Szanghajska Organizacja Współpracy. Regionalizm środkowoazjatycki

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Szanghajska Organizacja Współpracy. Regionalizm środkowoazjatycki"

Transkrypt

1 1 Szanghajska Organizacja Współpracy. Regionalizm środkowoazjatycki Regionalizm w stosunkach międzynarodowych od początku lat dziewięćdziesiątych stanowi waŝny element polityki światowej. Jest on odzwierciedleniem realnych procesów i zjawisk. WyraŜa się on w dąŝeniach państw do poszukiwania efektywnych form współpracy w róŝnych dziedzinach Ŝycia międzynarodowego. W przypadku inicjatywy Rosji, Chin i państw Azji Środkowej kluczową rolę odegrał upadek Związku Radzieckiego. Brak hegemona na obszarze postradzieckim oraz powstanie niezaleŝnych państw w Azji Środkowej przyniosło oŝywienie na platformie współpracy regionalnej w zakresie bezpieczeństwa oraz współpracy ekonomicznej. Powstanie Szanghajskiej Organizacji Współpracy SOW (ang. Shanghai Cooperation Organization, SCO; ros. Шанхайская Организация Сотрудничества; chiń. Shanghai Hezuo Zuzhi) stało się obok wielu innych inicjatyw regionalnych waŝnym elementem w polityce światowej lat dziewięćdziesiątych poprzedniego stulecia, szczególnie po ataku terrorystycznym na Stany Zjednoczone. Regionalizm środkowoazjatycki W tworzeniu się organizacji niezaprzeczalnym czynnikiem w głównej mierze decydującym o jej powstaniu było kryterium geograficzne bliskość sąsiadujących ze sobą państw. RównieŜ nie bez znaczenia była chęć zsynchronizowania polityki na arenie międzynarodowej, ułatwienie wymiany handlowej oraz współpraca wojskowa zapewniająca utrzymanie status quo w regionie umoŝliwiające nawiązanie szerszej współpracy regionalnej. 26 kwietnia 1996 roku w Szanghaju prezydenci Rosji Borys Jelcyn, Chin Jiang Zemin, Kazachstanu Nursułtan Nazarbajew, Kirgistanu Askar Akajew i TadŜykistanu Emomali Rachmonow podpisali Porozumienie o Budowaniu Zaufania w Zakresie Wojskowym na Obszarach Przygranicznych. (Agreement on Confidence Building in the Military Field in Border Areas) 1. Strony zapewniły, Ŝe m.in. przemieszczane oddziały graniczne nie będą prowadziły działań zbrojnych przeciwko sobie; waŝniejsze posunięcia militarne, w odległości około 100 km od granicy, będą wymagały poinformowania obu stron umowy 2. Współpraca wojskowa początkowo miała zapewnić stabilizację w strategicznym regionie kontynentu azjatyckiego. Preludium dla formułowanej współpracy były jednak bilateralne układy rosyjsko-chińskie. Współpracę chińsko-rosyjską zainicjował Michaił Gorbaczow, a kontynuował Borys Jelcyn. Nawiązanie kontaktów wojskowych nastąpiło podczas wizyty ministra obrony narodowej ChRL Chi Haotiana w Moskwie. W lipcu 1994 roku podpisano Porozumienie w sprawie zapobiegania niebezpiecznej działalności wojskowej pomiędzy rządami Chin i Rosji 3. W dwa lata później, podczas wizyty Borysa Jelcyna w Chinach, w dniach kwietnia 1996 roku podpisano aŝ piętnaście umów międzypaństwowych. Kluczowym dokumentem była wspólna deklaracja chińsko-rosyjska, która formułowała konieczność strategicznego partnerstwa ukierunkowanego ku XXI wiekowi. Prezydent Federacji Rosyjskiej próbował nadać jej bardzo szeroki rozgłos, charakteryzując ją jako zaczątek budowy stosunków multilateralnych. Prezydent Chin Jiang Zemin za podstawę współpracy 1 China and Kazakhstan; Strony int. Ministerstwa Spraw Zagranicznych Chińskiej Republiki Ludowej 2 Jing-dong Yuan, Sino-Russian confidence-building measures: a preliminary analysis, Asian Perspective, vol. 22, 1998, no 1, s Podobne porozumienia o współpracy przygranicznej zostało podpisane w sierpniu 1995 roku między Ministerstwem Obrony ChRL a administracją rejonów przygranicznych Rosji. Odbyto ponad 1000 spotkań; Ibidem. 3 Zhongguo waijiao yidian, (Chińska dyplomacja słownik, Pekin 2000), Beijing 2000, s. 59.

2 2 uznał wzrost obopólnych korzyści 4. Podczas wizyty rosyjskiego polityka w Chinach podpisano deklarację powołującą Szanghajską Organizację Współpracy. Mimo iŝ Szanghajska Organizacja Współpracy stała się organem wielopaństwowym, to jednak dominacja Rosji i Chin była bezsprzeczna. Oba państwa dąŝące do stworzenia dogodnych warunków dla międzynarodowej współpracy uznały, iŝ organizacja regionalna w pełni odzwierciedla ich narodowe interesy. Władze w Moskwie dąŝyły do zapewnienia stabilności w regionie z uwagi na konflikt w Czeczenii. Ponadto wielu rosyjskich polityków uznało, iŝ wzrastająca potęga południowego sąsiada Chin moŝe stanowić zagroŝenie dla strategicznych interesów Rosji 5. Zatem włączenie Państwa Środka, przy poparciu Rosji, w struktury organizacji międzynarodowej, dawało szansę wspólnego rozgrywania polityki w regionie Azji Środkowej 6. Władze w Pekinie mając na celu rozwój gospodarczy kierowały się głównie zapewnieniem dostaw surowców mineralnych dla galopującej gospodarki (bezpieczeństwo energetyczne) 7. Ponadto dobre kontakty z państwami sąsiadami zapewniały włączenie państw strategicznego regionu Azji Środkowej w strefę rynków zbytu dla chińskich towarów. Wspólnym celem stało się ograniczenie, po upadku Związku Radzieckiego i wojnie w Zatoce Perskiej, dominującej roli Waszyngtonu. Porozumienie i wspólne działanie Rosji i Chin w ramach SOW stało się moŝliwe dzięki wysiłkom czynionym przez administrację Borysa Jelcyna na rzecz ocieplenia stosunków z Pekinem 8. Kolejne szczyty państw SOW, w 1997 roku w Moskwie oraz w grudniu 1999 roku w Kirgistanie przyniosły pogłębienie wzajemnej współpracy. Podczas spotkania w Biszkeku strony podpisując wspólną deklarację zapewniły o: pogłębieniu regionalnej kooperacji w zakresie zwalczania terroryzmu, kontroli nielegalnej emigracji oraz handlu narkotykami; zapewnieniu Azji Środkowej statusu strefy wolnej od broni nuklearnej 9 ; wzmocnieniu mechanizmów osiągania stabilności i pokoju w regionie zgodnie z zasadami Narodów Zjednoczonych; wspieraniu idei świata wielobiegunowego oraz przeciwwagi dla dominującej roli Stanów Zjednoczonych; zmniejszeniu zagroŝenia z uwagi na eskalację konfliktu w Afganistanie; wzmacnianiu wymiany handlowej w oparciu o Jedwabny Szlak (the Silk Road Diplomacy). Kolejna deklaracja przyjęta podczas szczytu w stolicy TadŜykistanu, w lipcu 2000 roku, potwierdziła chęć zaangaŝowaniu się stron w politykę globalną. W głównej mierze, swoiste novum stanowiło zagwarantowanie połączonych manewrów wojskowych oraz cyklicznych spotkań ministrów obrony narodowej. Ponadto zobowiązano się do nieingerowania w sprawy wewnętrzne państw-sygnatariuszy deklaracji m.in. pod pozorem przywrócenia respektowania praw człowieka. Strony zapewniły administrację Władimira 4 B. Rychłowski, Stosunki Chiny Rosja w okresie transformacji, Rosja-Chiny. Dwa modele transformacji, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2000, s Chiny zostały umieszczone na liście potencjalnych zagroŝeń dla Federacji Rosyjskiej w grudniu 1996 roku przez ministra obrony FR Igora Radionowa. Podobny pogląd wyraził A. Arbatow na łamach International Security. W okresie lat Chiny, poprzez modernizację swoich sił zbrojnych, mogą stać się czynnikiem destabilizującym oraz zagraŝającym bezpieczeństwu narodowemu Rosji. 6 Poparcie dla rozwoju współpracy regionalnej wyraził Władimir Putin w exposé dotyczącym polityki zagranicznej Federacji Rosyjskiej. Zob.: The Foreign Policy Concept of Russian Federation. Approved by the President of the Russian Federation V. Putin, June 28, Cyt. za.: Strona int. Amerykańskiej Federacji Naukowców 7 Zasoby w regionie Morza Kaspijskiego przedstawiają się w sposób następujący: 1. zasoby ropy naftowej (mld baryłek) 15,4-29,0; 2. zasoby gazu ziemnego (tryliony m 3 ) ; 3. dzienna produkcja ropy naftowej (dzienna ilość baryłek) ; 4. dzienna produkcja gazu ziemnego (mld m 3 ) Por. Tabela 3. 8 O polityce B. Jelcyna wobec Chin zob.: B. Rychłowski, op..cit., s oraz Rzeczpospolita z , , r., r. 9 W lutym 1997 roku w Ałmaty podpisano deklarację do utworzenia strefy wolnej od broni nuklearnej września w Taszkiencie podpisano stosowne układy tworząc Środkowoazjatycką Strefę Wolną od Broni Nuklearnej.

