ROCZNIKI GEOMATYKI 2007 m TOM V m ZESZYT 4

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ROCZNIKI GEOMATYKI 2007 m TOM V m ZESZYT 4"

Transkrypt

1 Wybrane zdalne POLSKIE etody TOWARZYSTWO szacowania bioasy INFORMACJI roœlinnej w PRZESTRZENNEJ ekosysteach leœnych... ROCZNIKI GEOMATYKI 2007 TOM V ZESZYT 4 7 WYBRANE ZDALNE METODY SZACOWANIA BIOMASY ROŒLINNEJ W EKOSYSTEMACH LEŒNYCH JAKO PODSTAWA SYSTEMU RAPORTOWANIA BILANSU WÊGLA SELECTED REMOTE SENSING METHODS FOR BIOMASS ASSESSMENT IN FOREST ECOSYSTEMS AS THE BASIS FOR BALANCE REPORTING SYSTEMS Pawe³ Strzeliñski 1, Agata Wencel 1 Toasz Zawi³a-NiedŸwiecki 3, Micha³ Zasada 2, Andrzej Jagodziñski 4, Marcin Chirrek 1 1 Zak³ad Urz¹dzania Lasu, Katedra Urz¹dzania Lasu, Wydzia³ Leœny, Akadeia Rolnicza w Poznaniu 2 Katedra Urz¹dzania Lasu, Geoatyki i Ekonoiki Leœnictwa, Wydzia³ Leœny, SGGW 3 Wydzia³ Leœny, Uniwersytet Nauk Stosowanych w Eberswalde (Niecy) 4 Pracownia Ekofizjografii, Instytut Dendrologii PAN w Kórniku S³owa kluczowe: teledetekcja, skaning laserowy, indeks powierzchni liœciowej Keywords: reote sensing, laser scanning, leaf area index LAI Wstêp Wzrastaj¹ca zawartoœæ dwutlenku wêgla w atosferze Ziei i przewidywane ziany kliatu wywo³a³y zainteresowanie badaniai zierzaj¹cyi do sterowania iloœci¹ wêgla agazynowanego w ekosysteach l¹dowych i wodnych. Rolê roœlinnoœci w procesie redukcji poziou tego gazu podkreœlaj¹ liczne iêdzynarodowe konwencje i uowy.in. Raowa Konwencja Kliatyczna ONZ (United Nations Fraework Convention on Cliate Changes, UNFCCC) i stanowi¹cy jej uszczegó³owienie, podpisany przez ponad 150 krajów w 1997 r., Protokó³ Kyoto. Zgodnie z artyku³e 3.4 Protoko³u Kyoto (Kyoto Protocol, 1998) poszczególne pañstwa og¹ decydowaæ o uznaniu zagospodarowanych lasów za agazyn dwutlenku wêgla. W rezultacie konieczna jest coroczna inwentaryzacja i raportowanie iloœci gazów szklarniowych, a pañstwa zobowi¹zane s¹ do precyzyjnego okreœlenia zasobów wêgla. Zwiêkszanie lesistoœci i podwy szanie intensywnoœci gospodarki leœnej uwa ane s¹ za jedne z najbardziej efektywnych sposobów kopensowania wzrostu eisji CO 2 powodowanego rozwoje gospodarczy. Monitorowanie wêgla wi¹zanego lub uwalnianego w rezultacie gospodarowania ekosysteai leœnyi oraz prognozowanie jego zian w zale noœci od ró nych scenariuszy postêpowania jest w zwi¹zku z ty bardzo wa ne.

2 8 P. Strzeliñski, A. Wencel, T. Zawi³a-NiedŸwiecki, M. Zasada, A. Jagodziñski, M. Chirrek Polska dotychczas nie opracowa³a ca³oœciowej etody pozwalaj¹cej na okreœlenie iloœci wêgla wi¹zanego przez ekosystey leœne. Brakuje tak e wypróbowanych sposobów okreœlania zian iloœci wêgla agazynowanego przez las przy ró nych wariantach gospodarowania. Spowodowa³o to uruchoienie przez Dyrekcjê Generaln¹ Lasów Pañstwowych w kwietniu 2007 roku szeroko zakrojonego projektu badawczego Bilans wêgla w bioasie drzew g³ównych gatunków lasotwórczych Polski, koordynowanego przez Katedrê Urz¹dzania Lasu AR w Poznaniu. Cele projektu jest opracowanie równañ alloetrycznych oraz weryfikacja wzorów epirycznych i wspó³czynników przeliczeniowych do okreœlania iloœci bioasy drzewnej w drzewostanach g³ównych gatunków lasotwórczych, jak równie opracowanie etody okreœlania iloœci agazynowanego wêgla w drzewostanach i kopleksach leœnych, a tak e okreœlania zian w akuulacji wêgla i jej dynaiki wynikaj¹cych z realizacji okreœlonego sposobu gospodarowania. Badania zostan¹ przeprowadzone dla 8 podstawowych gatunków lasotwórczych w Polsce (sosna, œwierk, jod³a, odrzew, d¹b, buk, brzoza, olsza) oraz 12 gatunków podszytowych (jarz¹b, kruszyna, leszczyna, czerecha zwyczajna, czerecha aerykañska, bez czarny, dereñ œwidwa, wierzba szara, wierzba uszata, wierzba iwa, grab, ja³owiec). Po wyborze ok. 300 powierzchni badawczych, reprezentuj¹cych ró ne klasy wieku i siedliska oraz znaczenie gospodarcze analizowanych gatunków drzew, rozpoczn¹ siê poiary oraz zbieranie ateria³ów do dalszych analiz. Po zakoñczeniu prac terenowych i laboratoryjnych opracowane zostan¹ wzory epiryczne i wspó³czynniki przeliczeniowe s³u ¹ce do okreœlania bioasy drzew, krzewów, roœlinnoœci runa oraz wêgla zwi¹zanego w drzewostanach g³ównych gatunków lasotwórczych g³ównie na podstawie precyzyjnych poiarów lasu (poiary bezpoœrednie, nazieny skaning laserowy). Opracowane wzory u yte zostan¹ do oszacowania iloœci wêgla akuulowanego w bioasie badanych drzewostanów. Poniewa inwentaryzacja prowadzona do celów planowania gospodarczego pozwala zazwyczaj na okreœlenie tylko i¹ szoœci drzew, konieczne bêdzie uzupe³nienie suarycznej bioasy wi¹zanej przez ekosyste leœny o tê, która jest zawarta w ga³êziach, igliwiu/liœciach (lub aparacie asyilacyjny do wyboru) oraz korzeniach drzew, roœlinnoœci dna lasu, artwej le aninie, podszycie i glebie. Podjêta zostanie tak e próba okreœlenia dynaiki zian wi¹zania wêgla w zale noœci od ró nych za³o eñ gospodarczych. Czêœæ inforacji pochodziæ bêdzie z dodatkowych poiarów wykonanych na powierzchniach badawczych, czêœæ zaœ opracowana zostanie na podstawie danych zawartych w literaturze. Projekt badawczy bêdzie realizowany wspólnie przez zespo³y z nastêpuj¹cych jednostek: AR w Poznaniu, Instytut Dendrologii PAN w Kórniku, AR w Krakowie, SGGW w Warszawie, Politechniki Warszawskiej oraz Uniwersytetu Nauk Stosowanych w Eberswalde (Niecy). Teledetekcja w badaniach bilansu wêgla Wykorzystanie narzêdzi teledetekcyjnych w onitoringu biosfery w ostatni dziesiêcioleciu gwa³townie wzros³o (Lefsky, Cohen, 2003). O ile inforacje o pokryciu powierzchni Ziei oraz stanie biofizyczny roœlinnoœci og¹ byæ ju zdobywane na wiele ró nych sposobów, w ró nych skalach i z wykorzystanie ateria³ów o zró nicowanej rozdzielczoœci i z³o onoœci, o tyle onitorowanie procesu kr¹ enia wêgla w przyrodzie pozostaje nadal wyzwanie.

3 Wybrane zdalne etody szacowania bioasy roœlinnej w ekosysteach leœnych... 9 Turner i in. (2004) wyieniaj¹ nastêpuj¹ce eleenty, które opisane za pooc¹ teledetekcji og¹ pos³u yæ do okreœlania stanu i zian zasobów wêgla w ekosysteach leœnych: pokrycie terenu, wiek drzewostanów, indeks powierzchni liœciowej (ang. LAI Leaf Area Index), bioasa i wysokoœæ drzewostanów. Liczba eleentów, które og³yby byæ wykorzystane w tego rodzaju badaniach, jest o wiele wiêksza, ale wiêkszoœæ autorów ogranicza siê do bioasy uzupe³niaj¹c j¹ dodatkowyi eleentai, np. LAI. Równie w przypadku opisywanego teatu badawczego narzêdzia teledetekcyjne bêd¹ wykorzystane do okreœlenia tych w³aœnie paraetrów. Szacowanie bioasy lidar lotniczy W przypadku wykorzystania danych z lidara lotniczego, bioasa jest najczêœciej szacowana na podstawie inforacji o wysokoœci drzew (Drake i in., 2003; Dubayah, Drake, 2000; Mette i in., 2003). Tradycyjne odele wykorzystywane do okreœlania bioasy i i¹ - szoœci wyagaj¹ jednak inforacji o œrednicy drzew, a poniewa inforacjê tak¹ trudno jest bezpoœrednio uzyskaæ w przypadku lidara lotniczego, najczêœciej wykorzystuje siê fakt, e paraetr ten jest funkcj¹ wysokoœci, a co za ty idzie o e byæ szacowany na podstawie danych uzyskiwanych w ten sposób (Li i in., 2003). Metody szacowania bioasy na podstawie danych z lidara lotniczego opieraj¹ siê zazwyczaj na zale noœciach iêdzy pozioy rozieszczenie koron a powierzchni¹ ziei (Blair, Hofton, 1999; Dubayah, Drake, 2000; Dubayah i in., 2000; Harding i in., 2001), a tak e na ekologicznych i bioechanicznych zale noœciach iêdzy bioas¹ a struktur¹ pozio¹ koron (Oohata, Shinozaki, 1979; O Neill, DeAngelis, 1981; Givnish, 1986; Franco, Kelly, 1998). Badania z wykorzystanie lidara lotniczego w okreœlaniu bioasy wykaza³y, e ta etoda daje dobre efekty w ró nych typach œrodowiska leœnego (Lefsky i in., 1999a, 1999b, 2002; Magnussen i in., 1999; Drake i in., 2002; Nelson i in., 1988; Means i in., 1999). Hese i in. (2004) oraz Drake i in. (2003) podkreœlaj¹ jednak, e jedny z g³ównych ograniczeñ lidara lotniczego jest to, e uo liwia on uzyskanie inforacji tylko o strukturze pozioej lasu, podczas gdy badania pokazuj¹, e istotne jest równie okreœlenie innych eleentów, a przede wszystki uzyskanie inforacji o pionowej strukturze drzewostanu oraz fenologii czy typie lasu. Szacowanie bioasy lidar nazieny Inforacji, których nie da siê uzyskaæ za pooc¹ lidara lotniczego, o e dostarczyæ skanowanie naziene. Pozwala ono na uzyskanie szczegó³owych inforacji o paraetrach poszczególnych drzew, a tak e pionowej strukturze drzewostanu. Aschoff i in. (2004) wyieniaj¹ trzy podstawowe typy danych otrzyywanych w wyniku zastosowania nazienego skanera laserowego. S¹ to: obraz intensywnoœci, obraz odleg³oœci oraz trójwyiarowy obraz powierzchni próbnej. Dane te uo liwiaj¹ okreœlanie.in.: lokalizacji pnia, gatunku, wysokoœci drzewa, pierœnicy, i¹ szoœci a tak e k¹ta ustawienia, liczby i gruboœci ga³êzi, jakoœci strza³y i w³aœciwoœci korony (Chaser i in., 2004; Watt, Donoghue, 2005; Aschoff i in., 2004; Pfeifer i in., 2004; Pfeifer, Winterhalder, 2004; Sion-

