W 2007 roku wszystkie publikacje EBC b dà zawiera y motyw pochodzàcy z banknotu 20.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "W 2007 roku wszystkie publikacje EBC b dà zawiera y motyw pochodzàcy z banknotu 20."

Transkrypt

1 p l e u ro p e j s k i b a n k c e n t r a l n y b i u l e t y n m i e s i c z n y 9 I b i u l e t y n m i e s i c z n y w r z e s i e

2 W 27 roku wszystkie publikacje b dà zawiera y motyw pochodzàcy z banknotu 2. BIULETYN MIESI CZNY WRZESIE 27

3 Europejski Bank Centralny 27 Adres Kaiserstrasse Frankfurt am Main, Niemcy Adres do korespondencji Postfach Frankfurt am Main, Niemcy Telefon Internet Fax Telex ecb d Biuletyn zosta przygotowany pod kontrolà Rady Nadzorczej. T umaczenia zosta y wykonane w krajowych bankach centralnych. Wszystkie prawa zastrze one. Zezwala si na wykorzystywanie materia ów zawartych w Biuletynie do celów edukacyjnych i niekomercyjnych pod warunkiem podania êród a. Dane statystyczne zamieszczone w biuletynie stan na dzieƒ 5 wrzeênia 27 r. ISSN (druk) ISSN 183-9X (internet)

4 SPIS TREÂCI ARTYKU WST PNY 5 STATYSTYKA STREFY EURO S 1 SYTUACJA GOSPODARCZA I MONETARNA 9 Ârodowisko zewn trzne strefy euro 9 Kierunki rozwoju sytuacji monetarnej i finansowej 18 Ceny i koszty 64 Produkcja, popyt i rynek pracy 72 Sytuacja fiskalna 84 Kursy walutowe i bilans p atniczy 91 Ramki 1 Zmiany cen nieruchomoêci mieszkaniowych w krajach Europy Ârodkowej i Wschodniej 12 2 Sytuacja w zakresie p ynnoêci i operacje polityki pieni nej w okresie od 15 maja do 7 sierpnia 27 r. 3 3 Ponadplanowe operacje otwartego rynku prowadzone przez w okresie, pomi dzy 8 sierpnia a 5 wrzeênia 27 r Sezonowy charakter progowych stóp inflacji 4 5 Zale noêç pomi dzy wzrostem rentownoêci spó ek gie dowych a zwi kszeniem produkcji w ca ej gospodarce 46 6 Kszta towanie si wskaêników zad u enia w sektorze przedsi biorstw 56 7 Kszta towanie si cen ywnoêci na rynkach Êwiatowych i w strefie euro 65 8 Zatrudnienie w strefie euro w r.: bardziej zrównowa ony wzrost 76 9 Projekcje makroekonomiczne ekspertów dla strefy euro 8 1 Podatek liniowy w Europie Ârodkowo-Wschodniej 87 ANEKSY Dzia ania Eurosystemu w zakresie polityki pieni nej w uj ciu chronologicznym System TARGET (transeuropejski zautomatyzowany b yskawiczny system rozrachunku brutto w czasie rzeczywistym) Dokumenty opublikowane przez Europejski Bank Centralny od r. GLOSARIUSZ I V IX XVII 3

5 SKRÓTY PA STWA BE BG CZ DK DE EE GR ES FR IE IT CY LV LT LU Belgia Bu garia Czechy Dania Niemcy Estonia Grecja Hiszpania Francja Irlandia W ochy Cypr otwa Litwa Luksemburg HU MT NL AT PL RO PT SI SK FI SE UK JP US W gry Malta Niderlandy Austria Polska Rumunia Portugalia S owenia S owacja Finlandia Szwecja Wielka Brytania Japonia Stany Zjednoczone INNE BIS Bank Rozrachunków Mi dzynarodowych b.o.p. bilans p atniczy BPM5 IMF Balance of Payments Manual (Podr cznik Bilansu P atniczego MFW, edycja 5) CD certyfikat depozytowy c.i.f. koszty, ubezpieczenie i fracht na granicy importera CPI Wskaênik cen towarów i us ug konsumpcyjnych ECB [] Europejski Bank Centralny EER efektywny kurs walutowy EMI Europejski Instytut Walutowy EMU [UGW] Unia Gospodarcza i Walutowa ESA 95 Europejski System Rachunków Narodowych i Regionalnych z 1995 r. ESCB [ESBC] Europejski System Banków Centralnych EU [UE] Unia Europejska EUR euro f.o.b. franco statek na granicy eksportera GDP [PKB] produkt krajowy brutto HICP zharmonizowany indeks cen konsumpcyjnych HWWI Hamburski Instytut Gospodarki Âwiatowej ILO [MOP] Mi dzynarodowa Organizacja Pracy IMF [MFW] Mi dzynarodowy Fundusz Walutowy MFI [MIF] monetarna instytucja finansowa NACE Rev. I statystyczna klasyfikacja dzia alnoêci gospodarczej we Wspólnocie Europejskiej NCB [KBC] krajowy bank centralny OECD Organizacja Wspó pracy Gospodarczej i Rozwoju PPI Indeks cen produkcji sprzedanej przemys u SITC Rev. 3 Standard International Trade Classification (Mi dzynarodowa Standardowa Klasyfikacja Handlu, zmiana 3) ULCM jednostkowy koszt pracy w przetwórstwie przemys owym ULCT jednostkowy koszt pracy w ca ej gospodarce Zgodnie z przyj tà we Wspólnocie praktykà, paƒstwa cz onkowskie UE wymienione sà w niniejszym Biuletynie w porzàdku alfabetycznym, na podstawie nazw w j zykach ojczystych poszczególnych paƒstw. 4

6 ARTYKU WST PNY Na posiedzeniu w dniu 6 wrzeênia 27 r. Rada Prezesów postanowi a na podstawie regularnej analizy ekonomicznej i monetarnej utrzymaç minimalnà oferowanà stop procentowà podstawowych operacji refinansujàcych Eurosystemu na niezmienionym poziomie 4,%. Stopy kredytu i depozytu w banku centralnym na koniec dnia pozosta y równie na niezmienionym poziomie, odpowiednio 5,% i 3,%. Informacje uzyskane po poprzednim posiedzeniu Rady potwierdzi- y, e w perspektywie Êredniookresowej istnieje ryzyko wzrostu inflacji powy ej poziomu zgodnego z definicjà stabilnoêci cen, o czym Êwiadczy zarówno analiza ekonomiczna, jak i monetarna. Równie nap ywajàce dane makroekonomiczne potwierdzajà, e fundamenty gospodarcze strefy euro sà dobre, dzi ki czemu perspektywy wzrostu realnego PKB w Êrednim okresie przedstawiajà si korzystnie. W takich uwarunkowaniach oraz w obliczu m.in. wysokiej dynamiki agregatów pieni nych i akcji kredytowej, polityka pieni na wcià ma charakter akomodacyjny. JednoczeÊnie zmiennoêç na rynkach finansowych i zmiana wyceny ryzyka w ostatnich tygodniach doprowadzi y do wzrostu niepewnoêci. Z tego wzgl du przed sformu owaniem dalszych wniosków co do kursu polityki pieni nej w kontekêcie Êredniookresowej strategii polityki pieni nej, której celem jest zapewnienie stabilnoêci cen nale- y zebraç dodatkowe informacje i przeanalizowaç nowe dane. W zwiàzku z tym Rada Prezesów b dzie bardzo uwa nie obserwowaç dalszy rozwój sytuacji. Dokonujàc w asnej oceny sytuacji oraz podejmujàc w odpowiednim momencie zdecydowane dzia ania Rada b dzie zapobiegaç urzeczywistnieniu si zagro eƒ dla stabilnoêci cen w Êrednim okresie i zapewniaç trwa à stabilizacj Êredniookresowych oczekiwaƒ inflacyjnych na poziomie zgodnym z definicjà stabilnoêci cen. Postawa ta jest szczególnie wa na w okresach wyst powania zmiennoêci i zwi kszonej niepewno- Êci na rynkach finansowych. Sytuacj panujàcà na tych rynkach Rada Prezesów b dzie w nadchodzàcym okresie obserwowaç ze szczególnà uwagà. Dost pne dane w ramach analizy ekonomicznej wskazujà, e tempo rozwoju aktywnoêci gospodarczej w strefie euro utrzymuje si. W drugim kwartale wzrost realnego PKB w strefie euro w uj ciu kwartalnym obni y si do,3%, podczas gdy w poprzednim kwartale wyniós,7%. Nale y jednak wziàç pod uwag zmiennoêç tych wartoêci. W ca ym pierwszym pó roczu 27 r. poziom wzrostu gospodarczego by zgodny ze wzrostem potencjalnym. Dane dotyczàce aktywnoêci gospodarczej w trzecim kwartale pochodzàce z sonda y nastrojów i szacunków opartych na wskaênikach w dalszym ciàgu sà zasadniczo korzystne i potwierdzajà ocen, e tempo wzrostu realnego PKB utrzymuje si. Szczególnie korzystne sà najnowsze dane dotyczàce bezrobocia i wysokie wartoêci wszystkich wskaêników zaufania odnotowane w sierpniu. Oczekuje si, e gospodarka Êwiatowa b dzie nadal wykazywaç znaczny wzrost, poniewa spodziewane pogorszenie koniunktury w Stanach Zjednoczonych zostanie w du ej mierze zrównowa one przez utrzymujàcy si wysoki wzrost w gospodarkach wschodzàcych. Ten stan rzeczy b dzie w dalszym ciàgu korzystnie wp ywa na eksport i inwestycje strefy euro. Tempo wzrostu spo ycia w tej strefie równie powinno rosnàç, zgodnie z dynamikà realnych dochodów do dyspozycji, w miar dalszej poprawy sytuacji na rynku pracy. W tej sytuacji, ze wzgl du na potencjalny wp yw wy szego poziomu zmiennoêci na rynkach finansowych i zmiany wyceny ryzyka na sfer realnà gospodarki, konieczna jest odpowiednia obserwacja rozwoju sytuacji gospodarczej. Powy sze perspektywy gospodarcze znajdujà tak e potwierdzenie w projekcjach makroekonomicznych ekspertów dla strefy euro zwrzeênia 27 r., które po raz pierwszy obj - y Cypr i Malt. Przewidujà one, e w 27 r. Êrednioroczna stopa wzrostu realnego PKB wyniesie mi dzy 2,2% a 2,8%, zaê w 28 r. mi dzy 1,8% a 2,8%. W porównaniu z projekcjami ekspertów Eurosystemu z czerwca, przedzia prognozowanych wartoêci dynamiki realnego PKB na 27 r. przesuni to nieznacznie w dó, co wynika g ównie z uwzgl dnienia nie- 5