3 3 Putina o poparciu dla rosyjskiej polityki w Czeczenii. Chiny z kolei, uzyskały kolejny raz zapewnienie o słuszności polityki jednych Chin. W odniesieniu do polityki Stanów Zjednoczonych w regionie Azji i Pacyfiku (m.in. włączenie Tajwanu do amerykańskiego programu obrony przeciwrakietowej Theater Missile Defence TMD) państwa SOW zajęły negatywne stanowisko. Polityka Waszyngtonu, choć w oficjalnym dokumencie Stany Zjednoczone nie zostały wymienione, względem regionu azjatyckiego została uznana jako prowadząca do wyścigu zbrojeń. Podczas szczytu państw SOW w Szanghaju (14-15 czerwca 2001 roku) podjęto uchwałę o włączeniu w jej struktury Uzbekistanu 10. Ponadto prezydenci dotychczasowej Szanghajskiej Piątki oraz przywódca Uzbekistanu Islam Karimow uznali za stosowne zinstytucjonalizowanie forum organizacji. Dotychczasowe, nieformalne spotkania głów państw przyjęły formę cyklicznych rozmów na wysokim szczeblu. Głównym obszarem porozumienia stała się walka z międzynarodowym terroryzmem, religijnym ekstremizmem oraz separatyzmem. Na mocy decyzji państw SOW utworzone zostało regionalne centrum do walki z terroryzmem w Biszkeku (stolica Kirgistanu) 11. Przywódcy Rosji, Chin i państw Azji Środkowej określili równieŝ płaszczyzny współpracy w dziedzinie wspólnych przedsięwzięć w zakresie energetyki, ekonomii oraz przemysłu i handlu. Chiny i Rosja wezwały do wzmocnienia ekonomicznej i kulturowej współpracy w ramach organizacji. ChRL zaproponowała cykliczne spotkania ministrów gospodarki państw członkowskich oraz stworzenie udogodnień we wzajemnym handlu (plan ) 12. Oddzielnym dokumentem stała się Deklaracja Ministrów Obrony Narodowej o Współpracy Wojskowej. W rozumieniu państw SOW współpraca ta polega na połączonych interwencjach antyterrorystycznych, antyseparatystycznych oraz opozycji wobec rozmieszczenia systemu obrony antyrakietowej w regionie Azji i Pacyfiku, jak równieŝ wspieraniu traktatu amerykańsko-radzieckiego Anti-Ballistic Missile (ABM) z maja 1972 roku. Z uwagi na dostosowanie systemów obronnych do zmiany koncepcji konfliktu (przejście od konfrontacji globalnej do lokalnych wojen i konfliktu asymetrycznego) państwa zobowiązały się do wspólnych manewrów wojskowych. Wraz z podpisanymi układami strony zadeklarowały konkretne środki finansowe. Chiny m.in. udzieliły wsparcia wojskowego Kirgistanowi w wysokości 1,76 mln USD. Niemniej jednak wspólna inicjatywa wojskowa została poprzedzona podpisaniem przez Rosję i Chiny umowy o współpracy militarnej. W styczniu 2000 roku podczas wizyty ministra obrony Chińskiej Republiki Ludowej Chi Haotiana podpisano umowę zobowiązującą oba państwa do ściślejszej współpracy w dziedzinie wojskowej. W porozumieniu ustalono, iŝ państwa zobowiązują się do wzmocnienia współpracy w dziedzinie wymiany studentów uczelni wojskowych oraz do większego zaangaŝowania we wspólnych ćwiczeniach wojskowych. KaŜdego roku miało dochodzić do obustronnych wizyt delegacji wojskowych. Stronie chińskiej przyznano moŝliwość szkolenia 800 studentów wojskowych rocznie w akademiach wojskowych Federacji Rosyjskiej; Rosja zobowiązała się do szerszego zaopatrzenia Chińskiej Armii Ludowo- Wyzwoleńczej w sprzęt wojskowy o zaawansowanej technologii, w tym samoloty, okręty i 10 Declaration of Shanghai Cooperation Organization, China Daily r. Zob. strona int. 11 Declaration on the Creation of the Shanghai Cooperation Organization, r. Patrz strony int. MSZ Federacji Rosyjskiej NaleŜy jednocześnie podkreślić, iŝ taki zapis stał się bardzo istotny dla Federacji Rosyjskiej prowadzącej wojnę w Czeczenii oraz Chin, które nie chcą dopuścić do wzrostu separatyzmu w Xingjiangu (Wschodni Turkiestan). 12 Yu Bin, Treaties Scrapped, Treaties Signed, Comparative Connections. An E-journal on East Asian Bilateral Relations, vol. 3, 2001, no 2. Patrz: Waszyngtońskiego Centrum Studiów Strategicznych Patrz równieŝ: Rzeczpospolita r. oraz wywiad MSZ Republiki Kazachstanu E. Idrisowa dla gazety Ekspres K. Zob. strona int. MSZ Republiki Kazachstanu:

4 4 systemy obrony przeciwrakietowej. Chiny i Rosja zobowiązały się do wspólnej produkcji sprzętu wojskowego, a Rosja miała zapewnić dostęp do technologii i materiałów, natomiast Chiny zaangaŝować środki w wysokości 2 miliardów USD. Strony zostały zobowiązane do ukończenia prac nad pierwszym systemem obrony przeciwrakietowej opracowanym i wyprodukowanym przy udziale obu państw do 2003 roku 13. Bilateralna umowa została podzielona dodatkowo na dwa okresy. Przez pierwsze pięć lat ( ) Chiny miałyby zakupić uzbrojenie bądź licencje na produkcję nowoczesnych typów broni za ogólną kwotę 15 miliardów dolarów. W tym czasie przewidywano zorganizowanie wspólnych manewrów i ćwiczeń wojskowych. W drugim, zdecydowanie waŝniejszym etapie ( ), obie strony uzgodniły podjęcie współpracy w badaniach nad nowymi typami samolotów bojowych, pocisków oraz broni naprowadzanej laserowo 14. Mimo iŝ SOW określa pewne ramy współpracy wielostronne, to najistotniejszym wydarzeniem obrazującym ocieplenie dyplomatycznych kontaktów między Moskwą i Pekinem stało się podpisanie 16 lipca 2001 roku w Moskwie Traktatu o Dobrym Sąsiedztwie i Współpracy 15. Zapewniono o równości współpracy w dziedzinie politycznej (m.in. konsultacji w sprawach geopolitycznych), ekonomicznej, oraz wzajemnej kooperacji w strukturach światowego bezpieczeństwa (wszystkie działania mają być podejmowane zgodnie z Kartą Narodów Zjednoczonych). Artykuł drugi traktatu zapewniał, iŝ strategiczna broń nuklearna nie będzie wymierzona w Ŝadną ze stron porozumienia, zobowiązano się równieŝ do redukcji sił wojskowych rozmieszczonych wzdłuŝ granicy. Federacja Rosyjska zapewniła o wsparciu dla polityki Pekinu jednych Chin i zanegowaniu niepodległości Tajwanu. Pekin natomiast zobowiązał się do wspierania integralności terytorialnej Federacji Rosyjskiej (art. czwarty). Problemy graniczne uznano za rozwiązane w 98% 16. Sprzeczną kwestią pozostają nadal dwie wyspy na rzece Heilongjiang Amur. Uznano, iŝ problem ten naleŝy rozwiązać zgodnie z prawem międzynarodowym. Strony zapewniły równieŝ o nieprowadzeniu polityki zagranicznej i polityki bezpieczeństwa godzącej w interesy partnera. Rosja i Chiny nie będą partycypowały w układach mogących naruszyć suwerenność, bezpieczeństwo oraz terytorialną integralność sygnatariuszy traktatu 17. Ponadto istotna wydaje się rosnąca wymiana gospodarcza Ponadto Chiny mają zakupić od Rosji sprzęt wojskowy wysokich technologii za kwotę około 15 mld USD. Zob.: China s Foreign Conventional Arms Acquisitions: Background and Analysis, Congressional Research Service, Report for 106 th Congress, s Strona int. Waszyngtońskiego Centrum Studiów Strategicznych oraz China Reform Monitor No. 331, September 12, 2000, 14 Yu Bin, China-Russia Relations: Putin s Ostpolitik and Sino-Russian Relations, Comparative Connections, vol. 2, 2000, no 3. Zob.: Strona int. Waszyngtońskiego Centrum Studiów Strategicznych oraz China Reform Monitor No. 269, January 24, , 15 Договор о добрососедстве, дружбе и сотрудничеств е между Российской Федерацией и Китайской Народно й Республикой (16 июля 2001 года, Москва, Кремль). Patrz. strona int. MSZ FR Traktat został ratyfikowany 28 października 2001 roku przez Chiny, a 26 grudnia przez Rosję. 16 Kwestie graniczne normowano podczas wizyty Borysa Jelcyna w Chinach w listopadzie 1997 rok. Na całym odcinku wschodnim granicy ustawiono 1182 słupy graniczne na terenie Zabajkala co 1,5 3 km, na terenie Przymorza, gdzie granica jest bardziej kręta, co m (dawniej na niektórych odcinkach słupy stały co 80 do 100 km). 17 Zhong-E qianshu lin youhao zuo tiaoyue, (Traktat o Dobrym Sąsiedztwie i Przyjaznej Współpracy). Patrz oficjalna strona MSZ ChRL 18 Por. Tabela 2.

