Turystyka bilans sektora

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Turystyka bilans sektora"

Transkrypt

1 3(40)2013 czerwiec ISSN w numerze: Doskonalimy jakość usług w samorządach 8 Małopolski Festiwal Innowacji 9 Raport o ochronie powietrza 12 Strategia Rozwoju Powiatu Krakowskiego na lata Okiem eksperta 16 zadania samorządu lokalnego i sektora prywatnego dla rozwoju turystyki Starostwo Powiatowe w Nowym Sączu, Gmina Skrzyszów i Gmina Miasto Nowy Targ to laureaci 6. edycji konkursu Małopolskie Wektory Współpracy Str. 7 słowo od wydawcy: Szanowni Państwo, Nadchodzący okres wakacji i wypoczynku dobrze koresponduje z tematem przewodnim tego numeru kwartalnika Na Szlaku. Jest nim turystyka i rekreacja. Nie piszemy tu jednak o atrakcjach turystycznych poszczególnych miejscowości w Małopolsce. Staramy się pokazać zagadnienia turystyki widziane z perspektywy Ministerstwa Sportu i Turystyki, władz regionu i organizacji turystycznych. Wszystko to zaś w taki sposób, by każdy z samorządów mógł skonfrontować swoje dokonania z założeniami szerszej polityki. Tradycyjnie też staramy się pokazać, jakie środki przewidywane są w nowej perspektywie inansowej Unii Europejskiej na tę sferę aktywności. W naszej stałej rubryce okiem eksperta Bronisław Walas także pisze o zadaniach samorządu lokalnego i irm prywatnych, podejmowanych dla rozwoju turystyki. Zachęcam Państwa do zapoznania się z wynikami 6 edycji konkursu Małopolskie Wektory współpracy. Jak zwykle prezentujemy także wybrane przedsięwzięcia, aktualnie realizowane w MISTiA. Wśród nich, chciałbym szczególnie zwrócić Państwa uwagę na 3 projekty, których celem jest doskonalenie jakości usług w samorządach piętnastu gmin, oraz konferencję, podczas której zaprezentowaliśmy raport zawierający między innymi wyniki naszych badań dotyczących potrzeby ochrony powietrza w Małopolsce. W związku z nadchodzącym czasem urlopów wszystkim, którzy planują wypoczynek życzę oderwania się od codziennych obowiązków i naładowania akumulatorów na kolejny rok pracy. Pozostałym tym, którzy muszą pracować życzę sił do sprostania obowiązkom i niezazdroszczenia wypoczywającym kolegom. Dla Państwa też nadejdzie czas urlopu Janusz Olesiński Dyrektor FRDL MISTiA Widziane z Warszawy Turystyka bilans sektora Turystyka stanowi dziś jedną z najszybciej rozwijających się gałęzi gospodarki na świecie notując stały, nieprzerwany wzrost zarówno w zakresie liczby turystów, jak i wpływów z turystyki. W roku 2012 odnotowaliśmy rekordową liczbę międzynarodowych przyjazdów turystycznych w świecie, która wyniosła miliard. Udział sektora turystyki w unijnym PKB to ok. 5%. To także prawie 18 mln miejsc pracy, co stanowi ponad 8,5% siły roboczej. W Polsce w 2012 roku udział gospodarki turystycznej w PKB wyniósł 6%. Znaczenie turystyki przejawia się w wysokiej zdolności do generowania nowych miejsc pracy, podnoszenia jakości życia lokalnych społeczności, podwyższania konkurencyjności regionów. Ponadto eksport usług turystycznych wpływa korzystnie na bilans płatniczy kraju oraz wyzwala redystrybucję dochodów z regionów bogatszych do biedniejszych. Turystyka przyczynia się do odkrywania najcenniejszych zasobów kulturowych i środowiskowych, których eksponowanie poprawia wewnętrzny i zewnętrzny wizerunek kraju, regionów oraz miejscowości. Jest też klamrą spinającą regiony, łączącą obszary miejskie z wiejskimi, aktywizującą wieś, wzmacniającą pozycję ośrodków metropolitalnych, dziedziną przyczyniającą się do rewitalizacji obszarów zdegradowanych. Buduje ona także poczucie świadomości społeczności lokalnych i regionalnych, powoduje dumę z miejsca zamieszkania, kreuje dbałość o estetykę i środowisko przyrodnicze, przyczynia się do pielęgnowania tradycji lokalnych i regionalnych. Jest jednym z fundamentów kreowania odpowiedniego wizerunku kraju i regionów jako miejsc o wysokiej atrakcyjności życia oraz atrakcyjności inwestycyjnej. Poprzez tworzenie systemu współpracy Polska Organizacja Turystyczna Regionalne Organizacje Turystyczne Lokalne Organizacje Turystyczne realizowana jest polityka turystyczna we współpracy z regionami, w tym współpraca w zakresie podnoszenia konkurencyjności polskiej oferty turystycznej (certyfikaty za najlepsze produkty turystyczne, Konkurs na Najlepszą Destynację Turystyczną EDEN, zintegrowany system informacji turystycznej). Regionalne Organizacje Turystyczne odgrywają bardzo istotną rolę w zakresie realizacji działań o charakterze promocyjnym zgodnie z zasadą: promując region promujesz całą Polskę. Turystyka odgrywa ważną rolę w rozwoju zarówno danego kraju, jak i regionów, województw, powiatów, gmin, miast i miejscowości. O znaczeniu turystyki dla danego obszaru może świadczyć wyposażenie w infrastrukturę turystyczną, która stwarza warunki do rozwoju turystyki, co powoduje rozwój innych usług i sfery produkcji, nie związanych bezpośrednio z sektorem turystycznym. Atrakcyjny wizerunek regionów to atrakcyjny wizerunek kraju. Katarzyna Sobierajska Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Sportu i Turystyki

2 Turystyczna Małopolska Rozwój turystyki w Małopolsce Dzięki swoim walorom turystycznym, zabytkom, krajobrazom i bogatej tradycji Małopolska jest jednym z najbardziej atrakcyjnych regionów Polski. Mamy ogromny potencjał turystyczny i możliwość stworzenia ciekawej oferty dla każdego, kto chce spędzać w Małopolsce swój wolny czas. Marek Sowa Marszałek Województwa Małopolskiego Turystyka jest istotnym elementem kreowania atrakcyjnej i dobrze kojarzonej marki regionu. Obserwujemy dynamiczny rozwój turystyki aktywnej i specjalistycznej, dlatego chcemy stworzyć zintegrowaną sieć ścieżek biegowych, szlaków rowerowych i tras narciarskich. Intensywnie angażujemy się w rozwój turystyki biznesowej oraz turystyki na obszarach wiejskich. Jednym z priorytetów rozwoju turystyki w naszym regionie jest agroturystyka. Już teraz jesteśmy potęgą, jeśli chodzi o liczbę gospodarstw agroturystycznych województwo małopolskie ma ich najwięcej w kraju. Chcemy przekonać turystów, a także samych Małopolan, do korzystania z uroków małopolskiej wsi i łączenia wypoczynku z dala od miejskiego zgiełku ze zwiedzaniem atrakcji turystycznych. To właśnie dla nich, jako pierwsi w Polsce, stworzyliśmy szlaki tematyczne, gdzie każdy znajdzie coś dla siebie: rodziny z dziećmi, miłośnicy wycieczek rowerowych, wypadów nad wodę czy do lasu na grzyby. Polska wieś to również niepowtarzalne produkty i smaki. Szlak turystyczny Małopolska Wieś Pachnąca Ziołami powstał właśnie dla miłośników zdrowej, regionalnej kuchni i znalazł się w gronie najlepszych produktów turystycznych, którym przyznano certyfikaty Polskiej Organizacji Turystycznej. Możemy też pochwalić się wzrostem rozwoju produktów turystyki kulturowej. Małopolska to szlaki dziedzictwa kulturowego, a najlepszym przykładem jest tu Szlak Architektury Drewnianej. Dzięki wsparciu z budżetu Województwa Małopolskiego oraz Programowi Konserwator w latach otwarto dla zwiedzających w sumie ponad 280 obiektów w ramach Otwartego Szlaku Architektury Drewnianej. Nasz region przyciąga do siebie miliony turystów rocznie. W ubiegłym roku Małopolskę odwiedziło ponad 12 milionów turystów to o 2% więcej niż rok wcześniej. Cieszy również fakt, że badania ruchu turystycznego wykazują od lat stały wzrost liczby osób, które do nas przyjeżdżają. To dowodzi, że obrany przez samorząd województwa kierunek działań, podejmowanych w celu zwiększenia atrakcyjności regionu i oferty produktów turystycznych, przynosi rezultaty. Nie bez znaczenia jest także wpływ turystyki na rozwój gospodarczy regionu i aktywizację lokalnych społeczności. Dane Ministerstwa Sportu i Turystyki określają udział gospodarki turystycznej w PKB Polski na poziomie 5-6 procent. W Małopolsce szacunkowe wydatki turystów odwiedzających region kształtują się na poziomie 11 mld złotych rocznie i mają istotny wpływ na wzrost gospodarczy. Województwo Małopolskie od lat konsekwentnie podejmuje działania mające na celu promocję oferty turystycznej regionu w kraju i za granicą. W Strategii Rozwoju Małopolski do 2020 roku oraz Programie Strategicznym Dziedzictwo i Przemysły Czasu Wolnego stawiamy na pomysłowość i innowacyjność. Dokumenty te stanowią punkt wyjścia przy projektowaniu nowego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata , w ramach którego Małopolska otrzyma 2,39 mld euro. To dla nas wielka szansa, również na podniesienie atrakcyjności turystycznej naszego województwa. W najbliższych latach nie zabraknie też wyzwań, którym trzeba będzie sprostać. Zabiegamy o organizację Zimowych Igrzysk Olimpijskich i Paraolimpijskich w 2022 roku. To wydarzenie, z którego Małopolska może zasłynąć na świecie jako arena wielkich zmagań sportowych, i które ugruntuje markę turystyczną całego regionu. 2 MISTiA na Szlaku 3/2013

3 Turystyczna Małopolska Czas wolny w Małopolsce będzie więcej możliwości Zbliża się nowy okres programowania i planowania podziału środków unijnych. W Strategii Województwa Małopolskiego na lata zawarto wizję rozwoju naszego regionu: Małopolski jako atrakcyjnego miejsca życia, pracy i spędzania czasu wolnego, ale również europejskiego regionu wiedzy i aktywności. Jacek Krupa Członek Zarządu Województwa Małopolskiego Stawiamy przede wszystkim na wykorzystanie i wspieranie aspiracji mieszkańców naszego województwa poprzez tworzenie przyjaznej przestrzeni sprzyjającej rozwojowi ludzi i nowoczesnej gospodarki. Narzędzia, które mają przybliżać nas do tego celu, to przygotowane przez Samorząd Województwa Małopolskiego 10 programów strategicznych. Wraz ze Strategią Rozwoju Województwa Małopolskiego na lata będą one najważniejszym instrumentem zarządzania rozwojem regionu. Wytyczne w zakresie rozwoju oferty czasu wolnego w Małopolsce w perspektywie do roku 2020 zostały zebrane w programie strategicznym Dziedzictwo i Przemysły Czasu Wolnego. Został on przygotowany w oparciu o analizy i wyniki konsultacji środowiskowych i społecznych i określa wymagania dotyczące wzmacniania dziedzictwa i przemysłów czasu wolnego w Małopolsce. Małopolska posiada wyjątkowy potencjał kulturowy i turystyczny w skali kraju, to unikalne miejsce do spędzania czasu wolnego, które doceniło już wielu gości odwiedzających nasz region. Poświadczają to badania ruchu turystycznego Małopolska jest jednym z najchętniej odwiedzanych przez turystów regionem. W 2012 r. nasze województwo odwiedziło ponad 12 milionów osób, jesteśmy pierwsi w skali kraju pod względem liczby obiektów UNESCO (8 obiektów), liczby uzdrowisk (9 miejscowości uzdrowiskowych), obiektów hotelarskich (440 obiektów), liczby uprawnień dla przewodników turystycznych i pilotów wycieczek ( wydanych uprawnień). W Małopolsce, ze względu na duże zróżnicowanie terenu i bogate dziedzictwo historyczne i kulturowe, doskonale rozwijają się wszelkie formy turystyki: od miejskiej, kulturowej i aktywnej, poprzez turystykę rekreacyjną i prozdrowotną, aż po turystykę biznesową. Duży nacisk kładziemy także na rozwój agroturystyki, jako alternatywną formę spędzania czasu wolnego, pozwalającą na dotarcie do unikalnych i niszowych zwyczajów i tradycji wsi małopolskiej. Najbardziej rozpoznawalnymi markami turystycznymi Małopolski są: Kraków, Zakopane, Kopalnia Soli w Wieliczce, coraz większą popularnością cieszą się też górskie i tematyczne szlaki turystyczne, baseny geotermalne oraz pobyty w uzdrowiskach bogatych w różnorodne wody mineralne. Najważniejsze elementy rozwoju oferty czasu wolnego w Małopolsce to m.in.: wzmocnienie źródeł tożsamości regionalnej, wzrost dostępu do oferty czasu wolnego,kreowanie innowacyjnej i atrakcyjnej oferty czasu wolnego. Kluczową rolę w rozwoju oferty odgrywa promocja i informacja turystyczna. Chcemy wspierać dotychczasowe produkty oferty turystycznej Małopolski oraz tak kreować nowe, markowe produkty, by były one wyjątkowe i rozpoznawalne na rynku międzynarodowym. To priorytet w zakresie tworzenia innowacyjnej i atrakcyjnej oferty czasu wolnego. Rozwój i doskonalenie produktów turystycznych oraz rozwój produktów specjalistycznych, opartych na dziedzictwie regionalnym naturalnym i kulturowym ma być punktem wyjścia do przygotowania spójnej i atrakcyjnej oferty turystycznej regionu. Ma stać się motorem kreowania turystycznej marki Małopolski. Oferta turystyczna musi być odpowiedzią na światowe trendy rosnącego zapotrzebowania na autentyzm, regionalizm i indywidualizm. Zgodnie z oczekiwaniami powinna nastąpić też wyraźna poprawa standardu i gęstości infrastruktury turystycznej oraz jakości obsługi turysty. Wszystkie te elementy wpływają na poprawę rozpoznawalności marki Małopolska oraz wzmocnienie pozycji konkurencyjnej regionu w tym obszarze. Dynamicznie rozwijająca się branża turystyczna powinna stać się jedną z głównych gałęzi rozwoju gospodarczego regionu. MISTiA na Szlaku 3/2013 3

4 Turystyczna Małopolska Istotnym przedsięwzięciem będzie także rozwój ogólnodostępnej bazy turystycznej i rekreacyjnej nastawiony na jej powiększenie, poprawę jakości i podniesienie standardu obsługi turysty. Równie ważnym aspektem działań strategicznych jest promocja markowych produktów turystycznych Małopolski na rynkach krajowych i zagranicznych poprzez aktywną współpracę z branżą turystyczną i regionalnymi instytucjami zaangażowanymi w rozwój i promocję turystyki. Do tego celu planujemy wykorzystanie nowoczesnej platformy kreowania ruchu turystycznego, jaką jest Małopolski System Informacji Turystycznej (MSIT). Działania te prowadzone będą w sposób kompleksowy i zrównoważony, z poszanowaniem lokalnych tradycji i dziedzictwa regionalnego. Ich celem będzie wzmocnienie wizerunku turystycznego Małopolski, podniesienie konkurencyjności oferty na rynku turystycznym i w konsekwencji zwiększenie liczby turystów odwiedzających Małopolskę. To przełoży się bezpośrednio na rozwój gospodarczy Małopolski, aktywizację lokalnej społeczności i wzrost zatrudnienia. Podczas wdrażania programu strategicznego zakładamy pełną współpracę z podmiotami branżowymi. Istotne jest skoncentrowanie wysiłku na rozwoju markowych produktów i walorów turystyki w regionie, dedykowanych tak jego gościom, jak i samym mieszkańcom regionu. Już teraz możemy pochwalić się dynamicznym rozwojem ważnych dla regionu produktów markowych, jakimi są: turystyka religijna oraz biznesowa. Warto wspomnieć o tym, że obecnie realizowane są projekty unijne: Promocja oferty turystyki religijnej Małopolski na arenie międzynarodowej oraz Promocja turystyki biznesowej w Małopolsce na rynkach zagranicznych oba współfinansowane ze środków Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego (MRPO) na lata Dynamika ruchu turystycznego w województwie małopolskim Naszym dużym sukcesem jest także uruchomienie w 2012 roku Małopolskiego Systemu Informacji Turystycznej nowoczesnego systemu zintegrowanych w warstwie analogowej i cyfrowej 33 jednostek Informacji Turystycznej (IT), realizowanego w partnerstwie z 25 gminami i powiatami z Małopolski. Projekt ten realizowany również z MRPO pozwala turyście odwiedzającemu Małopolskę na zasięgnięcie informacji w Punktach Informacji Turystycznej w całym regionie, pomaga na zaplanowanie trasy turystycznej zgodnie z osobistymi oczekiwaniami i zainteresowaniami odwiedzającego nasz region gościa. O wszystkich naszych działaniach i osiągnięciach można przeczytać na portalu który również powstał dzięki środkom z MRPO na lata Serdecznie zachęcam do lektury. 4 MISTiA na Szlaku 3/2013