4 10 P. Strzeliñski, A. Wencel, T. Zawi³a-NiedŸwiecki, M. Zasada, A. Jagodziñski, M. Chirrek se i in., 2003; Thies, Spiecker, 2004; Thies i in., 2004). Poza opise pojedynczych drzew skaning nazieny pozwala na uzyskanie inforacji dotycz¹cych ca³ego drzewostanu, tj. zagêszczenia drzew, struktury pionowej drzewostanu czy LAI. Przydatnoœæ wysokorozdzielczych zobrazowañ z lasera nazienego dla okreœlania struktury drzewostanu, a przede wszystki struktury koron (równie w drzewostanach ieszanych, w kontekœcie koniecznoœci szacowania i opisywania procesów zachodz¹cych w drzewostanach, w ty równie obiegu wêgla) potwierdzili.in. Henning i Radke (2006), a tak e Danson i in. (2006). W raach projektu Bilans wêgla na wybranych powierzchniach wykonane zostan¹ zobrazowania za pooc¹ nazienego skanera laserowego FARO LS 880 (http://www.faro.co). Zobrazowania te, w liczbie 3 4 na ka dej wytypowanej powierzchni badawczej, pos³u ¹ do precyzyjnego okreœlenia cech bioetrycznych poszczególnych drzew i krzewów, tak e rosn¹cych w warstwie podrostu, podszytu i dolnych piêter drzewostanu. Skaning zostanie uzupe³niony cyfrowyi zdjêciai z wykorzystanie obiektywu typu rybie oko, co pozwoli na uzupe³nienie obrazów wygenerowanych w postaci chur punktów o barwy rzeczywiste (fotorealistyczny odel 3D). Indeks powierzchni liœciowej Indeks powierzchni liœciowej (wyra ony w 2 liœci/ 2 powierzchni drzewostanu) bêdzie okreœlany w raach projektu Bilans wêgla czterea etodai, tj. za pooc¹: równañ alloetrycznych przez okreœlenie powierzchni igie³/liœci ka dego z drzew odelowych, a nastêpnie opracowanie równañ s³u ¹cych do obliczania LAI drzew na podstawie znajooœci ich pierœnic, poiarów instruentalnych z wykorzystanie przyrz¹du LAI-2000 Plant Canopy Analyser (LI-COR Biosciences, Inc., Lincoln, Nebraska, USA; env/products/areameters/lai2000/2000_intro.jsp), zdjêæ heisferycznych z wykorzystanie kaery cyfrowej, wyposa onej w obiektyw typu rybie oko, uo liwiaj¹cy rejestracjê obrazu w zakresie 180 o, zdjêæ satelitarnych i lotniczych. Pierwsza z wyienionych etod, czyli równania alloetryczne, opiera siê g³ównie na bezpoœrednich poiarach drzew. Pozosta³e etody poiarów LAI o na zaliczyæ do typowych etod zdalnych. Ich szerokie zastosowanie w oawiany projekcie pozwoli na porównanie narzêdzi teledetekcyjnych i tradycyjnie stosowanych etod instruentalnych. LAI poiary instruentalne Instruentalne poiary LAI wykonywane s¹ przy poocy LAI-2000 Plant Canopy Analyzer. Metoda ta jest od wielu lat bardzo popularna w badaniach przyrodniczych (.in. Chen, 1996; Bartelink, 1998; Kucharik i in., 1998a,b; Gower i in., 1999; Xu, Harrington, 1998; Hyer i in., 2004). Zalet¹ tych badañ jest o liwoœæ wykonania w krótki czasie znacznej liczby poiarów indeksu powierzchni liœciowej przy u yciu niedestrukcyjnych etod opartych na poiarach radiacyjnych. Wykorzystanie dwóch zestawów czujników, z których jeden uieszczony jest na przestrzeni otwartej, a drugi pod okape drzew, pozwala na analizê wzglêdnej iloœci œwiat³a docieraj¹cego do badanej warstwy drzewostanu. Poiary

5 Wybrane zdalne etody szacowania bioasy roœlinnej w ekosysteach leœnych wykonane przy poocy analizatora LAI-2000 pozwalaj¹ nie tylko na okreœlanie warunków œwietlnych, ale tak e i innych paraetrów zwi¹zanych ze struktur¹ zwarcia koron drzew, czy ni szych warstw roœlinnoœci. LAI cyfrowe zdjêcia heisferyczne Bezpoœredni zastosowanie cyfrowej fotografii heisferycznej jest ocena stopnia a urowoœci koron w drzewostanach oraz poiar bezwzglêdnej iloœci œwiat³a docieraj¹cej do dna lasu, a w konsekwencji równie okreœlenie indeksu powierzchni liœciowej (Martens i in., 1993; Gower i in., 1999; Kucharik i in., 1998a, 1998b; Hyer i in., 2004). W ty celu najczêœciej wykorzystuje siê kaerê z obiektywe typu rybie oko (fish-eye), o k¹cie widzenia 180 o (Chan i in., 1986; Becker i in., 1989; Wagner, 1994; Frazer i in., 1999; Englund i in., 2000; Inoue i in., 2002; Robakowski, 2003; Inoue i in., 2004; Megui, 2004; Robakowski i in., 2004). W opisywany projekcie do wykonywania zdjêæ heisferycznych wykorzystywane bêd¹ dwa ró ne zestawy: aparat cyfrowy typu SLR (lustrzanka) Canon EOS 20D (atryca 8 MP) z obiektywe Canon EF-S 18-55/3,5-5,6 oraz konwertere typu rybie oko Raynox DCR- CF 185PRO (http://www.raynox.co.jp/english/dcr/dcrcf185pro), aparat cyfrowy typu SLR (lustrzanka) Canon EOS 5D (atryca 12 MP) z obiektywe Siga 8 f/3.5 DG EX FISH EYE. Rynek oprograowania, które pozwala na opracowywanie i analizê zdjêæ heisferycznych, jest bardzo wyspecjalizowany i oferuje zaledwie kilka pakietów. S¹ to (Strzeliñski, 2006): CI-110 (http://www.cid-inc.co), Gap Light Analyzer (http://www.ecostudies.org/gla), HeiView and the Digital Plant Canopy Iager (http://www.delta-t.co.uk), RGBFisheye (http://www.gifu-u.ac.jp/~ishida/rgbfisheye02.ht) WinSCANOPY (http://www.regent.qc.ca). Zak³adany efekte analiz opartych na zdjêciach heisferycznych jest okreœlenie nastêpuj¹cych eleentów (Strzeliñski, 2006): bezwzglêdnej iloœci œwiat³a rejestrowanej na pozioach poiarowych, struktury zwarcia koron, ziennoœci przestrzennej ulistnienia okapu drzewostanu, indeksu powierzchni liœciowej, bioasy aparatu asyilacyjnego. LAI zdjêcia satelitarne Zdjêcia satelitarne s¹ wykorzystywane do okreœlania indeksu powierzchni liœciowej ju od oentu udostêpnienia danych z Landsat TM (.in. Zawi³a-NiedŸwiecki i in., 1993; Waring, Running, 1998; Manninen i in., 2005; Kalacska i in., 2005; Berterretche i in., 2005; Johansen, Phinn, 2006). W raach projektu proponuje siê okreœlenie si³y zwi¹zku poiêdzy wskaÿnikai roœlinnyi obliczanyi na podstawie zdjêæ satelitarnych a wskaÿnikie LAI, zierzony terenowo i z wykorzystanie kaery heisferycznej. Poszukiwane bêd¹ relacje poiêdzy LAI a wskaÿnikai roœlinnoœci, szczególnie indeksai wegetacji: NDVI (Noralized Diference Vegetation Index) i EVI (Enhanced Vegetation Index), wyliczonyi ze

6 12 P. Strzeliñski, A. Wencel, T. Zawi³a-NiedŸwiecki, M. Zasada, A. Jagodziñski, M. Chirrek zdjêæ satelitarnych. Do wyliczenia tych wskaÿników potrzebne s¹ takie zdjêcia, które rejestruj¹ zakresy czerwieni i bliskiej podczerwieni. Dlatego te wydaje siê zasadne przebadanie o liwoœci wykorzystania zdjêæ wykonywanych przez satelity eteorologiczne NOAA, Terra-ASTER oraz Ikonos lub QuickBird. Zdjêcia NOAA charakteryzuj¹ siê stosunkowo nisk¹ rozdzielczoœci¹ terenow¹ (wielkoœæ piksela rzêdu 1 k); zdjêcia Terra-ASTER o rozdzielczoœci terenowej 20 wykonywane s¹ w kilkunastu zakresach spektralnych. Natoiast zdjêcia pozyskiwane przez satelity wysokorozdzielcze dostarczaj¹ o wiele bardziej precyzyjnych danych, np. Ikonos charakteryzuje piksel jednoetrowy w zakresie panchroatyczny i czteroetrowy w kana- ³ach spektralnych, a QuickBird odpowiednio: 0,66 i 2,44. Zastosowanie danych groadzonych przez wy ej wyienione satelity pozwoli na opracowanie alternatywnych etod okreœlania wskaÿników w sposób operacyjny, powtarzalny oraz obejuj¹cy znaczne obszary, a jednoczeœnie uwzglêdni ró ne re iy dok³adnoœci obrazowania. W oawiany projekcie zakrese prac zaproponowano obj¹æ: przetwarzanie i korekcje zdjêæ, okreœlanie wskaÿników roœlinnoœci dla ró nych typów lasu, obliczenie korelacji poiêdzy NDVI i EVI oraz LAI dla ró nych typów lasu, obliczenie LAI z danych satelitarnych dla ró nych typów lasu, porównanie wyników uzyskanych z poszczególnych zobrazowañ satelitarnych. Podsuowanie Cenny eleente projektu badawczego Bilans wêgla w bioasie drzew g³ównych gatunków lasotwórczych Polski jest o liwoœæ integracji i porównania wielu etod badawczych, stosowanych przez ró ne œrodowiska naukowo-badawcze. Oczekiwane jest tak e uzyskanie odpowiedzi na nastêpuj¹ce pytania: Jaki wp³yw na dok³adnoœæ szacowania bioasy drzew i drzewostanów oraz bilans wêgla w drzewostanach a indeks powierzchni liœciowej obliczany na podstawie poiarów bezpoœrednich oraz instruentalnych, za pooc¹ zdjêæ heisferycznych, zdjêæ lotniczych i satelitarnych oraz w oparciu o nazieny i lotniczy skaning laserowy? Jaki wp³yw na dok³adnoœæ szacowania bioasy drzew i drzewostanów oraz bilans wêgla w drzewostanach aj¹ indeksy wegetacji? Czy laserowy skaner nazieny pozwala na znaczne podniesienie dok³adnoœci i skrócenie czasu poiaru drzew i drzewostanów oraz szacowanie bioasy roœlinnoœci dna lasu? Zlokalizowanie poligonów badawczych na obszarach, gdzie zebranych zostanie odpowiednio du o danych referencyjnych, pozwoli na zdalne szacowanie bioasy ze znany b³êde. Uzyskane wyniki powinny uo liwiæ oszacowanie bioasy drzewostanów oraz sekwestracji wêgla w przeliczeniu na leœne zasoby Polski (z wykorzystanie urz¹dzeniowych baz danych, baz SILP oraz wyników innych prowadzonych dotychczas prac i badañ). Jest to niezwykle istotne dla zbadania bilansu wêgla w ekosysteach leœnych naszego kraju, ale tak e z punktu widzenia raportowania dwutlenku wêgla poch³anianego przez polskie lasy.

