PROGNOZOWANIE ZU YCIA OKŁADZIN CIERNYCH HAMULCÓW TARCZOWYCH W PROCESIE EKSPLOATACJI POJAZDÓW SAMOCHODOWYCH

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PROGNOZOWANIE ZU YCIA OKŁADZIN CIERNYCH HAMULCÓW TARCZOWYCH W PROCESIE EKSPLOATACJI POJAZDÓW SAMOCHODOWYCH"

Transkrypt

1 PROGNOZOWANIE ZU YCIA OKŁADZIN CIERNYCH HAMULCÓW TARCZOWYCH W PROCESIE EKSPLOATACJI POJAZDÓW SAMOCHODOWYCH ANDRZEJ GAJEK Politechnika Krakowska Streszczenie W artykule przedstawiono aktualny stan w zakresie mo liwo ci prognozowania stanu zespołów pojazdu samochodowego. Zaprezentowano nowy algorytm prognozowania okresu u ytkowania okładzin ciernych hamulców tarczowych z uwzgl dnieniem indywidualnych warunków eksploatacji pojazdu. Przedstawiono zasad działania oraz budow czujnika zu ycia okładzin. Konstrukcja czujnika umo liwia zrealizowanie dwóch celów: oszacowania intensywno ci zu ycia okładzin i na tej podstawie obliczenia prawdopodobnego przebiegu pojazdu do ich wymiany oraz zasygnalizowania zu ycia granicznego okładziny. Omówiono strategi sygnalizacji zu ycia granicznego i przebiegu do wymiany okładzin. Przedstawione rozwi zanie pozwala rozszerzy zakres diagnostyki pokładowej pojazdów samochodowych o funkcj prognozowania trwało ci okładzin ciernych. Słowa kluczowe: diagnostyka, prognozowanie, hamulce, czujniki 1. Wprowadzenie Problematyka prognozowania stanu obiektu w diagnostyce pojazdów samochodowych zwi zana jest z dynamicznym rozwojem układów mechatronicznych w budowie samochodów. Praktyczne wprowadzenie algorytmów prognostycznych stało si mo liwe w chwili wprowadzenia do układów sterowania pojazdów sterowników z coraz mocniejszymi procesorami. Natomiast podstawy teoretyczne prognozowania były ju wcze niej opracowywane. Przykładowo, w pracy [11] przedstawiono ogólny algorytm wyznaczania optymalnych procedur rozpoznawania stanu maszyn, zaznaczaj c równocze nie, e procedury rozpoznawania stanu maszyn wi si z przetwarzaniem du ej ilo ci danych pomiarowych, ze zło onymi operacjami numerycznymi, aproksymacj, modelowaniem, czy te predykcj szeregów czasowych w przypadku prognozowania. Nieodzowne jest wi c komputerowe wspomaganie tego procesu w oparciu o odpowiednie oprogramowanie. W pracy [1] zaprezentowano mo liwo ci modelowania prognostycznego w oparciu o tzw. metod szarych szeregów. Przedstawiono metodologi budowy modelu opartego o t metod, przydatnego w prognozowaniu stanu obiektu za pomoc symptomów drganiowych. Metoda ma zastosowanie zarówno przy du ej ilo ci danych wej ciowych, jak i w modelach z niewielk liczb niepewnych danych. Zweryfikowano j w zastosowaniu w dziedzinie drganiowej diagnostyki maszyn, jednouszkodzeniowej, jak i wielouszkodzeniowej. Praca ta zawiera szeroki zestaw ródeł literaturowych analizuj cych teori i zastosowanie metody szarych szeregów. W pracy [10] przedstawiono problematyk dezaktualizacji modelu prognostycznego i metod przeciwdziałania takiemu zjawisku. Według autora najlepsz metod wypracowania decyzji

2 POLSKIE STOWARZYSZENIE ZARZ DZANIA WIEDZ Seria: Studia i Materiały, nr 68, o doborze modelu jest ledzenie redniego bł du prognozy i na jej podstawie wybór dalszych działa w zakresie obliczania warto ci przyszłych. Analizuj c rozwój metod prognozowania stanu zespołów i elementów pojazdów mo na zauwa- y, e ka de zadanie prognostyczne wymaga indywidualnego podej cia, opracowania specjalnych zestawów czujników i algorytmów obliczeniowych. Analiza danych z czujników wymaga stosowania techniki cyfrowej, a programy diagnostyczne wymagaj sterowników o du ej pami ci zarówno RAM jak i ROM. Zajmuj wi cej pami ci mikroprocesorów ni programy steruj ce. Istotnym problemem jest wiarygodno ocen prognostycznych i niezawodno systemu. U ytkownik pojazdu nie analizuje czy system diagnostyczny działa prawidłowo, lecz stosuje si do jego wskaza. Je eli system działałby nieprawidłowo, to producent pojazdu odpowiadałby za skutki, szkody spowodowane nieprawidłow prognoz. Ten aspekt powoduje ostro no we wprowadzaniu systemów prognostycznych do praktyki eksploatacyjnej pojazdów. 2. Mo liwo ci prognozowania stanu zespołów pojazdu samochodowego Dotychczas w przewidywaniu stanu obiektu na podstawie badania diagnostycznego i prognozowaniu jego trwało ci, decyduj ce znaczenie ma wiedza i do wiadczenie doradcy serwisowego i mechanika. Niemniej obserwuje si tendencj wspomagania tego wnioskowania przez specjalistyczne oprogramowanie. Na podstawie informacji z czujników oraz odpowiedniego oprogramowania obliczany jest czas, po którym wyst pi mo e warto graniczna parametru diagnostycznego. Stosuje si równie algorytmy pozwalaj ce na predykcj warto ci parametru maj cego wpływ na sterowanie obiektem. Jest to szczególnie istotne w układach działaj cych w dynamicznie zmiennych warunkach. Takie mo liwo ci pojawiły si w układach mechatronicznych posiadaj cych sterowniki z bardzo szybkimi mikroprocesorami. Przykładowe systemy prognostyczne w samochodach to układ szacowania przebiegu pojazdu do wymiany oleju w silniku, układ oceny stopnia zatkania filtra cz stek stałych silnika z zapłonem samoczynnym i ustalania sposobu jego regeneracji, algorytm szacowania współczynnika tarcia nawierzchni, na któr wje d a pojazd, układ sygnalizacji zu ycia granicznego okładzin ciernych hamulców i przebiegu pojazdu do ich wymiany. System szacowania okresu wymiany oleju w silniku polega na zbieraniu informacji o ilo ci zimnych rozruchów silnika, czasie pracy w okre lonych zakresach temperatur i obci enia, przebiegu pojazdu i zu yciu oleju przez silnik. Na tej podstawie specjalny algorytm, opracowany na podstawie bada degradacji oleju spowodowanej powy szymi warunkami, oblicza przewidywany przebieg pojazdu do wymiany oleju. W silnikach z zapłonem samoczynnym stosowany jest tzw. dotrysk paliwa w ko cu suwu pracy i w fazie suwu wydechu silnika. Mo e to powodowa przedostawanie si niespalonego oleju nap dowego do skrzyni korbowej silnika i rozrzedzanie oleju smarowego. Taki stan (wzrost poziomu oleju) mierzy elektryczny, lub elektroniczny czujnik poziomu oleju. Na tej podstawie obliczany jest przebieg do koniecznej wcze niejszej wymiany oleju ni wynikałoby to z ogólnych zasad u ytkowania oleju w tym silniku. W układach wydechowych silników z zapłonem samoczynnym stosowane s filtry cz stek stałych (DPF). W zale no ci od stylu jazdy kierowcy ulegaj one zatkaniu przez te cz stki (sadz ) w ró nym stopniu. Stopie tego zatkania jest bie co mierzony przez ró nicowy czujnik ci nienia

3 84 Andrzej Gajek Prognozowanie zu ycia okładzin ciernych hamulców tarczowych w procesie eksploatacji pojazdów samochodowych i na tej podstawie program diagnostyczny prognozuje sposób i okres regeneracji filtra, czyli wypalania sadzy. Mo e to by regeneracja pasywna, lub aktywna podczas normalnej eksploatacji samochodu, albo konieczno obsługi i regeneracji w serwisie. Skomplikowany algorytm prognostyczny stosowany jest do szacowania współczynnika przyczepno ci przylgowej koła do nawierzchni jezdni, po której porusza si pojazd. Taka informacja jest potrzebna w algorytmach sterowania układem ABS, a szczególnie układem ESP. Przyszło ciowo, ta informacja b dzie niezb dna w układach automatycznego kierowania pojazdem. Opracowana metoda szacowania maksymalnej warto ci współczynnika przyczepno ci koła do jezdni polega na ci głym obliczaniu zale no ci bie cej warto ci współczynnika przyczepno ci w funkcji po lizgu koła s, w okresach nap du pojazdu [7]. Współczynnik przyczepno ci obliczany jest na podstawie znanego na bie co obci enia silnika M e i przeło enia układu nap dowego oraz nacisku koła na jezdni, a po lizg koła nap dzanego s na podstawie jego pr dko ci k towej k, promienia dynamicznego r d i pr dko ci pojazdu v s. Pr dko v s obliczana jest na podstawie pr dko ci k towej koła nienap dzanego kt podczas ruchu prostoliniowego: v s = kt r d Fn ωkrd vs μ =, s = (1) Z v k s Rys. 1. Wyniki pomiarów po lizgu (Slip s) i współczynnika przyczepno ci oraz aproksymacja liniowa zale no ci (s) (po filtracji wyników) na suchym asfalcie i nawierzchni pokrytej niegiem ródło: [7]. Warto ci i s s wyliczane na podstawie mierzonych na bie co warto ci M e, k, bez filtracji. Obliczenie funkcji μ = k ( s δ ) (2) gdzie jest warto ci s dla =0 obliczan na podstawie modelu opony i bie cej siły nap dowej F, wymaga filtracji z zastosowaniem filtra Kalmana o du ej szybko ci działania.

