Dialog z mieszkańcami kluczem do sukcesu władz gminy

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Dialog z mieszkańcami kluczem do sukcesu władz gminy"

Transkrypt

1 Numer specjalny 6 Styczeń 2014 Decydujmy razem Katarzyna Dzieniszewska-Naroska Dialog z mieszkańcami kluczem do sukcesu władz gminy Niniejsze opracowanie powstało w ramach projektu Decydujmy razem oraz serii wydawniczej Instytutu Spraw Publicznych Analizy i Opinie kilkustronicowych analiz dotyczących ważnych tematów dla Polski i Europy. Natężenie komunikacji między władzą a mieszkańcami zależy zarówno od zasobów komunikacji społecznej w gminach, jak i od postaw obu stron tego procesu. Zasoby komunikacyjne, chociaż nie są imponujące, to jednak niosą ze sobą pewien potencjał, którego niestety gminy nie potrafią wykorzystać. Zebranie wiejskie, jeżeli zostanie wyraźnie sformułowany i zakomunikowany mieszkańcom jego konsultacyjny cel, może przy pewnej formalizacji jego przebiegu i efektów służyć jako narzędzie konsultowania decyzji, a nawet projektowania pewnych rozwiązań. Urzędnicy miejscy mają problem z wykorzystaniem dobrze rozwiniętej infrastruktury komunikacji społecznej. Niestety, jako główną przyczynę tego stanu trzeba wskazać słabość działów public relations w urzędach dużych miast. Wzajemna komunikacja napotyka często na trudne do przezwyciężenia bariery, takie jak: konflikty personalne, zadawnione urazy, zawiedzione nadzieje. Właśnie dlatego, że dialog między władzą a mieszkańcami jest trudny, konieczne wydaje się wspieranie go przez profesjonalnych animatorów. Obowiązek przekazywania informacji mieszkańcom, wyjaśniania motywów podejmowanych decyzji bez narzucania formy takiego informowania, nie zaszkodziłby wolnemu mandatowi. W przypadku samorządowych stron w BIP konieczne wydaje się wprowadzenie większej kontroli nad realizacją ustawy o dostępie do informacji publicznej. Nie jest to postulat o karanie gmin nierealizujących ustawy, ale raczej postulat lepszej kontroli i stosowania narzędzi dyscyplinujących gminy. Urzędnicy są na pierwszej linii frontu w kontaktach urząd mieszkańcy, dlatego konieczne jest wprowadzenie na kierunku administracja dodatkowych treści kształcenia z zakresu psychologii społecznej, komunikacji, partycypacji.

2 Brak dialogu między władzą a mieszkańcami Jednym z poważnych problemów demokracji lokalnej w Polsce jest zła komunikacja władzy z mieszkańcami, skutkująca małą wiedzą i brakiem poczucia tożsamości mieszkańców z działaniami władzy lokalnej. Zagadnienie to najbardziej dobitnie uwidacznia się przy wszelkich protestach społecznych, odnoszących się do nieznajdujących akceptacji u mieszkańców decyzji władz czy w sytuacjach ekstremalnych sprzeciwów. Dobrym przykładem obrazującym to zagadnienie są samorządowe referenda w sprawie odwołania władz, pokazujące konsekwencje braku codziennego dialogu między mieszkańcami a władzą. Trudno nie zaobserwować, że w takich nieco skrajnych sytuacjach władze lokalne są zaskoczone, niekoniecznie samym protestem, ale przede wszystkim brakiem wiedzy mieszkańców o ich osiągnięciach. Wówczas dopiero pojawia się chęć prowadzenia codziennej komunikacji z mieszkańcami i wzmożone działania na rzecz informowania, wyjaśniania czy po prostu rozmawiania z przedstawicielami różnych grup społecznych. Normy prawne nie wyznaczają zbyt szczegółowo relacji komunikacyjnych między władzą lokalną a mieszkańcami, pozostawiając tę sferę inwencji samych reprezentantów. To oznacza, że komunikacja z mieszkańcami, a zwłaszcza jej natężenie, zależy od samych włodarzy. Natomiast jej forma będzie wiązała się z możliwościami infrastruktury komunikacji społecznej w gminie od tego, czy istnieją określone kanały przepływu informacji, czy jest możliwość komunikacji dwukierunkowej. Najprościej rzecz ujmując, czy władze i mieszkańcy dysponują instytucjami, za pomocą których komunikacja taka mogłaby się odbywać. Do instytucji tych należeć będą media (prasa, radio, telewizja, Internet), ale też instytucje komunikacji bezpośredniej dyżury radnych, zebrania z mieszkańcami. Brak infrastruktury komunikacji społecznej w gminie może stanowić poważne ograniczenie dla przepływu informacji i opinii między władzą lokalną a mieszkańcami. Natężenie komunikacji między władzą a mieszkańcami zależy również od postaw obu stron tego procesu. 1

3 2 Trudno też nie zauważyć, że to właśnie z jednej strony władze lokalne, a z drugiej sami mieszkańcy powołują do życia owe instytucje komunikacyjne. Natężenie komunikacji między władzą a mieszkańcami będzie zależało również od postaw obu stron tego procesu. Władze gminne mogą wydawać bezpłatny biuletyn informacyjny, tworzyć i kreować własne strony internetowe, inicjować regularne zebrania z mieszkańcami, ogłaszać dyżury radnych itd. Mieszkańcy z kolei mogą powoływać do życia media niezależne od władzy, komecyjne lub hobbystyczne, mogą również wychodzić z inicjatywą organizowania zebrań czy spotkań bezpośrednich z przedstawicielami władzy.

4 Zasoby komunikacyjne polskich gmin a praktyki komunikacyjne Kiedy patrzymy na infrastrukturę komunikacji społecznej w gminach w Polsce, wyłania się nam obraz bardzo zróżnicowany. W wielkomiejskich gminach społeczność dysponuje wieloma kanałami komunikacji pośredniej, gdzie rozwijają się niepubliczne media elektroniczne, jak telewizja czy radio, gdzie oferta prasy lokalnej to co najmniej kilka tytułów gazet 1. Tu problemem może być komercyjne nastawienie mediów i kłopoty samorządu z zainteresowaniem ich informacją bieżącą. Gminy mniejsze, miejskie i wiejsko-miejskie, szczególnie te, które mają większe dochody, również mogą dysponować infrastrukturą komunikacji pośredniej, jednak najczęściej jest ona mało zróżnicowana i oparta o media finansowane lub dofinansowywane ze środków publicznych, raczej papierowe. W tym przypadku problem może stanowić ich czysto propagandowy charakter. Natomiast w gminach małych, szczególnie wiejskich, komunikacja ma charakter często niepubliczny, nieformalny i oparta jest o bezpośrednią i bliską relacyjnie znajomość mieszkańców i osób publicznych w gminie. Takie wzory komunikacji społecznej poprzez swój nieformalny charakter mogą powodować klientelizm i manipulację informacją 2. Ale również w tych małych środowiskach mogą występować instytucjonalne (charakter formalny) formy komunikacji, chociażby takie jak zebrania z mieszkańcami czy dyżury wójta. Generalnie jednak, jak pokazują badania, zasoby komunikacyjne polskich gmin, chociaż nie są imponujące, to jednak niosą ze sobą pewien potencjał, którego niestety gminy nie potrafią wykorzystać 3. Istnieje słaby związek między rozwiniętymi kanałami komunikacji społecznej a natężeniem informowania i wyjaśniania przez władze lokalne własnych decyzji. Istnieje słaby związek między rozwiniętymi kanałami komunikacji społecznej a natężeniem informowania i wyjaśniania przez władze lokalne własnych decyzji. 1 K. Dzieniszewska-Naroska, Infrastruktura komunikacji społecznej w gminach a partycypacja, [w:] Dyktat czy uczestnictwo. Diagnoza partycypacji publicznej, t. 1, pod red. A. Olech, Instytut Spraw Publicznych, Warszawa 2012, s K. Dzieniszewska-Naroska, Odwołać wójta!, czyli o narodzinach partycypacji, [w:] Partycypacja publiczna. O uczestnictwie obywateli w życiu wspólnoty lokalnej, pod red. A. Olech, Instytut Spraw Publicznych, Warszawa 2011, s. 122 i K. Dzieniszewska-Naroska, Infrastruktura, op. cit. 3

5 Na taką sytuację wpływają w największym stopniu postawy i wzajemne oczekiwania obu stron procesu komunikacji 4. 1 Władze gminne skupiają się często na samym procesie zarządzania, ograniczając przekazywanie informacji do minimum, a mieszkańcy, dopóki rezultaty owego zarządzania nie naruszają bezpośrednio ich interesów czy wartości, nie domagają się więcej, chociaż nie mają ani wiedzy, ani poczucia wpływu na bieg spraw lokalnych Analiza badań prowadzonych przez Instytut Spraw Publicznych 63 wskazuje, że aby poprawić proces komunikacji, należy oddziaływać na zmianę postaw w stosunku do procesu wzajemnej komunikacji zarówno mieszkańców, jak i władz lokalnych, z jednoczesnym uwzględnieniem zróżnicowania oraz szacunkiem dla lokalnych kultur komunikacyjnych. 4 K. Dzieniszewska-Naroska, Modele komunikacji między władzą a mieszkańcami w gminach a stymulatory komunikacji, [w:] Przepis na uczestnictwo. Diagnoza partycypacji publicznej w Polsce, t. 2, pod red. A. Olech, Instytut Spraw Publicznych, Warszawa M. Jóźko, Rynkowe mechanizmy komunikacji, [w:] Przepis na, op. cit., s K. Dzieniszewska-Naroska, Modele, op. cit., s