7 Wybrane zdalne etody szacowania bioasy roœlinnej w ekosysteach leœnych Literatura Aschoff T., Thies M., Spiecker H., 2004: Describing forest stands using terrestrial laser-scanning. International Archives of Photograetry, Reote Sensing and Spatial Inforation Sciences. 35(5), pp Bartelink H.H., 1998: Radiation interception by forest trees: a siulation study on effects of stand density and foliage clustering on absorption and transission. Ecological Modelling 105, pp Becker P.F., Erhart D.W., Sith A.P., 1989: Analysis of forest light environents. I. Coputerized estiation of solar radiation fro heispherical photographs. Agricultural and Forest Meteorology 44, pp Berterretche M., Hudak A.T., Cohen W.B., Maiersperger T.K., Gower S.T., Dungan J., 2005: Coparison of regression and geostatistical ethods for apping Leaf Area Index (LAI) with Landsat ETM+ data over a boreal forest. Reote Sensing of Environent 96 (1), pp Blair J.B., Hofton M.A., 1999: Modeling laser altieter return wavefors over coplex vegetation using high-resolution elevation data. Geophysical Research Letters, 26, pp Chan S.S., McCreight M.C., Walstad J.D., Spies T.A., 1986: Evaluating forest cover with coputerized analysis of fisheye photographs. Forest Science 32, pp Chaser L., Hopkinson C., Treitz P., 2004: Assesing the three-diensional frequency distibution of airborne and ground-based lidar data for red pine and ixed deciduous forest plots. International Archives of Photograetry, Reote Sensing and Spatial Inforation Sciences, 36 (8/W2), pp Chen J.M., 1996: Optically-based ethods for easuring seasonal variation of leaf area index in boreal conifer stands. Agricultural and Forest Meteorology 80, pp Danson F.M., Hetherington D., Morsdorf F., Koetz B., Allgower B., Three-diensional forest canopy structure fro terrestrial laser scanning. Workshop on 3D Reote Sensing in Forestry 14th-15th Feb Vienna Session 2b. Drake J.B., Dubayah R.O., Clark D.B., Knox R.G., Blair J.B., Hofton M.A., Chazdon R.L., Weishapel J.F., Prince S., 2002: Estiation of tropical forest structural characteristics using large-footprint lidar. Reote Sensing of Environent 79, pp Drake J.B., Knox R.G., Dubayah R.O., Clark D.B., Condit R., Blair J.B., Hofton M., 2003: Above-ground bioass estiation in closed canopy Neotropical forests using lidar reote sensing: factors affecting the generality of relationships. Global Ecology & Biogeography. 12, pp Dubayah R., Drake J.B., 2000: Lidar reote sensing for forestry applications. Journal of Forestry. 98, pp Dubayah R., Knox R., Hofton M., Blair J.B., Drake, J., 2000: Land surface characterization using LIDAR reote sensing. [In:] Hill M. and Aspinall R. (eds.). Spatial Inforation for Land Use Manageent. International Publishers Direct, Singapore. Englund S.R., O Brien J.J., Clark D.B., 2000: Evaluation of digital and fil heispherical photography and spherical densioetry for easuring forest light environents. Canadian Journal of Forest Research 30(12), pp Franco M., Kelly C.K., 1998: The interspecific ass-density relationship and plant geoetry. Proceedings of the National Acadey of Sciences USA. 95, pp Frazer G.W., Canha C.D., Lertzan K.P., 1999: Gap Light Analyzer (GLA), vers. 2.0: Iaging software to extract canopy structure and gap light transission indices fro true-colour fisheye photographs, users anual and progra docuentation. Burnaby, British Colubia: Sion Fraser Univ. and Millbrook, NY: Institute of Ecosyste Studies. Givnish T.J., 1986: Bioechanical constraints on self-thinning in plant populations. Journal of Theoretical Biology. 119, pp Gower S.T., Kucharik C.J., Noran J.M., 1999: Direct and indirect estiation of leaf area index, fapar, and net priary production of terrestrial ecosystes. Reote Sensing and Environent, 70, pp Harding D.J., Lefsky M.A., Parker G.G., Blair J.B., 2001: Laser altieter canopy height profiles: ethods and validation for closed canopy, broadleaf forests. Reote Sensing of Environent. 76, pp Henning J.G., Radtke P.J., 2006: Ground-based Laser Iaging for Assessing Three Diensional Forest Canopy Structure. Photograetric Engineering and Reote Sensing Journal Aerican Society for Photograetry and Reote Sensing. 72(12), pp

8 14 P. Strzeliñski, A. Wencel, T. Zawi³a-NiedŸwiecki, M. Zasada, A. Jagodziñski, M. Chirrek Hese S., Schullius C., Dubayah R., Lucht W., Barnsley M., 2004: The Earth Observation Mission Carbon- 3D a Synergetic Multi-sensor Approach to Global Bioass Mapping for an Iproved Understanding of the CO2 Balance. International Archives of Photograetry, Reote Sensing and Spatial Inforation Sciences. 35 (8/W2), pp Hyer E.J., Goetz S.J., 2004: Coparison and sensitivity analysis of instruents and radioetric ethods for LAI estiation: assessents fro a boreal forest site. Agricultural and Forest Meteorology. 122 (3-4), pp Inoue A., Yaaoto K., Mizoue, N., Kawahara Y., 2002: Estiation of relative illuinance using digital heispherical photography. Journal of Forest Planning 8, pp Inoue A., Yaaoto K., Mizoue, N., Kawahara Y., 2004: Effects of iage quality, size and caera type on forest light environent estiates using digital heispherical photography. Agricultural and Forest Meteorology. 126 (1-2), pp Johansen K., Phinn S., 2006: Mapping structural paraeters and species coposition of riparian vegetation using IKONOS and landsat ETM plus data in Australian tropical savannahs. Photograetric Engineering and Reote Sensing 72(1), pp Kalacska M., Sanchez-Azofeifa A., Caelli T., Rivard B., Boerlage B., 2005: Estiating leaf area index fro satellite iagery using Bayesian networks. IEEE Transactions on Geoscience and Reote Sensing 43 (8), pp Kucharik C.J., Noran J.M., Gower S.T., 1998a: Measureents of branch area and adjusting leaf area index indirect easureents. Agricultural and Forest Meteorology, 91, pp Kucharik C.J., Noran J.M., Gower S.T., 1998b: Measureents of leaf orientation, light distribution and sunlit leaf area in a boreal aspen forest. Agricultural and Forest Meteorology, 91, pp Kyoto Protocol to the UN Fraework Convention on Cliate Change. New York, USA, Lefsky M.A., Cohen W.B., Acker S.A., Parker G.G., Spies T.A., Harding D., 1999a: Lidar reote sensing of the canopy structure and biophysical properties of Douglas-Fir-Western Helock Forests. Reote Sensing of the Environent. 70, pp Lefsky M.A., Harding D., Cohen W.B., Parker G.G., Shugart H.H., 1999b: Surface lidar reote sensing of basal area and bioass in deciduous forests of eastern Maryland, USA. Reote Sensing of the Environent. 67, pp Lefsky M.A., Cohen W.B., Parker G.G., Harding D., 2002: Lidar reote sensing for ecosyste studies. BioScience. 52(1), pp Lefsky, M.A., Cohen W.B., 2003: Selection of reotely sensed data. [In:] Wulder M.A, Franclin S.E. (Eds.). Methods and Applications for Reote Sensing: Concepts and Case Studies. Dordnecht, Kluwer Acadeic Publishers, pp Li K., Treitz P., Wulder M., St-Onge B., Flood M Lidar reote sensing of forest structure. Progress in Physical Geography. 27 (1), pp Magnussen S., Eggeront P., LaRiccia V.N., 1999: Recovering tree heights fro airborne laser scanner data. Forest Science. 45, pp Manninen T., Stenberg P., Rautiainen M., Voipio P., Solander H., 2005: Leaf area index estiation of boreal forest using ENVISAT ASAR. IEEE Transactions on Geoscience and Reote Sensing 43 (11), pp Martens S.N., Ustin S.L., Rousseau R.A., 1993: Estiation of tree canopy leaf area index by gap fraction analysis. Forest Ecolology and Manageent 61, pp Means J.E., Acker S.A., Harding D.J., Blair J.B., Lefsky M.A., Cohen W.B., Haron M.E., McKee W.A., 1999: Use of largefootprint scanning airborne lidar to estiate forest stand characteristics in the Western Cascades of Oregon. Reote Sensing of Environent 67, pp Megui I., 2004: Autoatic thresholding for digital heispherical photography. Canadian Journal of Forest Research 34 (11), pp Mette T., Papathanassiou K.P., Hajnsek I., Zierann R., 2003: Forest bioass estiation using polarietric SAR interferoetry. Proceedings of POLinSAR 2003, Frascati, Italy, January 14-16, Nelson R., Krabill W., Tonelli J., 1988: Estiating forest bioass and volue using airborne laser data. Reote Sensing of Environent 24, pp

9 Wybrane zdalne etody szacowania bioasy roœlinnej w ekosysteach leœnych O Neill R.V., DeAngelis D.L., 1981: Coparative productivity and bioass relations of forest ecosystes. Dynaic properties of forest ecosystes [In:]Reichle D.E.(Eds.). Cabridge University Press, Cabridge, pp Oohata S., Shinozaki K., 1979: A statistical odel of plant for Further analysis of the pipe odel theory. Japanese Journal of Ecology 29, pp Pfeifer N., Gorte B., Winterhalder D., 2004: Autoatic reconstruction of single trees fro terrestrial laser scanner data. International Archves of Photograetry, Reote Sensing and Spatial Inforation Sciences. 35 (B), pp Pfeifer N., Winterhalder D., 2004: Modelling of tree cross sections fro terrestrial laser scanning data with free-for curves. International Archives of Photograetry, Reote Sensing and Spatial Inforation Sciences 36 (8/W2), pp Robakowski P., Retrospektywna analiza przyrostów sadzonek jod³y pospolitej (Abies alba Mill.) rosn¹cych pod okape ró nych gatunków drzew w Karkonoski Parku Narodowy. Sylwan 1, s Robakowski P., Wyka T., Saardakiewicz S., Kierzkowski D., 2004: Growth, photosynthesis, and needle structure of silver fir (Abies alba. Mill.) seedlings under different canopies. Forestry Ecololy and Manageent 201 (2/3), s Sionse M., Aschoff T., Spiecker H., Thies M., 2003: Autoatic Deterination of Forest Inventory Paraeters Using Terrestrial Laserscanning. Proceedings of the ScandLaser Scientific Workshop on Airborne Laser Scanning of Forests. Ueå, Sweden, pp Strzeliñski P., Zastosowanie zdjêæ heisferycznych w badaniach ekosysteów leœnych. Roczniki Geoatyki, To IV, Zeszyt 2, s , PTIP Warszawa. Thies M., Pfeifer N., Winterhalder D., Gorte B.G.H., 2004: Three-Diensional Reconstruction of Stes for Assessent of Taper, Sweep and Lean Based on Laser Scanning of Standing Trees. Scandinavian Journal of Forest Research 19, pp Thies M., Spiecker H., 2004: Evaluation and future prospects of terrestrial laser scanning for standardized forest inventories. International Archives of Photograetry, Reote Sensing and Spatial Inforation Sciences 36 (8/W2), pp Turner D.P., Ollinger S.V., Kiball J.S., 2004: Integrating Reote Sensing and Ecosyste Process Models for Landscape to Regional Scale Analysis of the Carbon Cycle. BioScience 54, pp Wagner S., 1994: Strahlungsschatzung in Waldern durch heispharische Fotos. Berichte des Forschungszentrus Waldökosyste, Band. 123, pp Waring R.H., Running S.W., 1998: Forest Ecosystes: Analysis at Multiple Scales, Acadeic Press, New York. Watt P.J., Donoghue D.N.M., 2005: Measuring forest structure with terrestrial laser scanning. International Journal of Reote Sensing 26 (7), pp Xu M., Harrington T.B., 1998: Foliage bioass distribution of loblolly pine as affected by tree doinance, crown size and stand characteristics. Canadian Journal of Forest Research 28, pp Zawi³a-NiedŸwiecki T., Gruszczyñska M., Strzelecki P., 1993: WskaŸnik LAI w teledetekcyjnej ocenie kondycji lasu. Sylwan 137(6), s ród³a internetowe (aktualne na dzieñ r.)