4 POLSKIE STOWARZYSZENIE ZARZ DZANIA WIEDZ Seria: Studia i Materiały, nr 68, Nachylenie k funkcji (s) jest wyra nie zale ne od współczynnika tarcia nawierzchni, po której porusza si pojazd (rys. 1). Im wi ksza warto nachylenia k tej funkcji tym wi kszy jest współczynnik tarcia nawierzchni, po której porusza si koło. Na podstawie warto ci nachylenia k obliczonego z pomiarów i s do chwili t, szacujemy warto współczynnika tarcia w chwili t. Na tej podstawie prognozujemy jaka b dzie jego warto w chwili t + t, gdzie t~0.01s, stosuj c aproksymacj liniow. Badania przeprowadzone przez autora [5] wskazuj, e mo liwe jest szacowanie współczynnika przyczepno ci przylgowej mi dzy kołem, a nawierzchni jezdni w warunkach hamowania z uruchomionym układem ABS na podstawie analizy przyspieszenia koła d k/dt w czasie pierwszego cyklu odhamowania, przez układ ABS. Metoda ta pozwala oszacowa przedział współczynnika przyczepno ci przylgowej koła do nawierzchni jezdni i prognozowa przyczepno w nast pnym cyklu działania ABS. 3. Mo liwo ci oceny zu ycia okładzin hamulcowych Układ hamulcowy pojazdu jest podstawowym układem decyduj cym o bezpiecze stwie czynnym, a wi c o mo liwo ci unikni cia kolizji, lub wypadku. Z tego wzgl du jego sprawno jest okresowo, obowi zkowo kontrolowana w stacji kontroli pojazdów. Równocze nie, elementy elektryczne i elektroniczne układu ABS s nadzorowane na bie co przez system diagnostyki pokładowej [2, 9]. Natomiast elementy mechaniczne s znacznie trudniejsze do bezpo redniej kontroli i ci gły nadzór nad nimi jest znacznie ograniczony. Nadmierne zu ycie elementów ciernych hamulca ma istotny wpływ na wzrost temperatury pary ciernej i obni enia współczynnika tarcia okładzin. Zmniejszenie grubo ci okładziny hamulcowej powoduje zwi kszenie ilo ci ciepła przenikaj cego do zacisku hamulca i płynu hamulcowego. W sytuacjach dynamicznych jazd autostradowych i jazd górskich istnieje niebezpiecze stwo nagrzewania zacisków hamulcowych do temperatury ponad 150 C i osi gni cie temperatury wrzenia płynu hamulcowego. Taki stan prowadzi do zaniku sił hamuj cych i niebezpiecze stwa gro nego wypadku. Ze wzgl du na coraz wi ksze roczne przebiegi samochodów i normalne, eksploatacyjne zu ycie elementów ciernych hamulców, ich stan techniczny powinien by nadzorowany. Zadanie to spełniaj obecnie czujniki zu ycia okładzin ciernych oraz kontrola stanu hamulców podczas bada okresowych. Czujniki mierz i sygnalizuj osi gni cie zu ycia granicznego okładziny. Realizowane jest to na zasadzie elektrycznej, lub mechanicznej. Rozwi zania konstrukcyjne s ró norodne (rys. 2). Pomiar na zasadzie elektrycznej polega na tym, e w okładzin ciern wklejone, lub wci ni te s jeden lub dwa przewody elektryczne izolowane. Umieszczone s na okre lonej gł boko ci, odpowiadaj cej zu yciu granicznemu. Jeden z przewodów jest zasilany. W rozwi zaniu z jednym przewodem, gdy zu ycie okładziny osi gnie warto graniczn, dotyka on tarczy hamulcowej, czyli obwód jest zwierany do masy. W przypadku dwóch przewodów zwierane s one wzajemnie poprzez materiał tarczy hamulcowej. Zamkni cie obwodu powoduje wł czenie lampki sygnalizacyjnej. Rozwi zanie mechaniczne polega na tym, e do stalowej podkładki korpusu okładziny przymocowany jest metalowy element spr ysty (rys. 2a). Gdy okładzina cierna ulegnie zu yciu do warto ci granicznej, element ten dotyka wiruj cej tarczy hamulcowej, co powoduje charakterystyczny d wi k, słyszalny przez kieruj cego. Innym rozwi zaniem mechanicznym jest widoczny z zewn trz zacisku hamulca wska nik, którego przemieszczenie wzgl dem zacisku wskazuje na stopie zu ycia okładzin i tarczy hamulcowej.

5 86 Andrzej Gajek Prognozowanie zu ycia okładzin ciernych hamulców tarczowych w procesie eksploatacji pojazdów samochodowych W hamulcach samochodów ci arowych sterowanych elektronicznie (EBS) stosowane s układy ci głego pomiaru zu ycia okładzin ciernych [12, 14]. Przemieszczenie okładziny wzgl dem elementu stałego, spowodowane jej zu yciem, jest przekazywane przez układ rubowy, przekładni ła cuchow, lub trzpie przesuwny na czujnik potencjometryczny. Sygnał z potencjometru jest przekazywany do sterownika hamulców i porównywany z warto ci wyst puj c przy zu yciu granicznym. Porównywane jest równie zu ycie okładzin hamulców koła prawego i lewego nadzorowanej osi pojazdu. W przypadku znacznej ró nicy zu ycia okładzin jednego z kół sterownik ogranicza ci nienie hamowania w hamulcu koła o wi kszym zu yciu okładzin a do wyrównania si zu ycia mi dzy okładzinami hamulca koła prawego i lewego. Ten sposób wyrównywania zu ycia stosowany jest tylko w czasie hamowa łagodnych, mało intensywnych. Rozwi zania te s skomplikowane i dro sze od czujników drutowych sygnalizacji zu ycia granicznego. Stosowane s tylko w hamulcach sterowanych elektronicznie (EBS) [12, 13,14]. Rys. 2. Przykłady czujników zu ycia okładzin ciernych hamulców samochodowych a) czujnik cierny d wi kowy, b) czujniki elektryczne stykowe, do wieloosiowego samochodu ci arowego, c, d) czujniki indukcyjne przemieszczenia, e) czujnik do wzrokowej oceny stopnia zu ycia i sygnalizacji zu ycia granicznego ródło: [12 15].

6 POLSKIE STOWARZYSZENIE ZARZ DZANIA WIEDZ Seria: Studia i Materiały, nr 68, Prognozowanie stanu układu na podstawie wyników bada diagnostycznych jest zagadnieniem trudnym i jak dotychczas tylko w niewielu systemach pojazdów wprowadzono czujniki i oprogramowanie pozwalaj ce na przewidywanie trwało ci u ytkowanych zespołów lub elementów. Dla u ytkownika pojazdu istotne jest, z jakim prawdopodobie stwem mo emy prognozowa stan obiektu, lub jego elementów. W układach hamulcowych prognozowanie przebiegu pojazdu do wymiany okładzin nie było jak dot d opracowane. 4. Zasada działania czujnika i prognozowania przebiegu pojazdu do wymiany okładzin ciernych Opracowany czujnik posiada cztery, lub trzy izolowane przewody elektryczne umieszczone na ró nej wysoko ci w stosunku do powierzchni ciernej nowej okładziny hamulcowej (rys. 3, 4). Przewody mog by wbudowane w okładzin lub przymocowane do jej kraw dzi (rys. 6, 7). Podł czone s do ródła zasilania o napi ciu U 0 poprzez rezystory R 1.R 4. Przewody 1 i 2 (rys. 3) umieszczone s w okładzinie na tej samej gł boko ci. Przewód 3 jest umieszczony około 2 mm wy ej ni przewód 2, a przewód 4 na gł boko ci odpowiadaj cej granicznemu zu yciu okładziny. Czujnik zasilany jest pr dem stałym o napi ciu około 5V. Zasilanie jest doprowadzane w czasie nacisku na d wigni hamulca. Po pocz tkowym dotarciu i zu yciu nowej okładziny do gł boko ci z 1 (gł boko osadzenia przewodów 1 i 2), nast puje ich zwarcie poprzez materiał tarczy hamulcowej. Na skutek zwarcia wyst puje przepływ pr du przez rezystory R 4 i R 1 (rys. 3). Powoduje to spadek napi cia U 1 na rezystorze R 4. Ten sygnał, rejestrowany przez sterownik ABS, powoduje zapami tanie w programie diagnostycznym sterownika aktualnego przebiegu samochodu s 1 w chwili osi gni cia gł boko ci zu ycia z 1. Po nast pnym okresie eksploatacji hamulców dochodzi do zwarcia przewodów 1 i 3 poprzez materiał tarczy hamulcowej. Odpowiada to zu yciu okładzin do gł boko ci z 2 przy przebiegu s 2. Pr d przepływa przez rezystory R 4, R 1 i R 2 (R 2«R 1), a na rezystorze R 4 nast puje spadek napi cia U 2. Sygnał ten powoduje zapami tanie przebiegu s 2 samochodu w chwili osi gni cia gł boko ci zu ycia z 2. Poniewa znana jest odległo mi dzy ko cami przewodów 2 i 3, mo na obliczy intensywno zu ycia okładziny jako: I z = (z 2 z 1)/(s 2-s 1) [mm/km] (3) z 1 zu ycie okładziny po okresie jej docierania, przy przebiegu s 1 z 2 zu ycie okładziny przy przebiegu s 2, Przewód 4 znajduje si na gł boko ci odpowiadaj cej zu yciu granicznemu z 3. Odległo mi dzy gł boko ci umieszczenia przewodów 3 i 4 jest znana: z= z 3 z 2. Mo na wi c wyliczy przebieg pojazdu s 3, przy którym zostanie osi gni te zu ycie graniczne: z3 z 2 s3 = Δ z / I z + s2 = ( s2 s1) + s2[ km] (4) z 2 z1 z 3 zu ycie graniczne okładziny, s 3 szacowany przebieg pojazdu do granicznego zu ycia okładziny

7 88 Andrzej Gajek Prognozowanie zu ycia okładzin ciernych hamulców tarczowych w procesie eksploatacji pojazdów samochodowych Przy aktualnym przebiegu pojazdu s 2 pozostaj cy do dyspozycji przebieg do wymiany okładzin wynosi: Δ s = s3 s2'[ km] (5) s 2 bie cy przebieg pojazdu Powy sze zwi zki s wa ne przy zało eniu liniowej zale no ci zu ycia okładzin od przebiegu pojazdu. Zało enie to jest słuszne je eli warunki u ytkowania pojazdu i styl jazdy kieruj cego s podobne w analizowanym okresie eksploatacji pojazdu. Z1 Z2 Z3 Rys. 3. Zasada działania czujnika czteroprzewodowego do sygnalizacji zu ycia granicznego okładzin hamulcowych i szacowania okresu ich wymiany ródło: [3]. W rozwi zaniu uproszczonym czujnik posiada 3 przewody umieszczone w okładzinie, poł czone ze ródłem napi cia poprzez rezystory R 1 R 3 (rys. 4). Drugim przewodem obwodu elektrycznego jest masa samochodu, a obwód zwierany jest poprzez materiał tarczy hamulcowej i elementy zawieszenia. Jest to rozwi zanie mniej pewne, z powodu mo liwo ci pojawienia si przypadkowych rezystancji mi dzy tarcz hamulcow, piast koła, zawieszeniem, nadwoziem i sterownikiem.

