cena: 16,00 zł (w tym 8% VAT) PRICE: 8 EUR Nakład egz.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "cena: 16,00 zł (w tym 8% VAT) PRICE: 8 EUR Nakład 27000 egz."

Transkrypt

1 cena: 16,00 zł (w tym 8% VAT) PRICE: 8 EUR Nakład egz.

2

3 OD WYDAWCY Lutowa EP pełna energii Lutowe wydanie Elektroniki Praktycznej jest energetyzujące, ponieważ zajmujemy się w niej chemicznymi źródłami energii akumulatorami. Na początek dwa artykuły znakomitego autora, dobrze znanego w elektronicznym światku Piotra Góreckiego, Redaktora Naczelnego naszej siostrzanej Elektroniki dla Wszystkich. Są one Prenumerata naprawdę warto początkiem cyklu związanego z tymi wszechobecnymi już źródłami energii, których znaczenie nadal będzie rosło, ponieważ żadne urządzenie elektroniczne czy elektryczne nie może obejść się bez zasilania. W elektronice i elektrotechnice przyszłości nie da się uniknąć stosowania akumulatorów lub innych magazynów energii i dlatego choćby minimum wiedzy na ten temat jest niezbędne każdemu elektronikowi, automatykowi czy wreszcie przeciętnemu użytkownikowi urządzeń przenośnych. W bieżącym numerze publikujemy artykuły na temat nadal najbardziej popularnych akumulatorów kwasowo ołowiowych oraz zasadowych, niklowych. Nie ulega jednak wątpliwości, że dopóki uczeni nie wymyślą nowszej technologii, to paliwem przyszłości jest Lit i akumulatory wykonywane w oparciu o ten pierwiastek. Z drugiej strony, akumulatory litowe są dosyć niebezpieczne w użytkowaniu, jeśli nie będziemy się nimi posługiwali właściwie. Ze względu na obszerność artykułów na temat akumulatorów litowych oraz innych, alternatywnych sposobów zasilania (na przykład superkondensatorów i źródeł hybrydowych) zostaną one opublikowane w numerze marcowym. A co oprócz akumulatorów w bieżącym wydaniu EP? Osoby, które nie mogły doczekać się praktycznej realizacji systemu automatyki domowej icontrol znajdą w bieżącym wydaniu EP schematy ideowe i montażowe urządzeń składowych systemu. Jest wśród nich interfejs użytkownika i urządzenia wykonawcze, co pozwoli na zrozumienie działania urządzeń, ich możliwości oraz samodzielne zbudowanie podobnego systemu we własnym domu. Bardzo podoba mi się również projekt przetwornika audio DAC, w którym autor pomysłowo połączył przetwornik cyfrowo analogowy z rozdzielaczem USB, dzięki czemu komputer odtwarzający muzykę nie traci zdolności do łączenia się z innymi urządzeniami, a do miniaturowego Raspberry Pi można przyłączyć klawiaturę, mysz, pamięć itd. Praktykom przyda się płytka czujnika inercyjnego oraz przykłady procedur w języku C służących do komunikowania się z tym sensorem z poziomu własnej aplikacji. Mamy też nieduży wysyp urządzeń pomiarowych, ponieważ w rubryce sprzęt opisujemy aż trzy: mostek RLC, miniaturowy oscyloskop/analizator poziomów logicznych oraz multimetr analogowy. Warto zwłaszcza przyjrzeć się testowi mostka, ponieważ tego typu przyrządy rzadko trafiają do redakcyjnych testów. Przyznam się, że jestem zafascynowany nowym sterownikiem Logo! Firma Siemens wykonała kawał dobrej roboty oddając do rąk użytkowników miniaturowy sterownik o kapitalnych możliwościach. Niby niewiele się zmieniło, bo w oczy rzuca się przede wszystkim interfejs Ethernet, nieco zmieniony wygląd oraz wyświetlacz mieszczący więcej tekstu, ale siłą nowego Logo! jest przede wszystkim nowe IDE, w którym są nowe, udoskonalone bloki FBD. A przy tym dzięki szybszemu mikrokontrolerowi niż stosowano w wersji 6 oraz pamięci mieszczącej więcej danych, w nowym Logo! można zapisać program złożony z większej liczby bloków funkcjonalnych FBD, mających przy tym nowe możliwości, takie jak przekazywanie argumentów z bloku do bloku poprzez wskaźniki, które noszą nazwę Reference. Nie bez znaczenia jest też fakt, że nowe Logo! jest bardziej otwarte na świat zewnętrzny dzięki interfejsowi Ethernet, który na dobre wkroczył do aplikacji przemysłowych. Więcej na ten temat można przeczytać w artykule, który publikujemy w rubryce Automatyka i mechatronika. Zachęcam do lektury! ELEKTRONIKA PRAKTYCZNA 2/2015 Miesięcznik Elektronika Praktyczna (12 numerów w roku) jest wydawany przez AVT-Korporacja Sp. z o.o. we współpracy z wieloma redakcjami zagranicznymi. wydawnictwo Wydawca: AVT-Korporacja Sp. z o.o Warszawa, ul. Leszczynowa 11 tel.: , faks: Adres redakcji: Warszawa, ul. Leszczynowa 11 tel.: , faks: Redaktor Naczelny: Wiesław Marciniak Redaktor Programowy, Przewodniczący Rady Programowej: Piotr Zbysiński Zastępca Redaktora Naczelnego, Redaktor Prowadzący: Jacek Bogusz, tel Redaktor Działu Projektów: Damian Sosnowski, tel Szef Pracowni Konstrukcyjnej: Grzegorz Becker, tel Menadżer magazynu Andrzej Tumański, tel Marketing i Reklama: Bożena Krzykawska, tel Katarzyna Gugała, tel Grzegorz Krzykawski, tel Andrzej Tumański, tel Maja Gilewska Sekretarz Redakcji: Grzegorz Krzykawski, tel DTP i okładka: Dariusz Welik Redaktor strony internetowej Mateusz Woźniak Stali Współpracownicy: Arkadiusz Antoniak, Rafał Baranowski, Lucjan Bryndza, Marcin Chruściel, Jarosław Doliński, Andrzej Gawryluk, Krzysztof Górski, Tomasz Gumny, Tomasz Jabłoński, Michał Kurzela, Szymon Panecki, Krzysztof Paprocki, Krzysztof Pławsiuk, Sławomir Skrzyński, Jerzy Szczesiul, Ryszard Szymaniak, Adam Tatuś, Marcin Wiązania, Tomasz Włostowski, Robert Wołgajew Uwaga! Kontakt z wymienionymi osobami jest możliwy via , według schematu: Prenumerata w Wydawnictwie AVT lub tel: tel: (22) Prenumerata w RUCH S.A. lub tel: , Wy daw nic t wo AVT-Korporacja Sp. z o.o. na leż y do Iz by Wy daw ców Pra sy Copyright AVT-Korporacja Sp. z o.o Warszawa, ul. Leszczynowa 11 Projekty publikowane w Elektronice Praktycznej mogą być wykorzystywane wyłącznie do własnych potrzeb. Korzystanie z tych projektów do innych celów, zwłaszcza do działalności zarobkowej, wymaga zgody redakcji Elektroniki Praktycznej. Przedruk oraz umieszczanie na stronach internetowych całości lub fragmentów publikacji zamieszczanych w Elektronice Praktycznej jest dozwolone wyłącznie po uzyskaniu zgody redakcji. Redakcja nie odpowiada za treść reklam i ogłoszeń zamieszczanych w Elektronice Praktycznej. 3

4 System automatyki domowej icontrol Druga, ostatnia część opisu nowoczesnego, rozbudowanego systemu automatyki domowej, którego komponenty komunikują się za pomocą technologii PLC: schematy, porady, uruchomienie. HUB USB z przetwornikiem USB Audio DAC Przystawka np. do Raspberry Pi lub innego mikrokomputera, która oprócz odtwarzania muzyki rozwiązuje problem skąpej liczby gniazd USB. Head Tracker FPV Projekt płytki z czujnikiem inercyjnym oraz listingi programów, które umożliwią łatwe zastosowanie czujnika w dowolnym, własnym projekcie. EH_ADP5090 energy harvester Projekt przetwornicy energy harvesting umożliwiającej wykorzystanie energii ze źródeł alternatywnych. Wraz z przetwornicą przykładowy projekt fotoogniwa. Wzmacniacz mocy audio 4 20 W z TDA7388 Wzmacniacza mocy sygnału audio, łatwy do wykonania, a przy tym mający bardzo dobre parametry użytkowe. Redakcyjny serwer FTP, a na nim materiały dodatkowe oraz poprzednie części do artykułów. Dane wymagane do logowania na serwerze FTP Elektroniki Praktycznej: host: ftp://ep.com.pl użytkownik: hasło: qn2jbq4t Uwaga: na serwerze FTP są dostępne materiały począwszy od numeru 12/1998 do wydania bieżącego. Dostęp do poszczególnych materiałów dla Czytelników EP po podaniu unikatowego hasła opublikowanego w EP. Projekty Nr 2 (266) Luty 2015 icontrol. System automatyki domowej (2) HUB USB + USB Audio DAC Czujnik inercyjny LSM9DS0 oraz jego zastosowanie praktyczne Kontroler obciążenia portu USB Miniprojekty EH_ADP5090 inteligentna przetwornica do energy harvesting PAmp_TDA7388. Wzmacniacz mocy audio 4 20 W/4 V Miniaturowy sterownik taśmy LED Projekty czytelników Zasilacz do efektów gitarowych Wybór konstruktora TEMAT NUMERU Akumulatory kwasowo-ołowiowe TEMAT NUMERU Akumulatory niklowe (zasadowe) Notatnik konstruktora Niezawodna, bezpieczna sieć dla przemysłu oraz IoT Prezentacje TEMAT NUMERU Jakość zasilania Miniaturowe moduły akumulatorowe Seiko... TEMAT NUMERU 66 ipda. Interaktywny Program do Doboru Akumulatorów... TEMAT NUMERU 68 Nowa funkcja ściemniania układów oświetlenia domowego Multimetr analogowy Voltcraft VC Podzespoły Dwuportowe pamięci EEPROM z NFC z oferty STMicroelectronics Kontroler FT801 w wyświetlaczach Riverdi Sprzęt BitScope. Miniaturowy oscyloskop, analizator i generator Mostek RLC MICROTEST Kursy Programowanie aplikacji mobilnych (1). Instalacja narzędzi programistycznych Internet Rzeczy w przykładach (2). Konfigurowanie oprogramowania dla mikrokontrolera CC3200 i projekt zero STM32 dla początkujących (i nie tylko). RTC, czyli zegar i kalendarz Automatyka i mechatronika PLC z panelem HMI razem czy osobno? Nowe funkcje Logo Soft Comfort v Od wydawcy... 3 Nie przeocz. Podzespoły... 6 Nie przeocz. Koktajl niusów Niezbędnik elektronika Info Kramik i rynek Oferta Prenumerata Zapowiedzi następnego numeru ELEKTRONIKA PRAKTYCZNA 2/2015

5 M24LR i M24SR pamięci EEPROM z interfejsami I 2 C i RF 13,56 MHz zgodne z RFID/NFC Pamięci EEPROM z interfejsami: I 2 C i radiowym, zgodne ze standardami ISO15693 i ISO oraz NFC Forum Tag Type 4 i ISO/IEC Type A. Dostępne pamięci z interfejsem pozyskiwania energii z toru RF (energy-harvesting). Matryca EEPROM umożliwia wykonanie co najmniej 1 mln cykli kasowanie-zapis. Trwałość przechowywanych danych wynosi 40 (M24LR) lub 200 (M24SR) lat. Oferujemy wiele narzędzi startowych, ewaluacyjnych i projektowych (sprzęt i oprogramowanie) umożliwiających wygodne, szybkie przetestowanie pamięci we własnej aplikacji.

6 NIE PRZEOCZ Podzespoły nowe Z kilkuset nowości wybraliśmy te, których nie wolno przeoczyć. Bieżące nowości można śledzić na Mikrokontrolery MSP430 z 4 A/C 24-bit Texas Instruments dodaje do oferty mikrokontrolerów MSP430 kolejne, wyposażone w zestaw precyzyjnych obwodów analogowych, przeznaczone do zastosowania w tanich przyrządach pomiarowych, systemach automatyki budynków, miernikach energii, przemysłowych systemach oświetleniowych itp. Mikrokontrolery MSP430i204x są przystosowane do pracy w szerokim zakresie temperatury otoczenia ( C). Zależnie od mają wbudowane nawet w 4 przetworniki A/C sigma-delta o dokładności rzędu 1% i zakresie dynamicznym 2000:1. Mają rozdzielczość 24-bitów i próbkowanie równoczesne eliminujące konieczność wprowadzania kompensacji programowej, co w konsekwencji upraszcza kod aplikacji. Kolejnym ważnym elementem wyposażenia jest sterowany cyfrowo oscylator (DCO) eliminujący konieczność stosowania zewnętrznego rezonatora. Mikrokontrolery MSP430i204x zawierają 16 lub 32 kb pamięci Flash. Są produkowane w obudowach TSSOP-28 i QFP-32. REKLAMA Żyroskop z akcelerometrem o dobrej stabilności Murata wprowadziła do oferty serię żyroskopów SCC2000 z wbudowanym akcelerometrem zaprojektowanych do zastosowania w najtrudniejszych warunkach pracy m.in. w motoryzacji i przemyśle. Spełniają one wymogi norm AEC-Q100 (odporność mechaniczna i elektryczna) oraz ISO (bezpieczeństwo użytkowania). Wyróżniają się największą wśród układów tej klasy stabilnością termiczną i odpornością na udary mechaniczne. Ich struktura zawiera 3-osiowy czujnik przyspieszenia, 1-osiowy żyroskop, interfejs komunikacyjny SPI oraz filtr dolnoprzepustowy o programowanej częstotliwości odcięcia (10 lub 60 Hz). Standardowy zakres pomiarowy żyroskopu wynoszący ±125 /s może być rozszerzony na indywidualne zamówienie do 300 /s. Zakres pomiarowy akcelerometru wynosi ±6 g wzdłuż wszystkich osi. Układy serii SCC2000 są produkowane w 24-wyprowadzeniowych obudowach SOIC o wymiarach 15,0 mm 12,1 mm 4,35 mm. Mogą pracować w zakresie temperatury otoczenia od C. Ważniejsze parametry żyroskopu: Standardowy zakres pomiarowy: ±125 /s (możliwość zamówienia do ±300 /s). Typowa czułość: 50 LSB/( /s). Maksymalny błąd offsetu ±1 /s. Maksymalny dryft temperaturowy offsetu ±0,5 /s w zakresie C. Typowa nieliniowość ±0,5 /s. Ważniejsze parametry akcelerometru: Zakres pomiarowy ±6 g (osie XYZ). Typowa czułość 0,029 /LSB. Maksymalny błąd offsetu ±20 mg. Maksymalny dryft temperaturowy offsetu ±18 mg w zakresie C. Typowa nieliniowość ±50 mg. 6 ELEKTRONIKA PRAKTYCZNA 2/2015

7 NIE PRZEOCZ koktajl Kalendarium wydarzeń na początku 2015 roku Wydarzenia krajowe , Kraków, Mobile-IT targi rozwiązań i technologii mobilnych , Sosnowiec, LASERexpo targi techniki laserowej , Kielce, Enex targi energetyki i elektrotechniki , Kielce, Control-Stom targi przemysłowej techniki pomiarowej , Warszawa, Automaticon targi automatyki i pomiarów , Warszawa, EuroLab targi sprzętu pomiarowego , Warszawa, Światło targi sprzętu oświetleniowego Imprezy zagraniczne , Mińsk (Białoruś), Electrotech.Light targi elektrotechniki, oświetlenia i systemów zasilających , Norymberga (Niemcy), Embedded World targi technologii systemów wbudowanych , Monachium (Niemcy), Lopec targi i konferencja poświęcone technologii drukowanej elektroniki , Düsseldorf (Niemcy), Energy Storage targi magazynowania energii ze źródeł odnawialnych , Kopenhaga (Dania), Smart Systems Integration targi technologii MEMS, NEMS i układów półprzewodnikowych , Salzburg (Austria), Power Days targi elektrotechniki , Hanower (Niemcy), CeBIT 2015 targi technologii informatycznych i telekomunikacyjnych , Bukareszt (Rumunia), ExpoRenevEnergy targi technologii odnawialnych , Moskwa (Rosja), New Electronics targi komponentów i systemów zasilania , Brno (Czechy), Amper targi elektroniki i elektrotechniki , Moskwa (Rosja), EXPO Electronica targi komponentów, urządzeń i materiałów dla przemysłu elektronicznego , Stuttgart (Niemcy), EMV targi, konferencja i warsztaty poświęcone zagadnieniom EMC Warsztaty, szkolenia, seminaria Włocławek, Kontrola ekologicznego montażu wiązek kablowych wraz z zajęciami praktycznymi z lutowania bezołowiowego, Renex Włocławek, Kryteria oceny płyt drukowanych stosowanych w ekologicznym montażu elektronicznym, Renex REKLAMA Paweł Patała, prezes EAE Elektronik EAE Elektronik doceniony za warunki pracy W cyklicznym konkursie pod nazwą Pracodawca organizator pracy bezpiecznej organizowanym przez Państwową Inspekcję Pracy firma EAE Elektronik zwyciężyła w kategorii podkarpackich zakładów pracy, z liczbą zatrudnionych do 50 osób. Konkurs promuje najlepsze praktyki w zakresie poprawy bezpieczeństwa oraz dopinguje pracodawców do eliminacji zagrożeń w zakładach pracy. Jego laureatami zostają pracodawcy dbający o systematyczną poprawę BHP i przestrzeganie prawa pracy. EAE Elektronik ma na swoim koncie już niejedno wyróżnienie, w tym zdobytą niedawno Podkarpacką Nagrodę Gospodarczą. Firma bierze udział w wielu prestiżowych konkursach, takich jak Przedsiębiorstwo Fair Play, Lider Biznesu Podkarpackiego Trójmiasta i innych. 12 ELEKTRONIKA PRAKTYCZNA 2/2015

