Funkcjonowanie euro jako waluty miêdzynarodowej w warunkach kryzysu gospodarczego Funkcjonowanie euro jako waluty miêdzynarodowej...

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Funkcjonowanie euro jako waluty miêdzynarodowej w warunkach kryzysu gospodarczego Funkcjonowanie euro jako waluty miêdzynarodowej..."

Transkrypt

1 Juliusz Gi yñski * Ryszard Wierzba ** Juliusz Gi yñski, Ryszard Wierzba Funkcjonowanie euro jako waluty miêdzynarodowej w warunkach kryzysu gospodarczego Funkcjonowanie euro jako waluty miêdzynarodowej... Wstêp Globalny kryzys gospodarczy, który ulega³ przeobra eniom od 2008 r., mia³ wp³yw na funkcjonowanie waluty euro na arenie miêdzynarodowej. Mo na to by³o zaobserwowaæ zw³aszcza w drugiej po³owie 2011 r., kiedy system finansowy Unii Gospodarczej i Walutowej (UGW) zosta³ zara ony kryzysem zad³u enia, panuj¹cym w czêœci pañstw nale ¹cych do tej Unii. Znaczny wzrost premii za ryzyko na rynku obligacji skarbowych ograniczy³ tym pañstwom dostêp do finansowania. Mimo to miêdzynarodowa pozycja euro nie zosta³a podwa ona. Pieni¹dz ten pozosta³ drug¹ najwa - niejsz¹, po dolarze amerykañskim, walut¹ miêdzynarodow¹ na œwiecie. G³ównym celem opracowania jest scharakteryzowanie poszczególnych funkcji euro jako waluty miêdzynarodowej w warunkach kryzysu gospodarczego. Przeprowadzona analiza dotyczy lat Funkcje euro jako waluty miêdzynarodowej Waluta miêdzynarodowa jest stosowana przez rz¹dy, przedsiêbiorstwa, jednostki indywidualne w trzech funkcjach: œrodka p³atniczego, waluty obrachunkowej oraz waluty rezerwowej (zob. tab. 1). Funkcje te s¹ ze sob¹ œciœle powi¹zane, dlatego nie nale y rozpatrywaæ ich osobno [Papaioannou, Portes, 2008, s. 17]. Dana waluta krajowa mo e staæ siê walut¹ miêdzynarodow¹, wykorzystywan¹ w handlu miêdzynarodowym i miêdzynarodowych transakcjach finansowych, w przypadku gdy istnieje jej pe³na wymienialnoœæ. Jednak e w ostatecznym rozrachunku funkcjonowanie danej waluty jako miêdzynarodowej jest zdeterminowane przez si³y rynkowe. Znaczenie miêdzynarodowe waluty zale y m.in. od takich czynników jak: stopieñ jej stabilnoœci, wielkoœæ gospodarki kraju emituj¹cego tê walutê, a tak e od * Dr, Wydzia³ Zarz¹dzania, Uniwersytet Gdañski, ul. Armii Krajowej 101, Sopot ** Prof. dr hab., Katedra Bankowoœci, Wydzia³ Zarz¹dzania, Uniwersytet Gdañski, ul. Armii Krajowej 101, Sopot

2 168 Juliusz Gi yñski, Ryszard Wierzba roli danego kraju w szeroko pojêtej wymianie miêdzynarodowej [Misztal, 2011, s ]. Tablica 1. Funkcje waluty miêdzynarodowej funkcja sfera oficjalna sfera prywatna œrodka p³atniczego (ang. medium of exchange) obrachunkowa (ang. unit of account) rezerwowa (ang. store of value) poœrednik wymiany (ang. vehicle currency) w ramach interwencji na rynkach walutowych kotwica dla kursów walutowych (ang. anchor currency) miêdzynarodowe rezerwy walutowe (ang. international reserves) waluta rozliczeniowa (poœrednik wymiany) w handlu dobrami i aktywami waluta fakturowania w handlu dobrami i aktywami waluta inwestycyjna (ang. investment currency) ród³o: [Papaioannou, Portes 2008, s. 17; The international..., 2010, s. 56]. 2. Euro jako œrodek p³atniczy Pieni¹dz euro w funkcji miêdzynarodowego œrodka p³atniczego jest stosowany przede wszystkim w niektórych pañstwach poza stref¹ euro jako pieni¹dz równoleg³y, który funkcjonuje obok pieni¹dza narodowego i w czêœci go zastêpuje [Ma³ecka, Wierzba, 2008, s. 161]. Zasób pieni¹dza euro w formie banknotów znajduj¹cych siê poza obszarem UGW jest trudna do oszacowania. Na podstawie wyliczeñ Europejskiego Banku Centralnego mo na przyj¹æ, i na koniec 2011 r. w obiegu poza stref¹ euro znajdowa³o siê od 20% do 25% pieni¹dza euro. Na uwagê zas³uguje równie fakt, i mimo kryzysu finansów publicznych w kilku krajach strefy euro, który ujawni³ siê wiosn¹ 2010 r., oraz rosn¹cych napiêæ na rynkach obligacji skarbowych w tej strefie w drugiej po³owie 2011 r. popyt na banknoty euro kszta³towa³ siê na wysokim poziomie. Rola euro w funkcji poœrednika wymiany pomiêdzy dwoma ró nymi walutami w transakcjach handlowych b¹dÿ finansowych dwóch partnerów spoza krajów strefy euro po znacz¹cym spadku w 2008 r. zaczê³a wzrastaæ ponownie w 2009 r., by w lipcu 2010 r. przekroczyæ poziom sprzed kryzysu. W drugiej po³owie 2010 r. oraz 2011 r. wartoœæ tych transakcji mia³a trend wzrostowy. Na koniec 2011 r. udzia³ euro jako poœredni-

3 Funkcjonowanie euro jako waluty miêdzynarodowej ka wymiany kszta³towa³ siê na poziomie 40% 1 (zob. rys. 1). Natomiast wiod¹c¹ rolê w ramach tej funkcji odgrywa³ w dalszym ci¹gu dolar [ECB, 2012, July, s ]. Rysunek 1. Udzia³ euro, dolara amerykañskiego i funta brytyjskiego jako poœrednika wymiany w latach (w skali 200%.; wg bie ¹cego kursu wymiany) ród³o: [The international..., 2012, s. 19]. 3. Euro jako waluta obrachunkowa Waluta miêdzynarodowa w funkcji obrachunkowej, okreœlanej równie jako miernik wartoœci, jest stosowana w fakturowaniu sprzeda y dóbr i us³ug. Wykorzystuje siê j¹ tak e w nominowaniu wartoœci aktywów finansowych, tj. w przypadku emisji papierów d³u nych nastêpuj¹cych podmiotów: przedsiêbiorstw, instytucji finansowych oraz pañstw uczestnicz¹cych w rynkach miêdzynarodowych. Funkcja ta ma równie zastosowanie w przypadku ustalania kursu wymiany waluty narodowej (kotwica kursu) przez wyznaczone do tego instytucje urzêdowe [Ma- ³ecka, Wierzba, 2008, s. 161]. 1 W rozliczeniu transakcji zaanga owane s¹ dwie ró ne waluty, dlatego suma udzia³ów wszystkich walut jest równa 200%.

4 170 Juliusz Gi yñski, Ryszard Wierzba Rola euro jako waluty miêdzynarodowej w fakturowaniu miêdzynarodowego handlu w okresie kryzysu gospodarczego by³a zró nicowana. W tablicy 2 zawarto dane dotycz¹ce udzia³u euro jako waluty fakturowania eksportu i importu dóbr i us³ug w wybranych krajach spoza UGW w latach Z danych tych wynika, i w ca³ym analizowanym okresie udzia³ euro, zarówno w rozliczeniach eksportu, jak i importu, zmniejsza³ siê w wiêkszoœci tych krajów. Wyj¹tek stanowi³y Czechy, gdzie oba wskaÿniki kszta³towa³y siê na bardzo zbli onym poziomie (zob. tab. 2). Znaczenie euro w fakturowaniu eksportu jest wiêksze ni w fakturowaniu importu. Wynika to m.in. z tego, e w walucie tej rozlicza siê znaczn¹ czêœæ dóbr, które kupuj¹ kraje spoza strefy euro od pañstw bêd¹cych w tej strefie. Z kolei spory udzia³ w imporcie ma handel surowcami, które rozlicza siê w dolarach amerykañskich [The international..., 2011, s ]. Tablica 2. Udzia³ euro jako waluty fakturowania eksportu i importu w wybranych pañstwach spoza strefy euro w latach eksport Bu³garia 61,5 68,6 62,2 59,0 Czechy 73,6 76,0 76,4 76,0 otwa 66,9 66,4 64,1 62,2 Litwa 55,7 60,5 59,7 57,9 Polska 68,2 66,1 Rumunia 68,5 75,9 71,5 66,5 import Bu³garia 65,7 70,9 62,6 59,7 Czechy 68,3 68,9 68,5 68,0 otwa 67,4 66,1 62,1 63,2 Litwa 55,6 57,2 55,8 54,9 Polska 56,4 54,8 Rumunia 70,9 73,2 66,6 64,4 ród³o: [The international..., 2012, s. 75].