7 co wy szych cen ropy naftowej i mniej korzystnych warunków finansowania spowodowanych wy szymi Êrednimi premiami za ryzyko. Zdaniem Rady Prezesów przedstawione przedzia y przypominajà o ogólnej niepewnoêci zwiàzanej z opracowaniem projekcji ekonomicznych, o której warto pami taç zw aszcza w obliczu obecnej zmiennoêci na rynkach finansowych. Ocenia si, e bilans czynników ryzyka zwiàzanych z projekcjami wzrostu gospodarczego przechyla si na stron jego spowolnienia. èród em zagro eƒ sà: potencjalnie szerszy wp yw zmiany wyceny ryzyka dokonujàcej si obecnie na rynkach finansowych, nierównowaga globalna i presje protekcjonistyczne, a tak e dalszy wzrost cen ropy naftowej i surowców. W kwestii procesów cenowych, wed ug wst pnych szacunków Eurostatu roczna stopa inflacji HICP wynios a w sierpniu 27 r. 1,8%, czyli tyle samo, ile w miesiàcu poprzednim, jednak w pozosta ych miesiàcach tego roku najprawdopodobniej ponownie wzroênie do ponad 2 %. Wed ug projekcji ekspertów z wrzeênia 27 r. roczna stopa inflacji HICP w 27 r. znajdzie si w przedziale 1,9%-2,1%, a w 28 r. wyniesie mi dzy 1,5% a 2,5%. Przewiduje si, e w 28 r. g ównym êród em presji inflacyjnej b dà w mniejszym stopniu podatki poêrednie i ceny energii, a w wi kszym rosnàce jednostkowe koszty pracy. W porównaniu z projekcjami ekspertów Eurosystemu z czerwca 27 r., nowe przedzia y na lata 27 i 28 mieszczà si w przedzia ach prognozowanych uprzednio. W opinii Rady Prezesów, perspektywy rozwoju sytuacji cenowej obcià one sà ryzykiem wzrostu cen. èród em zagro eƒ dla stabilnoêci cen sà mi dzy innymi podwy ki podatków po- Êrednich wykraczajàce poza obecnie przewidywane, a tak e dalszy wzrost cen ropy naftowej i produktów rolnych. Kluczowe znaczenie ma jednak mo liwoêç wy szego ni przewidywano wzrostu p ac oraz zwi kszenia zdolnoêci przedsi biorstw do dyktowania cen na rynkach charakteryzujàcych si niskim stopniem konkurencji. Procesy te mogà staç si zagro eniem dla stabilnoêci cen. Dlatego te jest sprawà kluczowà, by wszystkie zaanga owane strony zachowywa y si w sposób odpowiedzialny. Aby uniknàç urzeczywistnienia si zagro eƒ dla stabilnoêci cen lub z agodziç ich negatywne skutki nale y dok adnie monitorowaç rozwój sytuacji gospodarczej. Wyniki analizy monetarnej potwierdzajà istnienie zagro eƒ mogàcych prowadziç do zachwiania stabilnoêci cen w perspektywie Êrednio- i d ugookresowej. Wed ug najnowszych danych (obejmujàcych okres do koƒca lipca) dynamika agregatów pieni nych i akcji kredytowej utrzymuje si na wysokim poziomie. O sile tej ekspansji Êwiadczy szybki wzrost szerokiego agregatu M3, który w lipcu osiàgnà poziom 11,7% w skali rocznej, oraz wzrost kredytu udzielanego przez monetarne instytucje finansowe sektorowi prywatnemu, który w skali rocznej nadal osiàga wartoêci dwucyfrowe. Przy rozpoznawaniu i ocenie g ównych trendów dynamiki poda y pieniàdza, istotnych z punktu widzenia polityki pieni nej, nale y pomijaç krótkookresowà zmiennoêç oraz wp yw czynników tymczasowych na okreêlone agregaty pieni ne. Przyjmujàc odpowiednià szerszà perspektyw Êredniookresowà, dostrzega si obecnie, e wy sze krótkoterminowe stopy procentowe w ostatnich kwarta ach wp yn y na dynamik agregatów pieni nych. Na przyk ad podwy ki stóp krótkoterminowych przyczyni y si do spowolnienia ekspansji M1, poniewa wzrós koszt utraconych mo liwoêci utrzymywania najbardziej p ynnych sk adników agregatu M3. Ponadto wy sze krótkoterminowe stopy procentowe doprowadzi y do pewnej stabilizacji wzrostu kredytu udzielanego przez monetarne instytucje finansowe sektorowi prywatnemu choç wzrost ten w skali rocznej osiàga wartoêci dwucyfrowe a dynamika kredytów dla gospodarstw domowych zmniejszy a si wskutek spowolnienia wzrostu cen mieszkaƒ i pogorszenia koniunktury na rynku nieruchomoêci. Zdarzenia te mogà jednak doprowadziç do dodatkowego 6

8 ARTYKU WST PNY os abienia ogólnego trendu dynamiki poda y pieniàdza, poniewa sp aszczenie krzywej dochodowoêci zwi ksza atrakcyjnoêç aktywów pieni nych w stosunku do mniej p ynnych instrumentów o d u szych terminach zapadalno- Êci, co prowadzi do wy szego wzrostu szerokiego pieniàdza. Ponadto w ostatnich miesiàcach odnotowano silniejszy wzrost po yczek dla przedsi biorstw. Nale y podkreêliç, e w obecnej sytuacji zmiennoêç na rynkach finansowych mo e chwilowo wywieraç znaczny wp yw na dynamik agregatów pieni nych. W analogicznych okresach w przesz oêci zarówno sposób postrzegania ryzyka przez sektor prywatny, jak i wynikajàce stàd zachowania przek adajàce si na struktur portfeli, wywiera y silny wp yw na procesy monetarne. Tego rodzaju zmiany w portfelach mog y ju wp ynàç na dane dotyczàce agregatów pieni nych za lipiec, a jeszcze silniej mogà odbiç si na danych za sierpieƒ, które zostanà opublikowane przed koƒcem wrzeênia. Jak jednak wykazano w przesz oêci, wnikliwa i wszechstronna analiza danych monetarnych pozwala lepiej przewidzieç wp yw procesów finansowych na poziom agregatów monetarnych i wychwyciç, kiedy wzrost poda y pieniàdza zaczyna wp ywaç na d ugoterminowy trend inflacyjny, co jest istotnym sygna em dla polityki pieni nej. W tych warunkach szczególnie cenne jest wszechstronne podejêcie stosowane przez w analizie monetarnej. Ogólnie rzecz bioràc, na istnienie zagro eƒ dla stabilnoêci cen w perspektywie Êrednio- i d ugookresowej wskazuje utrzymujàca si si a g ównego trendu ekspansji pieniàdza i akcji kredytowej. Z tego wzgl du nale y nadal bardzo uwa nie Êledziç procesy monetarne. Podsumowujàc, zestawienie wyników analizy ekonomicznej i monetarnej potwierdzi o, e w perspektywie Êredniookresowej istnieje ryzyko wzrostu inflacji powy ej poziomu zgodnego z definicjà stabilnoêci cen, przy czym fundamenty gospodarcze w strefie euro sà solidne. W zwiàzku z tym polityka pieni na ma wcià charakter akomodacyjny na tle m.in. wysokiej dynamiki agregatów pieni nych i akcji kredytowej w strefie euro. JednoczeÊnie z uwagi na wysoki poziom niepewno- Êci, przed wyciàgni ciem dalszych wniosków w sprawie kursu polityki pieni nej, konieczne sà dodatkowe informacje. W zwiàzku z tym Rada Prezesów b dzie nadal bardzo uwa nie obserwowaç rozwój sytuacji. Ponadto Rada woparciu o swojà ocen sytuacji, a tak e podejmujàc w odpowiednim momencie zdecydowane dzia ania b dzie zapobiegaç urzeczywistnianiu si zagro eƒ dla stabilnoêci cen w Êrednim okresie i zapewni trwa à stabilizacj Êredniookresowych oczekiwaƒ inflacyjnych na poziomie zgodnym z definicjà stabilnoêci cen. Stabilizacja ta jest szczególnie wa na w obecnej sytuacji. W odniesieniu do rynków finansowych, w nadchodzàcym okresie Rada Prezesów b dzie nadal bardzo uwa nie obserwowaç dalszy rozwój sytuacji. Bioràc pod uwag polityk fiskalnà, post py w zakresie przyspieszania strukturalnej konsolidacji fiskalnej sà niewielkie i istnieje niebezpieczeƒstwo, e niektóre kraje b dà prowadzi- y ekspansywnà polityk procyklicznà. Przy wykonywaniu bud etów na 27 r. i pracach nad planami bud etowymi na rok 28, kluczowe znaczenie ma unikanie b dów pope nionych podczas poprzedniej poprawy koniunktury z lat Kraje wykazujàce nierównowag bud etowà muszà obecnie uporaç si z nià zgodnie z wymogami Paktu StabilnoÊci i Wzrostu. Od wszystkich krajów strefy euro wymaga si przestrzegania ustaleƒ Eurogrupy, zgodnie z którymi paƒstwa te majà osiàgnàç Êredniookresowe cele bud etowe w 28 lub 29 roku, a najpóêniej do roku 21. Natomiast kraje, które osiàgn y ju równowag bud etowà, muszà unikaç prowadzenia procyklicznej polityki fiskalnej. JeÊli chodzi o reformy strukturalne, Rada Prezesów z zadowoleniem przyj a starania, by zwi kszyç poziom mo liwoêci produkcyjnych strefy euro poprzez zwi kszenie zatrudnienia. W ostatnich latach na rynkach pracy w strefie euro zaobserwowano wyraêne oznaki poprawy 7

9 sytuacji, co w cz Êci wynika o z przeprowadzonych reform. Konieczne sà jednak dalsze starania, by zwi kszyç mobilnoêç zawodowà i geograficznà si y roboczej oraz usprawniç nabywanie nowych umiej tnoêci przez pracowników, co powinno poprawiç stosunkowo niskie wspó czynniki aktywnoêci zawodowej i nadal wysokie stopy bezrobocia w niektórych krajach i regionach. 8

10 SYTUACJA GOSPODARCZA I MONETARNA SYTUACJA GOSPODARCZA I MONETARNA Ârodowisko zewn trzne strefy euro 1 ÂRODOWISKO ZEWN TRZNE STREFY EURO Âwiatowy wzrost gospodarczy nadal jest silny, a nap dza go szczególnie wzrost gospodarczy na rynkach wschodzàcych. Inflacja mierzona wzrostem cen konsumpcyjnych w krajach uprzemys owionych zasadniczo utrzymywa a si na sta ym poziomie, ale wobec pojawiajàcych si ograniczeƒ mocy produkcyjnej i rosnàcych cen surowców dominujà wskaêniki rosnàcej presji inflacyjnej. Zagro enie dla perspektyw rozwoju gospodarki Êwiatowej zwi kszy o si w ostatnim okresie, g ównie ze wzgl du na napi cia na rynku kredytów hipotecznych wysokiego ryzyka w Stanach Zjednoczonych oraz na obawy skutków ubocznych na innych segmentach rynku. Zagro enie stanowi tak e wzrost cen surowców, mo liwy niekorzystny rozwój sytuacji w zakresie nierównowagi na Êwiecie oraz nasilenie presji protekcjonistycznych. 1.1 SYTUACJA GOSPODARKI ÂWIATOWEJ Âwiatowy wzrost gospodarczy nadal jest silny, a nap dza go szczególnie rozwój dzia alnoêci w gospodarkach wschodzàcych. Szczególnie du e paƒstwa azjatyckie nadal rozwijajà si szybciej ni przewidujà prognozy i w dalszym ciàgu sà g ównà si nap dowà gospodarki Êwiatowej. O ile globalne skutki spowolnienia gospodarczego w Stanach Zjednoczonych by y dotàd ograniczone, nale y zwróciç uwag na to, czy ostatnie wahania na rynku finansowym doprowadzà do ponownej oceny zagro eƒ dla globalnego rynku finansowego i utraty zaufania z ewentualnymi konsekwencjami dla gospodarki realnej. Do czerwca wzrost produkcji przemys owej w paƒstwach OECD (poza krajami strefy euro) nadal by stosunkowo wysoki. Jednak ostatnie analizy pokazujà pewne os abienie w produkcji przemys owej na poczàtku trzeciego kwarta u. Na ceny Êwiatowe w dalszym ciàgu znaczny majà wp yw zmiany cen surowców. W czerwcu 27 roczny wzrost oficjalnej inflacji mierzonej wzrostem cen konsumpcyjnych oraz miar inflacji z wyjàtkiem cen ywnoêci i energii wynosi y odpowiednio 2,2% i 2% w paƒstwach OECD (zob. wykres 1). Wyniki badaƒ dotyczàcych cen zu ycia poêredniego pokazujà ciàg y Wykres 1 Zmiany cen w krajach OECD wzrost presji zwiàzanej z kosztami wynikajàcy z pojawiajàcych si ograniczeƒ mocy produkcyjnej i globalnego wzrostu cen surowców. (roczne zmiany w procentach; dane miesi czne) STANY ZJEDNOCZONE W drugim kwartale 27 r. tempo wzrostu realnego PKB w Stanach Zjednoczonych, gdzie wzrost gospodarczy wykazywa tendencj spadkowà przez wi kszà cz Êç ubieg ego roku, zacz o rosnàç. Wed ug wst pnych danych, wzrost realnego PKB w uj ciu kwarta do kwarta u wynosi 4,% drugim kwartale 27 r. wobec,6% w pierwszym kwartale 27 r. Zwi kszenie realnego tempa wzrostu PKB by o wynikiem powrotu pozytywnych tendencji w eksporcie netto, zapasach i spo yciu publicznym, a tak e wzrostu inwestycji niemieszkaniowych. Natomiast wzrost konsumpcji prywatnej znacznie si os abi w stosunku do pierwszego kwarta u (1,4% kwarta do kwarta u). Ponadto inwestycje mieszkanio- 6, 5, 4, 3, 2, 1,, -1, Ceny konsumpcyjne (wszystkie produkty) Ceny konsumpcyjne (wszystkie produkty z wyjàtkiem ywnoêci i noêników energii) Ceny producentów (przetwórstwo przemys owe) èród o: OECD. 6, 5, 4, 3, 2, 1,, -1, 9