8 PROJEKTY Podziękowania Autor składa serdeczne podziękowania pani Beacie Stosik z firmy STOFL za dostarczenie wielu darmowych próbek układów CY8CPLC10, panu Sławomirowi Szweda z firmy Unisystem za dostarczenie darmowych modułów wyświetlaczy TFT oraz panu Dariuszowi Kowalczyk za cenne uwagi przekazywane w trakcie projektowania urządzenia. Author would like to thank Mr Prem Sai V from Cypress Semiconductor customer support team for his huge and inestimable support and commitment while developing the device! AVT 5490 System automatyki domowej (2) Film demonstrujący działanie systemu icontrol: W swojej praktyce konstruktora-programisty kilkukrotnie podejmowałem wyzwanie skonstruowania prostego systemu sterowania i kontroli typu inteligentny dom, wykorzystując w tym celu różne interfejsy w roli medium umożliwiającego współpracę specjalizowanych modułów. Jednym z przykładów takiego dość rozbudowanego i nowoczesnego projektu może być system intelli-dom opublikowany na łamach Elektroniki Praktycznej 10 11/2011, który wykorzystywał specjalizowane i bardzo dobrze wyposażone moduły modemów ZigBee. System ten, mimo nie dawał jednak pełnej elastyczności w zakresie konfigurowania sieci modułów wykonawczych, gdyż korzystał z predefiniowanej funkcjonalności tychże modułów nazywanych tam modułami pokojowymi, a poza tym używał transmisji bezprzewodowej o ograniczonym zasięgu, realizowanej w paśmie 2,4 GHz, opartej na standardzie IEEE Czas więc na projekt zaawansowany, w pełni konfigurowalny i pozbawiony poprzednich ograniczeń a dodatkowo wyposażony w ultranowoczesny interfejs użytkownika. Rekomendacje: projekt przyda się jako baza dla rozbudowanego systemu zarządzania inteligentnym budynkiem. 18 ELEKTRONIKA PRAKTYCZNA 2/2015

9 PROJEKTY AVT 5492 HUB USB + USB Audio DAC Kilka miesięcy wcześniej opisywałem na łamach EP przetwornik USB Audio DAC mający wyjścia analogowe i cyfrowe. To urządzenie powstało przede wszystkim do współpracy z komputerkiem Raspberry Pi. Miniaturowa płytka Rapberry nie pozwala na zamontowanie na niej dużej liczby złącz. Po dołączeniu przetwornika do płytki pozostaje tylko jeden wolny port USB, którego można użyć dla klawiatury lub myszki. Nie dosyć, że w związku z tym możemy użyć tylko jednego lub drugiego, to na dodatek nie ma miejsca na przyłączenie np. pendriva. Zauważyłem, że przydałby się HUB USB zwiększający liczbę portów do przynajmniej 4. Rekomendacje: urządzenie rozszerza funkcjonalność komputerka Raspberry Pi, który może stać się odtwarzaczem multimedialnym dającym dźwięk o bardzo dobrej jakości. Oczywiście, można kupić gotowy HUB USB kompatybilny z Raspberry Pi, ale zwiększyłoby to liczbę współpracujących z sobą elementów do trzech: Raspbery Pi, HUB USB, karta USB Audio DAC. Stwierdziłem, że wygodniejszym rozwiązaniem będzie urządzenie integrujące HUB USB oraz przetwornik USB Audio DAC. Skłoniło minie to do zaprojektowania płytki drukowanej bazującej na układach GL850G pełniącym funkcję HUB oraz PCM2706C spełniającym funkcję przetwornika Audio DAC z wysokiej jakości wyjściem audio i cyfrowym interfejsem S/PDIF. Układ GL850G ma 4 interfejsy USB2.0. Każdy z nich może pracować w trybie USB High Speed, z prędkością transmisji do 480 Mb/s. W moim urządzeniu 3 interfejsy układu GL850G wyprowadziłem na 3 złącza USB A, natomiast czwarty obsługuje układ PCM2706C. Dołączenie mojego urządzenia do Raspberry Pi pozwala na jednoczesne korzystanie z 4 portów USB (1 z Raspberry Pi, 3 z HUB a) oraz z przetwornika Audio DAC z wyjściem analogowym i dwoma cyfrowymi S/PDIF COAXIAL i OPTO. Płytka jest przeznaczona przede wszystkim do użycia jej z Raspberry Pi, dlatego układ scalony realizujący funkcje HUB a USB musiał spełnić dwa podstawowe warunki: Możliwość pracy z szybkością High Speed (HS) wynoszącą 480 Mb/s (około 60 MB/s). Musi być kompatybilny z Raspberry Pi. Przystępując do realizacji mojego projektu zauważyłem, że wiele układów scalonych i gotowych urządzeń pracujących w standardzie USB2.0 potrafi pracować tylko w trybach Low Speed (1,5 Mb/s tj. około 186 kb/s) lub/i Full Speed (12 Mb/s tj. około 1,5 MB/s). Należy zaznaczyć, że podane prędkości transmisji dotyczą chwilowych prędkości transmisji danych. Ponieważ interfejs USB2.0 może pracować w trybie dupleks oraz algorytm przesyłania danych jest dość skomplikowany, to rzeczywiste maksymalne prędkości przesyłu danych są znacznie mniejsze. Dla transmisji Low Speed można w praktyce uzyskać szybkość do około 150 kb/s, dla Full Speed do około 1,25 MB/s, a dla transmisji High Speed do około 50 MB/s. Aby było możliwe odtwarzanie przez Raspberry Pi filmów zapamiętanych na pendrive bez zacięć, jest wymagana praca HUB z prędkością High Speed. Układ scalony GL850G spełnia te warunki. Dodatkową jego zaletą jest jego niewygórowana cena udało mi się go kupić u polskiego dystrybutora w cenie około 10 złotych. Układ PCM2706C produkcji firmy Texsas Instruments należy do grupy układów scalonych określanych jako Stereo Audio DAC 30 ELEKTRONIKA PRAKTYCZNA 2/2015

10 Czujnik inercyjny LSM9DS0 oraz jego zastosowanie PROJEKTY praktyczne AVT 5491 W artykule opisano projekt modułu płytki PCB z układem czujnika inercyjnego LSM9DS0. Dzięki zastosowaniu złącza goldpin jest możliwe wielokrotne zastosowanie jednego układu IMU w wielu urządzeniach. W dalszej kolejności omówiono przykłady praktycznej komunikacji z czujnikiem inercyjnym LSM9DS0 za pomocą interfejsu I 2 C. Oprogramowanie wykonano w języku C dla mikrokontrolera ATmega8. Rekomendacje: tekst jest przeznaczony dla osób, które chcą w krótkim czasie rozpocząć pracę z układem IMU i zastosować go we własnych projektach. Zaprezentowane w dalszej części artykułu kody źródłowe napisano w języku C dla mikrokontrolera ATmega8. Należy mieć na uwadze, iż pominięto niektóre funkcjonalności, dlatego zawarte tu informacje należy traktować jako wstęp i ułatwienie do dalszej analizy dokumentacji producenta. Opis jest jednak wystarczający, aby uruchomić LSM9DS0 na 8-bitowej platformie wyposażonej w interfejs I 2 C. Możliwości LSM9DS0 IMU (Inertial Measurement Unit) LSM9DS0 jest inercyjnym urządzeniem pomiarowym firmy STMicroelectronics wykonanym w technologii MEMS. W jednym układzie scalonym znajdują się sensory: 3-osiowy żyroskop, 3-osiowy akcelerometr, 3-osiowy magnetometr. Taki zestaw czujników jest nazywany 9DOF (9 stopni swobody). Dodatkowo, w strukturę układu wbudowano również termometr. Układ umożliwia pomiar sił przyspieszenia, prędkości kątowych oraz wartości pól magnetycznych w przestrzeni 3D. Wysoka, 16-bitowa rozdzielczość odczytów odzwierciedla: Przyśpieszenia liniowe w zakresach ±2g, ±4g, ±6g, ±8g, ±16g. Wartości indukcji pola magnetycznego w zakresach: ±2, ±4, ±8, ±12 Gs. Prędkości kątowe w zakresach ±245/±500/±2000 stopni na sekundę. Każdy z 3 czujników może zostać wprowadzony w tryb uśpienia, dzięki czemu możliwe jest wykorzystywanie tylko wybranych sensorów oraz oszczędność w poborze prądu. Duże możliwości i niewielkie wymiary ELEKTRONIKA PRAKTYCZNA 2/2015 umożliwiają zastosowanie w wielu projektach opartych na procesorach 8 lub 32-bitowych. Komunikacja z układem możliwa jest poprzez magistralę SPI lub I 2 C. Układ jest kompatybilny z I 2 C o standardowej szybkości linii danych 100 khz, jak również 400 khz w trybie szybkim. Wyposażony jest w konfigurowalne generatory przerwań na określonych pinach, które umożliwiają programowe wykrywanie ruchu lub reakcje na zmianę położenia w przestrzeni 3D. Układ zasilany jest napięciem od 2,4 V do 3,6 V. Konfiguracja sprzętowa modułu LSM9DS0 Na rysunku 1 zamieszczono schemat płytki drukowanej z układem LSM9DS0. Projekt uwzględnia zalecenia producenta dotyczące filtrowania zasilania, a także przewiduje łatwą zmianę parametrów użytkowych. Płytkę wyposażono w dwie zworki lutownicze (J1, J2) sterujące doprowadzeniami CS_G i CS_ XM oraz SDO_G i SDO_XM. Pierwsza para umożliwia wybór interfejsu komunikacyjnego dla G oraz XM zgodnie z tabelą 1. Druga para spełnia dwa zadania umożliwia ustawienie adresu lub wyprowadzenie danych za pomocą odpowiedniego interfejsu komunikacyjnego (tabela 2). Zmiana poziomów na wyprowadzeniach jest wykonywana poprzez rozwarcie lub zwarcie za pomocą zworek ścieżek łączących rezystory R3 R6 z linią Vcc. Domyślnie układ został przygotowany do pracy poprzez magistralę I 2 C z adresami 0x6B (G) i 0x1D (XM). Na schemacie ideowym można zauważyć rozmieszczenie wyprowadzeń płytki drukowanej. Ich funkcje opisano w tabeli 3. W ofercie AVT* AVT-5491 A Podstawowe informacje: Wymiary: 31 mm 17 mm. Dodatkowe materiały na FTP: ftp://ep.com.pl, user: 54721, pass: qn2jbq4t wzory płytek PCB Projekty pokrewne na FTP: (wymienione artykuły są w całości dostępne na FTP) AVT-1806 Detektor drgań (EP 7/2014) AVT-5393 ASO Automatyczny system ostrzegania (EP 4/2013) AVT-5387 glogger 3-osiowy rejestrator przyśpieszenia (EP 3/2013) AVT-5223 Kieszonkowy akcelerometr (EP 2/2010) * Uwaga: Zestawy AVT mogą występować w następujących wersjach: AVT xxxx UK to zaprogramowany układ. Tylko i wyłącznie. Bez elementów dodatkowych. AVT xxxx A płytka drukowana PCB (lub płytki drukowane, jeśli w opisie wyraźnie zaznaczono), bez elementów dodatkowych. AVT xxxx A+ płytka drukowana i zaprogramowany układ (czyli połączenie wersji A i wersji UK) bez elementów dodatkowych. AVT xxxx B płytka drukowana (lub płytki) oraz komplet elementów wymieniony w załączniku pdf AVT xxxx C to nic innego jak zmontowany zestaw B, czyli elementy wlutowane w PCB. Należy mieć na uwadze, że o ile nie zaznaczono wyraźnie w opisie, zestaw ten nie ma obudowy ani elementów dodatkowych, które nie zostały wymienione w załączniku pdf AVT xxxx CD oprogramowanie (nieczęsto spotykana wersja, lecz jeśli występuje, to niezbędne oprogramowanie można ściągnąć, klikając w link umieszczony w opisie kitu) Nie każdy zestaw AVT występuje we wszystkich wersjach! Każda wersja ma załączony ten sam plik pdf! Podczas składania zamówienia upewnij się, którą wersję zamawiasz! (UK, A, A+, B lub C). Schemat montażowy pokazano na rysunku 2. Sensor zamontowano na płytce dwustronnej, a wszystkie komponenty umieszczono na warstwie górnej. W pierwszej kolejności należy zamontować układ IMU (LSM9DS0), którego polaryzacja musi być zgodna z nadrukowanym schematem wektorów pomiarowych. W następnej kolejności należy zamontować elementy pasywne: kondensatory i rezystory. Przed montażem listwy goldpin należy zwrócić uwagę na umiejscowienie układu w docelowym projekcie, gdyż zmiana orientacji IMU, pomimo iż ta jest dowolna, niesie za sobą określone konsekwencje, jeśli chodzi o interpretację wyników pomiarów. Niestety, montaż układu LSM9DS0 na PCB metodą domową jest bardzo trudny ze względu na małe i trudno dostępne 39

11 PROJEKTY Kontroler obciążenia portu USB Obecnie port USB komputera często stanowi źródło zasilania zestawów ewaluacyjnych, płytek mikrokomputerów, służy też do ładowania telefonów, urządzeń do nawigacji GPS itp. Wydajność takiego portu jest ściśle określona i nie należy jej przekraczać, chociaż komputer powinien mieć wbudowane zabezpieczenie przed przeciążeniem. Układ kontrolera obciążenia portu USB umożliwia bieżący odczyt prądu płynącego z portu USB komputera oraz napięcia na tym porcie. Rekomendacje: kontroler przyda się w pracowni konstrukcyjnej oraz różnym eksperymentatorom. AVT 5488 Prezentowane urządzenie może służyć w roli przedłużacza portu USB z 3 gniazdami. Wyposażono je w wyświetlacz LCD, na którym są prezentowane parametry napięcia i prądu. Gniazda USB są połączone równolegle i można ich użyć do zasilania różnych odbiorników, ale tylko jeden z nich może komunikować się z komputerem. Na rysunku 1 pokazano schemat ideowy urządzenia. Jego sercem jest mikrokontroler PIC12F675 (IC1). Dokonuje pomiaru napięcia i prądu oraz steruje wyświetlaczem LCD. Z uwagi na ograniczoną liczbę wyprowadzeń mikrokontrolera do sterowania wyświetlaczem zastosowano dodatkowy rejestr szeregowo równoległy 4094 (IC2). Za pomocą wyprowadzeń 2 i 3 mikrokontrolera dane szeregowo podawane są na wejścia DATA i CLK rejestru, a ten steruje liniami danych D4 D7 oraz sygnałami RS i R/W. Wejście ENABLE wyświetlacza jest bezpośrednio dołączone do mikrokontrolera, który steruje nim w rytm przesyłanych danych. Wyświetlacz LCD ma rozdzielczość 8 znaków 2 linie. W górnym wierszu jest wyświetlane napięcie portu USB, a w dolnym natężenie prądu, który jest pobierany z portu komputera. Wyświetlacz pracuje w trybie interfejsu 4-bitowego, więc każdy znak do wyświetlenia czy rozkazy są przesyłane w dwóch porcjach po 4 bity. Mikrokontroler jest zasilany napięciem Uref uzyskiwanym za pomocą układu TL431 (IC3). Jest to układ precyzyjnego stabilizatora, którego przeznaczeniem jest zastosowanie do budowania źródeł napięcia referencyjnego. Jego napięcie wyjściowe może być regulowane w szerokim zakresie. W związku z tym, że napięciem odniesienia dla przetwornika A/C wbudowanego w mikrokontroler IC1 jest jego napięcie zasilające, to IC3 stabilizuje ustala je na wartość 4,096 V. Dodatkowo, to napięcie może być precyzyjnie ustawione za pomocą potencjometru wieloobrotowego, montażowego R5. Dzięki temu najmniej znaczącemu bitowi 10-bitowego przetwornika A/C odpowiadają 4 mv. Napięcie mierzone jest doprowadzone do linii GP0 mikrokontrolera (wyprowadzenie 7). Ta linia pracuje jako wejście 0 przetwornika A/C. Jest do niej doprowadzone napięcie +5 V z portu USB komputera za pomocą dzielnika rezystancyjnego R8/R6. Gniazda złącz USB są doprowadzone na wprost do portu USB komputera oprócz masy, która jest przyłączona przez bocznik prądowy R2 o rezystancji 0,1 V. Spadek napięcia na tym boczniku będący wynikiem poboru prądu przez odbiorniki jest wzmacniany 40-krotnie przez wzmacniacz pomiarowy IC4. Wyjście wzmacniacza pomiarowego jest doprowadzone do portu GP1 mikrokontrolera pracującego jako wejście 1 przetwornika A/C. Wzmacniacz pomiarowy wymaga symetrycznego napięcia zasilania. W ofercie AVT* AVT-5488 A AVT-5488 B AVT-5488 UK Podstawowe informacje: Zasilanie z portu USB lub zasilacza zewnętrznego. Pomiar sumy prądów pobieranych z 3 gniazd USB. Wyświetlacz LCD 8 znaków 2 linie. Dwustronna płytka drukowana. Przystosowana do montażu w obudowie Z-75. Dodatkowe materiały na FTP: ftp://ep.com.pl, user: 54721, pass: qn2jbq4t wzory płytek PCB Projekty pokrewne na FTP: (wymienione artykuły są w całości dostępne na FTP) AVT-1823 Monitor prądu USB (EP 8/2014 )AVT kanałowy woltomierz z USB (EP 5/2010) * Uwaga: Zestawy AVT mogą występować w następujących wersjach: AVT xxxx UK to zaprogramowany układ. Tylko i wyłącznie. Bez elementów dodatkowych. AVT xxxx A płytka drukowana PCB (lub płytki drukowane, jeśli w opisie wyraźnie zaznaczono), bez elementów dodatkowych. AVT xxxx A+ płytka drukowana i zaprogramowany układ (czyli połączenie wersji A i wersji UK) bez elementów dodatkowych. AVT xxxx B płytka drukowana (lub płytki) oraz komplet elementów wymieniony w załączniku pdf AVT xxxx C to nic innego jak zmontowany zestaw B, czyli elementy wlutowane w PCB. Należy mieć na uwadze, że o ile nie zaznaczono wyraźnie w opisie, zestaw ten nie ma obudowy ani elementów dodatkowych, które nie zostały wymienione w załączniku pdf AVT xxxx CD oprogramowanie (nieczęsto spotykana wersja, lecz jeśli występuje, to niezbędne oprogramowanie można ściągnąć, klikając w link umieszczony w opisie kitu) Nie każdy zestaw AVT występuje we wszystkich wersjach! Każda wersja ma załączony ten sam plik pdf! Podczas składania zamówienia upewnij się, którą wersję zamawiasz! (UK, A, A+, B lub C). Ponadto, napięcie +Ucc powinno być o 2 V wyższe od maksymalnego napięcia wyjściowego wzmacniacza. Dlatego też zastosowano układ IC5 typu MAX232, który służy tylko do wytworzenia symetrycznego napięcia zasilania ±8,5 V. Montaż i uruchomienie Układ zmontowany jest na dwustronnym obwodzie drukowanym. Schemat montażowy 44 ELEKTRONIKA PRAKTYCZNA 2/2015