5 Funkcjonowanie euro jako waluty miêdzynarodowej Tablica 3. Udzia³ miêdzynarodowych obligacji i innych papierów d³u nych, wyra onych w euro, dolarach amerykañskich i jenach japoñskich, z podzia³em na regiony œwiata w latach (w %) regiony euro Dania, Szwecja, Wielka Brytania 47,8 48,0 47,9 48,2 inne kraje UE spoza strefy euro 2,9 3,1 3,6 3,7 kraje europejskie spoza UE 4,2 4,0 4,2 4,1 Ameryka Pó³nocna 23,4 23,0 21,6 19,1 Azja i Pacyfik 5,2 4,8 4,8 4,2 Ameryka aciñska 1,5 1,4 1,6 1,5 eksterytorialne centra 8,0 7,2 6,8 6,1 organizacje miêdzynarodowe 6,2 7,7 8,7 12,2 pozosta³e 0,8 0,7 0,9 0,9 dolary amerykañskie strefa euro 24,0 24,3 23,6 23,1 Dania, Szwecja, Wielka Brytania 18,8 18,5 17,9 17,7 inne kraje UE spoza strefy euro 0,2 0,3 0,4 0,5 kraje europejskie spoza UE 2,1 2,0 2,1 2,5 Ameryka Pó³nocna 5,0 5,3 6,1 6,6 Azja i Pacyfik 10,0 10,7 11,0 11,2 Ameryka aciñska 5,9 6,1 6,6 7,2 eksterytorialne centra 24,6 22,7 21,6 20,3 organizacje miêdzynarodowe 5,3 6,1 6,4 6,4 pozosta³e 4,2 4,2 4,3 4,4 jeny japoñskie strefa euro 27,9 26,7 24,7 24,0 Dania, Szwecja, Wielka Brytania 14,7 15,0 17,3 18,2 inne kraje UE spoza strefy euro 1,2 1,2 1,0 1,1 kraje europejskie spoza UE 3,5 4,2 5,0 5,6 Ameryka Pó³nocna 19,3 17,6 16,0 14,1 Azja i Pacyfik 6,4 7,8 8,7 9,2

6 172 Juliusz Gi yñski, Ryszard Wierzba regiony Ameryka aciñska 0,4 0,8 1,0 1,1 eksterytorialne centra 19,0 18,9 18,4 18,4 organizacje miêdzynarodowe 7,2 7,5 7,6 7,7 pozosta³e 0,4 0,4 0,3 0,2 ród³o: [The international..., 2012, s ]. Z kolei udzia³ miêdzynarodowych obligacji i innych papierów d³u - nych, wyra onych w walucie euro, w latach kszta³towa³ siê na wzglêdnie stabilnym poziomie (zob. tab. 3). Papiery te emitowa³y przede wszystkim kraje granicz¹ce z UGW, tzn. Dania, Szwecja i Wielka Brytania. W analizowanym okresie udzia³ obligacji i innych papierów d³u - nych wyra onych w euro w tych krajach zwiêkszy³ siê z 47,8% do 48,2%. Natomiast w regionie Ameryki Pó³nocnej udzia³ ten zmniejszy³ siê o 4,5%. Znaczny spadek zanotowano zw³aszcza w 2011 r. Analizuj¹c funkcjê obrachunkow¹ euro jako kotwicy w ustalaniu kursu walutowego, kluczow¹ zmianê na przestrzeni kryzysu gospodarczego zanotowano w Szwajcarii (zob. tab. 4). Dnia 6 wrzeœnia 2011 r. bank centralny tego kraju og³osi³ jednostronny, minimalny kurs wymiany franka szwajcarskiego na euro w wysokoœci 1,2. Decyzja ta by³a podyktowana siln¹ aprecjacj¹ franka do euro, która wynika³a z wysokiej niepewnoœci na rynkach finansowych, niekorzystnej sytuacji w gospodarce globalnej jako ca³oœci oraz kryzysu niewyp³acalnoœci w niektórych krajach strefy euro. Decyzja banku centralnego Szwajcarii zmniejszy³a przede wszystkim obawy o miêdzynarodow¹ aktywnoœæ handlow¹ tego kraju, u³atwiaj¹c dzia- ³alnoœæ rodzimym firmom silnie zorientowanym na eksport. Warto podkreœliæ, i kurs franka szwajcarskiego w stosunku do euro kszta³towa³ siê w w¹skim przedziale od 1,45 do 1,68 prawie do koñca 2009 r. PóŸniej nast¹pi³a jego znaczna aprecjacja, a szczyt w wysokoœci 1,05 zanotowano 10 sierpnia 2011 r. Aprecjacja franka szwajcarskiego w relacji do euro wynios³a zatem 30% od pocz¹tku 2010 r. Relacja ta by³a wówczas ponad 30% wy sza od przeciêtnej wysokoœci notowanej od 1999 r. [The international..., 2012, s ]. Funkcjonowanie euro jako kotwicy dla innych walut w okresie kryzysu gospodarczego by³o zdeterminowane, tak jak w poprzednich latach, czynnikami geograficznymi oraz instytucjonalnymi. Szczególnie widocz-

7 ne by³o to w krajach s¹siaduj¹cych ze stref¹ euro oraz w tych krajach, które ustali³y specjalne mechanizmy z Uni¹ Europejsk¹ albo z krajami cz³onkowskimi tej Unii (zob. tab. 4). Warto podkreœliæ, i decyzja o przyjêciu euro jako kotwicy dla danego kursu walutowego, z wyj¹tkiem pañstw uczestnicz¹cych w mechanizmie ERM II, jest jednostronna i nie obejmuje adnego zobowi¹zania ze strony Europejskiego Banku Centralnego [The international..., 2010, s. 29; The international..., 2011, s. 15]. Na uwagê zas³uguje tak e fakt, i w latach mechanizm ERM II w wyniku przyst¹pienia do strefy euro opuœci³y takie kraje jak: Cypr, Malta, S³owacja i Estonia. Tablica 4. Kraje i systemy kursowe powi¹zane z walut¹ euro (stan na koniec kwietnia 2012 r.) region systemy kursowe kraje UE (poza krajami UGW) kraje kandyduj¹ce oraz potencjalni kandydaci do UE inne kraje Funkcjonowanie euro jako waluty miêdzynarodowej ERM II zarz¹d walut¹ (ang. currency boards) oparty na euro kurs p³ynny kierowany z euro jako walut¹ referencyjn¹ i celem inflacyjnym pro memoria: kurs p³ynny z celem inflacyjnym jednostronna euroizacja zarz¹d walut¹ oparty na euro kurs sztywny b¹dÿ p³ynny kierowany z euro jako walut¹ referencyjn¹ pro memoria: kurs p³ynny z celem inflacyjnym euroizacja Dania, otwa, Litwa Bu³garia Czechy, Rumunia Wêgry, Polska, Szwecja, Wielka Brytania Kosowo, Czarnogóra Boœnia i Hercegowina Chorwacja, Macedonia Albania, Islandia, Serbia, Turcja San Marino, Watykan, Monako, Andora, francuskie wspólnoty terytorialne, tj. Saint Barthelémy, Saint Martin and Saint-Pierre and Miquelon

8 174 Juliusz Gi yñski, Ryszard Wierzba region systemy kursowe kraje kurs sztywny oparty na euro inne porozumienia, w ramach których euro wystêpuje jako waluta referencyjna ród³o: [The international..., 2012, s. 57]. kurs sztywny b¹dÿ p³ynny kierowany oparty na SDR oraz innych koszykach walut, które zawieraj¹ euro (udzia³ euro) pañstwa strefy franka francuskiego, francuskie terytoria zamorskie, Cape Verde, Comoros, Sao Tomé e Príncipe Szwajcaria Algieria, Bia³oruœ, Botswana, Fid i, Iran, Kuwejt, Libia, Maroko (80%), Federacja Rosyjska (45%), Samoa, Singapur, Syria, Tunezja, Vanuatu Z kolei dolar amerykañski nadal pe³ni³ funkcjê kotwicy w ustalaniu kursów walutowych, zarówno w Azji, jak i w centralnej oraz po³udniowej Ameryce [The international..., 2012, s. 14]. 4. Euro jako waluta rezerwowa Miêdzynarodowa funkcja euro jako waluty rezerwowej przejawia siê w dwóch obszarach: w budowaniu portfeli inwestycyjnych przez podmioty prywatne oraz tworzeniu oficjalnych rezerw 2 dewizowych przez narodowe banki centralne i organizacje miêdzynarodowe [Ma³ecka, Wierzba, 2008, s. 164; ukrowska, 2012, s. 101]. Kryzys na rynku obligacji skarbowych w strefie euro, który wyst¹pi³ pod koniec 2011 r., wywo³a³ spadek popytu zagranicznych inwestorów na papiery wartoœciowe tej strefy odwrotnie ni w 2008 r., kiedy to upad³ jeden z najwiêkszych banków inwestycyjnych w Stanach Zjednoczonych Lehman Brothers [The international..., 2012, s. 32]. W szczególnoœci nale y zwróciæ uwagê na wp³yw globalnego kryzysu finansowego na miêdzynarodowe przep³ywy kapita³u. Kryzysowi towa- 2 Rezerwami walutowymi nazywamy takie aktywa zagraniczne (nale noœci od nierezydentów), które s¹ dostêpne i kontrolowane przez w³adze monetarne dla potrzeb sfinansowania deficytu p³atniczego, interwencji walutowych itp. potrzeb. Aktywa rezerwowe musz¹ byæ denominowane w walucie obcej, która jest wymienialna i faktycznie istnieje w danym momencie [Karwowski, 2012, s. 271].