5 5 Głównym celem traktatu z punktu widzenia geopolityki jest dąŝenie do stworzenia świata wielobiegunowego poprzez aktywny udział w strukturach m.in. Szanghajskiej Organizacji Współpracy czy forum APEC oraz ASEAN. Po ataku terrorystycznym na Amerykę Atak terrorystyczny na World Trade Center w Nowym Jorku i Pentagon dał wyraźny impuls do zacieśnienia współpracy w zakresie bezpieczeństwa międzynarodowego. Szanghajska Organizacja Współpracy stała się, po 11 września 2001 roku, forum, które zapewnia uczestniczącym w nim państwom bezpieczeństwo, a takŝe gwarantujące wpływ (choć niepełny z uwagi na stacjonowanie sił amerykańskich w TadŜykistanie i Uzbekistanie) Rosji i Chin na sytuację polityczną w regionie Azji Środkowej września państwa SOW w stolicy Kazachstanu podpisały wspólną deklarację potępiającą terroryzm, jednocześnie zapewniając o dalszym pogłębieniu wzajemnej współpracy w tym zakresie 20. Rozpoczęta w listopadzie 2001 roku przez wojska NATO operacja Enduring Freedom spotkała się z pozytywną reakcją państw naleŝących do Szanghajskiej Organizacji Współpracy. Wspólna deklaracja z 14 września 2001 roku nie potwierdziła jednak zaangaŝowania logistycznego po stronie Stanów Zjednoczonych. Pozytywie do interwencji w Afganistanie ustosunkowała się Federacja Rosyjska. Prozachodni kierunek polityki zagranicznej oraz dwustronna współpraca ze Stanami Zjednoczonymi dała administracji Władimira Putina szerokie pole kreowania polityki globalnej, ale równieŝ w obrębie tzw. bliskiej zagranicy. W zaistniałej sytuacji obie strony powołały roboczą grupę ds. Afganistanu. Dała ona moŝliwość wpływu na kształtowanie przyszłej polityki wobec tego regionu. Periodyczne spotkania na szczeblu ministerialnym są głównym elementem w kształtowaniu rosyjskiej polityki wobec Azji Środkowej czy Zakaukazia. Ponadto uzgadniane są decyzje podejmowane na forum międzynarodowym m.in. w ramach Narodów Zjednoczonych 21. W Federacji Rosyjskiej stworzono Międzyresortową Komisję ds. Afganistanu. 18 kwietnia 2002 roku utworzono organ, którego koordynatorem jest Ministerstwo Spraw Zagranicznych FR. Głównym zadaniem jest pilotowanie rosyjskiej polityki wobec Afganistanu, w tym prowadzenie kontroli przepływu ludności oraz monitowania nielegalnego handlu narkotykami, a takŝe przyszłych rosyjskich inwestycji w tym kraju 22. Podobnie państwa Azji Środkowej, które za zgodą Federacji Rosyjskiej udostępniły własne bazy wojskowe i stały się naturalnymi sojusznikami w walce z terroryzmem. 19 Yu Bin, Moscow and Beijing Adapt to a Different Pax Americana, Comparative Connections, vol. 4, 2002, no 3. Zob.: strona int. Waszyngtońskiego Centrum Studiów Strategicznych 20 Declaration of the Heads of Government of the member States of the Shanghai Cooperation Organization, Annex I to the note verbal dated 14 September 2001 from the Permanent Mission of Kazakhstan to the United Nations addressed to the Secretary-General oraz Statement on the outcome of the first meeting of Heads of Government of member States of the Shanghai Cooperation Organization Annex II to the note verbal dated 14 September 2001 from the Permanent Mission of Kazakhstan to the United Nations addressed to the Secretary- General. Zob. oficjalne strony internetowe Zgromadzenia Ogólnego Narodów Zjednoczonych 21 MoŜe prowadzić to do marginalizacji Szanghajskiej Organizacji Współpracy. Patrz: Совместное заявление для печати российско-американской Рабоч ей группы по Афганистану, r. Oficjalne strony internetowe Ministerstwa Spraw Zagranicznych Federacji Rosyjskiej 22 О заседании Межведомственной комиссии по Афганис тану, r.; ibidem.

6 6 Inaczej nieco na operację Enduring Freedom zareagowały Chiny. Chińska Republika Ludowa nie wzięła udziału w międzynarodowych siłach utrzymujących pokój w Afganistanie. Nie oznaczało to jednak samo izolacji chińskiej dyplomacji. Chiny wzięły udział w spotkaniu grudnia 2001 roku w Belgii dotyczącym przyszłości Afganistanu. Ponadto grupa chińskich dyplomatów z Zhang Minem na czele odbyła rozmowy z ministrem spraw zagranicznych Afganistanu Abdullahem Abdullahem. 20 grudnia 2001 roku prezydent Jiang Zemin oznajmił, Ŝe Chiny przeznaczą 3,6 miliona USD na pomoc dla Afganistanu. Jednocześnie podkreślił, Ŝe problemy sporne powinny być załatwione przez obywateli Afganistanu z udziałem Organizacji Narodów Zjednoczonych. Sheng Guofeng ambasador ChRL przy ONZ poparł rezolucję Rady Bezpieczeństwa o wysłaniu międzynarodowych sił pokojowych (peace-keeping forces) w rejon konfliktu 23. W czerwcu 2002 roku odbył się kolejny szczyt państw SOW w St. Petersburgu. Został on poprzedzony licznymi konsultacjami m.in. rozmowami ministrów obrony narodowej w Moskwie (15 maja) czy ministrów gospodarki w Szanghaju (29 maja). W trakcie jednego z takich spotkań ministrów spraw zagranicznych SOW w Pekinie (7 stycznia 2002 roku) państwa członkowie poparły rezolucje Rady Bezpieczeństwa odnoszące się do walki z terroryzmem (rezolucje 1373, 1377, 1383 i 1386). Jednak obalenie reŝimu talibów nie oznaczało rozwiązania problemu terroryzmu islamskiego. Dlatego zobowiązano się w ramach SOW do dalszych konsultacji i podejmowania stosownych kroków 24. Podczas spotkania w St. Petersburgu podpisana została Karta SOW. Podkreślono w niej, iŝ priorytet organizacji stanowi walka z terroryzmem. Jednak najistotniejszym stał się fakt, iŝ forum SOW zostało uznane przez Władimira Putina i Jiang Zemina za organizację do zintensyfikowania współpracy w nieodległej przyszłości 25. Państwa SOW upatrujące zagroŝenia dla bezpieczeństwa narodowego w islamskim separatyzmie znajdują płaszczyznę porozumienia. Wszelkie deklaracje sankcjonują działania Federacji Rosyjskiej w Czeczenii, Chin zaś w Xinjiangu 26. NaleŜy zwrócić uwagę na ruchy islamskie w państwach Azji Środkowej. W Uzbekistanie silnie rozwija się nurt panislamskich organizacji m.in. Hizb ut-tahrir (Islamskiej Partii Wolności) oraz Islamskiego Ruchu w Uzbekistanie (głównie obszar Kotliny Fergańskiej) 27. W opinii polityków państw tego regionu SOW oraz amerykańska pomoc zapewnia ciągłość prowadzonej przez nich polityki. Wnioski końcowe Z perspektywy sześcioletniej współpracy naleŝy uznać, iŝ powołanie Szanghajskiej Organizacji Współpracy stało się waŝnym elementem gwarantującym stabilizację w strategicznym, zarówno dla Federacji Rosyjskiej i Chińskiej Republiki Ludowej, regionie. 23 Fayiren jiu Afuhan lishi zhengfu chengli fabiao tanhua (Oświadczenie Rzecznika Prasowego chińskiego MSZ o pomocy dla rządu w Afganistanie), r., Zob.: strona int. MSZ ChRL 24 Joint Statement by the Ministers of Foreign Affairs of the Member States of the Shanghai Cooperation Organization, 7 January 2002, Beijing. Zob. strona int. ~ kazaks 25 Oficjalny tekst deklaracji z St. Peterburga zob.: Декларация глав государств-членов Шанхайской Организации Сотрудничества, 7 июня 2002 г., Санкт-Петербург Strony int. MSZ Kazachstanu ~ kazaks 26 Z wypowiedzi ministra spraw zagranicznych ChRL Tang Jiaxuan: Shanghai Cooperation Organization FMs Meet in Beijing Patrz strona ambasady ChRL w Królestwie Belgii 27 Z wykładu prof. S. Zapaśnika wygłoszonego w Instytucie Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk Azja Środkowa w rok po 11 września 26 listopada 2002 r. (mat. aut.); D. Vali, IMU Movements May Press Tajikistan to Forefront of Security Concerns, r. Str. int. oraz Z. Eshanova, Are Radical Groups Joining Forces?, r. Strony int. Radio Free Europe

7 7 Cykliczne spotkanie rządowe, usystematyzowane w czerwcu 2001 roku, są dogodną okazją do koordynacji wspólnej polityki zagranicznej oraz obronnej wszystkich państw członkowskie w uwarunkowanej istnieniem konfliktu asymetrycznego sytuacji międzynarodowej. Mimo bliskiej współpracy państwa dominujące w SOW Rosja i Chiny z trudem godzą kooperację z rywalizacją w Azji Środkowej. Moskwa mająca kompleks imperium dąŝy do utrzymania kontroli w dawnych republikach radzieckich. Chiny natomiast, wraz z ekspansją gospodarczą i moŝliwością inwestycji w m.in. przemysł wydobywczy, stają się coraz bardziej atrakcyjnym partnerem. Szanghajska Organizacja Współpracy stanowi waŝny element dający moŝliwość, zarówno Moskwie jak i Pekinowi, wzmacniania własnej pozycji międzynarodowej. Ponadto przyczyniła się do włączeniem Chin w struktury organizacji regionalnych. Warto równieŝ podkreślić, iŝ w skład SOW nie wchodzi Turkmenistan. Z uwagi na bliskie kontakty w Iranem oraz specyfikę ustroju państwo Saparmurada Nijazowa nie zostało włączone w struktury organizacji. Dodatkowy impuls dla bilateralnej współpracy dała amerykańska interwencja w Afganistanie, choć prozachodnia polityka Władimira Putina w jakimś stopniu zaburzyła podstawowe ramy współpracy. Moskwa jednak osiągnęła swój cel utrzymując kontrolę wojskową nad byłymi państwami ZSRR 28. Natomiast Chiny ekspansywnie weszły na nowe rynki zbytu, na których do początku XXI wieku były słabo reprezentowane (głównym partnerem w regionie dla Chin jest Kazachstan z uwagi na złoŝa ropy naftowej oraz najbardziej chłonny rynek zbytu) 29. Jednak próby powstrzymania amerykańskiej dominacji, zwłaszcza po wprowadzeniu wojsk Stanów Zjednoczonych do Uzbekistanu (najludniejszego państwa regionu Azji Środkowej) oraz TadŜykistanu, zakończyły się niepowodzeniem. Ponadto otwartość władz państw w Azji Centralnej, zwłaszcza bogatego w surowce naturalne Uzbekistanu 30, moŝe powodować brak jedności politycznej w ramach szanghajskiej organizacji. W konsekwencji SOW straci na znaczeniu a kreowanie organizacji jako silnego organizmu kształtującego międzynarodową opinię zostanie wyhamowane. Kształtujące obraz Szanghajskiej Organizacji Współpracy Rosja i Chiny będą jednak, mimo wszystko, dąŝyły do wzmocnienia, a przynajmniej utrzymania pozycji SOW. Rosnąca dominacja Waszyngtonu w regionie moŝe prowadzić do rozszerzenia organizacji o inne kraje, w tym Indie czy Pakistan. 28 Por. SIPRI Yearbook 2001, Armaments, Disarmament and International Security, London 2001, s Por. Tabela Uzbekistan jest największym beneficjentem amerykańskiej pomocy finansowej po 11 września 2001 roku w regionie. Patrz: Tabela 4.

