Nr Informacja. Szczególne uprawnienia emerytalno-rentowe górników w wybranych krajach UE. Czerwiec Małgorzata Dziubińska-Michalewicz

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Nr 1140. Informacja. Szczególne uprawnienia emerytalno-rentowe górników w wybranych krajach UE. Czerwiec 2005. Małgorzata Dziubińska-Michalewicz"

Transkrypt

1 KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH Szczególne uprawnienia emerytalno-rentowe górników w wybranych krajach UE Czerwiec 2005 Małgorzata Dziubińska-Michalewicz Informacja Nr 1140 W niniejszej informacji przedstawiono górnicze systemy emerytalno-rentowe funkcjonujące w wybranych krajach UE. Górnicy w reguły mają przywilej przechodzenia na emeryturę we wcześniejszym wieku niż inni ubezpieczeni. Ponadto od górników jest wymagany krótszy okres obowiązkowego ubezpieczenia. Korzystniejsze są także zasady obliczania świadczenia emerytalnego.

2 BSiE 1 1. Austria Charakterystyczną cechą austriackiego systemu zabezpieczenia emerytalno-rentowego jest jego ubranżowienie. Instytucją zarządzającą emeryturami górniczymi jest Zakład Ubezpieczeniowy Austriackich Kolei Państwowych i Austriackiego Górnictwa (jeszcze do niedawna były to dwa odrębne zakłady dla pracowników kolei oraz górników). Warunkiem skorzystania z emerytury górniczej (w wieku 60 lat) jest posiadanie kalendarzowych ubezpieczenia w zakładzie górniczym, przynajmniej przez 240 miesięcy, w tym przynajmniej 120 miesięcy faktycznego zatrudnienia w zawodzie górnika (pod ziemią). Należy zaznaczyć, że w systemie powszechnym minimalny wiek emerytalny dla mężczyzn, uprawniający do tzw. pełnej emerytury wynosi 65 lat, przy warunku 40-letniego uczestnictwa w systemie. Wcześniejsza emerytura przysługuje mężczyznom w wieku 61 i pół roku w przypadku pozostawania bezrobotnym lub spełniania jeszcze innych warunków dotyczących stażu pracy. Można skorzystać też (mężczyźni w wieku 62 i pół roku) ze wcześniejszej emerytury w niepełnym wymiarze, gdy nie są spełnione warunki wynikające ze stażu. Górnicy posiadają więc przywilej przejścia na emeryturę w wieku wcześniejszym niż w systemie powszechnym i na korzystniejszych warunkach w zakresie wymaganego stażu ubezpieczeniowego. W Austrii funkcjonuje tzw. wcześniejsza emerytura (będąca odpowiednikiem naszej renty inwalidzkiej) w przypadku całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy. Okres ograniczonej zdolności do pracy lub niezdolności powinien wynosić powyżej 6 miesięcy. Warunkiem ubiegania się o to świadczenie dla osób do 50 roku życia jest wykazanie się 60 miesięcznym okresem ubezpieczenia w ciągu ostatnich 10 lat. Standardowe świadczenie rentowe obejmuje okres 2 lat, z możliwością przedłużenia o następne dwa lata. Świadczenie to może być cofnięte w przypadku poprawy stanu zdrowia. W trakcie jego pobierania można być skierowanym na rehabilitację przywracającą zdolność do pracy. Jeżeli chodzi o wysokość emerytury to obowiązują specjalne przepisy górnicze, zapewniające łącznie wyższą emeryturę. Przykładowo za 12 miesięcy ubezpieczenia górniczego przysługuje 1,955 punktów (dla niegórników 1,78 punktów), ponadto za każde 12 miesięcy rzeczywistego zatrudnienia jako górnik jest dodatek do emerytury w wysokości 0,3% podstawy obliczania. Podstawę obliczania ustala się obecnie jako przeciętną 17 najwyższych rocznych zarobków, przy czym liczba lat wysługi, jakie należy uwzględnić, każdego roku podwyższa się o 1. Należy zaznaczyć, że przeciętna pełna emerytura górnicza w Austrii wynosiła 1500 euro i była wyższa w porównaniu z emeryturą kolejarzy (1257 euro), pracujących na własny rachunek (1238 euro), robotników (936 euro) oraz rolników (824 ero). 1 Nieco wyższą emeryturę od górników otrzymywali tylko pracownicy umysłowi (1527 euro). 1 Dane za grudzień 2002 r., dotyczą tylko mężczyzn.