9 Funkcjonowanie euro jako waluty miêdzynarodowej rzyszy³ bowiem znacz¹cy wzrost sk³onnoœci inwestorów do lokowania œrodków w narodowych portfelach inwestycyjnych. Z drugiej zaœ strony nast¹pi³a redukcja tych œrodków w transgranicznych portfelach. Taka sytuacja by³a czêœciowo spowodowana [Milesi-Ferretti, Tille, 2011, s ] szokiem ryzyka (ang. risk shock) w krajach charakteryzuj¹cych siê wiêkszymi zewnêtrznymi zobowi¹zaniami netto oraz w krajach, które uprzednio doœwiadczy³y boomu kredytowego. Kraje te dotkn¹³ znacznie wiêkszy odp³yw kapita³u. Na podstawie alternatywnych pogl¹dów dotycz¹cych transgranicznych przep³ywów kapita³u, w szczególnoœci przep³ywów portfelowych, mo na stwierdziæ, i wzrost globalnej awersji do ryzyka w okresie kryzysu zachêci³ inwestorów do lokowania œrodków w pewniejsze aktywa. Jednoczeœnie inwestorzy ci zaczêli wycofywaæ siê z bardziej z³o onych instrumentów finansowych. Takie stwierdzenie oparto na idei wystêpowania asymetrii informacji miêdzy narodowymi i zagranicznymi inwestorami. Zagraniczni inwestorzy bowiem mieli nietrafnie oceniæ rozwój sytuacji w innych krajach [Van Nieuwerburgh, Veldkamp, 2010, s ]. Kryzys na rynkach obligacji skarbowych w niektórych krajach nale- ¹cych do UGW w latach spowodowa³ wzrost ryzyka w odniesieniu do czêœci papierów d³u nych denominowanych w euro. Inwestorzy prawdopodobnie napotkali na znaczne trudnoœci w ocenie zawi³oœci instytucjonalnej na tych rynkach [The international..., 2012, s. 27]. Zawirowania zwi¹zane z kryzysem zad³u enia w strefie euro w dwóch powy szych latach prowadz¹ do kilku wa nych wniosków. Po pierwsze, gdy rozpatruje siê strefê euro jako ca³oœæ, nie widaæ dowodu na to, e po upadku Lehman Brothers we wrzeœniu 2008 r. zmniejszy³o siê zainteresowanie zagranicznych inwestorów papierami d³u nymi emitowanymi przez kraje cz³onkowskie. Z kolei kryzys, który zaobserwowano w ostatnich dwóch kwarta³ach 2011 r., mia³ odmienny, negatywny wp³yw na zainteresowanie tymi papierami. Warto podkreœliæ, i spadek ten nie ogranicza³ siê jedynie do krajów nale ¹cych do UGW, charakteryzuj¹cych siê wysokim zad³u eniem, ale czêœciowo dotkn¹³ on tak e strefê euro jako ca³oœæ 3. 3 Z drugiej strony, na podstawie danych dotycz¹cych Europejskiego Funduszu Stabilizacyjnego EFS (ang. European Financial Stability Facility), który zosta³ utworzony w 2010 r. w celu ochrony stabilnoœci finansowej w Europie poprzez zapewnienie pomocy finansowej zagro onym krajom strefy euro [The international..., 2012, s ], mo na stwierdziæ, i popyt zagranicznych inwestorów w 2011 r. na obligacje emitowane przez ten fundusz by³ wysoki. Stanowi³ on wiêcej ni po³owê ca³ego popytu na rynku pierwot-

10 176 Juliusz Gi yñski, Ryszard Wierzba Po drugie, pod koniec 2008 r. zagraniczni inwestorzy zmniejszyli swoj¹ ekspozycjê na papiery skarbowe emitowane przez Stany Zjednoczone i Japoniê. Natomiast w latach , kiedy rynek obligacji charakteryzowa³ siê du ¹ niestabilnoœci¹, waluty te ponownie postrzegano jako bezpieczne (ang. safe haven). Po trzecie, zarówno w 2008 r., jak i w 2011 r. zagraniczni inwestorzy wycofywali siê z ryzykownych aktywów, takich jak: obligacje, bilety czy akcje zwyk³e emitowane przez prywatny sektor w innych krajach, z wyj¹tkiem Szwajcarii [The international..., 2012, s. 32]. Udzia³ euro w oficjalnych rezerwach dewizowych w gospodarce globalnej, wed³ug sta³ego kursu wymiany, spad³ nieznacznie, o 0,4 pkt proc., do poziomu 25% na przestrzeni 2011 r. (zob. tab. 5). Z kolei udzia³ rezerw denominowanych w dolarach amerykañskich pozosta³ na stabilnym poziomie, czyli 62,1%. Obni y³ siê on zaledwie o 0,1 pkt proc. rok do roku. Natomiast pozycja japoñskiego jena zmniejszy³a siê o 0,2 pkt proc., z poziomu 3,9% do 3,7%. Warto równie zwróciæ uwagê na znaczenie innych walut (bez SDR-ów 4 i franków szwajcarskich) w globalnych rezerwach. Ich udzia³ wzrós³ o 0,6 pkt proc., tj. z 8,5% do 9,1% na koniec 2011 r., zaœ w latach o 2,4 pkt proc. Tablica 5. Udzia³ walut* w oficjalnych rezerwach dewizowych na œwiecie w latach (w %) waluta/lata EUR 24,8 25,5 25,4 25,0 USD 64,8 63,6 62,2 62,1 JPY 3,7 3,5 3,9 3,7 inne 6,7 7,4 8,5 9,1 *wed³ug kursów sta³ych ród³o: [The international..., 2012, s. 54]. nym. Mimo e ca³kowity wolumen nowych instrumentów d³u nych w strefie euro by³ stosunkowo ma³y w porównaniu z ca³ym rynkiem d³ugu w tej strefie, opieraj¹c siê na danych za 2011 r., mo na by³o stwierdziæ, i zagraniczny popyt na ryzykowne aktywa denominowane w euro pozostawa³ na stabilnym poziomie [The international..., 2012, s. 16]. 4 SDR (ang. Special Drawing Rights Specjalne Prawa Ci¹gnienia) waluta obrachunkowa (rozliczeniowa), któr¹ kreuje Miêdzynarodowy Fundusz Walutowy, na podstawie koszyka najwa niejszych walut. Na temat historii SDR patrz: [The international..., 2011, s ].

11 Funkcjonowanie euro jako waluty miêdzynarodowej Znaczn¹ dynamikê w przyroœcie rezerw walutowych (w jednostkach SDR) obserwuje siê w krajach rozwijaj¹cych siê. Rezerwy walutowe s¹ bowiem dla nich aktywnym narzêdziem polityki gospodarczej kraju. Najwiêkszymi rezerwami walutowymi charakteryzuj¹ siê takie kraje jak: Chiny, Rosja, Arabia Saudyjska, Brazylia i Indie. Z kolei wysokoœæ chiñskich rezerw (na koniec 2011 r. siega³y ponad 3 bln USD) jest wy sza od ³¹cznego poziomu rezerw Japonii, krajów UGW i Stanów Zjednoczonych [Franek, 2012, s. 311]. Kryzys na rynku obligacji skarbowych w UGW mia³ wp³yw na udzia³ rezerw walutowych denominowanych w euro. Niemniej jednak z dostêpnych danych wynika, i euro wci¹ pe³ni³o funkcjê drugiej, najwa niejszej waluty rezerwowej na œwiecie na koniec 2011 r. Natomiast status dolara amerykañskiego jako wiod¹cej waluty rezerwowej nie zmieni³ siê [The international..., 2012, s ]. Zakoñczenie W œwiatowym systemie walutowym euro wraz z dolarem amerykañskim znajduj¹ siê w uk³adzie dwóch walut dominuj¹cych [ ukrowska, 2012, s. 94]. Jak wynika z badañ przedstawionych w opracowaniu, w latach waluty te dominowa³y w œwiatowym systemie rezerw walutowych i miêdzynarodowych transakcjach. Ponadto by³y one wykorzystywane jako kotwice w ustalaniu kursu walut w innych krajach. Charakterystyczne dla analizowanego okresu jest to, e zagraniczni inwestorzy zareagowali odmiennie na zawirowania na rynkach obligacji skarbowych w strefie euro w 2011 r. w porównaniu z pocz¹tkiem globalnego kryzysu gospodarczego w 2008 r. Inwestorzy ci zmniejszyli bowiem zapotrzebowanie na papiery d³u ne emitowane w strefie euro, w szczególnoœci na te, które charakteryzowa³y siê wysokim ryzykiem emitenta [The international..., 2012, s. 32]. Mimo to miêdzynarodowa pozycja waluty euro nie zmieni³a siê w latach w porównaniu z wczeœniejszym okresem. Waluta ta pozosta³a drug¹, obok dolara amerykañskiego, najwa niejsz¹ walut¹ miêdzynarodow¹. Literatura 1. Franek S. (2012), Interwencje walutowe banków centralnych i zarz¹dzanie rezerwami walutowymi, [w:] Wspó³czesna bankowoœæ centralna, red. W.L. Jaworski, A. Szel¹gowska, CeDeWu, Warszawa.