8 POLSKIE STOWARZYSZENIE ZARZ DZANIA WIEDZ Seria: Studia i Materiały, nr 68, Rys. 4. Zasada działania czujnika trójprzewodowego ródło: [3]. Przedstawiona zasada działania czujnika pozwala na indywidualne oszacowanie przebiegu danego pojazdu do wymiany okładzin z uwzgl dnieniem konkretnych warunków jego u ytkowania i stylu jazdy kieruj cego. Drugi cel stosowania czujnika, to sygnalizacja zu ycia granicznego. Zu ycie okładziny do gł boko ci osadzenia przewodu 4 (rys. 3), lub 3 (rys. 4) powoduje zwarcie przewodu 4 z przewodem 1 poprzez tarcz hamulcow (lub zwarcie przewodu 3 z mas pojazdu), przepływ pr du przez rezystor R 3 i sygnalizowanie spadku napi cia U 3 na rezystorze R 4. Jest to sygnał osi gni cia zu ycia granicznego. Przewody 1 4 umieszczone s w okładzinie ciernej (rys. 6), lub zamocowane na niej (rys. 7), a układ elektryczny poza okładzin, np. w sterowniku. Obni a to koszt wykonania czujnika i okładziny z tego typu czujnikiem. Rezystory R 1.R 4 s tak dobrane (R 3«R 2«R 1), e wyst puje wyra na ró nica spadków napi U przy zwieraniu kolejnych przewodów, o około 2 3V. Układ elektryczny działa na zasadzie dzielnika napi cia ze skokowo zmienn rezystancj 1000, 100, 10k. Zasilanie czujnika i pomiar spadku napi cia na rezystorze R 4 jest realizowane poprzez program diagnostyczny w sterowniku ABS. 5. Budowa czujnika W rozwi zaniu polegaj cym na umieszczeniu czujnika w okładzinie, przewody elektryczne umieszczone s w krzy aku 5 (rys. 5), lub w trzpieniu z otworami, wykonanym z tworzywa termoodpornego (rys. 6). Pozwala to odizolowa je od przypadkowego kontaktu z elementami metalowymi w okładzinie hamulca. Drugie rozwi zanie konstrukcyjne polega na zamocowaniu bezpo rednio do kraw dzi okładziny czterech przewodów elektrycznych (rys. 7). Przyci te na odpowiedni długo spełniaj t sam rol co przewody wbudowane wewn trz okładziny. Uło enie przewodów powinno by takie aby ich cieranie nie powodowało wzajemnego zwierania. Mo na to uzyska mocuj c je na ró nych promieniach działania sił tarcia mi dzy okładzin i tarcz hamulcow. Jest to rozwi zanie prostsze i ta sze w produkcji.

9 90 Andrzej Gajek Prognozowanie zu ycia okładzin ciernych hamulców tarczowych w procesie eksploatacji pojazdów samochodowych a) b) Rys. 5. Czteroprzewodowy czujnik zu ycia okładzin hamulca mocowany wewn trz okładziny a) przekrój, b) widok od strony stalowej płytki mocowania okładziny ciernej, 1, 2, 3, 4 przewody elektryczne, 5 krzy ak, 6 tulejka z kołnierzem, 7 okładzina cierna, 8 stalowa płytka nakładki hamulcowej, 9 izolacja ródło: [3]. Izolacja powinna by termoodporna, a przewody najkorzystniej elastyczne w glowe, ulegaj ce stopniowemu cieraniu i nieniszcz ce tarczy hamulcowej. Mo e to by czujnik 3 lub 4-ro przewodowy. Układ elektryczny tego czujnika jest taki jak dla czujnika wbudowanego w okładzin. Czujniki powinny by umieszczone w okładzinach obu kół przednich, lub wszystkich kół. Zu ycie graniczne okładziny jest sygnalizowane wietlnie błyskowo, po jego osi gni ciu. Prognozowany przebieg do wymiany okładzin mo e by odczytywany poprzez komputer pokładowy, na yczenie kierowcy. Rys. 6. Czujnik zu ycia okładziny i umiejscowienie czujnika w okładzinie hamulcowej ródło: [4].

10 POLSKIE STOWARZYSZENIE ZARZ DZANIA WIEDZ Seria: Studia i Materiały, nr 68, Rys. 7. Prototyp czteroprzewodowego czujnika zu ycia okładziny z przewodami mocowanymi do bocznej powierzchni okładziny ródło: [4]. 6. Strategia sygnalizacji zu ycia granicznego Nadzorowane diagnostycznie okładziny cierne podlegaj stopniowemu zu yciu degradacji. Przekroczenie warto ci granicznych zu ycia nie powoduje natychmiastowych skutków negatywnych i nie jest zauwa alne przez kierowc w postaci nagłego zmniejszenia skuteczno ci hamowania. Dla tego typu przebiegów, w których pojawienie si uszkodzenia nie powoduje natychmiastowych reakcji, wskazane jest ustalenie z maksymalnym prawdopodobie stwem, e usterka wyst piła. Unikamy przez to wyst pienia tzw. bł dów typu alfa, czyli fałszywych alarmów, to znaczy sygnalizacji niesprawno ci, podczas gdy obiekt jest sprawny. Takie bł dy powoduj zwi kszone koszty niepotrzebnych przegl dów i przestojów. Podwa aj zaufanie do producenta pojazdu i systemu diagnostyki pokładowej. Dla układów degraduj cych si stopniowo mo e by stosowana strategia potwierdzenia symptomu SPS, lub strategia redniej krocz cej z wag [9]. W strategii SPS, w diagnostyce samochodowej, sygnalizacja uszkodzenia nast puje dopiero w drugim cyklu jezdnym, w którym powtórzyła si usterka stwierdzona w cyklu pierwszym. Procedura wykrywania zu ycia okładzin jest procedur warunkow, to znaczy stan okładzin mo e by kontrolowany w cyklu jezdnym, w którym wyst piło hamowanie. W praktyce, w czasie trwania jednego cyklu jezdnego mo e wyst pi wiele hamowa, czyli wiele wyników badania diagnostycznego. W przypadku wykrycia symptomu uszkodzenia, czyli granicznego zu ycia okładziny, system diagnostyczny zapami tuje kod uszkodzenia (kod bł du oczekuj cego) i pr dko pojazdu, przy której wykrył usterk. Kierowca nie jest powiadamiany o tym wykryciu, nawet w sytuacji powtórzenia si wyniku negatywnego w tym cyklu. Je eli symptom tego samego uszkodzenia tej samej okładziny został wykryty w nast pnym cyklu jezdnym, to jest zapami tywany kod bł du zarejestrowanego i uaktywniana jest sygnalizacja wietlna błyskowa, w kilku sekwencjach po kilka impulsów wietlnych. W nast pnych cyklach jezdnych sygnalizacja jest wł czana po wł czeniu zapłonu i ga nie po ruszeniu i przekroczeniu około 8 km/godz. Je eli w nast pnych cyklach jezdnych z hamowaniem symptom tego uszkodzenia nie został wykryty, to sygnał wietlny zostaje wył czony, ale kod bł du zarejestrowanego jest pami tany.

11 92 Andrzej Gajek Prognozowanie zu ycia okładzin ciernych hamulców tarczowych w procesie eksploatacji pojazdów samochodowych 7. Podsumowanie Podstawowe cele prognozowania diagnostycznego to: szacowanie czasu lub przebiegu do osi gni cia warto ci granicznej obserwowanego parametru, oszacowanie parametru diagnostycznego dla zadanego horyzontu diagnozy. W opracowanej metodzie osi gni to cel pierwszy, to znaczy mo liwo oszacowania przebiegu pojazdu do koniecznej wymiany okładzin hamulcowych. Szybko zu ywania si okładzin hamulcowych zale y przede wszystkim od techniki jazdy oraz od warunków u ytkowania pojazdu. Z tego powodu wyst puj bardzo du e rozbie no ci w przebiegach samochodów do wymiany okładzin. Zalet proponowanego czujnika jest mo liwo indywidualnej oceny intensywno ci zu ywania si okładzin w samochodzie, z uwzgl dnieniem warunków jego u ytkowania i stylu jazdy kierowcy. Wiarygodne przewidywanie terminu koniecznej naprawy jest szczególnie istotne przy u ytkowaniu pojazdu na dalekich dystansach i pozwala unikn nieprzewidzianych, a koniecznych obsług podczas długich podró y. Opracowana zasada działania czujnika stanu okładziny pozwala oszacowa intensywno jej zu ywania i na tej podstawie prognozowa przebieg pojazdu do wymiany okładzin oraz zasygnalizowa zu ycie graniczne okładziny. Opracowane rozwi zanie pozwala rozszerzy dotychczasowy zakres diagnostyki pokładowej układu hamulcowego obejmuj cy elementy elektryczne układu ABS, na elementy mechaniczne tego układu. Bior c pod uwag du e roczne przebiegi samochodów, kontrola pokładowa jest wa nym uzupełnieniem okresowych, stacjonarnych bada hamulców w stacji kontroli pojazdów. Bibliografia 1. Cempel Cz., Tabaszewski M.: Zastosowanie teorii szarych systemów do modelowania i prognozowania w diagnostyce maszyn. Diagnostyka 42/ Gajek A.: System diagnostyki pokładowej układów hamulcowych pojazdów samochodowych. Polskie Towarzystwo Diagnostyki Technicznej przy Wydziale Nauk Technicznych PAN. Diagnostyka. Zeszyt 1(45)/ Gajek A.: Patent: Czujnik zu ycia okładzin ciernych, zwłaszcza okładzin hamulca tarczowego. Nr P / Gajek A.: Konstrukcja czujnika zu ycia okładziny badania własne, Politechnika Krakowska, Kraków, Gajek A., Walczak St.: Analiza mo liwo ci oceny współczynnika przyczepno ci mi dzy kołem a jezdni podczas hamowania prostoliniowego. Archiwum Motoryzacji, nr 2/2006. Polskie Towarzystwo Naukowe Motoryzacji, Warszawa Gronowicz W.: Brake pad wear sensor. US Pat / Gustafsson F.: Slip-Based Tire-Road Friction Estimation. Automatica, 33/ Jaworski J.: Materiały cierne hamulców i sprz gieł. WKŁ, W-wa Merkisz J., Mazurek St.: Pokładowe systemy diagnostyczne pojazdów samochodowych OBD. WKŁ, W-wa Tabaszewski M.: Metody doboru modeli prognostycznych w automatycznych systemach diagnostycznych. Diagnostyk, 30/ Tylicki H.: Problemy rozpoznawania stanu maszyn. Diagnostyka, 30/2004.