10 16 P. Strzeliñski, A. Wencel, T. Zawi³a-NiedŸwiecki, M. Zasada, A. Jagodziñski, M. Chirrek Suary Effects of increasing CO2 content in the atosphere of Earth have been widely discussed for a long tie and found their expression in a for of the Kyoto Protocol. The docuent shows various ways of reducing the CO2 content. Forest anageent is listed as one of such possibilities. Thus, the iportant issue arises to onitor carbon aount accuulated or released as a result of forest ecosyste anageent as well as to predict its changes depending on various scenarios. The iportance of this proble persuaded the General Directorate of State Forests to fund a research project entitled The Carbon balance in bioass of the ajor forest foring species in Poland. The goal of the project is to elaborate and validate alloetric equations and expansion factors for deterining the bioass of forest stands. Methods to assess aount of carbon accuulated in forest ecosystes as well as ethods of detecting changes in carbon accuulation and dynaics resulting fro various ways of forest anageent were also to be elaborated. The first stage of the research, planned for years , is to be perfored on about 300 saple plots representing different age classes and sites for 8 ajor forest tree species and 12 species of shrubs. Epirical equations and expansion factors for deterining bioass of trees, shrubs, forest floor, and carbon sequestered in stands will be worked out based on direct and indirect easureents of various forest attributes. The valuable eleent of the project is a possibility of data integration and coparison of various research ethods (satellite and airborne iagery, airborne and terrestrial laser scanning, heispheric iages). As a result of the project, also answers to the following questions are expected: What is the influence of LAI, deterined with the use of various ethods (heispheric iages, airborne and satellite iagery, and airborne and terrestrial laser scanning), on the accuracy of tree bioass and stand carbon balance assessent? What is the role of vegetation indices on tree bioass assessent accuracy? Does the terrestrial laser scanning significantly increase accuracy and precision, and shorten tie of tree, stand and forest floor plants easureents and their bioass assessent? gr in. Marcin Chirrek, doktorant w Zak³adzie Urz¹dzania Lasu, AR w Poznaniu dr in. Pawe³ Strzeliñski gr in. Agata Wencel, doktorantka w Zak³adzie Urz¹dzania Lasu, AR w Poznaniu au.poznan.pl dr in. Micha³ Zasada prof. dr hab. in. Toasz Zawi³a-NiedŸwiecki tel dr in. Andrzej M. Jagodziñski

ZASTOSOWANIE ZDJÊÆ HEMISFERYCZNYCH W BADANIACH EKOSYSTEMÓW LEŒNYCH APPLICATION OF HEMISPHERICAL PHOTOGRAPHS TO RESEARCH ON FOREST ECOSYSTEMS

ZASTOSOWANIE ZDJÊÆ HEMISFERYCZNYCH W BADANIACH EKOSYSTEMÓW LEŒNYCH APPLICATION OF HEMISPHERICAL PHOTOGRAPHS TO RESEARCH ON FOREST ECOSYSTEMS Zastosowanie POLSKIE zdjêæ TOWARZYSTWO heisferycznych INFORMACJI w badaniach ekosysteów PRZESTRZENNEJ leœnych ROCZNIKI GEOMATYKI 2006 TOM IV ZESZYT 4 103 ZASTOSOWANIE ZDJÊÆ HEMISFERYCZNYCH W BADANIACH

Bardziej szczegółowo

NAZIEMNY SKANING LASEROWY W INWENTARYZACJI ZIELENI MIEJSKIEJ NA PRZYKŁADZIE PLANT W KRAKOWIE* TERRESTRIAL LASER SCANNING FOR AN URBAN GREEN INVENTORY

NAZIEMNY SKANING LASEROWY W INWENTARYZACJI ZIELENI MIEJSKIEJ NA PRZYKŁADZIE PLANT W KRAKOWIE* TERRESTRIAL LASER SCANNING FOR AN URBAN GREEN INVENTORY Archiwum Fotogrametrii, Kartografii i Teledetekcji, Vol. 20, 2009, s. 421 431 ISBN 978-83-61-576-10-5 NAZIEMNY SKANING LASEROWY W INWENTARYZACJI ZIELENI MIEJSKIEJ NA PRZYKŁADZIE PLANT W KRAKOWIE* TERRESTRIAL

Bardziej szczegółowo

Katarzyna DąbrowskaD Instytut Geodezji i Kartografii; Zakład ad Teledetekcji Modzelewskiego 27, 02-679 Warszawa

Katarzyna DąbrowskaD Instytut Geodezji i Kartografii; Zakład ad Teledetekcji Modzelewskiego 27, 02-679 Warszawa Zastosowanie Teledetekcji do Systemu Monitorowania Powierzchni Ziemi w odniesieniu do Natury 2000 i Ramowej Dyrektywy Wodnej na Przykładzie Obszaru Doliny Biebrzy Katarzyna DąbrowskaD browska-zielińska,,

Bardziej szczegółowo

ROCZNIKI GEOMATYKI 2007 m TOM V m ZESZYT 3

ROCZNIKI GEOMATYKI 2007 m TOM V m ZESZYT 3 Lotniczy POLSKIE skaning TOWARZYSTWO laserowy jako Ÿród³o INFORMACJI danych dla PRZESTRZENNEJ SIP nadleœnictwa ROCZNIKI GEOMATYKI 2007 m TOM V m ZESZYT 3 19 LOTNICZY SKANING LASEROWY JAKO RÓD O DANYCH

Bardziej szczegółowo

Lotnicze i terenowe skanowanie laserowe środowiska leśnego - aktualne problemy badawcze

Lotnicze i terenowe skanowanie laserowe środowiska leśnego - aktualne problemy badawcze Lotnicze i terenowe skanowanie laserowe środowiska leśnego - aktualne problemy badawcze Krzysztof Stereńczak Zakład Zarządzania Zasobami Leśnymi, Instytut Badawczy Leśnictwa 1 Plan prezentacji 1. Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Piotr Wê yk, Piotr Tompalski. Laboratorium GIS i Teledetekcji, Katedra Ekologii Lasu, Wydzia³ Leœny Uniwersytet Rolniczy w Krakowie

Piotr Wê yk, Piotr Tompalski. Laboratorium GIS i Teledetekcji, Katedra Ekologii Lasu, Wydzia³ Leœny Uniwersytet Rolniczy w Krakowie OKREŒLANIE POLSKIE PARAMETRU TOWARZYSTWO ZAGÊSZCZENIA DRZEW INFORMACJI W DRZEWOSTANACH PRZESTRZENNEJ SOSNOWYCH... ROCZNIKI GEOMATYKI 2010 m TOM VIII m ZESZYT 7(43) 83 OKREŒLANIE PARAMETRU ZAGÊSZCZENIA

Bardziej szczegółowo

Konferencja naukowo-techniczna Wdzydze Kiszewskie 27-29 maja 2009r. Strona 1

Konferencja naukowo-techniczna Wdzydze Kiszewskie 27-29 maja 2009r. Strona 1 GSE FM GMES Service Element Forest Monitoring polska implementacja Anna Orlińska, GEOSYSTEMS Polska Consortium led by: Project funded by Project Part of Struktura Prezentacji Lasy w Polsce Założenia Projektu

Bardziej szczegółowo

ANALIZA PRZESTRZENNEJ ZMIENNOŚCI WYBRANYCH CECH BUDOWY PIONOWEJ DRZEWOSTANU NA PODSTAWIE DANYCH LOTNICZEGO SKANOWANIA LASEROWEGO

ANALIZA PRZESTRZENNEJ ZMIENNOŚCI WYBRANYCH CECH BUDOWY PIONOWEJ DRZEWOSTANU NA PODSTAWIE DANYCH LOTNICZEGO SKANOWANIA LASEROWEGO Archiwum Fotogrametrii, Kartografii i Teledetekcji, Vol. 23, 2012, s. 501 508 ISSN 2083-2214 ISBN 978-83-61576-19-8 ANALIZA PRZESTRZENNEJ ZMIENNOŚCI WYBRANYCH CECH BUDOWY PIONOWEJ DRZEWOSTANU NA PODSTAWIE

Bardziej szczegółowo

NAZIEMNY SKANING LASEROWY W INWENTARYZACJI MI SZOŒCI DRZEWOSTANÓW SOSNOWYCH TERRESTRIAL LASER SCANNING IN THE INVENTORY OF SCOTS PINE STAND VOLUME

NAZIEMNY SKANING LASEROWY W INWENTARYZACJI MI SZOŒCI DRZEWOSTANÓW SOSNOWYCH TERRESTRIAL LASER SCANNING IN THE INVENTORY OF SCOTS PINE STAND VOLUME NAZIEMNY SKANING POLSKIE LASEROWY TOWARZYSTWO W INWENTARYZACJI INFORMACJI MI SZOŒCI DRZEWOSTANÓW PRZESTRZENNEJ SOSNOWYCH ROCZNIKI GEOMATYKI 2010 m TOM VIII m ZESZYT 7(43) 63 NAZIEMNY SKANING LASEROWY W

Bardziej szczegółowo

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach?