6 Zebranie wiejskie jako potencjalne narzędzie partycypacyjne w gminach wiejskich Zebrania wiejskie, jako instytucja obecna w lokalnej kulturze komunikacyjnej wsi, mogłyby stanowić fundament, na którym można oprzeć szereg technik partycypacyjnych. Tymczasem zdecydowana większość gmin organizujących zebrania wiejskie nie wykorzystuje ich do skonsultowania z mieszkańcami podejmowanych decyzji, nie mówiąc już o włączaniu mieszkańców do projektowania prawa lokalnego. Potencjał zebrań wiejskich tkwi w przywiązaniu mieszkańców do tej formy komunikacji, jak również w tym, że władze gminne często stosują je w praktyce utrzymywania więzi z mieszkańcami. Zabrania są wykorzystywane w gminach wiejskich głównie jako miejsce przekazywania informacji 7. 4 Sporadycznie również w sytuacjach, gdy jakaś inwestycja wymaga formalnych konsultacji z mieszkańcami, gminy wiejskie przeprowadzają je właśnie za pomocą zebrania. Często też jest to miejsce podejmowania decyzji, zwłaszcza w sprawach sołeckich. Silne zakorzenienie tej instytucji, zarówno w świadomości mieszkańców, jak i w praktykach komunikacyjnych wsi powoduje, że może ona stanowić pewne oparcie dla rozwijania technik partycypacyjnych na wsi. Zebrania wiejskie mogą być miejscem debaty prowadzonej przez moderatora. Pytanie tylko, skąd wziąć niezależnego i profesjonalnego moderatora. W praktykach zebrań wiejskich gospodarzem takich zebrań są rady sołeckie, czyli zebrania są prowadzone przez przedstawicieli jednostek pomocniczych. Jednocześnie jednak, kiedy na takim zebraniu pojawia się wójt, rady sołeckie przekazują mu prowadzenie zebrania. Inną praktyką podczas zebrań jest moderowanie zebrań przez urzędników gminnych. Często zdarza się jednak, że moderuje spotkanie mniej lub bardziej oficjalnie sam wójt, udzielając głosu konkretnym osobom z sali albo też wskazując osobie moderatora, komu należy udzielić głosu. Drugi problem, który się pojawia w przypadku wiejskich zebrań, to malejąca frekwencja. Nie mamy tu niestety danych empirycznych, które pokazywałyby to zjawisko w skali całego kraju, jednak w pracach wielu badaczy zauważa Wydaje się, że kiedy opisuje się praktyki partycypacyjne tworząc tzw. księgi dobrych praktyk czy przewodniki po technikach partycypacyjnych, pomija się problem odmiennych kultur komunikacyjnych w polskich gminach, pozostawiając dobór praktyk samym władzom i mieszkańcom. 7 A. Olech, Modele partycypacji publicznej w Polsce, [w:] Dyktat, op. cit., s

7 6 się, że dostrzegają to zjawisko działacze lokalni. Te problemy utrudniają wykorzystanie zebrań wiejskich w służbie partycypacji, ale nie czynią tego niemożliwym. Wydaje się, że kiedy opisuje się praktyki partycypacyjne tworząc tzw. księgi dobrych praktyk czy przewodniki po technikach partycypacyjnych, pomija się problem odmiennych kultur komunikacyjnych w polskich gminach, pozostawiając dobór praktyk samym władzom i mieszkańcom. Promując określone praktyki, warto podkreślać, które z nich mogą być wykorzystane w gminach z określonymi zasobami komunikacyjnymi. W gminach, gdzie zebranie wiejskie jest instytucją praktykowaną, można je wykorzystać do np. debaty prowadzonej przez moderatora czy do działania zespołów roboczych. Nacisk powinien być położony na pokazaniu władzy i mieszkańcom, że zebranie wiejskie poświęcone sformalizowanemu zbieraniu opinii mieszkańców jest doskonałym narzędziem partycypacji i nie generuje dodatkowych kosztów. Zaproszenie mieszkańców wsi na Debatę z moderatorem brzmi dla mieszkańców obco i nieco przeraża, za to zaproszenie ich na Zebranie w sprawie budżetu gminy brzmieć będzie znajomo. Przekonanie, zwłaszcza władz, do wykorzystania zebrania wiejskiego jako pewnej formy, poprzez którą można realizować w praktyce tanim kosztem partycypację, będzie tu kluczem do urzeczywistnienia partycypacji w gminach wiejskich.

8 Profesjonalne public relations w dużych miastach Potencjał komunikacyjny dużych miast tkwi w niezależnych, komercyjnych i zróżnicowanych mediach lokalnych. Urzędnicy miejscy mają problem z wykorzystaniem tego zasobu do przekazywania informacji o bieżących wydarzeniach czy działaniach, które nie mają cech informacji sensacyjnej, tak poszukiwanej przez media komercyjne. Tu niestety trzeba wskazać na słabość działów public relations w urzędach dużych miast. Zarządzanie informacją w samorządzie wielkomiejskim, gdzie dzieje się tak wiele rzeczy, ale zarazem tak codziennych, jak kontynuacja budowy kolejnego odcinka drogi, nie jest rzeczą prostą. Sama informacja bowiem nie jest atrakcyjna dla mediów. Tradycyjne formy PR, takie jak przygotowywanie notatek do prasy czy nawet rutynowe niekiedy konferencje prasowe, to dziś zdecydowanie za mało, aby przyciągnąć uwagę dziennikarzy. Dobrze wiedzą o tym działy public relations dużych komercyjnych firm, które koncentrują uwagę na sponsorowanych artykułach oraz przede wszystkim na tworzeniu specjalnych akcji, eventów, na tyle interesujących, aby przyciągnąć kamery i mikrofony. Miejscy urzędnicy odpowiedzialni za public relations nie dysponują ani tak dużymi budżetami, ani tak profesjonalnym oprzyrządowaniem jak komercyjne firmy. Dzieje się tak, ponieważ władze lokalne nie doceniają znaczenia zarządzania informacją, koncentrując maksymalne środki na samej realizacji inwestycji, zakładając, że to jest najważniejsze dla mieszkańców. I oczywiście tak jest, mieszkańcy cenią najbardziej zrealizowane konkretne inwestycje, ale jednocześnie, aby mogli je docenić, muszą się o nich jakoś dowiedzieć. I to nie tylko o tym, że nie ma problemów, ale również o trudnościach, na jakie napotykają władze przy ich realizacji oraz wysiłku władz wkładanym w ich pokonywanie. Kluczowe dla dużych miast wydaje sięprzekonanie władz lokalnych do profesjonalnego podejścia do zarządzania informacją w gminie, otwartości urzędów na media i stosowania bardziej nowoczesnych technik public relations. W dużych miastach działania komunikacyjne powinny być skierowane z jednej strony na posiadanie własnych kanałów komunikacyjnych, ale również na bardziej efektywnych kontaktach z mediami komercyjnymi. W dużych miastach działania komunikacyjne powinny być skierowane z jednej strony na posiadanie własnych kanałów komunikacyjnych, ale również na bardziej efektywnych kontaktach z mediami komercyjnymi. Zarządzanie informacją w samorządzie wielkomiejskim, gdzie dzieje się tak wiele rzeczy, ale zarazem tak codziennych, jak kontynuacja budowy kolejnego odcinka drogi, nie jest rzeczą prostą. Sama informacja bowiem nie jest atrakcyjna dla mediów. 7

9 Komunikacyjny potencjał Internetu Informacje zamieszczane w Internecie są słabej jakości lub też trudno jest je odnaleźć przeciętnemu mieszkańcowi. Jednak ponieważ mieszkańcy usiłują ich tam szukać, Internet może stanowić w przyszłości dobre narzędzie do komunikacji z mieszkańcami. Ważnym medium wspomagającym komunikację między władzą a mieszkańcami staje się Internet, który jeszcze nie wyprzedził mediów tradycyjnych, jednak na równi z nimi jest doceniany i praktykowany jako narzędzie komunikacji, i to zarówno przez władze lokalne, jak i przez mieszkańców 8. 1 Władze często wykorzystują własne strony internetowe do informowania mieszkańców o sesjach, zamieszczając na stronach różne sprawozdania czy informacje, niestety rzadko na takiej stronie można znaleźć projektowane akty prawa lokalnego. Internet jest również narzędziem praktykowanym przez mieszkańców poszukujących informacji, ale tu niestety, jak pokazują badania, najczęściej takie poszukiwania kończy osobista wizyta w urzędzie. To oznacza, że informacje zamieszczane w Internecie są słabej jakości lub też trudno jest je odnaleźć przeciętnemu mieszkańcowi. Jednak ponieważ mieszkańcy usiłują ich tam szukać, Internet może stanowić w przyszłości dobre narzędzie do komunikacji z mieszkańcami. Potencjał Internetu jako narzędzia komunikacji między władzą a mieszkańcami tkwi również w możliwości wykorzystania go do komunikacji dwukierunkowej. Niestety, dyskusja między władzą a mieszkańcami za pośrednictwem Internetu ciągle należy do bardzo incydentalnych sytuacji. Jednocześnie jednak słabość lokalnych mediów tradycyjnych, szczególnie w gminach wiejskich i wiejsko-miejskich powoduje, że rozwijają się tam niezależne od władz gminy fora dyskusyjne. Internet zatem rozwija debatę samych mieszkańców nad gminnymi sprawami, ściąga ich uwagę do ważnych lokalnie spraw. Internet jest narzędziem o dużym potencjale do wykorzystania w przyszłości do komunikacji zarówno jednostronnej, jak i dwustronnej między władzą lokalną a mieszkańcami. Jego potencjał tkwi w dostępności i małych kosztach. Ograniczenia tego medium obecnie dotyczą raczej niewielkiej grupy wykluczonych z cyberprzestrzeni, głównie osób starszych. 8 K. Dzieniszewska-Naroska, Skuteczna komunikacja między władzą lokalną a mieszkańcami za pośrednictwem Internetu, Badania, Ekspertyzy, Rekomendacje, Instytut Spraw Publicznych, Warszawa

