7. Leczenie zaburzeń psychicznych w okresie rozwojowym

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "7. Leczenie zaburzeń psychicznych w okresie rozwojowym"

Transkrypt

1 7. Leczenie zaburzeń psychicznych w okresie rozwojowym

2 W leczeniu zaburzeń psychicznych u dzieci i młodzieży konieczne jest zastosowanie podejścia holistycznego [6]. Zasada tego podejścia jest jednocześnie niezwykle prosta i bardzo skomplikowana. Można ją sprowadzić w pewnym uproszczeniu do dwóch podstawowych zaleceń: 1) rozumienia objawów i problemów pacjenta w kontekście rodzinno-środowiskowym; 2) prowadzenia stosownie do tego leczenia kompleksowego. Ten pierwszy warunek może być dla lekarza trudny, gdyż klasyczny kurs medycyny przedstawia działania lekarza jako wykonywane z najlepszą wolą i w najlepszej wierze działania fachowe wyabstrahowane jednak od tego, z kim pacjent mieszka, w jakich pozostaje stosunkach, jak układała się jego historia życia, jakie są jego plany na przyszłość i od kogo zależą, kto i w jaki sposób do tej pory wspomagał pacjenta itp. Klasyczny model leczenia (vide ryc. 7) nie przewidywał, aby lekarz miał wnikać w te wszystkie uwarunkowania choroby. rodzina 9 > pacjent lekarz Ryc. 7. Klasyczny model leczenia Wobec wielu banalnych stanów medycznych było to stanowisko pragmatycznie uzasadnione, ale okazuje się, że już przebieg przewlekłych chorób somatycznych, nie mówiąc o zaburzeniach psychicznych, zależy wyraźnie od szerszej sytuacji życiowej pacjenta, a nie wyłącznie od jego stanu 7- Leczenie zaburzeń psychicznych w okresie rozwojowym 155

3 biologicznego. Skłania to do przejścia od klasycznego modelu leczenia w kierunku modelu ekosystemowego. W przypadku dzieci i adolescentów jest to o tyle jeszcze ważniejsze, że są to pacjenci pozostający wciąż jeszcze w dużej, naturalnej zależności od swoich rodziców, której nie wolno ignorować. Udział rodziny w patomechanizmach zaburzeń psychicznych u dzieci i młodzieży staraliśmy się sygnalizować w rozdziałach poprzednich. Poza tym, jak już wspomniano w rozdziale o zaburzeniach postępowania, rodziny dzieci i adolescentów z zaburzeniami psychicznymi stają się częścią tzw. systemów wielokrotnego osadzenia (multiple embeddedsystems). System pomocy dziecka prawie zawsze jest takim systemem wielokrotnego osadzenia, tzn. składa się z różnych osób i instytucji świadczących pomoc, które mogą o sobie nawzajem w ogóle nie wiedzieć, np. z lekarza psychiatry, lekarza pediatry, lekarza neurologa, psychologa reprezentujących różne instytucje, pielęgniarki środowiskowej, wychowawcy, pedagoga szkolnego, fizykoterapeuty, lekarza chirurga znajomego rodziców itd. Ryc. 8. Ekosystemowy model leczenia lekarz team oddział szpital służba zdrowia 156 Psychiatria dzieci i młodzieży itd. Systemy wielokrotnego osadzenia podobnie jak rodziny mają swoją dynamikę, swoje zaburzenia komunikacji i konflikty oraz posługują się podobnie, jak robią to rodziny, określonymi mitami [A]. Treść tych mitów, szczególnie w polskich rodzinach, dotyczy rzekomej nieuleczalności zaburzeń psychicznych, niebezpiecznej agresji ze strony osób z zaburzeniami psychicznymi, wyolbrzymionych skutków społecznych kontaktu z psychiatrią itp. Mity te kształtują stosunek instytucji (np. niechętne przyjmowanie do szkoły, internatu uczniów, którzy leczyli się uprzednio psychiatrycznie) i rodzin do leczenia psychiatrycznego (np. zwlekanie z decyzją o leczeniu). A zatem wobec uwikłania pacjenta i jego zaburzeń w dynamikę rodziny i dalszych systemów otoczenia, konieczne jest, aby lekarz umiał posługiwać się ekosystemowym modelem leczenia (vide ryc. 8), co wcale nie musi oznaczać jakiejś zasadniczo odmiennej techniki współpracy z pacjentem, a polega głównie na rozbudowaniu świadomości problemu. Kompleksowość leczenia polega z kolei na konsekwentnym łączeniu ze sobą różnych płaszczyzn, w których odbywa się leczenie, a które ze względów historycznych i innych bardzo złożonych przyczyn, jak np. dynamika teamu leczniczego, czy też konflikty interesów zawodowych, mogą mieć tendencję do spontanicznego rozszczepiania się. Przede wszystkim chodzi tu o nieprzeciwstawianie sobie leczenia biologicznego i psychoterapii, a także o nieprzeciwstawianie sobie różnych modalności psychoterapeutycznych. Dalszym celem kompleksowości leczenia jest koordynacja poszczególnych wątków terapeutycznych na takiej zasadzie, aby mogły się wzajemnie uzupełniać i wzmacniać. W sumie jest to podobnie trudne zadanie jak wielopłaszczyznowa diagnoza pacjenta i jego otoczenia rodzinno-środowiskowego, gdyż instytucje lecznicze są podobnie do rodziny elementami systemów wielokrotnego osadzenia 7- Leczenie zaburzeń psychicznych w okresie rozwojowym 157

4 (szpitala, miejskiej służby zdrowia, społecznej służby zdrowia itd.). Ponadto posługują się one również swoistymi wewnętrznymi mitami i dynamiką do pewnego stopnia podobną do dynamiki rodziny [5]. Świadomość tych trudności znalazła już dawno temu wyraz wśród profesjonalnych psychoterapeutów w praktykowaniu superwizji, tzn. stałego referowania przebiegu leczenia innym kolegom, nie zaangażowanym w emocjonalny kontakt z pacjentem i zdystansowanym wobec jego spraw. Superwizja indywidualnych problemów emocjonalnych jest jednak czymś innym od superwizji systemów leczniczych, a ta jest jeszcze czymś zupełnie wyjątkowym. Przed krótkim, raczej sygnalizującym, omówieniem poszczególnych modalności terapeutycznych, którym poświęcane są całe monografie naukowe, należy jeszcze wspomnieć o kilku trendach zaznaczających się w psychiatrycznym leczeniu dzieci i młodzieży: 1. W postępowaniu z dziećmi i adolescentami, a także ich rodzinami niezwykle ważne wydaje się przesuwanie pola zainteresowań na coraz szerzej pojmowaną prewencję. Leczenie psychiatryczne dziecka jest pewnego rodzaju przykrą ostatecznością, której należy zapobiegać przez wczesną pomoc psychologiczną dla rodziny, wychowanie uwrażliwione na problemy psychologiczne i psychopatologiczne okresu rozwojowego, współpracę instytucji wychowawczych z rodziną i z instytucjami powołanymi do diagnozowania i leczenia trudności rozwojowych i zaburzeń psychicznych. Tak więc, w okresie rozwojowym można wręcz mówić o wspólnocie celów, jakie sobie stawiają wychowanie, prewencja i leczenie, zwłaszcza leczenie psychoterapeutyczne. 2. Zgodnie z trendami występującymi w całej psychiatrii, także w psychiatrii rozwojowej zaznacza się trend do odchodzenia od leczenia stacjonarnego, które jest zastępowane różnymi formami leczenia ambulatoryjnego, np. ambulatoryjnym leczeniem indywidualnym, ambulatoryjną terapią rodzin, leczeniem w warunkach oddziałów dziennych i tzw. hospitalizacji domowej, ambulatoryjnymi grupami psychoterapeutycznymi itp. Nie powinno to oznaczać radykalnej likwidacji wszystkich łóżek szpitalnych, ale ich redukcja na rzecz intensywnych form leczenia pozaszpitalnego jest dobrze przyjmowana przez pacjentów i ich rodziny, zmniejsza lęk przed psychiatrią i przed późniejszym etykietowaniem psychiatrycznym, a poza tym zmniejsza koszta leczenia. 3. Na podstawie własnych doświadczeń można tylko potwierdzić doniosłą rolę szkoły w leczeniu zaburzeń psychicznych u dzieci i młodzieży. Skumulowane, nasilone trudności szkolne zdarzają się niezwykle często wśród pacjentów psychiatrycznych okresu rozwojowego, dlatego rola doświadczonego zespołu nauczycielskiego, rozumiejącego psychopatologię i stale współpracującego na co dzień z zespołem leczniczym jest nie do przecenienia Terapia rodziny Przy zastosowaniu podejścia holistycznego do leczenia terapia rodzinna odgrywa coraz większą rolę, gdyż wywiad rodzinny staje się metodą pragmatycznie szybkiego, skutecznego odsłonięcia kontekstu psychospołecznego, w jakim rozwijają się zaburzenia. Jak potwierdzają to własne doświadczenia, nawet jeżeli w toku leczenia nie dochodzi do dalszej regularnej terapii rodzinnej, jednorazowe spotkanie z rodziną jest diagnostycznie na tyle cenne, że powinno być zawsze brane pod uwagę we wstępnej fazie leczenia i układania planu terapeutycznego. Terapia rodzinna powinna zawsze uwzględniać problemy wynikające z cyklu życia rodzinnego, zwłaszcza 158 Psychiatria dzieci i młodzieży Z Leczenie zaburzeń psychicznych w okresie rozwojowym 159

