Zeszyt nr 18. Sekcji Analiz Demograficznych.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Zeszyt nr 18. Sekcji Analiz Demograficznych."

Transkrypt

1 Sekcja Analiz Demograficznych Komitet Nauk Demograficznych PAN 18/2008 Al. Niepodległości Warszawa tel/fax: ISSN REFERATY CZĘŚĆ I. Zeszyt nr 18. Sekcji Analiz Demograficznych.

2 Recenzenci Prof. USz. Mirosława Gazińska, Prof. UŁ Tadeusz J. Kowaleski 1

3 SPIS TREŚCI Słowo wstępne... 4 Inga Jaguś Postawy lubelskich studentów wobec małżeństwa i alternatywnych form życia małżeńsko rodzinnego Wprowadzenie Krótka charakterystyka badanej zbiorowości Postawy badanych studentów wobec małżeństwa Opinie badanych na temat optymalnego wieku zawarcia związku małżeńskiego przez kobiety i mężczyzn Opinie badanych na temat rozwodu Małżeństwo w planach życiowych badanych studentów Plany badanych w zakresie życia osobistego Hierarchia wartości badanych Deklarowany wiek zawarcia małżeństwa Stosunek badanych do rozwodu Czynniki mogące skłonić badanych do podjęcia decyzji o rozwodzie Postawy badanych wobec alternatywnych form życia małżeńsko rodzinnego Opinie badanych na temat alternatywnych form życia wobec małżeństwa i na nim opartej rodziny Alternatywne wobec małżeństwa i na nim opartej rodziny formy życia w planach życiowych badanych studentów Wnioski Literatura Dorota Kopczyńska Zastosowanie wielowymiarowej analizy porównawczej w badaniu postaw społeczeństwa polskiego wobec rozwodów Wstęp Metodyka badania Wstępna analiza zbioru danych Analiza regresji postawy respondentów wobec rozwodu Dobór zmiennych objaśniających Wielowymiarowa analiza korespondencji (MCA) Zakończenie Literatura Monika Papież Możliwość wykorzystania modelu Lee-Cartera do szacowania wartości w dynamicznych tablicach trwania życia Uwagi wprowadzające Dynamiczne tablice trwania życia Model Lee-Cartera Wyniki badań Estymacja parametrów modelu Lee-Cartera dla wybranych krajów Europy

4 4.2. Prognozowanie wartości parametru k t Wnioski Literatura Jan Brzozowski Zjawisko marnotrawstwa mózgów i jego skutki gospodarcze Wstęp Badania nad migracjami międzynarodowymi Zjawisko drenażu mózgów w teorii ekonomii Problem marnotrawstwa mózgów Możliwe skutki ekonomiczne marnotrawstwa mózgów Wnioski końcowe Literatura: Katarzyna Maruszewska Selektywność zjawiska emigracji w Polsce w świetle oficjalnych statystyk Wstęp Cel pracy i metoda badań Zmiany skłonności do emigracji w latach Regionalne zmiany skłonności do emigracji w latach Selektywność wybranych kategorii ludności emigrującej według województw Podsumowanie Literatura:

5 Przedmowa Sekcja Analiz Demograficznych KND PAN została powołana na posiedzeniu Prezydium Komitetu Nauk Demograficznych Polskiej Akademii Nauk w dniu 23 września 1999 roku. Jest czwartą obok Sekcji Demografii Medycznej, Sekcji Demografii Historycznej oraz Sekcji Demografii Regionalnej sekcją naukową działającą w ramach Komitetu Nauk Demograficznych Wydziału I. Nauk Społecznych - Polskiej Akademii Nauk. Sekcję Analiz Demograficznych SAD prowadzą: dr hab. Ewa Frątczak, Prof. SGH (przewodnicząca sekcji) i dr hab. Jolanta Kurkiewicz, Prof. AE w Krakowie (z-ca przewodniczącej sekcji). Głównym zadaniem Sekcji Analiz Demograficznych jest organizowanie spotkań merytorycznych poświęconych szeroko rozumianym metodom analiz demograficznych, włączając najnowsze metody i techniki zarówno organizacji badań jak i metod analiz opisujących zjawiska i procesy demograficzne ich uwarunkowania i konsekwencje. Podstawą każdej prezentowanej metody w ramach spotkań SAD jest dokładny i gruntowny opis teoretyczny metody (metod) oparty na możliwie wszechstronnej i najnowszej literaturze wraz z prezentacją zastosowania teorii na danych empirycznych. Prezentacja nowych metod wymagać będzie od referentów zapoznania się ze stosowną literaturą i niemałego nakładu pracy. Dość często upowszechnienie nowej metody i jej zastosowanie wymagać będzie nakładu pracy związanego z zapoznaniem się ze stosownym programem lub pakietem komputerowym umożliwiającym dość sprawną aplikację modelu lub metody. Zatem działania mające na celu informację o programach komputerowych i organizowanie w przyszłości warsztatów szkoleniowych to jedno z kolejnych zadań SAD. Organizatorom Sekcji i osobom prowadzącym SAD zależy na integracji środowiska demograficznego, w tym głownie młodych adeptów nauki wokół zagadnień szeroko rozumianych analiz demograficznych. Zebrania Sekcji Analiz Demograficznych mogą być również poświęcone prezentacji nowych twórczych metod analiz lub zastosowań metod (modeli) będących wynikami prac doktorskich lub habilitacyjnych ukończonych lub znajdujących się w fazie przygotowywania, na odpowiednim etapie. Podjęto na pierwszym inauguracyjnym zebraniu Sekcji Analiz Demograficznych, które odbyło się 18 stycznia 2000 roku dwie inicjatywy: - pierwsza, polegająca na tym, że materiały prezentowane na kolejnych posiedzeniach SAD będą miały formę "Zeszytów Naukowych SAD KND PAN". Każdy zeszyt poświęcony będzie wspólnej tematyce. Zostały podjęte starania o uzyskanie formalnej zgody na wydawanie zeszytów, które będą miały formę tzw. "working paper"; - druga, polegająca na organizowaniu raz na rok lub co dwa lata "Warsztatów z Analizy Demograficznej" jako przedsięwzięcia wspólnego Sekcji Analiz Demograficznych KND PAN i Instytutu Statystyki i Demografii SGH. Stosowna dokumentacja dotycząca "Warsztatów z Analizy Demograficznej", w tym dokumentacja kosztorysowa została zaakceptowana przez Panią Prof. dr hab. J.Jóźwiak Dyrektora ISiD i Przewodniczącą Komitetu Nauk Demograficznych PAN. Warsztaty z analizy demograficznej pomyślane są jako seminaria szkoleniowe dla młodych pracowników nauki będących na stażu lub pracujących na wyższych uczelniach i uniwersytetach w kraju zainteresowanych metodami analiz demograficznych oraz noszących się z zamiarem przygotowania rozprawy doktorskiej lub habilitacyjnej w obszarze demografii, szerzej nauk społecznych. Z nadzieją na upowszechnianie informacji o działalności Sekcji Analiz Demograficznych KND PAN oraz o formie dokumentacji spotkań w postaci serii Zeszytów Naukowych Sekcji. Przewodnicząca SAD / dr hab. Ewa Frątczak, Prof. SGH / Z-ca Przewodniczącej SAD / dr hab. Jolanta Kurkiewicz, Prof. AE w Krakowie/ 4

6 Słowo wstępne Konferencje naukowe organizowane przez Sekcję Analiz Demograficznych Komitetu Nauk Demograficznych PAN są dorocznymi spotkaniami młodych pracowników naukowych przygotowujących rozprawy doktorskie i habilitacyjne, których tematyka obejmuje procesy zachodzące w populacjach ludzkich. Konferencja zatytułowana Wpływ procesów demograficznych na kształtowanie stanu i struktury zasobów ludzkich - stan aktualny i perspektywy która odbyła się w dniach września 2007 roku była już piątą z kolei. Została zorganizowana przez Zakład Demografii Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie przez zespół w składzie: Prof. UEK dr hab. Jolanta Kurkiewicz, dr Ewa Soja, mgr Marcin Stonawski. Konferencję rozpoczęto obradami w murach Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie. Otworzył je Rektor Uniwersytetu Prof. dr hab. Ryszard Borowiecki. Inauguracyjną Sesję I zatytułowaną Demograficzne problemy Europy poprowadził Prof. UŁ dr hab. Tadeusz J. Kowaleski a referaty przedstawili PT Profesorowie stanowiący czołówkę polskich demografów. Zapoznali Oni uczestników Konferencji z następującą problematyką: Prof. dr hab. Janina Jóźwiak Demografia w Komisji Europejskiej, Prof. dr hab. Irena E. Kotowska Wpływ zmian demograficznych w Europie na gospodarkę - problematyka badawcza, źródła danych, metody analizy, Prof. SGH dr hab. Ewa Frątczak Przemiany demograficzne wybrane procesy demograficzne Europy, Prof. AE dr hab. Jan Paradysz Polska statystyka ludności na tle rozwiązań czeskich i francuskich, Prof. AE dr hab. Elżbieta Gołata Europejskie standardy spisów ludności przygotowania do NSP Po zakończeniu obrad uczestnicy Konferencji udali się do Niedzicy, gdzie odbywały się kolejne sesje. W czasie Sesji II zatytułowanej Zachowania małżeńskie i prokreacyjne, której przewodniczyła Prof. AE dr hab. Elżbieta Gołata wygłoszono referaty, w których przedstawiono uwarunkowania zawierania i rozpadu związków małżeńskich oraz postawy i zachowania matrymonialne studentów wobec współczesnych przemian. Zaprezentowano ujęcia demograficzne i socjologiczne. 5

7 Sesja III poświęcona trwaniu życia, starzeniu się oraz systemom emerytalnym była prowadzona przez Prof. UEK dr hab. Ireneusza Kuropkę. Przedmiot obrad stanowiły zarówno problemy metodyczne jak i merytoryczne. Przedstawiono metody: konstruowania tablic trwania życia dla ustalania wysokości składki emerytalnej, ustalania zapotrzebowania Funduszu Rezerwy Demograficznej, zaprezentowano możliwości modelowania mikrosymulacyjnego, dyskutowano zagadnienia starzenie się zasobów pracy w Polsce w kontekście zmian aktywności zawodowej. W ramach Sesji IV zajmowano się migracjami, ich uwarunkowaniami oraz konsekwencjami. Dyskutowano nad marnotrawstwem mózgów i jego skutkami gospodarczymi, zaprezentowano możliwości wykorzystania Internetu do zbierania danych na temat migracji. Obrady te prowadziła Prof. AE dr hab. Maria Chromińska. Sesja V pod kierunkiem Prof. USz dr hab. Mirosławy Gazińskiej koncentrowała się nad badaniem warunków życia ludności. Zajmowano się metodyką badań oraz zaprezentowano uzyskane rezultaty w zakresie wielowymiarowej analiza przestrzennego zróżnicowania warunków bytu i poziomu życia w Polsce, zmian potencjału starszych konsumentów w starzejącym się społeczeństwie i pośredniej estymacji ubóstwa w ujęciu regionalnym oraz wartości życiowe osób niepełnosprawnych w świetle badań ankietowych. Przedstawiono transfery finansowe i opieki w nieformalnych sieciach wsparcia. Podczas obrad Sesji VI, której przewodniczyła Profesor AE dr hab. Walentyna Ignatczyk zajmowano się analizą danych w badaniach demograficznych. Zgromadzono tu referaty na temat zastosowania imputacji i kalibracji danych w NSP 2011 oraz zmian stanu i struktury według wieku ekonomicznego w woj. zachodniopomorskim. Ponadto zaprezentowano unowocześnioną wersję strony internetowej Sekcji Analiz Demograficznych Niniejszy 18 Zeszyt Naukowy Sekcji Analiz Demograficznych KND PAN zawiera część pierwszą artykułów, opracowanych na kanwie wygłoszonych referatów. Kraków, r. Jolanta Kurkiewicz 6