12 POLSKIE STOWARZYSZENIE ZARZ DZANIA WIEDZ Seria: Studia i Materiały, nr 68, Disc Brake description and function. KNORR-BREMSE Pneumatic disc brake. KNORR BREMSE 2007, Continuous wear sensor for air disc brakes. WABCO Brake pad wear indicator for disc brakes with trailers EBS TEBS E. Elektroniczny układ hamulcowy do przyczep WABCO, 2012, 17. Vario Compact ABS 2 nd generation, WABCO European Braking Systems www. europeanbrakingsystems.co.uk. PREDICTION OF THE DISC BRAKE PADS WEAR DURING EXPLOITATION OF THE VEHICLES Summary The paper presents the possibilities of the diagnostic prediction of the automotive systems. The construction and principle of the disc brake pads wear sensor operation is shown. The algorithm of the mileage calculation to the boundary wear of the brake pads is presented. The strategy of the brake pads wear signalization is shown. The method allows to calculate the intensity of the brake pads wear and to calculate the mileage to the necessity replacement of the pads. Proposed method allows to extend the on board diagnostics system on the mechanical parts of the brakes. Keywords: diagnostic, prediction, brakes, sensors, wear Andrzej Gajek Instytut Pojazdów Samochodowych i Silników Spalinowych Politechnika Krakowska Praca zrealizowana w ramach tematu nr M-4/84/2013/DS. z dotacji MNiSzW

MOŻLIWOŚĆ PROGNOZOWANIA ZUŻYCIA OKŁADZIN CIENRYCH HAMULCÓW W SYSTEMIE DIAGNOSTYKI POKŁADOWEJ POJAZDÓW

MOŻLIWOŚĆ PROGNOZOWANIA ZUŻYCIA OKŁADZIN CIENRYCH HAMULCÓW W SYSTEMIE DIAGNOSTYKI POKŁADOWEJ POJAZDÓW Andrzej GAJEK MOŻLIWOŚĆ PROGNOZOWANIA ZUŻYCIA OKŁADZIN CIENRYCH HAMULCÓW W SYSTEMIE DIAGNOSTYKI POKŁADOWEJ POJAZDÓW Streszczenie W publikacji przedstawiono budowę i zasadę działania czujnika zużycia okładzin

Bardziej szczegółowo

UKŁAD ROZRUCHU SILNIKÓW SPALINOWYCH

UKŁAD ROZRUCHU SILNIKÓW SPALINOWYCH UKŁAD ROZRUCHU SILNIKÓW SPALINOWYCH We współczesnych samochodach osobowych są stosowane wyłącznie rozruszniki elektryczne składające się z trzech zasadniczych podzespołów: silnika elektrycznego; mechanizmu

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM TECHNOLOGII NAPRAW WERYFIKACJA TULEJI CYLINDROWYCH SILNIKA SPALINOWEGO

LABORATORIUM TECHNOLOGII NAPRAW WERYFIKACJA TULEJI CYLINDROWYCH SILNIKA SPALINOWEGO LABORATORIUM TECHNOLOGII NAPRAW WERYFIKACJA TULEJI CYLINDROWYCH SILNIKA SPALINOWEGO 2 1. Cel ćwiczenia : Dokonać pomiaru zuŝycia tulei cylindrowej (cylindra) W wyniku opanowania treści ćwiczenia student

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI URZĄDZENIA: 0101872HC8201

INSTRUKCJA OBSŁUGI URZĄDZENIA: 0101872HC8201 INSTRUKCJA OBSŁUGI URZĄDZENIA: PZ-41SLB-E PL 0101872HC8201 2 Dziękujemy za zakup urządzeń Lossnay. Aby uŝytkowanie systemu Lossnay było prawidłowe i bezpieczne, przed pierwszym uŝyciem przeczytaj niniejszą

Bardziej szczegółowo

Badanie silnika asynchronicznego jednofazowego

Badanie silnika asynchronicznego jednofazowego Badanie silnika asynchronicznego jednofazowego Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie budowy i zasady funkcjonowania silnika jednofazowego. W ramach ćwiczenia badane są zmiany wartości prądu rozruchowego

Bardziej szczegółowo

HiTiN Sp. z o. o. Przekaźnik kontroli temperatury RTT 4/2 DTR. 40 432 Katowice, ul. Szopienicka 62 C tel/fax.: + 48 (32) 353 41 31. www.hitin.

HiTiN Sp. z o. o. Przekaźnik kontroli temperatury RTT 4/2 DTR. 40 432 Katowice, ul. Szopienicka 62 C tel/fax.: + 48 (32) 353 41 31. www.hitin. HiTiN Sp. z o. o. 40 432 Katowice, ul. Szopienicka 62 C tel/fax.: + 48 (32) 353 41 31 www.hitin.pl Przekaźnik kontroli temperatury RTT 4/2 DTR Katowice, 1999 r. 1 1. Wstęp. Przekaźnik elektroniczny RTT-4/2

Bardziej szczegółowo

ŠkodaOctavia Combi 4 4 & Superb 4 4

ŠkodaOctavia Combi 4 4 & Superb 4 4 MIĘDZYOSIOWE SPRZĘGŁO HALDEX CZWARTEJ GENERACJI Międzyosiowe sprzęgło Haldex czwartej generacji zapewnia napęd na cztery koła w nowym Superbie 4 4 oraz Octavii Combi 4 4, zastępując sprzęgło drugiej generacji.

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM DIAGNOSTYKI UKŁADÓW PODWOZIA SAMOCHODU Instrukcje do ćwiczeń

LABORATORIUM DIAGNOSTYKI UKŁADÓW PODWOZIA SAMOCHODU Instrukcje do ćwiczeń LABORATORIUM DIAGNOSTYKI UKŁADÓW PODWOZIA SAMOCHODU Instrukcje do ćwiczeń Ćwiczenie nr 7 Temat ćwiczenia nr 7: Diagnostyczna ocena układu napędowego metodą prób drogowych 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczeń

Bardziej szczegółowo

C5 - D4EB0FP0 - Informacje ogólne : Poduszki powietrzne INFORMACJE OGÓLNE : PODUSZKI POWIETRZNE

C5 - D4EB0FP0 - Informacje ogólne : Poduszki powietrzne INFORMACJE OGÓLNE : PODUSZKI POWIETRZNE Strona 1 z 7 INFORMACJE OGÓLNE : PODUSZKI POWIETRZNE 1. Przedmowa Poduszka powietrzna niezależnie, czy czołowa, czy boczna, jest elementem wyposażenia, który uzupełnia ochronę jaką zapewnia pas bezpieczeństwa.

Bardziej szczegółowo

Dr inż. Andrzej Tatarek. Siłownie cieplne

Dr inż. Andrzej Tatarek. Siłownie cieplne Dr inż. Andrzej Tatarek Siłownie cieplne 1 Wykład 3 Sposoby podwyższania sprawności elektrowni 2 Zwiększenie sprawności Metody zwiększenia sprawności elektrowni: 1. podnoszenie temperatury i ciśnienia

Bardziej szczegółowo

Ustawienie wózka w pojeździe komunikacji miejskiej - badania. Prawidłowe ustawienie

Ustawienie wózka w pojeździe komunikacji miejskiej - badania. Prawidłowe ustawienie Ustawienie wózka w pojeździe komunikacji miejskiej - badania Przodem do kierunku jazdy? Bokiem? Tyłem? Jak ustawić wózek, aby w razie awaryjnego hamowania dziecko było jak najbardziej bezpieczne? Na te

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY. z dnia 25 stycznia 2002 r. (Dz. U. z dnia 8 lutego 2002 r.)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY. z dnia 25 stycznia 2002 r. (Dz. U. z dnia 8 lutego 2002 r.) ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY z dnia 25 stycznia 2002 r. w sprawie wysokości opłat za przeprowadzenie badań technicznych pojazdów. (Dz. U. z dnia 8 lutego 2002 r.) Na podstawie art. 84a ust. 1

Bardziej szczegółowo

Przegląd I Przegląd I wykonuje się jako pierwszy serwis lub, gdy wcześniej wykonano przegląd II

Przegląd I Przegląd I wykonuje się jako pierwszy serwis lub, gdy wcześniej wykonano przegląd II Modele Wszystkie Częstotliwość przeglądów Co 1 rok / 15 000 km (w zależności, co nastąpi pierwsze) Przegląd I Przegląd I wykonuje się jako pierwszy serwis lub, gdy wcześniej wykonano przegląd II Przegląd

Bardziej szczegółowo

PRAWA ZACHOWANIA. Podstawowe terminy. Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc

PRAWA ZACHOWANIA. Podstawowe terminy. Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc PRAWA ZACHOWANIA Podstawowe terminy Cia a tworz ce uk ad mechaniczny oddzia ywuj mi dzy sob i z cia ami nie nale cymi do uk adu za pomoc a) si wewn trznych - si dzia aj cych na dane cia o ze strony innych

Bardziej szczegółowo

Lekcja 173, 174. Temat: Silniki indukcyjne i pierścieniowe.