12 178 Juliusz Gi yñski, Ryszard Wierzba 2. Karwowski J. (2012), Ocena polityki zarz¹dzania rezerwami walutowymi, [w:] Wspó³czesna bankowoœæ centralna, red. W.L. Jaworski, A. Szel¹gowska, CeDeWu, Warszawa. 3. Ma³ecka E., Wierzba R. (2008), Wzrost znaczenia euro jako waluty miêdzynarodowej, [w:] Zarz¹dzanie wartoœci¹ przedsiêbiorstwa w warunkach zak³óceñ na rynkach finansowych, red. J. Bieliñski, M. Czerwiñska, Fundacja Rozwoju Uniwersytetu Gdañskiego, Sopot. 4. Milesi-Ferretti G.M., Tille C. (2011), The great retrenchment: international capital flows during the global financial crisis, Economic Policy, vol. 26, issue 66, s Misztal P. (2011), Œwiatowe waluty rezerwowe obecna sytuacja i perspektywy, [w:] Wzrost gospodarczy i finanse miêdzynarodowe, red. S.I. Bukowski, J. Misala, CeDeWu, Warszawa. 6. Papaioannou E., Portes R. (2008), The international role of the euro: a status report, European Economy. Economic Papers", April, no The international role of the euro, 2010, European Central Bank, July. 8. The international role of the euro, 2011, European Central Bank, July. 9. The international role of the euro, 2012, European Central Bank, July. 10. Van Nieuwerburgh S., Veldkamp L. (2010), Information Acquisition and Under-Diversification, Review of Economics Studies, no. 77, s ukrowska K. (2012), Znaczenie dwuwalutowoœci w systemie œwiatowym i rola w nim Unii Gospodarczej i Walutowej, [w:] Polityka finansowa w dobie kryzysu integracji europejskiej, red. J.L. Bednarczyk, W. Przybylska- -Kapuœciñska, CeDeWu.pl, Warszawa. Streszczenie G³ównym celem opracowania jest scharakteryzowanie poszczególnych funkcji euro jako waluty miêdzynarodowej w warunkach kryzysu gospodarczego. Przeprowadzona analiza dotyczy lat Funkcjonowanie danej waluty jako miêdzynarodowej jest w g³ównej mierze zdeterminowane przez si³y rynkowe. Waluta ta, jak ka da waluta krajowa, jest stosowana w trzech funkcjach: œrodka p³atniczego, waluty obrachunkowej oraz waluty rezerwowej. Po pierwsze, znaczenie euro w funkcji œrodka p³atniczego mimo kryzysu gospodarczego w UGW nie zmniejszy³o siê. Po drugie, rola euro jako waluty obrachunkowej w obszarze fakturowania miêdzynarodowego handlu pomiêdzy dwoma krajami spoza UGW by³a zró nicowana. Z kolei udzia³ miêdzynarodowych obligacji i innych papierów d³u nych wyra onych w euro kszta³towa³ siê na wzglêdnie stabilnym poziomie. Natomiast funkcjonowanie euro jako kotwicy dla innych walut by³o zdeterminowane czynnikami geografi-

13 Funkcjonowanie euro jako waluty miêdzynarodowej cznymi i instytucjonalnymi. Po trzecie, euro w funkcji waluty rezerwowej pozosta³o drug¹, obok dolara, najwa niejsz¹ walut¹. Warto podkreœliæ, i zagraniczni inwestorzy zareagowali odmiennie na zawirowania na rynkach obligacji skarbowych w strefie euro w 2011 r. w porównaniu z pocz¹tkiem globalnego kryzysu gospodarczego w 2008 r. Zmniejszyli oni zapotrzebowanie na papiery d³u ne strefy euro. Niemniej jednak waluta euro pozosta³a drug¹ najwa niejsz¹ walut¹ miêdzynarodow¹. S³owa kluczowe euro, waluta miêdzynarodowa, kryzys gospodarczy The Functioning of the Euro as an International Currency in the Time of Economic Crisis (Summary) The main aim of this article is to characterize particular functions of the euro as an international currency in the time of the economic crisis. Conducted analysis concerns the period from 2008 to Functioning of national currency as the international one is determined by the market forces. The currency is used in three functions: as a medium of exchange, as a unit of account and as a store of value. Firstly, the role of euro as the medium of exchange, despite the economic crisis in EMU, has not diminished. Secondly, the unit of account function of the euro in the extent of invoicing the international trade in goods and services between two non euro area countries was differentiated. In case of evaluation of bonds and notes nominated in euro on the international markets, the share of the euro currency was stable. As far as the anchor function for other currencies is concerned, it was determined by the geographical and institutional factors. Thirdly, the euro in function of reserve currency has remained the second, after dollar, most important currency. It has to be mentioned that international investors reacted differently to the sovereign debt crisis in 2011, in comparison to the period which began the global economic crisis in They reduced demand for debt securities of the euro area. Nevertheless, the euro has remained the second, most important international currency. Keywords euro, international currency, economic crisis

14

Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2011 roku 1

Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2011 roku 1 Warszawa, 26 czerwca 2012 r. Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2011 roku 1 W końcu 2011 r. na polskim rynku finansowym funkcjonowały 484 fundusze inwestycyjne

Bardziej szczegółowo

Eugeniusz Gostomski. Ryzyko stopy procentowej

Eugeniusz Gostomski. Ryzyko stopy procentowej Eugeniusz Gostomski Ryzyko stopy procentowej 1 Stopa procentowa Stopa procentowa jest ceną pieniądza i wyznacznikiem wartości pieniądza w czasie. Wpływa ona z jednej strony na koszt pozyskiwania przez

Bardziej szczegółowo

Informacja dotycząca adekwatności kapitałowej HSBC Bank Polska S.A. na 31 grudnia 2010 r.

Informacja dotycząca adekwatności kapitałowej HSBC Bank Polska S.A. na 31 grudnia 2010 r. Informacja dotycząca adekwatności kapitałowej HSBC Bank Polska S.A. na 31 grudnia 2010 r. Spis treści: 1. Wstęp... 3 2. Fundusze własne... 4 2.1 Informacje podstawowe... 4 2.2 Struktura funduszy własnych....5

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE. o zmianach statutu Allianz Fundusz Inwestycyjny Otwarty

OGŁOSZENIE. o zmianach statutu Allianz Fundusz Inwestycyjny Otwarty OGŁOSZENIE z dnia 13 listopada 2015 roku o zmianach statutu Allianz Fundusz Inwestycyjny Otwarty Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych Allianz Polska S.A. z siedzibą w Warszawie niniejszym informuje o dokonaniu

Bardziej szczegółowo

Zagregowany popyt i wielkość produktu

Zagregowany popyt i wielkość produktu Zagregowany popyt i wielkość produktu Realny PKB Burda & Wyplosz MACROECONOMICS 4/e Fluktuacje cykliczne Rys.4.01 (+) odchylenie Trend długookresowy Faktyczny PKB (-) odchylenie 0 Czas Oxford University

Bardziej szczegółowo

RAPORT ROCZNY GO TOWARZYSTWO FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH SA. Spis Treści ZA OKRES OD 1 STYCZNIA 2015 R. DO 31 GRUDNIA 2015 R.

RAPORT ROCZNY GO TOWARZYSTWO FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH SA. Spis Treści ZA OKRES OD 1 STYCZNIA 2015 R. DO 31 GRUDNIA 2015 R. RAPORT ROCZNY GO TOWARZYSTWO FUNDUSZY INWESTYCYJNYCH SA ZA OKRES OD 1 STYCZNIA 2015 R. DO 31 GRUDNIA 2015 R. Spis Treści I. List Prezesa Zarządu GO Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych Spółka Akcyjna II.

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel Akademia Młodego Ekonomisty Walutowa Wieża Babel Dr Andrzej Dzun Uniwersytet w Białymstoku 20 listopada 2014 r. Pieniądz- powszechnie akceptowany z mocy prawa lub zwyczaju środek regulowania zobowiązań,

Bardziej szczegółowo

Potencjał wzrostu rynku obligacji w Polsce

Potencjał wzrostu rynku obligacji w Polsce MAJ 213 Islandia Irlandia Holandia Dania Hiszpania Luksemburg Portugalia USA Wielka Brytania Szwecja Francja Belgia Grecja Włochy Szwajcaria Niemcy Norwegia Finlandia Cypr Japonia Republika Czeska Słowenia

Bardziej szczegółowo

NIERÓWNOWAGI MAKROEKONOMICZNE

NIERÓWNOWAGI MAKROEKONOMICZNE NIERÓWNOWAGI MAKROEKONOMICZNE W KRAJACH UNII EUROPEJSKIEJ OCENA W ŚWIETLE MECHANIZMU OSTRZEGAWCZEGO ALERT MECHANISM REPORT dr Kamil Kotliński Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Wydział Nauk Ekonomicznych

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 19 września 2014 r. Informacja sygnalna Wyniki finansowe banków w I półroczu 2014 r. 1 W końcu czerwca 2014 r. działalność

Bardziej szczegółowo

DANE MAKROEKONOMICZNE (TraderTeam.pl: Rafa Jaworski, Marek Matuszek) Lekcja V

DANE MAKROEKONOMICZNE (TraderTeam.pl: Rafa Jaworski, Marek Matuszek) Lekcja V DANE MAKROEKONOMICZNE (TraderTeam.pl: Rafa Jaworski, Marek Matuszek) Lekcja V Inflacja (CPI, PPI) Wszelkie prawa zastrze one. Kopiowanie i rozpowszechnianie ca ci lub fragmentu niniejszej publikacji w

Bardziej szczegółowo

Formularz SAB-Q IV / 98

Formularz SAB-Q IV / 98 Formularz SAB-Q IV / 98 (dla bank w) Zgodnie z 46 ust. 1 pkt 2 Rozporz dzenia Rady Ministr w z dnia 22 grudnia 1998 r. (Dz.U. Nr 163, poz. 1160) Zarz d Sp ki: Bank Handlowy w Warszawie SA podaje do wiadomoci

Bardziej szczegółowo

POLISH INFORMATION AND FOREIGN INVESTMENT AGENCY. Wpływ polityki podatkowej na atrakcyjność inwestycyjną Polski

POLISH INFORMATION AND FOREIGN INVESTMENT AGENCY. Wpływ polityki podatkowej na atrakcyjność inwestycyjną Polski POLISH INFORMATION AND FOREIGN INVESTMENT AGENCY Wpływ polityki podatkowej na atrakcyjność inwestycyjną Polski Dr Paweł Wojciechowski, Prezes Zarządu PAIiIZ Warszawa, 2 marca 2009 I. Podatki a BIZ II.