8 8 Tabele Tabela 1. Wymiana handlowa Chin z państwami Azji Środkowej członkami SOW (mln USD) Kazachstan Kirgistan Uzbekistan TadŜykistan Źródło: Oficjalna strona Ministerstwa Spraw Zagranicznych Chińskiej Republiki Ludowej (dane na stronach omawiających stosunki bilateralne Chin z państwami Azji Środkowej: Chiny Kazachstan Chiny Kirgistan Chiny Uzbekistan Chiny TadŜykistan RO K Tabela 2. Chińsko rosyjska wymiana gospodarcza (mln USD) OBRÓT W MLN USD ZMIANA % W STOSUNKU DO ROKU POPRZEDNIEG O EKSPO RT W MLN USD ZMIANA % W STOSUNKU DO ROKU POPRZEDNIEG O IMPOR T W MLN USD ZMIANA % W STOSUNKU DO ROKU POPRZEDNIEG O , , , , , , , , ,4 Zródło: Российско-китайское торгово-экономическое сотрудничество. (dane z 28 sierpnia 2002 roku) Cyt. za. Oficjalna strona internetowa MSZ FR.

9 9 Tabela 3. Światowe zasoby ropy naftowej i gazu ziemnego. Zasoby ropy naftowej (mld baryłek) Zasoby gazu ziemnego (tryliony m3) Dzienna produkcja ropy naftowej (dzienna ilość baryłek) Dzienna produkcja gazu ziemnego (mld m3) Region Morza Kaspijskiego Zatoka Meksykańska (USA) Region Morza Północnego 15,4-29, ,000, ,7 29,4 1,014, ,8 156,6 6,200, Zatoka Perska 674, ,226, Morze Południowo - Chińskie Zatoka Gwinejska 7,5 145,5 1,367, ,5 126,3 3,137, Wg: Zestawienie autora wg Energy International Agency Tabela 4. Amerykańska pomoc dla państw Azji Środkowej 2001 r. (tys. USD) Państwo FMF IMET NADR FSA Razem Kazachstan 5,000 1,000 3,750 44,500 54,250 Kirgistan 13,000 1,100 4,700 69,000 87,800 TadŜykistan 3, ,750 59,500 70,400 Uzbekistan 44,750 1,200 19, , ,650 FMF-Foreign Military Financing IMET - International Military Education and Training NADR - Nonproliferation, Anti-Terrorism, Demanding and Related Programs FSA - Freedom Support Act Cyt. za: U.S. Military Aid Appropriations for All Countries in Europe for , strona int. Amerykańskiej Federacji Naukowej

Polityka prezydenta Federacji Rosyjskiej Władimira Putina wobec Chińskiej Republiki Ludowej 1

Polityka prezydenta Federacji Rosyjskiej Władimira Putina wobec Chińskiej Republiki Ludowej 1 1 Polityka prezydenta Federacji Rosyjskiej Władimira Putina wobec Chińskiej Republiki Ludowej 1 Nowa jakość w polityce zagranicznej Federacji Rosyjskiej wraz z przejęciem władzy przez Władimira Putina

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo ' polityczne i wojskowe

Bezpieczeństwo ' polityczne i wojskowe AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ A 388068 Bezpieczeństwo ' polityczne i wojskowe Redakcja i opracowanie: Andrzej Ciupiński Kazimierz Malak WARSZAWA 2004 SPIS TREŚCI WSTĘP 9 CZĘŚĆ I. NOWE PODEJŚCIE DO POLITYKI

Bardziej szczegółowo

problemy polityczne współczesnego świata

problemy polityczne współczesnego świata Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmuller problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 1998 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności -

Bardziej szczegółowo

Koncepcja strategiczna obrony obszaru północnoatlantyckiego DC 6/1 1 grudnia 1949 r.

Koncepcja strategiczna obrony obszaru północnoatlantyckiego DC 6/1 1 grudnia 1949 r. Koncepcja strategiczna obrony obszaru północnoatlantyckiego DC 6/1 1 grudnia 1949 r. I Preambuła 1. Osiągnięcie celów Traktatu Północnoatlantyckiego wymaga integracji przez jego państwa-strony takich środków

Bardziej szczegółowo

Problemy polityczne współczesnego świata

Problemy polityczne współczesnego świata A 372536 Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmiiller Problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 2002 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności

Bardziej szczegółowo

Wstęp... 11 Wykaz wybranych skrótów... 15. 1. Bezpieczeństwo jako kategoria współczesnych stosunków międzynarodowych

Wstęp... 11 Wykaz wybranych skrótów... 15. 1. Bezpieczeństwo jako kategoria współczesnych stosunków międzynarodowych Spis treści Wstęp.............................................................. 11 Wykaz wybranych skrótów............................................ 15 1. Bezpieczeństwo jako kategoria współczesnych

Bardziej szczegółowo

Przemówienie ambasadora Stephena D. Mulla Międzynarodowy Salon Przemysłu Obronnego, Kielce 2 września 2013 r.

Przemówienie ambasadora Stephena D. Mulla Międzynarodowy Salon Przemysłu Obronnego, Kielce 2 września 2013 r. Przemówienie ambasadora Stephena D. Mulla Międzynarodowy Salon Przemysłu Obronnego, Kielce 2 września 2013 r. Szanowni Państwo, Z przyjemnością witam przedstawicieli polskich władz i sił zbrojnych obu

Bardziej szczegółowo

TRANSATLANTIC TRENDS POLAND

TRANSATLANTIC TRENDS POLAND TRANSATLANTIC TRENDS POLAND P.1 Czy uważa Pan(i), że dla przyszłości Polski będzie najlepiej, jeśli będziemy brali aktywny udział w sprawach światowych, czy też jeśli będziemy trzymali się od nich z daleka?

Bardziej szczegółowo

Polsko-litewska wspó³praca w dziedzinie bezpieczeñstwa

Polsko-litewska wspó³praca w dziedzinie bezpieczeñstwa POLSKI DYPLOMATYCZNY Odzyskanie niepodleg³oœci przez Republikê Litewsk¹, zmiany ustrojowe, jakie nast¹pi³y w Polsce, oraz rozpad Uk³adu Warszawskiego postawi³y oba pañstwa przed koniecznoœci¹ odnalezienia

Bardziej szczegółowo

_ A AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ. WYDZIAŁ STRATEGICZNO-OBRONNY Katedra Prawa i Bezpieczeństwa Międzynarodowego QD KONFLIKTÓW DO PARTNERSKIEJ WSPÓŁPRACY

_ A AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ. WYDZIAŁ STRATEGICZNO-OBRONNY Katedra Prawa i Bezpieczeństwa Międzynarodowego QD KONFLIKTÓW DO PARTNERSKIEJ WSPÓŁPRACY _ A AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ WYDZIAŁ STRATEGICZNO-OBRONNY Katedra Prawa i Bezpieczeństwa Międzynarodowego AON wewn. 4969/97 QD KONFLIKTÓW DO PARTNERSKIEJ WSPÓŁPRACY. Redakcja naukowa prof. zw. dr hab.

Bardziej szczegółowo

Spis treści: WYKAZ SKRÓTÓW WSTĘP

Spis treści: WYKAZ SKRÓTÓW WSTĘP Spis treści: WYKAZ SKRÓTÓW WSTĘP ROZDZIAŁ I. RELACJA ZALEŻNOŚCI W NAUCE O STOSUNKACH MIĘDZYNARODOWYCH 1.Pojęcie zależności 2. Historyczne i współczesne formy zależności 2.1. Okres przedwestfalski 2.2.

Bardziej szczegółowo

Grupa Reagowania Operacyjno-Manewrowego (GROM)

Grupa Reagowania Operacyjno-Manewrowego (GROM) Strona znajduje się w archiwum. Grupa Reagowania Operacyjno-Manewrowego (GROM) Tworzenie Jednostki rozpoczęto w 1990 roku, wykorzystując najlepsze doświadczenia zagraniczne zwłaszcza Stanów Zjednoczonych

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI Wykaz skrótów Podziękowania Wstęp Rozdział 1. Pojęcie bezpieczeństwa Rozdział 2. Zagrożenia bezpieczeństwa

SPIS TREŚCI Wykaz skrótów Podziękowania Wstęp Rozdział 1. Pojęcie bezpieczeństwa Rozdział 2. Zagrożenia bezpieczeństwa SPIS TREŚCI Wykaz skrótów................................................................... 11 Podziękowania................................................................... 15 Wstęp...........................................................................

Bardziej szczegółowo

KIERUNKI WSPÓŁPRACY GOSPODARCZEJ ZE WSCHODEM

KIERUNKI WSPÓŁPRACY GOSPODARCZEJ ZE WSCHODEM KIERUNKI WSPÓŁPRACY GOSPODARCZEJ ZE WSCHODEM Mikołaj Waszczenko Spośród państw, które przystąpiły w 2004 r. do UE Polska posiada najdłuższą granicę z państwami nieunijnymi. Wynosi ona 1 185 km: 232- z

Bardziej szczegółowo

Surowce energetyczne a energia odnawialna

Surowce energetyczne a energia odnawialna Surowce energetyczne a energia odnawialna Poznań 6 czerwca 2012 1 Energia = cywilizacja, dobrobyt Warszawa 11 maja 2012 Andrzej Szczęśniak Bezpieczeństwo energetyczne - wykład dla PISM 2 Surowce jako twarda

Bardziej szczegółowo

Gdzie właściwie jest Wschód? O potencjale rekrutacyjnym rynków wschodnich

Gdzie właściwie jest Wschód? O potencjale rekrutacyjnym rynków wschodnich Gdzie właściwie jest Wschód? O potencjale rekrutacyjnym rynków wschodnich Dr hab. Mirosław Nakonieczny, Prorektor ds. umiędzynarodowienia, współpracy z otoczeniem i promocji Joanna Laskowska, Kierownik

Bardziej szczegółowo

USA I POLSKA SOJUSZNICY NA XXI WIEK

USA I POLSKA SOJUSZNICY NA XXI WIEK USA I POLSKA SOJUSZNICY NA XXI WIEK polish.poland.usembassy.gov Facebook www.facebook.com/usembassywarsaw YouTube www.youtube.com/user/usembassywarsaw Twitter twitter.com/usembassywarsaw USA & Poland Polska

Bardziej szczegółowo

Partnerstwo w przemyśle i sektorze wysokich technologii na linii Polska Chiny

Partnerstwo w przemyśle i sektorze wysokich technologii na linii Polska Chiny Zdobądź partnerów dla swojego biznesu technologicznego w Chinach - najbardziej dynamicznym rynku świata! seminarium oraz misja gospodarcza do chin Partnerstwo w przemyśle i sektorze wysokich technologii