5 w przypadku adolescentów, i zmierzać do rozwiązania tkwiących pod powierzchnią objawową dysfunkcji systemu rodzinnego, powinna także służyć do uruchomienia rezerw rodziny. Ta forma terapii nie stanowi panaceum na wszystkie problemy wieku rozwojowego, ale w wypadku niektórych zaburzeń, np. zaburzeń jedzenia, jest metodą leczenia z wyboru. Jej zaletą, obok ekonomii czasu i wspomnianego już łatwiejszego niż w innych formach leczenia dostępu do głębokich problemów emocjonalnych, jest to, że w przeciwieństwie do pozostałych form psychoterapii nie wzbudza ona w takim stopniu rywalizacji między rodzicami a terapeutami, a także redukuje występowanie silnych przeniesień i przeciwprzeniesień, typowych dla psychoterapii indywidualnej. Jej słabą stroną jest fakt częstszego wzbudzania poczucia winy, zwłaszcza małżonków, co powinno być stale przedmiotem uwagi i troski ze strony terapeutów. Terapia rodzinna jest obecnie metodą bardzo żywo rozwijaną, posiada bogate, lawinowo rosnące piśmiennictwo, w którym nieco zbyt mało uwagi poświęca się uporządkowanym metodologicznie badaniom nad rodzinami i systematycznie prowadzonym badaniom katamnestycznym. Prowadzona jest w różnych modelach, za którymi stoją często różne koncepcje teoretyczne [8]: 1) model spotkaniowy: najbardziej spokrewniony z psychoterapią psychoanalityczną, dostosowany dla rodzin o dużym poziomie motywacji do leczenia i umiejętności analizowania własnych problemów; spotkania prowadzone raczej rzadko, mało aktywnie przez terapeutę, który od czasu do czasu podaje własne interpretacje; rodzina samodzielnie w obecności terapeuty dyskutuje o swoich problemach; 2) model strukturalny: pierwotnie zastosowany dla rodzin z marginesu społecznego, słabo zmotywowanych do leczenia, bez spontanicznej możliwości wglądu we własną problematykę emocjonalną i z poważnymi zaburzeniami; spotkania prowadzone bardzo często, niezwykle aktywna, autorytatywna postawa terapeuty, którego zadaniem jest strukturowanie komunikacji w rodzinie, zadawanie zadań behawioralnych usprawniających komunikację, prowokowanie oraz ujawnianie emocji i ich odreagowanie; rodzina podporządkowana autorytetowi terapeuty, aktywnie stymulowana do pracy i kontrolowana"; 3) model systemowy: polegający na analizie przez zespół terapeutów wielopokoleniowego układu sprzężeń zwrotnych obecnych w rodzinie oraz systemu znaczeń i mitów z uwzględnieniem tych, które dotyczą objawów pacjenta; spotkania prowadzone rzadko, terapeuci w roli ekspertów, których zadaniem jest sprowokowanie zmian w rodzinie poprzez dostarczenie w obręb systemu rodzinnego nowych informacji i redefinicję starego systemu znaczeń; spotkania odbywające się rzadko, aby rodzina miała czas na zintegrowanie nowych informacji; model stosowany wobec praktycznie wszelkiego rodzaju zaburzeń; 4) model strategiczny: co do swojej istoty nie odbiegający od modelu systemowego, uzupełniony różnie prowadzoną fazą zawierania kontraktu z rodziną, tj. negocjowania kierunku oczekiwanych zmian i celów terapii; 5) model eklektyczny: model czerpiący założenia i techniki terapii ze wszystkich poprzednich, zakładający potrzebę indywidualnego dostosowania sposobu prowadzenia terapii dla każdej rodziny. Na ogół każda terapia przebiegająca w dowolnym z tych modeli w mniejszym lub większym stopniu uwzględnia perspektywę wielogeneracyjną niekiedy mówi się o kontekstualnej terapii rodzinnej a więc otwiera problem przechodzących z pokolenia na pokolenie oczekiwań, lojalności i zasług, których hierarchia, jawność i możność spełnienia mają podstawowy wpływ na funkcjonowanie rodzi- Psychiatria dzieci i młodzieży 7. Leczenie zaburzeń psychicznych w okresie rozwojowym 161

6 ny [7]. Równowaga tych często ukrytych, nieświadomych motywów wewnątrzrodzinnych, która obejmuje także członków rodzin będących dziećmi, może mieć duże znaczenie dla kształtującej się tożsamości oraz dla atmosfery, w jakiej rozwija się młody człowiek Psychoterapia indywidualna Dla tej formy psychoterapii stosunkowo największe znaczenie ma specyfika kontaktu emocjonalnego nawiązywanego z dzieckiem albo adolescentem [2, 3]. Trzeba podkreślić, że jest to kontakt trudny i bardzo różny od tego, jaki jest udziałem psychoterapeutów współpracujących z dorosłymi. Dzieci jak i młodzież zasadniczo nie mają żadnej własnej motywacji do leczenia, które jest podejmowane prawie zawsze z inicjatywy dorosłych. Tak więc raczej rzadko istnieje możliwość ustalenia tzw. kontraktu terapeutycznego, w którym pacjent czynnie wyrażałby swoje oczekiwania i potrzeby. Jeśli je wyraża, to na ogół w formie oczekiwania na gotowe, szybkie rozwiązania, co raczej może komplikować wstępną fazę terapii. Pacjenci w wieku rozwojowym nie posiadają również w przeciwieństwie do dorosłych gotowego aparatu językowego i pojęciowego, który pozwalałby opisywać własne przeżycia. Tak więc proces psychoterapii indywidualnej w warstwie werbalnej napotyka opory i często wspólne poszukiwanie przez pacjenta i terapeutę pojęć i określanie nimi przeżyć ma charakter pierwszo razowy. Czyni to doświadczenie psychoterapeutyczne w tym wieku bardzo ważnym, a z punktu widzenia psychoterapeuty bardzo odpowiedzialnym, zwłaszcza że po nawiązaniu kontaktu dziecko, ale również adolescent, jest bardziej od dorosłego zdane na ten kontakt, ma mniejszą swobodę zmiany lekarza czy psychologa, czasem mniejszą śmiałość zgłaszania swoich potrzeb wobec osoby dorosłej. To ostatnie zjawisko zahacza o krąg problemów związanych z przeniesieniem i przeciwprzeniesieniem w okresie rozwojowym. Uważa się, że w kontakcie z dzieckiem obok klasycznych fenomenów przeniesieniowych, jakie występują w psychoterapii dorosłych, spotyka się dodatkowo przeniesienia związane z faktem, że terapeutą jest osoba dorosła. Mogą to być zarówno przeniesienia o zabarwieniu pozytywnym (nowa zaciekawiająca postać), jak i negatywnym (jeszcze jeden potencjalnie wrogi dorosły). Tak więc w procesie nawiązywania kontaktu z pacjentem dziecięcym i młodzieżowym konieczna jest ze strony terapeuty pogłębiona świadomość rozwojowych uwarunkowań emocjonalności dziecka w danej fazie życia oraz umiejętność elastycznego posługiwania się własną rolą dorosłego, aby jej równocześnie nie tracić i nie zrazić dziecka. Wydaje się, że zarówno dzieci, jak i adolescenci są bardziej od dorosłych wrażliwi na fałsz emocjonalny, może przez fakt, że sami znacznie krócej od dorosłych posługują się w życiu maskami społecznymi. Dlatego stworzenie przez terapeutę odpowiedniej równowagi pomiędzy spontanicznością i żywością kontaktu uczuciowego, a pozostawaniem w roli życzliwej osoby dorosłej jest zadaniem pierwszoplanowym. Sam mechanizm psychoterapii jest podobny do psychoterapii u dorosłych, ma polegać na rozszerzaniu wglądu pacjenta w kontakcie z psychoterapeutą, który posługuje się takimi technikami terapeutycznymi, jak klaryfikacja, wzmocnienie, odreagowanie, interpretacje, czy też korektywne przeżycie emocjonalne podczas rozwiązywania układu przeniesień [3]. Oczywiście cele psychoterapii muszą być dostosowane do poziomu rozwojowego pacjenta, jego możliwości intelektualnych i poziomu zaburzeń psychopatologicznych. 162 Psychiatria dzieci i młodzieży 7. Leczenie zaburzeń psychicznych w okresie rozwojowym 163