10 Zmiana ustawowych obowiązków władz lokalnych względem mieszkańców Ustawy samorządowe dają reprezentantom dowolność w formach i natężeniu owego utrzymywania więzi z mieszkańcami 9. 2 Ustawodawca prawdopodobnie wyszedł z założenia, że reprezentanta, który straci ową więź z mieszkańcami, ci ostatni po prostu nie wybiorą na następną kadencję. Warto jednak podkreślić, że w ustawach samorządowych znajdują się również zapisy (np. art. 23 ustawy o samorządzie gminnym), podkreślające obowiązek radnego przedstawiania radzie postulatów zgłaszanych przez mieszkańców. Jest to właściwie jedyny zapis wkraczający w relację radny mieszkańcy. Obowiązki radnego względem mieszkańców ustawy samorządowe potraktowały bardzo ogólnie. W relację między mieszkańcami a władzą wykonawczą gminy ustawy samorządowe w ogóle nie ingerują. Owa wolność w sprawowaniu mandatu jest prawdopodobnie pochodną stosowanej powszechnie w świecie instytucji wolnego mandatu, zgodnie z którą reprezentanci nie są związani instrukcjami wyborców Wydaje się jednak, że obowiązek przekazywania informacji mieszkańcom, wyjaśniania motywów podejmowanych decyzji, bez narzucania formy takiego informowania, nie zaszkodziłby wolnemu mandatowi. Tak samo jak nie szkodzi mu zapis o utrzymywaniu więzi z mieszkańcami czy obowiązek przekazywania postulatów zgłaszanych przez mieszkańców. Zmiana tego stanu rzeczy w głównych ustawach mogłaby przynieść pewną poprawę sytuacji, oczywiście w dłuższej perspektywie czasu. Można założyć, że zanim ktoś zdecyduje się kandydować na funkcję radnego, przeczyta, jakie ma obowiązki jako radny, a przynajmniej zrobi to większość kandydatów. To z kolei zwiększy skłonność radnych wiejskich chociażby do pojawienia się na zebraniu z mieszkańcami, organizowanym przez władze sołeckie, lub w przypadku radnych miejskich do prowadzenia strony internetowej z bieżącymi informacjami dla mieszkańców. W przypadku władzy wykonawczej również przydałoby się wprowadzenie zapisów, obligujących tę władzę np. do przeka- W przypadku władzy wykonawczej również przydałoby się wprowadzenie zapisów, obligujących tę władzę np. do przekazywania informacji mieszkańcom o bieżących jej działaniach i obowiązku zapisanego właśnie w ustawie samorządowej, która w ogóle nie formułuje obowiązków władzy wykonawczej pochodzącej przecież z wyborów powszechnych względem mieszkańców. 92Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, Dz.U Nr 16, poz. 95 ze zm.; Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym, Dz.U Nr 91, poz. 578 ze zm.; Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa, Dz.U Nr 91, poz. 576 ze zm. 103A. Krajewska, Radni a partycypacja publiczna, Analizy i Opinie, Numer specjalny 5, październik

11 10 zywania informacji mieszkańcom o bieżących jej działaniach i obowiązku zapisanego właśnie w ustawie samorządowej, która w ogóle nie formułuje obowiązków władzy wykonawczej pochodzącej przecież z wyborów powszechnych względem mieszkańców. Warto może podkreślić, że większość wójtów, burmistrzów i prezydentów w Polsce informuje mieszkańców na bieżąco o działaniach już podjętych za pośrednictwem BIP (co jest ich ustawowym obowiązkiem) czy na internetowych stronach urzędu. Niestety, o projektowanych działaniach obu władz mieszkańcy mogą dowiedzieć się raczej przypadkowo tylko tam, gdzie istnieje jakiś typ mediów lokalnych lub gdy są one konsultowane.

12 Lepsza kontrola nad realizacją ustawy o dostępie do informacji publicznej Warto podkreślić, że władze publiczne w Polsce mają obowiązek informowania o projektach aktów prawnych, co wymusza ustawa o dostępie do informacji publicznej Władze centralne wywiązują się z tego obowiązku właśnie za pośrednictwem Internetu, gdzie możemy znaleźć projekty ustaw przygotowywane przez ministerstwa oraz te, nad którymi pracuje już sejm. Natomiast projekty prawa lokalnego tylko incydentalnie są prezentowane mieszkańcom, a ową incydentalność wywołuje często obligatoryjny zapis przeprowadzenia konsultacji społecznych danego aktu. Można zatem powiedzieć, że samorządy gminne nie realizują tego ustawowego obowiązku i jest to zjawisko masowe. Generalnie, w przypadku samorządowych stron w BIP, koniecznym wydaje się wprowadzenie większej kontroli nad realizacją ustawy o dostępie do informacji publicznej. Nie jest to postulat o karanie gmin nierealizujących ustawy, ale raczej postulat lepszej kontroli i stosowania narzędzi dyscyplinujących gminy. Taka kontrola byłaby możliwa, gdyby w BIP wprowadzić jednolity schemat organizacyjny strony dla gmin, dający możliwość monitorowania zawartości dokumentów tam zamieszczanych. Dzisiejszy rozwój technologii teleinformatycznych pozwala na automatyczną kontrolę takich stron. Na przykład, gdy na stronie internetowej nie pojawi się odpowiadająca liczbie mandatów liczba oświadczeń majątkowych radnych lub gdy w zakładce projekty uchwał od trzech miesięcy nie zamieszczono nic nowego, mógłby być generowany automatyczny komunikat kierowany do urzędu z przypomnieniem o konieczności uzupełnienia informacji. Takie działania mogłyby wytworzyć prawidłowe nawyki u urzędników samorządowych. Projekty prawa lokalnego tylko incydentalnie są prezentowane mieszkańcom, a ową incydentalność wywołuje często obligatoryjny zapis przeprowadzenia konsultacji społecznych danego aktu. Można zatem powiedzieć, że samorządy gminne nie realizują tego ustawowego obowiązku i jest to zjawisko masowe. 11 A. Krajewska, Prawne aspekty partycypacji na poziomie lokalnym, [w:] Prawo a partycypacja publiczna. Bilans monitoringu 2010, pod red. G. Makowskiego i P. Sobiesiak, Instytut Spraw Publicznych, Warszawa 2011, s

13 Animacja aktywności komunikacyjnej mieszkańców i władzy Który burmistrz czy wójt nie skorzystałby z rad urzędnika, potrafiącego w sposób studzący negatywne emocje poprowadzić zebranie, napisać informację na stronę, tak by była czytelna i jednoznaczna. Zaproponowane powyżej rozwiązania w regulacjach ustawowych same w sobie niewiele zmienią, jeżeli nie przekonamy zarówno władz, jak i mieszkańców, że w interesie obu stron leży wzajemna komunikacja, że komunikacja się po prostu opłaca. Proces komunikacji wymaga angażowania sił i środków finansowych. Co więcej, wzajemna komunikacja napotyka często na trudne do przezwyciężenia bariery, takie jak: konflikty personalne, zadawnione urazy, zawiedzione nadzieje. Właśnie dlatego, że dialog między władzą a mieszkańcami jest trudny, konieczne wydaje się wspieranie go przez profesjonalnych animatorów. Rolą animatora byłoby tu nie tylko inicjowanie komunikacji, ale też nieustanne przypominanie obu stronom zysków z niej płynących, czyli motywowanie obu stron. Zyski te, chociaż oczywiste dla badaczy i animatorów życia lokalnego, nie zawsze są widoczne dla władzy i mieszkańców A przecież władze, poprzez prowadzenie dialogu z mieszkańcami, zdobywają lepsze rozeznanie potrzeb i problemów mieszkańców, nie tych zakładanych przez urząd, ale tych rzeczywistych. Jeżeli wkładają dużo energii w działania na rzecz gminy, to dobra komunikacja uświadomi mieszkańcom wysiłek wkładany przez nie w polepszenie warunków życia w gminie, co przy dobrym zarządzaniu powinno zaprocentować w kolejnych wyborach. Mieszkańcy natomiast zyskują większe poczucie wpływu na bieg spraw lokalnych oraz lepsze rozumienie działań władzy. Rola animatora to również przezwyciężanie istniejących lokalnie barier komunikacji, w tym również tworzenie adekwatnych do lokalnej kultury kanałów komunikacji i stymulowanie ich rozwoju oraz rozpoznawanie sytuacji i interesów konfliktowych oraz wspomaganie ich rozwiązywania. Główne pytanie to: skąd wziąć osoby z koniecznymi do takiej animacji zasobami umiejętności? W środowiskach lokalnych naturalne zasoby aktywnych lokalnie osób istnieją w organizacjach pozarządowych. Nie można jednak wyłącznie na tych naturalnych zasobach bazować, komunikacja inicjowana 121 A. Olech, Porównanie procesu wdrażania metod istotne podobieństwa i różnice, [w:] Partycypacja publiczna w praktyce. Dwa modele zwiększania uczestnictwa mieszkańców w podejmowaniu decyzji, pod red. A. Olech, Instytut Spraw Publicznych, Warszawa 2013, s