8 Inga Jaguś Uniwersytet Marii Curie Skłodowskiej w Lublinie Postawy lubelskich studentów wobec małżeństwa i alternatywnych form życia małżeńsko rodzinnego 1. Wprowadzenie Na temat kondycji współczesnej rodziny funkcjonują rozbieżne poglądy. Z jednej strony pojawiają się opinie o kryzysie, o czym świadczą np. niskie współczynniki dzietności nie gwarantujące zastępowalności pokoleń, opóźnianie zawierania małżeństw i prokreacji, niska trwałość rodzin (rozwody), a także upowszechnianie się alternatywnych form życia małżeńsko-rodzinnego 1. Z drugiej strony istnieją opinie, że rodzina ma się dobrze, że była, jest i będzie podstawową grupą i instytucją społeczną, że jej znaczenie jest duże i będzie takie w przyszłości 2. Rodzina w swoim kształcie staje się coraz bardziej różnorodna, ponieważ przemianie ulega między innymi charakter związków międzyludzkich. Jej podstawową formą nadal jest jednak rodzina monogamiczna, heteroseksualna, względnie trwała, zajmująca się wychowaniem potomstwa i realizująca wiele ważnych funkcji społecznych. W perspektywie dokonujących się przemian społeczno-kulturowych istotnym wydaje się być uzyskanie odpowiedzi na następujące pytania: Jaki jest stosunek młodego pokolenia Polaków do małżeństwa i rodziny? Jakie są plany życiowe młodych ludzi związane z sferą życia osobistego i co je warunkuje? W niniejszej pracy zaprezentowano wybrane wyniki badań, które przeprowadziłam wśród młodzieży akademickiej środowiska lubelskiego w kwietniu i maju 2005 roku. Badania dotyczyły postaw studentów wobec małżeństwa i na nim opartej rodziny oraz alternatywnych wobec niego form. Analizę postaw ankietowanych przeprowadzono stosując dwa podejścia. 1 Do alternatywnych form życia zalicza się m.in. życie w samotności, monoparentalność, związki niezalegalizowane heteroseksualne, związki homoseksualne, więcej patrz K. Slany, Alternatywne formy życia małżeńsko rodzinnego w ponowoczesnym świecie, Kraków 2002.; A. Kwak, Rodzina w dobie przemian. Małżeństwo i kohabitacja, Warszawa 2005, s Patrz A. Giddens., Nowoczesność i tożsamość. "Ja" i społeczeństwo w epoce późnej nowoczesności, Warszawa 2001; A. Giddens, Przemiany intymności. Seksualność, miłość i erotyzm we współczesnych społeczeństwach, Warszawa 2005; Z. Tyszka, Rodzina we współczesnym świecie, Poznań

9 - Pierwsze stanowią rozważania na temat stosunku badanych do małżeństwa i do alternatywnych form życia, bez odniesienia do ścieżki życiowej badanych. - Drugie dotyczy zagadnienia miejsca małżeństwa i alternatywnych wobec niego form życia w planach życiowych studentów. Przyjęto następujące hipotezy: 1. Studenci wysoko cenią małżeństwo jako instytucję funkcjonującą w życiu społecznym i chcą się w nim spełniać 2. Studenci wykazują pozytywny stosunek względem alternatywnych wobec małżeństwa i na nim opartej rodziny form życia jednak nie wykazują większego zainteresowania nimi jako tymi w których chcieliby żyć. 2. Krótka charakterystyka badanej zbiorowości Badaniom poddano studentów IV i V roku różnych kierunków studiów stacjonarnych pięciu lubelskich uczelni wyższych. Skupiono tutaj uwagę na młodych ludziach, gdyż ze względu na wiek matrymonialny są najbardziej zainteresowani wchodzeniem w związki. Kreując określony model rodziny, będą współtworzyć obraz demograficzny kraju poczatku XXI wieku. Jest to zbiorowość, która, jak się wydaje będzie najbardziej skłonna przejmować wzory zachowań obce kulturowo, od rówieśników z Zachodu. Jest otwarta na zmiany, zdolna dostosowywać się do nowych warunków, kreatywna, otwarta na nowe idee. Osoby młode i wykształcone na poziomie wyższym wydają się być zbiorowością wzorcotwórczą i normotwórczą dla innych grup społecznych 3. Wybór studentów końcowych lat studiów motywuję założeniem, że osoby te, znajdują się w momencie swoistego przejścia od fazy niesamodzielności do samodzielności, zarówno w sferze zawodowej jak i osobistej. Jest to okres, kiedy krystalizuje się system wartości rodzinnych. Ludzie zastanawiają się nad uporządkowaniem swojego życia, również osobistego. Ukończenie studiów na poziomie wyższym funkcjonuje w świadomości jako ten czynnik, który przyczyni się w znacznym stopniu do uzyskania atrakcyjnej pracy, która stanie się podstawą materialną dla utrzymania siebie i potencjalnej rodziny, a wreszcie źródłem tak ważnej w obecnych czasach satysfakcji. 3 Ostatni argument wysunęła K. Slany w swoich badaniach, patrz: K. Slany, Orientacje małżeńskie i rodzinne młodzieży akademickiej w Polsce (próba weryfikacji teorii drugiego przejścia demograficznego), Problemy Rodziny 2001, nr3, s

10 Jak napisano wcześniej badaniami objęto studentów pięciu lubelskich uczelni, a to: Uniwersytetu Marii Curie Skłodowskiej (UMCS), Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego (KUL), Akademii Medycznej (AM), Akademii Rolniczej (AR) i Politechniki Lubelskiej (PL) 4. Badana zbiorowość liczyła 1108 osób w tym 728 kobiet. Tabela 1 prezentuje rozkład liczebności studentów poszczególnych uczelni. Tabela1. Struktura respondentów według uczelni, w której studiują Nazwa uczelni Liczebność w liczbach bezwzględnych (N) w procentach (%) UMCS ,5 KUL ,6 PL 101 9,1 AM 92 8,3 AR ,4 Ogółem ,0 Źródło: opracowanie własne Najliczniejszą grupę stanowili studenci UMCS, najmniej liczną studenci AM. Liczebności są proporcjonalne do liczby studentów w poszczególnych uczelniach. Tabela 2 prezentuje strukturę badanej zbiorowości według wieku. Tabela 2. Struktura według wieku Wiek badanych (w latach) Liczebność w liczbach bezwzględnych (N) w procentach (%) , , , , , ,0 Inne 23 2,1 Ogółem Źródło: opracowanie własne. Wiek 99% badanych zamyka się w przedziale lat, większość (ok. 56%) stanowią osoby w wieku 23 lat. Drugą, co do liczebności kategorię stanowią studenci w wieku 24 lat (ok. 18%), następną osoby mające 22 lata (ok. 13%). Inne to kategoria łącząca poszczególne kategorie wieku nie przekraczające 1% udziału studentów. W tabeli 3 przedstawiono rozkład liczebności badanej zbiorowości według wielkości miejscowości zamieszkania przed podjęciem studiów. 4 W tekście zamiast pełnych nazw uczelni będą stosowane skróty. 9

11 Tabela3. Badani według miejsca zamieszkania przed podjęciem studiów. Miejsce zamieszkania Liczebność w liczbach bezwzględnych (N) w procentach (%) Wieś ,9 miasta do 20 tys ,7 miasta powyżej 20 do 100 tys ,1 miasta powyżej 100 tys ,4 brak danych 10 0,9 Ogółem Źródło: opracowanie własne. Dla największej liczby badanych miejscem zamieszkania przed podjęciem studiów wyższych była miejscowość o charakterze wiejskim (ok. 33%) 5. Nieco mniej ankietowanych (28%) wywodziło się z miast średniej wielkości. Z dużych miast pochodziło 22% badanych studentów. W tabeli 4 przedstawiono strukturę rozważanej populacji ze względu na wyznanie religijne, a w tabeli 5 według stosunku do religii. Tabela 4. Wyznanie religijne badanych studentów Wyznanie religijne Liczebność w liczbach bezwzględnych (N) w procentach (%) Rzymskokatolickie ,1 Prawosławne 20 1,8 nie identyfikuje się z żadnym wyznaniem 52 4,7 Inne 4 0,4 brak danych 11 1 Ogółem Źródło: badania własne Zdecydowana większość (92,1%) badanych studentów zadeklarowała przynależność do wyznania rzymskokatolickiego. Niewielu (1,8%) ankietowanych zadeklarowało przynależność do prawosławia. Prawie 5% badanych nie identyfikuje się z żadnym wyznaniem. Ponad 50% badanych studentów uważa się za osoby raczej wierzące, dalsze ponad 32% za osoby zdecydowanie wierzące. 5 Uwzględniono następujące kategorie: wieś, małe miasto do 20 tys. mieszkańców, średnie miasto od 20 do 100 tys. mieszkańców oraz duże miasto 100 tys. i powyżej. Patrz M. Dams Lepiarz, Małe miasta w sieci osadniczej województwa lubelskiego w okresie transformacji ustrojowej w Polsce, Annales UMCS sectio B, vol. LVIII, 7, 2003, s

12 Tabela 5. Badani studenci według stosunku do religii Stosunek do religii Liczebność w liczbach bezwzględnych (N) w procentach (%) głęboko wierzący ,2 raczej wierzący obojętny religijnie ,2 raczej niewierzący 10 0,9 zdecydowanie niewierzący 23 2,1 brak danych 7 0,6 Ogółem Źródło: opracowanie własne Osób obojętnych religijnie było wśród badanych znacznie więcej (10,2%) niż osób zdecydowanie i raczej niewierzących łącznie (3%). 3. Postawy badanych studentów wobec małżeństwa Analizując postawy wobec małżeństwa jako instytucji funkcjonującej w życiu społecznym przyjrzę się na początku odpowiedziom na następujące pytania: Czy małżeństwo jest potrzebne a jeśli tak to dlaczego? Jaki jest optymalny wiek zawierania związku małżeńskiego przez kobiety i mężczyzn? Co opóźnia zawarcie małżeństwa przez młodych ludzi? Jaki jest ich stosunek do nierozerwalności małżeństwa (do rozwodu)? Opinie badanych na temat małżeństwa Badania wykazały, iż spośród ogółu 1108 badanych studentów blisko 92% 6 uważa, że małżeństwo, jako instytucja w życiu społecznym jest potrzebne (por. wykres 1), przy czym około 61% jest o tym głęboko przeświadczona. Najczęściej pojawiały się następujące uzasadnienia: małżeństwo daje: stabilizację poczucie bezpieczeństwa poczucie przynależności Osoby, których zdaniem małżeństwo jako instytucja nie jest potrzebne stanowiły niespełna 4% ankietowanych. 6 92,5% kobiet i 90,5% mężczyzn. 11

13 Wykres 1. Opinie studentów na temat tego, czy małżeństwo jest potrzebne w życiu społecznym? Źródło: badania własne Procenty osób uważających małżeństwo za instytucję potrzebną są następujące: 96,0% - Katolicki Uniwersytet Lubelski, 92,0% - Politechnika Lubelska, 90,6% - Uniwersytet Marii Curie Skłodowskiej, 90,2% - Akademia Medyczna, 88,0% - Akademia Rolnicza. Zgodnie z oczekiwaniem nie tylko typ uczelni ale i wielkość miejscowości z której wywodzili się ankietowani w wyraźny sposób wpłynęła na ich postawy wobec małżeństwa. Najwięcej badanych uważających małżeństwo za potrzebną instytucję znalazło się wśród studentów pochodzących z miejscowości o charakterze wiejskim (93,4%), najmniej natomiast wśród studentów pochodzących z dużego miasta (88,3%) 7. Spośród analizowanych zmiennych, stosunek badanych do religii w największym stopniu różnicuje ich wypowiedzi. Odpowiednie dane zawiera tabela 6. 7 Małżeństwo za instytucję potrzebną uważa 93,1% badanych pochodzących z małego miasta, 91,7% badanych pochodzących z miasta o średniej wielkości. 12

14 Tabela 6. Czy małżeństwo jest potrzebne/ stosunek do religii Czy małżeństwo jest potrzebne tak N % nie/trudno powiedzieć N % Ogółem (N) % Źródło: badania własne głęboko wierzący ,6% 5 1,4% % Stosunek do religii raczej wierzący obojętny niewierzący Ogółem ,6% 39 6,5% % 81 71,6% 32 28,4% % 17 51,5% 16 48,5% % ,7% 92 8,3% % Im głębsza wiara tym większy udział osób wyrażających pozytywy stosunek do małżeństwa jako instytucji funkcjonującej w życiu społecznym Opinie badanych na temat optymalnego wieku zawarcia związku małżeńskiego przez kobiety i mężczyzn Obserwowany postępujący proces opóźniania wieku zawierania małżeństw w Europie i w Polsce 8 zainspirował pytanie o optymalny wiek do zawarcia małżeństwa przez kobiety i mężczyzn. Strukturę odpowiedzi ilustruje Wykres 2. Wykres 2. Optymalny wiek zawarcia związku małżeńskiego przez kobiety i mężczyzn Źródło: badania własne 8 Patrz np. I. Kowalska, Zmiany procesu tworzenia małżeństw, w: Przemiany demograficzne w Polsce w świetle drugiego przejścia demograficznego, pod red. I.E. Kotowskiej, Warszawa 1999, s