Lekcja 173, 174. Temat: Silniki indukcyjne i pierścieniowe. Lekcja 173, 174 Temat: Silniki indukcyjne i pierścieniowe. Silnik elektryczny asynchroniczny jest maszyną elektryczną zmieniającą energię elektryczną w energię mechaniczną, w której wirnik obraca się z

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI WD2250A. WATOMIERZ 0.3W-2250W firmy MCP

INSTRUKCJA OBSŁUGI WD2250A. WATOMIERZ 0.3W-2250W firmy MCP INSTRUKCJA OBSŁUGI WD2250A WATOMIERZ 0.3W-2250W firmy MCP 1. CHARAKTERYSTYKA TECHNICZNA Zakresy prądowe: 0,1A, 0,5A, 1A, 5A. Zakresy napięciowe: 3V, 15V, 30V, 240V, 450V. Pomiar mocy: nominalnie od 0.3

Bardziej szczegółowo

Załącznik Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia na CZĘŚĆ II

Załącznik Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia na CZĘŚĆ II Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia na CZĘŚĆ II wyposażenie wraz z montażem i uruchomieniem stanowisk demonstracyjnych w Zespole Szkół Mechanicznych Załącznik Lp. Nazwa przedmiotu zamówienia ilość Istotne

Bardziej szczegółowo

EGZEMPLARZ ARCHIWALNY WZORU UŻYTKOWEGO (12,OPIS OCHRONNY. (19) PL di)62974 B62D 57/02 (2006.01) Dudek Piotr, Włocławek, PL

EGZEMPLARZ ARCHIWALNY WZORU UŻYTKOWEGO (12,OPIS OCHRONNY. (19) PL di)62974 B62D 57/02 (2006.01) Dudek Piotr, Włocławek, PL EGZEMPLARZ ARCHIWALNY RZECZPOSPOLITA POLSKA Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (12,OPIS OCHRONNY WZORU UŻYTKOWEGO (21) Numer zgłoszenia: 114126 (22) Data zgłoszenia: 11.06.2003 (19) PL di)62974

Bardziej szczegółowo

PL 205289 B1 20.09.2004 BUP 19/04. Sosna Edward,Bielsko-Biała,PL 31.03.2010 WUP 03/10 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 205289

PL 205289 B1 20.09.2004 BUP 19/04. Sosna Edward,Bielsko-Biała,PL 31.03.2010 WUP 03/10 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 205289 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 205289 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 359196 (51) Int.Cl. B62D 63/06 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22) Data zgłoszenia: 17.03.2003

Bardziej szczegółowo

Rysunek montażu. Krok 4 Koniec. Krok 2 Krok 2. Krok 3

Rysunek montażu. Krok 4 Koniec. Krok 2 Krok 2. Krok 3 2 3 Rysunek montażu Krok 3 Krok 2 Krok 2 Krok 4 Koniec 4 Montaż York SB-301V Krok 1 Przymocuj przednią (16) i tylną (12) podporę do ramy uŝywając nakrętek (8), podkładek (9) i śrub (10). Krok 2 WłóŜ podporę

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie współczynnika sprężystości sprężyn i ich układów

Wyznaczanie współczynnika sprężystości sprężyn i ich układów Ćwiczenie 63 Wyznaczanie współczynnika sprężystości sprężyn i ich układów 63.1. Zasada ćwiczenia W ćwiczeniu określa się współczynnik sprężystości pojedynczych sprężyn i ich układów, mierząc wydłużenie

Bardziej szczegółowo

11.1. Zale no ć pr dko ci propagacji fali ultrad wi kowej od czasu starzenia

11.1. Zale no ć pr dko ci propagacji fali ultrad wi kowej od czasu starzenia 11. Wyniki bada i ich analiza Na podstawie nieniszcz cych bada ultrad wi kowych kompozytu degradowanego cieplnie i zm czeniowo wyznaczono nast puj ce zale no ci: pr dko ci propagacji fali ultrad wi kowej

Bardziej szczegółowo

Regulamin lodowiska BIAŁY ORLIK przy Zespole Szkół nr 1 w Nowym Dworze Mazowieckim

Regulamin lodowiska BIAŁY ORLIK przy Zespole Szkół nr 1 w Nowym Dworze Mazowieckim Regulamin lodowiska BIAŁY ORLIK przy Zespole Szkół nr 1 w Nowym Dworze Mazowieckim I. Część ogólna 1. Lodowisko jest obiektem sportowym ogólnodostępnym, którego właścicielem jest Miasto Nowy Dwór Mazowiecki,

Bardziej szczegółowo

Demontaż. Uwaga: Regulacja napięcia paska zębatego może być wykonywana tylko przy zimnym silniku.

Demontaż. Uwaga: Regulacja napięcia paska zębatego może być wykonywana tylko przy zimnym silniku. Demontaż Regulacja napięcia paska zębatego może być wykonywana tylko przy zimnym silniku. Zdemontować dźwiękochłonną osłonę silnika wyciągając ją do góry -strzałki-. Odłączyć elastyczny przewód cieczy

Bardziej szczegółowo

Oprogramowanie klawiatury matrycowej i alfanumerycznego wyświetlacza LCD

Oprogramowanie klawiatury matrycowej i alfanumerycznego wyświetlacza LCD Oprogramowanie klawiatury matrycowej i alfanumerycznego wyświetlacza LCD 1. Wprowadzenie DuŜa grupa sterowników mikroprocesorowych wymaga obsługi przycisków, które umoŝliwiają uŝytkownikowi uruchamianie

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Załącznik Nr 2 do uchwały Nr V/33/11 Rady Gminy Wilczyn z dnia 21 lutego 2011 r. w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE NOŚNIKA NARZĘDZI FASTRAC. Fastrac nowej generacji seria 4000

ZASTOSOWANIE NOŚNIKA NARZĘDZI FASTRAC. Fastrac nowej generacji seria 4000 ZASTOSOWANIE NOŚNIKA NARZĘDZI FASTRAC Fastrac nowej generacji seria 4000 Siła w odśnieżaniu Siła w utrzymaniu terenu- koszenie LETNIE UTRZYMANIE DRÓG I POBOCZY Kosiarki- mulczery poboczy, rowów i terenów

Bardziej szczegółowo

DTR.ZL-24-08 APLISENS PRODUKCJA PRZETWORNIKÓW CIŚNIENIA I APARATURY POMIAROWEJ INSTRUKCJA OBSŁUGI (DOKUMENTACJA TECHNICZNO-RUCHOWA)

DTR.ZL-24-08 APLISENS PRODUKCJA PRZETWORNIKÓW CIŚNIENIA I APARATURY POMIAROWEJ INSTRUKCJA OBSŁUGI (DOKUMENTACJA TECHNICZNO-RUCHOWA) DTR.ZL-24-08 APLISENS PRODUKCJA PRZETWORNIKÓW CIŚNIENIA I APARATURY POMIAROWEJ INSTRUKCJA OBSŁUGI (DOKUMENTACJA TECHNICZNO-RUCHOWA) ZASILACZ SIECIOWY TYPU ZL-24-08 WARSZAWA, KWIECIEŃ 2008. APLISENS S.A.,

Bardziej szczegółowo

Samochody ciężarowe z wymiennym nadwoziem

Samochody ciężarowe z wymiennym nadwoziem Informacje ogólne na temat pojazdów z wymiennym nadwoziem Informacje ogólne na temat pojazdów z wymiennym nadwoziem Pojazdy z nadwoziem wymiennym są skrętnie podatne. Pojazdy z nadwoziem wymiennym pozwalają

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO. w Urzędzie Gminy Mściwojów

PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO. w Urzędzie Gminy Mściwojów I. Postanowienia ogólne 1.Cel PROCEDURA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO w Urzędzie Gminy Mściwojów Przeprowadzenie oceny ryzyka zawodowego ma na celu: Załącznik A Zarządzenia oceny ryzyka zawodowego monitorowanie

Bardziej szczegółowo

Przykłady oszczędności energii w aplikacjach napędowych

Przykłady oszczędności energii w aplikacjach napędowych Przykłady oszczędności energii w aplikacjach napędowych Doradca Techniczny: Roman Dziaduch Rev 5058-CO900C Oszczędności energetyczne dla pomp i wentylatorów z użyciem przemienników PowerFlex Rev 5058-CO900C

Bardziej szczegółowo

Badanie bezszczotkowego silnika prądu stałego z magnesami trwałymi (BLDCM)

Badanie bezszczotkowego silnika prądu stałego z magnesami trwałymi (BLDCM) Badanie bezszczotkowego silnika prądu stałego z magnesami trwałymi (BLDCM) Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z budową, zasadą działania oraz sterowaniem bezszczotkowego silnika prądu stałego z magnesami

Bardziej szczegółowo

CYFROWY MIERNIK REZYSTANCJI UZIEMIENIA KRT 1520 INSTRUKCJA OBSŁUGI

CYFROWY MIERNIK REZYSTANCJI UZIEMIENIA KRT 1520 INSTRUKCJA OBSŁUGI CYFROWY MIERNIK REZYSTANCJI UZIEMIENIA KRT 1520 INSTRUKCJA OBSŁUGI Cyfrowy miernik rezystancji uziemienia SPIS TREŚCI 1 WSTĘP...3 2 BEZPIECZEŃSTWO UŻYTKOWANIA...3 3 CECHY UŻYTKOWE...4 4 DANE TECHNICZNE...4

Bardziej szczegółowo

- 70% wg starych zasad i 30% wg nowych zasad dla osób, które. - 55% wg starych zasad i 45% wg nowych zasad dla osób, które

- 70% wg starych zasad i 30% wg nowych zasad dla osób, które. - 55% wg starych zasad i 45% wg nowych zasad dla osób, które Oddział Powiatowy ZNP w Gostyninie Uprawnienia emerytalne nauczycieli po 1 stycznia 2013r. W związku napływającymi pytaniami od nauczycieli do Oddziału Powiatowego ZNP w Gostyninie w sprawie uprawnień

Bardziej szczegółowo

Falowniki. QX3 AGy AVy. Wektorowe przetwornice częstotliwości:

Falowniki. QX3 AGy AVy. Wektorowe przetwornice częstotliwości: Falowniki QX3 AGy AVy Wektorowe przetwornice częstotliwości: QUIX-QX3 ARTDriveG AGy ARTDriveAVy 0,37-5,5 kw 0,75-200 kw 0,75-630 kw do sterowania m. in. obrotów ślimaka plastyfikującego i pompy poprzez

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) NR

ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) NR L 160/8 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 21.6.2012 ROZPORZĄDZENIA ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) NR 523/2012 z dnia 20 czerwca 2012 r. zmieniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr

Bardziej szczegółowo

Szkolenie instruktorów nauki jazdy Postanowienia wstępne

Szkolenie instruktorów nauki jazdy Postanowienia wstępne Załącznik nr 6 do 217 str. 1/5 Brzmienia załącznika: 2009-06-09 Dz.U. 2009, Nr 78, poz. 653 1 2006-01-10 Załącznik 6. Program szkolenia kandydatów na instruktorów i instruktorów nauki jazdy 1 1. Szkolenie

Bardziej szczegółowo

ELEMENTY I UKŁADY PNEUMATYKI I HYDRAULIKI

ELEMENTY I UKŁADY PNEUMATYKI I HYDRAULIKI Ćwiczenie 18 ELEMENTY I UKŁADY PNEUMATYKI I HYDRAULIKI 1. Wstęp W różnego rodzaju maszynach produkcyjnych wyszczególnić można zasadniczo trzy rodzaje napędów: elektryczne, pneumatyczne i hydrauliczne.