7 Charakterystyczna dla psychoterapii indywidualnej w wieku rozwojowym jest płynność kontaktu emocjonalnego, który na jednym spotkaniu może zezwalać na poruszanie się w obszarze głębokich urazów i głęboko ukrywanych przeżyć, a na kolejnym wyraźnie się spłyca. Trzeba również inaczej, niż w przypadku osób dorosłych, podchodzić do problematyki aktualnej, której uruchamianie w przypadku dzieci i adolescentów nie musi wcale oznaczać oporu i wymaga zdecydowanego zainteresowania ze strony terapeuty. Ważne jest także, szczególnie wobec adolescentów, unikanie błędu przedłużania psychoterapii, a więc powtarzania zawłaszczających postaw rodziców [3] Psychoterapia grupowa Ta forma psychoterapii wydaje się w jeszcze większym stopniu zależeć od wieku rozwojowego pacjentów, który decyduje także o sposobach nawiązywania kontaktów społecznych i podtrzymywania ich. Dynamika grupy daje młodemu pacjentowi możliwość skonfrontowania własnego funkcjonowania z rówieśnikami i przeżycia nowych doświadczeń, których znaczenie emocjonalne może być bezcenne dla przebiegu terapii. W przypadku dzieci wskazane jest określenie celu terapii grupowej oraz bardziej strukturująca rola terapeuty, który powinien odwoływać się w większym stopniu do technik pozawerbalnych, chociaż wolne, nieskrępowane działania dzieci, jeśli tylko nie prowadzą do jawnej i zagrażającej agresji, stanowią również istotny materiał projekcyjny dla terapeutów. Istotne znaczenie odgrywa aranżacja czasu i miejsca, gdzie przebiega taka psychoterapia oraz analiza sposobu, w jaki przeżywają ją rodzice dzieci. Terapia grupowa dzieci w praktyce nie jest stosowana jako autonomi- czna metoda leczenia bez powiązania z innymi formami psychoterapii. W przypadku adolescentów grupa psychoterapeutyczna może być w większym stopniu autonomiczną formą leczenia, opartą na spontanicznym poszukiwaniu kontaktów grupowych przez adolescentów. Jej wielkość powinna mieścić się w rozmiarach socjologicznie małej grupy (8-10 osób). Stosownie do doboru i stawianych sobie celów terapeutycznych grupa może być otwarta albo zamknięta oraz homogenna albo heterogenna diagnostycznie. Każdy z tych postawionych na wstępie warunków znacznie wpływa na dynamikę grupy i na występujące w niej trudności. Wskazane jest, aby grupę prowadziło dwoje terapeutów różnej płci, co ułatwia rzutowanie przeniesień [3]. Przewaga technik pozawerbalnych w pracy z adolescentami może napotykać opór z ich strony, podobnie jak zbyt aktywna i strukturująca rola terapeutów. Powinni oni raczej stymulować własną aktywność grupy, która spontanicznie z racji wieku przybiera charakter grupy dyskusyjnej. Stwarza to jednak zagrożenie zdominowania grupy jałowymi, nadmiernie intelektualnymi tematami, do czego nie powinni dopuszczać terapeuci, starając się rozwijać te wątki, które poruszają istotne emocjonalnie problemy pacjentów. Terapeuci muszą również na bieżąco analizować dynamikę grupy i reagować na jej przejawy, aby nie dopuścić do zablokowania niewygodnych tematów", czy też do nie kontrolowanej agresji wobec kozła ofiarnego". Nie wolno im również ulegać własnym emocjom przeciwprzeniesieniowym. Przy okazji omawiania grupowych form psychoterapii trzeba wspomnieć jedną z ciekawszych spośród nich, ale stosowaną wyłącznie na terenie oddziałów stacjonarnych, tj. społeczność terapeutyczną [1]. W spotkaniach społeczności terapeutycznej biorą udział zarówno pacjenci, jak i przedstawiciele personelu, a celem tych spotkań jest podejmowa- 164 Psychiatria dzieci i młodzieży 7. Leczenie zaburzeń psychicznych w okresie rozwojowym 165

8 nie wspólnych decyzji o organizacji życia oddziału i zwiększenie poprzez to aktywności pacjentów oraz demokratyzacja życia szpitalnego, a w przypadku adolescentów stworzenie wolnej przestrzeni dla ich aktywności i samodzielności. Społeczność terapeutyczna, stanowiąc sama w sobie system wielokrotnego osadzenia, jest szczególnie interesującym obiektem do prześledzenia dynamiki teamu leczniczego Leczenie biologiczne Leki antypsychotyczne oraz leki przeciwdepresyjne są stosowane u pacjentów w okresie rozwojowym w leczeniu wielkich psychoz. Należy je jednak dawkować w sposób ostrożny, ponieważ wszelkie skutki uboczne leczenia środkami psychofarmakologicznymi są u dzieci i młodzieży groźniejsze i bardziej nasilone niż u dorosłych. Dotyczy to również ryzyka występowania późnych dyskinez i ostrego zespołu poneuroleptycznego. Leczenie elektrowstrząsowe jest stosowane u adolescentów wyjątkowo w przebiegu psychoz z bezwzględnych wskazań. Leki sedatywne, przeciwdepresyjne, nootropowe i przeciwdrgawkowe bywają również stosowane w tym wieku w pozostałych zaburzeniach jako leki wspomagające inne formy leczenia. Ich zastosowanie powinno być również przemyślane i wynikać z planu postępowania terapeutycznego. Nie powinno się jednakże deprecjonować racjonalnego leczenia farmakologicznego, dzięki któremu psychoterapia może niekiedy uzyskać większą skuteczność. Wszystkie formy leczenia, które zostały powyżej pobieżnie omówione, w praktyce występują równocześnie w różnych kombinacjach ze sobą. Dopiero ten rodzaj celowego powiązania ze sobą rozmaitych form terapii spełnia zasadę kompleksowości leczenia psychiatrycznego. Piśmiennictwo: 1. Badura-Madej W., Bomba J., Jaworska-Frańczak E. (1981): Młodzieżowy oddział psychiatryczny jako środowisko terapeutyczne. W: Orwid M. [red.]: Zaburzenia psychiczne u młodzieży. PZWL, Warszawa. 2. Badura-Madej W., Bomba J., Orwid M. (1981): Psychoterapia. W: Orwid M. [red.]: Zaburzenia psychiczne u młodzieży. PZWL, Warszawa. 3. Bomba J. (1989): Psychoterapia młodzieży. W: Popielarska A. [red.]: Psychiatria wieku rozwojowego. PZWL, Warszawa. 4. Hardwick J. P. (1989): Families' medical myths. Journal of Family Therapy, 11, Imber-Black E. (1991): Multiple embedded systems. In: Mirkin P. M. [ed.]: The social and political contexts offamily therapy. Allyn and Bacon, Boston, London, Sydney, Toronto. 6. Orwid M. (1987): Psychiatria młodzieżowa. W: Dąbrowski S., Jaroszyński J., Pużyński S. [red.]: Psychiatria. Tom 1. PZWL, Warszawa. 7. Simon B. F., Stierlin H., Wynne C L. (1985): The language of family therapy. A systemie vocabulary andsourcebook. Family Process Press, New York. 8. Stierlin H. (1980): Eltern und Kinder. Dos Drama von Trennung und Yersohnung im Jugendalter. Suhrkamp, Frankfurt am Main. 166 Psychiatria dzieci i młodzieży

PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Z PSYCHOLOGII KLINICZNEJ 1

PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Z PSYCHOLOGII KLINICZNEJ 1 Załącznik nr 1 do Uchwały nr 164 A/09 Senatu WUM z dnia 30 listopada 2009 r. PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Z PSYCHOLOGII KLINICZNEJ 1 I. ZAŁOŻENIA ORGANIZACYJNO-PROGRAMOWE ZAKRES WIEDZY TEORETYCZNEJ 1.

Bardziej szczegółowo

Leczenie w domu pacjenta - praca w Zespole Leczenia Środowiskowego

Leczenie w domu pacjenta - praca w Zespole Leczenia Środowiskowego Leczenie w domu pacjenta - praca w Zespole Leczenia Środowiskowego Zespół Leczenia Środowiskowego Wieliczka Paweł Sacha specjalista psychiatra Idea psychiatrycznego leczenia środowiskowego, a codzienna

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia... w sprawie ramowego programu nauczania w zakresie psychoterapii. (Dz. U...r.)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia... w sprawie ramowego programu nauczania w zakresie psychoterapii. (Dz. U...r.) ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia... w sprawie ramowego programu nauczania w zakresie psychoterapii (Dz. U....r.) Na podstawie art. 8 pkt 2 ustawy z dnia o niektórych zawodach medycznych (Dz. U.