3 2 BSiE 2. Belgia Za górników uważa się następujących robotników: robotników kopalni węgla kamiennego, robotników innych kopalni, kamieniołomów z wydobyciem pod ziemią, kamieniołomów lub fabryk przetwarzających pochodne węgla/. W określonych sytuacjach za górników pracujących pod ziemią uważa się też robotników obsługujących maszyny ekstrakcyjne, robotników w łaźni węglowej i sortowni węgla, suszarni szlamu i robotników w fabrykach brykietów węglowych (na bazie paku). Muszą oni jednak w takim charakterze przepracować przez 20 lat. Emeryturę mogą otrzymać: * w wieku lat 55 górnicy pracujący pod ziemią, * w wieku lat 60 górnicy kopalni odkrywkowych, * w każdym wieku, po 25 latach pracy przepracowanych głównie jako górnik pod ziemią. Należy dodać, że w powszechnym systemie emerytalnym wymagany wiek emerytalny (jednakowy dla mężczyzn i kobiet) wynosi od 2003 r. 63 lata i będzie podwyższony od 2006 r. do 64 lat, a od 2009 r. do 65 lat. Prawo do wystąpienia o emeryturę od 2005 r. przysługuje wszystkim, którzy mogą wykazać się minimum 35-letnim okresem zatrudnienia (do 2005 r. ta granica była niższa i wynosiła 20 lat). Tak więc, wobec górników stosowane są rozwiązania korzystniejsze w porównaniu z powszechnie obowiązującymi. Przy udokumentowaniu przynajmniej dwudziestu lat pracy w zawodzie górnika otrzymuje się prawo do emerytury w wysokości 1/30 (zamiast 1/41, 1/42, 1/43 lub 1/44 dla kobiet i 1/45 dla mężczyzn) za rok kalendarzowy pracy górnika pod ziemia. Każdy rok zatrudnienia daje prawo do rocznej sumy emerytury. Sumę tę oblicza się następująco: 1) roczny zarobek (zarobek realny i/lub zryczałtowany i/lub zarobek umowny), 2) jest mnożony przez współczynnik nowego oszacowania, 3) dodatkowo za lata 1955 do 1974 jest mnożony przez tzw. współczynnik dobrobytu, 4) następnie mnoży się go przez ułamek emerytalny 1/40 (górnicy odkrywkowi) lub 1/30 (górnicy dołowi), 5) wreszcie mnoży się go przez ułamek 0,6 (taryfa w przypadku samotnych) lub 0,75 (taryfa w przypadku rodziny). Kwota emerytury jest zależna od : 1) przebiegu stażu pracy, 2) zarobków, 3) stanu rodzinnego. Górnicy, którzy przepracowali pod ziemią przynajmniej 25 lat otrzymują dodatek. Dodatek odpowiada różnicy pomiędzy kwotą emerytury za trzydzieści kalendarzowych lat pracy górnik pod ziemią, a ogólną kwotą ustawowej emerytury. 3. Francja W kraju tym istnieje specjalny system ubezpieczeniowy dla osób zatrudnionych w górnictwie. Jest on zarządzany przez instytucję zewnętrzną, mającą odrębną osobowość prawną. Uprawnionymi do korzystania ze świadczeń związanych z tym systemem są: robotnicy, urzędnicy, technicy, kierownicy brygad (brygadziści),