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ZAWIERANIA I WYKONYWANIA TERMINOWYCH TRANSAKCJI WALUTOWYCH

REGULAMIN ZAWIERANIA I WYKONYWANIA TERMINOWYCH TRANSAKCJI WALUTOWYCH Tekst jednolity -Załącznik do Zarządzenia Członka Zarządu nr 53/2002 z dnia 04.03.2002 B a n k Z a c h o d n i W B K S A REGULAMIN ZAWIERANIA I WYKONYWANIA TERMINOWYCH TRANSAKCJI WALUTOWYCH Poznań, 22

Bardziej szczegółowo

GRUPA KAPITAŁOWA POLIMEX-MOSTOSTAL SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES 12 MIESIĘCY ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2006 ROKU

GRUPA KAPITAŁOWA POLIMEX-MOSTOSTAL SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES 12 MIESIĘCY ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2006 ROKU GRUPA KAPITAŁOWA POLIMEX-MOSTOSTAL SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES 12 MIESIĘCY ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2006 ROKU Warszawa 27 lutego 2007 SKONSOLIDOWANE RACHUNKI ZYSKÓW I STRAT

Bardziej szczegółowo

newss.pl Expander: Bilans kredytów we frankach

newss.pl Expander: Bilans kredytów we frankach Listopadowi kredytobiorcy mogą już cieszyć się spadkiem raty, najwięcej tracą osoby, które zadłużyły się w sierpniu 2008 r. Rata kredytu we frankach na kwotę 300 tys. zł zaciągniętego w sierpniu 2008 r.

Bardziej szczegółowo

Inflacja zjada wartość pieniądza.

Inflacja zjada wartość pieniądza. Inflacja, deflacja Inflacja oznacza wzrost cen. Inflacja jest wysoka, gdy ceny kupowanych dóbr i towarów rosną szybko; gdy ceny rosną powoli, wówczas inflacja jest niska. Inflacja jest to trwały wzrost

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe zasady obliczania wysokości. i pobierania opłat giełdowych. (tekst jednolity)

Szczegółowe zasady obliczania wysokości. i pobierania opłat giełdowych. (tekst jednolity) Załącznik do Uchwały Nr 1226/2015 Zarządu Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. z dnia 3 grudnia 2015 r. Szczegółowe zasady obliczania wysokości i pobierania opłat giełdowych (tekst jednolity)

Bardziej szczegółowo

NADZÓR I REGULACJE BANKOWE. Finanse 110630-1165

NADZÓR I REGULACJE BANKOWE. Finanse 110630-1165 NADZÓR I REGULACJE BANKOWE Plan wykładu Obszary regulacji bankowych Komitet Bazylejski Regulacje UE Regulacje bankowości amerykańskiej Wyzwania dla regulacji bankowych Obszary regulacji bankowych Regulacja

Bardziej szczegółowo

Terminy pisane wielką literą w niniejszym aneksie mają znaczenie nadane im w Prospekcie.

Terminy pisane wielką literą w niniejszym aneksie mają znaczenie nadane im w Prospekcie. Warszawa, dnia 16 maja 2016 r. ANEKS NR 2 Z DNIA 9 MAJA 2016 ROKU DO PROSPEKTU EMISYJNEGO CERTYFIKATÓW INWESTYCYJNYCH SERII 001, 002, 003, 004, 005, 006, 007 ORAZ 008 FUNDUSZU MEDYCZNY PUBLICZNY FUNDUSZ

Bardziej szczegółowo

Warszawska Giełda Towarowa S.A.

Warszawska Giełda Towarowa S.A. KONTRAKT FUTURES Poprzez kontrakt futures rozumiemy umowę zawartą pomiędzy dwoma stronami transakcji. Jedna z nich zobowiązuje się do kupna, a przeciwna do sprzedaży, w ściśle określonym terminie w przyszłości

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 18 czerwca 2014 r. Informacja sygnalna Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1 W końcu marca 2014 r. działalność

Bardziej szczegółowo

European Payment Index 2013. Sytuacja gospodarcza w Europie na podstawie raportu Intrum Justitia

European Payment Index 2013. Sytuacja gospodarcza w Europie na podstawie raportu Intrum Justitia European Payment Index 2013 Sytuacja gospodarcza w Europie na podstawie raportu Intrum Justitia Ogólnie informacje o grupie Intrum Justitia Największa w Europie grupa specjalizująca się w windykacji oraz

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia dziewięćdziesiąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2016 r.) oraz prognozy na lata 2016 2017 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu

Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Wydział Zarządzania, Informatyki i Finansów studia podyplomowe MECHANIZMY FUNKCJONOWANIA STREFY EURO Magdalena Borowiec Wpływ kryzysu na euro jako walutę międzynarodową

Bardziej szczegółowo

Polityka pienięŝna NBP kamienie milowe

Polityka pienięŝna NBP kamienie milowe Polityka pienięŝna NBP kamienie milowe Kamień 1: stłumienie hiperinflacji Warunki początkowe: hiperinflacja ponad 250% średniorocznie w 1989 r. niedobory na rynku załamanie produkcji niskie zaufanie do

Bardziej szczegółowo

Od czego zależy kurs złotego?

Od czego zależy kurs złotego? Od czego zależy kurs złotego? Autor: Bartosz Boniecki, Główny Ekonomista Alchemii Inwestowania 22.03.2011. Polskie spółki eksportujące produkty za granicę i importujące dobra zza granicy. Firmy prowadzące

Bardziej szczegółowo

PLAN POŁĄCZENIA UZGODNIONY POMIĘDZY. Grupa Kapitałowa IMMOBILE S.A. z siedzibą w Bydgoszczy. Hotel 1 GKI Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy

PLAN POŁĄCZENIA UZGODNIONY POMIĘDZY. Grupa Kapitałowa IMMOBILE S.A. z siedzibą w Bydgoszczy. Hotel 1 GKI Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy PLAN POŁĄCZENIA UZGODNIONY POMIĘDZY Grupa Kapitałowa IMMOBILE S.A. z siedzibą w Bydgoszczy a Hotel 1 GKI Sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy Bydgoszcz, dnia 29 luty 2016r. 1 Plan Połączenia spółek Grupa

Bardziej szczegółowo

Kryteria podziału szufladkowanie

Kryteria podziału szufladkowanie Sektor gospodarczy Kryteria podziału szufladkowanie Przeznaczenie Łącza dostępowe Struktura techniczna Rodzaje sygnałów Media transmisyjne Działalność gospodarcza Sektor gospodarczy 2 / 24 Telekomunikacja

Bardziej szczegółowo

Ryzyko w transakcjach eksportowych

Ryzyko w transakcjach eksportowych Ryzyko w transakcjach eksportowych Henryk Czubek, Dyrektor Biura Terenowego w Krakowie Kim jesteśmy? KUKE jest spółką akcyjną z przeważającym udziałem Skarbu Państwa Ministerstwo Finansów 87,85% Bank Gospodarstwa

Bardziej szczegółowo

Finanse publiczne i rentowność obligacji. 30 V 2012 Aleksander Łaszek

Finanse publiczne i rentowność obligacji. 30 V 2012 Aleksander Łaszek Finanse publiczne i rentowność obligacji 30 V 2012 Aleksander Łaszek Plan prezentacji 1. Dług publiczny i deficyt 2. Rentowność polskich obligacji 3. Porównanie: Polska i Czechy 4. Stopa oszczędności 30

Bardziej szczegółowo

Składowe kapitału wg zasad CRD 3, stan na 30. września 2011

Składowe kapitału wg zasad CRD 3, stan na 30. września 2011 Składowe kapitału wg zasad CRD 3, stan na 30. września 2011 Elementy kapitałowe wg zasad CRD3 wrzesień 2011 miliony EUR % RWA Referencje do raportu COREP A) Fundusze zasadnicze przed pomniejszeniami (bez

Bardziej szczegółowo

System p atno ci rodków europejskich

System p atno ci rodków europejskich System p atno ci rodków europejskich w ustawie o finansach publicznych rodki europejskie art. 5 rodki europejskie - rozumie si przez to rodki, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 1, 2 i 4; 1) rodki pochodz

Bardziej szczegółowo

Instrukcja sporządzania skonsolidowanego bilansu Miasta Konina

Instrukcja sporządzania skonsolidowanego bilansu Miasta Konina Załącznik Nr 1 Do zarządzenia Nr 92/2012 Prezydenta Miasta Konina z dnia 18.10.2012 r. Instrukcja sporządzania skonsolidowanego bilansu Miasta Konina Jednostką dominującą jest Miasto Konin (Gmina Miejska

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wprowadzenie. Część I Anatomia kryzysu w strefie euro

Spis treści: Wprowadzenie. Część I Anatomia kryzysu w strefie euro Spis treści: Wprowadzenie Część I Anatomia kryzysu w strefie euro 1.Rosnące nierównowagi i dezintegracja strefy euro - Tomasz Gruszecki 1.1.Euro jako produkt sztucznie przyśpieszonej integracji 1.2.U podstaw

Bardziej szczegółowo

CENNIK USŁUGI TELEFONICZNEJ MULTIMEDIA POLSKA S.A. - WYCIĄG. CZĘŚĆ I - opłaty dla linii analogowych

CENNIK USŁUGI TELEFONICZNEJ MULTIMEDIA POLSKA S.A. - WYCIĄG. CZĘŚĆ I - opłaty dla linii analogowych CENNIK USŁUGI TELEFONICZNEJ MULTIMEDIA POLSKA S.A. - WYCIĄG Cennik USŁUGI Telefonicznej Multimedia Polska S.A. obowiązuje dla Umów Abonenckich i Aneksów do Umów Abonenckich zawartych od dnia 5 marca 06

Bardziej szczegółowo

Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy

Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy Agnieszka Miler Departament Rynku Pracy Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Spo³ecznej Krótka informacja o instytucjonalnej obs³udze rynku pracy W 2000 roku, zosta³o wprowadzone rozporz¹dzeniem Prezesa

Bardziej szczegółowo

Rachunek zysków i strat

Rachunek zysków i strat Rachunek zysków i strat Pojęcia Wydatek rozchód środków pieniężnych w formie gotówkowej (z kasy) lub bezgotówkowej (z rachunku bankowego), który likwiduje zobowiązania. Nakład celowe zużycie zasobów w

Bardziej szczegółowo

Nowy cykl rozrachunkowy T+2 na co warto zwrócić uwagę

Nowy cykl rozrachunkowy T+2 na co warto zwrócić uwagę Nowy cykl rozrachunkowy T+2 na co warto zwrócić uwagę Krzysztof Ołdak, Dyrektor Działu Operacyjnego KDPW Warszawa, 10 października 2014 Krótka historia Uczestniczą w obchodach 25-lecia wolności gospodarczej

Bardziej szczegółowo

Analiza sytuacji TIM SA w oparciu o wybrane wskaźniki finansowe wg stanu na 30.09.2012 r.