15 Zdaniem badanych najodpowiedniejszym do zawarcia małżeństwa przez kobiety jest wiek lat, na drugim miejscu lata. Najodpowiedniejszym do zawarcia związku małżeńskiego dla mężczyzn jest również przedział wiekowy lat, na drugim miejscu 30 lat i więcej a następnie przedział lata. Preferencje te nie są w pełni zgodne z obserwowanym obecnie wzorcem zawierania małżeństw w Polsce. Polskie kobiety najczęściej zawierają związki małżeńskie między rokiem życia, nieco rzadziej w wieku lat. Mężczyźni natomiast najczęściej w wieku lat, rzadziej między i między rokiem życia 9. Na tę sytuację mogą mieć wpływ dwie przyczyny. Po pierwsze ankietowanymi byli studenci i ich punkt widzenia nie będzie więc w pełni reprezentatywny dla poglądów prezentowanych przez ogół społeczeństwa. Należy też wziąć pod uwagę fakt, opóźniania wieku zawierania małżeństw (zgodnie z koncepcją drugiego przejścia demograficznego 10 ). Zdaniem kobiet optymalny wiek zawarcia małżeństwa przez kobietę to przedział pomiędzy rokiem życia (62%). Kolejny przedział lata wskazała ponad połowa mniej zwolenniczek (28,3%). Mężczyźni natomiast wskazywali porównywalnie często obydwa wspomniane przedziały wiekowe (20 24 lata 44,3%; lat 45,1%). Ankietowani z poszczególnych uczelni zgodnie wskazali na przedział wiekowy lat jako optymalny do zawarcia związku małżeńskiego przez kobiety. Warto zauważyć, że w przypadku PL przedział od lat uzyskał niewiele mniej wskazań 11. W uczelni tej dominują mężczyźni i to koresponduje z poglądami badanych mężczyzn odnośnie do optymalnego wieku zawarcia małżeństwa przez kobiety. Na przedział wiekowy 30 i więcej lat wskazywali najczęściej studenci Akademii Medycznej. Być może ze względu na długi okres kształcenia. Bez względu na to, do której kategorii zakwalifikowali się badani pod względem stosunku do religii, jako optymalny wiek do zawarcia małżeństwa przez kobiety wskazywali przedział wiekowy od lat. Słabo zarysowała się zależność: im głębsza wiara tym niższy preferowany wiek do zawarcia związku małżeńskiego przez kobiety. Zarówno kobiety jak i mężczyźni za optymalny wiek do zawarcia małżeństwa przez mężczyzn 9 Patrz Nowożeńcy według wieku Rocznik Demograficzny Warszawa 2005, s D.J. van de Kaa, Europe s Second Demographic Transition Population Bulletin vol 2, nr 1, Population Reference Bureau, Washington DC, 1987.; R. Lesthaeghe, The Second Demographic Transition in Western Countries: An Interpretation, IPD Working Paper , Brussels Przedział lat - 48,5%; lata - 45,5% 14

16 uważają przedział wiekowy od lat. Kobiety nieco częściej wskazywały późniejsze przedziały wiekowe niż sami mężczyźni 12. Studenci wszystkich badanych uczelni jako optymalny wiek do zawarcia małżeństwa przez mężczyzn wskazywali przedział między rokiem życia. Co do drugiej z kolei kategorii nie było już takiej jednomyślności. Studenci KUL i PL wskazali przedział wiekowy lata zaś studenci UMCS, AM i AR przedział 30 lat i więcej. Bez względu na wielkość miejscowości, z której pochodzą, badani wskazali przedział wiekowy od lat jako optymalny do zawarcia małżeństwa przez mężczyzn. Warto zauważyć jednak to iż przedział 30 lat i więcej był wskazywany najczęściej przez studentów pochodzących z dużych miast, a najrzadziej natomiast przez studentów pochodzących ze wsi. Sytuacja była odwrotna w przypadku przedziału od lat. Bez względu na to, do której kategorii zakwalifikowali się badani pod względem stosunku do religii, to jako optymalny wiek do zawarcia małżeństwa dla mężczyzn wybierali przedział wiekowy od lat. Słabo zarysowała się tendencja: im głębsza wiara tym niższy preferowany wiek zawarcia związku małżeńskiego przez mężczyzn. Do najważniejszych czynników opóźniających decyzję o zawarciu związku małżeńskiego zdaniem ankietowanych należą: chęć zdobycia wykształcenia trudna sytuacja materialna. niedojrzałość emocjonalna do małżeństwa na obecnym etapie życia Opinie badanych na temat rozwodu Ostatnią kwestią poruszoną w tej części pracy będzie stosunek badanych do instytucji rozwodu. Strukturę odpowiedzi przedstawia Wykres 3. Badania wykazały, że rozwód dopuszcza blisko 80% badanych z czego prawie połowa rozwód akceptuje. Płeć różnicuje stosunek badanych do instytucji rozwodu. Rozwód akceptuje niemal 59% kobiet i 40% badanych mężczyzn. Biorąc pod uwagę typ uczelni stwierdzamy, że najwięcej badanych akceptujących rozwód to studenci UMCS (48% badanych studentów tej uczelni), a najmniej studenci KUL (22,5%) Przedział lata wskazało 7,6% badanych kobiet i 13% badanych mężczyzn; przedział 30 lat i więcej natomiast 12,4% kobiet i 10,3% badanych mężczyzn. 13 Rozwód akceptuje: 48% badanych studentów UMCS; 22,5% studentów KUL; 34,6% studentów PL; 46,7% studentów AM; 40,9% studentów AR 15

17 Miejscowość, z której pochodzą badani wpływa na ich postawy wobec rozwodu. Największą akceptacją rozwód cieszy wśród studentów wywodzących się z dużych miast a najmniejszą wśród osób pochodzących z miejscowości o charakterze wiejskim. 14. Wykres 3. Stosunek ankietowanych do instytucji rozwodu Źródło: badania własne Poglądy wobec rozwodu w zależności od stosunku do religii ilustrują dane zawarte w tabeli 7. Tabela 7. Stosunek do rozwodu/ stosunek do religii Rozwód akceptuję N % toleruję N % nie toleruję N % Ogółem N % Źródło: badania własne. głęboko wierzący 65 18,3% ,4% ,2% % Stosunek do religii raczej wierzący ,9% ,4% 99 16,6% % obojętny religijnie /niewierzący ,7% 22 15,1% 9 6,2% % Ogółem ,6% ,7% ,6% % 14 Rozwód akceptuje 29,9% studentów pochodzących ze wsi; 42,5% studentów pochodzących z małego miasta; 38,6% studentów pochodzących z miasta o średniej wielkości; 47,6% studentów pochodzących z dużego miasta 16

18 Intensywność wiary różnicuje stosunek studentów do instytucji rozwodu, bowiem im głębsza wiara tym chłodniejszy stosunek do rozwodu. Na uwagę zasługuje to, że nawet wśród osób głęboko wierzących znalazły się takie, które akceptują rozwód (18,2%). Wśród ankietowanych, którzy określili siebie jako osoby raczej wierzące, akceptujących rozwód było ponad dwa razy więcej (40,9%). Podkreślenia wymaga również fakt, iż nie toleruje rozwodu jedynie 33% ankietowanych, którzy określili siebie jako osoby głęboko wierzące oraz niecałe 17% osób raczej wierzących. 4. Małżeństwo w planach życiowych badanych studentów Ta część analizy postaw badanych wobec małżeństwa dotyczy miejsca małżeństwa w planach życiowych badanych studentów. Obejmuje odpowiedzi na następujące pytania: Jakie są zamierzenia badanych w zakresie życia osobistego? Jakie jest miejsce małżeństwa wśród najważniejszych wartości w życiu badanych? W jakim wieku badani chcą zawrzeć związek małżeński? Dlaczego warto zawrzeć związek małżeński? Czy ankietowani w uzasadnionym przypadku byliby skłonni zdecydować się na rozwód? Jakie są najważniejsze dla badanych czynniki, które mogłyby spowodować podjęcie decyzji o rozwodzie? 4.1. Plany badanych w zakresie życia osobistego Zapytani o swoje plany w zakresie życia osobistego, ankietowani opowiedzieli się jednoznacznie za zawarciem związku małżeńskiego, który stanie się podstawą założenia rodziny. Małżeństwo z dziećmi bowiem, jako najodpowiedniejszą dla siebie formę życia wybrało 87,5% badanych studentów. Zarówno małżeństwo bez dzieci jak i inne tzw. alternatywne formy życia małżeńsko rodzinnego nie znalazły większego zainteresowania wśród badanych studentów 15 (patrz wykres 4 i wykres 9). 15 Za życiem bez stałego partnera i bez dzieci opowiedziało się 2,3% badanych, za małżeństwem bez dzieci 2% badanych, za wolnym związkiem z dziećmi 3,2% badanych, za wolnym związkiem bez dzieci 2,4% badanych, za monoparentalnością 0,3% badanych, za związkiem homoseksualnym 0,1% badanych (por. wykres 9). 17

19 Wykres 4. Miejsce małżeństwa w planach życiowych badanych studentów Źródło: badania własne. Małżeństwo z dziećmi jako właściwą dla siebie formę życia wybrało 88,1% badanych kobiet i 86,4% badanych mężczyzn. Małżeństwo z dziećmi jako formę życia wybrało dla siebie najwięcej studentów PL (93%) a najmniej studentów UMCS (83,7%) 16. Miejscowość z której pochodzą badani różnicuje ich plany w zakresie życia osobistego. Związek małżeński z dziećmi wybrało bowiem najwięcej studentów pochodzących z miejscowości o charakterze wiejskim (89,6%), najmniej natomiast mieszkających w dużych miastach (85,5%) 17. Bez względu na to, do której kategorii zakwalifikowali się badani pod względem stosunku do religii w większości zgodnie twierdzili, że chcą żyć w małżeństwie i mieć dzieci. Jednak zaznaczyła się pewna zależność, im głębsza wiara tym bardziej pozytywny stosunek do małżeństwa z dziećmi 18. Warto zwrócić uwagę na to, że chęć zawarcia związku deklarowała nieco mniejsza liczba badanych niż uważających je za potrzebne w życiu społecznym. 16 Małżeństwo z dziećmi jako formę życia wybrało dla siebie: 83,7% studentów UMCS; 90,5% studentów KUL; 93,1% studentów PL; 91,3% studentów AM; 86,5% studentów AR. 17 Związek małżeński z dziećmi wybrało dla siebie 89,6% badanych pochodzących ze wsi; 86,2% badanych z miast liczących do 20 tys. mieszkańców; 88,7% badanych pochodzących z miast powyżej 20 do 100 tys. mieszkańców; 85,5% badanych pochodzących z miast liczących powyżej 1oo tys. mieszkańców. 18 W małżeństwie z dziećmi chce żyć: 92,7% respondentów głęboko wierzących, 91,6% raczej wierzących, 65,5% obojętnych religijnie, 50% raczej niewierzących i 34,8% zdecydowanie niewierzących. 18

20 Respondenci wypowiedzieli się również na temat tego, dlaczego warto zawrzeć związek małżeński? Zdaniem badanych, małżeństwo warto zawrzeć z następujących powodów: dla przypieczętowania uczucia miłości aby nie być samotnym aby mieć wsparcie drugiej osoby. Niewielka część badanych uważa, że nie warto zawierać małżeństwa. Jako argumenty przemawiające za tym stanowiskiem podaje to, że: małżeństwo ogranicza w małżeństwie ludzie już o siebie nie zabiegają małżeństwo to zbędna formalność. Być może osoby te dostrzegają dla siebie szansę w jednej z alternatywnych względem związku małżeńskiego form życia Hierarchia wartości badanych Poproszono ankietowanych o wskazanie trzech najważniejszych dla nich wartości. Uzyskane wyniki zaprezentowano w tabeli 8. Jak widać małżeństwo nie znalazło się jednak wśród trzech najważniejszych wartości w życiu badanych studentów. Tabela 8. Hierarchia wartości badanych studentów (%) 19 Wartość I Wartość II Wartość III Miłość 54,6 (I) 15,5 7,9 posiadanie dziecka 1,4 10 6,6 Małżeństwo 1,4 7,0 6,2 Szczęście rodzinne 12,5 24,2 (II) 20,1 Wykształcenie 2,9 8,5 11 Kariera zawodowa 1,3 4,2 8,2 Pieniądze 1,1 4,8 10 Zdrowie 16,9 18,1 20,5 (III) Religia 7,0 6,8 8,3 Inne 0,8 0,5 0,2 Źródło: badania własne Szczęście rodzinne (którego znaczącą składową jest satysfakcja z małżeństwa) znalazło się w tym zestawieniu na drugim miejscu, po wartości miłość. Niezwykle istotną wartością okazało się dla badanych zdrowie. 19 Procent wskazań na poszczególne wartości jako wartość I, II i III. Kolorem i podkreśleniem oznaczono wartości, które okazały się dla badanych najważniejsze. 19