5 Turystyczna Małopolska Małopolska turystyka a szczęśliwość ludzi W regionach Polski i wielu krajów, mających ambicje być turystycznym Eldorado, pracuje się nad tym, jak uczynić ofertę atrakcyjniejszą i bardziej konkurencyjną względem pozostałych. Niedawno, 4 czerwca br. na Targach ITB w Berlinie odbyła się konferencja naukowa, konfrontująca badania psychologów i fizjoterapeutów nad prawami rządzącymi wypoczynkiem z praktyką organizowania wypoczynku dla współczesnego turysty. Słowa wypowiedziane podczas tego kongresu przez dr Martina Bucka, Dyrektora Działu Podróże & Logistyka targów berlińskich: Wyniki ostatnich badań dały nam głębszy wgląd w potrzeby dzisiejszych podróżników. Oferują one cenną inspirację dla tworzenia innowacyjnego produktu turystycznego i dają organizatorom turystyki oparcie decyzyjne w mocno kontestowanym rynku turystycznym dają impuls do zastanowienia się nad istotą i celami turystyki, również w skali regionu. Warto zgłębić wyniki takich badań, skoro zainteresowały się nimi największe na świecie targi turystyczne ITB w Berlinie i przeanalizować je pod kątem dostosowania do potrzeb turystów. Powołując się na przedstawione tam referaty, na pierwszy rzut oka ich tezy sprowadzić można do stwierdzenia wczasy czynią ludzi zdrowymi i szczęśliwymi. To oczywiście truizm, ale grono psychologów i fizjoterapeutów pracowało nad tym, by wytyczyć ścieżki do efektywnego wypoczynku. Te wytyczne pasują jak ulał do realiów Małopolski, która jest postrzegana jako najatrakcyjniejszy turystycznie region kraju, niemalże synonim miłego wypoczynku. W jej markę wpisany jest relaks i wartościowo wykorzystany czas wolny. Co więcej, turyści i odwiedzający potwierdzają nie tylko mnogość atrakcji turystycznych, ale również to, co tworzy klimat: gościnność, serdeczność, otwartość gospodarzy i wielkie możliwości wyboru form wypoczynku. Podczas berlińskiej konferencji dr Jessica de Bloom, psycholog pracy i organizacji z University of Tempere w Finlandii zaprezentowała zrealizowany przez siebie program badawczy nad tym, w jaki sposób wypoczynek wpływa na ludzkie zdrowie. Z przedstawionych przez nią ciekawych wniosków, popartych wynikami badań, powinni korzystać organizatorzy turystyki. Zgodnie z tezami pani doktor, wakacje nie tylko wpływają korzystnie na zdrowie, ale czynią ludzi szczęśliwszymi. Ci, którzy wydają pieniądze na koncerty, wycieczki rodzinne lub krótkie wyjazdy są szczęśliwsi niż ci, którzy zakupują materialne dobra, jak biżuteria, zegarki i elektroniczne gadżety. Można porównywać stopień satysfakcji przy zakupie dizajnerskiego garnituru z nabyciem kosztownego zegarka, ale już nie z nurkowaniem w Morzu Czerwonym lub towarzyskim weekendem w Barcelonie. Co więcej, przeżycia się nie starzeją i nie wychodzą z mody twierdzi Jessica de Bloom. Ucieczka od stresu i codziennej rutyny owocuje poprawą zdrowia. Naukowcy i lekarze prowadzący projekt Framingham Heart Study (badanie chorób układu sercowo-naczyniowego) udowodnili, że osoby nie korzystające przez długi czas z wakacji, częściej zapadają na zdrowiu i wcześniej umierają. To, co jest istotne dla tworzenia produktu turystycznego, zawiera się w tezach naukowców, że częstsze krótkie wypoczynki są lepsze niż długie wakacje w tym kontekście karierę robią wyjazdy weekendowe, typu city break, ale również przedłużone weekendy na łonie natury. Mimo, że każdy typ wakacji uwzględniony w badaniach okazał się dobroczynny, jednak dla zachowania dobrego zdrowia istotne jest zwrócenie uwagi na częstsze wyjazdy niż na długotrwały urlop. Leszek Zegzda Prezes Małopolskiej Organizacji Turystycznej Jessica de Bloom porównuje to z efektem snu: nie można odkładać na potem potrzeby snu czy wypoczynku, jednorazowy długi urlop nie kompensuje całego roku pracy i nadgodzin. By zachować zdrowie, ważny jest regularny relaks. Małopolska jest wymarzonym miejscem na krótkie wypady, z których często korzystają mieszkańcy sąsiednich regionów, ale również Małopolanie. Badania wskazują, że największy ruch turystyczny generują mieszkańcy naszego województwa. Nie należy więc lekceważyć promocji wewnętrznej, skierowanej do turystów zamieszkałych w miejscach oddalonych od atrakcji turystycznej o 100 czy 150 km. To dystans, który pozwala na komfortową dostępność komunikacyjną i takie oddalenie od domu, że wyjazd jest atrakcyjny ze względu na odmienność krajobrazową, kulturową czy etniczną. fot. Elżbieta Tomczyk-Miczka Bogactwo różnorodności tak nazywamy główny walor Małopolski w promocji turystycznej regionu. Nagromadzone na niewielkich obszarach atrakcje, zmieniające się krajobrazy, klimaty etniczne, kuchnia i zwyczaje pozwalają przemieszczać się w inne krainy w obrębie regionu. Położenie Małopolski w strefie różnych obszarów kulturowych: Spiszu, Orawy, Podhala, Pienin, Podbabiogórza, Pogórza, Powiśla czy Łemkowszczyzny daje mozaikę charakterystycznych elementów krajobrazu, tradycji i produktów lokalnych. Pasma Beskidów, każde ze swoją charakterystyką, ugruntowane mocno w wielowiekowych tradycjach karpackich, ciągnące się od Śląska do Podkarpacia, to istny konglomerat barw, dźwięków, zapachów i smaków. Kuchnia góralska pasterska, bogata owczym mlekiem i jagnięciną sąsiaduje z owocami sadów sądeckich i limanowskich, Doliną Fasolową, krainą suszonej śliwki czy Kapuścianą Stolicą Polski, Charsznicą. Niezwykle cenne wody mineralne, miody i zioła stawiają nas w czołówce segmentu turystyki dla zdrowia i urody. Miasta historyczne i miasteczka z klimatem, zamki, muzea, skanseny, a wszystko to przeplecione licznymi szlakami tematycznymi, wśród których poczesne miejsce zajmuje Szlak Architektury Drewnianej czy Szlaki Papieskie. Na przyjazną turystom atmosferę wpływa to, że Małopolanie dobrze się czują u siebie. Wykazały to badania stopnia zadowolenia mieszkańców w poszczególnych regionach, na których tle wypadamy nad wyraz korzystnie. Wnioski z badań wskazują, że to poczucie zadowolenia MISTiA na Szlaku 3/2013 5

6 Turystyczna Małopolska kształtowane jest również przez świadomość wysokiego potencjału kulturowego i przyrodniczego regionu oraz bogatego dziedzictwa kultury materialnej i duchowej Małopolski. Tradycja, historia, zabytki, kultura oraz środowisko naturalne uznawane są przez mieszkańców za największe atuty województwa małopolskiego. Z Badania opinii mieszkańców województwa małopolskiego na temat kluczowych obszarów polityki rozwoju województwa określonych w Strategii Rozwoju Województwa Małopolskiego na lata realizowanego na zlecenie Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego przez Departament Polityki Regionalnej, w ramach projektu systemowego Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Małopolskie Obserwatorium Polityki Rozwoju etap I dowiadujemy się, że w postawach Małopolan dominuje postawa silnego poczucia tożsamości regionalnej. Mieszkańcy województwa są bardzo silnie przywiązani do swoich małych ojczyzn miejscowości, rejonu oraz całej Małopolski. Tożsamość lokalna jest niemal równie silna, jak tożsamość polska oraz zdecydowanie silniejsza od tożsamości szerszej europejskiej. Różnorodność oferowanych turystom atrakcji ma jeszcze inny wymiar. W świetle badań prezentowanych na berlińskiej konferencji oznacza ona dla klienta świadomość dużej możliwości wyboru oferowanych usług turystycznych. Wolność wyboru pomaga w relaksie. Czy wczasy nas zrelaksują, czy nie, zależy od wielu czynników, a wg badań doktor de Bloom, 17% ludzi czuje się gorzej na wakacjach niż przed wyjazdem. Powodem może jest stres związany z wyjazdem czy nagłe choroby, ale również niechciane aktywności narzucone podczas wyjazdu. Te ostatnie satysfakcjonują ludzi tylko wtedy, jeżeli zostały świadomie wybrane i w tym tkwi klucz do sukcesu. Aktywny wypoczynek wpływa na odczuwanie długości pobytu, wiadomo, że czas szybciej biegnie i daje wrażenie dłuższych wakacji, gdy więcej się dzieje, w kontraście do spędzania czasu pasywnie na plaży i w hotelu. Pod tym względem znów nie możemy jako region odmówić sobie satysfakcji. Gama aktywności oferowanych turystom, powodowana zarówno warunkami terenu, jak i infrastrukturą, jest nieporównywalna do innych miejsc na mapie kraju. Góry i jaskinie, rzeki i jeziora, trasy na wędrówki piesze, rowerowe i konne, nordic walking, biegówki i rakiety śnieżne, w powietrzu balony, paralotnie i szybowce, na wodzie łódki, deski i kajaki wszystkie przestrzenie i żywioły stwarzają wiele możliwości. Uważam, że nasza wieś małopolska jest nieporównywalnie lepiej zorganizowana niż gdziekolwiek w Polsce, nie ma chyba regionów, w których można mówić o takiej aktywności społecznej: koła gospodyń wiejskich, chóry kościelne, orkiestry dęte, ochotnicze straże pożarne, różnego rodzaju działania społeczności lokalnych o wieloletniej tradycji. To jest niebywały potencjał samoorganizacji społecznej. Jeżeli mówimy o planowaniu turystyki na najbliższe lata, to wydaje mi się, że powinna ona te potencjały aktywności społecznej podtrzymywać i wzmacniać, tworząc dzięki temu społeczeństwo coraz bardziej obywatelskie. Gdy wjeżdżamy do wsi, widzimy budynki publiczne i szkoły, które są po prostu ich wizytówkami. To prawdziwy XXI wiek, z którym miasta nie mogą się równać. Obecne wiejskie szkoły to pięknie odnowione budynki, wyposażone sale, wspaniałe sale gimnastyczne i coraz piękniejsze boiska, z których wiele zostało zbudowanych w ramach programu Orlik. W tym miejscu chciałbym zwrócić uwagę na agroturystykę. Małopolska posiada oczywiste walory krajobrazowe i klimatyczne, ale jeszcze jedną przewagę nad innymi regionami kulturę lokalną. Nie ma chyba drugiego regionu, który by miał taką tożsamość i różnorodność grup etnicznych, mających swoją historię, swój strój, swój styl życia, swoje zakorzenienie w małej ojczyźnie. Jeśli mówimy o szansach rozwojowych dla małopolskiej wsi, to pojawiają się one także poprzez kultywowanie i wzmacnianie tej różnorodności. Jeśli chcemy, żeby Małopolska turystyka rozwijała się w długiej perspektywie, musimy wykorzystać jej potencjał dla ludzi, którzy coraz bardziej są nastawieni na rekreację, wypoczynek i kulturę. Wiele programów takich jak Małopolska Gościnna, Wielkie Odkrywanie Małopolski, Plebiscyt na najlepszą stację narciarską Certyfikacja karczm regionalnych Małopolski pomaga w wyłonieniu i wsparciu najlepszych produktów turystycznych. Niektóre z nich są już produktem markowym, nagrodzonym Certyfikatem Polskiej Organizacji Turystycznej, jak Szlak Architektury Drewnianej, Tatrzańskie Wici czy Małopolska Wieś Pachnąca Ziołami. W ślad za nimi powinny pojawić się następne. Kraków będzie miał własne targi turystyczne Małopolska, potentat turystyczny wśród regionów Polaki, jest najczęściej odwiedzanym przez turystów, zarówno krajowych, jak zagranicznych, województwem Polski. Region regularnie prezentuje się na targach krajowych i zagranicznych, w czym między innymi tkwi jego sukces promocyjny. Widzimy potrzebę nie tylko pasywnego istnienia Małopolski na mapie wystawienniczej Polski, ale zamierzamy wykorzystać jeszcze lepiej nasz potencjał. Małopolska Organizacja Turystyczna wraz z Województwem Małopolskim podjęła decyzję o organizacji nowych targów w Krakowie. Tak prężny ośrodek posiadający profesjonalne zaplecze targowe, dobrze skomunikowany ze światem i dysponujący wielkim potencjałem turystycznym i kadrowym nie może nie mieć własnych targów, dostosowanych do specyfiki regionalnej. Postawimy na to, w czym jesteśmy najlepsi i co nas stawia w czołówce polskich regionów: targi turystyki zimowej o roboczej nazwie Winter Travel 2014 to wyzwanie, które sobie postawiliśmy. Dlaczego Winter Travel? To, co wyróżnia zdecydowanie Małopolskę spośród innych regionów, to funkcjonowanie kilkunastu doskonałych, nowoczesnych stacji narciarskich. Dysponujemy 60 ośrodkami sportów zimowych, oferujemy narciarzom w sumie ponad 300 km tras narciarskich zjazdowych, poza tym trasy biegowe, trasy na rakiety śnieżne czy skitouring. Zimowe sporty stają się coraz popularniejsze, konkursy skoków od kilku lat za sprawą Adama Małysza stały się wielkim sporto- wym i patriotycznym przeżyciem milionów Polaków. Niewiele jest dyscyplin, w których mamy mistrza świata, tak jak mamy Kamila Stocha i podium w konkurencji drużynowej. Sukcesy Justyny Kowalczyk, biathlonistów, łyżwiarzy były otuchą i nadzieją dla polskich kibiców w ostatnich latach. Starania o organizację zimowych igrzysk w Polsce umacniają wizerunek i pozycję naszego państwa, a zwłaszcza Małopolski i należy postrzegać je jako aspiracje 40-milionowego narodu, który rozwija się zarówno w sensie społecznym, jak i ekonomicznym. Spodziewamy się, że w ofercie targów Winter Travel 2014, których pierwsza edycja zaplanowana jest na jesień przyszłego roku, znajdą się prezentacje wielu regionów znanych ze sportów zimowych w Europie, ale i na świecie. Oczywiście Małopolska, jako gospodarz, będzie miała możliwość pokazać się jako lider na krajowym rynku turystycznym. Andrzej Gut-Mostowy Poseł na Sejm RP, członek Zarządu Małopolskiej Organizacji Turystycznej. 6 MISTiA na Szlaku 3/2013