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO ZDROWIA Warszawa. JĘ.!: 2013 Podsekretarz Stanu Aleksander Sopliński MZ-MD-P-O734O3 7-2/AT! 13 Pan Marek Michalak Rzecznik Praw Dziecka ul Przemysłowa 30/32 OO-450 Warszawa W nawiązaniu do

Bardziej szczegółowo

WARUNKI WOBEC ŚWIADCZENIODAWCÓW

WARUNKI WOBEC ŚWIADCZENIODAWCÓW YJNEJ 1 2 świadczenia w oddziale psychiatrycznym świadczenia w oddziale psychiatrycznym dla dzieci i młodzieży 4700 4701 4703 4705 oddział psychiatryczny oddział psychiatryczny dla dzieci, oddział psychiatryczny

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2014 r. (poz. ) Załącznik nr 1 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp.

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Irena Heszen, Helena Sęk - Psychologia zdrowia

Księgarnia PWN: Irena Heszen, Helena Sęk - Psychologia zdrowia Księgarnia PWN: Irena Heszen, Helena Sęk - Psychologia zdrowia Spis treści Wstęp.... 15 Rozdział 1 Narodziny i rozwój psychologii zdrowia... 19 1.1. Źródła wyodrębnienia się psychologii zdrowia..... 20

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZKOLENIA: PSYCHOSPOŁECZNE UWARUNKOWANIA ROZWOJU DZIECI I MŁODZIEZY PSYCHOLOGIA ROZWOJOWA, KSZTAŁTOWANIE SIĘ OSOBOWOŚCI

PROGRAM SZKOLENIA: PSYCHOSPOŁECZNE UWARUNKOWANIA ROZWOJU DZIECI I MŁODZIEZY PSYCHOLOGIA ROZWOJOWA, KSZTAŁTOWANIE SIĘ OSOBOWOŚCI PROGRAM SZKOLENIA: PSYCHOSPOŁECZNE UWARUNKOWANIA ROZWOJU DZIECI I MŁODZIEZY Tematy szkolenia PSYCHOLOGIA ROZWOJOWA, KSZTAŁTOWANIE SIĘ OSOBOWOŚCI Wykład 2 godz. - Podejście do rozwoju psychicznego w kontekście

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6. Lp. Profil oraz rodzaj komórki organizacyjnej Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego

Załącznik nr 6. Lp. Profil oraz rodzaj komórki organizacyjnej Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego Załącznik nr 6 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH PSYCHIATRYCZNYCH I LECZENIA ŚRODOWISKOWEGO (DOMOWEGO) ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp. Profil oraz rodzaj komórki

Bardziej szczegółowo

Projekty Taryf świadczeń w odniesieniu do świadczeń gwarantowanych w rodzaju opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień

Projekty Taryf świadczeń w odniesieniu do świadczeń gwarantowanych w rodzaju opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień Projekty Taryf świadczeń w odniesieniu do świadczeń gwarantowanych w rodzaju opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień Lp Zakres Świadczenie jednostkowe Projekt Taryfy Uwagi dodatkowe 1 świadczenia psychiatryczne

Bardziej szczegółowo

Pośrednie formy opieki psychiatrycznej

Pośrednie formy opieki psychiatrycznej Terapia środowiskowa- leczenie domowe w schizofrenii Pośrednie formy opieki psychiatrycznej Leczenie środowiskowe zespół leczenia środowiskowego Wspieranie zdrowienia po przebytym epizodzie schizofrenii

Bardziej szczegółowo

ZAKRES PRZEDMIOTOWY PROGRAMU SZKOLENIOWEGO

ZAKRES PRZEDMIOTOWY PROGRAMU SZKOLENIOWEGO Załącznik nr 1 ZAKRES PRZEDMIOTOWY PROGRAMU SZKOLENIOWEGO I Program szkolenia w zakresie podstawowych umiejętności udzielania profesjonalnej pomocy psychologicznej obejmuje: 1) Trening interpersonalny

Bardziej szczegółowo

2. Podstawą przyjęcia do ZPOP jest zdiagnozowana przewlekła choroba psychiczna.

2. Podstawą przyjęcia do ZPOP jest zdiagnozowana przewlekła choroba psychiczna. Kontakt: Punkt Pielęgniarski: (087) 562 64 83, Sekretariat: (087) 562 64 79 Kliknij po więcej informacji Regulamin Zakładu Pielęgnacyjno-Opiekuńczego Psychiatrycznego w Specjalistycznym Psychiatrycznym

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6. Porada lekarska diagnostyczna

Załącznik nr 6. Porada lekarska diagnostyczna Załącznik nr 6 Wykaz świadczeń gwarantowanych realizowanych w warunkach ambulatoryjnych psychiatrycznych i leczenia środowiskowego (domowego) oraz warunki realizacji tych świadczeń L.p. Nazwa świadczenia

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU OPIS

KARTA PRZEDMIOTU OPIS CECHA PRZEDMIOTU KARTA PRZEDMIOTU OPIS INFORMACJE OGÓLNE O PRZEDMIODCIE Nazwa przedmiotu PSYCHIATRIA Poziom realizacji Studia pierwszego stopnia stacjonarne przedmiotu Jednostka realizująca Instytut Nauk

Bardziej szczegółowo

Jak rozmawiać o chorobie i śmierci z pacjentami terminalnie chorymi i ich rodzinami szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego

Jak rozmawiać o chorobie i śmierci z pacjentami terminalnie chorymi i ich rodzinami szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego Jak rozmawiać o chorobie i śmierci z pacjentami terminalnie chorymi i ich rodzinami szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego Cele szkolenia Celem szkolenia jest zapoznanie lekarzy i personelu medycznego

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Podstawy psychoterapii

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Podstawy psychoterapii Kod S-PP modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) Nazwa modułu Specjalność - Poziom studiów Forma studiów Rok studiów I nforma cje ogólne Podstawy psychoterapii

Bardziej szczegółowo

Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie psychologii klinicznej za rok 2014

Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie psychologii klinicznej za rok 2014 Warszawa 2015-02-10 Aleksandra Kühn-Dymecka Instytut Psychiatrii i Neurologii 02-957 Warszawa Al. Sobieskiego 9 Email dymecka@ipin.edu.pl tel., 224582534 Raport Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie psychologii

Bardziej szczegółowo

Depresja a uzależnienia. Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień

Depresja a uzależnienia. Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień Depresja a uzależnienia Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień Alkoholizm w chorobach afektywnych Badania NIMH* (1990) (uzależnienie + nadużywanie) Badania II Kliniki

Bardziej szczegółowo

W szpitalach psychiatrycznych organizuje się całodobowe oddziały wyspecjalizowane, takie jak oddziały:

W szpitalach psychiatrycznych organizuje się całodobowe oddziały wyspecjalizowane, takie jak oddziały: Oddzialy psychiatryczne szpitalne - Opieka całodobowa Opieka całodobowa Psychiatryczne oddziały szpitalne Psychiatryczne leczenie szpitalne powinno być stosowane tylko w przypadkach ciężkich zaburzeń psychicznych

Bardziej szczegółowo

zaburzenia zachowania (F00 odpowiadające świadczeniu gwarantowanemu (ICD 10) Zaburzenia psychiczne i F99);

zaburzenia zachowania (F00 odpowiadające świadczeniu gwarantowanemu (ICD 10) Zaburzenia psychiczne i F99); Dziennik Ustaw 51 Poz. 1386 Załącznik nr 6 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH PSYCHIATRYCZNYCH I LECZENIA ŚRODOWISKOWEGO (DOMOWEGO) ORAZ WARUNKI REALIZACJI TYCH ŚWIADCZEŃ

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia29 kwietnia 2011 r. Załącznik nr 1 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

Bardziej szczegółowo

Psychoterapia bez tajemnic. Podstawowa wiedza i praktyczne wskazówki. redakcja naukowa Lidia Grzesiuk, Rafał Styła

Psychoterapia bez tajemnic. Podstawowa wiedza i praktyczne wskazówki. redakcja naukowa Lidia Grzesiuk, Rafał Styła Psychoterapia bez tajemnic. Podstawowa wiedza i praktyczne wskazówki. redakcja naukowa Lidia Grzesiuk, Rafał Styła Książka jest praktycznym przewodnikiem po psychoterapii. Opowiada o tym: - dla kogo psychoterapia

Bardziej szczegółowo

Jak rozmawiać z rodziną po stracie osoby bliskiej? szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego

Jak rozmawiać z rodziną po stracie osoby bliskiej? szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego Jak rozmawiać z rodziną po stracie osoby bliskiej? szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego Cele szkolenia Celem szkolenia jest przedstawienie lekarzom i personelowi medycznemu technik właściwej komunikacji

Bardziej szczegółowo

Problemy pielęgnacyjne pacjentów z depresją.