21 Z dotychczasowych rozważań wynika zatem, że najważniejszymi wartościami wskazanymi przez badanych są wartości rodzinne i zdrowie, natomiast praca zawodowa i kariera oraz satysfakcja materialna (pieniądze) lokują się na dalszych miejscach. Warto zauważyć, iż pogląd religijny jako wartość plasuje się pośrodku skali Deklarowany wiek zawarcia małżeństwa Kolejnym punktem tej części analizy jest deklarowany wiek w jakim badani chcieliby zawrzeć związek małżeński? Na wykresie 5 przedstawiono strukturę uzyskanych odpowiedzi. Zarówno osoby, które wybrały opcję małżeństwo bez dzieci jak i małżeństwo z dziećmi chciałyby zawrzeć związek małżeński w wieku od lat 20. Na drugim miejscu ankietowani wskazywali przedział od lat. Wykres 5. Wiek, w którym badani chcieliby zawrzeć związek małżeński Źródło: badania własne. Mężczyźni częściej niż kobiety wskazywali wiek 30 lat lub więcej (8,3% mężczyzn; 2,3% kobiet) oraz przedział między lat (75,8% mężczyzn; 69,6% kobiet). Najmłodszą klasę wieku (pomiędzy lat) znacznie częściej wybierały natomiast kobiety niż 20 Spośród badanych, którzy wybrali dla siebie opcję małżeństwo z dziećmi 71,6% wskazało przedział wiekowy jako ten w którym chcieliby zawrzeć związek małżeński, 59,1% natomiast spośród badanych którzy wybrali dla siebie opcję małżeństwo bez dzieci. 20

22 mężczyźni (22,9% kobiet; 10,1% mężczyzn). Studenci wszystkich uczelni na pierwszym miejscu wskazali przedział od lat, a następnie przedział od lat i 30 lat i więcej. Bez względu na wielkość miejscowości z której pochodzą, większość badanych wskazała przedział wiekowy od lat, jako ten, w którym chcieliby zawrzeć związek małżeński. Młodszy przedział wiekowy od lat wskazało najwięcej badanych pochodzących z małego miasta (22,7%). Na najstarszy (30 lat i więcej) natomiast najwięcej studentów pochodzących z dużego miasta (7,5%). Podobnie wygląda kwestia stosunku do religii. Bez względu na kategorię w której się znaleźli, jako wiek w którym chcieliby zawrzeć związek małżeński badani wybierali przedział wiekowy od lat Stosunek badanych do rozwodu Ostatnim punktem analizy postaw badanych studentów wobec małżeństwa będzie w rozkład odpowiedzi na pytanie czy w uzasadnionym przypadku byliby oni skłonni zdecydować się na rozwód? (por. wykres 6). Wykres 6. Czy badani studenci byliby skłonni podjąć decyzję o rozwodzie? Źródło: badania własne. 21

23 Zdecydowanie tak i raczej tak na to pytanie odpowiedziało 61% badanych. Płeć ankietowanych nie wpływa na ich stosunek do rozwodu. Okazało się, w porównywalnym stopniu kobiety (61,6%) byłyby skłonne podjąć decyzję o rozwodzie jak mężczyźni(59,7%). Najwięcej badanych, którzy w uzasadnionym dla nich przypadku podjęliby decyzję o rozwodzie jest wśród studentów AR (33,2%), najmniej natomiast wśród studentów KUL (17,3). Zgodnie z oczekiwaniem, decyzję o rozwodzie byłoby skłonnych podjąć najwięcej badanych wywodzących się z dużego miasta (67,4%), najmniej natomiast wywodzących się z miejscowości o charakterze wiejskim (55,1%). Biorąc pod uwagę stosunek do religii, pojawiła się następująca zależność: Im głębsza wiara tym mniejsza skłonność badanych do podjęcia decyzji o rozwodzie (por. tabela 9). Tabela 9. Decyzja o rozwodzie / stosunek do religii Czy zdecydowałby się na rozwód? Tak N % trudno powiedzieć N % Nie N % Ogółem N % Źródło: badania własne. Stosunek do religii Obojętny religijnie/ Wierzący niewierzący ,3% ,3% ,4% % 85 83,3% 16 15,6% 1 0,9% % Ogółem % % % % Zgodnie z przewidywaniami, odsetek osób, które byłyby skłonne podjąć decyzję o rozwodzie wśród obojętnych religijnie i niewierzących był wyższy niż wśród osób wierzących. Zaskakującym wydaje się tutaj fakt, że nawet wśród osób, które określiły siebie mianem osób wierzących ponad połowa byłaby skłonna podjąć decyzję o rozwodzie. Podsumowując rozważania na temat rozwodu warto zaznaczyć, że poziom deklaratywny w zderzeniu z rzeczywistością może ulec zmianie 21. Rozwód to bezsprzecznie zdarzenie traumatyczne, zmieniające życie wielu osób. 22 Jednak sam fakt, iż 61 % badanych deklaruje gotowość zakończenia małżeństwa przez rozwód wskazuje na zmianę postaw młodzieży w kierunku nietradycyjnym. 21 por. W. Ignatczyk, Postawy młodzieży w wieku matrymonialnym wobec małżeństwa i rodziny, Problemy Rodziny 1984, nr3, s.3. 22

24 W Polsce bowiem w ostatnich latach w dziedzinie światopoglądowej i etycznej przybrały na sile takie zjawiska jak: a. upowszechnianie liberalnych poglądów etycznych w odniesieniu do życia małżeńsko rodzinnego, b. spadek autorytetu religii i duchownych w kształtowaniu poglądów na życie rodzinne. c. lansowany jest pogląd, że rodzina jest sprawą prywatną 23. d. upowszechnia się opinia, że obowiązujące dotychczas zasady są naruszalne i kształtują się nowe jako równorzędne do dawnych. Proces ten jest powolny ale postępuje Czynniki mogące skłonić badanych do podjęcia decyzji o rozwodzie Najczęściej wskazywanymi powodami, których zaistnienie mogłoby popchnąć badanych do podjęcia decyzji o rozwiązaniu małżeństwa przez rozwód były (por. wykres 7.): przemoc domowa nadużywanie alkoholu niedochowanie wierności małżeńskiej brak miłości Wykres 7. Przyczyny rozwodu Źródło: badania własne 22 patrz np. P. Rydzewski, Rozwód zjawisko wielowymiarowe Studia Demograficzne 3 (117), L. Dyczewski, Rodzina Społeczeństwo Państwo, Lublin 1994, s

25 Najmniej istotnym czynnikiem dla badanych okazała się sytuacja gdzie małżeństwo ogranicza możliwości robienia kariery zawodowej Postawy badanych wobec alternatywnych form życia małżeńsko rodzinnego Przez całe stulecia małżeństwo i rodzina były wpisane w zasady porządku społecznego. Życie poza małżeństwem było trudne 25, gdyż to właśnie ono określało w znacznym stopniu status społeczny człowieka, materialne podstawy egzystencji, jego przydatność w życiu społecznym. Współczesne społeczeństwa dały człowiekowi wybór: zawrzeć małżeństwo czy też podjąć decyzję o alternatywnej formie życia. Posiadać czy nie posiadać dzieci. Zmienił się społeczny odbiór zjawisk takich jak staropanieństwo i starokawalerstwo. Osoby żyjące samotnie, określa się coraz częściej mianem singli 26. Również bezdzietność nie jest już obecnie tak stygmatyzowana jak w przeszłości. Pojawiła się kategoria osób bezdzietnych z wyboru 27, którzy chcą być postrzegani jako wolni od dzieci. Przemiany w zakresie życia małżeńskiego i rodzinnego mające miejsce w krajach Zachodniej Europy opisuje i wyjaśnia koncepcja drugiego przejścia demograficznego. Dirk van de Kaa, jeden z twórców koncepcji napisał, że istotą wspomnianych przemian jest przejście: - od złotego wieku małżeństwa do świtu kohabitacji - od rodziny jednorodnej do różnorodnych form rodzin i gospodarstw domowych. 28 Model rodziny oparty na nierozerwalnym związku, w rozlicznych powiązaniach z krewnymi jest nadal formą dominującą w społeczeństwie polskim, ale obok niego upowszechniają się także inne formy życia tj. kohabitacja, życie w samotności (single life), monoparentalność, bezdzietność z wyboru czy związki homoseksualne. Wydaje się więc uzasadnionym badanie postaw młodych ludzi również wobec wymienionych form życia. W tej części pracy analizowane będą odpowiedzi na dwa pytania: 24 Respondenci mogli wskazać kilka przyczyn więc wartości nie sumują się. 25 K. Tymicki, Starokawalerstwo i staropanieństwo. Analiza zjawiska, Studia Socjologiczne nr 4, 2001, s K. Slany, Alternatywne formy życia małżeńsko rodzinnego w ponowoczesnym świecie, Kraków 2002, s K. Slany, I. Szczepaniak Wiecha, Bezdzietność czy nowa wartość we współczesnym świecie?, w: Systemy wartości a procesy demograficzne red. K. Slany, A. Małek, I. Szczepaniak Wiecha, Kraków D. van de Kaa, Europe s Second Demographic Transition, Population Bulletin Population Reference Bureau, 1987,42, (1), s

26 Jaki jest stosunek badanych do wybranych alternatywnych wobec małżeństwa i na nim opartej rodziny form życia? Jakie jest miejsce alternatywnych wobec małżeństwa form życia w planach życiowych badanych studentów? 5.1. Opinie badanych na temat alternatywnych form życia wobec małżeństwa i na nim opartej rodziny. Badania wykazały raczej pozytywny stosunek respondentów do tzw. form alternatywnych względem małżeństwa i rodziny jako zjawisk występujących w życiu społecznym. Najmniejszą akceptację stwierdzono wobec związków homoseksualnych, a największą wobec wspólnego życia bez legalizacji związku czyli wobec kohabitacji 29 (por. wykres 8). Wykres 8. Opinie badanych na temat wybranych alternatywnych wobec małżeństwa i na nim opartej rodziny form życia Źródło: badania własne. Związki niezalegalizowane cieszą się akceptacją 47,3% kobiet i 53,3% mężczyzn. Spośród studentów 5 badanych uczelni studenci UMCS w największym stopniu akceptują związki niezalegalizowane (63,7%) następnie single life (52,6%), podobnie studenci AR 29 patrz też E. Frątczak, J. Balicki, Postawy i zachowania rodzinne i prokreacyjne młodzieży i średniego pokolenia kobiet i mężczyzn w Polsce, w: Wybrane problemy współczesnej demografii, Łódź 2003, s

27 (kohabitacja 53,8%; single life 41,4%). Największą akceptacją wśród studentów KUL i AM cieszyła się bezdzietność z wyboru (KUL 30%; AM 51%) oraz kohabitacja (KUL 30%; AM 50%). Studenci PL akceptują w największym stopniu kohabitację a następnie bezdzietność z wyboru (kohabitacja 42,5%; bezdzietność z wyboru 31,6%). Miejsce zamieszkania badanych przed podjęciem decyzji o studiach w Lublinie może wpływać na stosunek do alternatywnych form życia. Przykładem może być tu stosunek do związków niezalegalizowanych (por. tabela 10.) Tabela 10. Stosunek badanych do związków niezalegalizowanych / miejsce pochodzenia Związki Miejsce skąd pochodzą badani niezalegalizowane Wieś małe miasto średnie miasto duże miasto Ogółem akceptuję N % toleruję N % nie toleruję N % Ogółem N % Źródło: badania własne ,8% ,7% 66 18,1% % 77 44,3% 69 39,7% 27 15,5% % ,1% ,3% 35 11,3% % ,9% 70 28,2% 27 10,9% % ,5% ,8% % % Tabela 8 mówi o tym, że im większy ośrodek z którego wywodzą się badani tym większy poziom akceptacji dla związków niezalegalizowanych. Taka sama tendencja występuje w odniesieniu do pozostałych form alternatywnych. Najmniejszą akceptacją badanych, co zasygnalizowano powyżej cieszą się związki homoseksualne. Akceptuje je, jako zjawisko w życiu społecznym tylko 18,9% kobiet i 13,5% mężczyzn. Poziom tolerancji dla związków osób tej samej płci jest porównywalny z innymi formami alternatywnymi. Wysoki natomiast udział osób deklarujących brak tolerancji dla tego typu związków. Biorąc pod uwagę badane uczelnie, największy poziom akceptacji dla związków homoseksualnych wykazują studenci UMCS (25,7%), następnie AM (20,6%), PL (15,8%), AR (12,9%), najmniejszy natomiast studenci KUL (7,5%). 26