11 we w dalszym ciàgu stanowi y obcià enie dla wzrostu gospodarczego, chocia mniejsze ni w pierwszym kwartale. Je eli chodzi o zmiany cen, w ostatnich miesiàcach roczna inflacja mierzona wzrostem cen konsumpcyjnych pozostawa a na doêç wysokim poziomie i wynosi a 2.6% w ciàgu szeêciu miesi cy od lutego do lipca 27. Jednak w ostatnim czasie, cz Êciowo ze wzgl du na efekt bazy, spowolnienie rocznego wzrostu cen energii spowodowa o nieznaczny spadek inflacji. Roczna inflacja mierzona wzrostem cen konsumpcyjnych spad a w lipcu do 2,4% z 2,7% w poprzednim miesiàcu. Roczna inflacja mierzona wzrostem cen konsumpcyjnych z wyjàtkiem cen ywnoêci i energii pozosta a w lipcu (trzeci miesiàc z kolei) na tym samym poziomie 2,2%. Oczekuje si, e w drugiej ca ej po owie 27 r. gospodarka amerykaƒska b dzie kontynuowa a tendencje spadkowe ze wzgl du na negatywny wp yw sytuacji na rynku mieszkaniowym na konsumpcj i inwestycje mieszkaniowe. Ostatnie wahania na rynkach finansowych oraz zaostrzenie warunków udzielania kredytów tak e stanowià zagro enia dla gospodarki Stanów Zjednoczonych. Jednocze- Ênie presja cenowa powinna si zmniejszaç w wyniku oczekiwanego zmniejszenia dynamiki wzrostu gospodarczego i oczekiwaƒ inflacyjnych. Na posiedzeniu w dniu 7 sierpnia 27 r. Federalny Komitet Otwartego Rynku postanowi utrzymaç docelowà stop funduszy federalnych na poziomie 5,25% W dniu 17 sierpnia w odpowiedzi na ostatnie zawirowania na rynku finansowym Rada Gubernatorów Rezerwy Federalnej zatwierdzi a tymczasowe zmiany w kredycie podstawowym w ramach okna dyskontowego. Zmiany obejmowa y zmniejszenie stopy dyskontowej o 5 punktów bazowych do 5,75% i umo liwienie finansowania czasowego na 3 dni odnawialnego przez kredytobiorc. JAPONIA W ostatnich miesiàcach o ywienie gospodarki w Japonii utrzyma o si, podczas gdy inflacja pozosta a na niskim poziomie. Produkcj nap dza du y eksport i stabilny popyt wewn trzny. Jednak w drugim kwartale 27 r., zgodnie z pierwszymi wst pnymi danymi opublikowanymi przez Urzàd Rady Ministrów, realne tempo wzrostu PKB obni y o si w stosunku do szybkiego wzro- 1 Wykres 2 Wa niejsze zmiany wskaêników w g ównych uprzemys owionych gospodarkach 2, 1,5 1,,5, -,5-1, -1, Strefa euro Stany Zjednoczone Japonia Wielka Brytania Wzrost produkcji 1) (kwartalne zmiany w procentach; dane kwartalne) Stopy inflacji 2) (ceny konsumpcyjne; roczne zmiany w procentach; dane miesi czne) , 1,5 1,,5, -,5-1, -1,5 èród a: dane krajowe, BIS, Eurostat oraz obliczenia. 1) W przypadku strefy euro i Wielkiej Brytanii wykorzystano dane Eurostatu, w przypadku Stanów Zjednoczonych i Japonii wykorzystano dane krajowe. WartoÊci PKB zosta y skorygowane sezonowo. 2) W przypadku strefy euro i Wielkiej Brytanii podano inflacj HICP, w przypadku Stanów Zjednoczonych i Japonii podano inflacj CPI

12 SYTUACJA GOSPODARCZA I MONETARNA Ârodowisko zewn trzne strefy euro stu odnotowanego w poprzednim kwartale, w zwiàzku ze zmniejszeniem konsumpcji prywatnej i prywatnych inwestycji mieszkaniowych. Realne tempo wzrostu PKB wynios o,1% w uj ciu kwartalnym nieznacznie poni ej oczekiwaƒ rynkowych po,8% w poprzednim kwartale. Je eli chodzi o tendencje cenowe, inflacja utrzyma a si na niskim poziomie (zob. wykres 2). W lipcu 27 r. stopa inflacji mierzonej wzrostem cen konsumpcyjnych by a zerowa w stosunku rocznym (po -,2% w czerwcu); roczna zmiana inflacji mierzonej wzrostem cen konsumpcyjnych z wyjàtkiem cen Êwie ej ywnoêci wynosi a -,1%, czyli bez zmian czwarty miesiàc z kolei. Negatywne tendencje w wielu obszarach, szczególnie w mieszkalnictwie oraz czytelnictwie i rekreacji nadal obni a y inflacj w lipcu. Perspektywy gospodarki japoƒskiej nadal przedstawiajà si korzystnie. Przewiduje si dalszy wzrost realnego PKB nap dzany stabilnym popytem krajowym i eksportem netto. Przewiduje si pozytywny kierunek zmian cen w perspektywie Êredniookresowej. Na posiedzeniu w dniu 23 sierpnia 27 r. Bank Japonii zdecydowa pozostawiç swoje docelowe stopy oprocentowania wk adów jednodniowych na poziomie,5%. WIELKA BRYTANIA W ostatnich kwarta ach wzrost gospodarczy w Wielkiej Brytanii pozosta szybki i stabilny (zob. wykres 2) osiàgajàc w drugim kwartale poziom,8%. Wzrost w drugim kwartale by nap dzany spo yciem prywatnym, natomiast inwestycje i wzrost eksportu zmala y, a wp ywy z eksportu netto by y ujemne. Oczekuje si, e tempo wzrostu PKB w uj ciu kwartalnym w drugiej po owie 27 r. pozostanie na zbli onym poziomie. Inflacja HICP po osiàgni ciu poziomu 3,1% w marcu 27 r. stopniowo spada a do poziomu 1,9% w lipcu. Spadek rocznej inflacji w ostatnich miesiàcach zaobserwowano g ównie w zakresie op at za us ugi komunalne. W lipcu na spadek wp yn y tak e ceny ywnoêci, mebli i artyku ów gospodarstwa domowego. Krótkoterminowe prognozy dotyczàce inflacji sà bardzo niepewne ze wzgl du na wahania cen ywnoêci w zwiàzku z powodziami z Wielkiej Brytanii oraz cen energii. W dniu 6 wrzeênia Komitet Polityki Pieni nej Banku Anglii zdecydowa o pozostawieniu podstawowej stopy procentowej na poziomie 5,75%. INNE KRAJE EUROPEJSKIE W wi kszoêci pozosta ych krajów UE spoza strefy euro wzrost produkcji utrzymywa si w ostatnich kwarta ach na wysokim poziomie, g ównie ze wzgl du na sta y popyt wewn trzny. Sytuacja inflacyjna by a ró na w poszczególnych krajach w ostatnich miesiàcach. W ostatnich kwarta ach wzrost gospodarczy by ró ny w Danii i Szwecji. W Danii kwartalne tempo wzrostu zmniejszy o si do -,4% w drugim kwartale 27 r. g ównie ze wzgl du na znaczne zmniejszenie si popytu krajowego. Natomiast w Szwecji wzrost realnego PKB wyniós 1,% w drugim kwartale 27 r. g ównie ze wzgl du na wzrost popytu krajowego. Inflacja HICP w obydwu krajach zosta a w ostatnich miesiàcach opanowana i ocenia si, e pozostanie na tym poziomie. W lipcu roczna inflacja HICP w Danii spad a do poziomu 1,1%, natomiast w Szwecji wzros a do 1,4%. W czterech najwi kszych gospodarkach Europy Êrodkowej i wschodniej (Czechy, W gry, Polska i Rumunia) wzrost produkcji utrzymywa si w ostatnich kwarta ach na wysokim poziomie 11

13 w Czechach, Polsce i Rumunii, ale znacznie zmniejszy si na W grzech. W pierwszych trzech krajach wzrost realnego PKB by nap dzany przez popyt krajowy, na W grzech zaê g ównie przez eksport netto. Wskaêniki aktywnoêci sugerujà, e w tempo wzrostu w tych krajach w pozosta ej cz Êci roku os abnie. Je eli chodzi o zmiany cen, poziom inflacji w ostatnich miesiàcach znacznie si ró ni w poszczególnych krajach. W lipcu w Czechach i Polsce inflacja HICP spad a do poziomu 2,5%, natomiast w Rumunii wzros a do 4,1%. Na W grzech spad a do 8,3%, ale pozosta a na najwy szym poziomie wêród czterech krajów, co by o odzwierciedleniem znacznego wzrostu podatków poêrednich i cen kontrolowanych w ramach programu konsolidacji fiskalnej kraju. Przewiduje si, e w nadchodzàcych miesiàcach inflacja HICP nieznacznie wzroênie we wszystkich krajach poza W grami. W dniu 29 sierpnia Narodowy Bank Polski (NBP) zdecydowa o podniesieniu swojej podstawowej stopy procentowej do 4,75% z uwagi na obaw zwiàzane z presjà p acowà i inflacyjnà. W dniu 3 sierpnia Narodowy Bank Czech zdecydowa o podniesieniu swojej podstawowej stopy procentowej do 3,25% z uwagi na obawy zwiàzane z inflacjà. W wi kszoêci mniejszych krajów UE spoza strefy euro kwartalne tempo wzrostu realnego PKB by o w ostatnich kilku kwarta ach wysokie, g ównie dzi ki silnemu popytowi wewn trznemu, Ramka 1 ZMIANY CEN NIERUCHOMOÊCI MIESZKANIOWYCH W KRAJACH EUROPY ÂRODKOWEJ I WSCHODNIEJ W ostatnich latach w wielu paƒstwach cz onkowskich UE Europy Ârodkowo-Wschodniej (UE9) nie nale àcych do strefy euro odnotowano szybki wzrost cen nieruchomoêci mieszkaniowych. Dost pne dane pokazujà, e w latach 24- Êrednia roczna stopa wzrostu cen wynosi a ponad 3% w paƒstwach ba tyckich, w Bu garii i Rumunii oraz 6%-8% w Polsce inas owacji (zob. wykres A). Chocia dane uêrednione nie pokazujà pewnej zmiennoêci stóp wzrostu w okresie kilku lat, a dost pne statystyki na temat cen nieruchomoêci mieszkaniowych sà ró nej jakoêci i nie sà w pe ni porównywalne pomi dzy poszczególnymi krajami 1, te wysokie stopy wzrostu sk aniajà do pytaƒ o ich przyczyny, trwa oêç i skutki makroekonomiczne. Ze wzgl du na tradycyjny brak elastycznoêci w zakresie poda y nieruchomoêci mieszkaniowych, czynniki popytowe odgrywajà kluczowà rol w ustalaniu cen mieszkaƒ i domów w krótkim i Êrednim okresie. SpoÊród tych czynników finansowanie nieruchomoêci mieszkaniowych wydaje si mieç szczególne znaczenie dla gospodarek paƒstw UE9. W ostatnich latach w wi kszoêci z tych paƒstw instrumenty hipoteczne sta y si bardziej powszechnie dost pne po ni szych kosztach i dla d u szych okresów wymagalnoêci oraz na bardziej elastycznych warunkach (np. mniejsze wymogi dotyczàce amortyzacji i wy sze wspó czynniki LTV okreêlajàce stosunek kwoty kredytu do wartoêci nieruchomoêci (ang. loan-to-value ratio)). Mo na to przypisaç pog biajàcej si i rosnàcej konkurencji na rynkach kredytów hipotecznych, co odzwierciedla zarówno niski poczàtkowy poziom us ug finansowych, jak i integra- 1)Wskaêniki dotyczàce cen nieruchomoêci w krajach UE9 pochodzà z ró nych êróde i ró nià si jakoêcià statystycznà. Wskutek tego wskaêników dla ró nych krajów nie mo na bezpoêrednio porównywaç, a tak e mogà one nie obejmowaç ca ego rynku mieszkaniowego w danym kraju. W szczególnoêci dane dla Bu garii, Estonii, W gier oraz Rumunii odnoszà si jedynie do cen obowiàzujàcych w stolicach i du ych miastach. Ponadto wi kszoêç szeregów [cenowych] Êrednie ceny dla wczeêniej zdefiniowanych kategorii mieszkaƒ i nie uwzgl dniajà w wystarczajàcym stopniu zmian w jakoêci mieszkaƒ, jakie nastàpi y wraz z up ywem czasu. Mo e to byç szczególnie istotne w przypadku rynków, gdzie wyst puje du a ró nica w jakoêci pomi dzy starymi i nowymi mieszkaniami, jak równie pomi dzy mieszkaniami o ró nej lokalizacji lub usytuowanymi w ró nych regionach. Dlatego te przedstawione zmiany cen mieszkaƒ powinny byç poddane ostro nej analizie. 12