Bardziej szczegółowo

BIAŁORUŚ BIULETYN ELEKTRONICZNY 08 / LISTOPAD 2013

BIAŁORUŚ BIULETYN ELEKTRONICZNY 08 / LISTOPAD 2013 BIAŁORUŚ BIULETYN ELEKTRONICZNY STOSUNKI POLSKO-BIAŁORUSKIE Białoruś jest ważnym partnerem dla Polski ze względu na jej bliskie sąsiedztwo i wspólną historię. Dlatego Polska, również w ramach Unii Europejskiej,

Bardziej szczegółowo

Nauczanie języka: Kształcenie zawodowe: Wizja regionu przygranicznego: Portal internetowy: Planowanie przestrzenne obszarów morskich:

Nauczanie języka: Kształcenie zawodowe: Wizja regionu przygranicznego: Portal internetowy: Planowanie przestrzenne obszarów morskich: Protokół z XXVI posiedzenia Polsko-Niemieckiej Komisji Międzyrządowej ds. Współpracy Regionalnej i Przygranicznej Szczecin, 29-30 września 2015 r. 1. Zalecenia -Współpraca przygraniczna - 1. Połączenia

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZALICZENIA ĆWICZEŃ WNOPIP

ZASADY ZALICZENIA ĆWICZEŃ WNOPIP ZASADY ZALICZENIA ĆWICZEŃ WNOPIP mgr. Aleksandra Spychalska aleksandra.spychalska@prawo.uni.wroc.pl konsultacje: sala 307 budynek A poniedziałki godz. 14.45-15.45 wtorki godz. 11.15-12.15 ZASADY ZALICZENIA

Bardziej szczegółowo

VII Konferencja Naukowa: Bezpieczeństwo a rozwój gospodarczy i jakość życia w świetle zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych

VII Konferencja Naukowa: Bezpieczeństwo a rozwój gospodarczy i jakość życia w świetle zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych VII Konferencja Naukowa: Bezpieczeństwo a rozwój gospodarczy i jakość życia w świetle zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych Wzorem lat ubiegłych Wyższa Szkoła Gospodarki Euroregionalnej im. Alcide de Gasperi

Bardziej szczegółowo

Gratuluję wszystkim absolwentom! Dzięki wytężonej pracy i. wielu poświęceniom otrzymujecie dziś dyplom Master of

Gratuluję wszystkim absolwentom! Dzięki wytężonej pracy i. wielu poświęceniom otrzymujecie dziś dyplom Master of Przemówienie Ambasadora Stephena D. Mulla Ceremonia wręczenia dyplomów WIEMBA Uniwersytet Warszawski 29 czerwca 2013r. Gratuluję wszystkim absolwentom! Dzięki wytężonej pracy i wielu poświęceniom otrzymujecie

Bardziej szczegółowo

Porozumienie o współpracy pomiędzy Województwem Dolnośląskim (Rzeczpospolita Polska) a Regionem Alzacji (Republika Francuska)

Porozumienie o współpracy pomiędzy Województwem Dolnośląskim (Rzeczpospolita Polska) a Regionem Alzacji (Republika Francuska) Porozumienie o współpracy pomiędzy Województwem Dolnośląskim (Rzeczpospolita Polska) a Regionem Alzacji (Republika Francuska) zwani dalej Stronami WOJEWÓDZTWO DOLNOŚLĄSKIE Reprezentowane przez Marszałka

Bardziej szczegółowo

B/60205. Julian Kaczmarek Julian Skrzyp NATO

B/60205. Julian Kaczmarek Julian Skrzyp NATO B/60205 Julian Kaczmarek Julian Skrzyp NATO /atla2 Wrocław 2003 Spis treści Wprowadzenie 9 1. GENEZA I ROZWÓJ SOJUSZU PÓŁNOCNOATLANTYCKIEGO 11 1.1. Układ militarny podstawą istnienia Sojuszu Północnoatlantyckiego

Bardziej szczegółowo

STRATEGICZNE FORUM BEZPIECZEŃSTWA STRATEGIA BEZPIECZEŃSTWA NARODOWEGO RP

STRATEGICZNE FORUM BEZPIECZEŃSTWA STRATEGIA BEZPIECZEŃSTWA NARODOWEGO RP STRATEGICZNE FORUM BEZPIECZEŃSTWA STRATEGIA BEZPIECZEŃSTWA NARODOWEGO RP Założenia i implementacja Stanisław Koziej Szef BBN www.bbn.gov.pl @SKoziej 7 stycznia 2015 r. 1 AGENDA 1. GŁÓWNE ZAŁOŻENIA SBN

Bardziej szczegółowo

Gdy żołnierzom nie wolno strzelać, czyli operacje pokojowe ONZ. Autor: Artur Brzeziński

Gdy żołnierzom nie wolno strzelać, czyli operacje pokojowe ONZ. Autor: Artur Brzeziński Gdy żołnierzom nie wolno strzelać, czyli operacje pokojowe ONZ Autor: Artur Brzeziński Skrócony opis lekcji Uczniowie poznają podstawowe informacje na temat celów i struktury Organizacji Narodów Zjednoczonych

Bardziej szczegółowo

POLITYKA ZAGRANICZNA I ODZYSKANIE NIEPODLEGŁOŚCI

POLITYKA ZAGRANICZNA I ODZYSKANIE NIEPODLEGŁOŚCI A 332 02 < Krzysztof Skubiszewski POLITYKA ZAGRANICZNA I ODZYSKANIE NIEPODLEGŁOŚCI Przemówienia, oświadczenia, wywiady 1989-1993 Warszawa 1997 PRZEDMOWA 11 WYBRANE PRZEMÓWIENIA, OŚWIADCZENIA I WYWIADY

Bardziej szczegółowo

Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, (ang. North Atlantic Treaty Organization, NATO; organizacja politycznowojskowa powstała 24 sierpnia 1949

Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, (ang. North Atlantic Treaty Organization, NATO; organizacja politycznowojskowa powstała 24 sierpnia 1949 Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, (ang. North Atlantic Treaty Organization, NATO; organizacja politycznowojskowa powstała 24 sierpnia 1949 na mocy podpisanego 4 kwietnia 1949 Traktatu Północnoatlantyckiego.

Bardziej szczegółowo

Seminaria europejskie

Seminaria europejskie Seminaria europejskie koordynatorka: Aleksandra Saczuk a.saczuk@schuman.org.pl SE(5) 7.12.2009 Partnerstwo Wschodnie polski sukces w unijnej polityce zewnętrznej Partnerstwo Wschodnie jest polskim sukcesem

Bardziej szczegółowo

Społeczno-gospodarcze problemy Azji Centralnej i Kaukazu Południowego jako element kształcenia studentów i młodzieży

Społeczno-gospodarcze problemy Azji Centralnej i Kaukazu Południowego jako element kształcenia studentów i młodzieży Społeczno-gospodarcze problemy Azji Centralnej i Kaukazu Południowego jako element kształcenia studentów i młodzieży Instytut Wschodni UAM moduł: Mapa problematyki społeczno-gospodarczej Azji Centralnej

Bardziej szczegółowo

ŚWIATOWY PLAN DZIAŁAŃ NA RZECZ ZASOBÓW GENETYCZNYCH ZWIERZĄT oraz DEKLARACJA z INTERLAKEN

ŚWIATOWY PLAN DZIAŁAŃ NA RZECZ ZASOBÓW GENETYCZNYCH ZWIERZĄT oraz DEKLARACJA z INTERLAKEN ŚWIATOWY PLAN DZIAŁAŃ NA RZECZ ZASOBÓW GENETYCZNYCH ZWIERZĄT oraz DEKLARACJA z INTERLAKEN GLOBAL PLAN OF ACTION FOR ANIMAL GENETIC RESOURCES and the INTERLAKEN DECLARATION przyjęte przez Międzynarodową

Bardziej szczegółowo

. omasz Stępniewskr. ^ Geopolityka regionu MORZA CZARNEG. ^, w pozimnowojennym świecie

. omasz Stępniewskr. ^ Geopolityka regionu MORZA CZARNEG. ^, w pozimnowojennym świecie . omasz Stępniewskr ^ Geopolityka regionu MORZA CZARNEG ^, w pozimnowojennym świecie Wstęp 11 Geopolityka jako przedmiot badań - wprowadzenie 23 CZĘŚĆ 1 (Geo)polityka państw nadbrzeżnych regionu Morza

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 6 MODEL REAGOWANIA NA ZAGROŻENIA PIRACTWEM MIĘDZYNARODOWEGO TRANSPORTU MORSKIEGO

ROZDZIAŁ 6 MODEL REAGOWANIA NA ZAGROŻENIA PIRACTWEM MIĘDZYNARODOWEGO TRANSPORTU MORSKIEGO ROZDZIAŁ 6 MODEL REAGOWANIA NA ZAGROŻENIA PIRACTWEM MIĘDZYNARODOWEGO TRANSPORTU MORSKIEGO Rozdział szósty zawiera analizę inicjatyw w poszczególnych regionach oraz ich schematy. Autorka zaproponuje w nim

Bardziej szczegółowo

Stosunek Rosji wobec Kaukazu 2

Stosunek Rosji wobec Kaukazu 2 C. VARIA Sussanna Hovhannisyan 1 Stosunek Rosji wobec Kaukazu 2 W referacie omówiony zostanie Kaukaz Południowy, który składa się z trzech państw, Armenii, Azerbejdżanu i Gruzji. Jego kluczowe położenie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM V BALTIC BUSINESS FORUM 2013 Gość Honorowy: Federacja Rosyjska 16-18 października 2013 Świnoujście Heringsdorf

PROGRAM V BALTIC BUSINESS FORUM 2013 Gość Honorowy: Federacja Rosyjska 16-18 października 2013 Świnoujście Heringsdorf PROGRAM V BALTIC BUSINESS FORUM 2013 Gość Honorowy: Federacja Rosyjska 16-18 października 2013 Świnoujście Heringsdorf Dzień pierwszy (16 października 2013) 09:00-13:00 Rejestracja uczestników. 13:00-15:45

Bardziej szczegółowo

XXXIII BIULETYN EUROPEJSKI. Biura ds. Unii Europejskiej KIG. czerwiec 2013

XXXIII BIULETYN EUROPEJSKI. Biura ds. Unii Europejskiej KIG. czerwiec 2013 XXXIII BIULETYN EUROPEJSKI Biura ds. Unii Europejskiej KIG czerwiec 2013 Będzie wolny handel pomiędzy UE i USA W dniu 17 czerwca podczas Szczytu G8 Unia Europejska i USA wyraziły chęć zawarcia transatlantyckiej

Bardziej szczegółowo

OPERACJE ZAGRANICZNE W STRATEGII I DOKTRYNIE RP

OPERACJE ZAGRANICZNE W STRATEGII I DOKTRYNIE RP 1 Seminarium - Operacje i Techniki Operacyjne WSOWL, Wrocław 11.04.2010 OPERACJE ZAGRANICZNE W STRATEGII I DOKTRYNIE RP Elżbieta Maria Jamrozy arcin Paweł Sadowski 2 1 OPERACJE SZ RP WYNIKAJĄCE ZE STRATEGII

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015. Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY.

Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015. Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY. Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015 Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY Wprowadzenie Janusz Olszowski Górnicza Izba Przemysłowo-Handlowa Produkcja

Bardziej szczegółowo

Podręcznik akademicki dotowany przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego

Podręcznik akademicki dotowany przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego Recenzenci: prof. dr hab. Marek Pietraś prof. dr hab. Michał Chorośnicki Redaktor prowadząca: Anna Raciborska Redakcja: Anna Kaniewska Korekta: Joanna Barska, Anna Kaniewska Projekt okładki: Katarzyna

Bardziej szczegółowo

WSPÓLNE DEKLARACJE I OŚWIADCZENIA OBECNYCH UMAWIAJĄCYCH SIĘ STRON I NOWYCH UMAWIAJĄCYCH SIĘ STRON UMOWY

WSPÓLNE DEKLARACJE I OŚWIADCZENIA OBECNYCH UMAWIAJĄCYCH SIĘ STRON I NOWYCH UMAWIAJĄCYCH SIĘ STRON UMOWY WSPÓLNE DEKLARACJE I OŚWIADCZENIA OBECNYCH UMAWIAJĄCYCH SIĘ STRON I NOWYCH UMAWIAJĄCYCH SIĘ STRON UMOWY AF/EEE/BG/RO/DC/pl 1 WSPÓLNA DEKLARACJA W SPRAWIE TERMINOWEJ RATYFIKACJI UMOWY O UDZIALE REPUBLIKI

Bardziej szczegółowo

- Temat: Europejska polityka Rosji u progu XXI wieku Kierownik tematu: prof. dr hab. Bogdan Łomiński

- Temat: Europejska polityka Rosji u progu XXI wieku Kierownik tematu: prof. dr hab. Bogdan Łomiński Informacje ogólne Instytut Nauk Politycznych i Dziennikarstwa Uniwersytetu Śląskiego powstał w 1975 roku. Na dzień 30 listopada 2000 roku w Instytucie zatrudnionych było (w przeliczeniu na pełne etaty)

Bardziej szczegółowo

Jak wprowadzić produkty spożywcze na rynek w Chinach poprzez Szanghaj Xijiao International?

Jak wprowadzić produkty spożywcze na rynek w Chinach poprzez Szanghaj Xijiao International? Jak wprowadzić produkty spożywcze na rynek w Chinach poprzez Szanghaj Xijiao International? dr Jerzy Rzymanek, Klaster Eksport Promocja Azja, Robayu Corp. Sp. z o.o. Shanghai XiJiao International Agricultural

Bardziej szczegółowo

Przyszły Globalny Cel dla Zasobów Wodnych

Przyszły Globalny Cel dla Zasobów Wodnych Przyszły Globalny Cel dla Zasobów Wodnych Krajowe Konsultacje Slide 1 Cele ogólne i działania Konsultacje wodne, będące częścią tematycznych konsultacji, mających na celu osiągniecie Celów Zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Projekt U S T AWA. z dnia

Projekt U S T AWA. z dnia U S T AWA Projekt z dnia o ratyfikacji Umowy między Rządem Republiki Litewskiej, Rządem Rzeczypospolitej Polskiej i Gabinetem Ministrów Ukrainy o utworzeniu wspólnej jednostki wojskowej, sporządzonej w

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRZYSPOSOBIENIA OBRONNEGO

PROGRAM PRZYSPOSOBIENIA OBRONNEGO PROGRAM PRZYSPOSOBIENIA OBRONNEGO Cel kształcenia Opanowanie przez studentów i studentki podstawowej wiedzy o bezpieczeństwie narodowym, w szczególności o organizacji obrony narodowej oraz poznanie zadań

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 29 maja 2014 r. Poz. 702

Warszawa, dnia 29 maja 2014 r. Poz. 702 Warszawa, dnia 29 maja 2014 r. Poz. 702 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia 19 maja 2014 r. w sprawie krajowego zezwolenia generalnego 2) Na podstawie art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 29 listopada

Bardziej szczegółowo

RYWALIZACJA ROSJI I CHIN O SUROWCE STRATEGICZNE W AZJI CENTRALNEJ

RYWALIZACJA ROSJI I CHIN O SUROWCE STRATEGICZNE W AZJI CENTRALNEJ M. BODZIANY, M. KULCZYCKI, S. MARKOWSKI, M. SMOLAREK Angelika WRÓBLEWSKA 1 RYWALIZACJA ROSJI I CHIN O SUROWCE STRATEGICZNE W AZJI CENTRALNEJ Abstrakt: Rosja straciła status mocarstwa światowego, jednak

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZEŃSTWO NARODOWE STUDIA II STOPNIA

BEZPIECZEŃSTWO NARODOWE STUDIA II STOPNIA Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu magisterskiego na kierunku BEZPIECZEŃSTWO NARODOWE STUDIA II STOPNIA

Bardziej szczegółowo

YADEMECUM NATO. Wydanie jubileuszowe. Dom Wydawniczy Bellona. przy współpracy. Departamentu Społeczno-Wychowawczego MON Biura Prasy i Informacji MON

YADEMECUM NATO. Wydanie jubileuszowe. Dom Wydawniczy Bellona. przy współpracy. Departamentu Społeczno-Wychowawczego MON Biura Prasy i Informacji MON A YADEMECUM NATO Wydanie jubileuszowe Dom Wydawniczy Bellona przy współpracy Departamentu Społeczno-Wychowawczego MON Biura Prasy i Informacji MON Warszawa 1999 SPIS TREŚCI Strona Słowo wstępne Sekretarza

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA PROCESU TWORZENIA WIELOLETNIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY ROZWOJOWEJ NA LATA 2012-2016

ZAŁOŻENIA PROCESU TWORZENIA WIELOLETNIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY ROZWOJOWEJ NA LATA 2012-2016 WSTĘP ZAŁOŻENIA PROCESU TWORZENIA WIELOLETNIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY ROZWOJOWEJ NA LATA 2012-2016 Projekt założeń projektu ustawy o współpracy rozwojowej nakłada na Ministra Spraw Zagranicznych obowiązek

Bardziej szczegółowo

balansować wpływy Zachodu. W 2001 roku, Chiny i Rosja podpisały Traktat o dobrosąsiedztwie

balansować wpływy Zachodu. W 2001 roku, Chiny i Rosja podpisały Traktat o dobrosąsiedztwie Stosunki chińsko-rosyjskie i ich wpływ na świat Łukasz Niewiadomski Stosunki chińsko-rosyjskie mają długą historię, ich charakter często ulegał zmianie: przeżywały okresy bliskiej współpracy w XX wieku,

Bardziej szczegółowo

Trzydziesty szczyt UE-Rosja (20-21 XII 2012)

Trzydziesty szczyt UE-Rosja (20-21 XII 2012) Trzydziesty szczyt UE-Rosja (20-21 XII 2012) Polskie media stosunkowo mało miejsca poświęciły głównym problemom szczytu Rosja-UE z 20-21 grudnia 2012 r., na którym spotkali się najważniejsi urzędnicy unijni

Bardziej szczegółowo

Azja Środkowa: OBWE w obronie wolności w sieci 06 lipca 2012

Azja Środkowa: OBWE w obronie wolności w sieci 06 lipca 2012 Internet powinien być publicznym forum, otwartym na wolną wymianę myśli wolną od bezprawnej ingerencji rządu i wszelkich restrykcji - powiedziała Dunja Mijatović w imieniu OBWE. W czwartek, 5 lipca uczestnicy

Bardziej szczegółowo

Udział Służby Celnej w rozwoju współpracy z Ukrainą Doświadczenia RP z procesu integracji z Unią Europejską

Udział Służby Celnej w rozwoju współpracy z Ukrainą Doświadczenia RP z procesu integracji z Unią Europejską DEPARTAMENT CEŁ MINISTERSTWO FINANSÓW Program Zintegrowanego Bezpieczeństwa Chemicznego na Ukrainie Udział Służby Celnej w rozwoju współpracy z Ukrainą Doświadczenia RP z procesu integracji z Unią Europejską

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR. RADY MIEJSKIEJ WSKWIERZYNIE. z dnia 2013 r.

UCHWAŁA NR. RADY MIEJSKIEJ WSKWIERZYNIE. z dnia 2013 r. z dnia 18 czerwca 2013 r. Zatwierdzony przez. UCHWAŁA NR. RADY MIEJSKIEJ WSKWIERZYNIE z dnia 2013 r. w sprawie nawiązaniawspółpracypartnerskiej między Gminą Skwierzyna a Zdołbunowską Radą Miejską (Ukraina)

Bardziej szczegółowo

Founding the Siberian Centre of European Education (SCEE)

Founding the Siberian Centre of European Education (SCEE) Founding the Siberian Centre of European Education (SCEE) Erasmus Mundus Action 3: Promotion of higher education Małgorzata CHROMY Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Tomasz KOLLAT Uniwersytet im. Adama

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKA KOMISJA PRZECIWKO RASIZMOWI I NIETOLERANCJI

EUROPEJSKA KOMISJA PRZECIWKO RASIZMOWI I NIETOLERANCJI CRI(97)36 Version polonais Portuguese version EUROPEJSKA KOMISJA PRZECIWKO RASIZMOWI I NIETOLERANCJI ZALECENIE NR 2 DOTYCZĄCE OGÓLNEJ POLITYKI ECRI: ORGANY WYSPECJALIZOWANE DO SPRAW ZWALCZANIA RASIZMU,

Bardziej szczegółowo

Istota upowszechniania i wykorzystywania rezultatów programu Uczenie się przez całe Ŝycie

Istota upowszechniania i wykorzystywania rezultatów programu Uczenie się przez całe Ŝycie Istota upowszechniania i wykorzystywania rezultatów programu Uczenie się przez całe Ŝycie Tadeusz Wojciechowski Koordynator Zespołu ds. Upowszechniania i Wykorzystywania Rezultatów LLP Upowszechnianie

Bardziej szczegółowo

Szanghajska Organizacja Współpracy geopolityka The Shanghai Cooperation Organization geopolitics

Szanghajska Organizacja Współpracy geopolityka The Shanghai Cooperation Organization geopolitics Szanghajska Organizacja Współpracy geopolityka The Shanghai Cooperation Organization geopolitics Anna Perkowska Politechnika Białostocka, Wydział Zarządzania, Katedra Ekonomii i Nauk Społecznych Abstract

Bardziej szczegółowo

Środowisko dla Rozwoju

Środowisko dla Rozwoju ENEA Krajowa sieć partnerstwa Środowisko dla Rozwoju na rzecz promowania zasad zrównowaŝonego rozwoju i jej rola we wdraŝaniu POIiŚ 27 maja 2010 r. Zamość Spis treści 1. Europejska Sieć Organów Środowiskowych

Bardziej szczegółowo

Barbara Janusz-Pawletta

Barbara Janusz-Pawletta RAPORT ZASOBY MORZA KASPIJSKIEGO: WYDOBYCIE I TRANSPORT DO EUROPY. ASPEKT PRAWNO-MIĘDZYNARODOWY Barbara Janusz-Pawletta W wyniku rozpadu ZSRR bezpośredni dostęp do Morza Kaspijskiego, zamiast dotychczasowych

Bardziej szczegółowo

Druk nr 244 Warszawa, 10 stycznia 2006 r.