28 W przypadku związków homoseksualnych wystąpiła również następująca zależność: im większy ośrodek z którego wywodzili się badani tym większy poziom akceptacji dla związków osób tej samej płci 30. Tabela 11. Stosunek badanych do związków homoseksualnych / stosunek do religii Związki homoseksualne głęboko wierzący akceptuję 23 6,4% Toleruję ,9% nie toleruję ,5% 357 Ogółem 100% Źródło: badania własne. Stosunek do religii raczej wierzący obojętny niewierzący 96 16,1% ,7% % % 47 41,6% 45 39,8% 20 17,7% % 23 69,6% 5 15,1% 5 15,1% % Ogółem % ,2% ,9% % Biorąc pod uwagę stosunek do religii, zarysowała się zależność: Im głębsza wiara tym chłodniejszy stosunek do związków osób tej samej płci (por. tabela 9) Alternatywne wobec małżeństwa i na nim opartej rodziny formy życia w planach życiowych badanych studentów Zarówno małżeństwo bez dzieci jak i inne tzw. alternatywne formy życia małżeńsko rodzinnego nie znalazły większego zainteresowania wśród badanych studentów (por. wykres 9). Spośród wszystkich analizowanych alternatywnych form życia największym zainteresowaniem badanych cieszył się wolny związek z dziećmi (3,2%), najmniejszym natomiast związek homoseksualny (0,1%). 30 Osoby pochodzące ze wsi: akceptacja na poziomie 11,2%, osoby pochodzące z miasta liczącego do 20 tys. mieszkańców: akceptacja na poziomie13,7%; z miasta liczącego powyżej 20 tys do 100 tys. mieszkańców 21,2% i pochodzące z miasta liczącego powyżej 100 mieszkańców: 22,9%. 27

29 Wykres 9. Alternatywne wobec małżeństwa i na nim opartej rodziny formy życia w planach życiowych badanych studentów. Źródło: badania własne Do respondentów, którzy zamierzają żyć w związkach niezalegalizowanych skierowano pytanie o to, dlaczego według nich warto żyć w takich związkach? Najczęściej pojawiały się następujące odpowiedzi: Związki niezalegalizowane: nie niosą za sobą ograniczeń formalnych dają możliwość poznania partnera łatwiej z nich wystąpić niż z małżeństwa dają poczucie niezależności w takich związkach ludzie bardziej o siebie dbają/zabiegają niż w małżeństwie Alternatywne wobec małżeństwa z dziećmi formy życia wybierali nieco częściej mężczyźni (11,9%) niż kobiety (9,3%). Kobiety nieco częściej wybierały dla siebie takie formy życia jak: single life, samotne macierzyństwo i związek homoseksualny. Mężczyźni natomiast małżeństwo bez dzieci, wolny związek bez dzieci oraz wolny związek z dziećmi. Różnice jednak nie są znaczące (por. tabela 12). 28

30 Tabela 12. Wybrane formy życia małżeńsko rodzinnego w planach życiowych badanych studentów 31 Forma życia m. r Single life N % Małżeństwo bez dzieci N % Wolny związek bez dzieci N % Wolny związek z dziećmi N % Samotne rodzicielstwo N % Związek homoseksualny N % Małżeństwo z dziećmi N % Ogółem N % Źródło: badania własne. Kobieta 18 2,5% 13 1,8% 16 2,2% 17 2,3% 3 0,4% 1 0,1% ,2% % Płeć mężczyzna 8 2,1% 9 2,4% 11 2,9% 17 4,5% 0 0% 0 0% ,5% % Ogółem 26 2,3 22 2% 27 2,4% 35 3,2% 3 0,3% 1 0,1% ,5% % Spośród studentów 5 lubelskich uczelni alternatywne wobec małżeństwa z dziećmi formy życia najczęściej wybierali dla siebie studenci UMCS (13,9%) najrzadziej studenci KUL i AM (6,6%) 32. single life wybierali najczęściej studenci AR najrzadziej UMCS małżeństwo bez dzieci najczęściej studenci KUL najrzadziej PL wolny związek bez dzieci najczęściej studenci UMCS najrzadziej studenci PL wolny związek z dziećmi najczęściej studenci UMCS najrzadziej KUL monoparentalność najczęściej studenci AR, studenci pozostałych uczelni (0%) związek homoseksualny najczęściej studenci UMCS, studenci pozostałych uczelni (0%). Zgodnie z oczekiwaniem wielkość miejscowości z której pochodzą badani studenci, wpływa na ich wybory w zakresie formy życia małżeńsko rodzinnego. Najczęściej w 31 W zestawieniu uwzględniono również formę single life, alternatywną wobec małżeństwa i rodziny. 32 UMCS 13,9%, AR 12%, PL 7%, AM, KUL 6,6%. 29

31 jednej z alternatywnych form chcieli się spełniać studenci pochodzący z dużego miasta (12,8%), najrzadziej studenci pochodzący z miejscowości o charakterze wiejskim (7,9%) 33. single life wybierali najczęściej studenci pochodzący z małego miasta najrzadziej pochodzący z dużego miasta małżeństwo bez dzieci najczęściej wybierali studenci pochodzący ze wsi najrzadziej pochodzący z małego miasta wolny związek bez dzieci najczęściej wybierali studenci pochodzący z dużego miasta, najrzadziej natomiast pochodzący ze wsi wolny związek z dziećmi najczęściej wybierali studenci pochodzący z dużego miasta, najrzadziej pochodzący ze wsi monoparentalność najczęściej wybierali studenci pochodzący z małego miasta najrzadziej studenci pochodzący ze średniego i dużego miasta związek homoseksualny wybierany był jedynie przez studentów pochodzących z dużego miasta. Wnioski Badania wykazały, że małżeństwo jest dla badanych studentów bardzo ważne. Świadczy o tym to, że: małżeństwo za potrzebną w życiu społecznym instytucję uważa 91,8% badanych małżeństwo jest formą życia w której chciałoby się spełniać 89,5% badanych (87,5% małżeństwo z dziećmi, 2% małżeństwo bez dzieci) Małżeństwo nie uzyskało wysokiego miejsca w hierarchii wartości respondentów, podobnie zresztą jak posiadanie dziecka, ale posiadanie własnej rodziny, szczęście rodzinne (którego elementem może być małżeństwo, biorąc pod uwagę choćby dwa powyższe stwierdzenia) znalazło się na drugim miejscu. Najważniejszą dla badanych studentów wartością okazała się natomiast miłość. Badania wykazały raczej pozytywny stosunek ankietowanych do alternatywnych form życia wobec małżeństwa i na nim opartej rodziny, jako zjawisk występujących w życiu społecznym. Najbardziej pozytywny stosunek badanych odnotowano wobec związków niezalegalizowanych (heteroseksualnych), najmniej pozytywny wobec związków homoseksualnych. 33 Studenci pochodzący ze wsi 7,9%, z małego miasta 10,2%, ze średniego miasta 9,6%, z dużego miasta 12,8%. 30

KONFERENCJA NAUKOWA WPŁYW PROCESÓW DEMOGRAFICZNYCH NA KSZTAŁTOWANIE STANU I STRUKTURY ZASOBÓW LUDZKICH - STAN AKTUALNY I PERSPEKTYWY

KONFERENCJA NAUKOWA WPŁYW PROCESÓW DEMOGRAFICZNYCH NA KSZTAŁTOWANIE STANU I STRUKTURY ZASOBÓW LUDZKICH - STAN AKTUALNY I PERSPEKTYWY KONFERENCJA NAUKOWA WPŁYW PROCESÓW DEMOGRAFICZNYCH NA KSZTAŁTOWANIE STANU I STRUKTURY ZASOBÓW LUDZKICH - STAN AKTUALNY I PERSPEKTYWY PROGRAM ORGANIZATORZY Zakład Demografii Katedry Statystyki Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

Warszawa, maj 2014 ISSN NR 57/2014 PONTYFIKAT PAPIEŻA FRANCISZKA W OPINIACH POLAKÓW

Warszawa, maj 2014 ISSN NR 57/2014 PONTYFIKAT PAPIEŻA FRANCISZKA W OPINIACH POLAKÓW Warszawa, maj 2014 ISSN 2353-5822 NR 57/2014 PONTYFIKAT PAPIEŻA FRANCISZKA W OPINIACH POLAKÓW Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKATzBADAŃ. Odpoczynek czy praca zarobkowa? Wakacje dzieci i młodzieży NR 134/2015 ISSN

KOMUNIKATzBADAŃ. Odpoczynek czy praca zarobkowa? Wakacje dzieci i młodzieży NR 134/2015 ISSN KOMUNIKATzBADAŃ NR 134/2015 ISSN 2353-5822 Odpoczynek czy praca zarobkowa? Wakacje dzieci i młodzieży Przedruk i rozpowszechnianie tej publikacji w całości dozwolone wyłącznie za zgodą CBOS. Wykorzystanie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2013 BS/89/2013 SUKCES ŻYCIOWY I JEGO DETERMINANTY

Warszawa, czerwiec 2013 BS/89/2013 SUKCES ŻYCIOWY I JEGO DETERMINANTY Warszawa, czerwiec 2013 BS/89/2013 SUKCES ŻYCIOWY I JEGO DETERMINANTY Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2009 BS/134/2009 WZORY I AUTORYTETY POLAKÓW

Warszawa, październik 2009 BS/134/2009 WZORY I AUTORYTETY POLAKÓW Warszawa, październik 2009 BS/134/2009 WZORY I AUTORYTETY POLAKÓW We współczesnym społeczeństwie dość często mówi się o upadku autorytetów. Poruszane są kwestie braku wzorów osobowych zarówno w działalności

Bardziej szczegółowo

Raport statystyczny z badania realizowanego w ramach projektu

Raport statystyczny z badania realizowanego w ramach projektu Raport statystyczny z badania realizowanego w ramach projektu TRAMPOLINA - regionalny program wspierania inicjatyw obywatelskich Projekt dofinansowany ze środków Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2013 BS/135/2013 WYJAZDY WYPOCZYNKOWE I WAKACYJNA PRACA ZAROBKOWA UCZNIÓW

Warszawa, październik 2013 BS/135/2013 WYJAZDY WYPOCZYNKOWE I WAKACYJNA PRACA ZAROBKOWA UCZNIÓW Warszawa, październik 2013 BS/135/2013 WYJAZDY WYPOCZYNKOWE I WAKACYJNA PRACA ZAROBKOWA UCZNIÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja

Bardziej szczegółowo

KOMENDA GŁÓWNA POLICJI BIURO KOMUNIKACJI SPOŁECZNEJ

KOMENDA GŁÓWNA POLICJI BIURO KOMUNIKACJI SPOŁECZNEJ KOMENDA GŁÓWNA POLICJI BIURO KOMUNIKACJI SPOŁECZNEJ ul. Puławska 148/150, 02-514 Warszawa; tel. (22) 60 150 73; fax (22) 60 150 81 Centrum Badania Opinii Społecznej (CBOS) w dniach 16 21 lutego 2007 roku

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKATzBADAŃ. Wyjazdy wypoczynkowe i wakacyjna praca zarobkowa uczniów NR 135/2016 ISSN

KOMUNIKATzBADAŃ. Wyjazdy wypoczynkowe i wakacyjna praca zarobkowa uczniów NR 135/2016 ISSN KOMUNIKATzBADAŃ NR 135/2016 ISSN 2353-5822 Wyjazdy wypoczynkowe i wakacyjna praca zarobkowa uczniów Przedruk i rozpowszechnianie tej publikacji w całości dozwolone wyłącznie za zgodą CBOS. Wykorzystanie

Bardziej szczegółowo

ASPIRACJE ZAWODOWE LUBELSKICH MATURZYSTÓW

ASPIRACJE ZAWODOWE LUBELSKICH MATURZYSTÓW Pracownia Badań i Ewaluacji Sp. z o.o. ASPIRACJE ZAWODOWE LUBELSKICH MATURZYSTÓW Badania sondażowe 2014-05-28 Zawartość Metodologia badań... 3 Charakterystyka grupy badawczej... 4 Preferowane kierunki

Bardziej szczegółowo

Warszawa, listopad 2010 BS/146/2010 WAKACJE UCZNIÓW WYJAZDY WYPOCZYNKOWE I PRACA ZAROBKOWA

Warszawa, listopad 2010 BS/146/2010 WAKACJE UCZNIÓW WYJAZDY WYPOCZYNKOWE I PRACA ZAROBKOWA Warszawa, listopad 2010 BS/146/2010 WAKACJE UCZNIÓW WYJAZDY WYPOCZYNKOWE I PRACA ZAROBKOWA Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 4 lutego 2010 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

MŁODZI O EMERYTURACH

MŁODZI O EMERYTURACH K.020/12 MŁODZI O EMERYTURACH Warszawa, kwiecień 2012 roku Zdecydowana większość młodych Polaków (91%) uważa, że problem emerytur jest ważny dla wszystkich obywateli, bez względu na ich wiek. Prawie trzy

Bardziej szczegółowo

I. OCENA JAKOŚCI KSZTAŁCENIA NA STUDIUM DOKTORANCKIM

I. OCENA JAKOŚCI KSZTAŁCENIA NA STUDIUM DOKTORANCKIM Raport z ankiety doktoranckiej 2011/2012 I. OCENA JAKOŚCI KSZTAŁCENIA NA STUDIUM DOKTORANCKIM W skierowanej w czerwcu 2012 roku do doktorantów WPiA UW ankiecie dotyczącej jakości kształcenia oraz warunków

Bardziej szczegółowo

Warszawa, listopad 2013 BS/155/2013 WIEŚ POLSKA DWADZIEŚCIA LAT PRZEMIAN

Warszawa, listopad 2013 BS/155/2013 WIEŚ POLSKA DWADZIEŚCIA LAT PRZEMIAN Warszawa, listopad 20 BS/155/20 WIEŚ POLSKA DWADZIEŚCIA LAT PRZEMIAN Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 20 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej

Bardziej szczegółowo

Raport z badania ankietowego dot. Stopnia zadowolenia klienta z poziomu usług świadczonych przez Powiatowy Urząd Pracy w Rykach.