7 Współpraca samorządów z organizacjami pozarządowymi Rozstrzygnięcie Konkursu za 2012 r. Konkurs Małopolskie Wektory Współpracy organizowany jest przez FRDL MISTiA od 2008 r. W tegorocznej, szóstej już edycji, do miana najlepszych aplikowało 16 jednostek samorządu terytorialnego z województwa małopolskiego. Ideą Konkursu jest wspieranie rozwoju społeczeństwa obywatelskiego poprzez doskonalenie zasad i form współpracy jednostek samorządu terytorialnego z organizacjami pozarządowymi oraz promowanie najlepszych przykładów tej współpracy. Marszałek Województwa Małopolskiego Marek Sowa objął Konkurs patronatem, a sponsorem nagród jest Tauron Dystrybucja S.A. Laureaci Konkursu za 2012 rok: I miejsce Starostwo Powiatowe w Nowym Sączu II miejsce Gmina Skrzyszów III miejsce Gmina Miasto Nowy Targ Nagrody tegorocznej edycji Konkursu wręczono 27 czerwca podczas spotkania Forum Wójtów, Burmistrzów i Prezydentów Małopolski. Statuetki wręczył zwycięzcom Marek Sowa, Marszałek Województwa Małopolskiego, dyplomy Janusz Olesiński, Dyrektor FRDL MISTiA, a promesy nagród rzeczowych przedstawiciel sponsora Tauron Dystrybucja S.A. Laureaci mają również prawo posługiwania się znakiem i hasłem Konkursu. Konkurs wyłonił wzorcowe przykłady współpracy samorządów z organizacjami pozarzadowymi w 2012 r. Była to również okazja dla aplikujących, by poddać ocenie ważną dla każdej lokalnej społeczności sferę, jaką jest angażowanie organizacji społecznych w realizację zadań publicznych. W I etapie Konkursu Kapituła oceniła m.in. zasady i sposób opracowania Programu współpracy z organizacjami pozarządowymi, różnorodność form współpracy (również te pozaustawowe), obszar udzielanego wsparcia oraz dobre praktyki warte promowania. Do kolejnego etapu przeszły 4 jst: Gmina Miasto Nowy Targ, Gmina Skrzyszów, Gmina Wielka Wieś i Starostwo Powiatowe w Nowym Sączu. W II etapie przeprowadzono badania wśród organizacji pozarządowych współpracujących z jednostkami biorącymi udział w Konkursie. Dzięki przeprowadzonym ankietom internetowym i wywiadom telefonicznym udało się poznać opinie przedstawicieli lokalnych stowarzyszeń i fundacji na temat klimatu i bogactwa form współpracy z władzami samorządowymi. W badaniach poruszano takie kwestie jak: współpraca jednostek samorządu terytorialnego z organizacjami pozarządowymi, konsultacje jednostek z organizacjami, poprzedzające przyjęcie programu współpracy na rok 2012, komunikacja między urzędami a organizacjami pozarządowymi, ocena dotychczasowej współpracy lokalnego samorządu z organizacjami, ocena rzetelności pracy urzędników, sukcesy we współpracy jednostek samorządu terytorialnego z organizacjami pozarządowymi, problemy we współpracy z urzędami, ocena współpracy organizacji pozarządowych z samorządami. Laureat pierwszego miejsca Starostwo Powiatowe w Nowym Sączu pochwalić się może docenianym przez organizacje Powiatowym Centrum Wspierania Organizacji Pozarządowych, gdzie m.in. w ramach projektu Akademia Organizacji Pozarządowych udzielane są przedstawicielom ngo porady: prawne i księgowe, z zarządzania projektami, zasobami ludzkimi, na temat organizacji i zasad partnerskiej współpracy. W swojej aplikacji Powiat wykazał duży wachlarz form współpracy z ngo, co w badaniach potwierdziły później organizacje oceniając pozytywnie współpracę. Gmina Skrzyszów, która zajęła II miejsce została również bardzo dobrze oceniona przez współpracujące z nią organizacje. Wśród wielu różnych form współpracy można wymienić tu m.in. wsparcie dla inicjatyw Klubu Kobiet Kreatywnych Gracja (zbiórka makulatury, akcja zbierania nakrętek, wypożyczalnia sprzętu rehabilitacyjnego) czy Stowarzyszenia Przyjaciół Gminy Skrzyszów (koncerty charytatywne), Stowarzyszenia Zielony Pierścień Tarnowa (aktywizacja mieszkańców). Laureat III miejsca Urząd Miasta Nowy Targ to już weteran konkursu, który w tym roku pochwalił się m.in. zaangażowaniem samorządu w działalność na rzecz seniorów (wsparcie dla Uniwersytetu III wieku). Decyzja o wyborze zwycięzców podejmowana jest przez Kapitułę Konkursu, w skład której wchodzą: Anatol Władyka Zastępca Dyrektora MISTiA, Przewodniczący Kapituły, Agata Błahuciak Sekretarz Województwa Małopolskiego, dr Ewa Bogacz-Wojtanowska z Instytutu Spraw Publicznych UJ, Małgorzata Bywanis-Jodlińska Dyrektor Generalny Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie, Agnieszka Czmyr-Kaczanowska z Fundacji Inicjatyw Społeczno-Ekonomicznych, współpracowniczka Ewa Groń przedstawiciel sponsora TAURON Dystrybucja S.A., Piotr Pułka Burmistrz Sułkowic, jako zwycięzca V edycji konkursu, dr hab. prof. UP Janusz Majcherek z Instytutu Filozofii i Socjologii Uniwersytetu Pedagogicznego, ks. Adam Parszywka z Salezjańskiego Wolontariatu Misyjnego Młodzi Światu, Paweł Wojtowicz z Małopolskiej Rady Pożytku Publicznego, Prezes Fundacji Pomocy Rodzinom i Chorym na Mukowiscydozę. Agnieszka Majewska-Siwek Koordynator Konkursu MISTiA na Szlaku 3/2013 7

8 Projekty partnerskie w ramach PO KL Doskonalimy jakość usług w samorządach Pod koniec 2012 roku FRDL MISTiA, wraz z 15 gminami z województwa małopolskiego, rozpoczął realizację 3 wielomodułowych projektów, których celem jest poprawa jakości usług publicznych świadczonych przez urzędy tych gmin poprzez doskonalenie systemów zarządzania oraz podnoszenie kompetencji pracowników, na podstawie wyników Wspólnej Metody Oceny (CAF). Projekty realizowane są w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Działanie 5.2. Wzmocnienie potencjału administracji samorządowej, Priorytet V Dobre rządzenie. Wszystkie uzyskały dofinansowanie w ramach konkursu nr 1/POKL/5.2.1/2011 Doskonalenie zarządzania w jednostkach samorządu terytorialnego na podstawie wyników Wspólnej Metody Oceny (CAF) konkurs, ogłoszonego przez Instytucję Pośredniczącą II stopnia dla Działania 5.2 Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki w IV kwartale 2011 roku. Dwa z nich zostały ocenione najwyżej spośród wszystkich zgłoszonych w konkursie i znalazły się na czele listy rankingowej. Są to: projekt Nowoczesne Zarządzanie Publiczne, realizowany w partnerstwie z gminami: Pleśna, Radłów, Szczurowa, Wojnicz i Zakliczyn oraz projekt Beskidzka Akademia Zarządzania, realizowany w partnerstwie z gminami: Jordanów, Lubień, Pcim, Tokarnia i Wiśniowa. Trzeci ze złożonych przez MISTiA projektów, 5 urzędów na 5 doskonalenie jakości usług drogą do lepszej oceny działania administracji, realizowany w partnerstwie z gminami: Biały Dunajec, Bystra- Sidzina, Czarny Dunajec, Iwanowice i Łapsze Niżne również został pozytywnie oceniony i rekomendowany do dofinansowania. Łączna kwota wsparcia dla projektów złożonych przez Instytut wynosi blisko 6 mln złotych. Charakterystyka projektów cele i zadania Wsparcie w ramach projektów skierowane jest do wszystkich pracowników samorządowych 15 partnerskich gmin. Bezpośrednia pomoc skierowana zostanie do ponad 500 osób. W ramach projektów zrealizowane zostaną moduły doradcze, mające na celu doskonalenie systemów zarządzania w urzędach administracji samorządowej, ulepszenie procesu stanowienia aktów prawa, zapewnienie dostępności i transparentności usług świadczonych przez urzędy, poprawę procesu planowania i zarządzania strategicznego w gminach oraz moduły szkoleniowe, których celem jest rozwijanie kompetencji pracowników samorządowych, a także studia podyplomowe, kursy językowe i szkolenia informatyczne. Zadania podejmowane w projektach 1. Moduł doradczy Doskonalenie systemów zarządczych w urzędach jst 2. Moduł doradczy Doskonalenie procesu stanowienia aktów prawa 3. Moduł doradczy Zapewnienie dostępności i transparentności usług świadczonych przez urzędy administracji samorządowej 4. Moduł doradczy Zarządzanie strategiczne w jst 5. Moduł szkoleniowy Rozwijanie kompetencji pracowników samorządowych 6. Studia podyplomowe, kursy językowe, szkolenia ogólne informatyczne. Samoocena CAF jako podstawa dla realizowanych przedsięwzięć Podstawą dla zdefiniowania konkretnych działań modernizacyjnych w ramach projektów Beskidzka Akademia Samorządowa, Nowoczesne Zarządzanie Publiczne i 5 urzędów na 5 były wyniki samooceny CAF, przeprowadzonej przez gminy, obejmującej m.in. analizę pracy urzędów w zakresach: przywództwa, strategii i planowania, zarządzania zasobami ludzkimi, nawiązywania partnerstw, a także zarządzania procesowego i zarządzania zmianą. Metoda samooceny CAF (Common Assessment Framework), będąca konsekwencją europejskiego zainteresowania systemami doskonalenia jakości i nowoczesnymi technikami zarządzania, stanowi narzędzie poprawy funkcjonowania organów administracji publicznej poprzez implementację działań usprawniających i proinnowacyjnych, a w konsekwencji spełnienie rosnących oczekiwań klientów. Korzyści płynące z realizacji projektów Realizacja projektów partnerskich to szereg pożytków dla urzędów, ich pracowników oraz mieszkańców korzystających z usług publicznych, a w szczególności: do połowy 2013 r. każdy z urzędów wyposażony został w nowoczesny sprzęt komputerowy i biurowy, a także systemowe i specjalistyczne oprogramowanie, pozwalające pracownikom na sprawniejszą i bardziej efektywną realizację codziennych obowiązków, co z pewnością przełoży się na jakość oraz dostępność świadczonych usług publicznych; zakupione zostały serwery, komputery stacjonarne, laptopy, kserokopiarki i urządzenia wielofunkcyjne, zestawy projekcyjne, aparaty, dyktafony, a w przypadku niektórych jednostek utworzone zostały Biura Obsługi Klienta; łączna kwota przeznaczona na zakupy dla wszystkich 15 gmin przekroczyła 1 mln zł; w związku z powyższymi zakupami, aby jak najlepiej wykorzystać nowy sprzęt i oprogramowanie oraz ich możliwości, w ramach projektów zaplanowano uczestnictwo pracowników urzędów w szkoleniach ogólnych informatycznych (np. kurs obsługi pakietu MS Office); system doskonalenia kwalifikacji w tym zakresie obejmie ponad 120 osób; rozpoczęła się realizacja kursów językowych dla pracowników samorządowych, które pozwolą uczestnikom na sprawne opanowanie języka angielskiego i szerokie zastosowanie nabytej wiedzy w praktyce zawodowej; według założeń projektowych, szkolenie powinno ukończyć ponad 100 osób; dzięki bogatej ofercie szkoleń, pracownicy samorządowi będą mieli szansę podniesienia swoich kwalifikacji i wiedzy w zakresach wykonywanych przez nich obowiązków; problematyka 8 MISTiA na Szlaku 3/2013

9 w proces zarządzania terytorialnego całych wspólnot lokalnych; gminy otrzymają także wsparcie w zakresie m.in. opracowania regulaminów utrzymania porządku i czystości, planów zaopatrzenia w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe, programów opieki nad zabytkami czy programów ochrony środowiska, co pozwoli na wzmocnienie zdolności jst w zakresie stanowienia/doskonalenia aktów prawa miejscowego. Efekt końcowy Działania doskonalące systemy zarządzania terytorialnego, zaplanowane w ramach projektów na podstawie wyników samooceny CAF, zagwarantują systematyczne podnoszenie jakości usług świadczonych przez urzędy małopolskich gmin, a tym samym wpłyną pozytywnie na jakość życia mieszkańców, spełniając ich rosnące oczekiwania względem organów administracji publicznej. Realizowane przedsięwzięcia wpisują się w założenia Strategii Rozwoju Województwa Małopolskiego na lata , w szczególności w zakresie rozwoju miast i obszarów wiejskich oraz efektywnego zarządzania publicznego, opartego na współpracy i mobilizowaniu zasobów. Rozwiązania wypracowane w ramach projektu będą mogły stanowić wzór dla innych jednostek samorządu terytorialnego w Małopolsce. szkoleń dotyczyć będzie m.in. kodeksu postępowania administracyjnego, prawa cywilnego, instrukcji kancelaryjnej, redagowania pism urzędowych, kontroli zarządczej, zamówień publicznych, a także zagadnień etycznych, kontaktów i komunikacji z klientem, dostępu do informacji publicznej, zarządzania zasobami ludzkimi, przywództwa czy delegowania uprawnień; pierwsze szkolenia, w tym wyjazdowe w Zakopanem, zostały już zrealizowane i bardzo pozytywnie ocenione przez urzędników. Łącznie w ramach wszystkich 3 projektów przeszkolonych zostanie prawie 1800 uczestników; pracownicy urzędów skorzystają także z oferty uczelni wyższych w zakresie studiów podyplomowych celem doskonalenia kwalifikacji zawodowych oraz rozwoju osobistego; z tej formy wsparcia skorzystają 93 osoby, kształcąc się na kierunkach związanych m.in. z gospodarką i administracją publiczną, zarządzaniem finansami samorządowymi, audytem wewnętrznym i kontrolą finansową czy zarządzaniem personelem; w poszczególnych urzędach wdrożone zostaną nowoczesne instrumenty zarządzania publicznego, m.in. system monitorowania poziomu satysfakcji klientów z jakości funkcjonowania urzędu, a także system zarządzania satysfakcją pracowników, system rozwoju kompetencji kadr urzędu oraz system ocen okresowych i wynagradzania pracowników; ponadto, w każdej z gmin zaimplementowana zostanie wspólna metoda oceny CAF oraz poprawiony wynik uzyskany w stosunku do pierwszej samooceny; dzięki realizacji modułu związanego z doskonaleniem systemu zarządzania i planowania strategicznego w jst, strategie rozwoju gmin zostaną zaktualizowane i dostosowane do wytycznych płynących z dokumentów strategicznych wyższego rzędu oraz związanych z nowym okresem programowania Unii Europejskiej (lata ); dokumenty powstaną w oparciu o metodę partycypacyjnoekspercką, co pozwoli na zaangażowanie Partnertwo publiczno-społeczne Konferencja w Tarnowie W siedzibie Małopolskiego Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Tarnowie 10 maja br. odbyła się konferencja pt. zgodnie o Niepełnosprawnych polityka społeczna jako wspólny obszar działania samorządu terytorialnego i organizacji pozarządowych. Konferencja była wydarzeniem kończącym projekt Centrum Edukacji Małopolskich Organizacji Pozarządowych w Krakowie, który był realizowany od 1 marca 2012 roku do 31 maja 2013 roku przez FRDL MISTiA. Jego celem głównym było wsparcie potencjału organizacji trzeciego sektora z województwa małopolskiego oraz stworzenie obszaru do współpracy ngo z samorządami. Projekt finansowany był z Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki , Priorytet V Dobre rządzenie, Działanie 5.4 Rozwój potencjału trzeciego sektora, Poddziałanie Rozwój dialogu obywatelskiego. Jednym z celów projektu CEMOP jest budowa porozumienia pomiędzy samorządem a organizacjami pozarządowymi. Porozumienie to nie jest możliwe bez prowadzenia dialogu. Tym bardziej cieszy forma, jaka zaprojektowana została dla tej konferencji połącze- Dawid Hoinkis Wydział Programów i Projektów nie występu prelegentów wraz z oddaniem głosu organizacjom pozarządowym. Podczas konferencji uczestnicy mogli posłuchać wykładów bezpośrednio związanych z godnością osób niepełnosprawnych, ich seksualnością czy wagą aktywności fizycznej w ich codzienności. Poruszane były także aspekty współpracy organizacji pozarządowych oraz na linii samorząd organizacja pozarządowa. Druga część konferencji poświęcona była dyskusji panelowej, podczas której głos zabierali przedstawiciele organizacji pozarządowych, Urzędu Miasta Tarnowa oraz Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Tarnowie. Strona organizacji pozarządowych podkreślała wagę rozmowy oraz fakt, iż na sali obecne były osoby decyzyjne, jeśli chodzi o efektywność tej rozmowy: Pani Dorota Skrzyniarz Zastępca Prezydenta Miasta Tarnowa, Pani Dorota Krakowska Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej oraz Pani Magdalena Osiak Dyrektor Centrum Spraw Społecznych Urzędu Miasta Tarnowa. Konferencja wpisywała się w Tydzień Godności Osób z Niepełnosprawnością, jaki odbywał się w Tarnowie w dniach 6-11maja. Wojciech Bednarek Kierownik projektu CEMOP MISTiA na Szlaku 3/2013 9