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy masz niedosyt informacji niezbêdnych do tego, by mieæ pe³en komfort w podejmowaniu

Bardziej szczegółowo

TELEDETEKCYJNE METODY REJESTRACJI KRAJOBRAZU 3 REMOTE SENSING METHODS OF LANDSCAPE RECORDING

TELEDETEKCYJNE METODY REJESTRACJI KRAJOBRAZU 3 REMOTE SENSING METHODS OF LANDSCAPE RECORDING POLSKIE Teledetekcyjne TOWARZYSTWO etody INFORMACJI rejestracji krajobrazu PRZESTRZENNEJ ROCZNIKI GEOMATYKI 2007 TOM V ZESZYT 8 67 Nie istnieje nic oprócz atoówi pustej przestrzeni wszystko poza ty jest

Bardziej szczegółowo

ROCZNIKI GEOMATYKI 2008 m TOM VI m ZESZYT 3

ROCZNIKI GEOMATYKI 2008 m TOM VI m ZESZYT 3 Monitoring POLSKIE zian pokrycia TOWARZYSTWO i u ytkowania INFORMACJI terenu na podstawie PRZESTRZENNEJ wieloczasowych... ROCZNIKI GEOMATYKI 2008 TOM VI ZESZYT 3 131 MONITORING ZMIAN POKRYCIA I U YTKOWANIA

Bardziej szczegółowo

Wkład nauki dla poprawy działań w rolnictwie

Wkład nauki dla poprawy działań w rolnictwie Wkład nauki dla poprawy działań Katarzyna Dąbrowska Zielińska, Martyna Gatkowska, Karol Paradowski, Alicja Malińska, Zbigniew Bochenek, Monika Tomaszewska, Wojciech Kiryła Centrum Teledetekcji Instytut

Bardziej szczegółowo

Piotr Wê yk, Rados³aw Sroga, Piotr Szwed. Laboratorium GIS i Teledetekcji, Katedra Ekologii Lasu Wydzia³ Leœny Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie

Piotr Wê yk, Rados³aw Sroga, Piotr Szwed. Laboratorium GIS i Teledetekcji, Katedra Ekologii Lasu Wydzia³ Leœny Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie Precyzyjne POLSKIE pozycjonowanie TOWARZYSTWO pni drzew INFORMACJI (...) przy u yciu PRZESTRZENNEJ urz¹dzenia PosTex ROCZNIKI GEOMATYKI 2008 m TOM VI m ZESZYT 8 109 PRECYZYJNE POZYCJONOWANIE PNI DRZEW

Bardziej szczegółowo

POMIARY WYMIANY DWUTLENKU WĘGLA ORAZ BIOMASY W EKOSYSTEMACH LEŚNYCH STACJA POMIAROWA W TUCZNIE 1

POMIARY WYMIANY DWUTLENKU WĘGLA ORAZ BIOMASY W EKOSYSTEMACH LEŚNYCH STACJA POMIAROWA W TUCZNIE 1 strony:makieta 1 10/6/2009 8:56 AM Strona 247 POMIARY WYMIANY DWUTLENKU WĘGLA ORAZ BIOMASY W EKOSYSTEMACH LEŚNYCH STACJA POMIAROWA W TUCZNIE 1 Bogdan H. Chojnicki, Marek Urbaniak, Alina Danielewska, Paweł

Bardziej szczegółowo

METODA OCENY WSKAŹNIKA POWIERZCHNI LIŚCI Z ZASTOSOWANIEM LOTNICZEGO SKANINGU LIDAROWEGO

METODA OCENY WSKAŹNIKA POWIERZCHNI LIŚCI Z ZASTOSOWANIEM LOTNICZEGO SKANINGU LIDAROWEGO Acta Agrophysica, 2014, 21(2), 205-217 METODA OCENY WSKAŹNIKA POWIERZCHNI LIŚCI Z ZASTOSOWANIEM LOTNICZEGO SKANINGU LIDAROWEGO Mikhail Popov 1, Igor Semko 1, Ihor Kozak 2 1 Centrum Naukowe Badań Aerokosmicznych

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WYPE NIENIA LEŒNEJ PRZESTRZENI NA PODSTAWIE MODELI TYPU CAD ANALYSIS OF FILLING OF FOREST SPACE BASED ON THE CAD MODELS.

ANALIZA WYPE NIENIA LEŒNEJ PRZESTRZENI NA PODSTAWIE MODELI TYPU CAD ANALYSIS OF FILLING OF FOREST SPACE BASED ON THE CAD MODELS. Analiza POLSKIE wype³nienia TOWARZYSTWO leœnej przestrzeni INFORMACJI na podstawie PRZESTRZENNEJ modeli typu CAD ROCZNIKI GEOMATYKI 2008 m TOM VI m ZESZYT 4 27 ANALIZA WYPE NIENIA LEŒNEJ PRZESTRZENI NA

Bardziej szczegółowo

WPROWADZENIE DO TECHNOLOGII SKANINGU LASEROWEGO W LEŒNICTWIE INTRODUCTION TO LASER SCANNING TECHNOLOGY IN FORESTRY. Wprowadzenie

WPROWADZENIE DO TECHNOLOGII SKANINGU LASEROWEGO W LEŒNICTWIE INTRODUCTION TO LASER SCANNING TECHNOLOGY IN FORESTRY. Wprowadzenie Wprowadzenie POLSKIE TOWARZYSTWO do technologii skaningu INFORMACJI laserowego PRZESTRZENNEJ w leœnictwie ROCZNIKI GEOMATYKI 2006 m TOM IV m ZESZYT 4 119 WPROWADZENIE DO TECHNOLOGII SKANINGU LASEROWEGO

Bardziej szczegółowo

ROCZNIKI GEOMATYKI 2004 m TOM II m ZESZYT 3

ROCZNIKI GEOMATYKI 2004 m TOM II m ZESZYT 3 Nowa jakoœæ POLSKIE SIP w Lasach TOWARZYSTWO Pañstwowych INFORMACJI w kontekœcie probleów PRZESTRZENNEJ edukacyjnych ROCZNIKI GEOMATYKI 2004 TOM II ZESZYT 3 31 NOWA JAKOŒÆ SYSTEMÓW INFORMACJI PRZESTRZENNEJ

Bardziej szczegółowo

Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej

Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej Komunikaty 99 Jacek Mrzyg³ód, Tomasz Rostkowski* Rozwi¹zania systemowe zarz¹dzania kapita³em ludzkim (zkl) w bran y energetycznej Artyku³ przedstawi skrócony raport z wyników badania popularnoœci rozwi¹zañ

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE GPS I DALMIERZA LASEROWEGO W PRAKTYCE LEŒNEJ THE USE OF GPS AND LASER RANGEFINDER IN FORESTRY PRACTISE. Wstêp

WYKORZYSTANIE GPS I DALMIERZA LASEROWEGO W PRAKTYCE LEŒNEJ THE USE OF GPS AND LASER RANGEFINDER IN FORESTRY PRACTISE. Wstêp Wykorzystanie POLSKIE TOWARZYSTWO GPS i dalierza INFORMACJI laserowego w praktyce PRZESTRZENNEJ leœnej ROCZNIKI GEOMATYKI 2006 TOM IV ZESZYT 4 67 WYKORZYSTANIE GPS I DALMIERZA LASEROWEGO W PRAKTYCE LEŒNEJ

Bardziej szczegółowo

Problemy w realizacji umów o dofinansowanie SPO WKP 2.3, 2.2.1, Dzia anie 4.4 PO IG

Problemy w realizacji umów o dofinansowanie SPO WKP 2.3, 2.2.1, Dzia anie 4.4 PO IG 2009 Problemy w realizacji umów o dofinansowanie SPO WKP 2.3, 2.2.1, Dzia anie 4.4 PO IG Jakub Moskal Warszawa, 30 czerwca 2009 r. Kontrola realizacji wska ników produktu Wska niki produktu musz zosta

Bardziej szczegółowo

GLOBAL METHANE INITIATIVE PARTNERSHIP-WIDE MEETING 12-14.10.2011 Kraków, Poland

GLOBAL METHANE INITIATIVE PARTNERSHIP-WIDE MEETING 12-14.10.2011 Kraków, Poland GLOBAL METHANE INITIATIVE PARTNERSHIP-WIDE MEETING 12-14.10.2011 Kraków, Poland INSTITUTE OF TECHNOLOGY AND LIVE SCIENCES POZNAŃ BRANCH Department of Environmental Management in Livestock Buildings and

Bardziej szczegółowo

The use of aerial pictures in nature monitoring

The use of aerial pictures in nature monitoring ROCZNIKI BIESZCZADZKIE 18 (2010), str. 403 408 Marcin Czerny Received: 5.05.2010 KRAMEKO sp. z o.o. Reviewed: 30.07.2010 30-023 Kraków, ul. Mazowiecka 108 m.czerny@krameko.com.pl WYKORZYSTANIE ZDJĘĆ LOTNICZYCH

Bardziej szczegółowo

Sekcja Geomatyczna Koła Leśników w projekcie Pomerania najnowsze technologie geomatyczne w szacowaniu biomasy drzew

Sekcja Geomatyczna Koła Leśników w projekcie Pomerania najnowsze technologie geomatyczne w szacowaniu biomasy drzew 49 WARSZAWA 2013 http://telegeo.wgsr.uw.edu.pl/teledetekcja_srodowiska/czasopismo_pl.html Sekcja Geomatyczna Koła Leśników w projekcie Pomerania najnowsze technologie geomatyczne w szacowaniu biomasy drzew

Bardziej szczegółowo

Kompleksowy monitoring dynamiki drzewostanów Puszczy Białowieskiej z wykorzystaniem danych teledetekcyjnych

Kompleksowy monitoring dynamiki drzewostanów Puszczy Białowieskiej z wykorzystaniem danych teledetekcyjnych Instytut Badawczy Leśnictwa www.ibles.pl Dane pozyskane w projekcie Kompleksowy monitoring dynamiki drzewostanów Puszczy Białowieskiej z wykorzystaniem danych teledetekcyjnych Aneta Modzelewska, Małgorzata

Bardziej szczegółowo

ROCZNIKI GEOMATYKI 2012 TOM X ZESZYT 5(55)

ROCZNIKI GEOMATYKI 2012 TOM X ZESZYT 5(55) OKREŒLENIE BIOMASY POLSKIE SOSNY TOWARZYSTWO ZWYCZAJNEJ (PINUS INFORMACJI SYLVESTRIS L.) W PRZESTRZENNEJ PUSZCZY NIEPO OMICKIEJ... ROCZNIKI GEOMATYKI 2012 m TOM X m ZESZYT 5(55) 79 OKREŒLENIE BIOMASY SOSNY

Bardziej szczegółowo

Goodman Kraków Airport Logistics Centre. 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth+

Goodman Kraków Airport Logistics Centre. 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth+ Goodman Kraków Airport Logistics Centre 62,350 sqm available. Units from 1,750 sqm for immediate lease. space for growth Goodman Kraków Airport Logistics Centre ul. Komandosów 1, 32-085 Modlniczka Goodman

Bardziej szczegółowo

PROTOKÓŁ. Kontrolę przeprowadzono w dniach : 24, 25, 31.05. 2005 roku oraz 10. 06. 2005 roku,

PROTOKÓŁ. Kontrolę przeprowadzono w dniach : 24, 25, 31.05. 2005 roku oraz 10. 06. 2005 roku, PROTOKÓŁ z kontroli w Warsztatach Terapii Zajęciowej Polskiego Stowarzyszenia na Rzecz Osób z Upośledzeniem Umysłowym Koło w Słupsku przeprowadzonej przez Głównego Specjalistę Wydziału Audytu i Kontroli

Bardziej szczegółowo

systemy informatyczne SIMPLE.ERP Bud etowanie dla Jednostek Administracji Publicznej

systemy informatyczne SIMPLE.ERP Bud etowanie dla Jednostek Administracji Publicznej SIMPLE systemy informatyczne SIMPLE.ERP Bud etowanie dla Jednostek Administracji Publicznej SIMPLE.ERP Bud etowanie dla Jednostek Administracji Publicznej to nowoczesny system informatyczny kompleksowo

Bardziej szczegółowo

NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH I DLA SPECJALNYCH OBSZARÓW OCHRONY (SOO) 1. IDENTYFIKACJA OBSZARU

NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH I DLA SPECJALNYCH OBSZARÓW OCHRONY (SOO) 1. IDENTYFIKACJA OBSZARU FORMULARZ DANYCH 1 NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH DLA OBSZARÓW SPECJALNEJ OCHRONY (OSO) DLA OBSZARÓW SPEŁNIAJĄCYCH KRYTERIA OBSZARÓW O ZNACZENIU WSPÓLNOTOWYM (OZW) I DLA SPECJALNYCH OBSZARÓW