Druk nr 244 Warszawa, 10 stycznia 2006 r. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ V kadencja Prezes Rady Ministrów RM 10-173-05 Druk nr 244 Warszawa, 10 stycznia 2006 r. Pan Marek Jurek Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowny Panie Marszałku

Bardziej szczegółowo

Znaczenie gazu łupkowego dla Polski i Lubelszczyzny Aspekty ekonomiczne i społeczne. Dr Stanisław Cios Ministerstwo Spraw Zagranicznych

Znaczenie gazu łupkowego dla Polski i Lubelszczyzny Aspekty ekonomiczne i społeczne. Dr Stanisław Cios Ministerstwo Spraw Zagranicznych Znaczenie gazu łupkowego dla Polski i Lubelszczyzny Aspekty ekonomiczne i społeczne Dr Stanisław Cios Ministerstwo Spraw Zagranicznych Nieco historii Instalacje naftowe w Polsce, początek XX w. Nieco historii

Bardziej szczegółowo

PROFIL TARGI ASIA TRADE EXPO ARENA OSTRÓDA

PROFIL TARGI ASIA TRADE EXPO ARENA OSTRÓDA PROFIL TARGI ASIA TRADE EXPO ARENA OSTRÓDA 1 ASIA TRADE część biznesowa Wystawa / Targi Strefy Narodowe (Iran, Polska); Strefa Azji Zachodniej (Arabia Saudyjska, Bahrajn, Katar, Zjednoczone Emiraty Arabskie,

Bardziej szczegółowo

Życie młodych ludzi w państwie Izrael

Życie młodych ludzi w państwie Izrael III SPOTKANIE - Konflikt izraelsko-palestyński na progu XXI wieku Życie młodych ludzi w państwie Izrael 1. Powszechna służba wojskowa kobiet i mężczyzn (rola IDF w społeczeństwie); 2. Aktywność polityczna

Bardziej szczegółowo

MEMORANDUM OF UNDERSTANDING

MEMORANDUM OF UNDERSTANDING MEMORANDUM OF UNDERSTANDING 1 Przewodniczący Rady Unii Europejskiej oraz Szwajcarska Rada Federalna, Uwzględniając bliskie stosunki między Unią Europejską a Szwajcarią, oparte na licznych umowach sektorowych,

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. "GWIEZDNY KRĄG" Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG

Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. GWIEZDNY KRĄG Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. "GWIEZDNY KRĄG" Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG I. Zawody I stopnia 1. Społeczeństwo. Definicja społeczeństwa. Pojęcie zbiorowości społecznej.

Bardziej szczegółowo

Siedziba: Wiedeń Organ naczelny: Konferencja OPEC Organ wykonawczy: Rada Gubernatorów i Komisja Ekonomiczna oraz Sekretariat

Siedziba: Wiedeń Organ naczelny: Konferencja OPEC Organ wykonawczy: Rada Gubernatorów i Komisja Ekonomiczna oraz Sekretariat Kartel umowa państw posiadających decydujący wpływ w tej samej lub podobnej branży, mająca na celu kontrolę nad rynkiem i jego regulację (ceny, podaży, popytu). Nie jest to oddzielna instytucja. OPEC (Organization

Bardziej szczegółowo

Wojewódzkie centra. zarządzania kryzysowego.

Wojewódzkie centra. zarządzania kryzysowego. CENTRA ZARZĄDZANIA KRYZYSOWEGO Rządowe Centrum Bezpieczeństwa (art. 10 i art. 11) Centra zarządzania ministrów i centralnych organów administracji rządowej (art. 13 ust. 1 i 2) Wojewódzkie centra zarządzania

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA BEZPIECZEŃSTWA MIĘDZYNARODOWEGO HOLANDII

STRATEGIA BEZPIECZEŃSTWA MIĘDZYNARODOWEGO HOLANDII Warszawa, 3 września 2013 r. STRATEGIA BEZPIECZEŃSTWA MIĘDZYNARODOWEGO HOLANDII /Notatka analityczna/ SYNTEZA W związku z dynamicznymi i głębokimi zmianami zachodzącymi na arenie międzynarodowej, postępującą

Bardziej szczegółowo

Polityka Chin wobec arabskiej wiosny

Polityka Chin wobec arabskiej wiosny Polityka Chin wobec arabskiej wiosny Aleksandra Dzisiów-Szuszczykiewicz Departament Analiz Strategicznych Warszawa, 21 września 2011 r. 1 Arabska wiosna tak jak całą społeczność międzynarodową, zaskoczyła

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Słowo wstępne... 11. Przedmowa do czwartego wydania... 13. Wykaz skrótów... 15

Spis treści. Słowo wstępne... 11. Przedmowa do czwartego wydania... 13. Wykaz skrótów... 15 Spis treści Słowo wstępne............................................................ 11 Przedmowa do czwartego wydania.......................................... 13 Wykaz skrótów............................................................

Bardziej szczegółowo

DEKLARACJA PRAW OSÓB NALEŻĄCYCH DO MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH LUB ETNICZNYCH, RELIGIJNYCH I JĘZYKOWYCH

DEKLARACJA PRAW OSÓB NALEŻĄCYCH DO MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH LUB ETNICZNYCH, RELIGIJNYCH I JĘZYKOWYCH DEKLARACJA PRAW OSÓB NALEŻĄCYCH DO MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH LUB ETNICZNYCH, RELIGIJNYCH I JĘZYKOWYCH rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 47/135 przyjęta i proklamowana w dniu 10 grudnia 1992 roku Zgromadzenie

Bardziej szczegółowo

[Unia Europejska a jej najbliższe sąsiedztwo]

[Unia Europejska a jej najbliższe sąsiedztwo] [Unia Europejska a jej najbliższe sąsiedztwo] 6 ROLAND DANNREUTHER 16 Europejska Polityka Sąsiedztwa jako alternatywa dla członkostwa 6 Niniejszy artykuł omawia Europejską Politykę Sąsiedztwa oraz ocenia

Bardziej szczegółowo

70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ

70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ 70. ROCZNICA ZAKOŃCZENIA II WOJNY ŚWIATOWEJ Wojna 1939-1945 była konfliktem globalnym prowadzonym na terytoriach: Europy, http://wiadomosci.dziennik.pl/wydarzenia/galeria/402834,5,niemcy-atakuja-polske-ii-wojna-swiatowa-na-zdjeciach-koszmar-ii-wojny-swiatowej-zobacz-zdjecia.html

Bardziej szczegółowo

Udział wykonawców projektu w konferencjach i wygłoszone referaty:

Udział wykonawców projektu w konferencjach i wygłoszone referaty: Udział wykonawców projektu w konferencjach i wygłoszone referaty: Józef M. Fiszer 1) Zadania i perspektywy Unii Europejskiej w wielobiegunowym świecie; The Future of European Union New forms of internal

Bardziej szczegółowo

Co Edukacja dla ZrównowaŜonego Rozwoju ma wspólnego z Ministerstwem Spraw Zagranicznych?

Co Edukacja dla ZrównowaŜonego Rozwoju ma wspólnego z Ministerstwem Spraw Zagranicznych? Co Edukacja dla ZrównowaŜonego Rozwoju ma wspólnego z Ministerstwem Spraw Zagranicznych? Ministerstwo Spraw Zagranicznych obejmuje: Program polskiej pomocy zagranicznej pomoc dla krajów rozwijających się

Bardziej szczegółowo

BAZA DANYCH DOSTĘPU DO RYNKÓW Pomoc dla europejskich przedsiębiorstw

BAZA DANYCH DOSTĘPU DO RYNKÓW Pomoc dla europejskich przedsiębiorstw BAZA DANYCH DOSTĘPU DO RYNKÓW Pomoc dla europejskich przedsiębiorstw Seminarium nt. barier w dostępie do rynków krajów trzecich Ministerstwo Gospodarki, Warszawa, 26 marca 2010 Joanna Miksa Komisja Europejska

Bardziej szczegółowo

Państwa Strony zobowiązują się ponadto przyznać Podkomitetowi do spraw prewencji nieograniczony dostęp do wszystkich informacji dotyczących:

Państwa Strony zobowiązują się ponadto przyznać Podkomitetowi do spraw prewencji nieograniczony dostęp do wszystkich informacji dotyczących: UZASADNIENIE Protokół Fakultatywny do Konwencji w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania został przyjęty w dniu 18 grudnia 2002 r.

Bardziej szczegółowo

WYTYCZE EDYTORSKIE PERIODYK DYPLOMACJA I BEZPIECZEŃSTWO.

WYTYCZE EDYTORSKIE PERIODYK DYPLOMACJA I BEZPIECZEŃSTWO. WYTYCZE EDYTORSKIE PERIODYK DYPLOMACJA I BEZPIECZEŃSTWO. ARTYKUŁY Artykuł powinien być złożony wraz ze streszczeniem oraz wypisanymi kluczowymi słowami, określającymi przedmiot rozważań podjętych w artykule.