10 Od 3 do 7 czerwca trwał Małopolski Festiwal Innowacji. Do współtworzenia trzeciej jego edycji, Województwo Małopolskie, zaprosiło obok uczelni wyższych, instytuty badawcze oraz instytucje wspierające przedsiębiorczość i innowacje. W gronie partnerów znalazł się także Małopolski Instytut Samorządu Terytorialnego i Administracji. MISTiA wśród Innowacji 2013 Bezobsługowe urządzenie automatycznie podążające za słońcem, nagrodzone złotym medalem urządzenie do produkcji prądu elektrycznego z biopaliw, technologia rozszerzonej rzeczywistości czy też prototyp samolotu bezzałogowego to tylko niektóre z eksponatów, jakie można było zobaczyć podczas Małopolskich Targów Innowacji czerwca na Małym Rynku w Krakowie można było spotkać 30 małopolskich firm stawiających na rozwój poprzez wdrażanie nowych technologii i nieszablonowych rozwiązań oraz 29 instytucji wspierających takie aktywne postawy. Jak co roku na targach nie mogło zabraknąć Małopolskiego Instytutu Samorządu Terytorialnego i Administracji, który wraz z Regionalnym Ośrodkiem EFS prezentował swoją działalność. Jak mówili przedstawiciele Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego, organizatora imprezy, Małopolskie Targi Innowacji to dowód na to, że innowacje dostępne mogą być dla każdego. To nie tylko nowatorskie produkty i przełomowe technologie. Innowacje są uzależnione od sposobu myślenia, którego podstawą musi być otwartość i wola współpracy. Innowacją może być każde nowe rozwiązanie, które usprawni działalność firmy i zwiększy jej konkurencyjność na rynku. Przykładem mogą być parkomaty na baterię słoneczną, zabudowa ościeżnicy, która pozwala zapomnieć o problemie nietypowego rozstawu zawiasów czy też szyba zespolona o niespotykanych dotychczas parametrach termicznych i optycznych. Powyższe przykłady pokazują, że myślenie kategorią innowacji, to również myślenie, jak dany produkt może wpływać na podniesienie komfortu życia. Podobnie jak poprzednie edycje, także tegoroczne Małopolskie Targi Innowacji odbywały się w ramach Małopolskiego Festiwalu Innowacji. Trzecia już edycja festiwalu trwała od 3 do 7 czerwca, a na wydarzenia organizowane pod jego szyldem zapraszało dwudziestu pięciu partnerów, w tym również FRDL MISTiA organizując konferencję pt. Energetyczne spotkania przy kawie. Ta rekordowa liczba partnerów pozwoliła na przygotowanie bogatego i interesującego programu wydarzeń. Targi, wystawy, szkolenia, warsztaty, konferencje, seminaria oraz spotkania z przedsiębiorcami i przedstawicielami świata nauki były doskonałą okazją na zapoznanie się z innowacyjnością w różnych jej aspektach. Umożliwiły też pozyskanie praktycznych umiejętności jak tę wiedzę wykorzystać w swojej działalności naukowej, zawodowej i prywatnej. Wydarzenie objęło swoim zasięgiem całą Małopolskę, a w imprezach mu towarzyszących można było wziąć udział w Krakowie, Tarnowie, Nowym Sączu, Chrzanowie, Oświęcimiu i Nowym Targu. Organizatorzy w czasie Festiwalu zachęcali do aktywnego zgłębiania wiedzy, inicjowali kreatywne dyskusje, uczyli jak patrzeć na działalność gospodarczą z naukowej perspektywy oraz jak wykorzystywać nowatorskie rozwiązania nauki w biznesie. Agnieszka Cudek Specjalista ds. Promocji i Marketingu 10 MISTiA na Szlaku 3/2013

11 Konferencja w ramach Małopolskiego Festiwalu Innowacji 2013 Energetyczne spotkania przy kawie FRDL MISTiA wraz z Politechniką Krakowską oraz Akademią Górniczo-Hutniczą zorganizowali spotkanie poświęcone innowacjom w sektorze energetyki, zagadnieniom energooszczędności oraz problemowi zanieczyszczenia powietrza w Małopolsce. Konferencja odbyła się 6 czerwca wpisując się program Małopolskiego Festiwalu Innowacji Podczas pierwszej części konferencji Roman Ciepiela Wicemarszałek Województwa Małopolskiego przedstawił plany działań Zarządu Województwa dotyczące inicjatyw proenergetycznych, Kazimierz Furtak Rektor Politechniki Krakowskiej oraz Tomasz Szmuc Prorektor AGH omówili współpracę uczelni wyższych w kreowaniu polityki energetycznej w naszym województwie. Zaprezentowane zostały również przykłady obiektów niskoenergetycznych oraz Smart Grid istniejących w Małopolsce, natomiast Igor Wojnicki i Małgorzata Fedorczak- Cisak przedstawili zarys projektu SPIN modelu transferu technologii w Małopolsce. Innowacje są istotnym elementem nie tylko świata biznesu, lecz również środowiska jednostek samorządu terytorialnego. Cytując Pietera Druckera, który mówił, że każda sytuacja może być źródłem inspiracji, zależy nam aby ta konferencja stała się taką właśnie inspiracją mówił Rafał Wdowicz, Zastępca Dyrektora FRDL MISTiA. Podczas konferencji zostały omówione tematy warsztatów dotyczących zagadnień z obszaru energooszczędności tj. opłacalności i finansowania innowacyjnych technologii, problemów dotyczących projektowania, realizacji i eksploatacji energooszczędnych budynków itp. Warsztaty, których realizacja planowana jest w jesieni, będą miały formę cyklicznych spotkań z ekspertami o charakterze dyskusyjnym. Druga część konferencji została poświęcona problemowi zanieczyszczenia powietrza w Małopolsce. Punktem wyjścia do dyskusji na temat jakości powietrza w naszym regionie były wyniki badania przeprowadzonego przez Centrum Analiz Strategicznych FRDL MISTiA pn. Jakość powietrza a jakość życia w Małopolsce. Badanie diagnozuje wagę problemu zanieczyszczenia powietrza na terenie naszego województwa. Pozwala na identyfikację i charakterystykę tych obszarów Małopolski, dla których problem zanieczyszczenia powietrza stanowi lub może w niedalekiej przyszłości stanowić istotne zagrożenie dla rozwoju społeczno- -gospodarczego i pogorszenia jakości życia mieszkańców. Z drugiej strony, studium dostarcza opinii na temat świadomości wagi problemu zanieczyszczonego powietrza wśród władz lokalnych w województwie małopolskim oraz podejmowanych przez jst działań zaradczych. Świadomość władz województwa oraz samych mieszkańców, dotycząca skali problemu jest kluczowa dla jego rozwiązania. Zjawisko zanieczyszczenia powietrza nie dotyczy tylko dużych miast, dotyka ono całego regionu. Wciąż natomiast za mało się o tym mówi podkreślał Piotr Modrzewski, Koordynator CAS. Konferencję zakończył panel dyskusyjny z udziałem autorytetów z dziedziny ochrony środowiska oraz przedstawicieli małopolskich jst. Józef Kała, Zastępca Prezesa Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, przedstawiając działalność WFOŚiGW postulował wprowadzanie takich zmian, które nie uderzałyby w portfele najuboższych. Nowe rozwiązania legislacyjne muszą być skonstruowane w taki sposób, by ekologiczne formy grzewcze stały się nie tylko lepsze dla środowiska, lecz również bardziej opłacalne dla mieszkańców mówił Józef Kała. W tych postulatach wtórował mu Mirosław Golanko, Sekretarz Powiatu Krakowskiego, twierdząc, że należy mieć świadomość, iż w gminach najuboższych ochrona powietrza nie może być priorytetem. Nie spodziewajmy się, że w gminach nieposiadających kanalizacji czy wodociągów, zanieczyszczenie powietrza będzie problemem pierwszoplanowym. Struktura i zamożność gmin jest istotna podczas podejmowania decyzji legislacyjnych w obrębie ochrony powietrza komentował Golanko. Na koniec Andrzej Guła z Krakowskiego Alarmu Smogowego zauważył, że rozmowa o problemie zanieczyszczenia powietrza poza sezonem grzewczym jest wysoce istotna, gdyż problem nie znika wraz z końcem zimy, a zmiany chroniące zdrowie mieszkańców należy wprowadzić jak najszybciej. Agnieszka Cudek Specjalista ds. Promocji i Marketingu MISTiA na Szlaku 3/

12 Walka o czyste powietrze wyzwaniem dla małopolskich samorządów Raport o potrzebie ochrony powietrza w Małopolsce W odpowiedzi na coraz bardziej widoczny w polityce regionalnej problem ochrony powietrza, Centrum Analiz Strategicznych MISTiA (CAS) opracowało raport dotyczący świadomości problemu jakości powietrza wśród małopolskich jst. Raport zawiera wyniki badań ankietowych wśród przedstawicieli władz lokalnych w Małopolsce oraz analizę materiałów Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska, Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej i Ministerstwa Środowiska. Jakość powietrza zaczyna być uważana za ważny czynnik wpływający na postrzeganie poszczególnych regionów jako atrakcyjnych miejsc zamieszkania, wypoczynku czy lokacji inwestycji. Kwestia zapewnienia mieszkańcom i gościom możliwości życia w zdrowym środowisku i oddychania czystym powietrzem staje się coraz częściej jednym z priorytetowych zadań władz lokalnych. Autorzy raportu postanowili przyjrzeć się, jak z realizacją zadań w tym zakresie radzą sobie małopolskie samorządy. Refleksja nad stanem jakości powietrza w naszym województwie wydaje się potrzebna szczególnie w kontekście postrzegania Małopolski jako regionu turystycznego. Według badań ruchu turystycznego, województwo przyciąga co roku dużą ilość turystów i inwestorów. Do Małopolski przyjeżdża się nie tylko ze względu na walory kulturowe, ale również przyrodnicze. Powstaje pytanie, czy wysokim walorom przyrodniczym i kulturowym odpowiada wystarczająco dobra jakość powietrza. Niestety, jak wskazują autorzy raportu, ponad 1,6 mln (tj. 48%) mieszkańców województwa małopolskiego narażonych jest na złą jakość powietrza. Wobec wysokich wartości zanieczyszczeń tzw. pyłem zawieszonym PM10 wszystkie strefy w województwie zostały sklasyfikowane w najgorszej klasie C niezbędne są na ich terenie działania na rzecz poprawy jakości powietrza. Do obszarów najbardziej zagrożonych złą jakością powietrza w Małopolsce należą: Kraków, Skawina, Tarnów, Bochnia, Olkusz, Wadowice, Trzebinia, Proszowice, Nowy Sącz i Zakopane. Warto zwrócić uwagę, że najwięcej zanieczyszczeń do powietrza wprowadzają sami mieszkańcy gmin. Największe przekroczenia norm zanieczyszczeń występują bowiem z powodu spalania paliw stałych w domowych paleniskach i kotłach, a także z powodu wzrastającej liczby pojazdów poruszających się po drogach. Włączone w sezonie grzewczym kotły i paleniska odpowiadają za prawie 60% emisji zanieczyszczeń w Małopolsce. Wobec powszechności zjawiska konieczne jest podejmowanie skutecznych działań mających na celu redukcję zanieczyszczeń i poprawę jakości powietrza. Niezbędna w tym obszarze jest synergia działań w ramach wielu polityk i sektorów, zarówno w skali lokalnej, jak i krajowej. W skali lokalnej istotne znaczenie dla jakości powietrza ma realizacja programów ochrony powietrza (POP). Jak pokazuje raport, samorządy w Małopolsce starają się wypełniać założenia programów. Wydaje się jednak, że zakres i jakość tych działań są niewystarczające w kontekście skali problemu jakości powietrza. Wyniki badania ankietowego wskazują, że około połowa samorządów prowadzi realne działania na rzecz poprawy jakości powietrza. O ile jednak w miastach wśród władz lokalnych świadomość istnienia problemu i podejmowania działań zaradczych jest duża, to na obszarach wiejskich działania prowadzone są sporadycznie. Ponadto, jak wynika z badania, władze jst jako główną barierę dotyczącą redukcji zanieczyszczeń i poprawy jakości powietrza upatrują w niskiej świadomości mieszkańców i wysokich kosztach proekologicznych rozwiązań. O ile podejmowanie na szeroką skalę inwestycji związanych choćby z wymianą starych kotłów i pieców grzewczych wiąże się z istotnymi środkami, to działania edukacyjne można prowadzić przy minimalnych nakładach. Warto tu podkreślić istotną zależność (na jaką wskazało przeprowadzone badanie) pomiędzy faktem prowadzenia działań z zakresu edukacji ekologicznej w jst a poziomem zainteresowania mieszkańców problemem ochrony powietrza. Badanie jednoznacznie wykazało, że edukacja ekologiczna sprzyja przyjmowaniu aktywnej, odpowiedzialnej postawy lokalnej społeczności wobec ochrony powietrza. I odwrotnie: niepodejmowanie działań edukacyjnych utrzymuje lub przyczynia się do bierności mieszkańców wobec problemu zanieczyszczonego powietrza. Działania podejmowane przez samorządy okazują się skuteczne, dlatego warto wymieniać się dobrymi praktykami i stosować je w szerszej skali. W celu zwrócenia uwagi na rodzaje podejmowanych działań raport CAS wskazuje dobre praktyki w zakresie edukacji ekologicznej oraz przykłady możliwości finansowania działań zaradczych. Mówiąc o problemie jakości powietrza, warto zwrócić uwagę na fakt, że w przypadku ochrony powietrza skuteczność działań jst jest w znacznym stopniu uzależniona od postawy samych mieszkańców. Jednocześnie trudno wyobrazić sobie, że samorządy przy coraz większej liczbie zadań własnych i ograniczeniach finansowych będą z własnego budżetu przeznaczać duże środki na poprawę jakości powietrza. Co więcej, nie bez znaczenia pozostaje fakt różnego potencjału społeczno-gospodarczego i priorytetów rozwoju poszczególnych gmin. Wobec tego potrzeba synergii działań władz i środowisk lokalnych. Co ważne w Małopolsce dostrzec można duży potencjał organizacji pozarządowych i stowarzyszeń, przy udziale których można prowadzić efektywne działania na rzecz ochrony powietrza. Również wojewódzkie instytucje związane z ochroną środowiska (m.in. WFOŚ, WIOŚ) stwarzają warunki finansowania działań zaradczych w przedmiotowym obszarze. Ponadto na szczeblu centralnym powstają programy ogólnopolskie (m.in. program KAWKA), stwarzające możliwości finansowania działań na rzecz poprawy jakości powietrza. Aby skutecznie z nich korzystać potrzeba jednak wysokiej świadomości problemu w społecznościach lokalnych. Zdaniem przedstawicieli samorządów ta świadomość obecnie jest zdecydowanie za niska i stanowi główne zagrożenie dla czystego powietrza w gminach. Wobec powyższych uwarunkowań warto odpowiedzieć na pytanie, czy rzeczywiście świadomość mieszkańców jest tak niska. Działania podejmowane przez mieszkańców Krakowa mogą świadczyć, że jest zupełnie inaczej. Wskazuje na to działalność m.in. Krakowskiego Alarmu Smogowego. Rozwinięcie powyższych kwestii znajdzie odzwierciedlenie w kolejnych badaniach prowadzonych przez FRDL MISTiA na temat świadomości problemu jakości powietrza, tym razem wśród mieszkańców Małopolski. Raport z badań wśród samorządów wraz z raportem z badania wśród mieszkańców oraz analizą desk research dotycząca jakości powietrza w kontekście wyzwań strategicznych Małopolski złożą się na całość prowadzonego przez FRDL MISTiA projektu badawczego pn Jakość powietrza a jakość życia w Małopolsce. Piotr Modrzewski Centrum Analiz Strategicznych 12 MISTiA na Szlaku 3/2013