14 wyłącznie od dołu może być hamowana przez niechęć władzy. Dobrym chyba rozwiązaniem jest odpowiednie do obecnych potrzeb edukowanie urzędników gminnych. Który burmistrz czy wójt nie skorzystałby z rad urzędnika, potrafiącego w sposób studzący negatywne emocje poprowadzić zebranie, napisać informację na stronę, tak by była czytelna i jednoznaczna. Przekazać informację do mediów o wydarzeniach, obchodach, tak by przecinanie wstęgi przez burmistrza odbywało się w świetle kamer i fleszy aparatów. Niestety, urzędnicy gminni czy miejscy, edukowani na kierunku administracja, nauczeni są głównie wyszukiwania i interpretowania prawa i niekiedy jeszcze rozumienia makro- i mikroekonomicznych wskaźników. Wiedza z zakresu komunikacji społecznej, public relations jest im niestety niedostępna. Tymczasem w małych gminach nie ma po prostu możliwości zatrudnienia w urzędzie osoby, która będzie tylko tym się zajmowała i posiadała te specjalistyczne kompetencje. Dlatego konieczne jest wprowadzenie na kierunku administracja dodatkowych treści z zakresu psychologii społecznej, komunikacji, partycypacji. To pozwoli wykształcić nam rzesze kompetentnych urzędników, którzy nie będą obawiali się komunikowania z mieszkańcami, będą świadomi zysków płynących z takiej komunikacji i będą potrafili przekonać lokalnych polityków do jej praktykowania. Nie można bowiem nie zauważyć, że to właśnie urzędnicy są na pierwszej linii frontu w kontaktach urząd mieszkańcy. Politycy po skończonej kadencji odchodzą, zaś w urzędzie gminy zostają urzędnicy z nową władzą, która również będzie potrzebowała rady i wsparcia dla realizowanych wizji rozwoju, dlatego warto wprowadzić do programów nauczania na kierunku administracja zarówno podstawy psychologii społecznej, jak i podstawy komunikacji społecznej. 13

15 O autorce Katarzyna Dzieniszewska-Naroska socjolożka, doktor, adiunkt na Wydziale Administracji i Nauk Społecznych Politechniki Warszawskiej. Prowadzi badania nad reprezentacją polityczną, partycypacją i konfliktem politycznym na poziomie gminy. 14

16 Za treść publikacji odpowiada Instytut Spraw Publicznych. Przedruk materiałów Instytutu Spraw Publicznych w całości lub części jest możliwy wyłącznie za zgodą Instytutu. Cytowanie oraz wykorzystanie danych empirycznych jest dozwolone z podaniem źródła. Copyright by Instytut Spraw Publicznych, Warszawa 2014 Redaktor serii: dr Jacek Kucharczyk Redaktor wydania: dr Anna Olech Koordynator serii: Rafał Załęski, Redakcja językowa: Izabela Komorowska-Dzierżanowska Skład: Popowska STUDIO, Jadwiga Popowska Adres: Instytut Spraw Publicznych ul. Szpitalna 5 lok. 22, Warszawa tel , fax Publikacja dystrybuowana bezpłatnie

17

18 Decydujmy razem to partnerski projekt systemowy, którego głównym celem jest rozwijanie silnych i aktywnych wspólnot w Polsce, poprzez wzmocnienie udziału obywateli w kreowaniu i wdrażaniu polityki publicznej w obszarach wybranych przez poszczególne samorządy: zatrudnienia, integracji społecznej, przedsiębiorczości lub zrównoważonego rozwoju. W podejmowanych działaniach Partnerstwo koncentruje się na wypracowaniu i upowszechnianiu mechanizmów współpracy administracji publicznej ze społecznościami lokalnymi, wykorzystując sprawdzoną metodę angażowania obywateli w sprawy publiczne, jaką jest animacja społeczna. Prowadzonym w projekcie działaniom towarzyszy refleksja naukowa. Wyprodukowano z poszanowaniem zasady zrównoważonego rozwoju PUBLIKACJA BEZPŁATNA

OPRACOWANIE ZINTEGROWANEGO PROGRAMU AKTYWIZACJI I PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO BLISKO KRAKOWA

OPRACOWANIE ZINTEGROWANEGO PROGRAMU AKTYWIZACJI I PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO BLISKO KRAKOWA OPRACOWANIE ZINTEGROWANEGO PROGRAMU AKTYWIZACJI I PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO BLISKO KRAKOWA - w ramach projektu Razem Blisko Krakowa zintegrowany rozwój podkrakowskiego obszaru

Bardziej szczegółowo

Młodzieżowe Rady. sposób na systematyczne uczestnictwo młodzieży w życiu publicznym

Młodzieżowe Rady. sposób na systematyczne uczestnictwo młodzieży w życiu publicznym Młodzieżowe Rady sposób na systematyczne uczestnictwo młodzieży w życiu publicznym VI seminarium Laboratorium Partycypacji Obywatelskiej: partycypacja młodzieży 11-12 października 2011 roku Zaczęło się

Bardziej szczegółowo

Wieś dla Seniorów Seniorzy dla wsi

Wieś dla Seniorów Seniorzy dla wsi Wieś dla Seniorów Seniorzy dla wsi Seniorzy są wśród nas Szybko postępujące zmiany demograficzne ostatnich 20 lat spowodowały rosnący udział osób starszych w Polsce. Zmiany struktury demograficznej związane

Bardziej szczegółowo

Edukacja Dialog - Partycypacja

Edukacja Dialog - Partycypacja Mamy zaszczyt zaprosić na konferencję Edukacja Dialog Partycypacja. Wyzwania i szanse Dolnego Śląska w zakresie polityki młodzieżowej i aktywizacji obywatelskiej młodzieży, będącej elementem projektu Gmina

Bardziej szczegółowo

Katalog pytań do mieszkańców

Katalog pytań do mieszkańców Dostępny samorząd podsumowanie kadencji 2010-2014 Katalog pytań do mieszkańców Pytania pogrupowane są w bloki tematyczne. Odpowiedzi na pytania z danego bloku powinny dać obraz sytuacji w danym obszarze.

Bardziej szczegółowo

LOKALNY INDEKS KONSULTACJI

LOKALNY INDEKS KONSULTACJI LOKALNY INDEKS KONSULTACJI Zasadniczym elementem Lokalnego Indeksu Konsultacji jest moderowana dyskusja, podczas której uczestnicy odpowiadają na pytania zawarte w Indeksie. Przygotowując dyskusję trzeba

Bardziej szczegółowo

Zasady i tryb przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami miasta Tychy

Zasady i tryb przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami miasta Tychy TYSKI REGULAMIN KONSULTACJI SPOŁECZNYCH - PROJEKT Zasady i tryb przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami miasta Tychy Rozdział 1 Zasady ogólne 1 Konsultacje społeczne to otwarty proces dialogu władz

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie seminarium pt. Jak poprawić jakość dialogu obywatelskiego w Polsce?

Podsumowanie seminarium pt. Jak poprawić jakość dialogu obywatelskiego w Polsce? Podsumowanie seminarium pt. Jak poprawić jakość dialogu obywatelskiego w Polsce? (Rady działalności pożytku publicznego jako przestrzeń do prowadzenia dialogu obywatelskiego) Kancelaria Prezydenta Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne

Konsultacje społeczne Konsultacje społeczne Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 10 maja 2011 r. Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego Prezentacja drugiego celu operacyjnego: zwiększenie partycypacji społecznej

Bardziej szczegółowo

Działanie DOSTĘPNI SAMORZĄDOWCY - PODSUMOWANIE KADENCJI 2010-2014

Działanie DOSTĘPNI SAMORZĄDOWCY - PODSUMOWANIE KADENCJI 2010-2014 Działanie DOSTĘPNI SAMORZĄDOWCY - PODSUMOWANIE KADENCJI 2010-2014 Materiał wypracowany w czasie Warsztatów Wprowadzających do tegorocznej edycji akcji Masz Głos, Masz wybór działanie Dostępni Samorządowcy

Bardziej szczegółowo

Ocena jakości konsultacji społecznych w Słupsku - podsumowanie. Badania realizowane w ramach akcji Masz Głos, Masz Wybór Zadanie: Lokalne konsultacje

Ocena jakości konsultacji społecznych w Słupsku - podsumowanie. Badania realizowane w ramach akcji Masz Głos, Masz Wybór Zadanie: Lokalne konsultacje Ocena jakości konsultacji społecznych w Słupsku - podsumowanie Badania realizowane w ramach akcji Masz Głos, Masz Wybór Zadanie: Lokalne konsultacje Słupsk 2014 Jakie narzędzia wykorzystano? - Ankiety

Bardziej szczegółowo

PROPOZYCJA ZAŁOŻEŃ BUDŻETU OBYWATELSKIEGO W BIAŁYMSTOKU NA 2015 ROK

PROPOZYCJA ZAŁOŻEŃ BUDŻETU OBYWATELSKIEGO W BIAŁYMSTOKU NA 2015 ROK PROPOZYCJA ZAŁOŻEŃ BUDŻETU OBYWATELSKIEGO W BIAŁYMSTOKU NA 2015 ROK Przedstawiamy Państwu dokument, opisujący założenia budżetu obywatelskiego w Białymstoku na rok 2015. Został on opracowany przez grupę

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA PROWADZENIA POLITYKI INFORMACYJNEJ

PROCEDURA PROWADZENIA POLITYKI INFORMACYJNEJ PROCEDURA PROWADZENIA POLITYKI INFORMACYJNEJ I. UCZESTNICY PROCESU Stanowisko ds. informacji publicznej i współpracy z organizacjami pozarządowymi - właściciel procesu Stanowisko ds. promocji Pozostali

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WITRYNY OBYWATELSKIEJ PREZYDENTA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

REGULAMIN WITRYNY OBYWATELSKIEJ PREZYDENTA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ REGULAMIN WITRYNY OBYWATELSKIEJ PREZYDENTA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ CZEŚĆ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 1. Witryna Obywatelska Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej ma na celu wspieranie uczestnictwa obywateli

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Konsultujmy bo warto. Projekt upowszechniania i wdrażania mechanizmów konsultacji społecznych w gminie miejskiej Ciechanów realizacja projektu: 01.09.2013 31.03.2014 Program Operacyjny Kapitał Ludzki Priorytet