12 EH_ADP5090 inteligentna przetwornica do energy harvesting MINIPROJEKTY AVT 1846 Dzięki zmniejszeniu poboru mocy przez urządzenia elektroniczne coraz bardziej popularne staje się zasilanie ich za pomocą energii pozyskiwanej z otoczenia. Do tego celu są wykorzystywane źródła niekonwencjonalne, takie jak: miniaturowe ogniwa słoneczne, generatory piezo- i termoelektryczne (TEG), anteny pozyskujące energię z pola elektromagnetycznego wielkiej częstotliwości. W niektórych wypadkach jest możliwe całkowite wyeliminowanie zewnętrznych, typowych źródeł zasilania, jak sieć energetyczna lub baterie czy akumulatory. Rekomendacje: urządzenie przyda się do samodzielnie wykonywanych aplikacji energy harvesting lub do eksperymentowania z alternatywnymi źródłami zasilania. Aby efektywnie wykorzystać energię pozyskaną z otoczenia, producenci układów scalonych uzupełnili ofertę o specjalizowane kontrolery zarządzające nie tylko samym procesem gromadzenia energii, ale zapewniające odpowiednie zabezpieczenia i rozdział pozyskanej energii. Przykładem takiego układu jest ADP5090 firmy Analog Devices. Jego schemat wewnętrzny pokazano na rysunku 1. Układ ADP5090 zawiera pompę ładunkową i przetwornicę podwyższającą napięcie, zdolną do pracy w zakresie napięcia wejściowego 0,1 3,3 V. Umożliwia to stosowanie tanich, niskonapięciowych ogniw słonecznych lub generatorów TEG. Przy współpracy z ogniwem słonecznym jest możliwe wykorzystanie algorytmu MPPT (śledzenie punktu maksymalnej mocy) i elastyczne dopasowanie się przetwornicy do poziomu pozyskiwanej energii. Energia pozyskana ze środowiska może zostać zgromadzona w kondensatorze lub w akumulatorze BAT. Układ nadzorujący umożliwia wyłączenie przetwornicy podwyższającej, gdy energia Rysunek 1. Budowa wewnętrzna ADP5090 (za notą AD) ELEKTRONIKA PRAKTYCZNA 2/

13 PROJEKTY CZYTELNIKÓW Dział Projekty Czytelników zawiera opisy projektów nadesłanych do redakcji EP przez Czytelników. Redakcja nie bierze odpowiedzialności za prawidłowe działanie opisywanych układów, gdyż nie testujemy ich laboratoryjnie, chociaż sprawdzamy poprawność konstrukcji. Prosimy o nadsyłanie własnych projektów z modelami (do zwrotu). Do artykułu należy dołączyć podpisane oświadczenie, że artykuł jest własnym opracowaniem autora i nie był dotychczas nigdzie publikowany. Honorarium za publikację w tym dziale wynosi 250, zł (brutto) za 1 stronę w EP. Przysyłanych tekstów nie zwracamy. Redakcja zastrzega sobie prawo do dokonywania skrótów. Projekt 220 Zasilacz do efektów gitarowych Urządzenie służy do zasilania efektów oraz multi-efektów gitarowych. Przydatny na scenie koncertowej oraz w studiu nagrań, polecany dla wszystkich muzyków i DJ ów wyposażonych w sporą liczbę generatorów efektów dźwiękowych wymagających zasilania stabilizowanego o dużej wydajności. Prezentowany w tym artykule zasilacz jest nieskomplikowanym i ekonomicznym rozwiązaniem. Często na scenie koncertowej w małych klubach napotyka się problem związany ze zbyt małą liczbą gniazd zasilających, a co za tym idzie i problemy z odpowiednią liczbą przedłużaczy, nie wspominając o zasilaczach, których energią napędzamy efekty gitarowe lub inne efekty dźwiękowe wykorzystywane przez muzyków i DJ ów. Zasilacz prezentowany w artykule ma jedno wyjście napięcia przemiennego 12 V o wydajności do 3 A, dwa wyjścia napięcia stabilizowanego 12 V oraz siedem wyjść napięcia stabilizowanego 9 V. Każde napięcie stabilizowane może być obciążone prądem maksymalnym 1 A. Do zbudowania zasilacza należy użyć transformatora o wyjściowym napięciu zmiennym 12 V, mocy 150 W i wydajności prądowej 12,5 A. W zasilaczu użyto dwóch stabilizatorów LM7812 dodatniego napięcia oraz siedmiu stabilizatorów LM7809. Wszystkie stabilizatory zasilane są z jednego transformatora sieciowego. Po wyprostowaniu napięcia przemiennego przez mostek Graetza (maksymalny prądzie 15 A) na wyjściu otrzymujemy napięcie stałe ok. 16 V. Użyty kondensator dużej pojemności mf/50 V łagodzi tętnienia napięcia stałego. Można łatwo obliczyć poziom napięcia stałego, które będzie występowało na kondensatorze mając tylko wartość napięcia przemiennego. Wystarczy wartość skuteczną napięcia przemiennego przemnożyć przez pierwiastek z 2. W tym wypadku 12 1,41=16,92. W praktyce otrzymuje się napięcie pomniejszone o spadek na diodach mostka prostowniczego, a tym samym współczynnik maleje do 1,35 (napięcie niższe o 0,7 V). Śmiało możemy więc przyjąć, że wartość współczynnika 1,35 można brać za optymalną w celu dopasowania napięć kondensatorów każdego zasilacza niestabilizowanego prądu stałego. Budowa i zasada działania Schemat ideowy zasilacza pokazano na rysunku 1. Każde wyjście stabilizowane zasilacza może być obciążone maksymalnie 52 ELEKTRONIKA PRAKTYCZNA 2/2015

14 TEMAT NUMERU AKUMULATORY PREZENTACJE Jakość zasilania Teoretycznie napięcie sieciowe występujące w Polsce w sieci niskiego napięcia to sinusoida o wartości skutecznej 230 V AC i częstotliwości 50 Hz. Teoretycznie, bo w praktyce może to wyglądać inaczej. Wystarczy, że jesteśmy oddaleni od stacji transformatorowej i już napięcie może być niższe. Dodatkowo, w sieci mogą występować zapady, przepięcia i wiele innych niekorzystnych zjawisk, na które są wrażliwe urządzenia elektroniczne. W artykule opisano sposoby rozwiązania tego problemu. Rysunek 1. Przykładowy algorytm postępowania przy rozwiązywaniu problemów z zasilaniem Czasami nawet nie wiemy, że wina za nieprawidłowe działanie urządzenia leży nie tyle w nim, co w sieci zasilającej. Jak temu zaradzić, jeśli nie chcemy, bądź nie możemy sobie pozwolić na ryzyko związane z niewłaściwą jakością napięcia zasilającego lub wręcz z przerwami w jego dostawie? Na rysunku 1 pokazano przykładowe drogi do rozwiązania problemu. Stabilizator napięcia Współczesne stabilizatory napięcia są wyposażone w autotransformator i kontrolowane za pomocą mikroprocesora. Na fotografii 2 pokazano przykładowy stabilizator napięcia Vega, a na fotografii 3 kolumnę regulatora napięcia z rolką. Fotografia 2. Stabilizator napięcia Vega Zaletami tego rozwiązania są: 1. Bardzo dobra stabilizacja napięcia wyjściowego na poziomie ±0,5% przy zmieniającym się napięciu wejściowym w zakresie ±30%. Szybkość stabilizowania się napięcia kształtuję się na poziomie 8 16 ms. 2. Nie ma potrzeby stosowania akumulatorów, które bywają kosztowne i co około 6 lat należy je wymienić na nowe. Wady: 1. Nie rozwiązuje problemu związanego z przerwami w dostawie prądu. Jeśli chcemy uzyskać czasową autonomię należy zastosować UPS. UPS (bezprzerwowy zasilacz) online Zasilacze UPS online działają na zasadzie podwójnej konwersji, to jest napięcie wejściowe jest prostowane, ładuje akumulator, a następnie to napięcie za pomocą falownika jest znów przekształcane na przemienne. Współczesne zasilacze UPS działają w oparciu o tranzystory IGBT, co daje świetne rezultaty w postaci podwyższenia sprawności, zwiększenia obciążalności i niezawodności. Przykładowe zasilacze UPS o mocy 1 kva oraz 30 kva pokazano na fotografiach 4 i 5. Wśród zalet stosowania zasilaczy UPS można wymienić: Dodatkowe informacje: Astat Sp. z o.o. ul. Dąbrowskiego 441, Poznań tel. (61) , faks (61) Fotografia 3. Kolumna regulatora napięcia z rolką 1. Napięcie wyjściowe jest wolne od zakłóceń sieciowych, ponieważ uzyskuje się je dzięki podwójnej konwersji. 2. W wypadku zaniku napięcia sieciowego energia jest pobierana z akumulatora, od którego pojemności zależy czas podtrzymania zasilania. W praktyce zasilacz UPS standardowo podtrzymuje zasilanie przez około 10 minut, ale można ten czas wydłużyć dołączając kolejne akumulatory. Jednak, jeśli chcemy zwiększyć autonomię do godzin czy dni, lepiej zastosować zestaw UPS + agregat prądotwórczy. 3. Nie występuje tu opóźnienie, jak przy zastosowaniu stabilizatora. Wady: 1. Akumulatory wymagają wymiany co około 6 lat. Warto dodać, że nowoczesne zasilacze UPS automatycznie wykonują test żywotności akumulatorów i informują użytkownika o potrzebie wymiany na nowe. Zasilacz buforowy (DC UPS) Zasilaczy buforowych używa się w szczególnym przypadku, gdy zasilanym urządzeniem jest dla przykładu sterownik PLC zasilany napięciem stałym 24 V. Przykładowy zasilacz buforowy pokazano na fotografii 6, natomiast współpracujący z nim moduł baterii na fotografii 7. Fotografia 4. Zasilacz awaryjny typu UPS online o mocy 1 kva 56 ELEKTRONIKA PRAKTYCZNA 2/2015

15 TEMAT NUMERU AKUMULATORY WYBÓR KONSTRUKTORA Akumulatory kwasowo-ołowiowe Akumulatory kwasowo-ołowiowe są najpopularniejsze i najtańsze wśród wszystkich akumulatorów. Wynalezione ponad 150 lat temu (Gaston Planté, 1859), niezbyt dużo się przez ten długi czas zmieniły. Wprawdzie pojawiły się wersje tak zwane bezobsługowe, a także akumulatory AGM i żelowe, jednak zasada działania i podstawowe parametry elektryczne wszystkich są jednakowe. Warto o tym pamiętać wybierając akumulator do projektowanego przez siebie urządzenia. Wprawdzie kluczowe właściwości akumulatorów kwasowo-ołowiowych są słabsze, niż większości innych akumulatorów, jednak niska cena powoduje, iż nadal są to akumulatory najbardziej popularne. Akumulatory ołowiowe są powszechnie wykorzystywane do napędu elektrycznych wózków widłowych, wózków golfowych, skuterów elektrycznych itp. W takich zastosowaniach pracują cyklicznie: na przemian są ładowane i rozładowywane. Akumulatory ołowiowe znajdują szerokie zastosowanie z urządzeniach bezprzerwowego zasilania, począwszy od małych domowych zasilaczy UPS do potężnych systemów w serwerowniach. W takich zastosowaniach akumulatory kwasowo-ołowiowe pracują w tak zwanym trybie buforowym: są na stałe podłączone do ładowarki, która utrzymuje na akumulatorze napięcie buforowe i jest on stale gotowy do oddania energii w przypadku zaniku napięcia w sieci energetycznej. W pokrewny sposób akumulatoy kwasowe pracują w samochodach. Podczas pracy silnika regulator alternatora utrzymuje na akumulatorze określone napięcie (14,4 V), zapewniając, że jest on w pełni naładowany. Rysunek 1. Zależność sprawności ładowania od stopnia naładowania (góra) oraz prądu ładowania (dół) Zasada działania Przypomnijmy, że w akumulatorze kwasowo-ołowiowym podstawą magazynowania energii jest odwracalna zamiana metalicznego ołowiu (i tlenku ołowiu) w siarczan ołowiu (PbSO 4 ), co zachodzi przy udziale elektrolitu, którym jest dość mocny, bo 37-procentowy roztwór kwasu siarkowego (H 2 SO 4 ). Fotografia 2. Akumulatory z korkami 58 ELEKTRONIKA PRAKTYCZNA 2/2015

16 TEMAT NUMERU AKUMULATORY PREZENTACJE Miniaturowe moduły akumulatorowe Seiko Mobilność, mały ciężar i nieduże wymiary to ważne cechy nowoczesnych urządzeń elektronicznych. Aby je uzyskać, nie wystarczą już typowe akumulatorki w postaci paluszków, gdyż charakteryzują się one zbyt małą gęstością energii, a ich kształt utrudnia uzyskanie ergonomii urządzenia. Dlatego warto zwrócić uwagę na niewielkie litowo-jonowe moduły akumulatorowe, sterowane zintegrowanym, inteligentnym kontrolerem. Znajdziemy takie w ofercie firmy Seiko. Fotografia 1. Moduł SEL Japońska firma Seiko Instruments Inc. wytwarza wysokiej jakości, nieduże akumulatory litowo-jonowe, przeznaczone do zastosowania w małych urządzeniach, w których konieczna jest obecność przenośnego, wydajnego, a zarazem niezawodnego źródła energii elektrycznej. Producent opracował specjalne procesy technologiczne, które pozwalają budować miniaturowe ogniwa, dopasowane wymiarami do oczekiwań różnych klientów. Ponadto niektóre elementy oferowanych modułów mogą zostać przeprojektowane na potrzeby danego zamówienia. Już standardowo można samodzielnie dobrać długości i przekroje przewodów oraz złącze wyprowadzenia. Co więcej, możliwe jest nawet zbudowanie modułów bateryjnych wzbogaconych np. o dodatkowe termistory, czy złącza. Kontroler Kluczowym elementem, decydującym o możliwościach i niezawodności modułów jest ich kontroler. Jest to wysokiej jakości układ scalony, zaprojektowany przez inżynierów Seiko. Otaczające go komponenty pasywne również są produkowane w Japonii, co gwarantuje ich bardzo dobrą jakość. Podzespoły montowane są na bardzo cienkiej płytce, aby niepotrzebnie nie powiększać pakietu. Dodatkowo, Dodatkowe informacje: GLYN Poland ul. Krupnicza 13, Wrocław tel , faks płytka jest montowana do reszty elementów poprzez zgrzewanie rezystancyjne, dzięki czemu wyklucza się wszelki ruch elementów względem siebie, który mógłby prowadzić do uszkodzenia. Jednak nawet gdyby doszło do jakiejś usterki, to redundantna architektura modułu sprawia, że pojedyncze uszkodzenia nie powodują zaprzestania działania modułu. Kontroler może współpracować z opcjonalnym termistorem, który pozwala na monitorowanie temperatury pakietu zabezpieczając go przed przegrzaniem. W opracowaniu jest także druga, ciekawa opcja, pozwalająca na bezprzewodowe ładowanie akumulatorów. Ogniwa O niezawodność zadbano również w trakcie projektowania ogniw Rysunek 2. Charakterystyki ładowania modułu SEL Rysunek 3. Charakterystyki rozładowywania modułu SEL Tabela 1. Miniaturowe moduły zasilania, oferowane przez Seiko Instruments Inc. Model Pojemność nominalna Pojemność minimalna Maksymalne wymiary modułu [mm] Maksymalne wymiary modułu, po 500 cyklach ładowania i rozładowania [mm] Rezystancja wewnetrzna [mv] [mah] [mah] Grubość Szerokość Długość Grubość Szerokość Długość SEL ,7 9,5 28,0 3,7 9,5 28,0 950 SEL ,1 8,5 31,5 4,1 8,5 31,5 950 SEL ,2 12,5 32,0 4,4 12,5 32,0 400 SEL ,9 19,0 28,0 4,1 19,0 28,0 350 SEL ,2 23,0 78,0 2,2 23,0 78,0 350 SEL ,2 21,0 37,0 4,4 21,0 37,0 260 SEL ,7 26,0 40,0 3,7 26,0 40,0 250 SEL ,0 19,0 32,0 6,4 19,0 32,0 270 SEL ,9 28,0 32,0 4,1 28,0 32,0 300 SEL ,3 22,5 31,0 5,5 22,5 31,0 270 SEL ,4 18,0 35,0 7,0 18,0 35,0 250 SEL ,4 23,0 40,5 4,6 23,0 40, ELEKTRONIKA PRAKTYCZNA 2/2015