14 SYTUACJA GOSPODARCZA I MONETARNA Ârodowisko zewn trzne strefy euro Wykres A Ârednia rocznya stopa wzrostu cen nieruchomoêci mieszkaniowych w latach 24 (zmiany roczne w procentach) (in percentages) Wykres B Udzielone kredyty na cele mieszkaniowe (jako procent PKB) (as a percentage of GDP) CZ HU PL EA SK èród o: Obliczenia na podstawie nieujednoliconych niezharmonizowanych danych krajowych. Uwaga: dane dla Republiki Czeskiej obejmujà lata 24-. Dane dla Rumunii to szacunkisà danymi szacunkowymi dostarczoneymi przez Banca Naționala a României. Agregat strefy euro (EA) znie wy àczeniem obejmuje S owenii. BG LT ^ EE RO LV RO 24 BG PL SK HU CZ LT LV èród o:, Banca Naționala a României and (Narodowy Bank Bu garii). ^ EE EA cj z UE (zob. wykres B). Ponadto w wielu krajach utrzymywa y si niskie nominalne i realne stopy procentowe, wynika o ze zwi kszonej stabilnoêci makroekonomicznej i mniejszych premii za ryzyko. Do innych istotnych czynników mo na zaliczyç silny wzrost produkcji, wzrost zatrudnienia i wy sze oczekiwania dotyczàce dochodów. Ponadto, w kilku paƒstwach UE9 pewnà rol odegra y równie bodêce podatkowe, takie jak dotacje do oszcz dnoêci, ni sze stopy procentowe dla kredytów hipotecznych, mo liwoêç odliczania od podatku p atnoêci odsetkowych i/lub obni one podatki od nieruchomoêci. Jednak niektóre z tych Êrodków zosta y ostatnio ograniczone. Poza typowymi czynnikami przyczyniajàcymi si do wzrostu cen nieruchomoêci mieszkaniowych, paƒstwa UE9 by y nara one na dzia anie kilku czynników charakterystycznych dla okresu przejêciowego 2. W przesz oêci ceny nieruchomoêci mieszkaniowych w wielu z tych paƒstw by y zniekszta cone ze wzgl du na du à skal w asnoêci publicznej/komunalnej i regulacje dotyczàce czynszów, które w rzeczywistoêci ogranicza y ceny, utrzymujàc je poni ej wartoêci rynkowej. Ostatnie wzrosty cen mo na, zatem, w pewnym stopniu uznaç za korekt tych wcze- Êniejszych zniekszta ceƒ. Ponadto wysoki popyt na nowe mieszkania i domy mo e odzwierciedlaç niskà jakoêç istniejàcych zasobów mieszkaniowych i gwa townie zmieniajàcà si koncentracj geograficznà dzia alnoêci gospodarczej. W niektórych paƒstwach w zwiàzku z przystàpieniem do UE zwi kszy si popyt cudzoziemców na nieruchomoêci mieszkaniowe, g ównie w stolicach paƒstw i miejscowoêciach wypoczynkowych. Poza tym w niektórych krajach wystàpi przejêciowy wzrost popytu w okresie przyst powania do UE w zwiàzku z oczekiwanym wzrostem cen nieruchomoêci mieszkaniowych ze wzgl du na podwy ki stawek VAT na materia y budowlane w ramach procesu harmonizacji stawek podatku VAT w UE. W Êrednim i d ugim okresie na ceny nieruchomoêci mieszkaniowych majà wp yw równie czynniki poda owe a zw aszcza regulacje na rynkach mieszkaniowych. Wydaje si, e w kil- 2) Patrz:. Égert B. i Mihaljek D., Determinants of House Price Dynamics in Central and Eastern Europe, Focus on European Economic Integration, Nr 1, 27, s

15 ku paƒstwach UE9 skomplikowane procedury planowania przestrzennego i budownictwa spowodowa y zmniejszenie poda y. Jednym z g ównych kana ów, przez który zmiany cen na rynku mieszkaniowym mogà wywieraç wp yw na ca à gospodark, jest ich powiàzanie z konsumpcjà gospodarstw domowych. Wy sze ceny nieruchomoêci mieszkaniowych mogà zwi kszyç zamo noêç gospodarstw domowych i pobudziç konsumpcj, przyczyniajàc si tym samym do zwi kszenia presji cenowej na towary konsumpcyjne. Wp yw na zagregowanà konsumpcj nie jest jednak bezpoêredni, gdy dotyka to gospodarstw domowych w ró nym stopniu 3. Zale y to mi dzy innymi od tego, czy dane gospodarstwo domowe posiada nieruchomoêç lub czy zamierza jà sprzedaç, by nabyç nast pnà po wysokich bàdê te niskich cenach (np. gospodarstwo zwi kszajàce swoje zasoby mieszkaniowe mo e zredukowaç konsumpcj ). Ponadto, ze wzgl du na ograniczenia dotyczàce danych dla krajów UE9, trudno jest uzyskaç wiarygodne dowody empiryczne potwierdzajàce ten zwiàzek. Ceny nieruchomoêci mogà mieç równie wp yw na konsumpcj przez kana kredytowy, gdy nieruchomoêci mieszkaniowe mogà byç wykorzystywane jako zabezpieczenie po yczek. Wzrost wartoêci nieruchomoêci mo e zwi kszyç kwot zabezpieczenia dost pnà dla w aêcicieli nieruchomoêci. Choç instrumenty polegajàce na zaciàganiu kredytów pod zastaw dro ejàcych nieruchomoêci zyskujà na znaczeniu, sà one wcià stosunkowo rzadkie w krajach UE9, z kilkoma wyjàtkami. Sytuacja na rynku mieszkaniowym mo e równie wp ywaç na ca à gospodark przez rynki finansowe. Ze wzgl du na silny wzrost kredytów na cele mieszkaniowe, coraz wi ksza cz Êç aktywów poêredników finansowych w wielu paƒstwach UE9 zosta a powiàzana z wartoêcià nieruchomoêci mieszkaniowych. Trudno oceniç, do jakiego stopnia odzwierciedla to zmiany korygujàce, a w jakim stopniu mo e to byç spowodowane nadmiernym kredytowaniem. Chocia Êredni poziom zad u enia gospodarstw domowych jest wcià stosunkowo niski w kilku krajach (zob. wykres B), rosnàce stopy procentowe mogà mieç negatywny wp yw na bud et gospodarstw domowych. Poziom stóp procentowych mo e mieç szczególne znaczenie na W grzech, w Polsce i w paƒstwach ba tyckich, gdzie wi kszoêç kredytów hipotecznych ma zmienne oprocentowanie. Dodatkowy czynnik ryzyka stanowi fakt, e w niektórych paƒstwach UE9 du a cz Êç kredytów zaciàgni tych przez gospodarstwa domowe jest denominowana w walutach obcych, co nara a kredytobiorców na skutki gwa townych zmian stóp procentowych i podwa a efektywnoêç polityki monetarnej w zakresie kontrolowania wzrostu kredytów. Kolejny mo liwy czynnik ryzyka stanowià pogarszajàce si warunki udzielania kredytów. W niektórych krajach wzros y wskaêniki LTV, okreêlajàce stosunek kwoty kredytu do wartoêci nieruchomoêci, i LTI, okreêlajàce stosunek kwoty kredytu do dochodu (ang. loan-to-income ratio), co sprawi o, e banki i gospodarstwa domowe sta y si bardziej wra liwe na spadki cen nieruchomoêci i negatywne zmiany dochodów i stóp procentowych. Ze wzgl du na potencjalnie istotne skutki uboczne wydarzeƒ na rynku mieszkaniowym dla pozosta ej cz Êci gospodarki, istotne znaczenie ma monitorowanie przez banki centralne cen nieruchomoêci mieszkaniowych i kredytów hipotecznych, analizowanie g ównych czynników, które na nie wp ywajà i rozpoznawanie wszelkich nieprawid owoêci. Kluczowe znaczenie majà tu wiarygodne dane statystyczne. W tej dziedzinie niezb dne sà dalsze wysi ki. Powiàzanie pomi dzy rynkiem mieszkaniowym a stabilnoêcià finansowà powoduje koniecznoêç 3) Patrz na przyk ad: Structural Factors in the EU Housing Markets,,