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZAPEWNIENIA I POPRAWY JAKOŚCI AUDYTU WEWNĘTRZNEGO

PROGRAM ZAPEWNIENIA I POPRAWY JAKOŚCI AUDYTU WEWNĘTRZNEGO Załącznik nr 4 do Zarządzenia Nr 103/2012 Burmistrza Miasta i Gminy Skawina z dnia 19 czerwca 2012 r. PROGRAM ZAPEWNIENIA I POPRAWY JAKOŚCI AUDYTU WEWNĘTRZNEGO MÓDL SIĘ TAK, JAKBY WSZYSTKO ZALEśAŁO OD

Bardziej szczegółowo

10 % Opracowanie: SPH Credo, tel./fax: 067 214 22 88, www.sphcredo.pl ZESTAW 11

10 % Opracowanie: SPH Credo, tel./fax: 067 214 22 88, www.sphcredo.pl ZESTAW 11 ZESTAW 11 Widząc ten znak kierujący samochodem ciężarowym jest ostrzegany o: A - zbliżaniu się do mostu zwodzonego, B - znacznym wzniesieniu drogi, C - nisko przelatujących samolotach. A - przejeżdża przed

Bardziej szczegółowo

NAJWAŻNIEJSZE ZALETY LAMP DIODOWYCH

NAJWAŻNIEJSZE ZALETY LAMP DIODOWYCH NAJWAŻNIEJSZE ZALETY LAMP DIODOWYCH Pozwalają zaoszczędzić do 80% energii elektrycznej i więcej! Strumień światła zachowuje 100% jakości w okresie eksploatacji nawet do 50.000 do 70.000 h tj. w okresie

Bardziej szczegółowo

Rodzaj środka technicznego. Stan techniczny obiektu. Opis działania, przeznaczenie środka technicznego. Podstawa metodologiczna wyceny.

Rodzaj środka technicznego. Stan techniczny obiektu. Opis działania, przeznaczenie środka technicznego. Podstawa metodologiczna wyceny. UWAGA: DEKRA - Centrala 02-284 Warszawa, al. Krakowska 2A tel. (022) 577 36 13, faks (022) 577 36 36 Rzeczoznawca: Grzegorz Charko Ze względu na przeznaczenie dokumentu usunięto w nim wszelkie informacje

Bardziej szczegółowo

Automatyka. Etymologicznie automatyka pochodzi od grec.

Automatyka. Etymologicznie automatyka pochodzi od grec. Automatyka Etymologicznie automatyka pochodzi od grec. : samoczynny. Automatyka to: dyscyplina naukowa zajmująca się podstawami teoretycznymi, dział techniki zajmujący się praktyczną realizacją urządzeń

Bardziej szczegółowo

Zobacz to na własne oczy. Przyszłość już tu jest dzięki rozwiązaniu Cisco TelePresence.

Zobacz to na własne oczy. Przyszłość już tu jest dzięki rozwiązaniu Cisco TelePresence. Informacje dla kadry zarządzającej Zobacz to na własne oczy. Przyszłość już tu jest dzięki rozwiązaniu Cisco TelePresence. 2010 Cisco i/lub firmy powiązane. Wszelkie prawa zastrzeżone. Ten dokument zawiera

Bardziej szczegółowo

Pojazd podstawowy AT. łączników w automatycznych. Wymaganie to nie dotyczy następuj. łączników. w: - od akumulatora do układu zimnego startu i wyłą

Pojazd podstawowy AT. łączników w automatycznych. Wymaganie to nie dotyczy następuj. łączników. w: - od akumulatora do układu zimnego startu i wyłą POJAZD AT Średnice przewodów w powinny być na tyle duże, aby nie dochodziło o do ich przegrzewania. Przewody powinny być należycie izolowane. Wszystkie obwody elektryczne powinny być zabezpieczone za pomocą

Bardziej szczegółowo

PL 215455 B1. PRZEMYSŁOWY INSTYTUT MOTORYZACJI, Warszawa, PL 25.05.2009 BUP 11/09

PL 215455 B1. PRZEMYSŁOWY INSTYTUT MOTORYZACJI, Warszawa, PL 25.05.2009 BUP 11/09 PL 215455 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 215455 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 383749 (51) Int.Cl. B62M 23/02 (2006.01) B62M 6/60 (2010.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej

Bardziej szczegółowo

Budowa systemów komputerowych

Budowa systemów komputerowych Budowa systemów komputerowych dr hab. inż. Krzysztof Patan, prof. PWSZ Instytut Politechniczny Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Głogowie k.patan@issi.uz.zgora.pl Współczesny system komputerowy System

Bardziej szczegółowo

ELEKTROTRZYMACZE KARTA KATALOGOWA

ELEKTROTRZYMACZE KARTA KATALOGOWA ELEKTROTRZYMACZE W wielu budynkach, zgodnie z przepisami ochrony przeciwpożarowej, istnieje konieczność wydzielenia stref ppoż. oraz podziału korytarzy ewakuacyjnych na odcinki krótsze niż 50m. Z reguły

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE Nr 337/2014 Wójta Gminy Walim z dnia 20 stycznia 2014r.

ZARZĄDZENIE Nr 337/2014 Wójta Gminy Walim z dnia 20 stycznia 2014r. ZARZĄDZENIE Nr 337/2014 Wójta Gminy Walim z dnia 20 stycznia 2014r. w sprawie ustalenia normy zuŝycia oleju napędowego oraz zasad korzystania i uŝywania pojazdów eksploatowanych przez Gminę Walim Na podstawie

Bardziej szczegółowo

OCENA TECHNICZNA nr: CITROEN NEMO WY5661E Rzeczoznawca : Zespół Rzeczoznawców Autopol Określenie wartości rynkowej pojazdu Dane: [D] XI-2012

OCENA TECHNICZNA nr: CITROEN NEMO WY5661E Rzeczoznawca : Zespół Rzeczoznawców Autopol Określenie wartości rynkowej pojazdu Dane: [D] XI-2012 z dnia: 2012/11/13 OCENA TECHNICZNA nr: Rzeczoznawca : Zespół Rzeczoznawców Autopol Zadanie: Określenie wartości rynkowej pojazdu Dane: [D] XI-2012 DANE IDENTYFIKACYJNE POJAZDU Marka: CITROËN Model pojazdu:

Bardziej szczegółowo

Metrologia cieplna i przepływowa

Metrologia cieplna i przepływowa Metrologia cieplna i przepływowa Systemy, Maszyny i Urządzenia Energetyczne, I rok mgr Pomiar małych ciśnień Instrukcja do ćwiczenia Katedra Systemów Energetycznych i Urządzeń Ochrony Środowiska AGH Kraków

Bardziej szczegółowo

zaprasza do składania ofert na zakup samochodu dostawczego na potrzeby tworzonego przedszkola i do innych usług.

zaprasza do składania ofert na zakup samochodu dostawczego na potrzeby tworzonego przedszkola i do innych usług. Lubań dn. 25.07.2011 r. ZAPYTANIE OFERTOWE na projekt współfinansowany przez Unie Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz z budżetu państwa w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

PREFABRYKOWANE STUDNIE OPUSZCZANE Z ŻELBETU ŚREDNICACH NOMINALNYCH DN1500, DN2000, DN2500, DN3200 wg EN 1917 i DIN V 4034-1

PREFABRYKOWANE STUDNIE OPUSZCZANE Z ŻELBETU ŚREDNICACH NOMINALNYCH DN1500, DN2000, DN2500, DN3200 wg EN 1917 i DIN V 4034-1 PREFABRYKOWANE STUDNIE OPUSZCZANE Z ŻELBETU ŚREDNICACH NOMINALNYCH DN1500, DN2000, DN2500, DN3200 wg EN 1917 i DIN V 4034-1 DO UKŁADANIA RUROCIĄGÓW TECHNIKAMI BEZWYKOPOWYMI 1. Rodzaje konstrukcji 1.1.

Bardziej szczegółowo

D - 05.03.11 FREZOWANIE NAWIERZCHNI ASFALTOWYCH NA ZIMNO 1. WST P... 2 2. MATERIA Y... 2 3. SPRZ T... 2 4. TRANSPORT... 3 5. WYKONANIE ROBÓT...

D - 05.03.11 FREZOWANIE NAWIERZCHNI ASFALTOWYCH NA ZIMNO 1. WST P... 2 2. MATERIA Y... 2 3. SPRZ T... 2 4. TRANSPORT... 3 5. WYKONANIE ROBÓT... D - 05.03.11 FREZOWANIE NAWIERZCHNI ASFALTOWYCH NA ZIMNO SPIS TRE CI 1. WST P... 2 2. MATERIA Y... 2 3. SPRZ T... 2 4. TRANSPORT... 3 5. WYKONANIE ROBÓT... 3 6. KONTROLA JAKO CI ROBÓT... 4 7. OBMIAR ROBÓT...

Bardziej szczegółowo

Spis zawartości Lp. Str. Zastosowanie Budowa wzmacniacza RS485 Dane techniczne Schemat elektryczny

Spis zawartości Lp. Str. Zastosowanie Budowa wzmacniacza RS485 Dane techniczne Schemat elektryczny Spis zawartości Lp. Str. 1. Zastosowanie 2 2. Budowa wzmacniacza RS485 3 3. Dane techniczne 4 4. Schemat elektryczny 5 5. Konfiguracja sieci z wykorzystaniem wzmacniacza RS485 6 6. Montaż i demontaż wzmacniacza

Bardziej szczegółowo

( 5 4 ) Sposób i urządzenie do sterowania dźwigiem, zwłaszcza towarowym,

( 5 4 ) Sposób i urządzenie do sterowania dźwigiem, zwłaszcza towarowym, RZECZPOSPOLITA PO LSK A Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 183665 (21) Numer zgłoszenia: 322262 (22) Data zgłoszenia: 24.09.1997 (13) B1 (51) IntCl7 B66B 1/32 (

Bardziej szczegółowo

Udoskonalona wentylacja komory suszenia

Udoskonalona wentylacja komory suszenia Udoskonalona wentylacja komory suszenia Komora suszenia Kratka wentylacyjna Zalety: Szybkie usuwanie wilgoci z przestrzeni nad próbką Ograniczenie emisji ciepła z komory suszenia do modułu wagowego W znacznym

Bardziej szczegółowo

MANEWRY NA DRODZE WŁĄCZANIE SIĘ DO RUCHU

MANEWRY NA DRODZE WŁĄCZANIE SIĘ DO RUCHU MANEWRY NA DRODZE Poruszając się rowerem po drogach napotykasz na innych uczestników ruchu drogowego - pieszych i poruszających się różnymi pojazdami. Czasem możesz natknąć się na nieruchomą przeszkodę.