13 Zarządzanie strategiczne Strategia Rozwoju Powiatu Krakowskiego na lata Ostatnie lata to okres tworzenia nowych i aktualizacji poprzednich wersji dokumentów planistycznych o charakterze strategicznym szczebla krajowego i regionalnego. Modyfikacjom uległa ustawa o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, uchwalona została Krajowa Strategia Rozwoju Regionalnego : Regiony, Miasta, Obszary wiejskie (KSRR), wprowadzająca nowy paradygmat polityki regionalnej w Polsce, zaktualizowano dokumenty europejskie (Europa 2020), krajowe (Długookresowa Strategia Rozwoju Kraju do 2030 r., Średniookresowa Strategia Rozwoju Kraju do 2020 r., Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Kraju do 2030 r.) i regionalne, w tym Strategię Rozwoju Województwa Małopolskiego na lata W związku z tym większość jednostek samorządu terytorialnego w Polsce jest w trakcie lub właśnie zakończyło proces aktualizowania własnych strategii rozwoju dostosowując je do nowego paradygmatu polityki regionalnej. Uwzględnienie wytycznych i rekomendacji płynących z dokumentów nadrzędnych, a także zmiany w sferze społeczno-gospodarczej, były głównymi przesłankami podjęcia aktualizacji Strategii Rozwoju Powiatu Krakowskiego na lata Uspójnienie strategii powiatu z priorytetami rozwojowymi kraju i województwa pozwoli w dalszej perspektywie na korzystanie z nowych narzędzi polityki regionalnej (np. kontrakt terytorialny). Strategia Rozwoju Powiatu Krakowskiego na lata powstała w ramach realizacji projektu Kompetentny i efektywny urzędnik wizytówką Urzędu działającego zgodnie z zasadami przejrzystości i partycypacji małopolskie partnerstwo na rzecz rozwoju instytucjonalnego samorządu terytorialnego, dofinansowanego ze środków EFS, w ramach Podziałania Modernizacja zarządzania w administracji samorządowej PO KL. Projekt jest realizowany przez firmę PM Doradztwo Gospodarcze sp. z o.o. a FRDL MISTiA był głównym wykonawcą wdrożeń w niniejszym projekcie. Strategia Rozwoju Powiatu Krakowskiego na lata jest podstawowym i najważniejszym dokumentem samorządu Powiatu, określającym obszary, cele i kierunki interwencji polityki rozwoju prowadzonej na jego terenie. Respektując nowatorskie zasady rozwoju regionalnego w Polsce (tzw. nowy paradygmat rozwoju regionalnego), Strategia uwzględnia potrzeby i oczekiwania całej wspólnoty powiatowej, promując współpracę pomiędzy samorządem Powiatu, samorządami gmin, sektorem gospodarczym, organizacjami pozarządowymi i innymi instytucjami, mającymi wpływ na realizację celów i kierunków interwencji. Dlatego w systemie zarządzania polityką rozwoju Strategia pełni kluczową rolę, jako generalny plan postępowania władz samorządu powiatowego, ale również jako narzędzie współpracy z partnerami samorządowymi, prywatnymi i pozarządowymi. Tworzenie partnerstw na etapie realizacji poszczególnych kierunków interwencji Strategii będzie miało kluczowe znaczenie dla pozyskiwania zewnętrznych zasobów finansowych. Strategia Rozwoju Powiatu Krakowskiego na lata jest narzędziem wspierania pozytywnych zmian w całej przestrzeni powiatowej oraz niwelowania barier pojawiających się w otoczeniu. W tym kontekście szczególnie ważna jest współpraca z samorządami gminnymi oraz z Miastem Krakowem, z którym Powiat Krakowski tworzy spójny obszar metropolitalny, wymagający efektywnych rozwiązań infrastrukturalnych, gospodarczych i społecznych. Strategia Rozwoju Powiatu Krakowskiego na lata została przygotowana w wyniku trwających ponad rok prac, prowadzonych przez Zarząd Powiatu Krakowskiego oraz ekspertów FRDL MISTiA. Dokument uwzględnia wnioski i rekomendacje sformułowane w ramach szerokiej debaty publicznej, której elementem były w szczególności sesje z udziałem Konwentu Strategicznego i spotkania konsultacyjne. Założenia dokumentu kładą nacisk na zrównoważony rozwój Powiatu (bazujący na zintegrowaniu polityki środowiskowej, gospodarczej, przestrzennej i społeczno-kulturowej), w efekcie prowadzący do poprawy jakości życia mieszkańców. Jej konstrukcję oparto na partycypacyjno- -eksperckim modelu budowy planów strategicznych jednostek samorządu terytorialnego, w pełni oddającym oczekiwania krajowych oraz unijnych instytucji wspomagających rozwój terytorialny w Polsce. Strategię opracował Konwent Strategiczny, powołany przez Starostę Krakowskiego. W jego skład weszli m.in. przedstawiciele władz samorządowych Powiatu oraz gmin powiatu krakowskiego, urzędnicy samorządowi, przedstawiciele oświaty, instytucji kultury, pomocy społecznej, ochrony zdrowia, reprezentanci sfery biznesu, lokalnych organizacji pozarządowych i instytucji użyteczności publicznej oraz konsultanci FRDL MISTiA. W wyniku przeprowadzonych sesji strategicznych, spotkań konsultacyjnych oraz analiz, Konwent Strategiczny zdefiniował 6 głównych obszarów strategicznych: OBSZAR 1. Gospodarka, edukacja i rynek pracy OBSZAR 2. Turystyka i dziedzictwo kulturowe OBSZAR 3. Wewnętrzne i zewnętrzne powiązania komunikacyjne OBSZAR 4. Zarządzanie powiatem oraz współpraca w ramach krakowskiego obszaru metropolitalnego OBSZAR 5. Rozwój miast i terenów wiejskich OBSZAR 6. Bezpieczeństwo publiczne, ekologiczne i społeczne W ramach obszarów zdefiniowano cele strategiczne i operacyjne oraz kierunki interwencji, rozumiane jako kluczowe zadania realizacyjne. Strategia nie ogranicza się w swych zapisach wyłącznie do obowiązków realizowanych bezpośrednio przez władze samorządowe Powiatu, ale stanowi wyzwanie dla całej społeczności lokalnej i wszystkich instytucji działających na części, bądź całości obszaru jednostki, poprzez budowę i rozwijanie sieci aktywnej współpracy partnerstw lokalnych. Tak rozumiana oraz realizowana zasada partnerstwa i współpracy odpowiada nowemu podejściu w polityce regionalnej, określanemu jako wieloszczeblowe zarządzanie rozwojem. Dzięki zaangażowaniu w proces budowy dokumentu przedstawicieli samorządu, organizacji publicznych, przedsiębiorców i lokalnych liderów życia społecznego, Strategia Rozwoju Powiatu Krakowskiego na lata stanowi nie tylko element prowadzenia polityki rozwoju lokalnego i regionalnego, ale również syntezę świadomych wyborów i rekomendacji przedstawicieli różnych społeczności tworzących wspólnotę samorządową. Wojciech Odzimek Wydział Programów i Projektów MISTiA na Szlaku 3/

14 R E K L A M A Lato w Zawoi Słońce, góry, uśmiech, muzyka, specjały regionalnej kuchni to klimat naszego zawojskiego letniego wydarzenia jakim będą DNI ZAWOJSKIEGO PSTRĄGA (obchodzone poprzednio jako Dni Zawoi ). W tym roku zapraszamy w pierwszy weekend lipca (5-7 lipca), wtedy, gdy lato pod Babią Górą zagości na dobre. DNI ZAWOJSKIEGO PSTRĄGA to jedno z największych wydarzeń początku wakacji w naszym regionie. Impreza przygotowywana jest z wielkim rozmachem i cieszy się wielką popularnością. Głównym jej założeniem jest promocja regionu za pośrednictwem muzyki granej na żywo. Zapraszane są topowe gwiazdy polskiej sceny muzycznej. W tym roku wystąpią m.in.: BRACIA, Roots Rocket, Grzegorz HALAMA. 6 i 7 lipca będziemy się bawić tradycyjnie na stadionie w Zawoi Centrum. Ale już w piątek 5 lipca rozpocznie się zabawa młodzieży. Młodzi ludzie z Wolontariatu Kultury oraz z Młodzieżowej Rady Gminy przygotowują program na piątek. Tego dnia impreza odbędzie się w sali widowiskowej Babiogórskiego Centrum Kultury w Zawoi. Natomiast sobota i niedziela to przede wszystkim koncerty na dużej scenie posłuchamy trochę starego dobrego rock and roll a, przeniesiemy się w lata 60-te dzięki zespołowi The Beatleman, grającemu piosenki najsłynniejszego brytyjskiego zespołu wszechczasów, będziemy mieli okazję posłuchać Świstu, coś dla siebie znajdą także miłośnicy reggae i polskiej sceny kabaretowej. Nie zabraknie oczywiście programu dla najmłodszych mieszkańców naszej gminy i turystów: wesołego miasteczka, Akademii GOPR-u, czy też pokazu trialu rowerowego. Gwiazdą muzyczną DNI ZAWOJSKIEGO PSTRĄGA będzie grupa BRACIA. Początki tej grupy sięgają roku 1997 roku, jednak oficjalna data powstania zespołu, to rok Przełomowym momentem dla zespołu było wygranie Koncertu Debiutów w Opolu w 2002 roku. Zaprezentowali tam utwór Nie jestem inny, którego kompozytorem był Romuald Lipko z Budki Suflera (był to jedyny i prawdopodobnie ostatni przypadek współpracy z Budką). W styczniu 2007 roku, muzycy nawiązali współpracę z amerykańskimi producentami Keithem Brownem i Mattem Noble. Efektem tego było kilka piosenek jedna z nich Jesz- cze raz zgarnęła wszystkie możliwe nagrody 2008 roku. Jest to zespół koncertowy, świetnie przyjmowany przez publiczność. Występował praktycznie we wszystkich większych i mniejszych miastach Polski, a także w Portugalii, Niemczech, Hiszpanii, Francji i USA. Tym razem grupa zawita do Zawoi. Serdecznie zapraszam naszych mieszkańców i gości. Dni Zawoi, które od tego roku będziemy obchodzić jako DNI ZAWOJSKIEGO PSTRĄGA, pomimo, że organizowane dopiero trzeci rok, na dobre wpisały się w rynek wydarzeń społeczno-kulturalnych, inaugurujących sezon wakacyjny. Przyciągają tysiące miłośników gór, muzyki, rozrywki i dobrego wypoczynku. Zapraszam w imieniu całej naszej gminy. Będzie to zapewne bardzo udany weekend. Zapraszam również na inne imprezy letnie. Z doświadczenia wiem, że coraz większym zainteresowaniem cieszą się wśród turystów Zawojskie Sianokosy, w tym roku organizowane 13 lipca. Tak wspaniałej atmosfery, takiej serdeczności wśród uczestników i tak zdrowej rywalizacji na pewno Państwo nie pożałujecie! Potem 18 sierpnia organizujemy Turniej Sołectw o Puchar Wójta Gminy Zawoja z emocjonującymi konkurencjami adresowanymi do rodzin naszej gminy. Sezon tradycyjnie kończymy we wrześniu Babiogórską Jesienią. Czekamy na Was! Gwarantujemy udany wypoczynek i niezapomnianą zabawę zaprasza Tadeusz Chowaniak, wójt Zawoi. Dni 5-7 lipca 2013 Zawojskiego Pstrąga 14 MISTiA na Szlaku 3/2013

15 Konferencja: Fundusze Kultura Rozwój Małopolskie Forum Kultury W Regionalnym Ośrodku Kultury Doliny Karpia w Zatorze, 23 maja br. odbyła się konferencja Małopolskiego Forum Kultury pt. Fundusze Kultura Rozwój. Rola projektów realizowanych przez instytucje kultury w rozwoju regionu. Oferta szkoleń MISTiA lipiec 2013 Doradztwo zawodowe w pomocy społecznej Ochrona przyrody w procedurze administracyjnej gminy Prawo budowlane zmiany w ustawie Majątek osoby przebywającej w DPS Niepracownicze zatrudnienie w jednostkach samorządu terytorialnego System pomocy społecznej istotne zmiany i ich praktyczne stosowanie Praktyczne aspekty stosowania formularzy Niebieskiej Karty Decyzje o zajęciu pasa drogowego, umieszczaniu w nim urządzeń reklamowych, lokalizacji zjazdu z drogi publicznej 1 VII 2 VII 4 VII 5 VII 5 VII 8 VII 8 VII 11 VII Zator Konferencję otworzyli organizatorzy: Zbigniew Biernat Burmistrz Zatora, Elżbieta Mostowik Dyrektor Regionalnego Ośrodka Kultury Doliny Karpia w Zatorze, Janusz Olesiński Dyrektor FRDL MISTiA i Anna Łyżwa Dyrektor Wydziału Organizacyjnego FRDL MISTiA, Koordynator Małopolskiego Forum Kultury. Konferencja, skierowana do przedstawicieli instytucji kultury z terenu województwa małopolskiego, stanowiła płaszczyznę do dyskusji nad rolą projektów realizowanych przez instytucje kultury w rozwoju regionu. Wśród zaproszonych prelegentów znaleźli się: Piotr Szymański Dyrektor Departamentu Funduszy Europejskich Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego, Jakub Szymański Dyrektor Departamentu Polityki Regionalnej Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego, Zbigniew Biernat Burmistrz Zatora, Elżbieta Mostowik i Łukasz Dziedzic reprezentujący Regionalny Ośrodek Kultury Doliny Karpia oraz Barbara Petek- Matuła reprezentująca Stowarzyszenie Doliny Karpia w Zatorze. W trakcie konferencji podsumowany został okres programowania na lata w zakresie realizacji programów z udziałem środków Unii Europejskiej wspierających zadania z zakresu kultury. Przedstawione zostały dobre praktyki projekty zrealizowane w województwie małopolskim, zarówno o charakterze infrastrukturalnym, jak też miękkim. Wystąpienia wzbogacono o filmowe prezentacje projektów zrealizowanych w gminie Zator, takich jak: Festiwal Małopolska Wielu Kultur, Festiwal Tradycja i Współczesność w Dolinie Karpia, ArtDolina oraz Przestrzenie Sztuki projekt zrealizowany w partnerstwie z Akademią Sztuk Pięknych w Krakowie. Zaprezentowana została również działalność kulturalna wzmacniająca produkt turystyczny, jakim jest karp zatorski. Konferencja przybliżyła także jej uczestnikom perspektywy dla kultury w nowym okresie programowania Zwieńczeniem konferencji była wycieczka po Parku Mitologii w Zatorze jedynym takim miejscu w Polsce, gdzie można obejrzeć pięknie odwzorowane figury greckich bogów, herosów, bohaterów i mitycznych stworzeń. Konferencja w Zatorze wpisuje się w cykl konferencji organizowanych przez Małopolskie Forum Kultury w różnych częściach Małopolski przyczyniając się w ten sposób do promowania województwa, ale także prezentowania ciekawych rozwiązań i upowszechniania dobrych praktyk w dziedzinie kultury. Tym razem była doskonałą okazją do prezentacji i promocji gminy Zator i regionu Doliny Karpia. Serdecznie zapraszamy przedstawicieli instytucji kultury do udziału w pracach Małopolskiego Forum Kultury i podejmowania działań na rzecz wspólnych, ważnych dla kultury spraw. Każdy z Państwa, kto chciałby uczestniczyć w comiesięcznych spotkaniach Forum, proszony jest o zapoznanie się ze Statutem Forum dostępnym na stronie internetowej oraz wypełnienie i odesłanie deklaracji członkostwa do FRDL MISTiA. Anna Łyżwa Koordynator Małopolskiego Forum Kultury Diagnoza i interwencja w pracy z osobami z chorymi i zaburzonymi psychicznie Fundusz sołecki aspekty prawne i rachunkowe w latach Wartościowanie stanowisk pracy w jst Questing narzędzie marketingu terytorialnego. Warsztat budowania questów Rozwój kompetencji kadry kierowniczej 6 kroków Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich; solidarna; następców prawnych w praktyce Nowelizacja ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych oraz aktów wykonawczych Wywiad środowiskowy po zmianach obowiązujących przepisów Czas pracy asystenta rodziny Choroby zawodowe i wypadki przy pracy. Zmiany w przepisach dotyczących BHP Wrocławska metoda psychostymulacji Dyna-Lingua MS aktywizacja osób autystycznych i niepełnosprawnych intelektualnie Uwarunkowania prawne masowych imprez artystycznych i rozrywkowych 12 VII 12 VII 15 VII 16 VII 17 VII 18 VII 18 VII 19 VII 19 VII 23 VII 24 VII 26 VII Pełna oferta szkoleń na: Nowość w ofercie MISTiA Kurs kancelaryjno-archiwalny W 2013 roku oferta szkoleniowa Wydziału Kształcenia MISTiA wzbogaciła się o Kurs kancelaryjno-archiwalny I stopnia. Kurs trwający sześć dni szkoleniowych, obejmuje 42 godziny zajęć teoretycznych i praktycznych. Oferta Kursu kancelaryjno-archiwalnego I stopnia pojawiła się dzięki nawiązaniu współpracy z Archiwum Narodowym w Krakowie. Na mocy Porozumienia o współpracy, Archiwum Narodowe w Krakowie zapewnia nadzór merytoryczny nad Kursem, polegający na wskazaniu osób prowadzących poszczególne bloki szkoleniowe. Osoby te rekrutowane są spośród kadry Archiwum, którymi są doświadczeni pracownicy w zakresie prowadzenia szkoleń na temat instrukcji kancelaryjnej i archiwizacji dokumentów. Podczas Kursu uczestnicy otrzymują do rozwiązania trzy zadania domowe, każdorazowo oceniane i omawiane na poszczególnych zajęciach. W ostatnim dniu cyklu szkoleniowego uczestnicy zdają egzamin testowy. Średnia ocen otrzymanych za zadania domowe oraz test kończący Kurs jest ujawniana na certyfikacie ukończenia cyklu szkoleniowego. W pierwszym półroczu 2013 r. podczas trzech edycji Kursu kancelaryjno- archiwalnego I stopnia przeszkolonych zostało już 77 osób, pracowników jednostek sektora finansów publicznych oraz osób fizycznych, pragnących zdobyć kwalifikacje archiwisty zakładowego. Kolejna edycja Kursu dla kolejnych zgłoszonych uczestników rozpoczyna się we wrześniu br. Wszystkich zainteresowanych tym cyklem szkoleniowym, prosimy o kontakt z Wydziałem Kształcenia FRDL MISTiA, pod adresem: lub pod nr telefonu: (12) Inf.wł. MISTiA na Szlaku 3/