16 SYTUACJA GOSPODARCZA I MONETARNA Ârodowisko zewn trzne strefy euro dok adnego monitorowania rynków kredytów hipotecznych oraz, w razie potrzeby, podj cia przez organy regulacyjne odpowiednich dzia aƒ ostro noêciowych. Ponadto istotne jest uêwiadomienie gospodarstwom domowym w paƒstwach UE9 ryzyka zwiàzanego z anga owaniem si w pewne formy kredytów hipotecznych, zw aszcza zaciàganiem kredytów o zmiennej stopie procentowej oraz kredytów w walutach obcych. Gospodarstwa domowe bardzo cz sto nie doceniajà takiego ryzyka. Na koniec nale y zrewidowaç inne powiàzane kierunki dzia- aƒ (takie jak na przyk ad bodêce podatkowe i regulacje rynku mieszkaniowego), aby zmniejszyç presj na ceny nieruchomoêci mieszkaniowych. do czego przyczynia si szybki przyrost liczby kredytów oraz dochodów do dyspozycji. Wskaêniki aktywnoêci sugerujà, e wysoka dynamika wzrostu utrzyma si w pozosta ej cz Êci roku. Roczna inflacja HICP nadal by a wysoka i nieznacznie si zwi kszy a w ostatnich miesiàcach w wi kszoêci najszybciej rozwijajàcych si krajów, takich jak Bu garia i kraje ba tyckie. Przewiduje si, e presja inflacyjna nadal b dzie obecna w tych gospodarkach. Ramka 1 pokazuje trendy cenowe nieruchomoêci mieszkaniowych w krajach Europy Êrodkowej i wschodniej UE nie nale àcych do strefy euro. W Rosji wzrost realnego PKB zwi kszy si w pierwszym kwartale 27 r. do rocznego poziomu 7,9% i by nap dzany g ównie popytem krajowym. G ówne wskaêniki wzrostu gospodarczego pokazujà, e wzrost utrzymywa si w drugim kwartale. JednoczeÊnie inflacja w lipcu ros a do poziomu 8,7% w uj ciu rocznym (z 8,5% w czerwcu). W dniu 14 sierpnia Bank Rosji podniós stopy depozytowe dla wszystkich okresów sp aty o 25 punktów bazowych, aby przeciwdzia aç presji inflacyjnej. WSCHODZÑCE RYNKI AZJATYCKIE W krajach zaliczanych do kategorii wschodzàcych rynków azjatyckich nadal notuje si stabilny wzrost gospodarczy, szczególnie w najwi kszych gospodarkach tego regionu. Presja inflacyjna nadal ros a w Chinach, ale pozosta a na sta ym poziomie w pozosta ych du ych gospodarkach. Po znacznym zwi kszeniu si w pierwszej po owie 27 r. wzrost gospodarczy w Chinach nieznacznie si zmniejszy, co przejawi o si nieznacznym spadkiem produkcji przemys owej oraz inwestycji w lipcu. Nadwy ka handlowa powi kszy a si do 136,8 mld USD w ciàgu pierwszych siedmiu miesi cy 27 r., co stanowi wzrost o 81% w stosunku do analogicznego okresu w r. Poziom rezerw walutowych tak e si zwi ksza i na koniec czerwca 27 r. wyniós 1 332,6 mld USD. Inflacja CPI nadal wykazywa a tendencj zwy kowà osiàgajàc poziom 5,6% w lipcu i by a nap dzana g ównie szybko rosnàcymi cenami ywnoêci. Ludowy Bank Chin kontynuowa polityk zacieêniania podnoszàc wymogi dotyczàce rezerw obowiàzkowych dla banków o kolejne 5 punktów bazowych do 12% w lipcu. Referencyjne stopy procentowe od depozytów i kredytów zwi kszono w sierpniu odpowiednio o 27 punktów bazowych do 3,6% io18 punktów bazowych do 7,2%. Realny wzrost PKB w Korei Po udniowej wzrós o 5,% w uj ciu rok do roku w drugim kwartale 27 r. z 4,% w pierwszym kwartale. Inflacja mierzona wzrostem cen konsumpcyjnych w sierpniu spad a do poziomu 2,% w uj ciu rok do roku. AktywnoÊç gospodarcza w Indiach by- a wcià znaczna, a wzrost PKB wynosi 9,3% rok do roku w drugim kwartale 27 r. Inflacja mierzona wskaênikiem cen hurtowych (g ówna miara inflacji stosowana przez Indyjski Bank Rezerw) nadal lekko spada a (do poziomu 4,%) na poczàtku sierpnia. 15

17 Wykres 3 Wa niejsze zmiany wskaêników na rynkach surowców Wykres 4 Indeks z o ony OECD (Composite Leading Indicator) Ropa Brent (USD/bary ka; skala po lewej stronie) Surowce z wy àczeniem surowców energetycznych (USD; indeks: 2 = 1; skala po prawej stronie) (6-miesi czna stopa zmian) kw. 4 kw. 1 kw. 2 kw èród a: Bloomberg oraz Hamburski Instytut Gospodarki Mi dzynarodowej (HWWI). èród o: OECD. Uwaga: Najnowsze dane pochodzà z czerwca 27 r. Ogólnie, perspektywy wschodzàcych rynków azjatyckich pozostajà korzystne, na co ma wp yw sta y wzrost popytu wewn trznego, jak równie znaczny wzrost eksportu. AMERYKA ACI SKA AktywnoÊç gospodarcza w Ameryce aciƒskiej nadal utrzymuje si na wysokim poziomie, choç wyniki du ych gospodarek regionu w zakresie wzrostu i inflacji pozostajà rozbie ne. W Brazylii obserwuje si dalszy wzrost produkcji przemys owej: w drugim kwartale 27 r. wyniós Êrednio 5,8% w uj ciu rok do roku w porównaniu z 3,8% w pierwszym kwartale tego roku. Po okresie stabilnoêci w pierwszym kwartale 27 r., w drugim kwartale nastàpi wzrost inflacji, osiàgajàc w lipcu 3,7%. W Argentynie w ostatnich miesiàcach nastàpi o pewne spowolnienie aktywnoêci gospodarczej. Produkcja przemys owa ros a Êrednio w tempie 6,% rok do roku w drugim kwartale 27 r., w porównaniu do 6,7% rok do roku w pierwszym kwartale. W lipcu spad a do poziomu 2,3%. Inflacja CPI w drugim kwartale zmniejszy a si do 8,8% w uj ciu rok do roku. W Meksyku wzrost realnego PKB zwi kszy si do 2,8% w uj ciu rok do roku w drugim kwartale 27 r., z 2,6% w pierwszym kwartale. Inflacja CPI utrzymywa a si od poczàtku roku na doêç stabilnym poziomie (4,1% w lipcu) w uj ciu rok do roku. Ogólnie perspektywy dla ca ego regionu Ameryki aciƒskiej pozostajà korzystne. Oczekuje si, e motorem wzrostu du ych gospodarek regionu pozostanie popyt krajowy. 1.2 RYNKI SUROWCÓW Po wzroêcie w lipcu, na poczàtku sierpnia ceny ropy znacznie spad y i od tego czasu cechujà si pewnà zmiennoêcià. Cena bary ki ropy Brent wynosi a 5 wrzeênia 73,6 USD, co stanowi wzrost o oko o 5% w stosunku do najwy szych cen z koƒca lipca. NiepewnoÊç zwiàzana z potencjalnym 16

18 SYTUACJA GOSPODARCZA I MONETARNA Ârodowisko zewn trzne strefy euro wp ywem wahaƒ na Êwiatowych rynkach finansowych na gospodark Êwiatowà i zahamowaniem popytu na noêniki energii spowodowa a na poczàtku sierpnia znaczne spadki g ównych cen referencyjnych ropy. Spadki cen by y jednak ograniczone dzi ki mocnym podstawom rynku, poniewa Organizacja Krajów Eksportujàcych Rop Naftowà (OPEC) utrzymywa a dyscyplin produkcji przy znacznym popycie na rynkach Êwiatowych i kurczàcych si zapasach Stanów Zjednoczonych. Pierwsze w tym roku znaczàce zagro enie dla produkcji noêników energii, zwiàzane zwystàpieniem huraganów, w po àczeniu z otwieraniem pozycji spekulacyjnych na rynkach towarowych, w jeszcze wi kszym stopniu wp ywa o na zmiennoêç rynku. Mimo i perspektywy dla popytu sà nadal optymistyczne, ograniczony wzrost poda y ropy i potencja wydobywczy spowodujà, e ceny ropy naftowej b dà si utrzymywa y na wysokim poziomie i b dà podlegaç znacznym wahaniom wynikajàcym z nieoczekiwanych zmian równowagi poda y i popytu. Po okresie wysokiej zmiennoêci, w sierpniu ceny noêników z wy àczeniem noêników energii znacznie spad y, odzwierciedlajàc przede wszystkim spadek cen surowców przemys owych, w szczególnoêci metali nie elaznych. Równie ceny ywnoêci, po wzroêcie w ostatnich miesiàcach, w sierpniu spad y nieco w uj ciu miesiàc do miesiàca, pomimo wzrostu cen zbó (ostatnie zmiany cen ywnoêci zob. ramka 5). Zagregowany indeks cen surowców z wy àczeniem noêników energii (wyra ony w dolarach USA) by jednak w sierpniu wy szy Êrednio o oko o 12% ni rok wczeêniej. 1.3 PERSPEKTYWY DLA ÂRODOWISKA ZEWN TRZNEGO Korzystne perspektywy dla Êrodowiska zewn trznego dobrze wró à popytowi zagranicznemu na towary i us ugi ze strefy euro, który powinien pozostaç stabilny. SzeÊciomiesi czny indeks z o- ony OECD (Composite Leading Indicator) odnotowa w czerwcu dalszy wzrost. Wskaêniki te wykazujà jednoczeênie lepsze wyniki dla wi kszoêci gospodarek krajów rozwini tych. Najnowsze dane dla g ównych gospodarek paƒstw spoza OECD wskazujà na dalszy stabilny rozwój w Chinach i Indiach oraz na lepsze perspektywy dla Brazylii. Zwi kszy y si ostatnio zagro enia dla gospodarki Êwiatowej, g ównie w wyniku napi ç na amerykaƒskim rynku kredytów hipotecznych podwy szonego ryzyka, jak równie obawy przed rosnàcym wp ywem wydarzeƒ na rynku mieszkaniowym na pozosta e segmenty gospodarki. Zagro enia dotyczà równie dalszego wzrostu cen surowców, potencjalnych negatywnych zmian wynikajàcych z istniejàcych stanów nierównowagi w gospodarce Êwiatowej oraz rosnàcej presji protekcjonistycznej. 17

19 2 KIERUNKI ROZWOJU SYTUACJI MONETARNEJ I FINANSOWEJ 2.1 PIENIÑDZ I KREDYT MIF Podstawowy wskaźnik ekspansji monetarnej w strefie euro utrzymał swój wysoki poziom w drugim kwartale 27 r. Znalazło to odzwierciedlenie w utrzymującym się dynamicznym wzroście szerokiego agregatu monetarnego M3 który jeszcze przyśpieszył w lipcu oraz dwucyfrowej stopie wzrostu akcji kredytowej MIF dla sektora prywatnego. Trwające od grudnia r., stopniowe odchodzenie od akomodacyjnej polityki pieniężnej, która zakładała obniżania stóp procentowych wciąż wpływa na dynamikę pieniądza, w szczególności przyczynia się do stabilizacji rocznego tempa wzrostu akcji kredytowej na rzecz sektora prywatnego. Jednocześnie, wyższe krótkoterminowe stopy procentowe stymulowały wzrost krótkoterminowych płynnych depozytów przy stosunkowo płaskiej krzywej rentowności w strefie euro. Ostatnie tendencje na rynku finansowym również mogły wpłynąć na dane monetarne, ale pełen zakres ich skutków uwidoczni się dopiero w następnych miesiącach. Nawet jednak przy uwzględnieniu efektów krótko- do średnio- terminowych, dynamika pieniężna pozostaje wysoka i wskazuje na ryzyka zagrożeń inflacyjnych dla stabilności cen w średnio- do długoterminowej perspektywie. SZEROKI AGREGAT MONETARNY M3 W drugim kwartale 27 r., roczny wzrost agregatu M3 zwiększył się z 1,2% w pierwszym kwartale do 1,6%. Roczna stopa wzrost agregatu M3 zwiększyła dynamikę w ciągu drugiego kwartału i w lipcu jeszcze bardziej wzrosła, kształtując się na poziomie 11,7%. Ożywienie ekspansji monetarnej obserwowane w ostatnich miesiącach uwidacznia się także w krótkoterminowej dynamice, mierzonej np. przy pomocy sześciomiesięcznej stopy wzrostu M3 w ujęciu rocznym, która pozostała znacznie powyżej rocznej stopy wzrostu, osiągając 12,3% w lipcu 27 r. (zob. wykres 5). Najnowsze dane dotyczące sytuacji pieniężnej i kredytowej w dalszym ciągu potwierdzają ocenę, że trwające od grudnia r., stopniowe odchodzenie od akomodacyjnej polityki pieniężnej przekłada się na dynamikę pieniądza. Po stronie składników agregatu, wpływ podwyższenia kluczowych stóp procentowych uwidocznił się w postaci spadkowego trendu rocznego wzrostu wąskiego agregatu monetarnego M1. Po stronie czynników kreacji, wyższe stopy procentowe przyczyniły się do obserwowanej od połowy r. stabilizacji rocznej stopy wzrostu akcji kredytowej dla prywatnego sektora w strefie euro, która mimo to utrzymała się na poziomie wartości dwucyfrowych. Jednocześnie, wyższe krótkoterminowe stopy procentowe przyczyniły się do silnego wzrostu lokat krótkoterminowych i instrumentów zbywalnych. Ponieważ w ostatnich miesiącach krzywa rentowności w strefie euro przebiegała stosunkowo płasko, instrumenty pozostały względnie atrakcyjne w porównaniu z aktywami długoterminowymi nie wchodzącym w skład M3, gdyż oferują podobny poziom ren- Wykres 5 Wzrost M3 (zmiany roczne w procentach; skorygowane o efekty sezonowe i kalendarzowe) Źródło:. M3 (3-miesi czna scentrowana Êrednia ruchoma rocznego tempa wzrostu) M3 (roczne stopa wzrostu) M3 (6-miesi czn stopa wzrostu w skali roku) WartoÊç referencyjna (4,5%)