Bardziej szczegółowo

Prezentacja Systemu PDR

Prezentacja Systemu PDR Prezentacja Systemu PDR / Paintless Dent System / 14-15.02.2013 Prowadzący: MOTOTECHNIKA Mieczysław Pamuła 14-15.02.2013 Historia Technologia PDR narodziła się w latach 40 tych minionego wieku w zakładach

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W PILE INSTYTUT POLITECHNICZNY. Zakład Budowy i Eksploatacji Maszyn PRACOWNIA TERMODYNAMIKI TECHNICZNEJ INSTRUKCJA

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W PILE INSTYTUT POLITECHNICZNY. Zakład Budowy i Eksploatacji Maszyn PRACOWNIA TERMODYNAMIKI TECHNICZNEJ INSTRUKCJA PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W PILE INSTYTUT POLITECHNICZNY Zakład Budowy i Eksploatacji Maszyn PRACOWNIA TERMODYNAMIKI TECHNICZNEJ INSTRUKCJA Temat ćwiczenia: POMIAR CIŚNIENIA SPRĘŻANIA SILNIKA SPALINOWEGO.

Bardziej szczegółowo

ZMYWARKI FRANKE DO ZABUDOWY

ZMYWARKI FRANKE DO ZABUDOWY 100 ZMYWARKI FRANKE DO ZABUDOWY 60 CM FDW 612 HL 3A 104 FDW 614 DTS 3B A++ 104 40 CM FDW 410 DH 3A 105 ZMYWARKI DO ZABUDOWY 101 ZMYWARKI FRANKE TWÓJ WYBÓR NAJLEPSZE PARAMETRY KLASA EFEKTYWNOŚCI Zmywanie

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. 1) (tekst jednolity)

USTAWA. z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. 1) (tekst jednolity) Dz.U.98.21.94 1998.09.01 zm. Dz.U.98.113.717 art. 5 1999.01.01 zm. Dz.U.98.106.668 art. 31 2000.01.01 zm. Dz.U.99.99.1152 art. 1 2000.04.06 zm. Dz.U.00.19.239 art. 2 2001.01.01 zm. Dz.U.00.43.489 art.

Bardziej szczegółowo

Gazowa pompa ciepła firmy Panasonic

Gazowa pompa ciepła firmy Panasonic Gazowa pompa ciepła firmy Panasonic Gazowa pompa ciepła różni się od pompy ciepła zasilanej energią elektryczną tym, że jej kompresor napędzany jest przez silnik gazowy. Agregat GHP (gazowej pompy ciepła)

Bardziej szczegółowo

Prezentacja dotycząca sytuacji kobiet w regionie Kalabria (Włochy)

Prezentacja dotycząca sytuacji kobiet w regionie Kalabria (Włochy) Prezentacja dotycząca sytuacji kobiet w regionie Kalabria (Włochy) Położone w głębi lądu obszary Kalabrii znacznie się wyludniają. Zjawisko to dotyczy całego regionu. Do lat 50. XX wieku przyrost naturalny

Bardziej szczegółowo

a) Serwis BMW i MINI - Przedsiębiorstwo Handlowe Smorawiński i Spółka Wojciech

a) Serwis BMW i MINI - Przedsiębiorstwo Handlowe Smorawiński i Spółka Wojciech REGULAMIN USŁUGI DOOR TO DOOR Usługa realizowana jest przez Przedsiębiorstwo Handlowe Smorawiński i Spółka Wojciech Smorawiński i Andrzej Smorawiński spółkę jawną z siedzibą w Poznaniu, ul. Obornicka 235,

Bardziej szczegółowo

Politechnika Warszawska Wydział Matematyki i Nauk Informacyjnych ul. Koszykowa 75, 00-662 Warszawa

Politechnika Warszawska Wydział Matematyki i Nauk Informacyjnych ul. Koszykowa 75, 00-662 Warszawa Zamawiający: Wydział Matematyki i Nauk Informacyjnych Politechniki Warszawskiej 00-662 Warszawa, ul. Koszykowa 75 Przedmiot zamówienia: Produkcja Interaktywnej gry matematycznej Nr postępowania: WMiNI-39/44/AM/13

Bardziej szczegółowo

PL 217812 B1. AKADEMIA GÓRNICZO-HUTNICZA IM. STANISŁAWA STASZICA W KRAKOWIE, Kraków, PL 04.06.2012 BUP 12/12

PL 217812 B1. AKADEMIA GÓRNICZO-HUTNICZA IM. STANISŁAWA STASZICA W KRAKOWIE, Kraków, PL 04.06.2012 BUP 12/12 PL 217812 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 217812 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 393051 (51) Int.Cl. F16C 17/03 (2006.01) F16C 17/06 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

ZAKRES OBOWIĄZKÓW I UPRAWNIEŃ PRACODAWCY, PRACOWNIKÓW ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ZAKŁADU PRACY

ZAKRES OBOWIĄZKÓW I UPRAWNIEŃ PRACODAWCY, PRACOWNIKÓW ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ZAKŁADU PRACY ZAKRES OBOWIĄZKÓW I UPRAWNIEŃ PRACODAWCY, PRACOWNIKÓW ORAZ POSZCZEGÓLNYCH JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH ZAKŁADU PRACY Szkolenia bhp w firmie szkolenie wstępne ogólne 8 Obowiązki pracodawcy Podstawowy obowiązek

Bardziej szczegółowo

Ogólna charakterystyka kontraktów terminowych

Ogólna charakterystyka kontraktów terminowych Jesteś tu: Bossa.pl Kurs giełdowy - Część 10 Ogólna charakterystyka kontraktów terminowych Kontrakt terminowy jest umową pomiędzy dwiema stronami, z których jedna zobowiązuje się do nabycia a druga do

Bardziej szczegółowo

Projekt MES. Wykonali: Lidia Orkowska Mateusz Wróbel Adam Wysocki WBMIZ, MIBM, IMe

Projekt MES. Wykonali: Lidia Orkowska Mateusz Wróbel Adam Wysocki WBMIZ, MIBM, IMe Projekt MES Wykonali: Lidia Orkowska Mateusz Wróbel Adam Wysocki WBMIZ, MIBM, IMe 1. Ugięcie wieszaka pod wpływem przyłożonego obciążenia 1.1. Wstęp Analizie poddane zostało ugięcie wieszaka na ubrania

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne systemy regulacji wydajności spręŝarek chłodniczych: tłokowych, śrubowych i spiralnych. Część 1. Autor: Marek Kwiatkowski

Nowoczesne systemy regulacji wydajności spręŝarek chłodniczych: tłokowych, śrubowych i spiralnych. Część 1. Autor: Marek Kwiatkowski Nowoczesne systemy regulacji wydajności spręŝarek chłodniczych: tłokowych, śrubowych i spiralnych. Część 1 Autor: Marek Kwiatkowski Spis treści: 1. Przyczyny stosowania regulacji wydajności spręŝarki 2.

Bardziej szczegółowo

Opis modułu analitycznego do śledzenia rotacji towaru oraz planowania dostaw dla programu WF-Mag dla Windows.

Opis modułu analitycznego do śledzenia rotacji towaru oraz planowania dostaw dla programu WF-Mag dla Windows. Opis modułu analitycznego do śledzenia rotacji towaru oraz planowania dostaw dla programu WF-Mag dla Windows. Zadaniem modułu jest wspomaganie zarządzania magazynem wg. algorytmu just in time, czyli planowanie

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA

OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Monitoring zanieczyszczenia wód i powietrza w obrębie zabudowy mieszkaniowej w km 286+370 autostrady A2 po stronie południowej w Złotogórskim Obszarze Chronionego Krajobrazu

Bardziej szczegółowo

I B. EFEKT FOTOWOLTAICZNY. BATERIA SŁONECZNA

I B. EFEKT FOTOWOLTAICZNY. BATERIA SŁONECZNA 1 OPTOELEKTRONKA B. EFEKT FOTOWOLTACZNY. BATERA SŁONECZNA Cel ćwiczenia: 1.Zbadanie zależności otoprądu zwarcia i otonapięcia zwarcia od natężenia oświetlenia. 2. Wyznaczenie sprawności energetycznej baterii

Bardziej szczegółowo

Projektowanie bazy danych

Projektowanie bazy danych Projektowanie bazy danych Pierwszą fazą tworzenia projektu bazy danych jest postawienie definicji celu, założeo wstępnych i określenie podstawowych funkcji aplikacji. Każda baza danych jest projektowana

Bardziej szczegółowo

Pilarki przenośne budowa i eksploatacja

Pilarki przenośne budowa i eksploatacja Pilarki przenośne budowa i eksploatacja Spis treści Przedmowa do wydania drugiego Przedmowa do wydania pierwszego Część l BUDOWA PILAREK - autorzy: Jerzy Więsik, Krzysztof Wójcik 1. Wstęp 1.1. Zastosowanie

Bardziej szczegółowo

Nowe głowice Hunter - DSP 700

Nowe głowice Hunter - DSP 700 Nowe głowice Hunter - DSP 700 Fot. Wimad, archiwum Nowy model głowicy DSP 700 (z prawej) w porównaniu z głowicą aktywną DSP 500 produkowaną obecnie Firma Hunter zaprezentowała nową koncepcję głowic aktywnych

Bardziej szczegółowo

Od redakcji. Symbolem oznaczono zadania wykraczające poza zakres materiału omówionego w podręczniku Fizyka z plusem cz. 2.

Od redakcji. Symbolem oznaczono zadania wykraczające poza zakres materiału omówionego w podręczniku Fizyka z plusem cz. 2. Od redakcji Niniejszy zbiór zadań powstał z myślą o tych wszystkich, dla których rozwiązanie zadania z fizyki nie polega wyłącznie na mechanicznym przekształceniu wzorów i podstawieniu do nich danych.