Problemy pielęgnacyjne pacjentów z depresją. Problemy pielęgnacyjne pacjentów z depresją. mgr Irena Ewa Rozmanowska specjalista w dziedzinie pielęgniarstwa psychiatrycznego fot. Vedran Vidovic shutterstock.com Depresja ma w psychiatrii pozycję podobną

Bardziej szczegółowo

Miejsce psychoterapii indywidualnej w leczeniu dzieci i młodzieży z zaburzeniami psychicznymi

Miejsce psychoterapii indywidualnej w leczeniu dzieci i młodzieży z zaburzeniami psychicznymi Miejsce psychoterapii indywidualnej w leczeniu dzieci i młodzieży z zaburzeniami psychicznymi Jacek Bomba Gdyby przyjąć, że liczba publikacji na temat określonego sposobu postępowania leczniczego jest

Bardziej szczegółowo

ADRESACI SZKOLEŃ : ORGANIZACJA SZKOLEŃ: 24 h ( 4 zjazdy x 6 h) 2 ZJAZDY (2-dniowe: piątek/ sobota) I PROPOZYCJA. 1 ZJAZD (piątek/ sobota)

ADRESACI SZKOLEŃ : ORGANIZACJA SZKOLEŃ: 24 h ( 4 zjazdy x 6 h) 2 ZJAZDY (2-dniowe: piątek/ sobota) I PROPOZYCJA. 1 ZJAZD (piątek/ sobota) Ośrodek Rozwoju Edukacji Niepubliczny Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli w Koninie wpisany w rejestr ewidencji Marszałka Województwa Wielkopolskiego Nr DE.III.1.5471.54/3/2014 działający przy Stowarzyszeniu

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH DZIENNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH DZIENNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Projekt z dnia 28.11.2014 r. Załącznik nr 4 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH DZIENNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp. Profil lub rodzaj komórki organizacyjnej

Bardziej szczegółowo

SYLABUS/OPIS PRZEDMIOTU

SYLABUS/OPIS PRZEDMIOTU SYLABUS/OPIS PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmiotu/ moduł (w języku polskim) Systemowa terapia rodzin./ Moduł 104..: Wybrane zagadnienia z psychoterapii. 2. Nazwa przedmiotu w języku angielskim Systemic family

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6 do Uchwały nr 18/2012/2013 Senatu Akademickiego Ignatianum dnia 21 maja 2013 r.

Załącznik nr 6 do Uchwały nr 18/2012/2013 Senatu Akademickiego Ignatianum dnia 21 maja 2013 r. Specjalności w ramach studiów na kierunku psychologia studia jednolite magisterskie Program kształcenia przewiduje dwie specjalności do wyboru przez studentów począwszy od 6 semestru (3 roku studiów).

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji www.aotmit.gov.pl OBWIESZCZENIE PREZESA AGENCJI OCENY TECHNOLOGII MEDYCZNYCH I TARYFIKACJI Z DNIA 30 WRZEŚNIA 2015 R. W SPRAWIE TARYF ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH

Bardziej szczegółowo

Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego

Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego Załącznik nr 6 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH PSYCHIATRYCZNYCH I LECZENIA ŚRODOWISKOWEGO (DOMOWEGO) ORAZ WARUNKI REALIZACJI TYCH ŚWIADCZEŃ Lp. Nazwa świadczenia

Bardziej szczegółowo

SPECJALISTYCZNE USŁUGI OPIEKUŃCZE DLA DZIECI

SPECJALISTYCZNE USŁUGI OPIEKUŃCZE DLA DZIECI SPECJALISTYCZNE USŁUGI OPIEKUŃCZE DLA DZIECI SPECJALISTYCZNE USŁUGI OPIEKUŃCZE PRZEZNACZONE SĄ DLA: Osób dorosłych wykazujących zaburzenia wymienione w art. 3 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego: Chorych

Bardziej szczegółowo

BADANIE KLINICZNE PACJENTA Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI KONTAKT TERAPEUTYCZNY

BADANIE KLINICZNE PACJENTA Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI KONTAKT TERAPEUTYCZNY BADANIE KLINICZNE PACJENTA Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI KONTAKT TERAPEUTYCZNY BADANIE KLINICZNE PACJENTA Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI Zbieranie wywiadu psychiatrycznego Ocena osobowości pacjenta Badanie

Bardziej szczegółowo

Jeśli chcesz skorzystać z psychoterapii

Jeśli chcesz skorzystać z psychoterapii Jeśli chcesz skorzystać z psychoterapii Pomyśl o tym co ci dolega, na co, według ciebie, chorujesz. Nie chodzi o nazwę choroby a raczej o to, co ta choroba oznacza w twoim życiu. W czym cię ogranicza?

Bardziej szczegółowo

Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h. Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny 58 h

Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h. Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny 58 h S t r o n a 1 Studiium Psychoterapiiii Uzalleżniień Harmonogram szkolleniia edycjja 2010/2011 II SEMESTR Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla STUDENTÓW II ROKU STUDIÓW

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla STUDENTÓW II ROKU STUDIÓW PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla STUDENTÓW II ROKU STUDIÓW 1. NAZWA PRZEDMIOTU : Psychologia lekarska 2. NAZWA JEDNOSTKI

Bardziej szczegółowo

zajęcia socjoterapeutyczne

zajęcia socjoterapeutyczne zajęcia socjoterapeutyczne SP 2 dla uczniów Szkoły Podstawowej nr 2 w Chojnie Podstawa prawna Istota socjoterapii Program zajęć socjoterapeutycznych Podstawa prawna ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ

Bardziej szczegółowo

MODUŁ praktyczny do bloku zajęć specjalizacyjnych - opis. tryb stacjonarny

MODUŁ praktyczny do bloku zajęć specjalizacyjnych - opis. tryb stacjonarny MODUŁ praktyczny do bloku zajęć specjalizacyjnych - opis tryb stacjonarny Nazwa modułu Warunki uczestnictwa Adresaci modułu i cel zajęć Zjawiska w psychoterapii klinicznej praktyczne zastosowanie w pracy

Bardziej szczegółowo

WIEDZA. Zna podstawowe zagadnienia etyczne w psychoterapii i ich tło społeczne.

WIEDZA. Zna podstawowe zagadnienia etyczne w psychoterapii i ich tło społeczne. Nazwa studiów: SZCZEGÓŁOWE PROBLEMY PSYCHOTERAPII I ROK 2015/2016 II ROK 2016/2017 Typ studiów: doskonalące Symbol Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych WIEDZA K_W01 Zna podstawowe zagadnienia etyczne

Bardziej szczegółowo

pieczątka zakładu opieki zdrowotnej lub praktyki lekarskiej Miejscowość i data...

pieczątka zakładu opieki zdrowotnej lub praktyki lekarskiej Miejscowość i data... pieczątka zakładu opieki zdrowotnej lub praktyki lekarskiej Miejscowość i data... Zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej osobie wymagającej

Bardziej szczegółowo

Agencja(Oceny(Technologii(Medycznych(i(Taryfikacji

Agencja(Oceny(Technologii(Medycznych(i(Taryfikacji Agencja(Oceny(Technologii(Medycznych(i(Taryfikacji(!! www.aotmit.gov.pl( OBWIESZCZENIE PREZESA AGENCJI OCENY TECHNOLOGII MEDYCZNYCH I TARYFIKACJI Z DNIA 29 CZERWCA 2016 R. W SPRAWIE TARYF ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 01.02.2015. Lidia Popek. Klinika Psychiatrii Dzieci i Młodzieży Instytut Psychiatrii i Neurologii 02 957 Warszawa, ul.

Warszawa, 01.02.2015. Lidia Popek. Klinika Psychiatrii Dzieci i Młodzieży Instytut Psychiatrii i Neurologii 02 957 Warszawa, ul. Lidia Popek Warszawa, 01.02.2015 Klinika Psychiatrii Dzieci i Młodzieży Instytut Psychiatrii i Neurologii 02 957 Warszawa, ul. Sobieskiego 9 tel. 22 4582806; fax22 6421272 ; email. lpopek@ipi.edu.pl Raport

Bardziej szczegółowo

Wykaz świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień oraz warunków ich realizacji

Wykaz świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień oraz warunków ich realizacji Załącznik do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia (poz. ) Wykaz świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień oraz warunków ich realizacji L.p. Nazwa świadczenia gwarantowanego

Bardziej szczegółowo

Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h. Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny 58 h

Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h. Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny 58 h S t r o n a 1 Studiium Psychoterapiiii Uzalleżniień Harmonogram szkolleniia edycjja 2013/2014 II SEMESTR Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny

Bardziej szczegółowo

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA Załącznik nr 9 do Zarządzenia Rektora ATH Nr 514/2011/2012z dnia 14 grudnia 2011 r. Druk DNiSS nr PK_IIIF OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA NAZWA PRZEDMIOTU/MODUŁU KSZTAŁCENIA: Pielęgniarstwo specjalistyczne - Psychiatria

Bardziej szczegółowo

Grupy psychoedukacyjno-wsparciowe oraz indywidualne wsparcie psychologiczno-terapeutyczne dla rozwodzących się rodziców

Grupy psychoedukacyjno-wsparciowe oraz indywidualne wsparcie psychologiczno-terapeutyczne dla rozwodzących się rodziców Grupy psychoedukacyjno-wsparciowe oraz indywidualne wsparcie psychologiczno-terapeutyczne dla rozwodzących się rodziców Karolina Budzik psycholog, psychoterapeuta, seksuolog kliniczny ul. Oleandrów 6,

Bardziej szczegółowo

Pielęgniarstwo Pierwszego stopnia Praktyczny. Znajomość zagadnień z zakresu anatomii, fizjologii, psychologii, farmakologii.