Bardziej szczegółowo

Dolnośląska Polityka Rowerowa 2014-2020 (Polityka równoważenia systemu transportowego na Dolnym Śląsku- PODSYSTEM ROWEROWY 2014-2020)

Dolnośląska Polityka Rowerowa 2014-2020 (Polityka równoważenia systemu transportowego na Dolnym Śląsku- PODSYSTEM ROWEROWY 2014-2020) Samorządowa jednostka organizacyjna Dolnośląska Polityka Rowerowa 2014-2020 (Polityka równoważenia systemu transportowego na Dolnym Śląsku- PODSYSTEM ROWEROWY 2014-2020) ZAŁOŻENIA INSTYTUT ROZWOJU TERYTORIALNEGO

Bardziej szczegółowo

Obszary badawcze o co pytaliśmy w ankiecie:

Obszary badawcze o co pytaliśmy w ankiecie: Obszary badawcze o co pytaliśmy w ankiecie: Respondenci: Czy reforma podziału administracyjnego kraju jest konieczna? NIE TAK Zwiększenie liczby województw. Wydzielenie dwóch nowych województw: warszawskiego

Bardziej szczegółowo

PLAN WŁĄCZENIA SPOŁECZNOŚCI LOKALNEJ

PLAN WŁĄCZENIA SPOŁECZNOŚCI LOKALNEJ PLAN WŁĄCZENIA SPOŁECZNOŚCI LOKALNEJ Podstawowym założeniem, które przyjęto dla potrzeb opracowania Lokalnej Strategii Rozwoju dla obszaru PROWENT na lata 2014-2020 jest szerokie włączenie mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Projekt zrealizowano przy wsparciu finansowym Województwa Małopolskiego

Projekt zrealizowano przy wsparciu finansowym Województwa Małopolskiego Projekt zrealizowano przy wsparciu finansowym Województwa Małopolskiego , Siła woli potrafi zaskakiwać rozmachem wizji i zdumiewać osiągnięciami po jej urzeczywistnieniu. To właśnie na motywacji, chęci

Bardziej szczegółowo

WYTYCZNE DO PILOTAŻU RPW na poziomie powiatu / lub województwa

WYTYCZNE DO PILOTAŻU RPW na poziomie powiatu / lub województwa Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich Państwowa jednostka budżetowa podległa Ministrowi Pracy i Polityki Społecznej Al. Jerozolimskie 65/79, Warszawa 00-697 tel. 0 22 237 00 00, fax. 0 22 237 00 99, www.crzl.gov.pl

Bardziej szczegółowo

Monitorowanie budżetu jako metoda aktywizacji obywatelskiej

Monitorowanie budżetu jako metoda aktywizacji obywatelskiej Monitorowanie budżetu jako metoda aktywizacji obywatelskiej Stowarzyszenie Jeden Świat (SJŚ) i holenderski Oxfam Novib, realizują wspólny projekt pt. E-Motive, który dotyczy transferu wiedzy z Krajów Globalnego

Bardziej szczegółowo

Wzmocnienie mechanizmów współpracy finansowej administracji publicznej z organizacjami pozarządowymi jako realizatorami zadań publicznych

Wzmocnienie mechanizmów współpracy finansowej administracji publicznej z organizacjami pozarządowymi jako realizatorami zadań publicznych Wzmocnienie mechanizmów współpracy finansowej administracji publicznej z organizacjami pozarządowymi jako realizatorami zadań publicznych Raport z wdrożenia (skrót) URZĄD NAZWA WDROŻONYCH INSTRUMENTÓW

Bardziej szczegółowo

OPIS DOBREJ PRAKTYKI

OPIS DOBREJ PRAKTYKI OPIS DOBREJ PRAKTYKI 1. Dane dotyczące gminy/powiatu nazwa inicjatywy Gminna Wspólnota Samorządowa zacznij od Siebie nazwa gminy/powiatu Gruta dokładny adres 86-330 Mełno, Gruta 244 województwo kujawsko-pomorskie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU PISKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI, O KTÓRYCH MOWA W ART. 3 UST. 3 USTAWY Z DNIA 24 KWIETNIA 2003 R.

PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU PISKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI, O KTÓRYCH MOWA W ART. 3 UST. 3 USTAWY Z DNIA 24 KWIETNIA 2003 R. PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU PISKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI, O KTÓRYCH MOWA W ART. 3 UST. 3 USTAWY Z DNIA 24 KWIETNIA 2003 R. O DZIAŁALNOŚCI POŻYTKU PUBLICZNEGO I O WOLONTARIACIE,

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XXIX/203/2013 Rady Gminy Józefów nad Wisłą z dnia 29 sierpnia 2013 roku

Uchwała Nr XXIX/203/2013 Rady Gminy Józefów nad Wisłą z dnia 29 sierpnia 2013 roku Uchwała Nr XXIX/203/2013 Rady Gminy Józefów nad Wisłą z dnia 29 sierpnia 2013 roku w sprawie powołania Młodzieżowej Rady Gminy Józefów nad Wisłą oraz nadania jej Statutu Rada Gminy Józefów nad Wisłą pragnąc

Bardziej szczegółowo

Pakt dla edukacji. VIII Kongres Zarządzania Oświatą Warszawa, 25-27 września 2013 r.

Pakt dla edukacji. VIII Kongres Zarządzania Oświatą Warszawa, 25-27 września 2013 r. VIII Kongres Zarządzania Oświatą Warszawa, 25-27 września 2013 r. Pakt dla edukacji Czy można pokonać oświatowe problemy komunikacyjne we władzach i w urzędzie JST Jan Zięba Oświata to najważniejsze zadanie

Bardziej szczegółowo

Prezentacja Dokumentu Strategii Zarządzania Zmianą Gospodarczą

Prezentacja Dokumentu Strategii Zarządzania Zmianą Gospodarczą KONFERENCJA w ramach projektu WYPRZEDZIĆ ZMIANĘ - PARTNERSTWO LOKALNE DLA ROZWOJU GOSPODARCZEGO POWIATU CHOJNICKIEGO Prezentacja Dokumentu Strategii Zarządzania Zmianą Gospodarczą Alicja Zajączkowska 6

Bardziej szczegółowo

MODEL IDEALNEJ KOMUNIKACJI W GMINIE

MODEL IDEALNEJ KOMUNIKACJI W GMINIE MODEL IDEALNEJ KOMUNIKACJI W GMINIE Idealna komunikacja w gminie informuje, edukuje i angażuje mieszkańców do działań na rzecz wspólnoty samorządowej. Jest ściśle dopasowana do realiów danej gminy i spełnia

Bardziej szczegółowo

Wydział Współpracy Społecznej

Wydział Współpracy Społecznej Wydział Współpracy Społecznej Wzmacnianie mechanizmu partycypacji społecznej w m.st. Warszawie Urząd Miasta Stołecznego Warszawy Centrum Komunikacji Społecznej Anna Petroff-Skiba Konsultacje społeczne

Bardziej szczegółowo

PROTOKÓŁ ZE SPOTKANIA GRUPY ROBOCZEJ DS. 3 UST. 3 USTAWY O DZIAŁALNOŚCI POŻYTKU PUBLICZNEGO I WOLONTARIACIE NA 2016 ROK

PROTOKÓŁ ZE SPOTKANIA GRUPY ROBOCZEJ DS. 3 UST. 3 USTAWY O DZIAŁALNOŚCI POŻYTKU PUBLICZNEGO I WOLONTARIACIE NA 2016 ROK PROTOKÓŁ ZE SPOTKANIA GRUPY ROBOCZEJ DS. TWORZENIA PROJEKTU PROGRAMU WSPÓŁPRACY MIASTA ŁOMŻY Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI, O KTÓRYCH MOWA W ART. 3 UST. 3 USTAWY O DZIAŁALNOŚCI POŻYTKU

Bardziej szczegółowo

Jasne, że konsultacje. Częstochowa, styczeń 2014

Jasne, że konsultacje. Częstochowa, styczeń 2014 Jasne, że konsultacje Częstochowa, styczeń 2014 Budżet partycypacyjny w Częstochowie stwórzmy go wspólnie! Miasto Częstochowa, w partnerstwie z Instytutem Mediacji i Integracji Społecznej, realizuje projekt

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR 99/XII/15 RADY GMINY NOWA RUDA. z dnia 24 listopada 2015 r.

UCHWAŁA NR 99/XII/15 RADY GMINY NOWA RUDA. z dnia 24 listopada 2015 r. UCHWAŁA NR 99/XII/15 RADY GMINY NOWA RUDA z dnia 24 listopada 2015 r. w sprawie Rocznego Programu Współpracy Gminy Nowa Ruda z organizacjami pozarządowymi na rok 2016 Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt. 15

Bardziej szczegółowo

z dnia 21 listopada 20 II r.

z dnia 21 listopada 20 II r. UCHWALA NR XIII/I03/11 RADY MIASTA MIŃSK MAZOWIECKI z dnia 21 listopada 20 II r. w sprawie uchwalenia Wieloletniego Programu współpracy Miasta Mińsk Mazowiecki z organizacjami pozarządowymi i innymi podmiotami

Bardziej szczegółowo

Budżety partycypacyjne w Małopolsce.