17 TEMAT NUMERU AKUMULATORY PREZENTACJE ipda Interaktywny Program do Doboru Akumulatorów ipda to nowoczesna aplikacja internetowa wspomagająca obliczanie, wyszukiwanie oraz dobieranie optymalnych rozwiązań do zasilania awaryjnego i podstawowego. Narzędzie jest przeznaczone dla projektantów, serwisantów oraz konstruktorów, których urządzenia zasilane są akumulatorami AGM i żelowymi z oferty firmy EMU. Uruchomiona w 2007 roku przez firmę EMU aplikacja to łatwe w obsłudze i wyposażone w szereg użytecznych modułów oprogramowanie, które przyspiesza, ułatwia i usprawniania wszelkie prace związane z eksploatacją bezobsługowych akumulatorów i ogniw kwasowo ołowiowych. Zaimplementowane w ipda narzędzia zaprojektowano pod kątem użyteczności w branży zasilania awaryjnego, jednakże zachowana uniwersalność i elastyczność powodują, że program spełni oczekiwania zarówno profesjonalistów zajmujących się szeroko pojętą tematyką zasilania gwarantowanego, jak i konstruktorów i hobbystów poszukujących odpowiedniego akumulatora do zasilenia swojego urządzenia. Podstawową funkcjonalnością aplikacji, z której korzysta większość zamieszczonych modułów jest mechanizm odpowiedzialny za dokładne ustalanie czasu podtrzymania akumulatora oraz obliczania jego wydajności mocowej i prądowej dla wskazanych punktów czasowych. Wbudowane, specjalnie skonstruowane algorytmy liczące wykorzystując indywidualne stałomocowe i stałoprądowe tabele akumulatorów wiernie interpolują ich rzeczywiste charakterystyki rozładowania. Dzięki temu otrzymywane są precyzyjne rezultaty o dokładności znacznie większej niż gdyby do obliczeń użyto ogólnodostępnych wzorów pomocniczych, lub wykorzystywano by interpolację prostymi (rysunek 1). W ipda najistotniejsze dla użytkownika są umieszczone w menu Narzędzia moduły narzędziowe, z których każdy pełni różne funkcje. Jednym z nich jest cieszący się największą popularnością moduł do doboru akumulatorów (Narzędzia» Dobór baterii). To najwyżej oceniane przez projektantów narzędzie ipda, którego możliwości tak naprawdę zależą od kreatywności obsługującego. Zoptymalizowane pod kątem przydatności w branży zasilania awaryjnego i dedykowane dla osób w niej pracujących, które korzystają z oprogramowania najczęściej przy doborze akumulatorów do zasilaczy bezprzerwowych UPS (Narzędzia» Dobór baterii» Stałomocowy), oświetlenia awaryjnego lub siłowni telekomunikacyjnych (Narzędzia» Dobór baterii» Stałoprądowy). Dzięki wspomnianej elastyczności moduł ten jest także doskonałym wsparciem np.: przy doborze akumulatora do podstawowego lub rezerwowego zasilania urządzenia elektronicznego, do pojazdów elektrycznych, przyczep i samochodów campingowych, czy nawet w doborze baterii do odnawialnych źródeł energii. Dodatkowe informacje: Przemysław Kujaszewski Doradca Techniczno-Handlowy EMU Sp. z o.o. Sp.k. ul. Twarda 12, Gdańsk Przeprowadzenie doboru, czyli szybkie wyszukanie odpowiedniego akumulatora wymaga od użytkownika posiadania zaledwie podstawowej wiedzy z elektrotechniki oraz z zakresu budowy akumulatora. Sprowadza się do podania niezbędnych danych wejściowych takich jak np. wartość spodziewanego obciążenia, ilość ogniw w szeregu, oraz co najistotniejsze zdefiniowania minimalnego czasu podtrzymania (dla wymagających dostępne Rysunek 1. Porównanie przykładowych krzywych rozładowania akumulatora i wskazanie różnicy w uzyskanym wyniku dla 7 minuty rozładowania Rysunek 2. Przykładowy wynik wyszukiwania przeprowadzonego w module doboru baterii 68 ELEKTRONIKA PRAKTYCZNA 2/2015

18 TEMAT NUMERU AKUMULATORY WYBÓR KONSTRUKTORA Akumulatory niklowe (zasadowe) Historycznie najwcześniejsze były akumulatory kwasowo-ołowiowe (Planté 1859). W 2 połowie XIX wieku inne, lepsze akumulatory próbował skonstruować między innymi Edison, który w roku 1901 uzyskał patent na akumulator niklowo-żelazowy. Niektóre właściwości miał lepsze od kwasowych, na przykład gęstość energii, ale był droższy i miał słabe właściwości w niskich temperaturach. Akumulatory niklowo-żelazowe, choć mało popularne, były produkowane w niewielkiej liczbie przez ostatnie sto lat. Nieporównanie większą popularność zdobyły akumulatory niklowo-kadmowe (NiCd) i niklowo-wodorkowe (NiMH). Akumulatory niklowo-kadmowe zaczęły zdobywać popularność od początku lat 40. XX wieku. W wielu zastosowaniach okazały się lepsze od kwasowo-ołowiowych. Nie jest przypadkiem, że nadal są stosowane w tańszych elektronarzędziach, choć generalnie ustąpiły miejsca akumulatorom niklowo-wodorkowym. Dziś prawie wszystkie akumulatorki o rozmiarach paluszka (AA = R6) to akumulatory NiMH. Choć ogólnie biorąc, akumulatory niklowe są wypierane przez akumualtory litowo-jonowe, niemniej na razie mają mocną pozycję na rynku. Rodzaje akumulatorów niklowych Historycznie biorąc, najpierw pojawiły się akumulatory niklowo-żelazowe (NiFe). Były stosowane w niektórych krajach w kolejnictwie i górnictwie. Na początku XX wieku próbowano je wykorzystać do napędu samochodów elektrycznych, które w tamtym czasie były konkurencją dla niedoskonałych Fotografia 1. Mokre akumulatory NiCd pojazdów spalinowych i parowych. Nie nadawały się natomiast jako akumulatory rozruchowe do samochodów spalinowych. Podobnie nie odniosły komercyjnego sukcesu akumulatory niklowo-cynkowe (NiZn), również opatentowane w roku 1901 przez Edisona. Ogromny sukces odniosły natomiast akumulatory niklowo-kadmowe, wynalezione w roku 1898 przez mało znanego Szweda Waldemara Jungnera. Najpierw były to klasyczne akumulatory mokre, z ciekłym elektrolitem. Okazały się niezawodne i odporne na ciężkie warunki pracy u wielokrotne całkowite rozładowania, co jest wyjątkiem wśród akumulatorów. Fotografia 1 pokazuje mokre akumulatory NiCd, do dziś oferowane na rynku. W połowie XX wieku pojawiły się akumulatory NiCd ze spiekanymi elektrodami. Szybko okazało się, że ogromnie przydatne okazały się szczelne akumulatorki NiCd, zastępujące baterie jednorazowe Fotografia 2. Akumulatorki NiCd zastępujące baterie jednorazowe fotografia 2. Pojemność akumulatorków NiCd o wielkości normalnego paluszka, czyli AA wynosiła 50 mah do 1000 mah. Miały wprawdzie pojemność kilka razy niższą od alkalicznych baterii jednorazowych i niższe napięcie (1,2 V zamiast 1,5 V), jednak mogły pracować przy wielokrotnie większych prądach obciążenia. We wszystkich akumulatorach niklowych katoda jest zbudowana z NiOOH, który to związek nazywany jest oksowodorkiem niklu III, nadwodorotlenkiem niklu lub zasadowym tlenkiem niklu. W NiCd anoda zbudowana jest z kadmu (gąbczastego, by miał dużą powierzchnię). W akumulatorach NiFe, NiZn, anoda zbudowana jest odpowiednio z żelaza i z cynku. Elektrolitem jest roztwór wodorotlenku potasu (KOH) W czasie rozładowania ma katodzie NiOOH przekształca się w Ni(OH) 2, a na anodzie kadm przekształca się w Cd(OH) 2, co opisuje wzór: 2NiOOH + Cd + 2H 2 O 2Ni(OH) 2 + Cd(OH) 2 Analogicznie jest w akumulatorach NiFe i NiZn. Mokre i szczelne akumulatory NiCd znalazły szerokie zastosowanie w przemyśle i w modelarstwie. Służyły też jako ekonomiczny zamiennik baterii jednorazowych w urządzeniach, pobierających znaczny prąd. Jedną z poważnych wad jest w nich zawartość trującego kadmu. W latach siedemdziesiątych XX wieku opracowano akumulatory, w których elektrodą dodatnią też był NiOOH, natomiast drugą kluczową substancją był gazowy wodór. Zapis kluczowej reakcji wygląda następująco: 70 ELEKTRONIKA PRAKTYCZNA 2/2015

19 PODZESPOŁY Dwuportowe pamięci EEPROM z NFC z oferty STMicroelectronics Produkowane przez STMicroelectronics pamięci EEPROM z rodziny M24LR/ SR mają niezwykłe właściwości: modyfikacja ich zawartości może odbywać się za pomocą typowego interfejsu I 2 C lub bezprzewodowego interfejsu radiowego, bazującego na popularnym protokole RFID (tor radiowy pracuje na częstotliwości 13,56 MHz zgodnie z ISO15693). Interfejsy bezprzewodowe są stosowane w coraz większej liczbie aplikacji, a dzięki pamięciom M24LR/SR firmy STMicroelectronics wkraczają także w obszar dotychczas ściśle zarezerwowany dla drutów komunikacji ze standardowymi pamięciami EEPROM. Producent wykonał krok dalej: w niektórych wersjach pamięci ELEKTRONIKA PRAKTYCZNA 2/2015 interfejs radiowy zapewnia nie tylko dwukierunkową komunikację, służy on także do transportu energii z czytnika do systemu współpracującego z pamięcią EEPROM (rysunek 1). Na rysunku widać tor zasilania energy harvesting, są to: stabilizator i klucz załączający zasilanie obciążenia. Producent oferuje trzy podstawowe rodziny pamięci EEPROM wyposażonych w interfejs radiowy (zestawienie ich najważniejszych parametrów znajduje się w tabeli 1): M24LR, które od strony radiowej są zgodne ze standardami ISO15693 oraz ISO mode 1. Są przystosowane do prowadzenia komunikacji w paśmie 13,56 MHz, z prędkością z czytnika do pamięci 1,6 lub 26 kb/s (w zależności od zastosowanego kodowania) i w odwrotnym kierunku 6,6/26 lub 53 kb/s. Każda pamięć jest wyposażona w 64-bitowy unikalny identyfikator. Interfejs przewodowy I 2 C pracuje z prędkością do 400 khz. Zawartość Rysunek 1. Schemat blokowy typowej aplikacji pamięci z serii M24LR 75

20 PODZESPOŁY Kontroler FT801 w wyświetlaczach Riverdi Ostatnio firma Riverdi rozszerzyła ofertę swoich wyświetlaczy o nowe produkty wyposażone w kontroler FT801 firmy FTDI. Ten innowacyjny układ rozszerza możliwości, wcześniej opisywanego już na łamach Elektroniki Praktycznej, modelu FT800 m.in. o obsługę pojemnościowych ekranów dotykowych. Dzięki temu nowe wyświetlacze Riverdi pozwalają na tworzenie nowoczesnych, multimedialnych, graficznych interfejsów użytkownika, w niczym nieustępujących najnowszym trendom. Co więcej, specyfika układów z rodziny FTDI EVE sprawia, że wszystko to jest możliwe bez większego obciążania głównego mikrokontrolera aplikacji. Podstawową zaletą układów serii EVE jest łatwość obsługi wyświetlacza i panelu dotykowego. Dane i polecenia pomiędzy mikrokontrolerem a wyświetlaczem z układem FT800 lub FT801 są przesyłane przez interfejs I 2 C albo SPI. Układ FT800 jest stosowany w wyświetlaczach bez ekranu dotykowego lub z ekranem rezystancyjnym. Układ FT801 w wersjach z ekranem pojemnościowym, również z wielodotykiem. Ponadto układ FT801 jest w pełni kompatybilny z FT800, a to za sprawą możliwości wyboru trybu pracy. W trybie kompatybilności obsługuje tylko pojedyncze punkty dotyku, dzięki czemu może udawać układ FT800, pomimo podłączenia do ekranu pojemnościowego. W trybie rozszerzonym jest obsługiwane do 5 punktów dotyku. Schematy połączenia obu układów zostały pokazane na rysunku 1, a schemat blokowy FT801 zilustrowano na rysunku 2. Wyświetlacze Riverdi serii B Kontroler FT801 zastosowano w nowych wyświetlaczach Riverdi zaliczanych przez producenta do serii B. Mają one identyczne, 20-pinowe złącza ZIF (rozstaw 0,5 mm) oraz wbudowane przetwornice do zasilania podświetlenia sterowane za pomocą sygnału PWM pochodzącego z układów FT800/FT801. Przedstawiciele Riverdi Rysunek 1. Schemat podłączenia układów FTDI EVE: a) FT800, b) FT801 Dodatkowe informacje: UNISYSTEM ul. Aleja Grunwaldzka 212, Gdańsk tel , faks twierdzą, że są to pierwsze na świecie wyświetlacze, których zastosowanie pozwala konstruktorom na uniknięcie samodzielnego wykonywania procedur obsługi ekranu pojemnościowego. Informacje o koordynatach punktów dotyku lub o wykonywanych gestach są odczytywane z odpowiednich rejestrów kontrolera. Dotąd do oferty wprowadzono 4 modele z układem FT801, rozszerzając tym samym dotychczasowe portfolio wyświetlaczy Riverdi z układami serii FTDI EVE do 12 modeli. Dostępne produkty mają przekątne 3,5 i rozdzielczość pikseli lub 4,3 i piksele. Jasność świecenia wynosi, odpowiednio, 480 cd/ m 2 lub 500 cd/m 2. Niezależnie od wybranej przekątnej, można je nabyć w wersji z ramką, z otworami montażowymi lub bez. Wszystkie mogą pracować w temperaturze od -20 C do +70 C. Podświetlenie jest realizowane za pomocą 6 diod LED w mniejszych modelach i 10 w większych. Żywotność podświetlenia jest szacowana na 50 tysięcy godzin. Wyświetlacze pozwalają na wyświetlanie 262 tysięcy kolorów, przy czym kąty obserwacji wynoszą 40 z góry i 60 z pozostałych stron, dla modelu mniejszego oraz 50 z góry i 70 z pozostałych w modelu większym. Wyświetlacze wymagają zasilania pojedynczym napięciem 3,3 V. Ponadto, zasilanie przetwornicy podświetlenia wyprowadzono na osobnych pinach dzięki temu do samej przetwornicy można doprowadzić napięcie w zakresie 3,3 5,0 V, obniżając tym samym zapotrzebowanie prądowe na zasilaniu 3,3 V, jeśli w układzie mamy dostępne dwa napięcia. 78 ELEKTRONIKA PRAKTYCZNA 2/2015