Pielęgniarstwo Pierwszego stopnia Praktyczny. Znajomość zagadnień z zakresu anatomii, fizjologii, psychologii, farmakologii. Nazwa jednostki prowadzącej kierunek: Nazwa kierunku: Poziom kształcenia: Profil kształcenia: Moduły wprowadzające/wymagania wstępne: Nazwa modułu / przedmiotu (przedmiot lub grupa przedmiotów) Osoby prowadzące:

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁADOWE WARIANTY PLANU STAŻOWEGO:

PRZYKŁADOWE WARIANTY PLANU STAŻOWEGO: PRZYKŁADOWE WARIANTY PLANU STAŻOWEGO: Wariant 1: Czas trwania: 16 tygodni 5 godz. tyg. x 16 (w godz. 14.30 19.30) Pierwszego dnia pobytu w wybranej placówce uczestnik stażu poznaje topografię ośrodka,

Bardziej szczegółowo

Projekt międzyresortowego systemu wsparcia dzieci i młodzieży z zaburzeniami psychicznymi

Projekt międzyresortowego systemu wsparcia dzieci i młodzieży z zaburzeniami psychicznymi POMORSKIE CENTRUM EDUKACYJNO- LECZNICZE Gdańsk, ul.srebrniki 5a? Projekt międzyresortowego systemu wsparcia dzieci i młodzieży z zaburzeniami psychicznymi REALIZATORZY: 1.FUNDACJA OPARCIA SPOŁECZNEGO ALEKSANDRY

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOT: PSYCHOLOGIA KLINICZNA I PSYCHOTERAPIA

PRZEDMIOT: PSYCHOLOGIA KLINICZNA I PSYCHOTERAPIA PRZEDMIOT: PSYCHOLOGIA KLINICZNA I PSYCHOTERAPIA I. Informacje ogólne Jednostka organizacyjna Nazwa przedmiotu Kod przedmiotu Język wykładowy Rodzaj modułu kształcenia (obowiązkowy/fakultatywny) Poziom

Bardziej szczegółowo

SYLABUS/OPIS PRZEDMIOTU. Psycholog w relacji z chorym somatycznie (pierwszy kontakt)./ Moduł 104.: Wybrane zagadnienia psychoterapii.

SYLABUS/OPIS PRZEDMIOTU. Psycholog w relacji z chorym somatycznie (pierwszy kontakt)./ Moduł 104.: Wybrane zagadnienia psychoterapii. SYLABUS/OPIS PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmiotu/ moduł (w języku polskim) Psycholog w relacji z chorym somatycznie (pierwszy kontakt)./ Moduł 104.: Wybrane zagadnienia psychoterapii. 2. Nazwa przedmiotu w

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do procedury opracowywania i okresowego przeglądu programów kształcenia. Prof. Krzysztof Owczarek. III rok. zimowy + letni.

Załącznik nr 2 do procedury opracowywania i okresowego przeglądu programów kształcenia. Prof. Krzysztof Owczarek. III rok. zimowy + letni. 1. Metryczka Nazwa Wydziału: Program kształcenia (Kierunek studiów, poziom i profil kształcenia, forma studiów np.: Zdrowie publiczne I stopnia profil praktyczny, studia stacjonarne): Rok akademicki: 2015/16

Bardziej szczegółowo

Dz. U. nr 3/2000 Poz 44

Dz. U. nr 3/2000 Poz 44 Dz. U. nr 3/2000 Poz 44 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 31 grudnia 1999 r. w sprawie organizacji, kwalifikacji personelu, zasad funkcjonowania i rodzajów zakładów lecznictwa odwykowego oraz udziału

Bardziej szczegółowo

www.prototo.pl MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO

www.prototo.pl MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO Wszystkie materiały tworzone i przekazywane przez Wykładowców NPDN PROTOTO są chronione prawem autorskim i przeznaczone wyłącznie do użytku prywatnego. MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO www.prototo.pl

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY 1. NAZWA PRZEDMIOTU : Psychiatria w pytaniach i odpowiedziach. 2. NAZWA JEDNOSTKI (jednostek

Bardziej szczegółowo

Dr Anna Andruszkiewicz Mgr Agata Kosobudzka. System opieki długoterminowej w Polsce

Dr Anna Andruszkiewicz Mgr Agata Kosobudzka. System opieki długoterminowej w Polsce Dr Anna Andruszkiewicz Mgr Agata Kosobudzka System opieki długoterminowej w Polsce Świadczenia w zakresie opieki długoterminowej zapewnia w Polsce ochrona zdrowia i pomoc społeczna cześć świadczeń (usług)

Bardziej szczegółowo

Standard interwencji kryzysowej. Praca ze standardem

Standard interwencji kryzysowej. Praca ze standardem Standard interwencji kryzysowej Praca ze standardem KTO PYTA, KTO ODPOWIADA? Standard opisuje drogę formalnego opanowania kryzysu FORMALNE VS. NATURALNE OPANOWANIE KRYZYSU Definicja propozycja zmian Obecna

Bardziej szczegółowo

SPECJALISTYCZNE PRAKTYKI PSYCHOLOGICZNE

SPECJALISTYCZNE PRAKTYKI PSYCHOLOGICZNE SPECJALISTYCZNE PRAKTYKI PSYCHOLOGICZNE Specjalistyczne praktyki psychologiczne to praktyki psychologiczne pogłębione o specjalistyczne szkolenie ułatwiające wejście do zawodu psychologa i psychoterapeuty.

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia osobowości - wnioski z realizacji projektu Peron 7 F Centrum Integracji by móc kochać i pracować

Zaburzenia osobowości - wnioski z realizacji projektu Peron 7 F Centrum Integracji by móc kochać i pracować Zaburzenia osobowości - wnioski z realizacji projektu Peron 7 F Centrum Integracji by móc kochać i pracować Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej Cel dzisiejszego spotkania Projekt

Bardziej szczegółowo

Kompleksowa diagnostyka całościowych zaburzeń rozwoju

Kompleksowa diagnostyka całościowych zaburzeń rozwoju Kompleksowa diagnostyka całościowych zaburzeń rozwoju Może to autyzm? Kiedy rozwój dziecka budzi niepokój rodziców zwłaszcza w zakresie mowy i komunikacji, rozwoju ruchowego oraz/lub w sferze emocjonalno

Bardziej szczegółowo

SYLABUS/OPIS PRZEDMIOTU

SYLABUS/OPIS PRZEDMIOTU SYLABUS/OPIS PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmiotu/ moduł (w języku polskim) Terapia krótkoterminowa./ Moduł 103.: Psychoterapia - miedzy teorią a praktyką 2. Nazwa przedmiotu w języku angielskim Brief therapy

Bardziej szczegółowo

Szanse i ryzyka Psycholog - Edna Palm

Szanse i ryzyka Psycholog - Edna Palm Rodzeństwo dzieci niepełnosprawnych Szanse i ryzyka Psycholog - Edna Palm Tłumaczenie: Psycholog - Dorota Fedorowska (Fundacja EDUCO) Czynniki obciążające rodziny posiadające niepełnosprawne dziecko Obciążenie

Bardziej szczegółowo

POROZUMIENIE CZY KONFLIKT? O AKCEPTACJI CHOROBY. PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY NF1 W KONTEKŚCIE RODZINNYM

POROZUMIENIE CZY KONFLIKT? O AKCEPTACJI CHOROBY. PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY NF1 W KONTEKŚCIE RODZINNYM POROZUMIENIE CZY KONFLIKT? O AKCEPTACJI CHOROBY. PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY NF1 W KONTEKŚCIE RODZINNYM dr n. med. Magdalena Trzcińska Szpital Uniwersytecki nr 1 im. dr. A. Jurasza w Bydgoszczy NF1 W RODZINIE