Budżety partycypacyjne w Małopolsce. Tablica informacyjna Budżety partycypacyjne w Małopolsce. Stan i kierunki rozwoju Streszczenie Małopolskie Obserwatorium Rozwoju Regionalnego Departament Polityki Regionalnej Budżet obywatelski coraz bardziej

Bardziej szczegółowo

OPIS DOBREJ PRAKTYKI

OPIS DOBREJ PRAKTYKI OPIS DOBREJ PRAKTYKI 1. Dane dotyczące gminy/powiatu nazwa inicjatywy Strategia Rozwoju Miasta i Gminy Niepołomice na lata 2012-2020 nazwa gminy/powiatu Urząd Miasta i Gminy Niepołomice dokładny adres

Bardziej szczegółowo

Załącznik do uchwały Nr III/10/2014 Rady Gminy Siemień z dnia 30 grudnia 2014 r. Wstęp

Załącznik do uchwały Nr III/10/2014 Rady Gminy Siemień z dnia 30 grudnia 2014 r. Wstęp Załącznik do uchwały Nr III/10/2014 Rady Gminy Siemień z dnia 30 grudnia 2014 r. Roczny program współpracy Gminy Siemień z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy

Bardziej szczegółowo

Rada Seniorów. 19 czerwca 2015 roku

Rada Seniorów. 19 czerwca 2015 roku Rada Seniorów 19 czerwca 2015 roku Formalne umocowanie RS Art. 5c ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym 1. Gmina sprzyja solidarności międzypokoleniowej oraz tworzy warunki do pobudzania aktywności

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020

Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 Cel 2. Poprawa mechanizmów partycypacji społecznej i wpływu obywateli na życie publiczne 31 maja 2011 r. Elementy składowe celu 2 Strategii wypływają m.in.

Bardziej szczegółowo

Centrum Wsparcia Organizacji. SIECIOWANIE ORGANIZACJI/INSTYTUCJI/G RUP (praca z lokalnymi liderami instytucjonalnymi)

Centrum Wsparcia Organizacji. SIECIOWANIE ORGANIZACJI/INSTYTUCJI/G RUP (praca z lokalnymi liderami instytucjonalnymi) Rozumienie środowiskowej pracy: Praca środowiskowa to działania aktywizujące, integrujące i budujące wspólnotę lokalną, które są podejmowane w społeczności lokalnej. Działania Powinny opierać się na aktywności

Bardziej szczegółowo

WIELOLETNI PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY ADAMÓW Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POŻYTKU PUBLICZNEGO NA LATA

WIELOLETNI PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY ADAMÓW Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POŻYTKU PUBLICZNEGO NA LATA Załącznik nr 1 do Zarządzenia nr 21/15 Wójta Gminy Adamów z dnia 18 marca 2015 r. P R O J E K T WIELOLETNI PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY ADAMÓW Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY JEMIELNO Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ INNYMI PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POŻYTKU PUBLICZNEGO

PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY JEMIELNO Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ INNYMI PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POŻYTKU PUBLICZNEGO Załącznik nr 1 Uchwały Nr.. Rady Gminy Jemielno z dnia.. PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY JEMIELNO Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ INNYMI PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POŻYTKU PUBLICZNEGO W ROKU 2014

Bardziej szczegółowo

DOSTĘPNI SAMORZĄDOWCY RELACJA Z BADAŃ

DOSTĘPNI SAMORZĄDOWCY RELACJA Z BADAŃ DOSTĘPNI SAMORZĄDOWCY RELACJA Z BADAŃ Bielsko-Biała, 24.10.2013 r. Organizatorzy Dawid Zieliński Badane zagadnienia Formy komunikacji na linii władze mieszkańcy Bariery w komunikacji Możliwości usprawnienia

Bardziej szczegółowo

STATUT STOWARZYSZENIA GMIN ZACHODNIEGO MAZOWSZA

STATUT STOWARZYSZENIA GMIN ZACHODNIEGO MAZOWSZA STATUT STOWARZYSZENIA GMIN ZACHODNIEGO MAZOWSZA Postanowienia ogólne 1 Stowarzyszenie nosi nazwę STOWARZYSZENIE GMIN ZACHODNIEGO MAZOWSZA, zwane jest dalej Stowarzyszeniem. 2 Stowarzyszenie używa pieczęci

Bardziej szczegółowo

POROZUMIENIE O WSPÓŁPRACY

POROZUMIENIE O WSPÓŁPRACY POROZUMIENIE O WSPÓŁPRACY przy realizacji projektu systemowego Decydujmy razem. Wzmocnienie mechanizmów partycypacyjnych w kreowaniu i wdrażaniu polityk publicznych oraz podejmowaniu decyzji publicznych

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU NOWODWORSKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI W 2009r.

PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU NOWODWORSKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI W 2009r. PROGRAM WSPÓŁPRACY POWIATU NOWODWORSKIEGO Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI W 2009r. 1 SPIS TREŚCI 1. Wstęp... 3 2. Cele i efekty..3 3. Postanowienia ogólne.4 4. Formy współpracy..5 5. Zasady współpracy.7

Bardziej szczegółowo

PARTYCYPACJA OBYWATELSKA ZASADY i PRAKTYKA

PARTYCYPACJA OBYWATELSKA ZASADY i PRAKTYKA PARTYCYPACJA OBYWATELSKA ZASADY i PRAKTYKA Ewa Stokłuska Kraków, 12.05.2014r. PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ SZWAJCARIĘ W RAMACH SZWAJCARSKIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ

Bardziej szczegółowo

Sesja 1/ Ćwiczenie drugie

Sesja 1/ Ćwiczenie drugie Sesja 1/ Ćwiczenie drugie Instrukcja: Podział na grupy i obserwatorów Przykład sytuacji konfliktowej Dyskusja w parach NGO- JST Prezentacja rozwiązań konfliktu Omówienie wyników, komentarze Sesja 1/ Ćwiczenie

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XL/279/14 RADY GMINY PRZYBIERNÓW. z dnia 12 listopada 2014 r.

UCHWAŁA NR XL/279/14 RADY GMINY PRZYBIERNÓW. z dnia 12 listopada 2014 r. UCHWAŁA NR XL/279/14 RADY GMINY PRZYBIERNÓW z dnia 12 listopada 2014 r. w sprawie realizacji zadania z projektu Dojrzałe partnerstwo. Model współpracy kluczem do sukcesu we współpracy gmin i organizacji

Bardziej szczegółowo

SKUTECZNA KOMUNIKACJA MIĘDZY WŁADZĄ LOKALNĄ A MIESZKAŃCAMI ZA POŚREDNICTWEM INTERNETU

SKUTECZNA KOMUNIKACJA MIĘDZY WŁADZĄ LOKALNĄ A MIESZKAŃCAMI ZA POŚREDNICTWEM INTERNETU BADANIA EKSPERTYZY REKOMENDACJE Fundacja Instytut Spraw Publicznych (ISP) jest jednym z wiodących polskich think tanków, niezależnym ośrodkiem badawczo-analitycznym. ISP powstał w 1995 roku. Poprzez prowadzenie

Bardziej szczegółowo

WIELOLETNI PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY LIPCE REYMONTOWSKIE Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI. Wstęp

WIELOLETNI PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY LIPCE REYMONTOWSKIE Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI. Wstęp WIELOLETNI PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY LIPCE REYMONTOWSKIE Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI Wstęp Zaspokajanie potrzeb i stwarzanie optymalnych warunków do funkcjonowania społeczeństwa jest jednym z głównych

Bardziej szczegółowo

- PROJEKT - Wstęp. Postanowienia ogólne

- PROJEKT - Wstęp. Postanowienia ogólne - PROJEKT - Program współpracy Gminy Wińsko z organizacjami pozarządowymi oraz innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego w roku 2015 Wstęp Uwzględniając obowiązujące zasady ustawowe

Bardziej szczegółowo

Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów

Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów Monika Kos, radca ministra Departament Polityki Wydatkowej Warszawa, 13 stycznia 2015 r. Program prezentacji

Bardziej szczegółowo

Decydujmy razem. Badanie stosowanych w projekcie metod podnoszenia poziomu partycypacji. dr Anna Olech Warszawa 27 października 2011 r.

Decydujmy razem. Badanie stosowanych w projekcie metod podnoszenia poziomu partycypacji. dr Anna Olech Warszawa 27 października 2011 r. Decydujmy razem Badanie stosowanych w projekcie metod podnoszenia poziomu partycypacji dr Anna Olech Warszawa 27 października 2011 r. Przedmiot i cele badania 1. Zidentyfikowanie dających się powielać

Bardziej szczegółowo

ProNGO standardy III sektora Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

ProNGO standardy III sektora Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Standardy organizatora pieczy zastępczej wypracowane przez przedstawicieli organizacji pozarządowych i jednostek samorządu terytorialnego w województwie opolskim i śląskim przy wsparciu sieci SPLOT. 1

Bardziej szczegółowo

BUDŻET GMINY. Podstawowym aktem prawnym regulującym proces budżetowania w gminie jest ustawa o finansach publicznych.

BUDŻET GMINY. Podstawowym aktem prawnym regulującym proces budżetowania w gminie jest ustawa o finansach publicznych. BUDŻET GMINY Podstawowym aktem prawnym regulującym proces budżetowania w gminie jest ustawa o finansach publicznych. Art. 211. 1. Budżet jednostki samorządu terytorialnego jest rocznym planem dochodów

Bardziej szczegółowo

Projekt UCHWAŁA NR RADY GMINY ŁYSKI. z dnia 2012 r.