Raport z badania ankietowego dot. Stopnia zadowolenia klienta z poziomu usług świadczonych przez Powiatowy Urząd Pracy w Rykach. Raport z badania ankietowego dot. Stopnia zadowolenia klienta z poziomu usług świadczonych przez Powiatowy Urząd Pracy w Rykach. Ryki, styczeń 2013r. 1 Wstęp Powiatowy Urząd Pracy w Rykach w okresie od

Bardziej szczegółowo

Warszawa, sierpień 2012 BS/107/2012 POSTAWY WOBEC PALENIA PAPIEROSÓW

Warszawa, sierpień 2012 BS/107/2012 POSTAWY WOBEC PALENIA PAPIEROSÓW Warszawa, sierpień 2012 BS/107/2012 POSTAWY WOBEC PALENIA PAPIEROSÓW Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2012 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej

Bardziej szczegółowo

KOSZALIŃSKA WYŻSZA SZKOŁA NAUK HUMANISTYCZNYCH

KOSZALIŃSKA WYŻSZA SZKOŁA NAUK HUMANISTYCZNYCH KOSZALIŃSKA WYŻSZA SZKOŁA NAUK HUMANISTYCZNYCH LOSY ZAWODOWE ABSOLWENTÓW KWSNH STUDIA I STOPNIA ROCZNIK 2012 RAPORT Z BADAŃ Andrzej MICHALSKI, Tomasz BLAR Jarosław STANILEWICZ. AKADEMICKIE BIURO KARIER

Bardziej szczegółowo

Warszawa, maj 2014 ISSN NR 62/2014

Warszawa, maj 2014 ISSN NR 62/2014 Warszawa, maj 2014 ISSN 2353-5822 NR 62/2014 OCENY ZMIAN W RÓŻNYCH WYMIARACH ŻYCIA SPOŁECZNEGO I POLITYCZNEGO W POLSCE PO ROKU 1989 Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku

Bardziej szczegółowo

Warszawa, styczeń 2015 ISSN 2353-5822 NR 3/2015 ZADOWOLENIE Z ŻYCIA

Warszawa, styczeń 2015 ISSN 2353-5822 NR 3/2015 ZADOWOLENIE Z ŻYCIA Warszawa, styczeń 2015 ISSN 2353-5822 NR 3/2015 ZADOWOLENIE Z ŻYCIA Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej

Bardziej szczegółowo

L. Dakowicz Obywatelskość jako wartość ceniona przez studentów kierunków nauczycielskich. Lidia Dakowicz

L. Dakowicz Obywatelskość jako wartość ceniona przez studentów kierunków nauczycielskich. Lidia Dakowicz L. Dakowicz Obywatelskość jako wartość ceniona przez studentów kierunków nauczycielskich Lidia Dakowicz Obywatelskość jako wartość ceniona przez studentów kierunków nauczycielskich Uniwersytetu w Białymstoku

Bardziej szczegółowo

Warszawa, Maj 2014 PŁEĆ A PODEJMOWANIE DECYZJI INWESTYCYJNYCH

Warszawa, Maj 2014 PŁEĆ A PODEJMOWANIE DECYZJI INWESTYCYJNYCH Warszawa, Maj 2014 PŁEĆ A PODEJMOWANIE DECYZJI INWESTYCYJNYCH Informacja o badaniu Badanie na temat preferencji Polaków dotyczących płci osób odpowiedzialnych za zarządzanie finansami oraz ryzyka inwestycyjnego

Bardziej szczegółowo

Polacy na temat łowiectwa. Raport TNS Polska dla. Polacy na temat łowiectwa

Polacy na temat łowiectwa. Raport TNS Polska dla. Polacy na temat łowiectwa Raport TNS Polska dla Spis treści 1 O badaniu 4 2 3 Aneks 13 Wyniki badania 7 2 Raport przygotowany został na zlecenie Ministerstwa Środowiska przez Zespół Badań Społecznych w TNS Polska. Projekt sfinansowany

Bardziej szczegółowo

Doktoranci według obszarów wiedzy w województwie kujawsko pomorskim Stan w dniu r.

Doktoranci według obszarów wiedzy w województwie kujawsko pomorskim Stan w dniu r. Niniejsze opracowanie przedstawia informacje dotyczące studentów studiów doktoranckich (łącznie z cudzoziemcami) w województwie kujawsko pomorskim według stanu na 31.12.2013 r. Źródłem danych o studiach

Bardziej szczegółowo

PREFERENCJE TURYSTYCZNE STUDENTÓW AKADEMII IM. JANA DŁUGOSZA W CZĘSTOCHOWIE TOURIST PREFERENCES OF JAN DŁUGOSZ ACADEMY STUDENT S

PREFERENCJE TURYSTYCZNE STUDENTÓW AKADEMII IM. JANA DŁUGOSZA W CZĘSTOCHOWIE TOURIST PREFERENCES OF JAN DŁUGOSZ ACADEMY STUDENT S Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Pedagogiki i Administracji w Poznaniu Nr 3 2007 Maria Pyzik, Joanna Rodziewicz-Gruhn, Karol Pilis, Cezary Michalski Instytut Kultury Fizycznej Akademii im. Jana Długosza

Bardziej szczegółowo

Badanie losów absolwentów PWSZ w Nysie

Badanie losów absolwentów PWSZ w Nysie Badanie losów absolwentów PWSZ w Nysie Rocznik absolwentów: Czas badania: do 3 m-cy od skończenia studiów Opracowanie: Biuro Karier i Badania Rynku Pracy PWSZ w Nysie 1 Badanie losów absolwentów zostało

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA O KONTRAKCIE Z NORWEGIĄ NA DOSTAWĘ GAZU DO POLSKI BS/166/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA O KONTRAKCIE Z NORWEGIĄ NA DOSTAWĘ GAZU DO POLSKI BS/166/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629 - - 69, 628-3 - 04 693-46 - 92, 625-6 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629 - - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ KONKUBINAT PAR HETEROSEKSUALNYCH I HOMOSEKSUALNYCH BS/49/2002 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2002

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ KONKUBINAT PAR HETEROSEKSUALNYCH I HOMOSEKSUALNYCH BS/49/2002 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2002 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Warszawa, kwiecień 2013 BS/45/2013 CZY POLACY SKORZYSTAJĄ Z ODPISU PODATKOWEGO NA KOŚCIÓŁ?

Warszawa, kwiecień 2013 BS/45/2013 CZY POLACY SKORZYSTAJĄ Z ODPISU PODATKOWEGO NA KOŚCIÓŁ? Warszawa, kwiecień 2013 BS/45/2013 CZY POLACY SKORZYSTAJĄ Z ODPISU PODATKOWEGO NA KOŚCIÓŁ? Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Warszawa, kwiecień 2011 BS/38/2011 STOSUNEK POLAKÓW DO PRACY I PRACOWITOŚCI

Warszawa, kwiecień 2011 BS/38/2011 STOSUNEK POLAKÓW DO PRACY I PRACOWITOŚCI Warszawa, kwiecień 2011 BS/38/2011 STOSUNEK POLAKÓW DO PRACY I PRACOWITOŚCI Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 13 stycznia 2011 roku Fundacja Centrum Badania Opinii

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O PRAWNEJ REGULACJI PRZERYWANIA CIĄŻY BS/139/2003 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, WRZESIEŃ 2003

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O PRAWNEJ REGULACJI PRZERYWANIA CIĄŻY BS/139/2003 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, WRZESIEŃ 2003 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

OCHRONA ZDROWIA - POWINNOŚĆ PAŃSTWA CZY OBYWATELA? WARSZAWA, LUTY 2000

OCHRONA ZDROWIA - POWINNOŚĆ PAŃSTWA CZY OBYWATELA? WARSZAWA, LUTY 2000 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ ZWIĄZKI PARTNERSKIE PAR HOMOSEKSUALNYCH BS/189/2003 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, GRUDZIEŃ 2003

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ ZWIĄZKI PARTNERSKIE PAR HOMOSEKSUALNYCH BS/189/2003 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, GRUDZIEŃ 2003 CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

OSOBISTA ZNAJOMOŚĆ I AKCEPTACJA PRAW GEJÓW I LESBIJEK W KRAJACH EUROPY ŚRODKOWEJ

OSOBISTA ZNAJOMOŚĆ I AKCEPTACJA PRAW GEJÓW I LESBIJEK W KRAJACH EUROPY ŚRODKOWEJ BS/178/2005 OSOBISTA ZNAJOMOŚĆ I AKCEPTACJA PRAW GEJÓW I LESBIJEK W KRAJACH EUROPY ŚRODKOWEJ KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, LISTOPAD 2005 PRZEDRUK MATERIAŁÓW CBOS W CAŁOŚCI LUB W CZĘŚCI ORAZ WYKORZYSTANIE

Bardziej szczegółowo

WAKACJE DZIECI I MŁODZIEŻY WARSZAWA, WRZESIEŃ 2000

WAKACJE DZIECI I MŁODZIEŻY WARSZAWA, WRZESIEŃ 2000 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Warszawa, marzec 2013 BS/39/2013 POLACY O PONTYFIKACIE PAPIEŻA BENEDYKTA XVI

Warszawa, marzec 2013 BS/39/2013 POLACY O PONTYFIKACIE PAPIEŻA BENEDYKTA XVI Warszawa, marzec 2013 BS/39/2013 POLACY O PONTYFIKACIE PAPIEŻA BENEDYKTA XVI Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum Badania Opinii

Bardziej szczegółowo

, , ROCZNICE I ŚWIĘTA WAŻNE DLA POLAKÓW WARSZAWA, KWIECIEŃ 96

, , ROCZNICE I ŚWIĘTA WAŻNE DLA POLAKÓW WARSZAWA, KWIECIEŃ 96 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

płodność, umieralność

płodność, umieralność Konferencja naukowa Społeczno-ekonomiczne następstwa rozwoju procesów demograficznych do 2035 roku Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich Założenia prognozy ludności płodność, umieralność Warszawa, 25 czerwca

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKATzBADAŃ. Wydatki gospodarstw domowych na leki i leczenie NR 114/2016 ISSN

KOMUNIKATzBADAŃ. Wydatki gospodarstw domowych na leki i leczenie NR 114/2016 ISSN KOMUNIKATzBADAŃ NR 114/2016 ISSN 2353-5822 Wydatki gospodarstw domowych na leki i leczenie Przedruk i rozpowszechnianie tej publikacji w całości dozwolone wyłącznie za zgodą CBOS. Wykorzystanie fragmentów

Bardziej szczegółowo

Wnioski z raportu ewaluacji końcowej VI edycji projektu Żyj finansowo! czyli jak zarządzać finansami w życiu osobistym

Wnioski z raportu ewaluacji końcowej VI edycji projektu Żyj finansowo! czyli jak zarządzać finansami w życiu osobistym Wnioski z raportu ewaluacji końcowej VI edycji projektu Żyj finansowo! czyli jak zarządzać finansami w życiu osobistym zrealizowanego w roku szkolnym 2013/2014 1 Wnioski Celem badania ewaluacyjnego jest

Bardziej szczegółowo

prof. dr hab. Irena E. Kotowska dr Katarzyna Kocot-Górecka dr Magdalena Muszyńska mgr Wojciech Łątkowski Wykład: poniedziałki, godz.15.20-17.00, sala 211, budynek A Zajęcia w laboratorium komputerowym:

Bardziej szczegółowo

Ewaluacja jakości kształcenia Analityka medyczna - studia podyplomowe

Ewaluacja jakości kształcenia Analityka medyczna - studia podyplomowe 2013/2014 Dział Jakości Kształcenia UM w Lublinie - Biuro Oceny Jakości Kształcenia Spis treści 1. Problematyka i metodologia badań... 3 2. Charakterystyka badanej zbiorowości... 4 3. Satysfakcja słuchaczy

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ DZIECKO Z PROBÓWKI - POSTAWY WOBEC ZAPŁODNIENIA POZAUSTROJOWEGO BS/78/2003 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MAJ 2003

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ DZIECKO Z PROBÓWKI - POSTAWY WOBEC ZAPŁODNIENIA POZAUSTROJOWEGO BS/78/2003 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MAJ 2003 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Warszawa, sierpień 2012 BS/107/2012 POSTAWY WOBEC PALENIA PAPIEROSÓW

Warszawa, sierpień 2012 BS/107/2012 POSTAWY WOBEC PALENIA PAPIEROSÓW Warszawa, sierpień 2012 BS/107/2012 POSTAWY WOBEC PALENIA PAPIEROSÓW Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2012 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej

Bardziej szczegółowo

Warszawa, maj 2012 BS/61/2012 POTRZEBY PROKREACYJNE ORAZ PREFEROWANY I REALIZOWANY MODEL RODZINY

Warszawa, maj 2012 BS/61/2012 POTRZEBY PROKREACYJNE ORAZ PREFEROWANY I REALIZOWANY MODEL RODZINY Warszawa, maj 2012 BS/61/2012 POTRZEBY PROKREACYJNE ORAZ PREFEROWANY I REALIZOWANY MODEL RODZINY Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2012 roku Fundacja

Bardziej szczegółowo

Warszawa, grudzień 2014 ISSN 2353-5822 NR 167/2014 CO STANOWI O UDANYM ŻYCIU?