16 Okiem eksperta Razem czy osobno zadania samorządu lokalnego i sektora prywatnego dla rozwoju turystyki Jednostki samorządu terytorialnego (gminy, miasta, regiony) są coraz skuteczniejsze w tworzeniu warunków do rozwoju turystyki przyjazdowej. Może jednak powstać problem, gdy turyści nie przyjeżdżają w spodziewanej ilości a rentowność inwestycji spada. Wtedy najczęściej za brak wyników obciążamy promocję. Może tak się zdarzyć, ale częściej powinna przyjść refleksja znacznie głębsza. Czy znamy odpowiedź na następujące pytania: Czy mamy produkt? Jaki jest wizerunek miejscowości? Jaki turysta ma do nas przyjechać i po co? Czy spełnimy jego oczekiwania? Czy dysponujemy infrastrukturą? Czy jesteśmy konkurencyjni? Czy promocja jest opłacalna? Jak się wyróżnić od konkurencji? Ile zarobimy? Czy turysta ma gdzie i na co wydać pieniądze? Aby nie marnotrawić czasu i pieniędzy należy odpowiedzieć na te pytania przed wytyczaniem kierunków rozwoju turystyki. Nie ma takiej miejscowości, w której nie można stworzyć produktu turystycznego. Czasem będzie to nawet jednorazowe wydarzenie (przykład Kostrzynia czy Jarocina). W innych przypadkach produktem turystycznym miejscowości może być nawet pojedynczy obiekt. Hotele Ossa koło Rawy Mazowieckiej czy Dosłońce koło Miechowa są dobrymi przykładami zbudowania produktu w wioskach, w których nie ma nic innego, a mimo to przyjeżdżają turyści. Nie można współcześnie traktować każdej atrakcji materialnej (zabytku) jako produktu, który wyłącznie przyciągnie przyjezdnych. Segmenty współczesnych klientów nie przystają bowiem do podejścia zasobowego, nie przyciągniemy ich samymi walorami, jeżeli nie widzą oni korzyści, których dostarczą im niezapomniane przeżycia, doznania podczas pobytu. Turysta dzisiejszy posiadając nadmiar ofert kieruje się w wyborze zasadą nie dokąd pojechać, ale po co. Oczekuje korzyści, zorientowany jest na jakość i. cenę. Najtrudniejszym i długotrwałym zadaniem jest jednak zbudowanie wizerunku, marki miejsca docelowego pamiętając, że współczesny marketing (ale nie tylko promocja!) to walka na percepcję, a nie na produkty. na Szlaku Wydawca: Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej Małopolski Instytut Samorządu Terytorialnego i Administracji Redaktor naczelny: Anatol Władyka Redaktor prowadzący: Joanna Śmigielska Skład: Marcin Migdał Współpraca: Agnieszka Cudek Adres redakcji: Kraków, ul. Szlak 73a Jednak tych kilka zasygnalizowanych zjawisk nie jest wyłącznym panaceum na sukces ekonomiczny miejscowości turystycznej. Szukać go należy w umiejętności i zrozumieniu strategicznego rozwoju i partnerstwie publiczno-prywatnym. Czy inwestycje noclegowe i atrakcje to wyłączna sprawa inwestora? Jeżeli ktoś uważa, że tak jest, to niech uczciwie odpowie sobie na pytania: kto słyszałby o świętokrzyskiej wiosce Bałtów, gdyby nie park jurajski? Czy Białka Tatrzańska odniosłaby taki sukces gdyby nie współpraca przedsiębiorców i jst? Czy Gdynia i Sopot korzystają na turystach przyjeżdżających do Gdańska? Czy wzrosłaby ilość turystów przyjeżdżających do województwa świętokrzyskiego bez silnego wsparcia samorządu województwa? Oba sektory, prywatny i publiczny, są sobie potrzebne i to nie tylko w skali granic administracyjnych. Znane są przykłady niekojarzenia przez turystów atrakcji z ich lokalizacją administracyjną. Oznacza to, że należy odróżnić zjawisko konkurencyjnego przejmowania turystów przez różne regiony/ gminy od komplementarności, czyli bycia zdolnym do zrezygnowania z części przewag indywidualnych na rzecz wspólnej przewagi, która może przynieść lepsze efekty i w konsekwencji łączny wzrost liczby turystów. To jedna z ważnych wskazówek kierunku współpracy. Tworzą się chociażby turystyczne szlaki tematyczne, które wykraczają poza granice gmin i pomagają uzyskać efekt ekonomiczny pojedynczemu usługodawcy (dobrym przykładem jest chociażby szlak Małopolska Wieś Pachnąca Ziołami ). Pozytywna odpowiedź na pytanie czy razem? znajduje także przykłady w praktykowanym podziale zadań, gdzie samorząd odpowiada za budowę wizerunku, infrastrukturę, informację turystyczną, stwarzanie klimatu do działalności gospodarczej, a sektor prywatny inwestuje, sprzedaje i uczestniczy w promocji. Coraz częściej przedsiębiorcy niejako rewanżują się poprzez wspieranie innych zadań lokalnych w ramach rozwijającego się zjawiska społecznej odpowiedzialności biznesu. Oba sektory łączą się coraz częściej w postaci klastrów czy konsorcjów, które nawiasem mówiąc w przyszłym Sekretariat (12) , (12) Wydział Kształcenia (12) Wydział Programów i Projektów (12) Wydział Organizacyjny (12) Ośrodek MISTiA w Tarnowie (14) POST Filia w Rzeszowie (17) okresie finansowania ze środków unijnych będą preferowane. Niebagatelne znaczenie dla rozwoju lokalnej gospodarki turystycznej ma także postawa i świadomość mieszkańców. Nic o nich bez nich, co pozwala na zbudowanie tożsamości miejscowości. Przyjazność wobec przyjezdnych jest bowiem elementem jakości usług turystycznych. Jak w takim razie budować strategię rozwoju miejscowości poprzez turystykę? Po pierwsze oceńmy i wyliczmy spodziewane efekty, skonsultujmy to z mieszkańcami, aby zrozumienie celów było powszechne i wspólne, sprowadźmy inwestorów, skonsolidujmy środki finansowe wszystkich beneficjentów (piekarz zarobi także na turystach) dla dobrej strategii komunikacji, pamiętając, że jeżeli turysta nie przyjedzie do nas, to pojedzie gdzie indziej. Nie zaczynajmy od wykonania logo i druku broszur, które mało kto czyta, tym bardziej, że współczesna informacja przenosi się do sieci i aplikacji mobilnych, a wybór przez nas wszystkich miejsca wypoczynku odbywa się głównie pod wpływem rekomendacji rodziny czy znajomych. dr Bartłomiej Walas Wiceprezes Polskiej Organizacji Turystycznej Hotel usytuowany w obrębie centrum Krakowa 46 miejsc w pokojach 1-, 2- i 3-osobowych parking hotelowy dostęp do Internetu (Wi-Fi) możliwość korzystania z ksero i riso Rabaty: uczestnicy szkoleń 20%, grupy powyżej 10 osób 10% Rezerwacja miejsc całodobowo: tel./fax (12) Kraków, ul. Szlak 73a Oferujemy organizację i obsługę konferencji, seminariów oraz szkoleń. Hotel MISTiA posiada certyfikat Krakowskiej Izby Turystyki oraz certyfikat ISO 9001: MISTiA na Szlaku 3/2013

Strategia Rozwoju Małopolski i finansowanie jej wdrożenia w ramach programu regionalnego w latach 2014 2020 Małgorzata Potocka-Momot

Strategia Rozwoju Małopolski i finansowanie jej wdrożenia w ramach programu regionalnego w latach 2014 2020 Małgorzata Potocka-Momot Strategia Rozwoju Małopolski i finansowanie jej wdrożenia w ramach programu regionalnego w latach 2014 2020 Małgorzata Potocka-Momot Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Departament Polityki Regionalnej

Bardziej szczegółowo

Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020

Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020 Kierunki i zadania do Strategii Rozwoju Gminy Zgierz na lata 2014-2020 Obszar I Infrastruktura społeczna. 1. Wspieranie aktywności oraz integracji społeczności lokalnej. 2. Wspieranie i aktywizacja mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Kierunki rozwoju turystyki do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem turystyki wiejskiej

Kierunki rozwoju turystyki do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem turystyki wiejskiej Kierunki rozwoju do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem wiejskiej Katarzyna Sobierajska Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Sportu i Turystyki Międzynarodowa Konferencja Perspektywy rozwoju i promocji

Bardziej szczegółowo

Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej FRDL

Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej FRDL Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej FRDL powstała w 1989 roku największa w Polsce organizacja pozarządowa wspomagająca samorządy terytorialne i rozwój społeczeństwa obywatelskiego laureat Nagrody Głównej

Bardziej szczegółowo

OPRACOWANIE ZINTEGROWANEGO PROGRAMU AKTYWIZACJI I PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO BLISKO KRAKOWA

OPRACOWANIE ZINTEGROWANEGO PROGRAMU AKTYWIZACJI I PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO BLISKO KRAKOWA OPRACOWANIE ZINTEGROWANEGO PROGRAMU AKTYWIZACJI I PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO BLISKO KRAKOWA - w ramach projektu Razem Blisko Krakowa zintegrowany rozwój podkrakowskiego obszaru

Bardziej szczegółowo

SPORT i TURYSTYKA. Grudzień 2013 Czytając Rymanowski Kurier Samorządowy dowiesz się o bieżących działaniach Samorządu Gminy Rymanów.

SPORT i TURYSTYKA. Grudzień 2013 Czytając Rymanowski Kurier Samorządowy dowiesz się o bieżących działaniach Samorządu Gminy Rymanów. Grudzień 2013 Czytając Rymanowski Kurier Samorządowy dowiesz się o bieżących działaniach Samorządu Gminy Rymanów. SPORT i TURYSTYKA Już wkrótce zostaną zakończone prace związane z przygotowaniem trasy

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE TRADYCJI KULTUROWYCH W AGROTURYSTYCE

WYKORZYSTANIE TRADYCJI KULTUROWYCH W AGROTURYSTYCE KONFERENCJA WOJEWÓDZKA nt. Wykorzystanie lokalnych wartości w rozwoju społeczno gospodarczym obszarów w wiejskich prof. nadzw. dr hab. Mirosław Boruszczak WYKORZYSTANIE TRADYCJI KULTUROWYCH W AGROTURYSTYCE

Bardziej szczegółowo

ROZWÓJ POTENCJAŁU GOSPODARCZEGO POWIATU ŚWIDNICKIEGO POPRZEZ UTWORZENIE INKUBATORA LOTNICZEGO

ROZWÓJ POTENCJAŁU GOSPODARCZEGO POWIATU ŚWIDNICKIEGO POPRZEZ UTWORZENIE INKUBATORA LOTNICZEGO ROZWÓJ POTENCJAŁU GOSPODARCZEGO POWIATU ŚWIDNICKIEGO POPRZEZ UTWORZENIE INKUBATORA LOTNICZEGO projekt realizowany przez Powiat Świdnicki w Świdniku w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa

Bardziej szczegółowo

Priorytety ZWM w zakresie polityki regionalnej na rzecz rozwoju gospodarczego

Priorytety ZWM w zakresie polityki regionalnej na rzecz rozwoju gospodarczego XXXVI posiedzenie Komisji Wspólnej Samorządów Terytorialnych i Gospodarczych Małopolski Marek Sowa Marszałek Województwa Małopolskiego Kluczowe zadania dla Regionu: 1. Finalizacja pakietu planowania strategicznego

Bardziej szczegółowo

MAŁE PROJEKTY Nabór wniosków spotkanie informacyjne. Podegrodzie, 22.02.2011 r.

MAŁE PROJEKTY Nabór wniosków spotkanie informacyjne. Podegrodzie, 22.02.2011 r. MAŁE PROJEKTY Nabór wniosków spotkanie informacyjne Podegrodzie, 22.02.2011 r. Cele ogólne LSR - przedsięwzięcia CEL OGÓLNY 1 Rozwój turystyki w oparciu o bogactwo przyrodnicze i kulturowe obszaru CELE

Bardziej szczegółowo

Wzmocnienie potencjału administracji samorządowej. Program Operacyjny Kapitał Ludzki Działanie 5.2. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji

Wzmocnienie potencjału administracji samorządowej. Program Operacyjny Kapitał Ludzki Działanie 5.2. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji Wzmocnienie potencjału administracji samorządowej Program Operacyjny Kapitał Ludzki Działanie 5.2 Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji Instytucja Pośrednicząca dla Priorytetu V PO KL Dobre Rządzenie

Bardziej szczegółowo

CEL OGÓLNY (CO) CEL SZCZEGÓŁOWY (CS) PRZEDSIĘWZIĘCIE (P) PREFEROWANE TYPY OPERACJI

CEL OGÓLNY (CO) CEL SZCZEGÓŁOWY (CS) PRZEDSIĘWZIĘCIE (P) PREFEROWANE TYPY OPERACJI Opis operacji odpowiadającej działaniu z zakresu Małe projekty pod kątem spełniania kryteriów wyboru określonych w Lokalnej Strategii Rozwoju Lokalnej Grupy Działania Partnerstwo na Jurze Tytuł projektu:

Bardziej szczegółowo

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Towarzystwo Inicjatyw Europejskich ul. Próchnika 1 lok. 303 90-408 Maj 2013 Operator Programu Wolontariatu Długoterminowego

Bardziej szczegółowo

I Spotkanie Rady Strategii Rozwoju Tczewa przy Prezydencie Miasta Tczewa Luty, 2009

I Spotkanie Rady Strategii Rozwoju Tczewa przy Prezydencie Miasta Tczewa Luty, 2009 I Spotkanie Rady Strategii Rozwoju Tczewa przy Prezydencie Miasta Tczewa Luty, 2009 Strategią rozwoju nazywa się rozmaite sposoby oddziaływania w celu pobudzenia wzrostu gospodarczego Strategia rozwoju

Bardziej szczegółowo

MARKETING TERYTORIALNY

MARKETING TERYTORIALNY MARKETING TERYTORIALNY PROJEKT PROGRAMU STRATEGICZNEGO Posiedzenie Komisji ds. Budowy Marki Małopolski oraz Organizacji Imprez Sportowych o Zasięgu Międzynarodowym SWM 16 kwietnia 2013 r. Program strategiczny

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA

ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna

Bardziej szczegółowo

Priorytet 5: Rozwój obszarów wiejskich. Analiza SWOT

Priorytet 5: Rozwój obszarów wiejskich. Analiza SWOT 80 Priorytet 5: Rozwój obszarów wiejskich Analiza SWOT MOCNE STRONY 1. Możliwość rozwoju produkcji żywności wysokiej jakości. 2. Korzystna struktura wielkości gospodarstw. 3. Korzystne warunki przyrodnicze

Bardziej szczegółowo

BEZPŁATNA AKADEMIA ABC Lidera Ekonomii Społecznej W RAMACH PROJEKTU

BEZPŁATNA AKADEMIA ABC Lidera Ekonomii Społecznej W RAMACH PROJEKTU BEZPŁATNA AKADEMIA ABC Lidera Ekonomii Społecznej W RAMACH PROJEKTU Sieć MOWES Małopolskie Ośrodki Wsparcia Ekonomii Społecznej na rzecz wzmocnienia potencjału i rozwoju sektora ES w regionie DLA ORGANIZACJI

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Polski Południowej do roku 2020. Mirosław Sekuła Marszałek Województwa Śląskiego

Strategia Rozwoju Polski Południowej do roku 2020. Mirosław Sekuła Marszałek Województwa Śląskiego Strategia Rozwoju Polski Południowej do roku 2020 Mirosław Sekuła Marszałek Województwa Śląskiego Strategia Rozwoju Polski Południowej -budowanie przewagi kooperacyjnej - od konkurencji do kooperacji

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne Regionalny Plan Rozwoju Ekonomii Społecznej w Województwie Małopolskim na lata 2013-2020

Konsultacje społeczne Regionalny Plan Rozwoju Ekonomii Społecznej w Województwie Małopolskim na lata 2013-2020 Konsultacje społeczne Regionalny Plan Rozwoju Ekonomii Społecznej w Województwie Małopolskim na lata 2013-2020 SEKTOR EKONOMII SPOŁECZNEJ W MAŁOPOLSCE 1. Małopolska jest uznawana za lidera ekonomii społecznej:

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z PRZEBIEGU KONSULTACJI SPOŁECZNYCH dotyczących budowania Strategii Rozwoju Gminy Jordanów Śląski na lata 2014 2020

SPRAWOZDANIE Z PRZEBIEGU KONSULTACJI SPOŁECZNYCH dotyczących budowania Strategii Rozwoju Gminy Jordanów Śląski na lata 2014 2020 SPRAWOZDANIE Z PRZEBIEGU KONSULTACJI SPOŁECZNYCH dotyczących budowania Strategii Rozwoju Gminy Jordanów Śląski na lata 2014 2020 WSTĘP W celu zagwarantowania szerokiego udziału społeczeństwa w procesie

Bardziej szczegółowo

Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP

Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Szanowni Państwo, Mam przyjemność zaprosić Państwa firmę do udziału w Usłudze

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Lokalna Grupa Działania Dunajec Biała. Wspólnie działamy- nasze piękne Pogórze rozwijamy

Lokalna Grupa Działania Dunajec Biała. Wspólnie działamy- nasze piękne Pogórze rozwijamy Lokalna Grupa Działania Dunajec Biała Wspólnie działamy- nasze piękne Pogórze rozwijamy Lokalna Grupa Działania Dunajec-Biała to grupa powstała w 2005 roku w ramach PilotaŜowego Programu LEADER+, obejmująca

Bardziej szczegółowo

Wioska Garncarska dobra praktyka

Wioska Garncarska dobra praktyka Projekt pn. Edukacja dla inicjatywy lokalnej w Gminie Lubomierz jest współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Priorytet IX, działanie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ POLSKA-ROSJA 2014-2020. Giżycko, 21 października 2015 r.