Projekt UCHWAŁA NR RADY GMINY ŁYSKI. z dnia 2012 r. Projekt z dnia 22 października 2012 r. Zatwierdzony przez UCHWAŁA NR RADY GMINY ŁYSKI z dnia 2012 r. w sprawie przyjęcia Programu współpracy Gminy Łyski z podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ I. POSTANOWIENIA OGÓLNE

ROZDZIAŁ I. POSTANOWIENIA OGÓLNE -projekt- Program współpracy Gminy Wola Krzysztoporska z organizacjami pozarządowymi oraz innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego na rok 2013 ROZDZIAŁ I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XL/541/2013 RADY MIEJSKIEJ W WIELICZCE. z dnia 30 grudnia 2013 r. w sprawie powołania Gminnej Rady Seniorów w Wieliczce

UCHWAŁA NR XL/541/2013 RADY MIEJSKIEJ W WIELICZCE. z dnia 30 grudnia 2013 r. w sprawie powołania Gminnej Rady Seniorów w Wieliczce UCHWAŁA NR XL/541/2013 RADY MIEJSKIEJ W WIELICZCE z dnia 30 grudnia 2013 r. w sprawie powołania Gminnej Rady Seniorów w Wieliczce Na podstawie art. 5c, ust. 1-5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie

Bardziej szczegółowo

Badanie przeprowadzono w ramach uczestnictwa w akcji Masz Głos Masz Wybór. Anna Kaźmierczak

Badanie przeprowadzono w ramach uczestnictwa w akcji Masz Głos Masz Wybór. Anna Kaźmierczak Wyniki sondażu przeprowadzonego wśród mieszkańców Torunia oraz organizacji pozarządowych z województwa kujawskopomorskiego dotyczącego zaangażowania oraz opinii na temat konsultacji społecznych. Badanie

Bardziej szczegółowo

Program współpracy Gminy Zwierzyniec z podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego na 2016 rok

Program współpracy Gminy Zwierzyniec z podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego na 2016 rok Program współpracy Gminy Zwierzyniec z podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego na 2016 rok WPROWADZENIE Partnerska współpraca z organizacjami pozarządowymi jest niezbędna dla skutecznego

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Burmistrza Miasta i Gminy Ogrodzieniec Nr 163/2015 z dnia 5 listopada 2015 r.

Zarządzenie Burmistrza Miasta i Gminy Ogrodzieniec Nr 163/2015 z dnia 5 listopada 2015 r. Zarządzenie Burmistrza Miasta i Gminy Ogrodzieniec Nr 163/2015 z dnia 5 listopada 2015 r. w sprawie konsultacji dotyczących projektu Programu Współpracy Gminy Ogrodzieniec z Organizacjami Pozarządowymi

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z działalności fundacji INSTYTUT INICJATYW POZARZĄDOWYCH

Sprawozdanie z działalności fundacji INSTYTUT INICJATYW POZARZĄDOWYCH Sprawozdanie z działalności fundacji INSTYTUT INICJATYW POZARZĄDOWYCH w roku 2008 1) Nazwa fundacji: siedziba: adres: Instytut Inicjatyw Pozarządowych Warszawa ul. Przybyszewskiego 32/34 data wpisu w Krajowym

Bardziej szczegółowo

Projekt UCHWAŁA Nr /2015 RADY MIEJSKIEJ W CHMIELNIKU z dnia 2015 roku

Projekt UCHWAŁA Nr /2015 RADY MIEJSKIEJ W CHMIELNIKU z dnia 2015 roku Wersja nr 1 z 13 października 2015 r. Projekt UCHWAŁA Nr /2015 RADY MIEJSKIEJ W CHMIELNIKU z dnia 2015 roku w sprawie: przyjęcia na rok 2016 programu współpracy Gminy Chmielnik z organizacjami pozarządowymi

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr XXXIV/264/2009 Rady Gminy Olsztyn z dnia 24 listopada 2009 r.

Uchwała nr XXXIV/264/2009 Rady Gminy Olsztyn z dnia 24 listopada 2009 r. Uchwała nr XXXIV/264/2009 Rady Gminy Olsztyn z dnia 24 listopada 2009 r. w sprawie: Programu Współpracy Gminy Olsztyn z Organizacjami Pozarządowymi w roku 2010 Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy

Bardziej szczegółowo

PLAN USPOŁECZNIENIA STRATEGII ZINTEGROWANYCH INWESTCYCJI TERYTORIALNYCH AGLOMERACJI OPOLSKIEJ

PLAN USPOŁECZNIENIA STRATEGII ZINTEGROWANYCH INWESTCYCJI TERYTORIALNYCH AGLOMERACJI OPOLSKIEJ PLAN USPOŁECZNIENIA STRATEGII ZINTEGROWANYCH INWESTCYCJI TERYTORIALNYCH AGLOMERACJI OPOLSKIEJ Zgodnie z zapisami Zasad realizacji Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych w Polsce w proces opracowania

Bardziej szczegółowo

Program na rzecz Innowacyjnego Rozwoju Gmin i Powiatów Województwa Śląskiego

Program na rzecz Innowacyjnego Rozwoju Gmin i Powiatów Województwa Śląskiego Program na rzecz Innowacyjnego Rozwoju Gmin i Powiatów Województwa Śląskiego Tarnów-Katowice, wrzesień 2005 Wprowadzenie Program i»silesia jest odpowiedzią samorządów z województwa śląskiego na Inicjatywę

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR VII / /15 RADY GMINY LIPCE REYMONTOWSKIE z dnia 14 października 2015 r.

UCHWAŁA NR VII / /15 RADY GMINY LIPCE REYMONTOWSKIE z dnia 14 października 2015 r. UCHWAŁA NR VII / /15 RADY GMINY LIPCE REYMONTOWSKIE z dnia 14 października 2015 r. w sprawie rocznego programu współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy

Bardziej szczegółowo

Partycypacja obywatelska seniorów ciekawe przykłady

Partycypacja obywatelska seniorów ciekawe przykłady Partycypacja obywatelska ciekawe przykłady Wrocław, 24 kwietnia 2013 r. Katarzyna Starzyk PARTYCYPACJA OBYWATELSKA CO TO TAKIEGO? 1 Partycypacja obywatelska co to takiego? Partycypacja obywatelska jest

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY GMINY LYSKI. z dnia... 2014 r.

UCHWAŁA NR... RADY GMINY LYSKI. z dnia... 2014 r. PROJEKT UCHWAŁA NR... RADY GMINY LYSKI z dnia... 2014 r. w sprawie przyjęcia Programu współpracy Gminy Lyski z organizacjami pozarządowymi i innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego

Bardziej szczegółowo

Partycypacja Kobiet. Wyniki analiz w powiecie Ostrów Mazowiecka styczeń 2013

Partycypacja Kobiet. Wyniki analiz w powiecie Ostrów Mazowiecka styczeń 2013 Partycypacja Kobiet Wyniki analiz w powiecie Ostrów Mazowiecka styczeń 2013 Założenia Partycypacja kobiet jest bardzo ważna (powiemy dlaczego) Partycypacja kobiet jest o wiele za słaba na poziomie krajowym,

Bardziej szczegółowo

KONSULTACJE SPOŁECZNE PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI NA 2015 ROK

KONSULTACJE SPOŁECZNE PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI NA 2015 ROK KONSULTACJE SPOŁECZNE PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI NA 2015 ROK OGŁOSZENIE Wójta Gminy Pawłowiczki z dnia 15 października 2014 roku w sprawie konsultacji społecznych projektu: Rocznego

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć edukacyjnych dla uczniów szkoły podstawowej (klasy IV - VI) Budżet partycypacyjny czego potrzebuje nasza okolica?

Scenariusz zajęć edukacyjnych dla uczniów szkoły podstawowej (klasy IV - VI) Budżet partycypacyjny czego potrzebuje nasza okolica? Scenariusz zajęć edukacyjnych dla uczniów szkoły podstawowej (klasy IV - VI) Budżet partycypacyjny czego potrzebuje nasza okolica? Autor: Krzysztof Romaniuk Temat: Budżet partycypacyjny czego potrzebuje

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 75/2015 WÓJTA GMINY KARCZMISKA. z dnia 30 września 2015 r.

ZARZĄDZENIE NR 75/2015 WÓJTA GMINY KARCZMISKA. z dnia 30 września 2015 r. ZARZĄDZENIE NR 75/2015 WÓJTA GMINY KARCZMISKA z dnia 30 września 2015 r. w sprawie przeprowadzenie konsultacji projektu uchwały rocznego programu współpracy Gminy Karczmiska z organizacjami pozarządowymi

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XL/307/14 RADY GMINY SAWIN. z dnia 14 listopada 2014 r.

UCHWAŁA NR XL/307/14 RADY GMINY SAWIN. z dnia 14 listopada 2014 r. UCHWAŁA NR XL/307/14 RADY GMINY SAWIN z dnia 14 listopada 2014 r. w sprawie uchwalenia Programu współpracy Gminy Sawin z organizacjami pozarządowymi oraz z podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy

Bardziej szczegółowo

Obywatelski Parlament Seniorów reprezentacja interesów osób starszych na poziomie krajowym i partner w kreowaniu polityki senioralnej

Obywatelski Parlament Seniorów reprezentacja interesów osób starszych na poziomie krajowym i partner w kreowaniu polityki senioralnej Obywatelski Parlament Seniorów reprezentacja interesów osób starszych na poziomie krajowym i partner w kreowaniu polityki senioralnej Michał Szczerba Przewodniczący Parlamentarnego Zespołu Spotkanie inauguracyjne

Bardziej szczegółowo

Udział obywateli w planowaniu przyszłej perspektywy funduszy europejskich 2014-2020. Stan konsultacji funduszy w regionach

Udział obywateli w planowaniu przyszłej perspektywy funduszy europejskich 2014-2020. Stan konsultacji funduszy w regionach Udział obywateli w planowaniu przyszłej perspektywy funduszy europejskich 2014-2020 Stan konsultacji funduszy w regionach Projekt współfinansowany przez Szwajcarię w ramach Szwajcarskiego Programu Współpracy

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPARCIA EKONOMII SPOŁECZNEJ W GMINIE OSTROWIEC ŚWIĘTOKRZYSKI NA LATA 2015-2021