Bardziej szczegółowo

OCHRONA DRZEW NA TERENACH INWESTYCYJNYCH

OCHRONA DRZEW NA TERENACH INWESTYCYJNYCH OCHRONA DRZEW NA TERENACH INWESTYCYJNYCH Teren budowy jest miejscem, gdzie występują liczne zagrożenia dla żywotności i stanu sanitarnego drzew i krzewów w postaci bezpośrednich uszkodzeń mechanicznych

Bardziej szczegółowo

1. Wstêp. Stanis³aw Miœcicki 1, Krzysztof Stereñczak 2 ORYGINALNA PRACA NAUKOWA

1. Wstêp. Stanis³aw Miœcicki 1, Krzysztof Stereñczak 2 ORYGINALNA PRACA NAUKOWA DOI: 10.2478/frp-2013-0013 ORYGINALNA PRACA NAUKOWA Leœne Prace Badawcze (Forest Research Papers), Czerwiec (June) 2013, Vol. 74 (2): 127 136. Okreœlanie mi¹ szoœci i zagêszczenia drzew w drzewostanach

Bardziej szczegółowo

PROJEKT BUDOWLANY i WYKONAWCZY

PROJEKT BUDOWLANY i WYKONAWCZY Archigraf MICHAŁ BRUTKOWSKI PRACOWNIA ARCHITEKTONICZNA PRACOWNIA: ul. J. Rosołą 58 lokal 113, 02-786 Warszawa, tel./fax:0224468089, e-mail: pracownia@archigraf.eu, e-mail: mb@archigraf.eu PROJEKT BUDOWLANY

Bardziej szczegółowo

Naziemne skanowanie laserowe i trójwymiarowa wizualizacja Jaskini Łokietka

Naziemne skanowanie laserowe i trójwymiarowa wizualizacja Jaskini Łokietka Naziemne skanowanie laserowe i trójwymiarowa wizualizacja Jaskini Łokietka Przez 27 lat, od kiedy Jaskinia Łokietka w Ojcowskim Parku Narodowym została udostępniona dla masowego ruchu turystycznego, jej

Bardziej szczegółowo

DETEKCJA LICZBY DRZEW Z DANYCH SKANOWANIA LASEROWEGO

DETEKCJA LICZBY DRZEW Z DANYCH SKANOWANIA LASEROWEGO DETEKCJA LICZBY DRZEW Z DANYCH SKANOWANIA LASEROWEGO Marcin MYSZKOWSKI, Marek KSEPKO, Krzysztof GAJKO Biuro Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej Oddział w Białymstoku 1. WSTĘP W wachlarzu danych o lesie,

Bardziej szczegółowo

Politechnika Warszawska Wydział Matematyki i Nauk Informacyjnych ul. Koszykowa 75, 00-662 Warszawa

Politechnika Warszawska Wydział Matematyki i Nauk Informacyjnych ul. Koszykowa 75, 00-662 Warszawa Zamawiający: Wydział Matematyki i Nauk Informacyjnych Politechniki Warszawskiej 00-662 Warszawa, ul. Koszykowa 75 Przedmiot zamówienia: Produkcja Interaktywnej gry matematycznej Nr postępowania: WMiNI-39/44/AM/13

Bardziej szczegółowo

TELEDETEKCYJNE I FOTOGRAMETRYCZNE ASPEKTY ZASTOSOWANIA SIP W ZARZĄDZANIU LASAMI SUDETÓW ZACHODNICH

TELEDETEKCYJNE I FOTOGRAMETRYCZNE ASPEKTY ZASTOSOWANIA SIP W ZARZĄDZANIU LASAMI SUDETÓW ZACHODNICH strony:makieta 1 10/6/2009 8:56 AM Strona 162 TELEDETEKCYJNE I FOTOGRAMETRYCZNE ASPEKTY ZASTOSOWANIA SIP W ZARZĄDZANIU LASAMI SUDETÓW ZACHODNICH Paweł Strzeliński, Radomir Bałazy, Tomasz Zawiła-Niedźwiecki

Bardziej szczegółowo

Preliminary results of national forest inventory in Poland

Preliminary results of national forest inventory in Poland Narada dyrektorów RDLP i dyrektorów Oddziałów BULiGL Wstępne wyniki wielkoobszarowej inwentaryzacji stanu lasu Preliminary results of national forest inventory in Poland Field works from 2005 2008 (pomiary

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyński Ośrodek Sportu i Rekreacji jednostka budżetowa Rozdział 2.

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyński Ośrodek Sportu i Rekreacji jednostka budżetowa Rozdział 2. Z n a k s p r a w y G O S I R D Z P I 2 7 1 0 3 12 0 1 4 S P E C Y F I K A C J A I S T O T N Y C H W A R U N K Ó W Z A M Ó W I E N I A f O b s ł u g a o p e r a t o r s k aw r a z z d o s t a w» s p r

Bardziej szczegółowo

Śledź (Clupea harengus) jest ważnym gatunkiem z punktu widzenia funkcjonowania ekosystemu (Varpe et al., 2005, Pikitch et al., 2014), a także odgrywa

Śledź (Clupea harengus) jest ważnym gatunkiem z punktu widzenia funkcjonowania ekosystemu (Varpe et al., 2005, Pikitch et al., 2014), a także odgrywa Śledź (Clupea harengus) jest ważnym gatunkiem z punktu widzenia funkcjonowania ekosystemu (Varpe et al., 2005, Pikitch et al., 2014), a także odgrywa istotną rolę ekonomiczną, stanowiąc znaczną część połowów

Bardziej szczegółowo

Ocena dokładności i porównywalność danych wysokościowych (chmury punktów) pozyskiwanych z różnych kolekcji danych

Ocena dokładności i porównywalność danych wysokościowych (chmury punktów) pozyskiwanych z różnych kolekcji danych Ocena dokładności i porównywalność danych wysokościowych (chmury punktów) pozyskiwanych z różnych kolekcji danych mgr inż. Marcin Brach dr hab. Jarosław Chormański Katedra Inżynierii Wodnej Zakład Hydrologii

Bardziej szczegółowo

BADANIA WYTRZYMA OŒCI NA ŒCISKANIE PRÓBEK Z TWORZYWA ABS DRUKOWANYCH W TECHNOLOGII FDM

BADANIA WYTRZYMA OŒCI NA ŒCISKANIE PRÓBEK Z TWORZYWA ABS DRUKOWANYCH W TECHNOLOGII FDM dr in. Marek GOŒCIAÑSKI, dr in. Bart³omiej DUDZIAK Przemys³owy Instytut Maszyn Rolniczych, Poznañ e-mail: office@pimr.poznan.pl BADANIA WYTRZYMA OŒCI NA ŒCISKANIE PRÓBEK Z TWORZYWA ABS DRUKOWANYCH W TECHNOLOGII

Bardziej szczegółowo

LIDAR w leśnictwie. LIDAR in forestry. Tomasz ZAWIŁA-NIEDŹWIECKI, Krzysztof STEREŃCZAK, Radomir BAŁAZY, Agata WENCEL, Paweł STRZELIŃSKI, Michał ZASADA

LIDAR w leśnictwie. LIDAR in forestry. Tomasz ZAWIŁA-NIEDŹWIECKI, Krzysztof STEREŃCZAK, Radomir BAŁAZY, Agata WENCEL, Paweł STRZELIŃSKI, Michał ZASADA LIDAR w leśnictwie LIDAR in forestry Tomasz ZAWIŁA-NIEDŹWIECKI, Krzysztof STEREŃCZAK, Radomir BAŁAZY, Agata WENCEL, Paweł STRZELIŃSKI, Michał ZASADA Recent research financed by Polish State Forest Organisation

Bardziej szczegółowo

Recent Developments in Poland: Higher Education Reform Qualifications Frameworks Environmental Studies

Recent Developments in Poland: Higher Education Reform Qualifications Frameworks Environmental Studies 544524-TEMPUS-1-2013-1-PL-TEMPUS-SMHES Qualifications Frameworks for Environmental Studies at Ukrainian Universities Recent Developments in Poland: Higher Education Reform Qualifications Frameworks Environmental

Bardziej szczegółowo

TRÓJWYMIAROWE MODELE MIAST W SIECI INTERNET 3D CITY MODELS IN THE INTERNET. Tworzenie wysokoœciowych modeli budynków

TRÓJWYMIAROWE MODELE MIAST W SIECI INTERNET 3D CITY MODELS IN THE INTERNET. Tworzenie wysokoœciowych modeli budynków POLSKIE Trójwymiarowe TOWARZYSTWO modele INFORMACJI miast w sieci internet PRZESTRZENNEJ ROCZNIKI GEOMATYKI 2006 m TOM IV m ZESZYT 3 187 TRÓJWYMIAROWE MODELE MIAST W SIECI INTERNET 3D CITY MODELS IN THE

Bardziej szczegółowo

WP YW STRUKTURY U YTKÓW ROLNYCH NA WYNIKI EKONOMICZNE GOSPODARSTW ZAJMUJ CYCH SIÊ HODOWL OWIEC. Tomasz Rokicki

WP YW STRUKTURY U YTKÓW ROLNYCH NA WYNIKI EKONOMICZNE GOSPODARSTW ZAJMUJ CYCH SIÊ HODOWL OWIEC. Tomasz Rokicki 46 ROCZNIKI NAUK ROLNICZYCH, T. ROKICKI SERIA G, T. 94, z. 1, 2007 WP YW STRUKTURY U YTKÓW ROLNYCH NA WYNIKI EKONOMICZNE GOSPODARSTW ZAJMUJ CYCH SIÊ HODOWL OWIEC Tomasz Rokicki Katedra Ekonomiki i Organizacji

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE ZDJĘĆ HEMISFERYCZNYCH W BADANIACH STRUKTURY ROŚLINNOŚCI KRZEWIASTEJ TERENÓW ZALEWOWYCH

WYKORZYSTANIE ZDJĘĆ HEMISFERYCZNYCH W BADANIACH STRUKTURY ROŚLINNOŚCI KRZEWIASTEJ TERENÓW ZALEWOWYCH Wykorzystanie zdjęć hemisferycznych INFRASTRUKTURA I EKOLOGIA TERENÓW WIEJSKICH INFRASTRUCTURE AND ECOLOGY OF RURAL AREAS Nr 7/2008, POLSKA AKADEMIA NAUK, Oddział w Krakowie, s. 233 242 Komisja Technicznej

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw Nr 99 6485 Poz. 905 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ÂRODOWISKA. z dnia 20 czerwca 2002 r.