4 BSiE 3 inżynierowie i kadry wyższe zatrudnieni w przedsiębiorstwach objętych tym systemem, których działalność zawodowa jest bezpośrednio i wyłącznie związana z wydobyciem i wykonywana jest na miejscu wydobycia lub w bezpośrednim sąsiedztwie. Ubezpieczenie na wypadek ryzyka starości gwarantuje świadczenie emerytalne osobom płacącym składki, będącym w wieku co najmniej 55 lat. Jeżeli w wieku 55 lat osoba podlegająca górniczemu systemowi emerytalnemu nie legitymuje się 120 kwartałami dającymi prawo do uzyskania świadczenia emerytalnego, praca wykonywana po ukończeniu 55 lat wliczana jest do okresu rozliczeniowego, do czasu zakończenia kwartału, pozwalającego na osiągnięcie wymaganego okresu pracy. Wymagany wiek emerytalny zostaje obniżony o jeden rok za każde cztery lata pracy pod ziemią, przy czym nie może być niższy niż 50 lat, w przypadku pracowników płacących składki od co najmniej 30 lat. Nie ma wymogu dotyczącego wieku (55 lat) w przypadku osób ubiegających się o wcześniejszą emeryturę, które: bądź legitymują się 120 kwartałami, branymi pod uwagę przy obliczaniu świadczenia emerytalnego; bądź legitymują się co najmniej 60 kwartałami i otrzymują rentę z tytułu inwalidztwa zawodowego lub wypadku przy pracy lub choroby zawodowej w związku ze stałą niezdolnością do pracy, której stopień jest określony w obowiązujących zarządzeniach; nie korzystają z pomocy specjalnie ustanowionej w celu ułatwienia przeszeregowania pracowników przedsiębiorstw lub zainteresowanych instytucji. Należy zaznaczyć, że w systemie powszechnym prawo do emerytury w pełnym zakresie przysługuje ubezpieczonemu w wieku minimum 60 lat, przy okresie ubezpieczenia 160 kwartałów, czyli 40 lat pracy. Tak więc ustawowy wiek emerytalny górników jest krótszy. Wysokość roczna świadczenia emerytalnego obliczona w chwili wypłaty równa jest iloczynowi okresu (czasu) świadczenia pracy oraz wartości właściwej dla kwartału świadczenia pracy, w roku rozpoczęcia obowiązywania. Wartość kwartału świadczenia pracy, służąca obliczeniu wysokości świadczeń emerytalnych wynosiła 67,73 euro w dniu 1 stycznia 2001 r. i 69,22 euro w dniu 1 stycznia 2002 r. W celu obliczenia świadczenia emerytalnego, okres świadczenia pracy jest mnożony przez współczynnik wzrostu, określony dla roku rozpoczęcia obowiązywania świadczenia (ustalany 1 stycznia każdego roku zarządzeniem ministra ds. zabezpieczenia społecznego i ministra ds. budżetu). Ponadto emerytura górnicza jest podwyższana o 0,15% za każdy kwartał pracy pod ziemią. We Francji renty inwalidzkie są dwojakiego rodzaju: z ubezpieczenia ogólnego oraz renty przysługujące na skutek wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Renta inwalidzka z ubezpieczenia ogólnego przysługuje ubezpieczonemu pracownikowi w wieku poniżej 60 lat w wyniku choroby lub wypadku nie związanego z wykonywanym zawodem, jeżeli utrata zdolności do pracy przekracza 2/3. Stopień utraty zdolności do pracy jest oceniany przez lekarza kasy chorych. Nie istnieje żadna obowiązująca skala określająca stopień niesprawności. Określenie inwalidztwa nie jest definiowane tylko przez samą niezdolność fizyczną, ale także przez utratę możliwości zarobkowania, na którą składają się takie czynniki, jak: stopa bezrobocia, fluktuacja na rynku pracy, wiek, zdolności intelektualne itp. Górnicy częściej niż inne grupy społeczne korzystają z rent przysługujących na skutek wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Ich wysokość zależna jest od stopnia utraty zdolności do pracy. Stopień ten określany jest przez lekarza. Skala niezdolności jest stale aktualizowana. Chociaż ta skala jest bardzo szeroko stosowana, jest tylko jednym z możliwych punktów odniesienia, bez obowiązku rygorystycznego jej zastosowania przez lekarza. Lekarz ma prawo ocenić stopień inwalidztwa nie stosując skali, ale biorąc pod uwagę: charakter do-