Bardziej szczegółowo

Z LABORATORIUM DO KLINIKI CZYLI O REHABILITACJI NEUROPSYCHOLOGICZNEJ. Maria Nalberczak

Z LABORATORIUM DO KLINIKI CZYLI O REHABILITACJI NEUROPSYCHOLOGICZNEJ. Maria Nalberczak Z LABORATORIUM DO KLINIKI CZYLI O REHABILITACJI NEUROPSYCHOLOGICZNEJ Maria Nalberczak PLAN WYPOWIEDZI Neuronauka -> Neuropsychologia Zaburzenia neuropsychologiczne Holistyczna metoda rehabilitacji neuropsychologicznej

Bardziej szczegółowo

SPIS ZAŁĄCZNIKÓW: Nr 1 Wzór certyfikatu specjalisty psychoterapii uzależnień Nr 2 Wzór certyfikatu instruktora terapii uzależnień Nr 3 Wzór wniosku o

SPIS ZAŁĄCZNIKÓW: Nr 1 Wzór certyfikatu specjalisty psychoterapii uzależnień Nr 2 Wzór certyfikatu instruktora terapii uzależnień Nr 3 Wzór wniosku o SPIS ZAŁĄCZNIKÓW: Nr 1 Wzór certyfikatu specjalisty psychoterapii uzależnień Nr 2 Wzór certyfikatu instruktora terapii uzależnień Nr 3 Wzór wniosku o potwierdzenie statusu osoby uczestniczącej w programie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 4 czerwca 2013 r.

Warszawa, 4 czerwca 2013 r. Nieprawidłowości w organizacji edukacji uczniów posiadających orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego w świetle wniosków ze sprawowanego nadzoru pedagogicznego Warszawa, 4 czerwca 2013 r. Plan wystąpienia:

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 wstępnej wersji produktu finalnego. Program zajęć szkoleniowych i superwizji dla Asystentów Osoby Niepełnosprawnej w CAS

Załącznik nr 3 wstępnej wersji produktu finalnego. Program zajęć szkoleniowych i superwizji dla Asystentów Osoby Niepełnosprawnej w CAS Załącznik nr 3 wstępnej wersji produktu finalnego Program zajęć szkoleniowych i superwizji dla Asystentów Osoby Niepełnosprawnej w CAS I. Założenia podstawowego modułu szkoleniowego dla AON 2 II. Warsztat

Bardziej szczegółowo

Podstawy pomagania. Natura dała nam dwoje oczu, dwoje uszu, ale tylko jeden język po to, abyśmy więcej patrzyli i słuchali, niż mówili.

Podstawy pomagania. Natura dała nam dwoje oczu, dwoje uszu, ale tylko jeden język po to, abyśmy więcej patrzyli i słuchali, niż mówili. Podstawy pomagania. Natura dała nam dwoje oczu, dwoje uszu, ale tylko jeden język po to, abyśmy więcej patrzyli i słuchali, niż mówili. (Sokrates) Czym jest pomaganie? Pomaganie jest działaniem, w które

Bardziej szczegółowo

PLAN PRACY PSYCHOLOGA SZKOLNEGO ROK SZKOLNY 2014/2015

PLAN PRACY PSYCHOLOGA SZKOLNEGO ROK SZKOLNY 2014/2015 PLAN PRACY PSYCHOLOGA SZKOLNEGO ROK SZKOLNY 2014/2015 L.P. ZADANIA DO REALIZACJI CEL TERMIN I. Prowadzenie badań i działań diagnostycznych dotyczących uczniów w tym diagnozowanie potencjalnych możliwości

Bardziej szczegółowo

Studium Psychoterapii Uzależnień Vis Salutis-Akredytacja PARPA

Studium Psychoterapii Uzależnień Vis Salutis-Akredytacja PARPA Studium Psychoterapii Uzależnień Vis Salutis-Akredytacja PARPA Informacje o usłudze Numer usługi 2016/02/03/7294/2820 Cena netto 6 300,00 zł Cena brutto 6 300,00 zł Cena netto za godzinę 0,00 zł Cena brutto

Bardziej szczegółowo

SZKOŁA PODSTAWOWA NR 5 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W OZORKOWIE

SZKOŁA PODSTAWOWA NR 5 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W OZORKOWIE SZKOŁA PODSTAWOWA NR 5 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W OZORKOWIE SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI NA LATA 2014-2016 Opracowanie : Agnieszka Nowakowska- pedagog szkolny Joanna Geraga Matusiak psycholog szkolny

Bardziej szczegółowo

SYLABUS/OPIS PRZEDMIOTU. Zjawiska w psychoterapii./ Moduł 103.: Psychoterapia między teorią a praktyką.

SYLABUS/OPIS PRZEDMIOTU. Zjawiska w psychoterapii./ Moduł 103.: Psychoterapia między teorią a praktyką. SYLABUS/OPIS PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmiotu/ moduł (w języku polskim) Zjawiska w psychoterapii./ Moduł 103.: Psychoterapia między teorią a praktyką. 2. Nazwa przedmiotu w języku angielskim Phenomena in

Bardziej szczegółowo

Psychologia w indywidualnej organizacji toku studiów

Psychologia w indywidualnej organizacji toku studiów Psychologia w indywidualnej organizacji toku studiów Studia niestacjonarne jednolite magisterskie Psychologia kliniczna dzieci i młodzieży NAZWA MODUŁU i ELEMENTY SKŁADOWE LICZBA GODZIN PUNKTY ECTS ROK

Bardziej szczegółowo

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA Załącznik nr 9 do Zarządzenia Rektora ATH Nr 514/2011/2012z dnia 14 grudnia 2011 r. Druk DNiSS nr PK_IIIF OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA NAZWA PRZEDMIOTU/MODUŁU KSZTAŁCENIA:. Podstawy Kod przedmiotu: 104 Rodzaj

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla STUDENTÓW II ROKU STUDIÓW

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla STUDENTÓW II ROKU STUDIÓW PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU OBOWIĄZKOWEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2015/2016 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY dla STUDENTÓW II ROKU STUDIÓW 1. NAZWA PRZEDMIOTU : Psychologia lekarska 2. NAZWA JEDNOSTKI

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku i ich relacje z efektami kształcenia dla obszarów kształcenia

Efekty kształcenia dla kierunku i ich relacje z efektami kształcenia dla obszarów kształcenia Efekty dla kierunku i ich relacje z efektami dla obszarów Wydział prowadzący kierunek studiów: REHABILITACJI Kierunek stadiów: (nazwa kierunku musi być odebrania do zawartości programu a zwłaszcza do zakładanych

Bardziej szczegółowo

OPIEKA NAD PACJENTEM CHORYM PRZEWLEKLE

OPIEKA NAD PACJENTEM CHORYM PRZEWLEKLE OPIEKA NAD PACJENTEM CHORYM PRZEWLEKLE Zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy i opiekuńczo-leczniczy Zadaniem zakładu opiekuńczego jest okresowe objęcie całodobową pielęgnacją oraz kontynuacją leczenia świadczeniobiorców

Bardziej szczegółowo

DEPRESJA ASPEKT PSYCHOTERAPEUTYCZNY MGR EWA KOZIATEK. Członek Sekcji Naukowej Psychoterapii Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego WZLP Olsztyn

DEPRESJA ASPEKT PSYCHOTERAPEUTYCZNY MGR EWA KOZIATEK. Członek Sekcji Naukowej Psychoterapii Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego WZLP Olsztyn DEPRESJA ASPEKT PSYCHOTERAPEUTYCZNY MGR EWA KOZIATEK Członek Sekcji Naukowej Psychoterapii Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego WZLP Olsztyn PSYCHOTERAPIA Wywodzi się z greckich określeń: psyche (dusza)

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI AGRESJI Gimnazjum nr 24 im. Janusza Korczaka we Wrocławiu Rok szkolny 2009/2010, 2010/2011, 2011/2012

PROGRAM PROFILAKTYKI AGRESJI Gimnazjum nr 24 im. Janusza Korczaka we Wrocławiu Rok szkolny 2009/2010, 2010/2011, 2011/2012 PROGRAM PROFILAKTYKI AGRESJI Gimnazjum nr 24 im. Janusza Korczaka we Wrocławiu Rok szkolny 2009/2010, 2010/2011, 2011/2012 (załącznik do Programu Wychowawczego i Profilaktycznego Gimnazjum) Nie idź przede

Bardziej szczegółowo

Poziom 5 EQF Starszy trener

Poziom 5 EQF Starszy trener Poziom 5 EQF Starszy trener Opis Poziomu: Trener, który osiągnął ten poziom rozwoju kompetencji jest gotowy do wzięcia odpowiedzialności za przygotowanie i realizację pełnego cyklu szkoleniowego. Pracuje