20 SYTUACJA GOSPODARCZA I MONETARNA Kierunki rozwoju sytuacji monetarnej i finansowej towności, a przy tym charakteryzuje je wyższy stopień płynności co pociąga za sobą mniejszą ekspozycję na ryzyko. Ożywiona ekspansja M3 w lipcu przy stopie wzrostu w wysokości 1,1% w ujęciu miesięcznym może po części stanowić odzwierciedlenie niedawnych zmian na rynku finansowym. Poprzednie okresy ukazują, że niepewność towarzysząca takim zmianom może wywierać stymulujący wpływ na agregaty monetarne, przykładowo, poprzez nadzwyczajne przesunięcia w strukturze portfela w kierunku bezpiecznych i płynnych aktywów pieniężnych gdy inwestorzy szukają zabezpieczenia. Może to prowadzić do zwiększonej zmienności krótkoterminowej w dynamice pieniężnej i skomplikować obliczenie optymalnego z punktu widzenia polityki wskaźnika ekspansji monetarnej. Korekt dokonywano już w przeszłości o estymowany wpływ przesunięć w strukturze portfela w kierunku pieniądza, którego nie sposób łatwo wyjaśnić opierając się na tradycyjnych determinantach popytu na pieniądz (takich jak ceny, wyniki finansowe i stopy procentowe), w celu uwzględnienia efektów rynkowej niepewności o charakterze geopolitycznym, gospodarczym i finansowym w zjawiskach pieniężnych, szczególnie w okresie pomiędzy 21 r. a 23 r. 1 Najnowsze wskazania niwelacji tych przesunięć w strukturze portfela sięgają drugiego półrocza r. Stąd więc, oficjalne szeregi M3 i szeregi M3 skorygowane o szacowany wpływ przesunięć w strukturze portfela kształtowały się w ostatnich miesiącach według podobnego wzorca rozwoju (zob. wykres 6). Niepewność na rynkach finansowych, mierzona przykładowo, implikowaną zmiennością na rynkach obligacji i rynkach akcji wzrosła od lipca lecz utrzymuje się na poziomie znacznie niższym niż w okresie pomiędzy 2 r. 1 Zob. artykuł Monetary analysis in real time w edycji Biuletynu Miesięcznego z października 24 r., nietłumaczonej na jęz. polski. Wykres 6 M3 i M3 skorygowany o szacowany wpływ zmian struktury portfela (zmiany roczne w procentach, skorygowane o efekty sezonowe i kalendarzowe) Wykres 7 Główne składniki M3 (zmiany roczne w procentach, skorygowane o efekty sezonowe i kalendarzowe) Oficjalny M3 M3 skorygowany o szacowany wp yw zmian struktury portfela 1) WartoÊç referencyjna (4,5%) M1 Inne depozyty krótkoterminowe Instrumenty zbywalne Źródło:. 1) Dane szacunkowe dotyczące skali zmian struktury portfela w stronę agregatu M3 oparte są na ogólnym podejściu omawianym w części 4 artykułu Monetary analysis in real time w Biuletynie Miesięcznym z października 24 r. Źródło:. 19

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia dziewięćdziesiąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2016 r.) oraz prognozy na lata 2016 2017 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

PROJEKCJE MAKROEKONOMICZNE EKSPERTÓW EUROSYSTEMU DLA OBSZARU EURO

PROJEKCJE MAKROEKONOMICZNE EKSPERTÓW EUROSYSTEMU DLA OBSZARU EURO PROJEKCJE MAKROEKONOMICZNE EKSPERTÓW EUROSYSTEMU DLA OBSZARU EURO Eksperci Eurosystemu opracowali projekcje rozwoju sytuacji makroekonomicznej w obszarze euro na podstawie informacji dostępnych na dzień

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer 9 / 1 Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+ ) 9 9 fax (+ ) 9 1 77 e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl Ministerstwo Finansów Ul.

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Załącznik Nr 2 do uchwały Nr V/33/11 Rady Gminy Wilczyn z dnia 21 lutego 2011 r. w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej

Bardziej szczegółowo

Eugeniusz Gostomski. Ryzyko stopy procentowej

Eugeniusz Gostomski. Ryzyko stopy procentowej Eugeniusz Gostomski Ryzyko stopy procentowej 1 Stopa procentowa Stopa procentowa jest ceną pieniądza i wyznacznikiem wartości pieniądza w czasie. Wpływa ona z jednej strony na koszt pozyskiwania przez

Bardziej szczegółowo

Polityka pienięŝna NBP kamienie milowe

Polityka pienięŝna NBP kamienie milowe Polityka pienięŝna NBP kamienie milowe Kamień 1: stłumienie hiperinflacji Warunki początkowe: hiperinflacja ponad 250% średniorocznie w 1989 r. niedobory na rynku załamanie produkcji niskie zaufanie do

Bardziej szczegółowo

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r.

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Członkowie Rady Polityki Pieniężnej dyskutowali na temat polityki pieniężnej w kontekście bieżącej i oczekiwanej sytuacji

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 19 września 2014 r. Informacja sygnalna Wyniki finansowe banków w I półroczu 2014 r. 1 W końcu czerwca 2014 r. działalność

Bardziej szczegółowo

Sytuacja na rynku kredytowym

Sytuacja na rynku kredytowym Sytuacja na rynku kredytowym wyniki ankiety do przewodniczących komitetów kredytowych II kwartał 2013 Warszawa, kwiecień 2013 r. Podsumowanie wyników ankiety Kredyty dla przedsiębiorstw Polityka kredytowa:

Bardziej szczegółowo

Biuletyn Ekonomiczny Przegląd sytuacji finansowo-gospodarczej

Biuletyn Ekonomiczny Przegląd sytuacji finansowo-gospodarczej Biuletyn konomiczny Przegląd sytuacji finansowo-gospodarczej 30 Nr 6 / 2015 6 3,5 6 80 100% 53% 6 7,5 Od 2015 roku Biuletyn konomiczny zastąpił Biuletyn Miesięczny uropejskiego Banku Centralnego. Biuletyn

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer 5 / 015 Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+8 ) 9 3 00 9 3 0 fax (+8 ) 9 1 77 e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 18 czerwca 2014 r. Informacja sygnalna Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1 W końcu marca 2014 r. działalność

Bardziej szczegółowo

Zdrowie: wybierasz się na wakacje? Weź swoją europejską kartę ubezpieczenia zdrowotnego (EKUZ)!

Zdrowie: wybierasz się na wakacje? Weź swoją europejską kartę ubezpieczenia zdrowotnego (EKUZ)! MEMO/11/406 Bruksela, dnia 16 czerwca 2011 r. Zdrowie: wybierasz się na wakacje? Weź swoją europejską kartę ubezpieczenia zdrowotnego (EKUZ)! Na wakacjach bądź przygotowany na wszystko! Planujesz podróż

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty siódmy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Inflacja zjada wartość pieniądza.

Inflacja zjada wartość pieniądza. Inflacja, deflacja Inflacja oznacza wzrost cen. Inflacja jest wysoka, gdy ceny kupowanych dóbr i towarów rosną szybko; gdy ceny rosną powoli, wówczas inflacja jest niska. Inflacja jest to trwały wzrost

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rozwoju rynku consumer finance w Polsce w warunkach zawirowań na rynkach finansowych. Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową

Perspektywy rozwoju rynku consumer finance w Polsce w warunkach zawirowań na rynkach finansowych. Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową Perspektywy rozwoju rynku consumer finance w Polsce w warunkach zawirowań na rynkach finansowych dr Błażej Lepczyński Marta Penczar dr Błażej Lepczyński, Marta Penczar Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową

Bardziej szczegółowo

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r.

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r. Opracowanie: Wydział Analiz Sektora Bankowego Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 201 r. W dniu 22 marca

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W KRAJACH OECD W 2011 R.

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W KRAJACH OECD W 2011 R. SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W KRAJACH OECD W 2011 R. 1 Kraje OECD: należące do Unii Europejskiej: Austria (AT), Belgia (BE), Dania (DK), Estonia (EE), Finlandia (FI), Francja (FR), Grecja (EL), Hiszpania

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Notatka informacyjna Warszawa 5.10.2015 r.

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Notatka informacyjna Warszawa 5.10.2015 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Notatka informacyjna Warszawa 5.10.2015 r. Informacja o rozmiarach i kierunkach czasowej emigracji z Polski w latach 2004 2014 Wprowadzenie Prezentowane dane dotyczą szacunkowej

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty szósty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty drugi kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2013 R. * Komisji Europejskiej z dn. 10.01.2014 r.

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2013 R. * Komisji Europejskiej z dn. 10.01.2014 r. SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2013 R. * Komisji Europejskiej z dn. 10.01.2014 r. 2 T. 01. LUDNOŚĆ (stan w dniu 1 stycznia) Wykres 01. STRUKTURA LUDNOŚCI UNII EUROPEJSKIEJ W 2013

Bardziej szczegółowo

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl System finansowy w Polsce dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl Segmenty sektora finansowego (w % PKB) 2 27 212 Wielkość systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

Wykorzystaj szans na wi kszy zysk Inwestuj w metale szlachetne. Inwestycyjne ubezpieczenie na ycie subskrypcja Z OTO i PLATYNA

Wykorzystaj szans na wi kszy zysk Inwestuj w metale szlachetne. Inwestycyjne ubezpieczenie na ycie subskrypcja Z OTO i PLATYNA Wykorzystaj szans na wi kszy zysk Inwestuj w metale szlachetne Inwestycyjne ubezpieczenie na ycie subskrypcja Z OTO i PLATYNA Inwestycyjne ubezpieczenie na ycie to: mo liwoêç udzia u w zyskach z inwestycji

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CBOS SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Zagregowany popyt i wielkość produktu

Zagregowany popyt i wielkość produktu Zagregowany popyt i wielkość produktu Realny PKB Burda & Wyplosz MACROECONOMICS 4/e Fluktuacje cykliczne Rys.4.01 (+) odchylenie Trend długookresowy Faktyczny PKB (-) odchylenie 0 Czas Oxford University

Bardziej szczegółowo

Potencjał wzrostu rynku obligacji w Polsce

Potencjał wzrostu rynku obligacji w Polsce MAJ 213 Islandia Irlandia Holandia Dania Hiszpania Luksemburg Portugalia USA Wielka Brytania Szwecja Francja Belgia Grecja Włochy Szwajcaria Niemcy Norwegia Finlandia Cypr Japonia Republika Czeska Słowenia

Bardziej szczegółowo

Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment

Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment Warszawa maj 2012 r. W co lokować nadwyżki? Aktualne typy inwestycyjne. maj 2012 2 Zarządzanie płynnością PLN Stały

Bardziej szczegółowo

3. Gdyby w gospodarce kraju X funkcja inwestycji (4) miała postać I = f (R)

3. Gdyby w gospodarce kraju X funkcja inwestycji (4) miała postać I = f (R) 1. W ostatnich latach w Polsce dochody podatkowe (bez cła) stanowiły A. Około 60% dochodów budżetu B. Około 30% dochodów budżetu C. Około 90% dochodów budżetu D. Około 99% dochodów budżetu E. Żadne z powyższych

Bardziej szczegółowo

DANE MAKROEKONOMICZNE (TraderTeam.pl: Rafa Jaworski, Marek Matuszek) Lekcja V

DANE MAKROEKONOMICZNE (TraderTeam.pl: Rafa Jaworski, Marek Matuszek) Lekcja V DANE MAKROEKONOMICZNE (TraderTeam.pl: Rafa Jaworski, Marek Matuszek) Lekcja V Inflacja (CPI, PPI) Wszelkie prawa zastrze one. Kopiowanie i rozpowszechnianie ca ci lub fragmentu niniejszej publikacji w

Bardziej szczegółowo

RAPORT ROCZNY GO TOWARZYSTWO FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH SA. Spis Treści ZA OKRES OD 1 STYCZNIA 2015 R. DO 31 GRUDNIA 2015 R.