Dziennik Ustaw Nr 99 6485 Poz. 905 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ÂRODOWISKA. z dnia 20 czerwca 2002 r. Dziennik Ustaw Nr 99 6485 Poz. 905 905 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ÂRODOWISKA z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie jednorazowego odszkodowania za przedwczesny wyràb drzewostanu. Na podstawie art. 12 ust. 5a

Bardziej szczegółowo

Budowa pionowa drzewostanu w świetle przestrzennego rozkładu punktów lotniczego skanowania laserowego

Budowa pionowa drzewostanu w świetle przestrzennego rozkładu punktów lotniczego skanowania laserowego Budowa pionowa drzewostanu w świetle przestrzennego rozkładu punktów lotniczego skanowania laserowego Marcin Myszkowski Marek Ksepko Biuro Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej Oddział w Białymstoku PLAN PREZENTACJI

Bardziej szczegółowo

Bojszowy, dnia 22.02.2010r. Znak sprawy: GZOZ/P1/2010 WYJAŚNIENIE TREŚCI SIWZ

Bojszowy, dnia 22.02.2010r. Znak sprawy: GZOZ/P1/2010 WYJAŚNIENIE TREŚCI SIWZ Bojszowy, dnia 22.02.2010r. Znak sprawy: GZOZ/P1/2010 WYJAŚNIENIE TREŚCI SIWZ Dotyczy: przetargu nieograniczonego na Zakup wraz z dostawą i instalacją aparatu USG dla potrzeb Gminnego Zakładu Opieki Zdrowotnej

Bardziej szczegółowo

Temat: Funkcje. Własności ogólne. A n n a R a j f u r a, M a t e m a t y k a s e m e s t r 1, W S Z i M w S o c h a c z e w i e 1

Temat: Funkcje. Własności ogólne. A n n a R a j f u r a, M a t e m a t y k a s e m e s t r 1, W S Z i M w S o c h a c z e w i e 1 Temat: Funkcje. Własności ogólne A n n a R a j f u r a, M a t e m a t y k a s e m e s t r 1, W S Z i M w S o c h a c z e w i e 1 Kody kolorów: pojęcie zwraca uwagę * materiał nieobowiązkowy A n n a R a

Bardziej szczegółowo

Mo liwoœci rozwoju podziemnych magazynów gazu w Polsce

Mo liwoœci rozwoju podziemnych magazynów gazu w Polsce POLITYKA ENERGETYCZNA Tom 11 Zeszyt 2 2008 PL ISSN 1429-6675 Bogdan FILAR*, Tadeusz KWILOSZ** Mo liwoœci rozwoju podziemnych magazynów gazu w Polsce STRESZCZENIE. Artyku³ przedstawia przyczyny wzrostu

Bardziej szczegółowo

Implant ślimakowy wszczepiany jest w ślimak ucha wewnętrznego (przeczytaj artykuł Budowa ucha

Implant ślimakowy wszczepiany jest w ślimak ucha wewnętrznego (przeczytaj artykuł Budowa ucha Co to jest implant ślimakowy Implant ślimakowy to bardzo nowoczesne, uznane, bezpieczne i szeroko stosowane urządzenie, które pozwala dzieciom z bardzo głębokimi ubytkami słuchu odbierać (słyszeć) dźwięki.

Bardziej szczegółowo

Ustawienie wózka w pojeździe komunikacji miejskiej - badania. Prawidłowe ustawienie

Ustawienie wózka w pojeździe komunikacji miejskiej - badania. Prawidłowe ustawienie Ustawienie wózka w pojeździe komunikacji miejskiej - badania Przodem do kierunku jazdy? Bokiem? Tyłem? Jak ustawić wózek, aby w razie awaryjnego hamowania dziecko było jak najbardziej bezpieczne? Na te

Bardziej szczegółowo

NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH

NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH FORMULARZ DANYCH NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH DLA OBSZARÓW SPECJALNEJ OCHRONY (OSO) DLA OBSZARÓW SPEŁNIAJĄCYCH KRYTERIA OBSZARÓW O ZNACZENIU WSPÓLNOTOWYM (OZW) I DLA SPECJALNYCH OBSZARÓW OCHRONY

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 Cracow University of Economics Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Key Note Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit CE Europe

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie projektami. wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska

Zarządzanie projektami. wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska Zarządzanie projektami wykład 1 dr inż. Agata Klaus-Rosińska 1 DEFINICJA PROJEKTU Zbiór działań podejmowanych dla zrealizowania określonego celu i uzyskania konkretnego, wymiernego rezultatu produkt projektu

Bardziej szczegółowo

POLSKIE TOWARZYSTWO INFORMACJI PRZESTRZENNEJ. ROCZNIKI GEOMATYKI 2004 m TOM II m ZESZYT 3

POLSKIE TOWARZYSTWO INFORMACJI PRZESTRZENNEJ. ROCZNIKI GEOMATYKI 2004 m TOM II m ZESZYT 3 POLSKIE TOWARZYSTWO INFORMACJI PRZESTRZENNEJ 50 Piotr Wê yk, Krystian Kozio³ ROCZNIKI GEOMATYKI 2004 TOM II ZESZYT 3 EDUKACJA GEOINFORMATYCZNA STUDENTÓW WYDZIA U LEŒNEGO AKADEMII ROLNICZEJ W KRAKOWIE GEOINFORMATIC

Bardziej szczegółowo

TECHNIKI GIS W ELEKTRONICZNYM ATLASIE

TECHNIKI GIS W ELEKTRONICZNYM ATLASIE POLSKIE TOWARZYSTWO INFORMACJI PRZESTRZENNEJ 110 Maria Andrzejewska, Marek Baranowski, Monika Rusztecka ROCZNIKI GEOMATYKI 2004 TOM II ZESZYT 3 TECHNIKI GIS W ELEKTRONICZNYM ATLASIE ŒRODOWISKA POLSKI CZENIE

Bardziej szczegółowo

ROCZNIKI GEOMATYKI 2006 m TOM IV m ZESZYT 4

ROCZNIKI GEOMATYKI 2006 m TOM IV m ZESZYT 4 Cyfrowa analiza POLSKIE zale noœci TOWARZYSTWO miêdzy barw¹ koron INFORMACJI na zdjêciach PRZESTRZENNEJ lotniczych a stanem drzew ROCZNIKI GEOMATYKI 2006 m TOM IV m ZESZYT 4 47 CYFROWA ANALIZA ZALE NOŒCI

Bardziej szczegółowo

Najbardziej uniwersalny aparat wentylacyjno-grzewczy na rynku

Najbardziej uniwersalny aparat wentylacyjno-grzewczy na rynku TNNER MD Najbardziej uniwersalny aparat wentylacyjno-grzewczy na rynku TNNER MD to aparat wentylacyjnogrzewczy zasilany wodą grzewczą przystosowany do naduchu pozioego i pionowego. Urządzenie jest wyposażone

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI XXXII BADAŃ BIEGŁOŚCI I BADAŃ PORÓWNAWCZYCH HAŁASU W ŚRODOWISKU Warszawa 17 18 kwiecień 2012r.

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI XXXII BADAŃ BIEGŁOŚCI I BADAŃ PORÓWNAWCZYCH HAŁASU W ŚRODOWISKU Warszawa 17 18 kwiecień 2012r. SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI XXXII BADAŃ BIEGŁOŚCI I BADAŃ PORÓWNAWCZYCH HAŁASU W ŚRODOWISKU Warszawa 17 18 kwiecień 2012r. 1. CEL I ZAKRES BADAŃ Organizatorem badań biegłości i badań porównawczych przeprowadzonych

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie zdalnych metod szacowania biomasy drewna energetycznego w polskoniemieckim projekcie Forseen Pomerania

Zastosowanie zdalnych metod szacowania biomasy drewna energetycznego w polskoniemieckim projekcie Forseen Pomerania Zastosowanie zdalnych metod szacowania biomasy drewna energetycznego w polskoniemieckim projekcie Forseen Pomerania Andrzej Węgiel, Paweł Strzeliński, Sławomir Sułkowski, Kamil Kondracki Uniwersytet Przyrodniczy

Bardziej szczegółowo

Identyfikacja siedlisk Natura 2000 metodami teledetekcyjnymi na przykładzie torfowisk zasadowych w dolinie Biebrzy

Identyfikacja siedlisk Natura 2000 metodami teledetekcyjnymi na przykładzie torfowisk zasadowych w dolinie Biebrzy Identyfikacja siedlisk Natura 2000 metodami teledetekcyjnymi Dominik Kopeć 1, Łukasz Sławik 2, Marcin Borowisk 2, Dorota Michalska-Hejduk 1 1 Uniwersytet Łódzki, Katedra Geobotaniki i Ekologii Roślin,

Bardziej szczegółowo

Prezentacja dotycząca sytuacji kobiet w regionie Kalabria (Włochy)

Prezentacja dotycząca sytuacji kobiet w regionie Kalabria (Włochy) Prezentacja dotycząca sytuacji kobiet w regionie Kalabria (Włochy) Położone w głębi lądu obszary Kalabrii znacznie się wyludniają. Zjawisko to dotyczy całego regionu. Do lat 50. XX wieku przyrost naturalny

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZE STWO PRACY Z LASERAMI

BEZPIECZE STWO PRACY Z LASERAMI BEZPIECZE STWO PRACY Z LASERAMI Szkodliwe dzia anie promieniowania laserowego dotyczy oczu oraz skóry cz owieka, przy czym najbardziej zagro one s oczy. Ze wzgl du na kierunkowo wi zki zagro enie promieniowaniem

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyńskie Centrum Sportu jednostka budżetowa w Gdyni Rozdział 2. Informacja o trybie i stosowaniu przepisów

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyńskie Centrum Sportu jednostka budżetowa w Gdyni Rozdział 2. Informacja o trybie i stosowaniu przepisów Z n a k s p r a w y G C S D Z P I 2 7 1 0 2 8 2 0 1 5 S P E C Y F I K A C J A I S T O T N Y C H W A R U N K Ó W Z A M Ó W I E N I A f W y k o n a n i e ro b ó t b u d o w l a n y c h w b u d y n k u H

Bardziej szczegółowo

PANEL IV. FORUM DYSTRYBUCJA I KONSUMPCJA 11:30-13:00. Moderator: Mikołaj Rudawski, UPM. Ekspert: Natalia Fechse, Vamir

PANEL IV. FORUM DYSTRYBUCJA I KONSUMPCJA 11:30-13:00. Moderator: Mikołaj Rudawski, UPM. Ekspert: Natalia Fechse, Vamir PANEL IV. FORUM DYSTRYBUCJA I KONSUMPCJA 11:30-13:00 Moderator: Mikołaj Rudawski, UPM Ekspert: Natalia Fechse, Vamir Tematy do dyskusji Jakość biomasy Wiedza o biomasie drzewnej Rozliczenia 2 Biomasa leśna

Bardziej szczegółowo

sylwan nr 9: 3 15, 2006

sylwan nr 9: 3 15, 2006 sylwan nr 9: 3 15, 2006 Jerzy Szwagrzyk, Waldemar Sulowski, Tomasz Skrzydłowski Structure of a natural stand of a Carpathian beech forest in the Tatra mountains compared with natural beech stands from

Bardziej szczegółowo

Instrukcja sporządzania skonsolidowanego bilansu Miasta Konina

Instrukcja sporządzania skonsolidowanego bilansu Miasta Konina Załącznik Nr 1 Do zarządzenia Nr 92/2012 Prezydenta Miasta Konina z dnia 18.10.2012 r. Instrukcja sporządzania skonsolidowanego bilansu Miasta Konina Jednostką dominującą jest Miasto Konin (Gmina Miejska

Bardziej szczegółowo

WZÓR SKARGI EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA. Rada Europy. Strasburg, Francja SKARGA. na podstawie Artykułu 34 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka

WZÓR SKARGI EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA. Rada Europy. Strasburg, Francja SKARGA. na podstawie Artykułu 34 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka WZÓR SKARGI EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA Rada Europy Strasburg, Francja SKARGA na podstawie Artykułu 34 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz Artykułu 45-47 Regulaminu Trybunału 1 Adres pocztowy

Bardziej szczegółowo

www.naszanatura2000.pl

www.naszanatura2000.pl 1 Biuro Projektu Stowarzyszenie Tilia ul. Przysiecka 13, 87-100 Toruń Tel./fax: 6 67 60 8 e-mail: tilia@tilia.org.pl www.tilia.org.pl Szkoła Leśna na Barbarce www.szkola-lesna.torun.pl www.naszanatura2000.pl

Bardziej szczegółowo

GEOWIZUALIZACJA W PROCESIE PLANOWANIA PRZESTRZENNEGO GEOVISUALISATION IN THE SPATIAL PLANNING PROCESS

GEOWIZUALIZACJA W PROCESIE PLANOWANIA PRZESTRZENNEGO GEOVISUALISATION IN THE SPATIAL PLANNING PROCESS POLSKIE Geowizualizacja TOWARZYSTWO w procesie planowania INFORMACJI przestrzennego PRZESTRZENNEJ ROCZNIKI GEOMATYKI 2005 TOM III ZESZYT 4 11 GEOWIZUALIZACJA W PROCESIE PLANOWANIA PRZESTRZENNEGO GEOVISUALISATION

Bardziej szczegółowo

Przygotowały: Magdalena Golińska Ewa Karaś

Przygotowały: Magdalena Golińska Ewa Karaś Przygotowały: Magdalena Golińska Ewa Karaś Druk: Drukarnia VIVA Copyright by Infornext.pl ISBN: 978-83-61722-03-8 Wydane przez Infornext Sp. z o.o. ul. Okopowa 58/72 01 042 Warszawa www.wieszjak.pl Od

Bardziej szczegółowo

ruchu. Regulując przy tym w sposób szczegółowy aspekty techniczne wykonywania tych prac, zabezpiecza odbiorcom opracowań, powstających w ich wyniku,

ruchu. Regulując przy tym w sposób szczegółowy aspekty techniczne wykonywania tych prac, zabezpiecza odbiorcom opracowań, powstających w ich wyniku, UZASADNIENIE Projekt rozporządzenia jest wypełnieniem delegacji ustawowej zapisanej w art. 19 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz.