PROGRAM WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ POLSKA-ROSJA 2014-2020. Giżycko, 21 października 2015 r. PROGRAM WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ POLSKA-ROSJA 2014-2020 Giżycko, 21 października 2015 r. Program Polska-Rosja 2014-2020 Program Polska - Rosja 2014-2020 przygotowywany jest przez współpracujące ze sobą

Bardziej szczegółowo

Współpraca z sektorem pozarządowym Przykłady projektów realizowanych przez Samorząd Województwa Małopolskiego

Współpraca z sektorem pozarządowym Przykłady projektów realizowanych przez Samorząd Województwa Małopolskiego Współpraca z sektorem pozarządowym Przykłady projektów realizowanych przez Samorząd Województwa Małopolskiego Leszek Zegzda Wicemarszałek Województwa Małopolskiego Tak przybywały otwarte konkursy ofert

Bardziej szczegółowo

Harmonogram konkursów na realizację zadań publicznych Województwa Dolnosląskiego w 2013 r. Termin ogłoszenia konkursu

Harmonogram konkursów na realizację zadań publicznych Województwa Dolnosląskiego w 2013 r. Termin ogłoszenia konkursu Harmonogram konkursów na realizację zadań publicznych Województwa Dolnosląskiego w 2013 r. Wydział odpowiedzialny Nazwa zadania priorytetowego/konkursu Termin ogłoszenia konkursu Termin realizacji zadania

Bardziej szczegółowo

Harmonogram konkursów na realizację zadań publicznych Województwa Dolnosląskiego w 2013 r. Termin ogłoszenia konkursu. Termin realizacji zadania

Harmonogram konkursów na realizację zadań publicznych Województwa Dolnosląskiego w 2013 r. Termin ogłoszenia konkursu. Termin realizacji zadania Harmonogram konkursów na realizację zadań publicznych Województwa Dolnosląskiego w 2013 r. Wydział odpowiedzialny Nazwa zadania priorytetowego/konkursu Aktywizacja społeczna i zawodowa osób niepełnosprawnych.

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Regulamin Konkursu Małopolskie Wektory Współpracy. Wzorcowe przykłady współpracy jednostek samorządu terytorialnego z organizacjami pozarządowymi

Regulamin Konkursu Małopolskie Wektory Współpracy. Wzorcowe przykłady współpracy jednostek samorządu terytorialnego z organizacjami pozarządowymi Regulamin Konkursu Małopolskie Wektory Współpracy Wzorcowe przykłady współpracy jednostek samorządu terytorialnego z organizacjami pozarządowymi Patronat Honorowy: Marek Sowa - Marszałek Województwa Małopolskiego

Bardziej szczegółowo

Cel realizacji Podkarpackiego Programu Odnowy Wsi na lata 2011-2016: Program jest instrumentem realizacji Strategii Województwa

Cel realizacji Podkarpackiego Programu Odnowy Wsi na lata 2011-2016: Program jest instrumentem realizacji Strategii Województwa Cel realizacji Podkarpackiego Programu Odnowy Wsi na lata 2011-2016: Szeroko rozumiana poprawa jakości życia na wsi, zaspokajanie potrzeb społeczno-kulturalnych mieszkańców a także zidentyfikowanie i promowanie

Bardziej szczegółowo

Wizja. 2. Gmina Bełżec przyjaznym miejscem życia i pracy z rozwijającym się rolnictwem oraz przedsiębiorczością.

Wizja. 2. Gmina Bełżec przyjaznym miejscem życia i pracy z rozwijającym się rolnictwem oraz przedsiębiorczością. Wizja 1. Roztoczańskie Centrum Rekreacyjne wykorzystujące położenie transgraniczne, walory przyrodnicze i gospodarcze dla poszerzania oferty turystycznowypoczynkowej. 2. Gmina Bełżec przyjaznym miejscem

Bardziej szczegółowo

Współpraca Województwa Małopolskiego z organizacjami pozarządowymi i innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego

Współpraca Województwa Małopolskiego z organizacjami pozarządowymi i innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego Województwa Małopolskiego z organizacjami pozarządowymi i innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego 2/12 Program współpracy Województwa Małopolskiego z organizacjami pozarządowymi

Bardziej szczegółowo

Założenia programu Eko - Polska

Założenia programu Eko - Polska Założenia programu Eko - Polska dr Jarosław Klimczak Warszawa 17 Kwiecień 2013r. Cele programu Promocja Polski jako kraju który wykorzystał szanse pakietu klimatycznego Pokazanie Polski jako lidera w ekologii

Bardziej szczegółowo

Rewitalizacja Europejskiego Szlaku Kulturowego na obszarze Południowego Bałtyku - Pomorska Droga Św. Jakuba RECReate

Rewitalizacja Europejskiego Szlaku Kulturowego na obszarze Południowego Bałtyku - Pomorska Droga Św. Jakuba RECReate Rewitalizacja Europejskiego Szlaku Kulturowego na obszarze Południowego Bałtyku - Pomorska Droga Św. Jakuba RECReate Szczecin 20 grudnia 2011 r. Bożena Wołowczyk Plan prezentacji 1. Idea europejskich szlaków

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Agnieszka Matuszak 1 Strona 0 ŹRÓDŁA FINANSOWANIA BADAŃ PRZEMYSŁOWYCH I PRAC ROZWOJOWYCH ORAZ WDROŻEŃ INNOWACJI Jednym

Bardziej szczegółowo

Rozdział I Postanowienia ogólne

Rozdział I Postanowienia ogólne POWIAT LIMANOWSKI Patronat Honorowy: Wicepremier Minister Gospodarki Janusz Piechociński Senator RP Stanisław Hodorowicz Marek Sowa Marszałek Województwa Małopolskiego Regulamin konkursu w ramach Gali

Bardziej szczegółowo

ocena Jakie są elementy pozytywne, wywierające korzystny wpływ na rozwój, warte podkreślenia, bardzo istotne, ważne dla gminy/obszaru?

ocena Jakie są elementy pozytywne, wywierające korzystny wpływ na rozwój, warte podkreślenia, bardzo istotne, ważne dla gminy/obszaru? Gmina:.. Sektor: Turystyka obiekty, obszary funkcjonowania ocena Jakie są elementy pozytywne, wywierające korzystny wpływ na rozwój, warte podkreślenia, bardzo istotne, ważne dla gminy/obszaru? Jakie są

Bardziej szczegółowo

Czysta Turystyka. - nowe wyzwania i możliwości dla branży hotelarskiej

Czysta Turystyka. - nowe wyzwania i możliwości dla branży hotelarskiej - nowe wyzwania i możliwości dla branży hotelarskiej Aleksandra Pacułt Fundacja Partnerstwo dla Środowiska Seminarium Eko-Hotel Gdańsk, 17.06.10 1. Fundacja Partnerstwo dla Środowiska. 2. Certyfikat Czysta

Bardziej szczegółowo

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Urząd d Marszałkowski Województwa Świętokrzyskiego Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego na lata 2007 - Ostrowiec Świętokrzyski,

Bardziej szczegółowo

Opinie na temat Produktu i możliwości jego wdrożenia w Gminie Czernichów

Opinie na temat Produktu i możliwości jego wdrożenia w Gminie Czernichów Jak skutecznie wykorzystać system zarządzania JST do poprawy jakości życia mieszkańców? Konferencja zamykająca realizację innowacyjnego projektu partnerskiego MJUP Opinie na temat Produktu i możliwości

Bardziej szczegółowo

IX Świętokrzyska Giełda Kooperacyjna Nowych Technologii Energii Odnawialnej Technologia Przyszłości

IX Świętokrzyska Giełda Kooperacyjna Nowych Technologii Energii Odnawialnej Technologia Przyszłości W imieniu Świętokrzyskiego Centrum Innowacji i Transferu Technologii Sp. z o.o. oraz Targów Kielce pragnę Państwa serdecznie zaprosić do bezpłatnego udziału w IX Świętokrzyskiej Giełdzie Kooperacyjnej

Bardziej szczegółowo

Profesjonalizm, przewidywalność, jakość

Profesjonalizm, przewidywalność, jakość Profesjonalizm, przewidywalność, jakość Założenia programu wspierania inwestycji w Małopolsce Marek Sowa Członek Zarządu Województwa Małopolskiego 29 października 2010 Pozycja wyjściowa i potencjałregionalny

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE DZIAŁAŃ INWESTYCYJNYCH W RPO WM 2014-2020 Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego

WSPARCIE DZIAŁAŃ INWESTYCYJNYCH W RPO WM 2014-2020 Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego WSPARCIE DZIAŁAŃ INWESTYCYJNYCH W RPO WM 2014-2020 Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego dr Stanisław Sorys Wicemarszałek Województwa Małopolskiego 1_GOSPODARKA WIEDZY 2_CYFROWA MAŁOPOLSKA 3_PRZEDSIĘBIORCZA

Bardziej szczegółowo

Kryteria konkursu na Najlepsze Europejskie Destynacje (EDEN) Edycja Polska

Kryteria konkursu na Najlepsze Europejskie Destynacje (EDEN) Edycja Polska Załącznik nr 1 do Regulaminu Kryteria konkursu na Najlepsze Europejskie Destynacje (EDEN) Edycja Polska Kryteria podstawowe (podstawa dopuszczenia): aplikująca destynacja stanowi obszar, który spełnia

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Alokacja

Bardziej szczegółowo

Małopolskie samorządy w nowej perspektywie finansowej. Szanse i wyzwania

Małopolskie samorządy w nowej perspektywie finansowej. Szanse i wyzwania Małopolskie samorządy w nowej perspektywie finansowej. Szanse i wyzwania Debata w Gorlicach Patronat honorowy: Marek Sowa Marszałek Województwa Małopolskiego Perspektywa finansowa 2014-2020 Dofinansowanie

Bardziej szczegółowo

MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE

MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE MANAGER CSR MODUŁY WARSZTATOWE WARSZTAT C- A IDEA SPOŁECZNEJ ODPOWIEDZIALNOŚCI BIZNESU. PODSTAWY CSR. Skąd się wziął CSR? Historia społecznej odpowiedzialności biznesu. Koncepcja zrównoważonego rozwoju.

Bardziej szczegółowo

WROCŁAW, LISTOPAD 2009 PRODUKT TURYSTYCZNY AGLOMERACJI WROCŁAWSKIEJ

WROCŁAW, LISTOPAD 2009 PRODUKT TURYSTYCZNY AGLOMERACJI WROCŁAWSKIEJ WROCŁAW, LISTOPAD 2009 PRODUKT TURYSTYCZNY AGLOMERACJI WROCŁAWSKIEJ PRODUKT TURYSTYCZNY AGLOMERACJI WROCŁAWSKIEJ 1) Wprowadzenie 2) Spostrzeżenia 3) Szanse 4) Cele 5) Narzędzia 6) Propozycje 7) 2011, 2012,

Bardziej szczegółowo

Wieś dla Seniorów Seniorzy dla wsi

Wieś dla Seniorów Seniorzy dla wsi Wieś dla Seniorów Seniorzy dla wsi Seniorzy są wśród nas Szybko postępujące zmiany demograficzne ostatnich 20 lat spowodowały rosnący udział osób starszych w Polsce. Zmiany struktury demograficznej związane

Bardziej szczegółowo

PRSupport oferuje szeroki zakres szkoleń dopasowanych do indywidualnych wymagań klientów

PRSupport oferuje szeroki zakres szkoleń dopasowanych do indywidualnych wymagań klientów Oferta szkoleniowa CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILIT Y S z k o l e n i a i t r e n i n g i d l a p r a c o w n i k ó w i z a r z ą d ó w PRSupport oferuje szeroki zakres szkoleń dopasowanych do indywidualnych

Bardziej szczegółowo

XIX SPOTKANIE NARODOWYCH SIECI OBSZARÓW WIEJSKICH. Gdańsk, 11-13 września 2013 r.

XIX SPOTKANIE NARODOWYCH SIECI OBSZARÓW WIEJSKICH. Gdańsk, 11-13 września 2013 r. XIX SPOTKANIE NARODOWYCH SIECI OBSZARÓW WIEJSKICH Gdańsk, 11-13 września 2013 r. Realizacji zadań Sekretariatu Regionalnego KSOW Województwa Pomorskiego ZAKRES PREZENTACJI: Realizacja zadań Sekretariatu

Bardziej szczegółowo

Projekty, zadania Wskaźnik realizacji Termin Odpowiedzialny Partnerzy Budżet

Projekty, zadania Wskaźnik realizacji Termin Odpowiedzialny Partnerzy Budżet Strategia Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich na lata 2010-2021 (projekt nowelizacji na lata -2021) Misja Misją Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich jest działanie na rzecz rozwoju bibliotekarstwa,

Bardziej szczegółowo

Serdecznie zachęcamy do udziału w warsztatach pt.: PRZYGOTOWANIE WNIOSKÓW APLIKACYJNYCH W RAMACH PO WER PRZY WYKORZYSTANIU PLATFORMY SOWA

Serdecznie zachęcamy do udziału w warsztatach pt.: PRZYGOTOWANIE WNIOSKÓW APLIKACYJNYCH W RAMACH PO WER PRZY WYKORZYSTANIU PLATFORMY SOWA Serdecznie zachęcamy do udziału w warsztatach pt.: PRZYGOTOWANIE WNIOSKÓW APLIKACYJNYCH W RAMACH PO WER PRZY WYKORZYSTANIU PLATFORMY SOWA ADRESACI WARSZTATÓW DO UDZIAŁU W WARSZTATACH ZAPRASZAMY: wszystkie

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

Spotkanie Partnerów projektu. Biuro GOM, 10 kwietnia 2013 r.

Spotkanie Partnerów projektu. Biuro GOM, 10 kwietnia 2013 r. Spotkanie Partnerów projektu Zintegrowana Miejsce i data prezentacji Strategia Rozwoju Metropolii Biuro GOM, 10 kwietnia 2013 r. Dlaczego potrzebna jest strategia? Dostosowanie do wymogów UE w nowej perspektywie

Bardziej szczegółowo

P R O G R A M Współpracy Gminy Miasta Chełm z organizacjami pozarz dowymi i innymi podmiotami prowadz cymi działalno ytku publicznego na 2006 rok.