Bardziej szczegółowo

digilux 1.0 I N S T R U K C J A O B S Ł U G I

digilux 1.0 I N S T R U K C J A O B S Ł U G I digilux 1.0 I N S T R U K C J A O B S Ł U G I Rabbit Sp. z o.o. ul. Wyb. Wyspiańskiego 19, PL 50-370 Wrocław tel./fax: +4871 328 5065 e-mail: rabbit@rabbit.pl, http: www.rabbit.pl Rabbit @ 2008 Drogi Kliencie!

Bardziej szczegółowo

Sterowanie maszyn i urządzeń

Sterowanie maszyn i urządzeń Sterowanie maszyn i urządzeń Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Sterowanie objętościowe Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie zasad sterowania objętościowego oraz wyznaczenie chłonności jednostkowej

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 29 lutego 2016 r. Poz. 251 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY I BUDOWNICTWA 1) z dnia 10 lutego 2016 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie

Bardziej szczegółowo

RZECZPOSPOLITA POLSKA. Prezydent Miasta na Prawach Powiatu Zarząd Powiatu. wszystkie

RZECZPOSPOLITA POLSKA. Prezydent Miasta na Prawach Powiatu Zarząd Powiatu. wszystkie RZECZPOSPOLITA POLSKA Warszawa, dnia 11 lutego 2011 r. MINISTER FINANSÓW ST4-4820/109/2011 Prezydent Miasta na Prawach Powiatu Zarząd Powiatu wszystkie Zgodnie z art. 33 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada

Bardziej szczegółowo

3. BADA IE WYDAJ OŚCI SPRĘŻARKI TŁOKOWEJ

3. BADA IE WYDAJ OŚCI SPRĘŻARKI TŁOKOWEJ 1.Wprowadzenie 3. BADA IE WYDAJ OŚCI SPRĘŻARKI TŁOKOWEJ Sprężarka jest podstawowym przykładem otwartego układu termodynamicznego. Jej zadaniem jest między innymi podwyższenie ciśnienia gazu w celu: uzyskanie

Bardziej szczegółowo

VinCent Office. Moduł Drukarki Fiskalnej

VinCent Office. Moduł Drukarki Fiskalnej VinCent Office Moduł Drukarki Fiskalnej Wystawienie paragonu. Dla paragonów definiujemy nowy dokument sprzedaży. Ustawiamy dla niego parametry jak podano na poniższym rysunku. W opcjach mamy możliwość

Bardziej szczegółowo

40. Międzynarodowa Olimpiada Fizyczna Meksyk, 12-19 lipca 2009 r. ZADANIE TEORETYCZNE 2 CHŁODZENIE LASEROWE I MELASA OPTYCZNA

40. Międzynarodowa Olimpiada Fizyczna Meksyk, 12-19 lipca 2009 r. ZADANIE TEORETYCZNE 2 CHŁODZENIE LASEROWE I MELASA OPTYCZNA ZADANIE TEORETYCZNE 2 CHŁODZENIE LASEROWE I MELASA OPTYCZNA Celem tego zadania jest podanie prostej teorii, która tłumaczy tak zwane chłodzenie laserowe i zjawisko melasy optycznej. Chodzi tu o chłodzenia

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI TERMOMETR CYFROWY TES-1312A

INSTRUKCJA OBSŁUGI TERMOMETR CYFROWY TES-1312A INSTRUKCJA OBSŁUGI TERMOMETR CYFROWY TES-1312A PRZEDSIĘBIORSTWO AUTOMATYZACJI I POMIARÓW INTROL Sp. z o.o. ul. Kościuszki 112, 40-519 Katowice tel. 032/ 205 33 44, 78 90 056, fax 032/ 205 33 77 e-mail:

Bardziej szczegółowo

Przetwornik temperatury TxBlock-USB

Przetwornik temperatury TxBlock-USB Przetwornik temperatury TxBlock-USB Wydanie LS 1/01 Opis TxBlock USB jest uniwersalnym przetwornikiem temperatury z wyjściem 0 ma do przeznaczonym do montażu głowicowego. Zasilany jest przez pętlę prądową.

Bardziej szczegółowo

Liczba stron: 3. Prosimy o niezwłoczne potwierdzenie faktu otrzymania niniejszego pisma.

Liczba stron: 3. Prosimy o niezwłoczne potwierdzenie faktu otrzymania niniejszego pisma. Dotyczy: Zamówienia publicznego nr PN/4/2014, którego przedmiotem jest Zakup energii elektrycznej dla obiektów Ośrodka Sportu i Rekreacji m. st. Warszawy w Dzielnicy Ursus. Liczba stron: 3 Prosimy o niezwłoczne

Bardziej szczegółowo

Standardowe tolerancje wymiarowe WWW.ALBATROS-ALUMINIUM.COM

Standardowe tolerancje wymiarowe WWW.ALBATROS-ALUMINIUM.COM Standardowe tolerancje wymiarowe WWW.ALBATROSALUMINIUM.COM Tolerancje standardowe gwarantowane przez Albatros Aluminium obowiązują dla wymiarów co do których nie dokonano innych uzgodnień podczas potwierdzania

Bardziej szczegółowo

SUPPORTING EQUIPMENT. LoopMaster EL650 D000056556/PL/B 1(10) PRODUCT DESCRIPTION LOOPMASTER EL650

SUPPORTING EQUIPMENT. LoopMaster EL650 D000056556/PL/B 1(10) PRODUCT DESCRIPTION LOOPMASTER EL650 1(10) SUPPORTING EQUIPMENT LoopMaster EL650 Słowa kluczowe: LoopMaster, płyty kanałowe, stropy sprężone, ściany, pętle transportowe 2(10) Zawartość: strona 1. Wprowadzenie... 3 1.1. Zalety... 4 1.2. Dane

Bardziej szczegółowo

DECYZJA w sprawie czasowego zaprzestania działalności

DECYZJA w sprawie czasowego zaprzestania działalności WOJEWODA ŁÓDZKI ZK-III.9611.15.2015 Łódź, dnia 17 czerwca 2015 r. DECYZJA w sprawie czasowego zaprzestania działalności Na podstawie art. 34 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 33/2015 WÓJTA GMINY POKRZYWNICA. z dnia 13 sierpnia 2015 r.

ZARZĄDZENIE NR 33/2015 WÓJTA GMINY POKRZYWNICA. z dnia 13 sierpnia 2015 r. ZARZĄDZENIE NR 33/2015 A GMINY POKRZYWNICA w sprawie powołania komisji do ustalenia norm zużycia paliwa w samochodzie strażackim marki Renault Midliner S160 będącego w dyspozycji Ochotniczej Straży Pożarnej

Bardziej szczegółowo

Wybrane programy profilaktyczne

Wybrane programy profilaktyczne Wybrane programy profilaktyczne Szkolna interwencja profilaktyczna Szkolna interwencja profilaktyczna Program wczesnej interwencji Profilaktyka selektywna Program adresowany do szkół Opracowanie programu

Bardziej szczegółowo

Komentarz technik dróg i mostów kolejowych 311[06]-01 Czerwiec 2009

Komentarz technik dróg i mostów kolejowych 311[06]-01 Czerwiec 2009 Strona 1 z 14 Strona 2 z 14 Strona 3 z 14 Strona 4 z 14 Strona 5 z 14 Strona 6 z 14 Uwagi ogólne Egzamin praktyczny w zawodzie technik dróg i mostów kolejowych zdawały wyłącznie osoby w wieku wskazującym

Bardziej szczegółowo

Wymiana nawierzchni chodników oraz dróg dojazdowych wokół budynku, rozbiórka i ponowny montaż prefabrykowanego muru oporowego

Wymiana nawierzchni chodników oraz dróg dojazdowych wokół budynku, rozbiórka i ponowny montaż prefabrykowanego muru oporowego Istotne postanowienia umowy ------------------------------------------------- W dniu. r w Jastrzębiu Zdroju pomiędzy ZLO dla Dzieci BETLEJEM zwanym dalej Zamawiającym w imieniu którego działa s. Jadwiga

Bardziej szczegółowo

POSTĘP TECHNOLOGICZNY A STRUKTURA CZASU PRACY, KOSZTY I EFEKTYWNOŚĆ NAKŁADÓW W TRANSPORCIE WARZYW

POSTĘP TECHNOLOGICZNY A STRUKTURA CZASU PRACY, KOSZTY I EFEKTYWNOŚĆ NAKŁADÓW W TRANSPORCIE WARZYW InŜynieria Rolnicza 11/2006 Stanisław Kokoszka, Sylwester Tabor Katedra InŜynierii Rolniczej i Informatyki Akademia Rolnicza w Krakowie POSTĘP TECHNOLOGICZNY A STRUKTURA CZASU PRACY, KOSZTY I EFEKTYWNOŚĆ

Bardziej szczegółowo

Nadzór nad systemami zarządzania w transporcie kolejowym

Nadzór nad systemami zarządzania w transporcie kolejowym Nadzór nad systemami zarządzania w transporcie kolejowym W ciągu ostatnich lat Prezes Urzędu Transportu Kolejowego zintensyfikował działania nadzorcze w zakresie bezpieczeństwa ruchu kolejowego w Polsce,

Bardziej szczegółowo

Linc Polska Sp. z o.o. ul. Hallera 6-8 60-104 Poznań. tel. +61 839 19 00 fax +61 839 22 78 e-mail: info@linc.pl

Linc Polska Sp. z o.o. ul. Hallera 6-8 60-104 Poznań. tel. +61 839 19 00 fax +61 839 22 78 e-mail: info@linc.pl Wykrywanie ruchu obiektów i ludzi Filtrowanie kierunku ruchu Szybka, prosta konfiguracja Niezawodne wyniki, nawet podczas zdarzeń z dużym wpływem środowiska zewnętrznego Linc Polska Sp. z o.o. ul. Hallera

Bardziej szczegółowo

Zwory elektromagnetyczne najwyższej jakości

Zwory elektromagnetyczne najwyższej jakości EM Zwory elektromagnetyczne najwyższej jakości ZWORA ELEKTROMAGNETYCZNA TYPU EM BEZPIECZNE I FUNKCJONALNE ROZWIĄZANIE DO ZAMYKANIA DRZWI Rozwiązanie pasujące do wszystkich drzwi Zwory elektromagnetyczne

Bardziej szczegółowo