21 Kontroler FT801 w wyświetlaczach Riverdi Tabela 1. Wyświetlacze Riverdi z serii B, wyposażone w kontroler FTDI EVE FT801 Typ Przekątna Rozdzielczość Ramka Jasność [cd/m 2 ] Obszar aktywny [mm] Wymiary zewnętrzne [mm] Temperatury pracy [ C] Kontrast Kąty obserwacji [ ] RVT3.5B320240CNWC81 3, nie ,08 52,56 76,9 63,9 8, :1 40, 60, 60, 60 RVT3.5B320240CFWC81 3, tak ,08 52,56 77,7 64,7 8, :1 40, 60, 60, 60 RVT4.3B480272CNWC81 4, nie ,04 53,86 105,5 67,2 8, :1 50, 70, 70, 70 RVT4.3B480272CFWC81 4, tak ,04 53,86 106,3 68,0 8, :1 50, 70, 70, 70 Fotografia 3. Wyświetlacz Riverdi RVT3.5B320240CNWC81 Rysunek 2. Schemat blokowy układu FT801 Temperatura przechowywania może wynosić od -30 C do +80 C. Obecnie dostępne modele Riverdi serii B zostały zebrane w tabeli 1. Podsumowanie Nowe wyświetlacze pozwalają na łatwe wykorzystanie efektownej technologii dotykowej, opartej o ekrany pojemnościowe, a kompatybilność z analogicznymi modelami z ekranami rezystancyjnymi umożliwia szybką modernizację dotychczasowych projektów. Co ważne, nowe wyświetlacze dostępne są z magazynów, bez potrzeby długiego oczekiwania na realizację zamówienia. W Polsce produkty Riverdi oferuje firma Unisystem jeden z najbardziej rozpoznawalnych dostawców wyświetlaczy w kraju. Warto też dodać, że niebawem w dystrybucji mają się pojawić kolejne modele Riverdi z układem FT801, należące do serii uxtouch. Rodzina ta cechuje się atrakcyjnym wyglądem, uzyskanym dzięki ramce ze szkła dekoracyjnego. O wyświetlaczach tych poinformujemy czytelników. Fotografia 4. Wyświetlacz Riverdi RVT4.3B480272CFWC81 U dystrybutorów pojawią się one maksymalnie za miesiąc. Marcin Karbowniczek, EP REKLAMA ELEKTRONIKA PRAKTYCZNA 2/

22 PREZENTACJE Nowa funkcja ściemniania układów oświetlenia domowego Żarówki LED to kolejna generacja źródeł światła o szerokim zakresie zastosowań, obejmującym oświetlenie mieszkań/domów, budynków komercyjnych, ulic itd. Zalety wynikające ze stosowania żarówek LED zamiast źródeł żarowych obejmują także oszczędności energii, które można jeszcze bardziej zoptymalizować stosując funkcję ściemniania. Do czego jest potrzebna funkcja ściemniania oświetlenia? Zastosowanie lamp LED powoduje nie tylko znaczne obniżenie rachunków za energię elektryczną, lecz także nowe doznania estetyczne wynikające ze stosowania urządzeń ściemniających, np. stworzenie atmosfery w danym pomieszczeniu/pokoju, która ma wpływ na zachowania się osób w nim przebywających. Może to spowodować, że dzięki tej funkcji domownicy lubią spędzać więcej czasu w swych mieszkaniach, a klienci robią większe zakupy. Czasami pomieszczenie o obniżonym natężeniu oświetlenia może odgrywać rolę w terapii medycznej. Dzięki temu funkcja ściemniania oświetlenia ma znaczący wpływ na wzrost popytu na lampy LED. W artykule opisano starszą metodę ściemniania lamp żarowych oraz nowoczesną, stosowaną w przypadku lamp LED-owych będących funkcjonalnymi odpowiednikami żarówek, która może zniwelować niedociągnięcia niektórych zastosowań. Porównanie metod ściemniania oświetlenia żarówki i lampy LED Pierwsza metoda regulowania natężenia oświetlenia stosowana z typowymi żarówkami wykorzystuje zmianę kształtu fali wejściowego prądu przemiennego przy użyciu półprzewodnika. Wynika to z faktu, że światło emitowane przez żarówkę jest proporcjonalne do kwadratu wejściowego napięcia skutecznego. Ściemniacz z kontrolowanym kształtem fali prądu przemiennego zapewnia szeroki zakres napięcia skutecznego poprzez usunięcie części fali napięcia zasilającego o kształcie sinusoidalnym. Metoda ta jest nazywana odcinaniem fazy i zapewnia bezpieczne oraz niedrogie rozwiązanie układowe. Rozwój technologii sterowania oświetleniem skutkował opracowaniem kilku innych metod ściemniania oświetlenia, które są obecnie dostępne w handlu i zostały zaprojektowane z myślą zarówno o żarówkach tradycyjnych, jak i lampach LED. Najprostsze metody regulowania natężenia oświetlenia obejmują zastosowanie rezystora lub potencjometru. Podczas odcinania fazy mamy do czynienia z liniową, logarytmiczną reakcją w odniesieniu do nastaw rezystancji. Zwykle rezystory logarytmiczne są stosowane częściej w rozwiązaniach do ściemniania lamp LED, ponieważ ludzkie oko reaguje zgodnie ze skalą logarytmiczną. Wadą tego rozwiązania jest trudność doboru odpowiedniej wartości rezystancji, ponieważ prąd przepływający przez rezystor regulatora pochodzi ze sterowników LED, które mogą różnić się od siebie w zależności od ich producenta. W wyniku tego opracowywano potencjometry elektroniczne, których zadaniem jest zastąpienie rezystorów ściemniających. Potencjometr elektroniczny jest ogólnie nazywany ściemniaczem DC1-10V. Obecnie jest to bardzo szeroko stosowane urządzenie do sterowania żarówkami tradycyjnymi i źródłami LED. Na rysunku 1 pokazano ogólny schemat ideowy konwencjonalnego ściemniacza DC1-10V. Obwód przedstawiony na rys. 1 wymaga do pracy zastosowania zewnętrznego źródła prądu. Napięcie na zacisku zależy od rezystancji potencjometru VR1. Potencjometr VR2 służy do dokładnego ustawienia zakresu ściemniania. Zaletą takiego obwodu jest fakt, że użytkownik może zawsze obsługiwać szeroki zakres ściemniania niezależnie od wielkości prądu pobieranego ze sterownika. Jest to więc uniwersalny ściemniacz do stosowania ze wszystkimi sterownikami LED dostępnymi na rynku. Jednak ściemniacz jest wciąż oddzielnym urządzeniem i użytkownicy zastanawiają się, dlaczego nie można zintegrować go ze sterownikiem LED. W wyniku tego powstała tzw. funkcja ściemniania przy użyciu przycisku (tzw. push dimming ) stosowana w nowych sterownikach LED. Te sterowniki są wyposażone w mikrokontroler, za pomocą którego zrealizowano funkcję ściemniacza. Zaletą tego rozwiązania jest fakt, że użytkownik może korzystać z przycisku zamiast z drogiego, oddzielnego ściemniacza. W dalszej części artykułu zostanie zaprezentowana kolejna zaleta stosowania tego typu rozwiązań do ściemniania oświetlenia. Rysunek 1. Typowy ściemniacz DC1-10B 80 ELEKTRONIKA PRAKTYCZNA 2/2015

23 Krok po kroku Kursy EP Programowanie aplikacji mobilnych (1) Instalacja narzędzi programistycznych Większość urządzeń elektronicznych, których używamy, wymaga interakcji z użytkownikiem, a więc interfejsu sterującego. Typowym sposobem, po jaki sięgają inżynierowie elektronicy, jest montaż przycisków i diod lub wyświetlaczy, które pozwalają na przekazywanie komendy do urządzenia oraz odczytywanie jego stanu. A gdyby tak zrezygnować z tych elementów i sterować zaprojektowanym urządzeniem za pomocą smartfona? Rozpoczynamy kurs, który mamy nadzieję umożliwi czytelnikom tworzenie interfejsów użytkownika, a w praktyce nawet samodzielnych aplikacji, które będzie można uruchamiać na większości popularnych mobilnych systemów operacyjnych: Androidzie, ios, Windows Phone, BlackBerry OS, a nawet na Firefox OS czy Tizen. Poprzednie części kursu i dodatkowe materiały dostępne są na FTP: ftp://ep.com.pl, user: 54721, pass: qn2jbq4t Ten kurs został napisany dla elektroników i przez elektronika, co istotnie różni go od wszelkich kursów programowania aplikacji mobilnych dostępnych w Internecie. Wybrano taki zestaw narzędzi, aby tworzenie programów było jak najłatwiejsze, kod przenośny oraz żeby wyjaśnić wszelkie wątpliwości, jakie mogą pojawić się w głowie inżyniera niezaznajomionego z wykorzystywanymi technikami programowania. Wybrane narzędzia mają pewne ograniczenia, ale moim zdaniem idealnie nadają się do tworzenia interfejsów użytkownika, czyli aplikacji, które same w sobie nie wymagają ogromnej mocy obliczeniowej, ani nie realizują bardzo skomplikowanych zadań. Mają natomiast pozwolić na szybkie i łatwe utworzenie programu sterującego, którego oprawę graficzną można w razie potrzeby upiększyć, tak by nie ustępowała najnowszym trendom w tworzeniu graficznych interfejsów użytkownika. Zakładam, że czytelnicy, po dotarciu do końca kursu, będą umieli stworzyć własne programy, korzystające z podzespołów smartfona czy tabletu, takich jak np.: akcelerometr, GPS, kamera, mikrofon, głośniki, żyroskop, interfejs sieciowy (Wi-Fi lub komórkowy), interfejs Bluetooth, interfejs USB. Pozwoli to na znaczące zwiększenie atrakcyjności tworzonych projektów urządzeń elektronicznych, usprawnienie ich obsługi, a nawet zmniejszenie kosztów ich produkcji. W końcu rezygnacja z wyświetlacza i klawiatury, które zastąpi ekran dowolnego telefonu komórkowego lub tabletu, pozwala na osiągnięcie dużych oszczędności. Co ważne, praktycznie wszystkie narzędzia używane w trakcie kursu są bezpłatne. Jedyny problem może stanowić przygotowanie aplikacji na system ios, która aby była dostępna dla każdego urządzenia z tym systemem musi zostać wprowadzona do sklepu Apple App Store, co może wiązać się z dodatkowymi kosztami. Natomiast ze względu na popularność i elastyczność poszczególnych platform, większość kursu będzie koncentrowała się na systemie Android, a dopiero później ELEKTRONIKA PRAKTYCZNA 2/

24 Internet Rzeczy w przykładach (2) Konfigurowanie oprogramowania dla mikrokontrolera CC3200 i projekt zero Krok po kroku Kursy EP W tym artykule zaprezentujemy sposób pobrania, zainstalowania oraz skonfigurowania pakietu programów narzędziowych niezbędnych do pracy z mikrokontrolerem CC3200. Utworzymy też projekt bazowy, który tu nazwałem projektem zero i przygotujemy go do pracy z modułem CC3200 LaunchPad oraz technologią Internet Rzeczy. Mikrokontroler CC3200 jest obsługiwany przez kompilator GCC oraz przez kilka środowisk programistycznych, takich jak: Code Composer Studio (wersja ), IAR Embedded Workbench for ARM (wersja 7.20+), Energia, EmbedXCode. Wspierana jest obsługa systemów czasu rzeczywistego: FreeRTOS, TI-RTOS. Dostępny jest też przygotowany przez Texas Instruments pakiet oprogramowania CC3200 SDK zawierający ponad 50 przykładów Warunkiem koniecznym do pobrania oprogramowania ze strony Texas Instruments jest posiadanie konta w serwisie ti.com. Aby utworzyć konto, należy na stronie ti.com wypełnić formularz rejestracyjny (Login/Register). Rejestracja w serwisie ti.com jest bezpłatna. dla CCS, IAR, GCC, procedury SimpleLink API, biblioteki, sterowniki, schematy i szczegółową dokumentację. Do programowania zewnętrznej pamięć S-FLASH Texas Instruments przygotował aplikację CCS UniFlash, natomiast do konfigurowania linii wejścia-wyjścia mikrokontrolera aplikację Pin Mux Tool. Środowisko CCSv6 Podczas kursu będziemy korzystali z rozwijanego przez Texas Instruments środowiska programistycznego Code Composer Studio wersja 6. W wersji darmowej CCSv6 dla mikrokontrolerów CC3200 ma ograniczeny czas działania. Licencja darmowa jest aktywna przez 90 dni Rysunek 1. Instalowanie Code Composer Studio v6: a) akceptowanie licencji, b) wskazanie lokalizacji, c) wybranie produktów do zainstalowania, d) instalowanie emulatora XDS100, e) pominięcie dodatków, f) zakończenie Poprzednie części kursu i dodatkowe materiały dostępne są na FTP: ftp://ep.com.pl, user: 54721, pass: qn2jbq4t 92 ELEKTRONIKA PRAKTYCZNA 2/2015

25 Krok po kroku Kursy EP XDS100 (rysunek 1d) i przechodzimy dalej. W tym momencie rozpoczyna się instalowanie oprogramowania. Na koniec jesteśmy pytani o dodatki. Pomijamy ten krok (rysunek 1e). Następnie potwierdzamy zakończenie instalowania CCS (rysunek 1f). Na pulpicie i w menu start jest tworzony po kliknięciu rozpoczyna się pierwsze uruchomienie CCS v6. Po uruchomieniu aplikacji w zakładce View zaznaczamy opcje CSS App Center. Następnie, w polu wyszukiwania App Center wpisujemy frazę cc3200, a w opcjach wyszukiwania wybieramy funkcję All. Zostaną wyszukane aplikacje: CC3200 Add-On, oraz TI-RTOS. Zaznaczamy obie aplikacje oraz naciskamy przycisk Install Software (rysunek 2). Powoduje to uruchomienie instalatora. Akceptujemy postanowienia licencyjne (dla obu aplikacji), a po zainstalowaniu obu dodatków ponownie uruchamiamy CCS. Rysunek 2. Instalowanie oprogramowania CCSv6 App Center od momentu zainstalowania oprogramowania, jednak dla modułu startowego CC3200 LaunchPad, ograniczenie czasowe nie obowiązuje i możemy bezterminowo korzystać z pełnej wersji oprogramowania! Oprogramowanie CCSv6 można pobrać ze strony ti.com/tool/ccstudio. W sekcji Download są dostępne wersje CCSv6 dla systemów operacyjnych Windows oraz Linux. Ten kurs dotyczy wersji dla systemu Windows i to ją należy pobrać i zainstalować. W tym celu logujemy się na konto w serwisie ti.com i wypełniamy formularz informacyjny. Po przesłaniu formularza, na adres podany w jego treści otrzymamy link do pobrania oprogramowania (aktywny przez 6 dni). Pobieramy oprogramowanie CCSv6 oraz uruchamiamy instalator. W kolejnych krokach konfigurujemy parametry instalacji. Akceptujemy licencję (rysunek 1a). Wybieramy miejsce instalacji oprogramowania. Zalecana lokalizacja to c:\ti (rysunek 1b). Zaznaczamy produkty, dla których ma być przeprowadzona instalacja. Nam potrzebne będą: TI ARM Compiler oraz CC32xx Device Support (rysunek 1c). Potwierdzamy instalację emulatora CCS UniFlash programowanie pamięci S-Flash Mikrokontroler CC3200 ma pamięci RAM i ROM, natomiast brak w jego strukturze programowalnej pamięci nieulotnej Flash. Aby pracować z CC3200, należy dołączyć zewnętrzną pamięć programu. W module startowym CC3200 LaunchPad zamontowano pamięć S-Flash o pojemności 1 MB. Po włączeniu zasilania mikrokontroler CC3200 kopiuje program z zewnętrznej pamięci S-Flash do wewnętrznej pamięci RAM, skąd jest on uruchamiany. Aby umożliwić programowanie zewnętrznej pamięci S-Flash zainstalowanej w module CC3200 LaunchPad firma Texas Instruments przygotowała aplikację CCS Instalowanie sterownika FTDI Korzystając z modułu startowego LaunchPad należy zainstalować dostarczony przez Texas Instruments sterownik FTDI. Plik sterownika jest dystrybuowany razem z aplikacjami CCSv6, CC3200 SDK, SDK UniFlash. Jeśli w systemie jest zainstalowane oprogramowanie CCSv6, to po dołączeniu modułu LaunchPad do złącza USB komputera PC sterownik zostanie zainstalowany automatycznie. Powoduje to utworzenie w systemie wirtualnego portu COM o nazwie CC3200LP Dual Port (Panel sterowania Menedżer urządzeń Porty COM i LPT). Utworzony port COM służy do programowania i sterowania pracą emulatora mikrokontrolera CC3200 oraz do przesyłania danych do PC przez UART. Dodatkowo jest on używany podczas komunikacji z zewnętrzną pamięcią S-Flash (programowanie, kasowanie itd.). Poprzednie części kursu i dodatkowe materiały dostępne są na FTP: ftp://ep.com.pl, user: 54721, pass: qn2jbq4t Rysunek 3. Instalowanie CCS UniFlash: a) uruchomienie instalatora, b) akceptowanie warunków licencji, c) wybór lokalizacji, d) rozpoczęcie instalowania, e) koniec pracy instalatora ELEKTRONIKA PRAKTYCZNA 2/