RAPORT ROCZNY GO TOWARZYSTWO FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH SA. Spis Treści ZA OKRES OD 1 STYCZNIA 2015 R. DO 31 GRUDNIA 2015 R. RAPORT ROCZNY GO TOWARZYSTWO FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH SA ZA OKRES OD 1 STYCZNIA 2015 R. DO 31 GRUDNIA 2015 R. Spis Treści I. List Prezesa Zarządu GO Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych Spółka Akcyjna II.

Bardziej szczegółowo

SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH

SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH SCOREBOARD WSKAŹNIKI PROCEDURY NIERÓWNOWAG MAKROEKONOMICZNYCH Scoreboard to zestaw praktycznych, prostych i wymiernych wskaźników, istotnych z punktu widzenia sytuacji makroekonomicznej krajów Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej Witold Grostal, Dyrektor Biura Strategii Polityki Pieniężnej w NBP Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej VII Konferencja dla Budownictwa / 14 kwietnia 2015 r. 2005Q1 2006Q1

Bardziej szczegółowo

Biuletyn Informacyjny nr 3/2010 2010-12-08 15:37:23

Biuletyn Informacyjny nr 3/2010 2010-12-08 15:37:23 Biuletyn Informacyjny nr 3/2010 2010-12-08 15:37:23 2 Najważniejsze informacje o węgierskiej gospodarce w skrócie (za okres pażdziernika 2010) Budapeszt, 9 listopada 2010 r. 1. Rada Monetarna zdecydowała

Bardziej szczegółowo

Twoja droga do zysku! Typy inwestycyjne Union Investment TFI

Twoja droga do zysku! Typy inwestycyjne Union Investment TFI Twoja droga do zysku! Typy inwestycyjne Union Investment TFI Co ma najwyższy potencjał zysku w średnim terminie? Typy inwestycyjne na 12 miesięcy Subfundusz UniStrategie Dynamiczny UniKorona Pieniężny

Bardziej szczegółowo

Zadania powtórzeniowe I. Ile wynosi eksport netto w gospodarce, w której oszczędności równają się inwestycjom, a deficyt budżetowy wynosi 300?

Zadania powtórzeniowe I. Ile wynosi eksport netto w gospodarce, w której oszczędności równają się inwestycjom, a deficyt budżetowy wynosi 300? Zadania powtórzeniowe I Adam Narkiewicz Makroekonomia I Zadanie 1 (5 punktów) Ile wynosi eksport netto w gospodarce, w której oszczędności równają się inwestycjom, a deficyt budżetowy wynosi 300? Przypominamy

Bardziej szczegółowo

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Mirosław Gronicki Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Warszawa 31 maja 2011 r. Spis treści 1. Geneza światowego kryzysu finansowego. 2. Światowy kryzys finansowy skutki. 3. Polska

Bardziej szczegółowo

Zadania ćwiczeniowe do przedmiotu Makroekonomia I

Zadania ćwiczeniowe do przedmiotu Makroekonomia I Dr. Michał Gradzewicz Zadania ćwiczeniowe do przedmiotu Makroekonomia I Ćwiczenia 3 i 4 Wzrost gospodarczy w długim okresie. Oszczędności, inwestycje i wybrane zagadnienia finansów. Wzrost gospodarczy

Bardziej szczegółowo

Kreacja pieniądza: mity i rzeczywistość Czy banki centralne kreują pieniądze? Czy QE to masowe drukowanie pieniędzy?

Kreacja pieniądza: mity i rzeczywistość Czy banki centralne kreują pieniądze? Czy QE to masowe drukowanie pieniędzy? Andrzej Sławiński Kreacja pieniądza: mity i rzeczywistość Czy banki centralne kreują pieniądze? Czy QE to masowe drukowanie pieniędzy? 1. Czy banki centralne emitują pieniądze? Warszawa.gazeta.pl Bilans

Bardziej szczegółowo

w sprawie ponadgranicznego delegowania pracowników w ramach świadczenia usług

w sprawie ponadgranicznego delegowania pracowników w ramach świadczenia usług FORMULARZA DO (FAKULTATYWNEGO) WYKORZYSTANIA PRZEZ ADMINISTRACJĘ ZAPYTUJĄCĄ I. WNIOSEK O UDZIELENIE INFORMACJI w sprawie ponadgranicznego delegowania pracowników w ramach zgodnie z art. 4 dyrektywy 96/71/EWG

Bardziej szczegółowo

PLANY FINANSOWE KRAJOWYCH BANKO W KOMERCYJNYCH NA 2015 R.

PLANY FINANSOWE KRAJOWYCH BANKO W KOMERCYJNYCH NA 2015 R. Opracowanie: Wydział Analiz Sektora Bankowego (DBK 1) Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, W dniu 9 kwietnia r.

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rozwoju rynku consumer finance w Polsce w warunkach zawirowań na rynkach finansowych

Perspektywy rozwoju rynku consumer finance w Polsce w warunkach zawirowań na rynkach finansowych Perspektywy rozwoju rynku consumer finance w Polsce w warunkach zawirowań na rynkach finansowych dr BłaŜej Lepczyński, Uniwersytet Gdański, Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową Marta Penczar Instytut

Bardziej szczegółowo

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Polskie banki osiągnęły w I półroczu łączny zysk netto na poziomie 8,04 mld zł, po wzroście

Bardziej szczegółowo

Monitor konwergencji nominalnej

Monitor konwergencji nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Finansowej, Analiz i Statystyki Numer 5 / 1 Monitor konwergencji nominalnej Kontakt: tel. (+8 ) 69 36 69 36 fax (+8 ) 69 1 77 e-mail: dziennikarze @mofnet.gov.pl

Bardziej szczegółowo

POLISH INFORMATION AND FOREIGN INVESTMENT AGENCY. Wpływ polityki podatkowej na atrakcyjność inwestycyjną Polski

POLISH INFORMATION AND FOREIGN INVESTMENT AGENCY. Wpływ polityki podatkowej na atrakcyjność inwestycyjną Polski POLISH INFORMATION AND FOREIGN INVESTMENT AGENCY Wpływ polityki podatkowej na atrakcyjność inwestycyjną Polski Dr Paweł Wojciechowski, Prezes Zarządu PAIiIZ Warszawa, 2 marca 2009 I. Podatki a BIZ II.

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKI BANK CENTRALNY BIULETYN MIESIĘCZNY 0612010

EUROPEJSKI BANK CENTRALNY BIULETYN MIESIĘCZNY 0612010 PL EUROPEJSKI BANK CENTRALNY BIULETYN MIESIĘCZNY 6121 1121 2121 3121 4121 5121 6121 7121 8121 9121 1121 11121 12121 B I U L E T Y N M I E S I Ę C Z N Y c z e rw i e c W 21 roku wszystkie publikacje b d

Bardziej szczegółowo

Podatki bezpośrednie cz. I

Podatki bezpośrednie cz. I ANNA STĘPNIAK jest prawnikiem specjalizującym się w europejskim prawie podatkowym, doktorantką SGH System podatkowy po przystąpieniu do UE. Podatki bezpośrednie cz. I Zharmonizowanie opodatkowania spółek

Bardziej szczegółowo

Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR

Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR Gdańsk, marzec 2013 Scenariusz rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej PM Monitor konwergencji nominalnej w UE styczeń Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer / Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+ ) fax (+ ) e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl

Bardziej szczegółowo

NIERÓWNOWAGI MAKROEKONOMICZNE

NIERÓWNOWAGI MAKROEKONOMICZNE NIERÓWNOWAGI MAKROEKONOMICZNE W KRAJACH UNII EUROPEJSKIEJ OCENA W ŚWIETLE MECHANIZMU OSTRZEGAWCZEGO ALERT MECHANISM REPORT dr Kamil Kotliński Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Wydział Nauk Ekonomicznych

Bardziej szczegółowo

Finansowanie budownictwa mieszkaniowego w Polsce. Warszawa, lipiec 2013 Departament

Finansowanie budownictwa mieszkaniowego w Polsce. Warszawa, lipiec 2013 Departament Finansowanie budownictwa mieszkaniowego w Polsce Warszawa, lipiec 2013 Departament Slajd 2 mieszkaniowych w Polsce charakterystyka portfela mieszkaniowych Ryzyko z portfelem Finansowanie akcji kredytowej

Bardziej szczegółowo

SYSTEM FINANSOWANIA NIERUCHOMOŚCI MIESZKANIOWYCH W POLSCE

SYSTEM FINANSOWANIA NIERUCHOMOŚCI MIESZKANIOWYCH W POLSCE SYSTEM FINANSOWANIA NIERUCHOMOŚCI MIESZKANIOWYCH W POLSCE Wstęp Rozdział 1 przedstawia istotę mieszkania jako dobra ekonomicznego oraz jego rolę i funkcje na obecnym etapie rozwoju społecznego i ekonomicznego.

Bardziej szczegółowo

Warszawska Giełda Towarowa S.A.

Warszawska Giełda Towarowa S.A. KONTRAKT FUTURES Poprzez kontrakt futures rozumiemy umowę zawartą pomiędzy dwoma stronami transakcji. Jedna z nich zobowiązuje się do kupna, a przeciwna do sprzedaży, w ściśle określonym terminie w przyszłości

Bardziej szczegółowo

USŁUGA ZARZÑDZANIA. BZ WBK Asset Management SA. Indywidualnym Portfelem Instrumentów Finansowych. oferowana przez

USŁUGA ZARZÑDZANIA. BZ WBK Asset Management SA. Indywidualnym Portfelem Instrumentów Finansowych. oferowana przez USŁUGA ZARZÑDZANIA Indywidualnym Portfelem Instrumentów Finansowych oferowana przez BZ WBK Asset Management SA Poznaƒ 2011 Na czym polega usługa Zarzàdzania Portfelem Usługa Zarzàdzania Portfelem (Asset

Bardziej szczegółowo

Informacja dotycząca adekwatności kapitałowej HSBC Bank Polska S.A. na 31 grudnia 2010 r.

Informacja dotycząca adekwatności kapitałowej HSBC Bank Polska S.A. na 31 grudnia 2010 r. Informacja dotycząca adekwatności kapitałowej HSBC Bank Polska S.A. na 31 grudnia 2010 r. Spis treści: 1. Wstęp... 3 2. Fundusze własne... 4 2.1 Informacje podstawowe... 4 2.2 Struktura funduszy własnych....5

Bardziej szczegółowo

Rynek bankowy Czech odporny na kryzys strefy euro

Rynek bankowy Czech odporny na kryzys strefy euro https://www.obserwatorfinansowy.pl/tematyka/bankowosc/rynek-bankowy-czech-okazuje-sie-na-kry z Wszystko wskazuje na to, że rynek bankowy Czech okazuje się odporny na kryzys strefy euro. Z analizy struktury

Bardziej szczegółowo

Kontrakty terminowe na WIBOR

Kontrakty terminowe na WIBOR Kontrakty terminowe na WIBOR W Polsce podstawowym wskaźnikiem odzwierciedlającym koszt pieniądza na rynku międzybankowym jest WIBOR (ang. Warsaw Interbank Offered Rate). Jest to średnia stopa procentowa

Bardziej szczegółowo

newss.pl Expander: Bilans kredytów we frankach

newss.pl Expander: Bilans kredytów we frankach Listopadowi kredytobiorcy mogą już cieszyć się spadkiem raty, najwięcej tracą osoby, które zadłużyły się w sierpniu 2008 r. Rata kredytu we frankach na kwotę 300 tys. zł zaciągniętego w sierpniu 2008 r.