Warszawa, grudzień 2014 ISSN 2353-5822 NR 167/2014 CO STANOWI O UDANYM ŻYCIU? Warszawa, grudzień 2014 ISSN 2353-5822 NR 167/2014 CO STANOWI O UDANYM ŻYCIU? Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja Centrum Badania Opinii

Bardziej szczegółowo

2013/2014. Ewaluacja jakości kształcenia. Studia podyplomowe: Promocja i profilaktyka zdrowotna, epidemiologia i higiena

2013/2014. Ewaluacja jakości kształcenia. Studia podyplomowe: Promocja i profilaktyka zdrowotna, epidemiologia i higiena 2013/2014 Ewaluacja jakości kształcenia Studia podyplomowe: Promocja i profilaktyka zdrowotna, epidemiologia i higiena Dział Jakości Kształcenia UM w Lublinie - Biuro Oceny Jakości Kształcenia 2013/2014

Bardziej szczegółowo

Rozwody w Polsce w ujęciu regionalnym

Rozwody w Polsce w ujęciu regionalnym Demografia i Gerontologia Społeczna Biuletyn Informacyjny 2013, Nr 4 Piotr Szukalski Instytut Socjologii Uniwersytet Łódzki pies@uni.lodz.pl Rozwody w Polsce w ujęciu regionalnym Fakt, iż ostatnie lata

Bardziej szczegółowo

SIGMA KWADRAT. Prognozy demograficzne. Statystyka i demografia CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY POLSKIE TOWARZYSTWO STATYSTYCZNE

SIGMA KWADRAT. Prognozy demograficzne. Statystyka i demografia CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY POLSKIE TOWARZYSTWO STATYSTYCZNE SIGMA KWADRAT CZWARTY LUBELSKI KONKURS STATYSTYCZNO-DEMOGRAFICZNY Prognozy demograficzne Statystyka i demografia PROJEKT DOFINANSOWANY ZE ŚRODKÓW NARODOWEGO BANKU POLSKIEGO URZĄD STATYSTYCZNY W LUBLINIE

Bardziej szczegółowo

Raport z badań przeprowadzonych w ramach projektu Wzmocnienie konsultacji społecznych w powiecie oleckim. grudzień 2014

Raport z badań przeprowadzonych w ramach projektu Wzmocnienie konsultacji społecznych w powiecie oleckim. grudzień 2014 Znajomość problemów związanych z używaniem alkoholu, środków psychoaktywnych i infoholizmu wśród dzieci i młodzieży oraz potrzeb pogłębienia wiedzy przez osoby dorosłe w tym zakresie Raport z badań przeprowadzonych

Bardziej szczegółowo

RAPORT WYBORY ABSOLWENTÓW MAZOWIECKICH SZKÓŁ ŚREDNICH. Studenckie Koło Naukowe Metod Ilościowych Warszawa, 2012 r.

RAPORT WYBORY ABSOLWENTÓW MAZOWIECKICH SZKÓŁ ŚREDNICH. Studenckie Koło Naukowe Metod Ilościowych Warszawa, 2012 r. RAPORT WYBORY ABSOLWENTÓW MAZOWIECKICH SZKÓŁ ŚREDNICH Studenckie Koło Naukowe Metod Ilościowych Warszawa, 2012 r. Spis treści 1. Cel i opis założeń badania... 3 2. Zasięg i zakres badania... 4 a) Struktura...

Bardziej szczegółowo

Osoby powyżej 50 roku życia na rynku pracy Sytuacja w województwie zachodniopomorskim. Zachodniopomorskie Regionalne Obserwatorium Terytorialne

Osoby powyżej 50 roku życia na rynku pracy Sytuacja w województwie zachodniopomorskim. Zachodniopomorskie Regionalne Obserwatorium Terytorialne Zachodniopomorskie Regionalne Obserwatorium Terytorialne Analizy i informacje Osoby powyżej 50 roku życia na rynku pracy Sytuacja w województwie zachodniopomorskim Biuro Programowania Rozwoju Wydział Zarządzania

Bardziej szczegółowo

Walentynki. Raport z badania przeprowadzonego w dniach 2 66 lutego 2006

Walentynki. Raport z badania przeprowadzonego w dniach 2 66 lutego 2006 Walentynki Raport z badania przeprowadzonego w dniach 2 66 lutego 2006 1 Spis treści O badaniu...3 Podsumowanie wyników badania...5 Profil społeczno-demograficzny badanych...25 2 O badaniu 3 O badaniu

Bardziej szczegółowo

SUBIEKTYWNEJ JAKOŚCI ŻYCIA TOM II SZCZEGÓŁOWE WYNIKI BADAŃ WEDŁUG DZIEDZIN

SUBIEKTYWNEJ JAKOŚCI ŻYCIA TOM II SZCZEGÓŁOWE WYNIKI BADAŃ WEDŁUG DZIEDZIN RAPORT Z BADAŃ SUBIEKTYWNEJ JAKOŚCI ŻYCIA TOM II SZCZEGÓŁOWE WYNIKI BADAŃ WEDŁUG DZIEDZIN Lider projektu: Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Partner projektu: Uniwersytet Techniczny w Dreźnie Projekt:

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ INTERNET I KOMPUTERY W GOSPODARSTWACH DOMOWYCH BS/50/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2004

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ INTERNET I KOMPUTERY W GOSPODARSTWACH DOMOWYCH BS/50/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2004 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Czy warto studiować? Czy warto studiować? TNS Październik 2013 K.067/13

Czy warto studiować? Czy warto studiować? TNS Październik 2013 K.067/13 Podsumowanie Warto czy nie warto studiować? Jakie kierunki warto studiować? Co skłania młodych ludzi do podjęcia studiów? Warto! Medycyna! Zdobycie kwalifikacji, by łatwiej znaleźć pracę! Trzy czwarte

Bardziej szczegółowo

KOSZALIŃSKA WYŻSZA SZKOŁA NAUK HUMANISTYCZNYCH

KOSZALIŃSKA WYŻSZA SZKOŁA NAUK HUMANISTYCZNYCH KOSZALIŃSKA WYŻSZA SZKOŁA NAUK HUMANISTYCZNYCH LOSY ZAWODOWE ABSOLWENTÓW KWSNH STUDIA I STOPNIA KIERUNEK ADMINISTRACJA ROCZNIK 2012 RAPORT Z BADAŃ AKADEMICKIE BIURO KARIER KOSZALIN 2013 Skład Zespołu Badawczego

Bardziej szczegółowo

Prezentacja wyników wyszukiwania preferencje internautów i opinie klientów

Prezentacja wyników wyszukiwania preferencje internautów i opinie klientów Prezentacja wyników wyszukiwania preferencje internautów i opinie klientów Case study gemiusadhoc luty 2006 Spis treści Cel i metodologia badania... Wyniki wyszukiwania linki sponsorowane... Wyniki wyszukiwania...

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2011 BS/137/2011 WAKACJE DZIECI I MŁODZIEŻY WYPOCZYNEK I PRACA

Warszawa, październik 2011 BS/137/2011 WAKACJE DZIECI I MŁODZIEŻY WYPOCZYNEK I PRACA Warszawa, październik 2011 BS/137/2011 WAKACJE DZIECI I MŁODZIEŻY WYPOCZYNEK I PRACA Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 13 stycznia 2011 roku Fundacja Centrum Badania

Bardziej szczegółowo

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych

Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych Umiejętności Polaków wyniki Międzynarodowego Badania Kompetencji Osób Dorosłych (PIAAC - The Programme for the International Assessment of Adult Competencies) Międzynarodowe Badanie Kompetencji Osób Dorosłych

Bardziej szczegółowo

PRZYJĘCIE WSPÓLNEJ WALUTY EURO W OPINII POLAKÓW W LISTOPADZIE 2012 R.

PRZYJĘCIE WSPÓLNEJ WALUTY EURO W OPINII POLAKÓW W LISTOPADZIE 2012 R. K.071/12 PRZYJĘCIE WSPÓLNEJ WALUTY EURO W OPINII POLAKÓW W LISTOPADZIE 2012 R. Warszawa, listopad 2012 roku Większość Polaków (58%) jest zdania, że przyjęcie w Polsce wspólnej waluty europejskiej będzie

Bardziej szczegółowo

Raport z badania ankietowego dot. Stopnia zadowolenia Klienta z poziomu usług świadczonych przez Powiatowy Urząd Pracy w Rykach.

Raport z badania ankietowego dot. Stopnia zadowolenia Klienta z poziomu usług świadczonych przez Powiatowy Urząd Pracy w Rykach. Raport z badania ankietowego dot. Stopnia zadowolenia Klienta z poziomu usług świadczonych przez Powiatowy Urząd Pracy w Rykach. Ryki, luty 2014r. Wstęp Powiatowy Urząd Pracy w Rykach w okresie od 07.01.2014r.

Bardziej szczegółowo

Jacy są, skąd przyjechali, co planują? - wyniki badania studentów z Ukrainy w UMCS

Jacy są, skąd przyjechali, co planują? - wyniki badania studentów z Ukrainy w UMCS Jacy są, skąd przyjechali, co planują? - wyniki badania studentów z Ukrainy w UMCS prof. dr hab. Stanisław Michałowski Rektor UMCS Cel badań oraz charakterystyka respondentów 1. Badania miały na celu poznanie:

Bardziej szczegółowo

Badanie Losów Absolwentów Wychowanie Fizyczne 2010

Badanie Losów Absolwentów Wychowanie Fizyczne 2010 RPk-0332/1/10 Badanie Losów Absolwentów Wychowanie Fizyczne 2010 Marlena Włodkowska Biuro Karier 1. Cel badań Badania ankietowe przeprowadzone wśród pierwszych absolwentów kierunku wychowanie fizyczne

Bardziej szczegółowo

Warszawa, styczeń 2014 BS/1/2014 POLACY O SWOIM SZCZĘŚCIU, PECHU I ZADOWOLENIU Z ŻYCIA

Warszawa, styczeń 2014 BS/1/2014 POLACY O SWOIM SZCZĘŚCIU, PECHU I ZADOWOLENIU Z ŻYCIA Warszawa, styczeń 2014 BS/1/2014 POLACY O SWOIM SZCZĘŚCIU, PECHU I ZADOWOLENIU Z ŻYCIA Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum Badania

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ WARTOŚCI ŻYCIOWE BS/98/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, CZERWIEC 2004

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ WARTOŚCI ŻYCIOWE BS/98/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, CZERWIEC 2004 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SPOŁECZNE POPARCIE DLA INTEGRACJI POLSKI Z UNIĄ EUROPEJSKĄ BS/157/2002 KOMUNIKAT Z BADAŃ

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SPOŁECZNE POPARCIE DLA INTEGRACJI POLSKI Z UNIĄ EUROPEJSKĄ BS/157/2002 KOMUNIKAT Z BADAŃ CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O PLANACH URUCHOMIENIA TELEWIZJI TRWAM BS/36/2003 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, LUTY 2003

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O PLANACH URUCHOMIENIA TELEWIZJI TRWAM BS/36/2003 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, LUTY 2003 CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z BADANIA OPINII MIESZKAŃCÓW NA TEMAT UKŁADU KOMUNIKACYJNEGO REJONU OSIEDLA ODRODZENIA, OSIEDLA BAŻANTOWO ORAZ KOSTUCHNY