26 STM32 dla początkujących (i nie tylko) RTC, czyli zegar i kalendarz Układ zegara RTC stanowi integralną część kontrolerów STM32. Podane informacje i przykłady powinny pomóc w jego zastosowaniu w różnych aplikacjach wymagających odmierzania czasu. Krok po kroku Kursy EP W artykule omówiono wybrane zastosowania modułu RTC zaimplementowanego w STM32. Opisano funkcje biblioteczne służące do obsługi RTC oraz Backup Domain. Zaprezentowano przykładowe procedury obsługi służące do odczytu czasu, daty, korekty daty. Na koniec zaprezentowano program demonstracyjny, w którym praktycznie zrealizowano przykładowy zegar. RTC zastosowania Najbardziej oczywistym sposobem wykorzystania zegara RTC (Real-time clock) jest budowa różnego typu czasomierzy z kalendarzem i budzikiem, jednak zastosowań może być znacznie więcej. Dołączenie do kontrolera pamięci wymiennej typu karta SD i zapis danych w formacie standardowych plików wymaga podania rzeczywistego czasu i daty ich utworzenia. Można oczywiście markować te wartości, ale znacznie rozsądniej jest użyć odczytanego z zegara realnego czasu. Za pomocą RTC można też określać i zapamiętywać moment wystąpienia rejestrowanych zdarzeń. W różnego typu sterownikach zegar można wykorzystać do inicjowania akcji w zależności od pory dnia czy daty, do pomiaru czasu itd. Zegar RTC może być użyty do wybudzenia urządzenia zasilanego z baterii z trybu obniżonego poboru mocy. W dalszej części tekstu skupimy się na podstawowych sposobach wykorzystania RTC do pomiaru czasu. Z kwestiami precyzyjnego strojenia zegara czy jego nietypowego użycia np. do wybudzania systemu można się zapoznać chociażby w notach aplikacyjnych dostępnych na stronach www. st.com powiązanych z konkretnym typem mikrokontrolera. Rysunek 1. Elementy zewnętrzne niezbędne do pracy RTC RTC zasada działania i budowa Układ RTC do działania potrzebuje źródła precyzyjnych impulsów zegarowych. W mikrokontrolerze STM32 można wykorzystać w tym celu np. wewnętrzne impulsy taktujące, jednak lepiej posłużyć się specjalnym oscylatorem, którego działanie jest podtrzymywane za pomocą dodatkowej baterii litowej. Na rysunku 1 pokazano dodatkowe elementy zewnętrzne potrzebne do pracy RTC w takiej właśnie konfiguracji. Standardowo stosuje się zewnętrzny oscylator kwarcowy pracujący z częstotliwością Hz (2 15 Hz). Bateria litowa o napięciu 3 V bateria podtrzymuje działanie zegara RTC w czasie, gdy zasilanie główne mikrokontrolera jest wyłączone. Gdy napięcie zasilania zostanie załączone, to następuje automatyczne przełączenia RTC z baterii na zasilanie mikrokontrolera. Po przełączeniu pobór prądu z baterii jest minimalny, co przedłuża jej żywotność. Na rysunku 2 pokazano schemat blokowy zegara RTC stanowiącego integralną część kontrolera. Głównym elementem jest 32 bitowy rejestr RTC_CNT. Rejestr zlicza precyzyjnie odmierzone impulsy czasowe o częstotliwości 1 Hz, czyli o okresie 1 s. Impulsy formowane są w bloku podzielnika RTC prescaler z impulsów zewnętrznego rezonatora kwarcowego Hz. Rejestr RTC_CNT współdziała z rejestrem RTC_ALR. Gdy zawartość obydwu jest równa generowany zostaje sygnał alarmu RTC_Alarm. Sygnał alarmu może być źródłem przerwania lub służyć do wybudzenia kontrolera z trybu uśpienia oczywiście o ile jest w tym czasie podłączony do zasilania. Innymi źródłami przerwań mogą być sygnały sekund z podzielnika RTC prescaler i sygnał RTC_Overflow generowany w momencie przepełnienia rejestru RTC_CNT. Poprzednie części kursu i dodatkowe materiały dostępne są na FTP: ftp://ep.com.pl, user: 54721, pass: qn2jbq4t 98 ELEKTRONIKA PRAKTYCZNA 2/2015

STM32Butterfly2. Zestaw uruchomieniowy dla mikrokontrolerów STM32F107

STM32Butterfly2. Zestaw uruchomieniowy dla mikrokontrolerów STM32F107 Zestaw uruchomieniowy dla mikrokontrolerów STM32F107 STM32Butterfly2 Zestaw STM32Butterfly2 jest platformą sprzętową pozwalającą poznać i przetestować możliwości mikrokontrolerów z rodziny STM32 Connectivity

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia: Zestaw do badania cyfrowych układów logicznych

Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia: Zestaw do badania cyfrowych układów logicznych ZP/UR/46/203 Zał. nr a do siwz Szczegółowy Opis Przedmiotu Zamówienia: Zestaw do badania cyfrowych układów logicznych Przedmiot zamówienia obejmuje następujące elementy: L.p. Nazwa Ilość. Zestawienie komputera

Bardziej szczegółowo

STM32 Butterfly. Zestaw uruchomieniowy dla mikrokontrolerów STM32F107

STM32 Butterfly. Zestaw uruchomieniowy dla mikrokontrolerów STM32F107 Zestaw uruchomieniowy dla mikrokontrolerów STM32F107 STM32 Butterfly Zestaw STM32 Butterfly jest platformą sprzętową pozwalającą poznać i przetestować możliwości mikrokontrolerów z rodziny STM32 Connectivity

Bardziej szczegółowo

SigmaDSP - zestaw uruchomieniowy dla procesora ADAU1701. SigmaDSP - zestaw uruchomieniowy dla procesora ADAU1701.

SigmaDSP - zestaw uruchomieniowy dla procesora ADAU1701. SigmaDSP - zestaw uruchomieniowy dla procesora ADAU1701. SigmaDSP - zestaw uruchomieniowy. SigmaDSP jest niedrogim zestawem uruchomieniowym dla procesora DSP ADAU1701 z rodziny SigmaDSP firmy Analog Devices, który wraz z programatorem USBi i darmowym środowiskiem

Bardziej szczegółowo

EPPL 1-1. KOMUNIKACJA - Interfejs komunikacyjny RS 232 - Sieciowa Karta Zarządzająca SNMP/HTTP

EPPL 1-1. KOMUNIKACJA - Interfejs komunikacyjny RS 232 - Sieciowa Karta Zarządzająca SNMP/HTTP EPPL 1-1 Najnowsza seria zaawansowanych technologicznie zasilaczy klasy On-Line (VFI), przeznaczonych do współpracy z urządzeniami zasilanymi z jednofazowej sieci energetycznej ~230V: serwery, sieci komputerowe

Bardziej szczegółowo

Systemy wbudowane. Paweł Pełczyński ppelczynski@swspiz.pl

Systemy wbudowane. Paweł Pełczyński ppelczynski@swspiz.pl Systemy wbudowane Paweł Pełczyński ppelczynski@swspiz.pl 1 Program przedmiotu Wprowadzenie definicja, zastosowania, projektowanie systemów wbudowanych Mikrokontrolery AVR Programowanie mikrokontrolerów

Bardziej szczegółowo

Terminal TR01. Terminal jest przeznaczony do montażu naściennego w czystych i suchych pomieszczeniach.

Terminal TR01. Terminal jest przeznaczony do montażu naściennego w czystych i suchych pomieszczeniach. Terminal TR01 Terminal jest m, umożliwiającym odczyt i zmianę nastaw parametrów, stanów wejść i wyjść współpracujących z nim urządzeń automatycznej regulacji wyposażonych w port komunikacyjny lub i obsługujących

Bardziej szczegółowo

ZL8AVR. Płyta bazowa dla modułów dipavr

ZL8AVR. Płyta bazowa dla modułów dipavr ZL8AVR Płyta bazowa dla modułów dipavr Zestaw ZL8AVR to płyta bazowa dla modułów dipavr (np. ZL7AVR z mikrokontrolerem ATmega128 lub ZL12AVR z mikrokontrolerem ATmega16. Wyposażono ją w wiele klasycznych

Bardziej szczegółowo

Rys. 1. Schemat ideowy karty przekaźników. AVT 5250 Karta przekaźników z interfejsem Ethernet

Rys. 1. Schemat ideowy karty przekaźników. AVT 5250 Karta przekaźników z interfejsem Ethernet Głównym elementem jest mikrokontroler PIC18F67J60, który oprócz typowych modułów sprzętowych, jak port UART czy interfejs I2C, ma wbudowany kompletny moduł kontrolera Ethernet. Schemat blokowy modułu pokazano

Bardziej szczegółowo

dokument DOK 02-05-12 wersja 1.0 www.arskam.com

dokument DOK 02-05-12 wersja 1.0 www.arskam.com ARS3-RA v.1.0 mikro kod sterownika 8 Linii I/O ze zdalną transmisją kanałem radiowym lub poprzez port UART. Kod przeznaczony dla sprzętu opartego o projekt referencyjny DOK 01-05-12. Opis programowania

Bardziej szczegółowo

ZL15AVR. Zestaw uruchomieniowy dla mikrokontrolerów ATmega32

ZL15AVR. Zestaw uruchomieniowy dla mikrokontrolerów ATmega32 ZL15AVR Zestaw uruchomieniowy dla mikrokontrolerów ATmega32 ZL15AVR jest uniwersalnym zestawem uruchomieniowym dla mikrokontrolerów ATmega32 (oraz innych w obudowie 40-wyprowadzeniowej). Dzięki wyposażeniu

Bardziej szczegółowo

AVREVB1. Zestaw uruchomieniowy dla mikrokontrolerów AVR. Zestawy uruchomieniowe www.evboards.eu

AVREVB1. Zestaw uruchomieniowy dla mikrokontrolerów AVR. Zestawy uruchomieniowe www.evboards.eu AVREVB1 Zestaw uruchomieniowy dla mikrokontrolerów AVR. 1 Zestaw AVREVB1 umożliwia szybkie zapoznanie się z bardzo popularną rodziną mikrokontrolerów AVR w obudowach 40-to wyprowadzeniowych DIP (układy

Bardziej szczegółowo

2. Zawartość dokumentacji. 1. Strona tytułowa. 2. Zawartość dokumentacji. 3. Spis rysunków. 4. Opis instalacji kontroli dostępu. 3.

2. Zawartość dokumentacji. 1. Strona tytułowa. 2. Zawartość dokumentacji. 3. Spis rysunków. 4. Opis instalacji kontroli dostępu. 3. 2. Zawartość dokumentacji 1. Strona tytułowa. 2. Zawartość dokumentacji. 3. Spis rysunków. 4. Opis instalacji kontroli dostępu. 3. Spis rysunków Rys nr 1 schemat instalacji KD Piwnica Rys nr 2 schemat

Bardziej szczegółowo

Część 4. Zmiana wartości napięcia stałego. Stabilizatory liniowe Przetwornice transformatorowe

Część 4. Zmiana wartości napięcia stałego. Stabilizatory liniowe Przetwornice transformatorowe Część 4 Zmiana wartości napięcia stałego Stabilizatory liniowe Przetwornice transformatorowe Bloki wyjściowe systemów fotowoltaicznych Systemy nie wymagające znaczącego podwyższania napięcia wyjście DC

Bardziej szczegółowo

E-TRONIX Sterownik Uniwersalny SU 1.2

E-TRONIX Sterownik Uniwersalny SU 1.2 Obudowa. Obudowa umożliwia montaż sterownika na szynie DIN. Na panelu sterownika znajduje się wyświetlacz LCD 16x2, sygnalizacja LED stanu wejść cyfrowych (LED IN) i wyjść logicznych (LED OUT) oraz klawiatura

Bardziej szczegółowo

LITEcompLPC1114. Zestaw ewaluacyjny z mikrokontrolerem LPC1114 (Cortex-M0) Sponsorzy:

LITEcompLPC1114. Zestaw ewaluacyjny z mikrokontrolerem LPC1114 (Cortex-M0) Sponsorzy: LITEcompLPC1114 Zestaw ewaluacyjny z mikrokontrolerem LPC1114 (Cortex-M0) Bezpłatny zestaw dla Czytelników książki Mikrokontrolery LPC1100. Pierwsze kroki LITEcompLPC1114 jest doskonałą platformą mikrokontrolerową

Bardziej szczegółowo

1. Podstawowe wiadomości...9. 2. Możliwości sprzętowe... 17. 3. Połączenia elektryczne... 25. 4. Elementy funkcjonalne programów...

1. Podstawowe wiadomości...9. 2. Możliwości sprzętowe... 17. 3. Połączenia elektryczne... 25. 4. Elementy funkcjonalne programów... Spis treści 3 1. Podstawowe wiadomości...9 1.1. Sterowniki podstawowe wiadomości...10 1.2. Do czego służy LOGO!?...12 1.3. Czym wyróżnia się LOGO!?...12 1.4. Pierwszy program w 5 minut...13 Oświetlenie

Bardziej szczegółowo

Wstęp...9. 1. Architektura... 13

Wstęp...9. 1. Architektura... 13 Spis treści 3 Wstęp...9 1. Architektura... 13 1.1. Schemat blokowy...14 1.2. Pamięć programu...15 1.3. Cykl maszynowy...16 1.4. Licznik rozkazów...17 1.5. Stos...18 1.6. Modyfikowanie i odtwarzanie zawartości

Bardziej szczegółowo

PROGRAMOWALNE STEROWNIKI LOGICZNE

PROGRAMOWALNE STEROWNIKI LOGICZNE PROGRAMOWALNE STEROWNIKI LOGICZNE I. Wprowadzenie Klasyczna synteza kombinacyjnych i sekwencyjnych układów sterowania stosowana do automatyzacji dyskretnych procesów produkcyjnych polega na zaprojektowaniu

Bardziej szczegółowo

- WALKER Czteronożny robot kroczący

- WALKER Czteronożny robot kroczący - WALKER Czteronożny robot kroczący Wiktor Wysocki 2011 1. Wstęp X-walker jest czteronożnym robotem kroczącym o symetrycznej konstrukcji. Został zaprojektowany jako robot którego zadaniem będzie przejście

Bardziej szczegółowo

ZL9AVR. Płyta bazowa dla modułów ZL7AVR (ATmega128) i ZL1ETH (RTL8019)

ZL9AVR. Płyta bazowa dla modułów ZL7AVR (ATmega128) i ZL1ETH (RTL8019) ZL9AVR Płyta bazowa dla modułów ZL7AVR (ATmega128) i ZL1ETH (RTL8019) ZL9AVR to płyta bazowa umożliwiająca wykonywanie różnorodnych eksperymentów związanych z zastosowaniem mikrokontrolerów AVR w aplikacjach

Bardziej szczegółowo

Przetwornik temperatury RT-01

Przetwornik temperatury RT-01 Przetwornik temperatury RT-01 Wydanie LS 13/01 Opis Głowicowy przetwornik temperatury programowalny za pomoca PC przetwarzający sygnał z czujnika Pt100 na skalowalny analogowy sygnał wyjściowy 4 20 ma.

Bardziej szczegółowo

ZL29ARM. Zestaw uruchomieniowy dla mikrokontrolerów STM32F107

ZL29ARM. Zestaw uruchomieniowy dla mikrokontrolerów STM32F107 ZL29ARM Zestaw uruchomieniowy dla mikrokontrolerów STM32F107 Zestaw ZL29ARM jest platformą sprzętową pozwalającą poznać i przetestować możliwości mikrokontrolerów z rodziny STM32 Connectivity Line (STM32F107).

Bardziej szczegółowo

STEROWNIK SI OWNI RPB-7

STEROWNIK SI OWNI RPB-7 STEROWNIK SI OWNI RPB-7 URZĄDZENIA POMIAROWO MONITORUJĄCE APARATURA PRZEZNACZENIE Sterownik RPB-7 jest przeznaczony do pełnego nadzoru i automatycznego sterowania pracą siłowni prądu stałego. Urządzenie

Bardziej szczegółowo

Przegląd rozwiązań z oferty firmy 4D Systems

Przegląd rozwiązań z oferty firmy 4D Systems 1 Przegląd rozwiązań z oferty firmy 4D Systems Przegląd rozwiązań z oferty firmy 4D Systems 4D Systems Pty Ltd jest firmą pochodzącą z Australii, która od ponad 25 lat specjalizuje się w opracowywaniu

Bardziej szczegółowo

Wizualizacja stanu czujników robota mobilnego. Sprawozdanie z wykonania projektu.

Wizualizacja stanu czujników robota mobilnego. Sprawozdanie z wykonania projektu. Wizualizacja stanu czujników robota mobilnego. Sprawozdanie z wykonania projektu. Maciek Słomka 4 czerwca 2006 1 Celprojektu. Celem projektu było zbudowanie modułu umożliwiającego wizualizację stanu czujników

Bardziej szczegółowo

Obecnie na rynku przeważają dwa rodzaje zasilaczy awaryjnych. Noszą one nazwy według układu połączeń swoich elementów składowych.