PROGRAM WSPARCIA EKONOMII SPOŁECZNEJ W GMINIE OSTROWIEC ŚWIĘTOKRZYSKI NA LATA 2015-2021 PROGRAM WSPARCIA EKONOMII SPOŁECZNEJ W GMINIE OSTROWIEC ŚWIĘTOKRZYSKI NA LATA 2015-2021 Ostrowiec Świętokrzyski 2015 Wstęp Program Wsparcia Ekonomii Społecznej w Gminie Ostrowiec Świętokrzyski na lata

Bardziej szczegółowo

- PROJEKT. Rozdział I WSTĘP DO ZAŁOŻEŃ RAMOWEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY

- PROJEKT. Rozdział I WSTĘP DO ZAŁOŻEŃ RAMOWEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY Załącznik nr 1 do Zarządzenia Wójta Gminy Reńska Wieś z dnia 22.10.2015r. w sprawie przeprowadzenia konsultacji społecznych z org. pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art.3 ust.3 ustawy o działalności

Bardziej szczegółowo

Fundacja Rozwoju Środowisk Lokalnych PODPORA

Fundacja Rozwoju Środowisk Lokalnych PODPORA FUNDACJA ROZWOJU ŚRODOWISK LOKALNYCH PODPORA WYNIKI BADANIA AKTYWNOŚC SPOŁECZNA SENIOREK W POWIECIE DĄBROWSKIM SMYKÓW 2014 Co sądzić o seniorach, a szczególnie kobietach? Jakie jest ich społeczne zaangażowanie

Bardziej szczegółowo

III Kongresu Rozwoju Ruchu Rowerowego

III Kongresu Rozwoju Ruchu Rowerowego III Kongresu Rozwoju Ruchu Rowerowego Warszawa, 22-23 IX 2014 Projekt współfinansowany przez Szwajcarię w ramach SZWAJCARSKIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY Z NOWYMI KRAJAMI CZŁONKOWSKIMI UNII EUROPEJSKIEJ Samorządowa

Bardziej szczegółowo

Bydgoski Pakt dla Kultury

Bydgoski Pakt dla Kultury Bydgoski Pakt dla Kultury Bydgoski Pakt dla Kultury zawarty pomiędzy: władzami miasta Bydgoszczy reprezentowanymi przez Prezydenta Miasta Bydgoszczy Rafała Bruskiego Przewodniczącego Rady Miasta Bydgoszczy

Bardziej szczegółowo

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji http://www.frse.org.pl/

Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji http://www.frse.org.pl/ Jak przygotować i realizować projekt, pozyskiwanie środków, partnerów, wątpliwości, pytania, wymiana doświadczeń - fora, przykłady dobrych praktyk, narzędzia pomocne w realizacji Fundacja Rozwoju Systemu

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE WÓJTA GMINY BORKI Z DNIA 23 PAŹDZIERNIKA 2013 O KONSULTACJACH W SPRAWIE PROJEKTU

OGŁOSZENIE WÓJTA GMINY BORKI Z DNIA 23 PAŹDZIERNIKA 2013 O KONSULTACJACH W SPRAWIE PROJEKTU OGŁOSZENIE WÓJTA GMINY BORKI Z DNIA 23 PAŹDZIERNIKA 2013 O KONSULTACJACH W SPRAWIE PROJEKTU Programu współpracy Gminy Borki w 2014 roku z organizacjami pozarządowymi oraz z podmiotami, o których mowa w

Bardziej szczegółowo

Program współpracy Miasta Bydgoszczy z organizacjami pozarządowymi oraz innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego w roku 2016

Program współpracy Miasta Bydgoszczy z organizacjami pozarządowymi oraz innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego w roku 2016 Załącznik do uchwały Nr Rady Miasta Bydgoszczy z dnia PROJEKT Program współpracy Miasta Bydgoszczy z organizacjami pozarządowymi oraz innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego w roku

Bardziej szczegółowo

Anna Kozłowska, Reklama. Techniki perswazyjne, OW SGH, Warszawa 2011

Anna Kozłowska, Reklama. Techniki perswazyjne, OW SGH, Warszawa 2011 Anna Kozłowska, Reklama. Techniki perswazyjne, OW SGH, Warszawa 2011 Ze wstępu do książki Reklama to nieodłączny element naszego życia codziennego - jest obecna wszędzie (na ulicy, w pracy, w szkole, w

Bardziej szczegółowo

Samorząd terytorialny w Polsce Podstawowe informacje

Samorząd terytorialny w Polsce Podstawowe informacje Samorząd terytorialny w Polsce Podstawowe informacje Samorząd w konstytucji RP Mieszkańcy gminy stanowią wspólnotę samorządową Zasada pomocniczości subsydiarności opiera się na dwóch założeniach: - tyle

Bardziej szczegółowo

- PROJEKT. Rozdział II POSTANOWIENIA OGÓLNE. Ilekroć w niniejszym Programie jest mowa o:

- PROJEKT. Rozdział II POSTANOWIENIA OGÓLNE. Ilekroć w niniejszym Programie jest mowa o: - PROJEKT Roczny programu współpracy Gminy Polska Cerekiew z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego w 2016 roku. Rozdział I WSTĘP DO ZAŁOŻEŃ RAMOWEGO PROGRAMU

Bardziej szczegółowo

NIEKTÓRE KIERUNKI PRAC NAD ZMIANAMI W SYSTEMIE OŚWIATY

NIEKTÓRE KIERUNKI PRAC NAD ZMIANAMI W SYSTEMIE OŚWIATY Ruch Społeczny Obywatele dla Edukacji NIEKTÓRE KIERUNKI PRAC NAD ZMIANAMI W SYSTEMIE OŚWIATY REKOMENDACJE opracowane na podstawie dokumentu Porozumienie dla Edukacji www.obywateledlaedukacji.org CZERWIEC

Bardziej szczegółowo

Młody obywatel. 18 sierpnia 2010 r. Opis

Młody obywatel. 18 sierpnia 2010 r. Opis 18 sierpnia 2010 r. Młody obywatel Opis Młodzie ludzie przy wsparciu nauczycieli i władz samorządowych badają kapitał społeczny w swojej miejscowości. Przedstawiają wnioski władzom lokalnym. Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Załącznik 2.1 Miejski Specjalista ds. Energii (SE) Miejska Jednostka ds. Zarządzania Energią (JZE)

Załącznik 2.1 Miejski Specjalista ds. Energii (SE) Miejska Jednostka ds. Zarządzania Energią (JZE) Wspólna Metodologia 1 Załącznik 2.1 Miejski Specjalista ds. Energii (SE) Miejska Jednostka ds. Zarządzania Energią (JZE) Przykładowy opis pracy Wprowadzenie Specjalista ds. energii jest kluczową postacią,

Bardziej szczegółowo

Programu współpracy Gminy Ułęż z organizacjami pozarządowymi i podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego na rok 2016.

Programu współpracy Gminy Ułęż z organizacjami pozarządowymi i podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego na rok 2016. PROJEKT Programu współpracy Gminy Ułęż z organizacjami pozarządowymi i podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego na rok 2016. 1 Cel główny i cele szczegółowe współpracy 1. Cel główny i cele

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY PUCHACZÓW Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI I INNYMI PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POŻYTKU PUBLICZNEGO W 2015 ROKU

PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY PUCHACZÓW Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI I INNYMI PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POŻYTKU PUBLICZNEGO W 2015 ROKU PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY PUCHACZÓW Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI I INNYMI PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POŻYTKU PUBLICZNEGO W 2015 ROKU Współpraca Gminy Puchaczów z organizacjami pozarządowymi oraz

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały Nr XXXIV/234/2014 Rady Gminy Łaziska z dnia 07 listopada 2014 r. 1 Cele Programu

Załącznik do Uchwały Nr XXXIV/234/2014 Rady Gminy Łaziska z dnia 07 listopada 2014 r. 1 Cele Programu Załącznik do Uchwały Nr XXXIV/234/2014 Rady Gminy Łaziska z dnia 07 listopada 2014 r. Program współpracy Gminy Łaziska z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy

Bardziej szczegółowo

OBSZAR WSPÓŁPRACA NGO Z SAMORZĄDEM

OBSZAR WSPÓŁPRACA NGO Z SAMORZĄDEM OBSZAR WSPÓŁPRACA NGO Z SAMORZĄDEM Działalność statutowa organizacji pozarządowych koncentrujących się wokół określonego problemu, potrzeby czy sprawy jest zwykle działalnością pożytku publicznego, tj.

Bardziej szczegółowo

Aktywnie konsultujemy lepiej współpracujemy. Warsztat prowadzi Mirosława Tomasik 01.12.2013

Aktywnie konsultujemy lepiej współpracujemy. Warsztat prowadzi Mirosława Tomasik 01.12.2013 Aktywnie konsultujemy lepiej współpracujemy Warsztat prowadzi Mirosława Tomasik 01.12.2013 1 Konsultacje społeczne- cel Celem konsultacji społecznych jest nawiązanie dialogu pomiędzy mieszkańcami a władzą

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR. RADY GMINY GÓRZYCA

UCHWAŁA NR. RADY GMINY GÓRZYCA UCHWAŁA NR. RADY GMINY GÓRZYCA z dnia.. 2015 r. w sprawie Programu współpracy Gminy Górzyca z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego na 2016rok. Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Bariery i stymulatory rozwoju społeczności wiejskich. Krystyna Fuerst AKADEMIA INICJATYW SPOŁECZNYCH

Bariery i stymulatory rozwoju społeczności wiejskich. Krystyna Fuerst AKADEMIA INICJATYW SPOŁECZNYCH Bariery i stymulatory rozwoju społeczności wiejskich Krystyna Fuerst AKADEMIA INICJATYW SPOŁECZNYCH Obraz gmin wiejskich z perspektywy Programu Integracji Społecznej Ewa Gliwicka Koordynator Programu Integracji

Bardziej szczegółowo