Polytechnic University (Chiny).

Wyjazdy dla studentów Politechniki Krakowskiej zainteresowanych studiami częściowymi w Tianjin Polytechnic University (Chiny). Wyjazdy dla studentów Politechniki Krakowskiej zainteresowanych studiami częściowymi w Tianjin Polytechnic University (Chiny). Tianjin Polytechnic University (TJPU) jest państwową uczelnią chińską założoną

Bardziej szczegółowo

Vice-mayor of Zakopane Wojciech Solik. Polish Ministry of the Environment Chief Specialist for. Tatras National Park (Slovakia) Director Pawel Majko

Vice-mayor of Zakopane Wojciech Solik. Polish Ministry of the Environment Chief Specialist for. Tatras National Park (Slovakia) Director Pawel Majko April 22, 2012 Vice-mayor of Zakopane Wojciech Solik Tatrzanski Park Narodowy Director Pawel Skawinski (host) Polish Ministry of the Environment Chief Specialist for National Parks Jan Reklewski Tatras

Bardziej szczegółowo

ALA MA KOTA PRESCHOOL URSYNÓW WARSAW POLAND

ALA MA KOTA PRESCHOOL URSYNÓW WARSAW POLAND ALA MA KOTA PRESCHOOL URSYNÓW WARSAW POLAND Ala ma kota is a network of non-public education preschools which are entered into the register of non-public schools and institutions of the Capital City of

Bardziej szczegółowo

GLOBAL METHANE INITIATIVE PARTNERSHIP-WIDE MEETING 12-14.10.2011 Kraków, Poland

GLOBAL METHANE INITIATIVE PARTNERSHIP-WIDE MEETING 12-14.10.2011 Kraków, Poland GLOBAL METHANE INITIATIVE PARTNERSHIP-WIDE MEETING 12-14.10.2011 Kraków, Poland INSTITUTE OF TECHNOLOGY AND LIVE SCIENCES POZNAŃ BRANCH Department of Environmental Management in Livestock Buildings and

Bardziej szczegółowo

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce Sustainable Urban Mobility Planning Poland Wprowadzenie Introduction Wyzwania polityki UE w zakresie transportu miejskiego Zatłoczenie centrów miast

Bardziej szczegółowo

THEORETICAL STUDIES ON CHEMICAL SHIFTS OF 3,6 DIIODO 9 ETHYL 9H CARBAZOLE

THEORETICAL STUDIES ON CHEMICAL SHIFTS OF 3,6 DIIODO 9 ETHYL 9H CARBAZOLE THEORETICAL STUDIES ON CHEMICAL SHIFTS OF 3,6 DIIODO 9 ETHYL 9H CARBAZOLE Teobald Kupkaa, Klaudia Radula-Janika, Krzysztof Ejsmonta, Zdzisław Daszkiewicza, Stephan P. A. Sauerb a Faculty of Chemistry,

Bardziej szczegółowo

Goodman Poznań Airport Logistics Centre 16,734 sqm warehouse space available as from Q3 2016. Best placed for business+

Goodman Poznań Airport Logistics Centre 16,734 sqm warehouse space available as from Q3 2016. Best placed for business+ Goodman Poznań Airport 16,734 sqm warehouse space available as from Q3 2016. Best placed for business Goodman Poznań Airport ul. Batorowska 35, 62-081 Wysogotowo, Poznań Najlepsze miejsce dla biznesu Goodman

Bardziej szczegółowo

Aktualne Problemy Biomechaniki, nr 8/2014 163

Aktualne Problemy Biomechaniki, nr 8/2014 163 Aktualne Problemy Biomechaniki, nr 8/2014 163 Piotr WODARSKI, Marek Andrzej BIENIEK Zabrze Zabrze Katedra Streszczenie: Wykorzystanie nowoczesnych systemów Technologii Wirtualnej kaski 3D, w wybranych

Bardziej szczegółowo

System optymalizacji produkcji energii

System optymalizacji produkcji energii System optymalizacji produkcji energii Produkcja energii jest skomplikowanym procesem na który wpływa wiele czynników, optymalizacja jest niezbędna, bieżąca informacja o kosztach i możliwościach wykorzystania

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja Oprogramowania Firmowego (Fleszowanie) Microprocessor Firmware Upgrade (Firmware downloading)

Aktualizacja Oprogramowania Firmowego (Fleszowanie) Microprocessor Firmware Upgrade (Firmware downloading) Aktualizacja Oprogramowania Firmowego (Fleszowanie) Microprocessor Firmware Upgrade (Firmware downloading) ROGER sp.j. Gościszewo 59 82-416 Gościszewo Poland tel. 055 2720132 fax 055 2720133 www.roger.pl

Bardziej szczegółowo

4D and 5D applications in BIM technology.

4D and 5D applications in BIM technology. 4D and 5D applications in BIM technology. Datacomp Grzegorzecka 79 street, 31-559 Cracow, Poland Paweł Kogut p.kogut@datacomp.com.pl Andrzej Tomana a.tomana@datacomp.com.pl Plan Who we are? Experience.

Bardziej szczegółowo