Obecnie na rynku przeważają dwa rodzaje zasilaczy awaryjnych. Noszą one nazwy według układu połączeń swoich elementów składowych. chesia@paset te 74 873 54 63 ZASILACZE AWARYJNE Zasilacze awaryjne (UPS) są urządzeniami gwarantującymi pracę podłączonego do nich sprzętu w momentach zaniku prądu. Urządzenia podtrzymujące mają dosłownie

Bardziej szczegółowo

Regulator ładowania Steca Tarom MPPT MPPT 6000

Regulator ładowania Steca Tarom MPPT MPPT 6000 Regulator ładowania Steca Tarom MPPT MPPT 6000 Regulator ładowania Steca Tarom MPPT 6000 wyznacza nowe standardy w obszarze regulatorów MPPT. Nadzwyczajna sprawność z unikalnymi cechami bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

Kod produktu: MP01611

Kod produktu: MP01611 CZYTNIK RFID ZE ZINTEGROWANĄ ANTENĄ, WYJŚCIE RS232 (TTL) Moduł stanowi tani i prosty w zastosowaniu czytnik RFID dla transponderów UNIQUE 125kHz, umożliwiający szybkie konstruowanie urządzeń do bezstykowej

Bardziej szczegółowo

JAZZ OPLC JZ20-R10 i JZ20-R16

JAZZ OPLC JZ20-R10 i JZ20-R16 Karta katalogowa JAZZ OPLC i W dokumencie znajduje się specyfikacja Unitronics Jazz Micro-OPLC oraz. Dodatkowe informacje znajdują się na płycie instalacyjnej CD Unitronics i w bibliotece technicznej na

Bardziej szczegółowo

AP Automatyka: Sonda do pomiaru wilgotności i temperatury HygroClip2-S

AP Automatyka: Sonda do pomiaru wilgotności i temperatury HygroClip2-S AP Automatyka: Sonda do pomiaru wilgotności i temperatury HygroClip2-S Do aplikacji związanych z kontrolą wilgotności względnej i temperatury powietrza, w których liczy się dokładność pomiarów, proponujemy

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi zasilaczy awaryjnych serii AT-UPS

Instrukcja obsługi zasilaczy awaryjnych serii AT-UPS Instrukcja obsługi zasilaczy awaryjnych serii AT-UPS 1. Uwagi o bezpieczeństwie 2. Zasady pracy: 1. Normalny tryb pracy 2. Awaryjny tryb pracy 3. Akumulator i ładowanie 3. Główne cechy: 1. Bezobsługowa

Bardziej szczegółowo

Zasilanie rezerwowe - UPS

Zasilanie rezerwowe - UPS power solutions 2011 Zasilanie rezerwowe - UPS Urządzenia tego typu stosowane są najczęściej do zasilania komputerów, a zwłaszcza serwerów. Dzięki ich zastosowaniu, w przypadku awarii zasilania zmniejsza

Bardziej szczegółowo

Rejestratory Sił, Naprężeń.

Rejestratory Sił, Naprężeń. JAS Projektowanie Systemów Komputerowych Rejestratory Sił, Naprężeń. 2012-01-04 2 Zawartość Typy rejestratorów.... 4 Tryby pracy.... 4 Obsługa programu.... 5 Menu główne programu.... 7 Pliki.... 7 Typ

Bardziej szczegółowo

CENTRALNA BATERIA CB24V

CENTRALNA BATERIA CB24V CENTRALNA BATERIA CB24V SYSTEM ZASILANIA OŚWIETLENIA AWARYJNEGO OPRAW LED 2012-10-04 0 ES- S Y S T E M Zasilacz 230VAC/24VDC LS1 LS2 LS3 LS4 CENTRALNA BATERIA CB24V ES-SYSTEM CENTRALNA BATERIA 24V System

Bardziej szczegółowo

ZL4PIC uniwersalny zestaw uruchomieniowy dla mikrokontrolerów PIC (v.1.0) Uniwersalny zestaw uruchomieniowy dla mikrokontrolerów PIC

ZL4PIC uniwersalny zestaw uruchomieniowy dla mikrokontrolerów PIC (v.1.0) Uniwersalny zestaw uruchomieniowy dla mikrokontrolerów PIC 1 ZL4PIC Uniwersalny zestaw uruchomieniowy dla mikrokontrolerów PIC Zestaw jest przeznaczony dla elektroników zajmujących się aplikacjami mikrokontrolerów PIC. Jest on przystosowany do współpracy z mikrokontrolerami

Bardziej szczegółowo

Czujniki podczerwieni do bezkontaktowego pomiaru temperatury. Czujniki stacjonarne.

Czujniki podczerwieni do bezkontaktowego pomiaru temperatury. Czujniki stacjonarne. Czujniki podczerwieni do bezkontaktowego pomiaru temperatury Niemiecka firma Micro-Epsilon, której WObit jest wyłącznym przedstawicielem w Polsce, uzupełniła swoją ofertę sensorów o czujniki podczerwieni

Bardziej szczegółowo

Czym jest OnDynamic? OnDynamic dostarcza wartościowych danych w czasie rzeczywistym, 24/7 dni w tygodniu w zakresie: czasu przejazdu,

Czym jest OnDynamic? OnDynamic dostarcza wartościowych danych w czasie rzeczywistym, 24/7 dni w tygodniu w zakresie: czasu przejazdu, Czym jest OnDynamic? OnDynamic (Multimodalny System Monitoringu Ruchu Drogowego) to inteligentna architektura czujników i specjalistycznego oprogramowania, które gwarantują przetwarzanie dużej ilości różnorodnych

Bardziej szczegółowo

Karta katalogowa JAZZ OPLC JZ10-11-PT15/JZ10-J-PT15. 3 wejścia cyfrowe, 3 wejścia analogowe/cyfrowe, 3 wejścia PT1000/NI1000

Karta katalogowa JAZZ OPLC JZ10-11-PT15/JZ10-J-PT15. 3 wejścia cyfrowe, 3 wejścia analogowe/cyfrowe, 3 wejścia PT1000/NI1000 Karta katalogowa JAZZ OPLC JZ10-11-PT15/JZ10-J-PT15 3 wejścia cyfrowe, 3 wejścia analogowe/cyfrowe, 3 wejścia PT1000/NI1000 5 wyjść przekaźnikowych, 1 wyjście tranzystorowe pnp/npn Specyfikacja techniczna

Bardziej szczegółowo

SERIA D STABILIZATOR PRĄDU DEDYKOWANY DO UKŁADÓW LED

SERIA D STABILIZATOR PRĄDU DEDYKOWANY DO UKŁADÓW LED SERIA D STABILIZATOR PRĄDU DEDYKOWANY DO UKŁADÓW LED Właściwości: Do 91% wydajności układu scalonego z elektroniką impulsową Szeroki zakres napięcia wejściowego: 9-40V AC/DC Działanie na prądzie stałym

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI TESTERY AKUMULATORÓW

SPIS TREŚCI TESTERY AKUMULATORÓW SPIS TREŚCI TESTERY AKUMULATORÓW Tester akumulatorów BBT 305 Tester akumulatorów BBT 605 Tester akumulatorów BT 301 Tester akumulatorów Milton Tester akumulatorów Milton Digital Tester akumulatorów 500A2

Bardziej szczegółowo

MCAR Robot mobilny z procesorem AVR Atmega32

MCAR Robot mobilny z procesorem AVR Atmega32 MCAR Robot mobilny z procesorem AVR Atmega32 Opis techniczny Jakub Kuryło kl. III Ti Zespół Szkół Zawodowych nr. 1 Ul. Tysiąclecia 3, 08-530 Dęblin e-mail: jkurylo92@gmail.com 1 Spis treści 1. Wstęp..

Bardziej szczegółowo

Programator ZL2PRG jest uniwersalnym programatorem ISP dla mikrokontrolerów, o budowie zbliżonej do STK200/300 (produkowany przez firmę Kanda).

Programator ZL2PRG jest uniwersalnym programatorem ISP dla mikrokontrolerów, o budowie zbliżonej do STK200/300 (produkowany przez firmę Kanda). ZL2PRG Programator ISP dla mikrokontrolerów AVR firmy Atmel Programator ZL2PRG jest uniwersalnym programatorem ISP dla mikrokontrolerów, o budowie zbliżonej do STK200/300 (produkowany przez firmę Kanda).

Bardziej szczegółowo

Moduł wykonawczy z interfejsem Ethernet Sterowanie 8 przekaźnikami i pomiar napięć przez sieć LAN lub WAN

Moduł wykonawczy z interfejsem Ethernet Sterowanie 8 przekaźnikami i pomiar napięć przez sieć LAN lub WAN AVT 5350 Moduł wykonawczy z interfejsem Ethernet Sterowanie 8 przekaźnikami i pomiar napięć przez sieć LAN lub WAN Gdy zachodzi potrzeba sterowania urządzeniami dużej mocy przez Internet lub sieć LAN,

Bardziej szczegółowo

LABCONTROL EASYLAB. The art of handling air

LABCONTROL EASYLAB. The art of handling air 5.3/4/PL/1 LABCONTROL EASYLAB Moduły rozbudowy elektronicznego sterownika EASYLAB Moduł zasilania / moduł zasilania z UPS Typ Typ -USV The art of handling air TROX Austria GmbH (Sp. z o.o.) Oddział w Polsce

Bardziej szczegółowo

PL 217306 B1. AZO DIGITAL SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ, Gdańsk, PL 27.09.2010 BUP 20/10. PIOTR ADAMOWICZ, Sopot, PL 31.07.

PL 217306 B1. AZO DIGITAL SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ, Gdańsk, PL 27.09.2010 BUP 20/10. PIOTR ADAMOWICZ, Sopot, PL 31.07. PL 217306 B1 RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 217306 (13) B1 Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (21) Numer zgłoszenia: 387605 (22) Data zgłoszenia: 25.03.2009 (51) Int.Cl.

Bardziej szczegółowo

Zestaw Startowy EvB. Więcej informacji na stronie: http://and-tech.pl/zestaw-evb-5-1/

Zestaw Startowy EvB. Więcej informacji na stronie: http://and-tech.pl/zestaw-evb-5-1/ Zestaw Startowy EvB Zestaw startowy EvB 5.1 z mikrokontrolerem ATMega32 jest jednym z najbardziej rozbudowanych zestawów dostępnych na rynku. Został zaprojektowany nie tylko z myślą o początkujących adeptach

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie procesorów AVR firmy ATMEL w cyfrowych pomiarach częstotliwości

Zastosowanie procesorów AVR firmy ATMEL w cyfrowych pomiarach częstotliwości Politechnika Lubelska Wydział Elektrotechniki i Informatyki PRACA DYPLOMOWA MAGISTERSKA Zastosowanie procesorów AVR firmy ATMEL w cyfrowych pomiarach częstotliwości Marcin Narel Promotor: dr inż. Eligiusz

Bardziej szczegółowo

NX70 PLC www.atcontrol.pl

NX70 PLC www.atcontrol.pl NX70 PLC NX70 Właściwości Rozszerzalność, niezawodność i łatwość w integracji Szybki procesor - zastosowanie technologii ASIC pozwala wykonywać CPU proste instrukcje z prędkością 0,2 us/1 krok Modyfikacja

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE I KRYTERIA OCENIANIA Z PRZEDMIOTU URZĄDZENIA TECHNIKI KOMPUTEROWEJ

WYMAGANIA EDUKACYJNE I KRYTERIA OCENIANIA Z PRZEDMIOTU URZĄDZENIA TECHNIKI KOMPUTEROWEJ WYMAGANIA EDUKACYJNE I KRYTERIA OCENIANIA Z PRZEDMIOTU URZĄDZENIA TECHNIKI KOMPUTEROWEJ Klasa: Program: Wymiar: 1TIR Technikum, Technik Informatyk Program nauczania dla zawodu Technik Informatyk, 351203,

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA PRZETWORNIK RÓŻNICY CIŚNIEŃ DPC250; DPC250-D; DPC4000; DPC4000-D

SPECYFIKACJA PRZETWORNIK RÓŻNICY CIŚNIEŃ DPC250; DPC250-D; DPC4000; DPC4000-D SPECYFIKACJA PRZETWORNIK RÓŻNICY CIŚNIEŃ DPC250; DPC250-D; DPC4000; DPC4000-D 1. Wprowadzenie...3 1.1. Funkcje urządzenia...3 1.2. Charakterystyka urządzenia...3 1.3. Warto wiedzieć...3 2. Dane techniczne...4

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 5 Zegar czasu rzeczywistego na mikrokontrolerze AT90S8515

Ćwiczenie 5 Zegar czasu rzeczywistego na mikrokontrolerze AT90S8515 Laboratorium Techniki Mikroprocesorowej Informatyka studia dzienne Ćwiczenie 5 Zegar czasu rzeczywistego na mikrokontrolerze AT90S8515 Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie możliwości nowoczesnych

Bardziej szczegółowo

projekt przetwornika inteligentnego do pomiaru wysokości i prędkości pionowej BSP podczas fazy lądowania;

projekt przetwornika inteligentnego do pomiaru wysokości i prędkości pionowej BSP podczas fazy lądowania; PRZYGOTOWAŁ: KIEROWNIK PRACY: MICHAŁ ŁABOWSKI dr inż. ZDZISŁAW ROCHALA projekt przetwornika inteligentnego do pomiaru wysokości i prędkości pionowej BSP podczas fazy lądowania; dokładny pomiar wysokości

Bardziej szczegółowo

Moduł uruchomieniowy AVR ATMEGA-16 wersja 2

Moduł uruchomieniowy AVR ATMEGA-16 wersja 2 Dane aktualne na dzień: 30-08-2016 20:09 Link do produktu: /modul-uruchomieniowy-avr-atmega-16-wersja-2-p-572.html Moduł uruchomieniowy AVR ATMEGA-16 wersja 2 Cena Cena poprzednia Dostępność 211,00 zł

Bardziej szczegółowo

Karta katalogowa JAZZ OPLC JZ10-11-UN20/JZ10-J-UN20. 9 wejść cyfrowych, 2 wejścia analogowe/cyfrowe, 1 wejście analogowe, 1 wejście PT100/Termoparowe

Karta katalogowa JAZZ OPLC JZ10-11-UN20/JZ10-J-UN20. 9 wejść cyfrowych, 2 wejścia analogowe/cyfrowe, 1 wejście analogowe, 1 wejście PT100/Termoparowe Karta katalogowa JAZZ OPLC JZ10-11-UN20/JZ10-J-UN20 9 wejść cyfrowych, 2 wejścia analogowe/cyfrowe, 1 wejście analogowe, 1 wejście PT100/Termoparowe 5 wyjść przekaźnikowych, 2 wyjścia tranzystorowe pnp

Bardziej szczegółowo

ZL9ARM płytka bazowa dla modułów diparm z mikrokontrolerami LPC213x/214x

ZL9ARM płytka bazowa dla modułów diparm z mikrokontrolerami LPC213x/214x ZL9ARM płytka bazowa dla modułów diparm z mikrokontrolerami LPC213x/214x ZL9ARM Płytka bazowa dla modułów diparm z mikrokontrolerami LPC213x/214x 1 ZL9ARM to uniwersalna płyta bazowa dla modułów diparm

Bardziej szczegółowo

Tester samochodowych sond lambda

Tester samochodowych sond lambda Tester samochodowych P R O sond J E lambda K T Y Tester samochodowych sond lambda Elektroniczny analizator składu mieszanki AVT 520 Przyrz¹d opisany w artykule s³uøy do oceny sprawnoúci sondy lambda oraz

Bardziej szczegółowo

RSD Uniwersalny rejestrator danych Zaprojektowany do pracy w przemyśle

RSD Uniwersalny rejestrator danych Zaprojektowany do pracy w przemyśle Uniwersalny rejestrator danych pochodzących z portu szeregowego RS 232 Uniwersalny rejestrator danych Zaprojektowany do pracy w przemyśle - UNIWERSALNY REJESTRATOR DANYCH Max. 35 GB pamięci! to nowoczesne

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6 do SIWZ. 1. Stacja robocza 46 szt. NAZWA PRODUCENTA: NUMER PRODUKTU (part number):

Załącznik nr 6 do SIWZ. 1. Stacja robocza 46 szt. NAZWA PRODUCENTA: NUMER PRODUKTU (part number): Załącznik nr 6 do SIWZ 1. Stacja robocza 46 szt. NUMER PRODUKTU (part number): LP. Atrybut Parametr wymagany Opis parametru urządzenia 1. Procesor Min. 2-rdzeniowy, osiągający w teście PassMark CPU Mark

Bardziej szczegółowo

Instalacja elektryczna dostosowana do zasilania energią odnawialną

Instalacja elektryczna dostosowana do zasilania energią odnawialną Instalacja elektryczna dostosowana do zasilania energią odnawialną Domowa instalacja elektryczna służy do zasilania odbiorników energią elektryczną. Składa się ona ze złącza, rozdzielnicy głównej budynku

Bardziej szczegółowo

CP1L. M i n i a t u r o w e s t e r o w n i k i m a s z y n. » Za a w a n s o w a n e f u n kc j e s t e rowa n i a r u c h e m

CP1L. M i n i a t u r o w e s t e r o w n i k i m a s z y n. » Za a w a n s o w a n e f u n kc j e s t e rowa n i a r u c h e m CP1L M i n i a t u r o w e s t e r o w n i k i m a s z y n» D u ża s z y b k ość p r z e t w a r z a n i a» Za a w a n s o w a n e f u n kc j e s t e rowa n i a r u c h e m» Ł a t w e p o d ł a c z a n

Bardziej szczegółowo

MIERNIK DOZIEMIENIA MD-08 URZĄDZENIA POMIAROWO MONITORUJĄCE

MIERNIK DOZIEMIENIA MD-08 URZĄDZENIA POMIAROWO MONITORUJĄCE MIERNIK DOZIEMIENIA MD-08 URZĄDZENIA POMIAROWO MONITORUJĄCE PRZEZNACZENIE Urządzenie MD-08 jest przeznaczone do pomiaru wartości rezystancji izolacji w obwodach instalacji stałoprądowych. Obniżenie się

Bardziej szczegółowo

Vat % Słownie złotych:...