Bardziej szczegółowo

RAPORT PO DOKONANIU EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ REALIZACJA PROGRAMU WYCHOWAWCZEGO ROK SZKOLNY 2012/2013

RAPORT PO DOKONANIU EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ REALIZACJA PROGRAMU WYCHOWAWCZEGO ROK SZKOLNY 2012/2013 RAPORT PO DOKONANIU EWALUACJI WEWNĘTRZNEJ REALIZACJA PROGRAMU WYCHOWAWCZEGO ROK SZKOLNY 2012/2013 1 PRZEDMIOT EWALUACJI: Realizacja programu wychowawczego. Data sporządzenia raportu: 14.06.2013r. Opracowanie:

Bardziej szczegółowo

WCZESNA INTERWENCJA I WSPOMAGANIE ROZWOJU MAŁEGO DZIECKA WARSZTATY LIDIA WITAK-ŚWIATŁOWICZ

WCZESNA INTERWENCJA I WSPOMAGANIE ROZWOJU MAŁEGO DZIECKA WARSZTATY LIDIA WITAK-ŚWIATŁOWICZ WCZESNA INTERWENCJA I WSPOMAGANIE ROZWOJU MAŁEGO DZIECKA WARSZTATY LIDIA WITAK-ŚWIATŁOWICZ Wrocław, 5 kwietnia 2008 I. WCZESNA INTERWENCJA 1. CELE 2. KORZYŚCI II. MODEL OPIEKI NAD MAŁYMI DZIEĆMI Z ZABURZENIAMI

Bardziej szczegółowo

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA Załącznik do zarządzenia Prezesa Funduszu nr 9/2004 NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA SZCZEGÓŁOWE MATERIAŁY INFORMACYJNE O PRZEDMIOCIE POSTĘPOWANIA W SPRAWIE ZAWARCIA UMÓW O UDZIELANIE ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ

Bardziej szczegółowo

Psychologia w indywidualnej organizacji toku studiów

Psychologia w indywidualnej organizacji toku studiów Psychologia w indywidualnej organizacji toku studiów Studia niestacjonarne jednolite magisterskie Psychologia rozwoju osobistego. Coaching NAZWA MODUŁU i ELEMENTY SKŁADOWE LICZBA GODZIN PUNKTY ECTS ROK

Bardziej szczegółowo

Osoby psychicznie chore w zakładzie zdrowia

Osoby psychicznie chore w zakładzie zdrowia Osoby psychicznie chore w zakładzie zdrowia Pacjent chory psychicznie jest osobą, u której w oparciu o obecnie obowiązującą klasyfikację diagnostyczną (w Polsce obowiązuje ICD-10) została stwierdzona przez

Bardziej szczegółowo

Pomoc Psychologiczno Pedagogiczna w szkole, przedszkolu i placówce - po zmianach. Marzena Kozłowska

Pomoc Psychologiczno Pedagogiczna w szkole, przedszkolu i placówce - po zmianach. Marzena Kozłowska Pomoc Psychologiczno Pedagogiczna w szkole, przedszkolu i placówce - po zmianach. Marzena Kozłowska W prezentacji czerwoną czcionką zaznaczono najnowsze zmiany w przepisach. Obowiązujące przepisy prawa

Bardziej szczegółowo

JAKOŚĆ ŻYCIA I PRZYSTOSOWANIE PSYCHOSPOŁECZNE DZIECI I MŁODZIEŻY Z NERWIAKOWŁÓKNIAKOWATOŚCIĄ TYPU 1

JAKOŚĆ ŻYCIA I PRZYSTOSOWANIE PSYCHOSPOŁECZNE DZIECI I MŁODZIEŻY Z NERWIAKOWŁÓKNIAKOWATOŚCIĄ TYPU 1 JAKOŚĆ ŻYCIA I PRZYSTOSOWANIE PSYCHOSPOŁECZNE DZIECI I MŁODZIEŻY Z NERWIAKOWŁÓKNIAKOWATOŚCIĄ TYPU 1 dr n. med. Magdalena Trzcińska Szpital Uniwersytecki nr 1 w Bydgoszczy Katedra i Klinika Psychiatrii

Bardziej szczegółowo

POMOC PSYCHOLOGICZNO- PEDAGOGICZNA UCZNIOM I RODZICOM W SYTUACJACH KRYZYSOWYCH

POMOC PSYCHOLOGICZNO- PEDAGOGICZNA UCZNIOM I RODZICOM W SYTUACJACH KRYZYSOWYCH POMOC PSYCHOLOGICZNO- PEDAGOGICZNA UCZNIOM I RODZICOM W SYTUACJACH KRYZYSOWYCH Katarzyna Orkisz Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna Nr 2 w Rzeszowie POMOC PSYCHOLOGICZNO - PEDAGOGICZNA Obowiązującym uregulowaniem

Bardziej szczegółowo

Wsparcie psychospołeczne podopiecznych Łódzkiego Hospicjum dla Dzieci i Dorosłych

Wsparcie psychospołeczne podopiecznych Łódzkiego Hospicjum dla Dzieci i Dorosłych Forum Przedstawicieli Opieki Paliatywno-Hospicyjnej w Regionie Łódzkim Łódź, 14 maja 2016 r. Wsparcie psychospołeczne podopiecznych Łódzkiego Hospicjum dla Dzieci i Dorosłych Jarosław J. Maćkiewicz Fundraiser

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI. Rok szkolny 2013/2014

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI. Rok szkolny 2013/2014 SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁU SZKÓŁ IM. MARII SKŁODOWSKIEJ- CURIE W DZIAŁOSZYNIE Rok szkolny 2013/2014 Opracował zespół w składzie: Urszula Sielska przewodnicząca Jolanta Bednarska Anita Nożownik

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka, to całokształt działań mających na celu zapobiec patologiom społecznym głównie przez opóźnienie inicjacji zachowań patologicznych.

Profilaktyka, to całokształt działań mających na celu zapobiec patologiom społecznym głównie przez opóźnienie inicjacji zachowań patologicznych. Bożena Piotrowska Maria Oskiera nauczycielki Gimnazjum Specjalnego przy SOSW w Żyrardowie Szkolny program profilaktyki Nowoczesna szkoła to taka, która zajmuje się dydaktyką, wychowaniem, ale także profilaktyką.

Bardziej szczegółowo

Łatwiej pomóc innym niż sobie

Łatwiej pomóc innym niż sobie Łatwiej pomóc innym niż sobie Spośród wszystkich chorób nowotwory wywierają najsilniejszy wpływ na psychikę człowieka. Fazy przeżywania, adaptacji do choroby, ich kolejność i intensywność zależy od wielu

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia odżywiania -

Zaburzenia odżywiania - Zaburzenia odżywiania - - rozpoznanie, objawy, leczenie Dorota Zatorska - Stempin 2012 1 Zaburzenia odżywiania - objawy, rozpoznanie, leczenie " Ciało ma znaczenie, ale kiedy dochodzimy do tego, co u

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI. GIMNAZJUM NR 1 im. JANA PAWŁA II w OZORKOWIE

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI. GIMNAZJUM NR 1 im. JANA PAWŁA II w OZORKOWIE GIMNAZJUM NR 1 im. JANA PAWŁA II w OZORKOWIE Wartość człowieka ocenia się nie po tym co posiada, ale po tym kim jest Jan Paweł II Cele główne programu: Do mnie należy wybór i słów, i czynów, i dróg (-)

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA SZKOŁY PROMUJĄCEJ ZDROWIE

KONCEPCJA SZKOŁY PROMUJĄCEJ ZDROWIE KONCEPCJA SZKOŁY PROMUJĄCEJ ZDROWIE Program Szkoła Promująca Zdrowie (SzPZ) realizowany jest obecnie w 47 krajach Europy w Polsce od 1991 r. Popularyzację idei SzPZ w Polsce rozpoczęto od trzyletniego

Bardziej szczegółowo

INTEGRACJA LECZENIA - PRÓBA SYNTEZY

INTEGRACJA LECZENIA - PRÓBA SYNTEZY Jacek Bomba INTEGRACJA LECZENIA - PRÓBA SYNTEZY Wstęp Imponujący rozwój nauk medycznych, zwłaszcza w ostatnich dziesięcioleciach, oraz znaczące upowszechnienie opieki medycznej, wyrażające się przede wszystkim

Bardziej szczegółowo

Pomiar świadczeń zdrowotnych w Psychiatrycznym Zakładzie Opiekuńczo Leczniczym.

Pomiar świadczeń zdrowotnych w Psychiatrycznym Zakładzie Opiekuńczo Leczniczym. mgr ElŜbieta Trutkowska mgr Marek Moszczak Pomiar świadczeń zdrowotnych w Psychiatrycznym Zakładzie Opiekuńczo Leczniczym. Metoda pomiaru, wyniki badań. Konferencja Jakość 2010 Warszawa, dnia 7.10.2010r.

Bardziej szczegółowo