RAPORT Z BADANIA OPINII MIESZKAŃCÓW NA TEMAT UKŁADU KOMUNIKACYJNEGO REJONU OSIEDLA ODRODZENIA, OSIEDLA BAŻANTOWO ORAZ KOSTUCHNY 40-240 Katowice ul. 1 Maja 88 Tel.: (0 32) 461 31 40 do 48 Fax: (0 32) 251 66 61 e-mail: consul@buscon.pl RAPORT Z BADANIA OPINII MIESZKAŃCÓW NA TEMAT UKŁADU KOMUNIKACYJNEGO REJONU OSIEDLA ODRODZENIA,

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2013 BS/81/2013 POLACY O ROCZNYCH URLOPACH RODZICIELSKICH

Warszawa, czerwiec 2013 BS/81/2013 POLACY O ROCZNYCH URLOPACH RODZICIELSKICH Warszawa, czerwiec 2013 BS/81/2013 POLACY O ROCZNYCH URLOPACH RODZICIELSKICH Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum Badania Opinii

Bardziej szczegółowo

PŁODNOŚĆ I MAŁŻEŃSKOŚĆ W POLSCE -analiza kohortowa: kohorty urodzeniowe TABLICE PŁODNOŚCI OPARTE NA PROCESIE STANOWYM

PŁODNOŚĆ I MAŁŻEŃSKOŚĆ W POLSCE -analiza kohortowa: kohorty urodzeniowe TABLICE PŁODNOŚCI OPARTE NA PROCESIE STANOWYM Struktura prezentacji: 1. Informacje wprowadzające 2. Prezentacja wyników prac: 2.1. Aneta Ptak-Chmielewska Syntetyczna ocena płodności kohotowej według wyksztalcenia 2.2. Iga Sikorska Syntetyczna ocena

Bardziej szczegółowo

Warszawa, styczeń 2011 BS/12/2011 O STANIE SZKOLNICTWA WYŻSZEGO I ŹRÓDŁACH JEGO FINANSOWANIA

Warszawa, styczeń 2011 BS/12/2011 O STANIE SZKOLNICTWA WYŻSZEGO I ŹRÓDŁACH JEGO FINANSOWANIA Warszawa, styczeń 2011 BS/12/2011 O STANIE SZKOLNICTWA WYŻSZEGO I ŹRÓDŁACH JEGO FINANSOWANIA Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 4 lutego 2010 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ ODPŁATNOŚĆ ZA ŚRODKI ANTYKONCEPCYJNE BS/76/2002 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MAJ 2002

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ ODPŁATNOŚĆ ZA ŚRODKI ANTYKONCEPCYJNE BS/76/2002 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MAJ 2002 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Informacje o przedmiocie

Informacje o przedmiocie Informacje o przedmiocie Wykładowca i prowadzący laboratoria komputerowe: dr Marek Sobolewski Strona internetowa: www.msobolew.sd.prz.edu.pl Wykład 15 godz., Laboratorium 15 godz. Forma zaliczenia: pisemna

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Małżeństwa i rozwody. Materiały dydaktyczne Zakład Demografii i Gerontologii Społecznej UŁ

Małżeństwa i rozwody. Materiały dydaktyczne Zakład Demografii i Gerontologii Społecznej UŁ Małżeństwa i rozwody Materiały dydaktyczne Zakład Demografii i Gerontologii Społecznej UŁ Małżeństwa podstawowe pojęcia Zawarcie małżeństwa akt zawarcia związku między dwiema osobami płci odmiennej, pociągającego

Bardziej szczegółowo

Warszawa, grudzień 2014 ISSN 2353-5822 NR 162/2014 POAKCESYJNE MIGRACJE POLAKÓW

Warszawa, grudzień 2014 ISSN 2353-5822 NR 162/2014 POAKCESYJNE MIGRACJE POLAKÓW Warszawa, grudzień 2014 ISSN 2353-5822 NR 162/2014 POAKCESYJNE MIGRACJE POLAKÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja Centrum Badania

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ WIEDZA O PRAWACH PACJENTA BS/70/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, CZERWIEC 2001

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ WIEDZA O PRAWACH PACJENTA BS/70/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, CZERWIEC 2001 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Wiedza i zachowania zdrowotne mieszkańców Lubelszczyzny a zmienne demograficzno-społeczne.

Wiedza i zachowania zdrowotne mieszkańców Lubelszczyzny a zmienne demograficzno-społeczne. Michał Nowakowski Zakład Socjologii Medycyny i Rodziny Instytut Socjologii Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej Luiza Nowakowska Samodzielna Pracownia Socjologii Medycyny Katedra Nauk Humanistycznych Wydziału

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z działalności Miejskiego Urzędu Pracy w Lublinie - I półrocze 2011 r. -

Sprawozdanie z działalności Miejskiego Urzędu Pracy w Lublinie - I półrocze 2011 r. - Miejski Urząd Pracy w Lublinie ul. Niecała 14, 20-080 Lublin www.mup.lublin.pl Sprawozdanie z działalności Miejskiego Urzędu Pracy w Lublinie - I półrocze 2011 r. - Lublin, wrzesień 2011 Spis treści 1.

Bardziej szczegółowo

Biuro Karier i Projektów PWSZ w Tarnowie

Biuro Karier i Projektów PWSZ w Tarnowie Biuro Karier i Projektów PWSZ w Tarnowie Konsekwencje wyboru kierunku studiów w kontekście wkraczania na rynek pracy. Podsumowanie ankiet Instytut Matematyczno-Przyrodniczy INSTYTUT MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZY

Bardziej szczegółowo

Ocena potrzeb szkoleniowych oraz wiedzy lekarzy i lekarzy dentystów w zakresie kompetencji miękkich oraz organizacji systemu ochrony zdrowia

Ocena potrzeb szkoleniowych oraz wiedzy lekarzy i lekarzy dentystów w zakresie kompetencji miękkich oraz organizacji systemu ochrony zdrowia Ocena potrzeb szkoleniowych oraz wiedzy lekarzy i lekarzy dentystów w zakresie kompetencji miękkich oraz organizacji systemu ochrony zdrowia Raport z badania ilościowego realizowanego wśród lekarzy i lekarzy

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ 629-35 - 69, 628-37 - 04

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ 629-35 - 69, 628-37 - 04 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

Badanie na temat mieszkalnictwa w Polsce

Badanie na temat mieszkalnictwa w Polsce Badanie na temat mieszkalnictwa w Polsce BADANIE NA REPREZENT ATYWNEJ GRUPIE POLEK/POLAKÓW Badanie realizowane w ramach projekru Społeczne Forum Polityki Mieszkaniowej współfinansowanego z Funduszy EOG

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 10 W SPRAWIE PRZEMIAN W SZKOLNICTWIE WYŻSZYM I KSZTAŁCENIA EKONOMISTÓW

ROZDZIAŁ 10 W SPRAWIE PRZEMIAN W SZKOLNICTWIE WYŻSZYM I KSZTAŁCENIA EKONOMISTÓW Wacław Jarmołowicz Dawid Piątek ROZDZIAŁ 10 W SPRAWIE PRZEMIAN W SZKOLNICTWIE WYŻSZYM I KSZTAŁCENIA EKONOMISTÓW Wprowadzenie Celem opracowania jest ogólna charakterystyka przemian w tym przede wszystkim

Bardziej szczegółowo

Rodzicielstwo w kohabitacji

Rodzicielstwo w kohabitacji Przemiany rodziny w Polsce z perspektywy demografa II Kongres Demograficzny Warszawa, 16.10.2012 Rodzicielstwo w kohabitacji Anna Matysiak Instytut Statystyki i Demografii Szkoła Główna Handlowa Monika

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O EWENTUALNYM ROZMIESZCZENIU AMERYKAŃSKICH BAZ WOJSKOWYCH NA TERENIE POLSKI BS/23/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIE O EWENTUALNYM ROZMIESZCZENIU AMERYKAŃSKICH BAZ WOJSKOWYCH NA TERENIE POLSKI BS/23/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Raport. Badanie Losów Absolwentów INFORMATYKA

Raport. Badanie Losów Absolwentów INFORMATYKA RPk-0332/06/10 Raport Badanie Losów Absolwentów INFORMATYKA 2010 Przygotowały: Emilia Kuczewska Marlena Włodkowska 1. Cel badań Badania ankietowe przeprowadzone wśród absolwentów kierunku Informatyka,

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT 629-35-69, 628-37-04 UL. ŻURAWIA, SKR. PT. 24 INTERNET http://www.cbos.pl OŚRODEK INFORMACJI 693-46-92, 625-76-23 00-503 WARSZAWA E-mail: sekretariat@cbos.pl

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Przyjęcie wspólnej waluty euro

Przyjęcie wspólnej waluty euro TNS Czerwiec K.046/ Informacja o badaniu W czerwcu roku Zespół Badań Społecznych w TNS Polska przeprowadził cykliczny sondaż, w którym zapytał Polaków o opinie na temat wejścia naszego kraju do strefy

Bardziej szczegółowo

Dlaczego nie czeka nas nowy Baby Boom? Instytut Spraw Publicznych

Dlaczego nie czeka nas nowy Baby Boom? Instytut Spraw Publicznych Irena E. Kotowska Instytut Statystyki i Demografii Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Komitet Nauk Demograficznych PAN Dlaczego nie czeka nas nowy Baby Boom? Instytut Spraw Publicznych Rodzina 500+ Czy

Bardziej szczegółowo

Warszawa, czerwiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 84/2014 OPINIE O BEZPIECZEŃSTWIE W KRAJU I W MIEJSCU ZAMIESZKANIA

Warszawa, czerwiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 84/2014 OPINIE O BEZPIECZEŃSTWIE W KRAJU I W MIEJSCU ZAMIESZKANIA Warszawa, czerwiec 2014 ISSN 2353-5822 NR 84/2014 OPINIE O BEZPIECZEŃSTWIE W KRAJU I W MIEJSCU ZAMIESZKANIA Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku

Bardziej szczegółowo

DEMOGRAFIA DOC. DR INŻ. EDYTA NIEMIEC

DEMOGRAFIA DOC. DR INŻ. EDYTA NIEMIEC DEMOGRAFIA DOC. DR INŻ. EDYTA NIEMIEC ZASADY 30 GODZ. WYKŁADÓW - DYSKUSJA egzamin FORMA OPISOWA - 5 PYTAŃ KAŻDY STUDENT WYBIERA 3 PYTANIA, NA KTÓRE ODPOWIADA, ZA KAŻDE PYTANIE MOŻNA OTRZYMAĆ OCENĘ OD NDST

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ POSZUKIWANIE PRACY - OPINIE I DOŚWIADCZENIA OSOBISTE POLAKÓW BS/181/99 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, GRUDZIEŃ 99

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ POSZUKIWANIE PRACY - OPINIE I DOŚWIADCZENIA OSOBISTE POLAKÓW BS/181/99 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, GRUDZIEŃ 99 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

Statystyka społeczna Redakcja naukowa Tomasz Panek

Statystyka społeczna Redakcja naukowa Tomasz Panek Statystyka społeczna Redakcja naukowa Podręcznik obejmuje wiedzę o badaniach zjawisk społecznych jako źródło wiedzy dla różnych instytucji publicznych. Zostały w nim przedstawione metody analizy ilościowej

Bardziej szczegółowo

URODZENIA W KOHABITACJI: WYBÓR CZY KONIECZNOŚĆ?

URODZENIA W KOHABITACJI: WYBÓR CZY KONIECZNOŚĆ? Nowe wzorce formowania rodziny w Polsce Konferencja FAMWELL 18.06.2013 URODZENIA W KOHABITACJI: WYBÓR CZY KONIECZNOŚĆ? ANNA MATYSIAK Instytut Statystyki i Demografii Szkoła Główna Handlowa MONIKA MYNARSKA

Bardziej szczegółowo

Raport miesiąca - Rynek pracy a system edukacji w Polsce

Raport miesiąca - Rynek pracy a system edukacji w Polsce Raport miesiąca - Rynek pracy a system edukacji w Polsce W październiku konsultanci Zielonej Linii przeprowadzili badania dotyczące relacji pomiędzy systemem edukacji a rynkiem pracy w Polsce. Zapytaliśmy

Bardziej szczegółowo

Raport dla II Liceum Ogólnokształcącego im. Stef ana Batorego w Warszawie

Raport dla II Liceum Ogólnokształcącego im. Stef ana Batorego w Warszawie ANALIZA PREFERENCJI ABSOLWENTÓW MAZOWIECKICH SZKÓŁ ŚREDNICH Raport dla II Liceum Ogólnokształcącego im. Stef ana Batorego w Warszawie Studenckie Koło Naukowe Metod Ilościowych Warszawa, 2012 r. Opis badania

Bardziej szczegółowo