Vat % Słownie złotych:... PAKIET NR 1 1 Sprzęt komputerowy PC szt. 13 Słownie złotych:... -Wymagania dotyczące sprzętu komputerowego PC L.p. Komponent Parametry wymagane oferowana 1 Obudowa miniatx/microatx/atx -dwa porty USB 2.0

Bardziej szczegółowo

Cyfrowy wzmacniacz AED dla przetworników tensometrycznych.

Cyfrowy wzmacniacz AED dla przetworników tensometrycznych. Cyfrowy wzmacniacz AED dla przetworników tensometrycznych. Zamień swoje analogowe przetworniki wagi na cyfrowe. AED sprawia, że wdrażanie systemów sterowania procesami jest łatwe i wygodne. AED przetwarza

Bardziej szczegółowo

NOWA GENERACJA PROSTOWNIKÓW EXIDE

NOWA GENERACJA PROSTOWNIKÓW EXIDE NOWA GENERACJA PROSTOWNIKÓW EXIDE Dbaj o akumulatory, a będą działały dłużej. Jako wiodący producent akumulatorów Exide Technologies posiada niezbędną wiedzę i doświadczenie, by produkować także zaawansowane

Bardziej szczegółowo

UNO R3 Starter Kit do nauki programowania mikroprocesorów AVR

UNO R3 Starter Kit do nauki programowania mikroprocesorów AVR UNO R3 Starter Kit do nauki programowania mikroprocesorów AVR zestaw UNO R3 Starter Kit zawiera: UNO R3 (Compatible Arduino) x1szt. płytka stykowa 830 pól x1szt. zestaw 75 sztuk kabli do płytek stykowych

Bardziej szczegółowo

System nagłośnieniowy "300M" dla wozu pogrzebowego z mikrofonem bezprzewodowym o zasięgu do 300m w terenie otwartym.

System nagłośnieniowy 300M dla wozu pogrzebowego z mikrofonem bezprzewodowym o zasięgu do 300m w terenie otwartym. System nagłośnieniowy "300M" dla wozu pogrzebowego z mikrofonem bezprzewodowym o zasięgu do 300m w terenie otwartym. Nagłośnienie na samochód reklamowy lub karawan pogrzebowy. Zestaw może współpracować

Bardziej szczegółowo

Interfejs analogowy LDN-...-AN

Interfejs analogowy LDN-...-AN Batorego 18 sem@sem.pl 22 825 88 52 02-591 Warszawa www.sem.pl 22 825 84 51 Interfejs analogowy do wyświetlaczy cyfrowych LDN-...-AN zakresy pomiarowe: 0-10V; 0-20mA (4-20mA) Załącznik do instrukcji obsługi

Bardziej szczegółowo

PSPower.pl MULTIFAL. Najbardziej wszechstronne urządzenie do zasilania. Parametry Sposób pracy. www.pspower.pl. v1.0 2014-05-21 PSPower

PSPower.pl MULTIFAL. Najbardziej wszechstronne urządzenie do zasilania. Parametry Sposób pracy. www.pspower.pl. v1.0 2014-05-21 PSPower Najbardziej wszechstronne urządzenie do zasilania MULTIFAL Parametry Sposób pracy v1.0 2014-05-21 PSPower Główne cechy: MUTIFAL Basic: Funkcja zasilacza UPS (automatyczne przełączanie źródeł zasilania).

Bardziej szczegółowo

1. Budowa komputera schemat ogólny.

1. Budowa komputera schemat ogólny. komputer budowa 1. Budowa komputera schemat ogólny. Ogólny schemat budowy komputera - Klawiatura - Mysz - Skaner - Aparat i kamera cyfrowa - Modem - Karta sieciowa Urządzenia wejściowe Pamięć operacyjna

Bardziej szczegółowo

Opracował: Jan Front

Opracował: Jan Front Opracował: Jan Front Sterownik PLC PLC (Programowalny Sterownik Logiczny) (ang. Programmable Logic Controller) mikroprocesorowe urządzenie sterujące układami automatyki. PLC wykonuje w sposób cykliczny

Bardziej szczegółowo

Modem radiowy MR10-GATEWAY-S

Modem radiowy MR10-GATEWAY-S Modem radiowy MR10-GATEWAY-S - instrukcja obsługi - (dokumentacja techniczno-ruchowa) Spis treści 1. Wstęp 2. Budowa modemu 3. Parametry techniczne 4. Parametry konfigurowalne 5. Antena 6. Dioda sygnalizacyjna

Bardziej szczegółowo

Kurs programowania mikrokontrolerów ARM z rodziny Cortex-M3

Kurs programowania mikrokontrolerów ARM z rodziny Cortex-M3 Kurs programowania mikrokontrolerów ARM z rodziny Cortex-M3 organizowany przez: Koło Naukowe Mikrosystemów ONYKS we współpracy z: Wydawnictwem BTC Polskim przedstawicielstwem STMicroelectronics Plan spotkania

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi. PLD 24 - pixel LED driver DMX V1.0.1. MODUS S.J. Wadowicka 12 30-415 Kraków, Polska. www.modus.pl

Instrukcja obsługi. PLD 24 - pixel LED driver DMX V1.0.1. MODUS S.J. Wadowicka 12 30-415 Kraków, Polska. www.modus.pl Instrukcja obsługi PLD 24 - pixel LED driver DMX V1.0.1 1 Dziękujemy za zakup naszego urządzenia. Dołożyliśmy wszelkich starań, aby nasze produkty były najwyższej jakości i spełniły Państwa oczekiwania.

Bardziej szczegółowo

ZASILACZE BEZPRZERWOWE

ZASILACZE BEZPRZERWOWE ZASILACZE BEZPRZERWOWE seria falowników FM, FPM, FPTM FALOWNIKI PRZEZNACZENIE Nowoczesne przemysłowo-energetyczne zasilacze bezprzerwowe przystosowane do współpracy z zewnętrzną baterią 220 V (340 V) zapewniają

Bardziej szczegółowo

Vinculum scalony host USB

Vinculum scalony host USB Vinculum scalony host USB Układy USB firmy FTDI zdobyły w ciągu ostatnich kilku lat dużą popularność głównie dzięki łatwości ich stosowania i dostępności sterowników. Firma ta może pochwalić się kolejnym

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA PANEL STERUJĄCY MT-5

INSTRUKCJA PANEL STERUJĄCY MT-5 INSTRUKCJA PANEL STERUJĄCY MT-5 Panel sterujący MT-5 miernik cyfrowy z wyświetlaczem LCD. Wskazuje informacje systemu, oznaczenia wykrytych błędów i aktualne parametry pracy. Duże i czytelne symbole i

Bardziej szczegółowo

Technik elektronik 311[07] moje I Zadanie praktyczne

Technik elektronik 311[07] moje I Zadanie praktyczne 1 Technik elektronik 311[07] moje I Zadanie praktyczne Firma produkująca sprzęt medyczny, zleciła opracowanie i wykonanie układu automatycznej regulacji temperatury sterylizatora o określonych parametrach

Bardziej szczegółowo

Jednostka centralna. Miejsca na napędy 5,25 :CD-ROM, DVD. Miejsca na napędy 3,5 : stacja dyskietek

Jednostka centralna. Miejsca na napędy 5,25 :CD-ROM, DVD. Miejsca na napędy 3,5 : stacja dyskietek Ćwiczenia 1 Budowa komputera PC Komputer osobisty (Personal Komputer PC) komputer (stacjonarny lub przenośny) przeznaczony dla pojedynczego użytkownika do użytku domowego lub biurowego. W skład podstawowego

Bardziej szczegółowo

Etap IV - Wprowadzenie pierwszego zestawu Etap V szkolnego Rozbudowa oferty o segmenty uzupełniające.

Etap IV - Wprowadzenie pierwszego zestawu Etap V szkolnego Rozbudowa oferty o segmenty uzupełniające. OPIS PROJEKTU El-Go: Projekt edukacyjny El-Go dotyczy prezentacji świata elektroniki z użyciem autorskiej i całkowicie nowatorskiej metody realizacji połączeń elektrycznych. Etapy projektu obejmują koncepcję,

Bardziej szczegółowo

Biomonitoring system kontroli jakości wody

Biomonitoring system kontroli jakości wody FIRMA INNOWACYJNO -WDROŻENIOWA ul. Źródlana 8, Koszyce Małe 33-111 Koszyce Wielkie tel.: 0146210029, 0146360117, 608465631 faks: 0146210029, 0146360117 mail: biuro@elbit.edu.pl www.elbit.edu.pl Biomonitoring

Bardziej szczegółowo

Dioda półprzewodnikowa

Dioda półprzewodnikowa mikrofalowe (np. Gunna) Dioda półprzewodnikowa Dioda półprzewodnikowa jest elementem elektronicznym wykonanym z materiałów półprzewodnikowych. Dioda jest zbudowana z dwóch różnie domieszkowanych warstw

Bardziej szczegółowo

CENTRALA STERUJĄCA SMART CONTROL

CENTRALA STERUJĄCA SMART CONTROL Dane Techniczne / Możliwość sterowania urządzeniami marki YOODA i CORTINO za pomocą smartfonów, tabletów i komputera / Tworzenie i zarządzanie grupami urządzeń / Możliwość konfiguracji zdarzeń czasowych

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 3. Badanie instalacji fotowoltaicznej DC z akumulatorem

Ćwiczenie nr 3. Badanie instalacji fotowoltaicznej DC z akumulatorem Katedra Przyrządów Półprzewodnikowych i Optoelektronicznych Laboratorium Fotowoltaiki Ćwiczenie nr 3 Badanie instalacji fotowoltaicznej DC z akumulatorem OPIS STANOWISKA ORAZ INSTALACJI OGNIW SŁONECZNYCH.

Bardziej szczegółowo

Wysokiej jakości elementy renomowanych producentów takich jak WURTH, VISHAY, IR, MURATA zapewniają długą bezawaryjną pracę.

Wysokiej jakości elementy renomowanych producentów takich jak WURTH, VISHAY, IR, MURATA zapewniają długą bezawaryjną pracę. 1.Charakterystyka: * Napięcie zasilania : 4,5-38VDC * Ciągły prąd wyjściowy: 350-5000mA * Topologia pracy: step-down (PFM) * Całkowita maksymalna moc strat: - V10 P TOT =0,8W (1) - V15 P TOT =1,1W (1)

Bardziej szczegółowo

Wydział Elektryczny. Katedra Automatyki i Elektroniki. Instrukcja. do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu: SYSTEMY CYFROWE 1.

Wydział Elektryczny. Katedra Automatyki i Elektroniki. Instrukcja. do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu: SYSTEMY CYFROWE 1. Politechnika Białostocka Wydział Elektryczny Katedra Automatyki i Elektroniki Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych z przedmiotu: SYSTEMY CYFROWE 1 PAMIĘCI SZEREGOWE EEPROM Ćwiczenie 3 Opracował: dr inŝ.

Bardziej szczegółowo

Przemiennik częstotliwości VFD2800CP43A-21

Przemiennik częstotliwości VFD2800CP43A-21 Przemiennik częstotliwości Specyfikacja techniczna Specyfikacja Oznaczenie modelu Znamionowy prąd wyjściowy Moc wyjściowa silnika Przeciążalność 530 A (lekki rozruch) 460 A (normalny rozruch) 280 kw (lekki

Bardziej szczegółowo

Sterownik PLC ELP11R32-BASIC Dokumentacja techniczna (ver. 1.0)

Sterownik PLC ELP11R32-BASIC Dokumentacja techniczna (ver. 1.0) Sterownik PLC ELP11R32-BASIC Dokumentacja techniczna (ver. 1.0) Spis treści 1.Informację ogólne...2 2.Podstawowe parametry...2 3.Wejścia / wyjścia...2 4.Schemat blokowy...5 5.Zegar czasu rzeczywistego...6

Bardziej szczegółowo

Zabezpieczenie akumulatora Li-Poly

Zabezpieczenie akumulatora Li-Poly Zabezpieczenie akumulatora Li-Poly rev. 2, 02.02.2011 Adam Pyka Wrocław 2011 1 Wstęp Akumulatory litowo-polimerowe (Li-Po) ze względu na korzystny stosunek pojemności do masy, mały współczynnik samorozładowania

Bardziej szczegółowo

Lokalizator, rejestrator GPS GT-750, 13 h, Czarny, Bluetooth, USB

Lokalizator, rejestrator GPS GT-750, 13 h, Czarny, Bluetooth, USB INSTRUKCJA OBSŁUGI Lokalizator, rejestrator GPS GT-750, 13 h, Czarny, Bluetooth, USB Nr produktu 000372738 Strona 1 z 5 Uwaga: Przeczytaj przed użyciem: - Globalny system pozycji (GPS) jest uzyskiwany

Bardziej szczegółowo

Moduł CON014. Wersja na szynę 35mm. Przeznaczenie. Użyteczne właściwości modułu

Moduł CON014. Wersja na szynę 35mm. Przeznaczenie. Użyteczne właściwości modułu Moduł CON014 Wersja na szynę 35mm RS232 RS485 Pełna separacja galwaniczna 3.5kV. Zabezpiecza komputer przed napięciem 220V podłączonym od strony interfejsu RS485 Kontrolki LED stanu wejść i wyjść na

Bardziej szczegółowo

Politechnika Poznańska, Instytut Elektrotechniki i Elektroniki Przemysłowej, Zakład Energoelektroniki i Sterowania Laboratorium energoelektroniki

Politechnika Poznańska, Instytut Elektrotechniki i Elektroniki Przemysłowej, Zakład Energoelektroniki i Sterowania Laboratorium energoelektroniki Politechnika Poznańska, Instytut Elektrotechniki i Elektroniki Przemysłowej, Zakład Energoelektroniki i Sterowania Laboratorium energoelektroniki Temat ćwiczenia: Przetwornica impulsowa DC-DC typu buck

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Analogowych Układów Elektronicznych Laboratorium 6

Laboratorium Analogowych Układów Elektronicznych Laboratorium 6 Laboratorium Analogowych Układów Elektronicznych Laboratorium 6 1/5 Stabilizator liniowy Zadaniem jest budowa i przebadanie działania bardzo prostego stabilizatora liniowego. 1. W ćwiczeniu wykorzystywany

Bardziej szczegółowo

1. Opis urządzenia. 2. Zastosowanie. 3. Cechy urządzenia -3-

1. Opis urządzenia. 2. Zastosowanie. 3. Cechy urządzenia -3- INSTRUKCJA OBSŁUGI Spis treści Spis treści... 2 1. Opis urządzenia... 3 2. Zastosowanie... 3 3. Cechy urządzenia... 3 4. Sposób montażu... 4 4.1. Uniwersalne wejścia... 4 4.2. Uniwersalne wyjścia... 4

Bardziej szczegółowo

Sterownik przekaźników S4P-01

Sterownik przekaźników S4P-01 EL-TEC Sp. z o.o. ul. Wierzbowa 46/48 93-133 Łódź tel: +48 42 663 89 05 fax: +48 42 663 89 04 e-mail: info@el-tec.com.pl http://www.el-tec.com.pl Sterownik przekaźników Dokumentacja Techniczno Ruchowa

Bardziej szczegółowo

Zestaw 1 1. Rodzaje ruchu punktu materialnego i metody ich opisu. 2. Mikrokontrolery architektura, zastosowania. 3. Silniki krokowe budowa, zasada działania, sterowanie pracą. Zestaw 2 1. Na czym polega

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 5 do SIWZ OPIS TECHNICZNY PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA. 1. Dostawa 6 szt. komputerów stacjonarnych do pracy biurowej

Załącznik nr 5 do SIWZ OPIS TECHNICZNY PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA. 1. Dostawa 6 szt. komputerów stacjonarnych do pracy biurowej Załącznik nr 5 do SIWZ OPIS TECHNICZNY PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA 1. Dostawa 6 szt. komputerów stacjonarnych do pracy biurowej L.p. Komponent 1. Wydajność obliczeniowa jednostki Komputer uzyskujący w teście

Bardziej szczegółowo

CZUJNIK ŁADUNKU ELEKTRYCZNEGO 1

CZUJNIK ŁADUNKU ELEKTRYCZNEGO 1 CZUJNIK ŁADUNKU ELEKTRYCZNEGO 1 D 0361i Ryc. 1. Czujnik ładunku elektrycznego Opis skrócony Czujnik służy do pomiaru ładunku elektrostatycznego i może być używany zamiast elektroskopu. Może on również

Bardziej szczegółowo

Komputer będzie wykorzystywany na potrzeby aplikacji: biurowych, obliczeniowych, multimedialnych.

Komputer będzie wykorzystywany na potrzeby aplikacji: biurowych, obliczeniowych, multimedialnych. 1. Komputer stacjonarny: a) typ 1 (36szt.) Typ Zastosowanie Stacjonarny. Komputer będzie wykorzystywany na potrzeby aplikacji: biurowych, obliczeniowych, multimedialnych. Wydajność Komputer powinien osiągać

Bardziej szczegółowo