Analiza sytuacji TIM SA w oparciu o wybrane wskaźniki finansowe wg stanu na 30.09.2012 r. Analiza sytuacji TIM SA w oparciu o wybrane wskaźniki finansowe wg stanu na 30.09.2012 r. HLB M2 Audyt Sp. z o.o., ul. Rakowiecka 41/27, 02-521 Warszawa, www.hlbm2.pl Kapitał zakładowy: 75 000 PLN, Sąd

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNE PROBLEMY GOSPODARKI ŚWIATOWEJ

GŁÓWNE PROBLEMY GOSPODARKI ŚWIATOWEJ GŁÓWNE PROBLEMY GOSPODARKI ŚWIATOWEJ Tomasz Białowąs bialowas@hektor.umcs.lublin.pl Główne problemy gospodarki 1) Globalne ocieplenie światowej 2) Problem ubóstwa w krajach rozwijających się 3) Rozwarstwienie

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo biznesu - Wykład 2

Bezpieczeństwo biznesu - Wykład 2 Wykład 2. Wolność gospodarcza ( Economic Freedom) Koncepcja instytucjonalnego definiowania pojęcia wolności gospodarczej została opracowana przez M. Friedmana, laureata nagrody Nobla w 1986 roku. Seria

Bardziej szczegółowo

Raport kwartalny z działalności emitenta

Raport kwartalny z działalności emitenta CSY S.A. Ul. Grunwaldzka 13 14-200 Iława Tel.: 89 648 21 31 Fax: 89 648 23 32 Email: csy@csy.ilawa.pl I kwartał 2013 Raport kwartalny z działalności emitenta Iława, 14 maja 2013 SPIS TREŚCI: I. Wybrane

Bardziej szczegółowo

PKO Stabilnego Wzrostu - fundusz inwestycyjny otwarty. wyspecjalizowanych programów inwestycyjnych, o których mowa w art.

PKO Stabilnego Wzrostu - fundusz inwestycyjny otwarty. wyspecjalizowanych programów inwestycyjnych, o których mowa w art. Warszawa, dnia 28 lutego 2011 roku Ogłoszenie o zmianie w treści statutów (nr 3/2011) I. PKO ZrównowaŜony - fundusz inwestycyjny otwarty 1. w artykule 21 w ustępie 4 po zdaniu pierwszym dodaje się zdanie

Bardziej szczegółowo

Bilans w tys. zł wg MSR

Bilans w tys. zł wg MSR Skrócone sprawozdanie finansowe Relpol S.A. za I kw. 2005 r Bilans w tys. zł wg MSR Wyszczególnienie 31.03.2005r 31.03.2004r 31.12.2004r 31.12.2003r AKTYWA I AKTYWA TRWAŁE 41 455 43 069 41 647 43 903 1

Bardziej szczegółowo

Co kupić, a co sprzedać 2015-06-09 14:09:44

Co kupić, a co sprzedać 2015-06-09 14:09:44 Co kupić, a co sprzedać 2015-06-09 14:09:44 2 Austria jest krajem uprzemysłowionym, z małym rynkiem wewnętrznym, stąd też handel zagraniczny odgrywa ważną rolę w gospodarce narodowej. Do najważniejszych

Bardziej szczegółowo

Pozostałe informacje do raportu za I kwartał 2010 r. - zgodnie z 87 ust. 7 Rozp. MF

Pozostałe informacje do raportu za I kwartał 2010 r. - zgodnie z 87 ust. 7 Rozp. MF Pozostałe informacje do raportu za 2010 r. - zgodnie z 87 ust. 7 Rozp. MF 1. Wybrane dane finansowe Wybrane dane finansowe (rok bieŝący) 01.01.10 r do 31.03.10r w tys. zł 01.01.09 r do 31.03.09 r 01.01.10

Bardziej szczegółowo

Komentarz do raportu kwartalnego Fortis Bank Polska S.A. za III kwartał 2004 roku

Komentarz do raportu kwartalnego Fortis Bank Polska S.A. za III kwartał 2004 roku Komentarz do raportu kwartalnego Fortis Bank Polska S.A. za III kwartał 2004 roku 1. Zasady rachunkowości przyjęte przy sporządzeniu raportu. 1.1. Fortis Bank Polska S.A. prowadzi rachunkowość na zasadach

Bardziej szczegółowo

Podatki bezpośrednie cz. I

Podatki bezpośrednie cz. I ANNA STĘPNIAK jest prawnikiem specjalizującym się w europejskim prawie podatkowym, doktorantką SGH System podatkowy po przystąpieniu do UE. Podatki bezpośrednie cz. I Zharmonizowanie opodatkowania spółek

Bardziej szczegółowo

Fed musi zwiększać dług

Fed musi zwiększać dług Fed musi zwiększać dług Autor: Chris Martenson Źródło: mises.org Tłumaczenie: Paweł Misztal Fed robi, co tylko może w celu doprowadzenia do wzrostu kredytu (to znaczy długu), abyśmy mogli powrócić do tego,

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE O INSTRUMENTACH FINANSOWYCH WCHODZĄCYCH W SKŁAD ZARZADZANYCH PRZEZ BIURO MAKLERSKIE PORTFELI Z UWZGLĘDNIENIEM ZWIĄZANYCH Z NIMI RYZYK

INFORMACJE O INSTRUMENTACH FINANSOWYCH WCHODZĄCYCH W SKŁAD ZARZADZANYCH PRZEZ BIURO MAKLERSKIE PORTFELI Z UWZGLĘDNIENIEM ZWIĄZANYCH Z NIMI RYZYK INFORMACJE O INSTRUMENTACH FINANSOWYCH WCHODZĄCYCH W SKŁAD ZARZADZANYCH PRZEZ BIURO MAKLERSKIE PORTFELI Z UWZGLĘDNIENIEM ZWIĄZANYCH Z NIMI RYZYK Akcje Akcje są papierem wartościowym reprezentującym odpowiedni

Bardziej szczegółowo

MIĘDZYNARODOWA POZYCJA EURO BILANS DZIESIĘCIU LAT ISTNIENIA WSPÓLNEGO PIENIĄDZA

MIĘDZYNARODOWA POZYCJA EURO BILANS DZIESIĘCIU LAT ISTNIENIA WSPÓLNEGO PIENIĄDZA STUDIA I PRACE WYDZIAŁU NAUK EKONOMICZNYCH I ZARZĄDZANIA NR 13 Barbara Kurkowiak MIĘDZYNARODOWA POZYCJA EURO BILANS DZIESIĘCIU LAT ISTNIENIA WSPÓLNEGO PIENIĄDZA Wprowadzenie W maju 2008 roku minęło dziesięć

Bardziej szczegółowo

ZMNIEJSZANIE BARIER NA DRODZE DO WZROSTU I DOBROBYTU EMILIA SKROK EKONOMISTA

ZMNIEJSZANIE BARIER NA DRODZE DO WZROSTU I DOBROBYTU EMILIA SKROK EKONOMISTA ZMNIEJSZANIE BARIER NA DRODZE DO WZROSTU I DOBROBYTU EMILIA SKROK EKONOMISTA KONTEKST EKONOMICZNY W POLSCE IMPONUJĄCE WYNIKI W ZAKRESIE WZROSTU Wzrost PKB per capita w Polsce w ciągu ostatnich 15 lat wyniósł

Bardziej szczegółowo

Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branży 42

Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branży 42 Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branży 42 Anna Salata 0 1. Zaproponowanie strategii zarządzania środkami pieniężnymi. Celem zarządzania środkami pieniężnymi jest wyznaczenie

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 6 czerwca 2016 r. Poz. 789 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 25 maja 2016 r. w sprawie rocznych i półrocznych sprawozdań ubezpieczeniowego

Bardziej szczegółowo

Quercus TFI S.A.: Wyniki finansowe w roku 2014 Spotkanie z Analitykami i Zarządzającymi

Quercus TFI S.A.: Wyniki finansowe w roku 2014 Spotkanie z Analitykami i Zarządzającymi Quercus TFI S.A.: Wyniki finansowe w roku 2014 Spotkanie z Analitykami i Zarządzającymi Sebastian Buczek, Prezes Zarządu Quercus TFI S.A. Warszawa, 26 lutego 2015 r. 2 Historia 21 VIII 2007 założenie Quercus

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZTWO DOLNO L SKIE

WOJEWÓDZTWO DOLNO L SKIE WOJEWÓDZTWO DOLNO L SKIE Zacznik INFORMACJA ZARZ DU WOJEWÓDZTWA DOLNO L SKIEGO O PRZEBIEGU WYKONANIA BUD ETU WOJEWÓDZTWA DOLNO L SKIEGO ZA I PÓ ROCZE 200 r. r. str. 1. 4 16 2.1. 39 2.2. 40 2.3. Dotacje