P R O G R A M Współpracy Gminy Miasta Chełm z organizacjami pozarz dowymi i innymi podmiotami prowadz cymi działalno ytku publicznego na 2006 rok. P R O G R A M Współpracy Gminy Miasta Chełmży z organizacjami pozarządowymi i innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego na 2006 rok. WSTĘP Rozwój Chełmży i poprawa warunków życia mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie. Projekt opracowany przez Wielkopolskie

Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie. Projekt opracowany przez Wielkopolskie Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie. Projekt opracowany przez Wielkopolskie Stowarzyszenie Sołtysów. Projekt współfinansowany ze środków

Bardziej szczegółowo

Działania proekologiczne i prokulturowe w ramach strategii rozwoju obszarów wiejskich

Działania proekologiczne i prokulturowe w ramach strategii rozwoju obszarów wiejskich Załącznik do Uchwały Nr 1717/2012 Zarządu Województwa Wielkopolskiego z dnia 15 marca 2012 roku Działania proekologiczne i prokulturowe w ramach strategii rozwoju obszarów wiejskich REGULAMIN Rozdział

Bardziej szczegółowo

Projekt: Inkubator liderów europejskiej ochrony przyrody

Projekt: Inkubator liderów europejskiej ochrony przyrody Projekt: Inkubator liderów europejskiej ochrony przyrody Zarys projektu Celem projektu, którego pierwszy, opisywany tu etap planujemy zrealizować w okresie od stycznia do sierpnia 2006, jest przygotowanie

Bardziej szczegółowo

MODERNIZACJA KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO W MAŁOPOLSCE PROJEKT SYSTEMOWY WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO

MODERNIZACJA KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO W MAŁOPOLSCE PROJEKT SYSTEMOWY WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO MODERNIZACJA KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO W MAŁOPOLSCE PROJEKT SYSTEMOWY WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO KRAKÓW 2013 Wydawca: Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Departament Edukacji i Kształcenia Ustawicznego

Bardziej szczegółowo

Wzmocnienie potencjału analitycznego administracji publicznej przedsięwzięcie podjęte przez Szefa Służby Cywilnej

Wzmocnienie potencjału analitycznego administracji publicznej przedsięwzięcie podjęte przez Szefa Służby Cywilnej Wzmocnienie potencjału analitycznego administracji publicznej przedsięwzięcie podjęte przez Szefa Służby Cywilnej Warszawa, czerwiec 2014 r. Dotychczas podjęte inicjatywy Szefa Służby Cywilnej W latach

Bardziej szczegółowo

Wzrost adaptacyjności mikro, małych i średnich przedsiębiorstw poprzez zarządzanie strategiczne

Wzrost adaptacyjności mikro, małych i średnich przedsiębiorstw poprzez zarządzanie strategiczne POLSKI ZWIĄZEK PRYWATNYCH PRACODAWCÓW TURYSTYKI LEWIATAN I INSTYTUT TURYSTYKI W KRAKOWIE SP. Z O. O. ZAPRASZAJĄ PRZEDSIĘBIORCÓW I ICH PRACOWNIKÓW DO UDZIAŁU W PROJEKCIE Wzrost adaptacyjności mikro, małych

Bardziej szczegółowo

6.12.2011 r. godz. 16:00-20:00 Centrum Kultury i Czytelnictwa w Brzostku

6.12.2011 r. godz. 16:00-20:00 Centrum Kultury i Czytelnictwa w Brzostku Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania "LIWOCZ" zaprasza wszystkich zainteresowanych na bezpłatne szkolenie pt. "Małe projekty - sposób na aktywizację społeczności lokalnej" dotyczące przygotowania wniosków

Bardziej szczegółowo

EKONOMIA SPOŁECZNA >2020

EKONOMIA SPOŁECZNA >2020 EKONOMIA SPOŁECZNA >2020 Umowa Partnerstwa Zwiększaniu szans na zatrudnienie grup defaworyzowanych służyć będzie wsparcie sektora ekonomii społecznej oraz zapewnienie jego skutecznego i efektywnego funkcjonowania.

Bardziej szczegółowo

Promocja oferty turystyki religijnej Małopolski na arenie międzynarodowej

Promocja oferty turystyki religijnej Małopolski na arenie międzynarodowej Promocja oferty turystyki religijnej Małopolski na arenie międzynarodowej Elżbieta Kantor Dyrektor Departamentu Turystyki, Sportu i Promocji Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego 1 Działania

Bardziej szczegółowo

Lider Projektu Powiat Chojnicki

Lider Projektu Powiat Chojnicki Lider Projektu Powiat Chojnicki Starostwo Powiatowe w Chojnicach ul. 31 Stycznia 56 89-600 Chojnice tel. 52 396 65 00 e-mail: starostwo@powiat.chojnice.pl Partnerzy Projektu Gmina Brusy Gmina Chojnice

Bardziej szczegółowo

MAŁE PROJEKTY W RAMACH LSR ZIEMIA PSZCZYOSKA - spotkanie informacyjne -

MAŁE PROJEKTY W RAMACH LSR ZIEMIA PSZCZYOSKA - spotkanie informacyjne - MAŁE PROJEKTY W RAMACH LSR ZIEMIA PSZCZYOSKA - spotkanie informacyjne - PROGRAM ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH 2007-2013 Podstawowe założenia, jak również zakres, cele oraz działania Programu zostały wybrane

Bardziej szczegółowo

Projekt zintegrowany LIFE. Wdrażanie Programu ochrony powietrza dla województwa małopolskiego Małopolska w zdrowej atmosferze

Projekt zintegrowany LIFE. Wdrażanie Programu ochrony powietrza dla województwa małopolskiego Małopolska w zdrowej atmosferze Projekt zintegrowany LIFE Wdrażanie Programu ochrony powietrza dla województwa małopolskiego Małopolska w zdrowej atmosferze Strategia poprawy jakości powietrza Jakość powietrza w Małopolsce należy do

Bardziej szczegółowo

Działanie 9.1 Wyrównywanie szans edukacyjnych i zapewnienie wysokiej jakości usług edukacyjnych świadczonych w systemie oświaty

Działanie 9.1 Wyrównywanie szans edukacyjnych i zapewnienie wysokiej jakości usług edukacyjnych świadczonych w systemie oświaty Priorytet IX Rozwój wykształcenia i kompetencji w regionach Działanie 9.1 Wyrównywanie szans edukacyjnych i zapewnienie wysokiej jakości usług edukacyjnych świadczonych w systemie oświaty Cel Działania:

Bardziej szczegółowo

Plan działania dla Sekretariatu Regionalnego KSOW Województwo Podkarpackie

Plan działania dla Sekretariatu Regionalnego KSOW Województwo Podkarpackie Plan działania dla Sekretariatu Regionalnego KSOW Województwo Podkarpackie 1. Identyfikacja i analiza możliwych do przeniesienia dobrych praktyk w zakresie rozwoju obszarów oraz przekazanie informacji

Bardziej szczegółowo

Instytut Turystyki w Krakowie, Sp. z o. o.

Instytut Turystyki w Krakowie, Sp. z o. o. Instytut Turystyki w Krakowie, Sp. z o.o., z dniem 1 grudnia 2013 r. rozpoczął realizację dwóch projektów doradczo-szkoleniowych pt.: Klimatyczne uzdrowiska oraz Czas na ekologiczny hotel. Projekty są

Bardziej szczegółowo

Patronat honorowy: Marek Sowa Marszałek Województwa Małopolskiego; Patroni: Forum Odpowiedzialnego Biznesu; Business Centre Club Loża Małopolska;

Patronat honorowy: Marek Sowa Marszałek Województwa Małopolskiego; Patroni: Forum Odpowiedzialnego Biznesu; Business Centre Club Loża Małopolska; Konkurs MAŁOPOLSKI LIDER PRZEDSIĘBIORCZOŚCI SPOŁECZNEJ Konkurs realizowany jest przez Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Krakowie w ramach projektu systemowego Akademia Rozwoju Ekonomii Społecznej

Bardziej szczegółowo

Współpraca Województwa Małopolskiego z organizacjami pozarządowymi i innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego

Współpraca Województwa Małopolskiego z organizacjami pozarządowymi i innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego Województwa Małopolskiego z organizacjami pozarządowymi i innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego 1/12 Ewelina Rokita Koordynator ds. współpracy z organizacjami pozarządowymi Urząd

Bardziej szczegółowo

Małopolski Park Technologii Informacyjnych środowisko dla rozwoju technologii inteligentnego miasta

Małopolski Park Technologii Informacyjnych środowisko dla rozwoju technologii inteligentnego miasta Małopolski Park Technologii Informacyjnych środowisko dla rozwoju technologii inteligentnego miasta Konferencja Inteligentne Miasto rekomendacje dla Polski Kraków, 11 października 2010 r. Krakowski Park

Bardziej szczegółowo

Leszno. Europejski Funduszu Społeczny w Wielkopolsce zaproszenie do współpracy

Leszno. Europejski Funduszu Społeczny w Wielkopolsce zaproszenie do współpracy www.leszno.roefs.pl Leszno Europejski Funduszu Społeczny w Wielkopolsce zaproszenie do współpracy Już od 2004 roku wielkopolskie organizacje i instytucje mogą korzystać ze środków Europejskiego Funduszu

Bardziej szczegółowo

Samorządowe Forum Kapitału i Finansów

Samorządowe Forum Kapitału i Finansów X Samorządowe Forum Kapitału i Finansów 10 11 października 2012 roku Warszawa, Hotel Sofitel Victoria ul. Królewska 11 zaprasza X Samorządowe Forum Kapitału i Finansów Szanowni Państwo Przed nami jubileuszowa,

Bardziej szczegółowo

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji

Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji Założenia Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej oraz działania na rzecz zrównoważonej produkcji i konsumpcji 2 Plan prezentacji 1. Kontekst transformacji niskoemisyjnej 2. Przykładowe wyzwania

Bardziej szczegółowo

Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych. Radlin, 14 marca 2014 r.

Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych. Radlin, 14 marca 2014 r. Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych Radlin, 14 marca 2014 r. Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych Cele Obserwatoriów Specjalistycznych 1. Wsparcie i usprawnienie zarządzania

Bardziej szczegółowo

Matryca logiczna określająca wskaźniki realizacji celów i przedsięwzięć dla Czarnorzecko-Strzyżowskiej LGD

Matryca logiczna określająca wskaźniki realizacji celów i przedsięwzięć dla Czarnorzecko-Strzyżowskiej LGD Rozdział IV.1 OKREŚLENIE WSKAŹNIKÓW REALIZACJI CELÓW ORAZ PRZEDSIĘWZIĘĆ Matryca logiczna określająca wskaźniki realizacji celów i przedsięwzięć dla Czarnorzecko-Strzyżowskiej Przedsięwzięcia Produktu Cel

Bardziej szczegółowo

Promocja województwa warmińsko-mazurskiego 2015+

Promocja województwa warmińsko-mazurskiego 2015+ Festiwal Promocji Gospodarczej Warmii i Mazur 27-28 listopada 2014 roku, Działdowo Promocja województwa warmińsko-mazurskiego 2015+ Radosław Zawadzki Dyrektor Departamentu Koordynacji Promocji Urząd Marszałkowski

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Współpracy Transgranicznej Republika Czeska - Rzeczpospolita Polska 2007-2013

Program Operacyjny Współpracy Transgranicznej Republika Czeska - Rzeczpospolita Polska 2007-2013 Program Operacyjny Współpracy Transgranicznej Republika Czeska - Rzeczpospolita Polska 2007-2013 1 POWT Republika Czeska - Rzeczpospolita Polska 2007-2013 CEL PROGRAMU 2 POWT Republika Czeska - Rzeczpospolita

Bardziej szczegółowo

Do wszystkich organizacji pozarządowych działających na terenie Gminy Miłki ZAPROSZENIE

Do wszystkich organizacji pozarządowych działających na terenie Gminy Miłki ZAPROSZENIE SK.523.3.2015 Miłki, dnia 05 lutego 2015 r. Do wszystkich organizacji pozarządowych działających na terenie Gminy Miłki ZAPROSZENIE Zapraszam wszystkie organizacje pozarządowe działające na terenie Gminy

Bardziej szczegółowo

Strategia dla Klastra IT. Styczeń 2015

Strategia dla Klastra IT. Styczeń 2015 Strategia dla Klastra IT Styczeń 2015 Sytuacja wyjściowa Leszczyńskie Klaster firm branży Informatycznej został utworzony w 4 kwartale 2014 r. z inicjatywy 12 firm działających w branży IT i posiadających

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego. Założenia perspektywy finansowej 2014-2020. www.pgie.pl

Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego. Założenia perspektywy finansowej 2014-2020. www.pgie.pl Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego Założenia perspektywy finansowej 2014-2020 www.pgie.pl Perspektywa 2014-2020 W latach 2014-2020 Polska otrzyma z budżetu UE ok. 119,5 mld euro. Na

Bardziej szczegółowo

P R O J E K T PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY ADAMÓW Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POŻYTKU PUBLICZNEGO NA ROK 2016

P R O J E K T PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY ADAMÓW Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POŻYTKU PUBLICZNEGO NA ROK 2016 Załącznik Nr 1 do Zarządzenia nr 83/15 Wójta Gminy Adamów z dnia 28 października 2015 r. P R O J E K T PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY ADAMÓW Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ

Bardziej szczegółowo

Samorząd i mieszkańcy dla inwestycji w OZE

Samorząd i mieszkańcy dla inwestycji w OZE Panel dyskusyjny: Samorząd i mieszkańcy dla inwestycji w OZE Współpraca mieszkańców i awans gospodarczy gminy PREMIERA PORADNIKA: Jak mieszkańcy i ich gminy mogą skorzystać na OZE Dlaczego warto wziąć

Bardziej szczegółowo

Nauka- Biznes- Administracja

Nauka- Biznes- Administracja Nauka- Biznes- Administracja Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka 2007-2013 Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Rozdział I Postanowienia ogólne

Rozdział I Postanowienia ogólne PROJEKT Załącznik nr 1 do Uchwały Nr /2011 z dnia marca 2011 r. w sprawie uchwalenia programu współpracy Powiatu Łęczyckiego z organizacjami pozarządowymi i innymi podmiotami w roku 2011 Roczny Program

Bardziej szczegółowo

Rozdział I Postanowienia ogólne

Rozdział I Postanowienia ogólne POWIAT LIMANOWSKI Patronat Honorowy: Minister Skarbu Państwa Andrzej Czerwiński Marek Sowa Marszałek Województwa Małopolskiego Regulamin XI edycji konkursu w ramach Limanowskiej Gali Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Działania w ramach projektu Od inicjatywy klastrowej do Sopockiego Klastra Turystycznego program wsparcia i rozwoju zostały już rozpoczęte!!!

Działania w ramach projektu Od inicjatywy klastrowej do Sopockiego Klastra Turystycznego program wsparcia i rozwoju zostały już rozpoczęte!!! Działania w ramach projektu Od inicjatywy klastrowej do Sopockiego Klastra Turystycznego program wsparcia i rozwoju zostały już rozpoczęte!!! Głównym celem projektu jest umożliwienie podmiotom z sopockiej

Bardziej szczegółowo

Aglomeracja Wałbrzyska

Aglomeracja Wałbrzyska Aglomeracja Wałbrzyska Prezydent Wałbrzycha dr Roman Szełemej Nowa Ruda, wrzesień 2014 AGLOMERACJA WAŁBRZYSKA 400 000 mieszkańców 22 gminy - sygnatariusze porozumienia AW 10% powierzchni Dolnego Śląska

Bardziej szczegółowo

Fundusze Europejskie. Strategia zmiany. Marek Sowa. Członek Zarządu Województwa Małopolskiego. Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego 1

Fundusze Europejskie. Strategia zmiany. Marek Sowa. Członek Zarządu Województwa Małopolskiego. Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego 1 Fundusze Europejskie Strategia zmiany Marek Sowa Członek Zarządu Województwa Małopolskiego Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego 1 Cele programu regionalnego: wzmocnienie pozycji konkurencyjnej

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 20 listopada 2014 r.

Warszawa, 20 listopada 2014 r. Podsumowanie rezultatów Priorytetu I Zatrudnienie i integracja społeczna Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Małgorzata Michalska Departament Wdrażania EFS w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej

Bardziej szczegółowo

Małopolski Plan Inwestycyjny 2015-2023

Małopolski Plan Inwestycyjny 2015-2023 Małopolski Plan Inwestycyjny 2015-2023 MPI liczą się konkrety Co nam daje MPI Budżet na priorytetowe inwestycje Województwa do roku 2023 4,3MLD ZŁ Skuteczna realizacja Strategii Rozwoju Województwa Lepsze

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE INNOWACJĄ

ZARZĄDZANIE INNOWACJĄ ZARZĄDZANIE INNOWACJĄ Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego PROJEKT ZARZĄDZANIE INNOWACJĄ PODSTAWOWE INFORMACJE skierowany do mikro, małych

Bardziej szczegółowo

Ocena realizacji celu strategicznego RIS: Integracja środowisk społecznogospodarczych. Wanda M. Gaczek Józef Komorowski Rober Romanowski

Ocena realizacji celu strategicznego RIS: Integracja środowisk społecznogospodarczych. Wanda M. Gaczek Józef Komorowski Rober Romanowski Ocena realizacji celu strategicznego RIS: Integracja środowisk społecznogospodarczych regionu Wanda M. Gaczek Józef Komorowski Rober Romanowski Struktura opracowania 1. Źródła informacji, metoda oceny

Bardziej szczegółowo

Święto Organizacji Pozarządowych i Inicjatyw Obywatelskich Miasta Krakowa

Święto Organizacji Pozarządowych i Inicjatyw Obywatelskich Miasta Krakowa Święto Organizacji Pozarządowych i Inicjatyw Obywatelskich Miasta Krakowa Od 23 do 27 czerwca odbędzie się w Krakowie Święto Organizacji Pozarządowych i Inicjatyw Obywatelskich Miasta Krakowa. Święto Organizacji

Bardziej szczegółowo

Pokłady możliwości. Strategia Społecznej Odpowiedzialności Biznesu (CSR) KGHM na lata 2015 2020

Pokłady możliwości. Strategia Społecznej Odpowiedzialności Biznesu (CSR) KGHM na lata 2015 2020 Pokłady możliwości Strategia Społecznej Odpowiedzialności Biznesu (CSR) KGHM na lata 2015 2020 O Strategii Społecznej Odpowiedzialności Biznesu KGHM Niniejszy dokument stanowi Strategię KGHM w obszarze

Bardziej szczegółowo