Bardziej szczegółowo

Monitor konwergencji nominalnej

Monitor konwergencji nominalnej PF Monitor konwergencji nominalnej w UE 7 marzec Ministerstwo Finansów Departament Polityki Finansowej, Analiz i Statystyki Numer / Monitor konwergencji nominalnej Kontakt: tel. (+ ) 9 9 fax (+ ) 9 77

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz

Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz Synteza* Na koniec III kw. 2010 r. PKO Bank Polski na tle wyników konkurencji**

Bardziej szczegółowo

Mieczys aw Nasi owski. Podstawy mikro- i makroekonomii wydanie zmienione i uzupe nione

Mieczys aw Nasi owski. Podstawy mikro- i makroekonomii wydanie zmienione i uzupe nione Mieczys aw Nasi owski System rynkowy Podstawy mikro- i makroekonomii wydanie zmienione i uzupe nione System rynkowy Podstawy mikro- i makroekonomii Mieczys aw Nasi owski System rynkowy Podstawy mikro-

Bardziej szczegółowo

Raport o stabilności systemu finansowego Grudzień 2012 r. Departament Systemu Finansowego 1

Raport o stabilności systemu finansowego Grudzień 2012 r. Departament Systemu Finansowego 1 Raport o stabilności systemu finansowego Grudzień 2012 r. Departament Systemu Finansowego 1 Raport o stabilności finansowej Raport jest elementem polityki informacyjnej NBP przyczyniającym się do realizacji

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia siedemdziesiąty dziewiąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2013 r.) oraz prognozy na lata 2013 2014

Bardziej szczegółowo

JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO. mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki

JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO. mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki Plan wystąpienia 1. Ogólne założenia polityki pieniężnej EBC 2. Dywergencja

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości, przyjętych do Projektu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Golina na lata 2012-2015

Objaśnienia wartości, przyjętych do Projektu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Golina na lata 2012-2015 Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr XIX/75/2011 Rady Miejskiej w Golinie z dnia 29 grudnia 2011 r. Objaśnienia wartości, przyjętych do Projektu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Golina na lata 2012-2015

Bardziej szczegółowo

Klub Laureatów Dolnośląskiego Certyfikatu Gospodarczego 25 kwietnia 2016 roku

Klub Laureatów Dolnośląskiego Certyfikatu Gospodarczego 25 kwietnia 2016 roku 25 kwietnia 2016 roku Bieżąca sytuacja gospodarcza Grzegorz Warzocha - AVANTA Auditors & Advisors www.avanta-audit.pl Międzynarodowa sytuacja gospodarcza 4,0% 3,5% 3,0% 2,5% Globalne tendencje gospodarcze

Bardziej szczegółowo

ANKIETA do Przewodniczących Komitetów Kredytowych na temat sytuacji na rynku kredytowym

ANKIETA do Przewodniczących Komitetów Kredytowych na temat sytuacji na rynku kredytowym ANKIETA do Przewodniczących Komitetów Kredytowych na temat sytuacji na rynku kredytowym Część 1 - Przedsiębiorstwa Pytania 1-7 dotyczą polityki kredytowej Banku w zakresie kredytów dla przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Łączność szerokopasmowa: zmniejszają się różnice między europejskimi krajami o najlepszych i najgorszych wynikach

Łączność szerokopasmowa: zmniejszają się różnice między europejskimi krajami o najlepszych i najgorszych wynikach IP/08/1831 Bruksela, dnia 28 listopada 2008 r. Łączność szerokopasmowa: zmniejszają się różnice między europejskimi krajami o najlepszych i najgorszych wynikach Jak wynika ze sprawozdania opublikowanego

Bardziej szczegółowo

1. Najnowsze dane dotyczące zapotrzebowania energetycznego w okresie wzrostu

1. Najnowsze dane dotyczące zapotrzebowania energetycznego w okresie wzrostu 1. Najnowsze dane dotyczące zapotrzebowania energetycznego w okresie wzrostu Im wi kszy pies doros y, tym proporcjonalnie mniejsza waga urodzeniowa szczeni cia. Waga nowonarodzonego szczeni cia rasy Yorkshire

Bardziej szczegółowo

Monitor konwergencji nominalnej

Monitor konwergencji nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Finansowej, Analiz i Statystyki Numer 7 / 2014 Monitor konwergencji nominalnej Kontakt: tel. (+48 22) 694 36 00 694 36 04 fax (+48 22) 694 41 77 e-mail: dziennikarze

Bardziej szczegółowo

Od czego zależy kurs złotego?

Od czego zależy kurs złotego? Od czego zależy kurs złotego? Autor: Bartosz Boniecki, Główny Ekonomista Alchemii Inwestowania 22.03.2011. Polskie spółki eksportujące produkty za granicę i importujące dobra zza granicy. Firmy prowadzące

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Nowa Ruda

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Nowa Ruda Załącznik Nr 3 do Uchwały nr 106/XIII/15 Rady Gminy Nowa Ruda z dnia 29 grudnia 2015 roku Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Nowa Ruda Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Przedsiębiorstw. Grupy przedsiębiorstw w Polsce w 2008 r.

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Przedsiębiorstw. Grupy przedsiębiorstw w Polsce w 2008 r. Materiał na konferencję prasową w dniu 28 stycznia 2010 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Przedsiębiorstw w Polsce w 2008 r. Wprowadzenie * Badanie grup przedsiębiorstw prowadzących działalność

Bardziej szczegółowo

Analiza tygodniowa - ujęcie fundamentalne

Analiza tygodniowa - ujęcie fundamentalne Analiza tygodniowa - ujęcie fundamentalne 12 marca 2012 Aktualne wskaźniki makro: KRAJ Stopy CPI Bezrobocie PKB % r/r r/r r/r USA 0,25 3,90 9,00 2,50 Euroland 1,25 0,80 10,20 1,60 Wielka Brytania 0,50

Bardziej szczegółowo

Fed musi zwiększać dług

Fed musi zwiększać dług Fed musi zwiększać dług Autor: Chris Martenson Źródło: mises.org Tłumaczenie: Paweł Misztal Fed robi, co tylko może w celu doprowadzenia do wzrostu kredytu (to znaczy długu), abyśmy mogli powrócić do tego,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny...

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny... Opis funduszy Spis treści Opis funduszy OF/ULS2/1/2015 Rozdział 1. Rozdział 2. Rozdział 3. Rozdział 4. Rozdział 5. Rozdział 6. Rozdział 7. Rozdział 8. Rozdział 9. Rozdział 10. Postanowienia ogólne...3

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R.

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R. 1 SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R. T. 01. LUDNOŚĆ (stan w dniu 1 stycznia) GĘSTOŚĆ ZALUDNIENIA w tys. UE (27) 495 292 497 683 499 703 501 103 Strefa euro (17) 326 561 328 484

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania rozwoju miasta

Uwarunkowania rozwoju miasta AKTUALIZACJA PROJEKTU ZAŁOŻEŃ DO PLANU ZAOPATRZENIA W CIEPŁO, ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ I PALIWA GAZOWE DLA MIASTA KATOWICE Część 06 Uwarunkowania rozwoju miasta W 880.06 2/9 SPIS TREŚCI 6.1 Główne czynniki

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE. o zmianach statutu Allianz Fundusz Inwestycyjny Otwarty

OGŁOSZENIE. o zmianach statutu Allianz Fundusz Inwestycyjny Otwarty OGŁOSZENIE z dnia 13 listopada 2015 roku o zmianach statutu Allianz Fundusz Inwestycyjny Otwarty Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych Allianz Polska S.A. z siedzibą w Warszawie niniejszym informuje o dokonaniu

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. POSTANOWIENIA OGÓLNE 3 ROZDZIAŁ 2. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL DŁUŻNY 3 ROZDZIAŁ 3. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL

Bardziej szczegółowo

Zasady wyboru promotorów, tematów prac i ustalania oceny końcowej ze studiów:

Zasady wyboru promotorów, tematów prac i ustalania oceny końcowej ze studiów: STUDIA PODYPLOMOWE MECHANIZMY FUNKCJONOWANIA STREFY EURO Projekt realizowany z Narodowym Bankiem Polskim w ramach programu edukacji ekonomicznej VII edycja Rok akademicki 2015/2016 Zasady wyboru promotorów,

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty czwarty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Ryzyko w transakcjach eksportowych

Ryzyko w transakcjach eksportowych Ryzyko w transakcjach eksportowych Henryk Czubek, Dyrektor Biura Terenowego w Krakowie Kim jesteśmy? KUKE jest spółką akcyjną z przeważającym udziałem Skarbu Państwa Ministerstwo Finansów 87,85% Bank Gospodarstwa

Bardziej szczegółowo

Kiedy skończy się kryzys?

Kiedy skończy się kryzys? www.pwc.com Kiedy skończy się kryzys? Ryszard Petru Partner PwC Przewodniczący Rady Towarzystwa Ekonomistów Polskich Plan 1 Sytuacja 2 w 3 Wnioski w gospodarce światowej Wpływ na sytuację rynków finansowych

Bardziej szczegółowo

Zmiany jakości opodatkowania w UE po 2008 roku Bazyli Samojlik samojlik@onet.eu samojlik@kozminski.edu.pl

Zmiany jakości opodatkowania w UE po 2008 roku Bazyli Samojlik samojlik@onet.eu samojlik@kozminski.edu.pl Zmiany jakości opodatkowania w UE po 2008 roku Bazyli Samojlik samojlik@onet.eu samojlik@kozminski.edu.pl b.samojlik 1 Etapy kryzysu I. Kryzys na rynkach finansowych, bankowych i poza bankowych II. III.

Bardziej szczegółowo

Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym. Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski

Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym. Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski Aktywa instytucji finansowych w Polsce w latach 2000-2008 (w mld zł) 2000 2001 2002 2003

Bardziej szczegółowo

Polityka kredytowa w Polsce i UE

Polityka kredytowa w Polsce i UE Polityka kredytowa Raport Polityka Kredytowa powstał w oparciu o dane zgromadzone przez Urząd Nadzoru Bankowego (EBA) oraz (ECB) Europejski Bank Centralny. Jest to pierwszy w Polsce tego typu raport odnoszący

Bardziej szczegółowo

Analiza determinant bilansów obrotów bieżących państw członkowskich Unii

Analiza determinant bilansów obrotów bieżących państw członkowskich Unii Analiza determinant bilansów obrotów bieżących państw członkowskich Unii Europejskiej w latach 1995-2011 Katarzyna Śledziewska WNE UW k.sledziewska@uw.edu.pl Plan wystąpienia Cel badania Determinanty CA

Bardziej szczegółowo

Rozwój systemu finansowego w Polsce

Rozwój systemu finansowego w Polsce Departament Systemu Finansowego Rozwój systemu finansowego w Polsce Warszawa 213 Struktura systemu finansowego (1) 2 Struktura aktywów systemu finansowego w Polsce w latach 25-VI 213 1 % 8 6 4 2 25 26

Bardziej szczegółowo

Projekcja inflacji i wzrostu gospodarczego Narodowego Banku Polskiego na podstawie modelu NECMOD

Projekcja inflacji i wzrostu gospodarczego Narodowego Banku Polskiego na podstawie modelu NECMOD Instytut Ekonomiczny Projekcja inflacji i wzrostu gospodarczego Narodowego Banku Polskiego na podstawie modelu NECMOD Warszawa / marca Projekcja inflacji i wzrostu gospodarczego Narodowego Banku Polskiego

Bardziej szczegółowo

Regulamin programu "Kredyt Hipoteczny Banku BPH. Obowiązuje od dnia: 26.11.2014 r.

Regulamin programu Kredyt Hipoteczny Banku BPH. Obowiązuje od dnia: 26.11.2014 r. Regulamin programu "Kredyt Hipoteczny Banku BPH Obowiązuje od dnia: 26.11.2014 r. 1 Rozdział I Postanowienia ogólne 1 Zakres Przedmiotowy Niniejszy Regulamin określa zasady ustalania warunków cenowych

Bardziej szczegółowo

Komentarz tygodniowy 16-23.10.2015

Komentarz tygodniowy 16-23.10.2015 Komentarz tygodniowy 16-23.10.2015 DANE MAKROEKONOMICZNE Z Z POLSKI Stopa bezrobocia - GUS Wskaźnik IX 2014 VIII 2015 IX 2015 Stopa bezrobocia 11,5 % 9,9 % 9,7 % Według danych GUS, stopa bezrobocia rejestrowanego

Bardziej szczegółowo