Bardziej szczegółowo

Wolumen otwartych pozycji indeksowanych do stawki WIBOR

Wolumen otwartych pozycji indeksowanych do stawki WIBOR Wolumen otwartych pozycji indeksowanych do stawki WIBOR Agenda Cel badania Analiza Metodyka Źródła danych Cel badania Celem badania jest oszacowanie, jak na polskim rynku kształtuje się wolumen instrumentów

Bardziej szczegółowo

Zasady wyboru promotorów, tematów prac i ustalania oceny końcowej ze studiów:

Zasady wyboru promotorów, tematów prac i ustalania oceny końcowej ze studiów: STUDIA PODYPLOMOWE MECHANIZMY FUNKCJONOWANIA STREFY EURO Projekt realizowany z Narodowym Bankiem Polskim w ramach programu edukacji ekonomicznej VII edycja Rok akademicki 2015/2016 Zasady wyboru promotorów,

Bardziej szczegółowo

KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO

KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO PLAC POWSTAŃ CÓW WARSZAWY 1, 00-950 WARSZAWA WNIOSEK O ZATWIERDZENIE ANEKSU DO PROSPEKTU EMISYJNEGO zatwierdzonego w dniu 6 marca 2008 r. decyzją nr DEM/410/4/26/08 (Na podstawie

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE FINANSOWE

SPRAWOZDANIE FINANSOWE SPRAWOZDANIE FINANSOWE Za okres: od 01 stycznia 2013r. do 31 grudnia 2013r. Nazwa podmiotu: Stowarzyszenie Przyjaciół Lubomierza Siedziba: 59-623 Lubomierz, Plac Wolności 1 Nazwa i numer w rejestrze: Krajowy

Bardziej szczegółowo

Twoja droga do zysku! Typy inwestycyjne Union Investment TFI

Twoja droga do zysku! Typy inwestycyjne Union Investment TFI Twoja droga do zysku! Typy inwestycyjne Union Investment TFI Co ma najwyższy potencjał zysku w średnim terminie? Typy inwestycyjne na 12 miesięcy Subfundusz UniStrategie Dynamiczny UniKorona Pieniężny

Bardziej szczegółowo

RAPORT KWARTALNY za pierwszy kwartał 2012 r. Wrocław, 11 maj 2012 roku

RAPORT KWARTALNY za pierwszy kwartał 2012 r. Wrocław, 11 maj 2012 roku RAPORT KWARTALNY za pierwszy kwartał 2012 r. Wrocław, 11 maj 2012 roku SPIS TREŚCI: 1. PODSTAWOWE INFORMACJE O SPÓŁCE... 3 2. WYBRANE DANE FINANSOWE Z BILANSU ORAZ RACHUNKU ZYSKÓW I STRAT... 4 WYKRES 1.

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Po co komu Unia Europejska i euro? Prof. dr hab. Elżbieta Kawecka-Wyrzykowska (Katedra Integracji Europejskiej im. Jeana Monneta; www.kawecka.eu) Poprzedniczka strefy euro Łacińska

Bardziej szczegółowo

FZ KPT Sp. z o.o. Prognoza finansowa na lata 2010-2014

FZ KPT Sp. z o.o. Prognoza finansowa na lata 2010-2014 FZ KPT Sp. z o.o. Prognoza finansowa na lata 2010-2014 Wst p Niniejsze opracowanie prezentuje prognoz Rachunku zysków i strat oraz bilansu maj tkowego Spó ki Fundusz Zal kowy KPT na lata 2009-2014. Spó

Bardziej szczegółowo

OPINIA RADY NADZORCZEJ

OPINIA RADY NADZORCZEJ W SPRAWIE ZATWIERDZENIA SPRAWOZDANIA ZARZĄDU Z DZIAŁALNOŚCI mbanku S.A. ORAZ SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO mbanku S.A. ZA ROK 2013 (Uchwała nr 1) Podjęcie przez WZ przedmiotowej Uchwały nr 1 wynika z obowiązku

Bardziej szczegółowo

CENNIK USŁUGI TELEFONICZNEJ MULTIMEDIA POLSKA - POŁUDNIE S.A. - WYCIĄG. CZĘŚĆ I - opłaty dla linii analogowych

CENNIK USŁUGI TELEFONICZNEJ MULTIMEDIA POLSKA - POŁUDNIE S.A. - WYCIĄG. CZĘŚĆ I - opłaty dla linii analogowych CENNIK USŁUGI TELEFONICZNEJ MULTIMEDIA POLSKA - POŁUDNIE S.A. - WYCIĄG Cennik USŁUGI Telefonicznej Multimedia Polska - Południe S.A. obowiązuje dla Umów Abonenckich i Aneksów do Umów Abonenckich zawartych

Bardziej szczegółowo

Obowiązek wystawienia faktury zaliczkowej wynika z przepisów o VAT i z faktu udokumentowania tego podatku.

Obowiązek wystawienia faktury zaliczkowej wynika z przepisów o VAT i z faktu udokumentowania tego podatku. Różnice kursowe pomiędzy zapłatą zaliczki przez kontrahenta zagranicznego a fakturą dokumentującą tę Obowiązek wystawienia faktury zaliczkowej wynika z przepisów o VAT i z faktu udokumentowania tego podatku.

Bardziej szczegółowo

Coca-Cola HBC Polska

Coca-Cola HBC Polska , 15 16 maja, Kraków Wynagradzanie za wyniki doświadczenia Coca-Cola HBC Polska w wynagradzaniu Specjalistów ds. Rozwoju Rynku Coca-Cola HBC Polska Tomasz Dejtrowski Dyr. ds Polityki Wynagrodzeń i Prawnych

Bardziej szczegółowo

Wyniki badania PISA 2009

Wyniki badania PISA 2009 Wyniki badania PISA 2009 Matematyka Warszawa, 7 grudnia 2010 r. Badanie OECD PISA 2009 w liczbach Próba 475.460 uczniów z 17.145 szkół z 65 krajów, reprezentująca populację ponad 26 milionów piętnastolatków

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Załącznik Nr 2 do uchwały Nr V/33/11 Rady Gminy Wilczyn z dnia 21 lutego 2011 r. w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej

Bardziej szczegółowo

Koniec dolara? Nowy pieniądz międzynarodowy. prof. dr hab. Roman SkarŜyński

Koniec dolara? Nowy pieniądz międzynarodowy. prof. dr hab. Roman SkarŜyński Koniec dolara? Nowy pieniądz międzynarodowy prof. dr hab. Roman SkarŜyński Część I. Stan aktualny Niesprawność międzynarodowego systemu finansowego u źródeł kryzysu finansowego 2008-2010 Rosnąca świadomość,

Bardziej szczegółowo

BUDŻETY JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO W WOJEWÓDZTWIE PODKARPACKIM W 2014 R.

BUDŻETY JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO W WOJEWÓDZTWIE PODKARPACKIM W 2014 R. URZĄD STATYSTYCZNY W RZESZOWIE 35-959 Rzeszów, ul. Jana III Sobieskiego 10 tel.: 17 85 35 210, 17 85 35 219; fax: 17 85 35 157 http://rzeszow.stat.gov.pl/; e-mail: SekretariatUSRze@stat.gov.pl BUDŻETY

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CBOS SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Zad u enie Skarbu Pa stwa 1 04/2002

Zad u enie Skarbu Pa stwa 1 04/2002 MINISTERSTWO FINANSÓW DEPARTAMENT D UGU PUBLICZNEGO 00-916 Warszawa, ul. wi tokrzyska 12 tel. (48 22) 694-57-97 Warszawa, 5 lipca 2002 r. Zad u enie Skarbu Pa stwa 1 04/2002 I. ZAD U ENIE SKARBU PA STWA

Bardziej szczegółowo

I. Wstęp. Ilekroć w niniejszej Informacji jest mowa o:

I. Wstęp. Ilekroć w niniejszej Informacji jest mowa o: Informacje podlegające upowszechnieniu w Ventus Asset Management S.A., w tym informacje w zakresie adekwatności kapitałowej według stanu na dzień 31 grudnia 2011 r. na podstawie zbadanego sprawozdania

Bardziej szczegółowo

Być albo nie być produktów strukturyzowanych na polskim

Być albo nie być produktów strukturyzowanych na polskim Być albo nie być produktów strukturyzowanych na polskim rynku Wall Street 2009 Robert Raszczyk Główny Specjalista Dział Instrumentów Finansowych, GPW Zakopane, 06.06.2009 Program Czy wciąż potrzebna edukacja?

Bardziej szczegółowo

Polecenie 2.W spółce akcyjnej akcja na okaziciela oznacza ograniczoną zbywalność. Polecenie 5. Zadaniem controllingu jest pomiar wyniku finansowego

Polecenie 2.W spółce akcyjnej akcja na okaziciela oznacza ograniczoną zbywalność. Polecenie 5. Zadaniem controllingu jest pomiar wyniku finansowego Polecenie 1. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest podmiotem w pełni bezosobowym. Polecenie 2.W spółce akcyjnej akcja na okaziciela oznacza ograniczoną zbywalność Polecenie 3.W WZA osobą najważniejszą

Bardziej szczegółowo

Wytyczne Województwa Wielkopolskiego

Wytyczne Województwa Wielkopolskiego 5. Wytyczne Województwa Wielkopolskiego Projekt wspó³finansowany przez Uniê Europejsk¹ z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz Bud etu Pañstwa w ramach Wielkopolskiego Regionalnego Programu

Bardziej szczegółowo

TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW KREDYTOWYCH W BANKU SPÓŁDZIELCZYM RZEMIOSŁA W RADOMIU Tekst jednolity - obowiązuje od 11.04.2016 r.

TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW KREDYTOWYCH W BANKU SPÓŁDZIELCZYM RZEMIOSŁA W RADOMIU Tekst jednolity - obowiązuje od 11.04.2016 r. Załącznik nr 1 do Uchwały Nr 44/2015 Zarządu Banku Spółdzielczego Rzemiosła w Radomiu z dnia 27.04.2015 r. Aneks nr 1 Uchwała Nr 71/2015 z dn. 29.05.2015 r. Aneks nr 2 Uchwała Nr 115/2015 z dn. 308.2015

Bardziej szczegółowo

FUNDACJA Kocie Życie. Ul. Mochnackiego 17/6 51-122 Wrocław

FUNDACJA Kocie Życie. Ul. Mochnackiego 17/6 51-122 Wrocław FUNDACJA Kocie Życie Ul. Mochnackiego 17/6 51-122 Wrocław Sprawozdanie finansowe za okres 01.01.2012 do 31.12.2012 1 SPIS TREŚCI: WSTĘP OŚWIADCZENIE I. BILANS I. RACHUNEK WYNIKÓW II. INFORMACJA DODATKOWA

Bardziej szczegółowo

Oprocentowanie środków pieniężnych dla klientów instytucjonalnych z Segmentu Klientów Biznesowych (Mikroprzedsiębiorstw) Banku BGŻ BNP Paribas S.A.

Oprocentowanie środków pieniężnych dla klientów instytucjonalnych z Segmentu Klientów Biznesowych (Mikroprzedsiębiorstw) Banku BGŻ BNP Paribas S.A. Oprocentowanie środków pieniężnych dla klientów instytucjonalnych z Segmentu Klientów Biznesowych (Mikroprzedsiębiorstw) Banku BGŻ BNP Paribas S.A. z dnia 15 lutego 2016 r. Bank BGŻ BNP Paribas Spółka

Bardziej szczegółowo

PODSUMOWANIE I KWARTAŁU 2007

PODSUMOWANIE I KWARTAŁU 2007 PODSUMOWANIE I KWARTAŁU 2007 NA RYNKU NIESKARBOWYCH INSTRUMENTÓW DŁUŻNYCH W POLSCE Rynek papierów dłużnych Na koniec I kwartału 2007 wartość papierów dłużnych wyemitowanych przez banki, przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Nowa Ruda

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Nowa Ruda Załącznik Nr 3 do Uchwały nr 106/XIII/15 Rady Gminy Nowa Ruda z dnia 29 grudnia 2015 roku Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Nowa Ruda Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach

Bardziej szczegółowo

Plan połączenia ATM Grupa S.A. ze spółką zależną ATM Investment Sp. z o.o. PLAN POŁĄCZENIA

Plan połączenia ATM Grupa S.A. ze spółką zależną ATM Investment Sp. z o.o. PLAN POŁĄCZENIA Plan połączenia ATM Grupa S.A. ze spółką zależną ATM Investment Sp. z o.o. PLAN POŁĄCZENIA Zarządy spółek ATM Grupa S.A., z siedzibą w Bielanach Wrocławskich oraz ATM Investment Spółka z o.o., z siedzibą

Bardziej szczegółowo

Analiza finansowa Przedsiębiorstwa Exportu i Importu KOPEX S.A. Katowice

Analiza finansowa Przedsiębiorstwa Exportu i Importu KOPEX S.A. Katowice Analiza finansowa Przedsiębiorstwa Exportu i Importu KOPEX S.A. Katowice 1. Wstęp Spółka powstała w 1993 roku z przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa pod nazwą

Bardziej szczegółowo

Rusza oferta publiczna INTERFOAM HOLDING AS, największego producenta pianki poliuretanowej z Ukrainy 23.11.2011.

Rusza oferta publiczna INTERFOAM HOLDING AS, największego producenta pianki poliuretanowej z Ukrainy 23.11.2011. Rusza oferta publiczna INTERFOAM HOLDING AS, największego producenta pianki poliuretanowej z Ukrainy 23.11.2011. INTERFOAM HOLDING AS, zarejestrowana w Estonii spółka tworząca grupę kapitałową będącą największym

Bardziej szczegółowo

TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW DEPOZYTOWYCH DLA KLIENTÓW INDYWIDUALNYCH BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W LUBAWIE obowiązuje od 01.06.2016r.

TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW DEPOZYTOWYCH DLA KLIENTÓW INDYWIDUALNYCH BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W LUBAWIE obowiązuje od 01.06.2016r. ZRZESZENIE BANKU POLSKIEJ SPÓŁDZIELCZOŚCI BANK SPÓŁDZIELCZY W LUBAWIE Rok założenia 1870 Załącznik do Uchwały nr 58/2016 Zarządu Banku Spółdzielczego w Lubawie z dnia 31 maja 2016r. TABELA OPROCENTOWANIA

Bardziej szczegółowo

Zapytanie ofertowe dotyczące wyboru wykonawcy (biegłego rewidenta) usługi polegającej na przeprowadzeniu kompleksowego badania sprawozdań finansowych

Zapytanie ofertowe dotyczące wyboru wykonawcy (biegłego rewidenta) usługi polegającej na przeprowadzeniu kompleksowego badania sprawozdań finansowych Zapytanie ofertowe dotyczące wyboru wykonawcy (biegłego rewidenta) usługi polegającej na przeprowadzeniu kompleksowego badania sprawozdań finansowych Data publikacji 2016-04-29 Rodzaj zamówienia Tryb zamówienia

Bardziej szczegółowo

Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu

Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu 1 P/08/139 LWR 41022-1/2008 Pan Wrocław, dnia 5 5 września 2008r. Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu WYSTĄPIENIE POKONTROLNE Na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z

Bardziej szczegółowo

Sytuacja na rynku kredytowym

Sytuacja na rynku kredytowym Sytuacja na rynku kredytowym wyniki ankiety do przewodniczących komitetów kredytowych II kwartał 2013 Warszawa, kwiecień 2013 r. Podsumowanie wyników ankiety Kredyty dla przedsiębiorstw Polityka kredytowa:

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA GDYNI z dnia... 2016 r.

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA GDYNI z dnia... 2016 r. UCHWAŁA NR... RADY MIASTA GDYNI z dnia... 2016 r. w sprawie określenia zadań, na które przeznacza się środki Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych Na podstawie art. 35a ust. 3 ustawy

Bardziej szczegółowo

Zaproszenie. Ocena efektywności projektów inwestycyjnych. Modelowanie procesów EFI. Jerzy T. Skrzypek Kraków 2013 Jerzy T.

Zaproszenie. Ocena efektywności projektów inwestycyjnych. Modelowanie procesów EFI. Jerzy T. Skrzypek Kraków 2013 Jerzy T. 1 1 Ocena efektywności projektów inwestycyjnych Ocena efektywności projektów inwestycyjnych Jerzy T. Skrzypek Kraków 2013 Jerzy T. Skrzypek MODEL NAJLEPSZYCH PRAKTYK SYMULACJE KOMPUTEROWE Kraków 2011 Zaproszenie

Bardziej szczegółowo

BZ WBK AIB Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. pl. Wolności 16, 61-739 Poznań telefon: (+48) 61 855 73 22 fax: (+48) 61 855 73 21

BZ WBK AIB Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. pl. Wolności 16, 61-739 Poznań telefon: (+48) 61 855 73 22 fax: (+48) 61 855 73 21 BZ WBK AIB Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. pl. Wolności 16, 61-739 Poznań telefon: (+48) 61 855 73 22 fax: (+48) 61 855 73 21 Poznań, dnia 28 lutego 2011 roku BZ WBK AIB Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych

Bardziej szczegółowo

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH. Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH Bruksela, dnia 13.12.2006 KOM(2006) 796 wersja ostateczna Wniosek DECYZJA RADY w sprawie przedłużenia okresu stosowania decyzji 2000/91/WE upoważniającej Królestwo Danii i

Bardziej szczegółowo

3a. sprawozdania finansowego Funduszu za okres od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2009 r.,

3a. sprawozdania finansowego Funduszu za okres od 1 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2009 r., Aneks nr 14 z dnia 16 kwietnia 2010 r. do Prospektu Emisyjnego Certyfikatów Inwestycyjnych serii J, K, L, M Investor Gold Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego 1. W Prospekcie emisyjnym Certyfikatów Inwestycyjnych

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

Podatki 2016. Baker Tilly Poland ul. Hrubieszowska 2 01-209 Warszawa T: +48 22 295 3000 E: contact@bakertilly.pl. www.bakertilly.

Podatki 2016. Baker Tilly Poland ul. Hrubieszowska 2 01-209 Warszawa T: +48 22 295 3000 E: contact@bakertilly.pl. www.bakertilly. Podatki 2016 Baker Tilly Poland ul. Hrubieszowska 2 01-209 Warszawa T: +48 22 29 3000 E: contact@bakertilly.pl www.bakertilly.pl An independent member of Baker Tilly International Podatek dochodowy od

Bardziej szczegółowo

Copyright 2010 Państwowy Instytut Geologiczny Państwowy Instytut Badawczy

Copyright 2010 Państwowy Instytut Geologiczny Państwowy Instytut Badawczy 10. R U D Y C Y N K U I O Ł O W I U Tradycyjnym obszarem występowania złóŝ rud cynku i ołowiu o znaczeniu przemysłowym jest północne i północno-wschodnie obrzeŝenie Górnośląskiego Zagłębia Węglowego. Występujące

Bardziej szczegółowo