Bardziej szczegółowo

ZAMKNIÊCIA PRZECIWPANICZNE

ZAMKNIÊCIA PRZECIWPANICZNE ZAMKNIÊCIA PRZECIWPANICZNE IDEA PUSH-BAR okucia budowlane kompleksowo drewno PCV aluminium ZAMKNIÊCIA PRZECIWPANICZNE IDEA Zamkniêcie przeciwpaniczne IDEA zosta³o zaprojektowane i przetestowane na zgodnoœæ

Bardziej szczegółowo

S I M P L E. E O D ELEKTRONICZNY OBIEG DOKUMENTÓW. www.simple.com.pl

S I M P L E. E O D ELEKTRONICZNY OBIEG DOKUMENTÓW. www.simple.com.pl S I M P L E. E O D ELEKTRONICZNY OBIEG DOKUMENTÓW www.simple.com.pl SIMPLE.EOD ELEKTRONICZNY OBIEG DOKUMENTÓW SIMPLE.EOD to innowacyjna platforma dotycz¹cy przetwarzania informacji mo e internetowa do

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KOSZTÓW PIŁKARSKIEGO SĄDU POLUBOWNEGO

REGULAMIN KOSZTÓW PIŁKARSKIEGO SĄDU POLUBOWNEGO REGULAMIN KOSZTÓW PIŁKARSKIEGO SĄDU POLUBOWNEGO Na podstawie 17 ust. 4 Regulaminu Piłkarskiego Sądu Polubownego Polskiego Związku Piłki Nożnej, postanawia się co następuje: I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1 Niniejszy

Bardziej szczegółowo

Automatyzacja pakowania

Automatyzacja pakowania Automatyzacja pakowania Maszyny pakuj¹ce do worków otwartych Pe³na oferta naszej firmy dostêpna jest na stronie internetowej www.wikpol.com.pl Maszyny pakuj¹ce do worków otwartych: EWN-SO do pakowania

Bardziej szczegółowo

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami Seweryn SPAŁEK Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami MONOGRAFIA Wydawnictwo Politechniki Śląskiej Gliwice 2004 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 5 1. ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI W ORGANIZACJI 13 1.1. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA RYBNIKA. z dnia 19 listopada 2015 r. w sprawie wzorów formularzy na podatek rolny

UCHWAŁA NR... RADY MIASTA RYBNIKA. z dnia 19 listopada 2015 r. w sprawie wzorów formularzy na podatek rolny Projekt z dnia 29 października 2015 r. Zatwierdzony przez... UCHWAŁA NR... RADY MASTA RYBNKA w sprawie wzorów formularzy na podatek rolny Na podstawie: - art. 18 ust. 2 pkt 8, art. 40 ust. 1, art. 41 ust.

Bardziej szczegółowo

PRODUCTION HALL OFFER

PRODUCTION HALL OFFER PRODUCTION HALL OFFER 1. Name of production hall / Nazwa hali produkcyjnej Bałtowska 2. Location / Lokalizacja PRODUCTION HALL DATA Town / Street Miasto / Ulica Ostrowiec Świętokrzyski/Bałtowska Street

Bardziej szczegółowo

Nowy Serwis Pstr gowy. Analiza Rynku Producentów Ryb ososiowatych

Nowy Serwis Pstr gowy. Analiza Rynku Producentów Ryb ososiowatych Nowy Serwis Pstr gowy Analiza Rynku Producentów Ryb ososiowatych Spis Tre ci Za enia Nowego Serwisu Historia Serwisu Pstr gowego Problemy Nowego Serwisu Pstr gowego Pozyskiwanie Danych ci galno danych

Bardziej szczegółowo

Science Citation Index

Science Citation Index Biblioteka Politechniki Krakowskiej Oddział Informacji Naukowej Science Citation Index Cytowania publikacji na podstawie bazy wyposażonej w narzędzia do ich analizy Science Citation Index Expanded baza

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja mapy glebowo-rolniczej w oparciu o zobrazowania satelitarne i klasyfikację użytkowania ziemi Jan Jadczyszyn, Tomasz Stuczyński Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa Państwowy Instytut

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Chemiczny LABORATORIUM PROCESÓW TECHNOLOGICZNYCH PROJEKTOWANIE PROCESÓW TECHNOLOGICZNYCH

POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Chemiczny LABORATORIUM PROCESÓW TECHNOLOGICZNYCH PROJEKTOWANIE PROCESÓW TECHNOLOGICZNYCH POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Chemiczny LABORATORIUM PROCESÓW TECHNOLOGICZNYCH PROJEKTOWANIE PROCESÓW TECHNOLOGICZNYCH Ludwik Synoradzki Jerzy Wisialski EKONOMIKA Zasada opłacalności Na początku każdego

Bardziej szczegółowo

kot³y serii MAX KOT Y SERII MAX

kot³y serii MAX KOT Y SERII MAX kot³y serii MAX KOT Y SERII MAX Nowoœci¹ w ofercie PW DEFRO s¹ kot³y du ych mocy EKOPELL MAX zaprojektowane do spalania biomasy i spe³niaj¹ce wszystkie wymagania znowelizowanej normy PN-EN 303-5. W kot³ach

Bardziej szczegółowo

LASER SCANNING AS A SOURCE OF SPATIAL DATA FOR FORESTRY

LASER SCANNING AS A SOURCE OF SPATIAL DATA FOR FORESTRY SKANOWANIE LASEROWE JAKO ŹRÓDŁO INFORMACJI PRZESTRZENNYCH DOTYCZĄCYCH LASÓW 1 LASER SCANNING AS A SOURCE OF SPATIAL DATA FOR FORESTRY Krzysztof Będkowski 1, Sławomir Mikrut 2 1 Katedra Urządzania Lasu,

Bardziej szczegółowo

Projekty uchwał na Zwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy zwołane na dzień 10 maja 2016 r.

Projekty uchwał na Zwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy zwołane na dzień 10 maja 2016 r. Projekty uchwał na Zwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy zwołane na dzień 10 maja 2016 r. Uchwała nr.. Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy OEX Spółka Akcyjna z siedzibą w Poznaniu z dnia

Bardziej szczegółowo

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ

PORTS AS LOGISTICS CENTERS FOR CONSTRUCTION AND OPERATION OF THE OFFSHORE WIND FARMS - CASE OF SASSNITZ Part-financed by EU South Baltic Programme w w w. p t m e w. p l PROSPECTS OF THE OFFSHORE WIND ENERGY DEVELOPMENT IN POLAND - OFFSHORE WIND INDUSTRY IN THE COASTAL CITIES AND PORT AREAS PORTS AS LOGISTICS

Bardziej szczegółowo

Phytophthora cactorum (Leb. & Cohn) Schröeter

Phytophthora cactorum (Leb. & Cohn) Schröeter PAŃSTWOWA INSPEKCJA OCHRONY ROŚLIN I NASIENNICTWA GŁÓWNY INSPEKTORAT PIORIN ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa tel: (22) 623 23 02, fax: (22) 623 23 04 www.piorin.gov.pl; e-mail gi@piorin.gov.pl Phytophthora

Bardziej szczegółowo

Rodzaje biomasy wykorzystywane na cele energetyczne:

Rodzaje biomasy wykorzystywane na cele energetyczne: Energia z biomasy Pojecie biomasy: Biomasa to substancja organiczna pochodzenia roślinnego, powstająca poprzez fotosyntezę. Do biomasy zaliczamy również odpady z produkcji zwierzęcej oraz gospodarki komunalnej

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyński Ośrodek Sportu i Rekreacji jednostka budżetowa Rozdział 2.

Rozdział 1. Nazwa i adres Zamawiającego Gdyński Ośrodek Sportu i Rekreacji jednostka budżetowa Rozdział 2. Z n a k s p r a w y G O S I R D Z P I 2 7 1 03 3 2 0 1 4 S P E C Y F I K A C J A I S T O T N Y C H W A R U N K Ó W Z A M Ó W I E N I A f U d o s t p n i e n i e t e l e b i m ó w i n a g ł o n i e n i

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. Alternatywne kierunki produkcji roślinnej R.D1.7

KARTA PRZEDMIOTU. Alternatywne kierunki produkcji roślinnej R.D1.7 KARTA PRZEDMIOTU 1. Informacje ogólne Nazwa przedmiotu i kod (wg planu studiów): Kierunek studiów: Specjalność: Poziom kształcenia: Profil kształcenia: Forma studiów: Obszar kształcenia: Koordynator przedmiotu:

Bardziej szczegółowo

Podstawowe pojęcia: Populacja. Populacja skończona zawiera skończoną liczbę jednostek statystycznych

Podstawowe pojęcia: Populacja. Populacja skończona zawiera skończoną liczbę jednostek statystycznych Podstawowe pojęcia: Badanie statystyczne - zespół czynności zmierzających do uzyskania za pomocą metod statystycznych informacji charakteryzujących interesującą nas zbiorowość (populację generalną) Populacja

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland

Cracow University of Economics Poland Cracow University of Economics Poland Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Keynote Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit,

Bardziej szczegółowo

EKONOMETRIA dr inż.. ALEKSANDRA ŁUCZAK Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Katedra Finansów w i Rachunkowości ci Zakład Metod Ilościowych Collegium Maximum,, pokój j 617 Tel. (61) 8466091 luczak@up.poznan.pl

Bardziej szczegółowo

Iwona Nurzyńska. Fundusze Unii Europejskiej a system finansowania inwestycji ze środków publicznych w Polsce

Iwona Nurzyńska. Fundusze Unii Europejskiej a system finansowania inwestycji ze środków publicznych w Polsce Iwona Nurzyńska Fundusze Unii Europejskiej a system finansowania inwestycji ze środków publicznych w Polsce Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa Polskiej Akademii Nauk Warszawa 2011 Iwona Nurzyńska European

Bardziej szczegółowo

Mozliwosci zastosowania naziemnego skaningu laserowego w lesnictwie

Mozliwosci zastosowania naziemnego skaningu laserowego w lesnictwie Mozliwosci zastosowania naziemnego skaningu laserowego w lesnictwie Agata Wencel1, Piotr Wezyk2, Michal Zasada3 1 Katedra Urzadzania Lasu, Wydzial Lesny, Uniwersytct Przyrodniczy, Wqjska Polskiego 28,

Bardziej szczegółowo