Bardziej szczegółowo

Światowa Organizacja Zdrowia, co roku koncentrując się na innym aspekcie tej globalnej epidemii. Stop nielegalnemu obrotowi wyrobami tytoniowymi.

Światowa Organizacja Zdrowia, co roku koncentrując się na innym aspekcie tej globalnej epidemii. Stop nielegalnemu obrotowi wyrobami tytoniowymi. Światowy Dzień Bez Tytoniu 31 maja 2015 31 maja to waŝna data w kalendarzu promocji zdrowia - dzień, który słuŝy zwróceniu uwagi na konieczność ochrony obecnych i przyszłych pokoleń przed następstwami

Bardziej szczegółowo

Wspólna Polityka Zagraniczna i Bezpieczeństwa KLUB PARLAMENTARNY PARTII EUROPEJSKICH SOCJALISTÓW

Wspólna Polityka Zagraniczna i Bezpieczeństwa KLUB PARLAMENTARNY PARTII EUROPEJSKICH SOCJALISTÓW Wspólna Polityka Zagraniczna i Bezpieczeństwa KLUB PARLAMENTARNY PARTII EUROPEJSKICH SOCJALISTÓW Unia Europejska promuje bezpieczeństwo, pokój, międzynarodową współpracę, demokrację, rządy prawa i prawa

Bardziej szczegółowo

Warszawa, sierpień 2014 ISSN 2353-5822 NR 119/2014 KONFLIKT UKRAIŃSKI I WOJNA HANDLOWA Z ROSJĄ

Warszawa, sierpień 2014 ISSN 2353-5822 NR 119/2014 KONFLIKT UKRAIŃSKI I WOJNA HANDLOWA Z ROSJĄ Warszawa, sierpień 2014 ISSN 2353-5822 NR 119/2014 KONFLIKT UKRAIŃSKI I WOJNA HANDLOWA Z ROSJĄ Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 14 stycznia 2014 roku Fundacja Centrum

Bardziej szczegółowo

Pełna Oferta Usług Edu Talent

Pełna Oferta Usług Edu Talent Przedstawiamy Ci naszą Pełną Ofertę Usług. Przygotowaliśmy dla Ciebie szeroką ofertę profesjonalnego, terminowego i taniego pisania prac. Piszemy dla Ciebie: - prace magisterskie i licencjackie - prace

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY. Warszawa, dnia 2 czerwca 2016 r. Poz. 6. ZARZĄDZENIE Nr 7 MINISTRA GOSPODARKI MORSKIEJ I ŻEGLUGI ŚRÓDLĄDOWEJ 1)

DZIENNIK URZĘDOWY. Warszawa, dnia 2 czerwca 2016 r. Poz. 6. ZARZĄDZENIE Nr 7 MINISTRA GOSPODARKI MORSKIEJ I ŻEGLUGI ŚRÓDLĄDOWEJ 1) DZIENNIK URZĘDOWY Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej Warszawa, dnia 2 czerwca 2016 r. Poz. 6 ZARZĄDZENIE Nr 7 MINISTRA GOSPODARKI MORSKIEJ I ŻEGLUGI ŚRÓDLĄDOWEJ 1) z dnia 23 maja 2016 r.

Bardziej szczegółowo

Wymiana gospodarcza województwa podlaskiego z zagranicą - stan, perspektywy, zagrożenia

Wymiana gospodarcza województwa podlaskiego z zagranicą - stan, perspektywy, zagrożenia Wymiana gospodarcza województwa podlaskiego z zagranicą - stan, perspektywy, zagrożenia dr.inż. Wojciech Winogrodzki Prezes Zarządu Członek Konfederacji Lewiatan Przygotowując moje wystąpienie wykorzystałem:

Bardziej szczegółowo

Unia Celna i Wspólna Przestrzeo Gospodarcza (WPG) Rosja-Białoruś-Kazachstan. Andrzej Maciejewski Instytut Sobieskiego, www.sobieski.org.

Unia Celna i Wspólna Przestrzeo Gospodarcza (WPG) Rosja-Białoruś-Kazachstan. Andrzej Maciejewski Instytut Sobieskiego, www.sobieski.org. Unia Celna i Wspólna Przestrzeo Gospodarcza (WPG) Rosja-Białoruś-Kazachstan Od lata obroty Polski z Rosją są z ujemnym saldem dla Polski. Obrót za 2010r. wyniósł 20 785 mln USD (wzrost do 2009 o 24%).

Bardziej szczegółowo

Wspólnota Niepodległych Państw stan faktyczny i perspektywy

Wspólnota Niepodległych Państw stan faktyczny i perspektywy BIULETYN OPINIE Nr 10/2009 Wspólnota Niepodległych Państw stan faktyczny i perspektywy Piotr Kuspys Warszawa, kwiecień 2009 Wspólnota Niepodległych Państw (WNP) zinstytucjonalizowana forma współpracy byłych

Bardziej szczegółowo

Ryszard Unia Europejska

Ryszard Unia Europejska A 377214 Ryszard Unia Europejska jako aktor stosunków międzynarodowych Wydawnictwo Naukowe Scholar Warszawa 2003 Spis treści Wstęp 13 Rozdział I Budowanie unii politycznej państw Wspólnoty Europejskiej:

Bardziej szczegółowo

Pierwsze posiedzenie Komitetu Sterującego do spraw EXPO 2022

Pierwsze posiedzenie Komitetu Sterującego do spraw EXPO 2022 Pierwsze posiedzenie Komitetu Sterującego do spraw EXPO 2022 Ubieganie się przez Rząd RP o przyznanie prawa do zorganizowania Międzynarodowej Wystawy EXPO w Łodzi w roku 2022 Łódź, 14 lipca 2015 roku Międzynarodowa

Bardziej szczegółowo

STATUT POLSKIEGO KOMITETU ŚWIATOWEJ RADY ENERGETYCZNEJ. Rozdział I Nazwa, historyczne podstawy i teren działania

STATUT POLSKIEGO KOMITETU ŚWIATOWEJ RADY ENERGETYCZNEJ. Rozdział I Nazwa, historyczne podstawy i teren działania STATUT POLSKIEGO KOMITETU ŚWIATOWEJ RADY ENERGETYCZNEJ Rozdział I Nazwa, historyczne podstawy i teren działania 1 Polski Komitet Światowej Rady Energetycznej zwany w skrócie Polskim Komitetem ŚRE działa

Bardziej szczegółowo

Pomoc rozwojowa: konieczność czy polityka spokojnego sumienia? Katarzyna Czaplicka Jan Szczyciński. Globalny rozwój w mediach

Pomoc rozwojowa: konieczność czy polityka spokojnego sumienia? Katarzyna Czaplicka Jan Szczyciński. Globalny rozwój w mediach Pomoc rozwojowa: konieczność czy polityka spokojnego sumienia? Katarzyna Czaplicka Jan Szczyciński Globalny rozwój w mediach Warszawa, 20 czerwca 2009 r. Klasyfikacja pomocy Oficjalna pomoc rozwojowa (ODA

Bardziej szczegółowo

Rok po wojnie rosyjsko-gruzińskiej Stan realizacji porozumień Sarkozy Miedwiediew z 12 sierpnia 2008 r. oraz 8 września 2008 r.

Rok po wojnie rosyjsko-gruzińskiej Stan realizacji porozumień Sarkozy Miedwiediew z 12 sierpnia 2008 r. oraz 8 września 2008 r. www.bbn.gov.pl bbn@bbn.gov.pl Departament Bezpieczeństwa Międzynarodowego ul. Karowa 10, 00-909 Warszawa tel. 0-22 695 18 62, faks 0-22 695 18 61 Warszawa, 10 sierpnia 2009 r. Rok po wojnie rosyjsko-gruzińskiej

Bardziej szczegółowo

Rola Polski w rozwoju euro-azjatyckich korytarzy transportowych Arkadiusz Żurek

Rola Polski w rozwoju euro-azjatyckich korytarzy transportowych Arkadiusz Żurek Rola Polski w rozwoju euro-azjatyckich korytarzy transportowych Arkadiusz Żurek Zakres prezentacji Istniejące korytarze transportowe w Eurazji. Znaczenie euro-azjatyckich korytarzy transportowych dla gospodarki

Bardziej szczegółowo

Ostre wystąpienie Władimira Putina na 43. z jednej strony zaskoczeniem, ale z drugiej, gospodarczych i politycznych. Wskazał również na

Ostre wystąpienie Władimira Putina na 43. z jednej strony zaskoczeniem, ale z drugiej, gospodarczych i politycznych. Wskazał również na RAPORT USA-Rosja. Współpraca czy rywalizacja? Przemysław Pacuła Ostre wystąpienie Władimira Putina na 43. Konferencji Bezpieczeństwa w Monachium, w którym zaatakował on politykę USA, było z jednej strony

Bardziej szczegółowo

PROMOCJA POLSKIEJ GOSPODARKI I WSPARCIE PRZEDSIĘBIORSTW NA RYNKACH ZAGRANICZNYCH 2013-2014

PROMOCJA POLSKIEJ GOSPODARKI I WSPARCIE PRZEDSIĘBIORSTW NA RYNKACH ZAGRANICZNYCH 2013-2014 PROMOCJA POLSKIEJ GOSPODARKI I WSPARCIE PRZEDSIĘBIORSTW NA RYNKACH ZAGRANICZNYCH 2013-2014 JANUSZ PIECHOCIŃSKI Wiceprezes Rady Ministrów, Minister Gospodarki 2 EKSPORT MOTOR WZROSTU GOSPODARCZEGO POLSKI

Bardziej szczegółowo

ANNA BIERNACKA-RYGIEL TEAM EUROPE

ANNA BIERNACKA-RYGIEL TEAM EUROPE ANNA BIERNACKA-RYGIEL TEAM EUROPE OBYWATELSTWO UNII EUROPEJSKIEJ Każda osoba będąca obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej jest obywatelem europejskim. Obywatelstwo Unii Europejskiej uzupełnia

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ POLSKA-ROSJA 2014-2020. Giżycko, 21 października 2015 r.

PROGRAM WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ POLSKA-ROSJA 2014-2020. Giżycko, 21 października 2015 r. PROGRAM WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ POLSKA-ROSJA 2014-2020 Giżycko, 21 października 2015 r. Program Polska-Rosja 2014-2020 Program Polska - Rosja 2014-2020 przygotowywany jest przez współpracujące ze sobą

Bardziej szczegółowo