5 4 BSiE legliwości, wiek osoby, jej kwalifikacje, perspektywy zatrudnienia, możliwości adaptacyjne. Tak więc lekarz, pod warunkiem wyjaśnienia motywów swej decyzji, może odejść od wskazań oficjalnej skali utraty zdrowia i sprawności. Wysokość renty zależy od wysokości zarobków i stopnia inwalidztwa. Jeżeli trwała niezdolność jest mniejsza niż 10%, odszkodowanie jest wypłacane w formie kapitału. Zarówno renta wypadkowa, jak i renta z powodu choroby zawodowej są kalkulowane według tej samej zasady. Renta ta równa jest płacy (z pewnymi ograniczeniami) pomnożonej przez współczynnik niezdolności do pracy, który wzrasta w stosunku do stopnia niezdolności. Płaca brana pod uwagę nie może być niższa od pewnego minimum, ale nie może być wyższa aniżeli 8- krotność tego minimum). Jeśli stan inwalidy wymaga opieki osoby trzeciej, udzielana jest mu dodatkowa renta w wysokości 40% jego własnego świadczenia (dodatek ten nie może być niższy od określonego minimum). Renta może być zrewidowana w każdym momencie w ciągu pierwszych dwóch lat jej pobierania. Po upływie 2 lat renta nie może być zmieniona przez okres co najmniej 1 roku. 4. Hiszpania W kraju tym funkcjonuje specjalny system ubezpieczenia emerytalno-rentowego dla górników. Wymagany wiek emerytalny wynoszący 65 lat w przypadku pracy w górnictwie jest redukowany w zależności do lat efektywnie przepracowanych w określonej grupie zawodowej. Dla poszczególnych kategorii zatrudnionych jest wyznaczony tzw. wskaźnik redukcji, wahający się od 0,05 do 0,50, zróżnicowany ze względu na zagrożenia występujące w miejscu pracy oraz toksyczności środowiska. Wskaźnik 0,50 (najkorzystniejszy) stosowany jest w stosunku do pracujących na przodku i wiertaczy. Wcześniejsze przejście na emeryturę jest możliwe w przypadku, gdy teoretyczny wiek (na który składa się aktualny wiek wraz z wiekiem bez zastosowanej redukcji) przewyższa 65 lat. Uwzględniany jest w tym przypadku okres pracy poza górnictwem. Na wcześniejszą emeryturę mogą przejść górnicy, mający prawo do wskaźnika redukcji, którzy objęci zostali specjalnym systemem górniczym od 1 kwietnia 1969 r. i wpłacali składki na górniczy fundusz emerytalny lub należeli do funduszu ubezpieczeniowego robotników najemnych przed 1 stycznia 1996 r. Warunkiem otrzymania świadczenia jest opłacenie składki ubezpieczeniowej przez minimalny wymagalny okres. Jest to 15-letni okres składkowy, z czego co najmniej ostatnie dwa lata składkowe powinny wystąpić w 15-letnim okresie poprzedzającym nabycie prawa do emerytury. Górnikom przysługuje wcześniejsza emerytura w pełnym wymiarze. W systemie powszechnym prawo do pełnej emerytury otrzymywać mogą ubezpieczeni posiadający 35-letni okres składkowy. Górnik chorujący na krzemicę, przeniesiony do innej pracy z powodu czasowej niezdolności do pracy, ma prawo do specjalnego dodatku do wynagrodzenia, który w 75% rekompensuje różnicę pomiędzy dotychczasowym wynagrodzeniem górniczym a faktycznie otrzymywanym w nowym miejscu pracy. Uzyskanie renty inwalidzkiej uzależnione jest od stopnia niepełnosprawności (stopnia uszczerbku na zdrowiu) i rokowań co do przewidywanego dalszego stanu zdrowia. Rozróżnia się niesprawność stałą lub czasową. Występują dwa rodzaje rent: renta przyznawana na stałe po orzeczeniu całkowitej niezdolności do pracy i renta z konkretnym terminem jej wygaśnięcia (zwana okresową lub częściową, w związku z orzeczeniem częściowej niezdolności do pracy). Rentę okresową przyznaje się na ogół na 3 lata, rzadziej na 5 lat. Po wygaśnięciu terminu renty czasowej można wnioskować powtórnie o przyznanie tego świadczenia. Po drugim lub po trzecim orzeczeniu inwalidztwa przyznaje się rentę stałą.

6 BSiE 5 Górnicy ze stałą i całkowitą niezdolnością do pracy lub ze znacznym stopniem inwalidztwa, który osiągną teoretyczny wiek 65 lat (na który składa się aktualny wiek wraz z wiekiem bez zastosowanej redukcji) mają prawo do otrzymania zamiast renty świadczenia emerytalnego. 5. Niemcy Górnicy ubezpieczeni są na wypadek starości i niepełnosprawności w Gwarectwie Federalnym z siedzibą w Bochum. Jest to właściwa instytucja dla ubezpieczonych, którzy uiścili przynajmniej jedną składkę za pracę w przedsiębiorstwie górniczym. Okresy ubezpieczenia w ubezpieczalni górniczej są wyżej szacowane niż w innych systemach. Na ubezpieczenie górnicze pobierana jest przeciętnie wyższa składka niż w innych tzw. systemach zakładowych (należących do II filara ubezpieczeniowego). O ile w innych systemach zakładowych składka jest płacona w połowie przez pracownika i w połowie przez pracodawcę, w systemie górniczym wyższa jest partycypacja pracodawcy. Ubezpieczeni w Gwarectwie mają prawo do wcześniejszych, niż w innych systemach, świadczeń emerytalno-rentowych Emerytura dla górników pracujących pod ziemią Górnicy dołowi mają prawo do emerytury, jeżeli ukończyli 60 lat i wykażą 25 lat ubezpieczenia emerytalnego (300 miesięcy kalendarzowych) ze stałą pracę pod ziemią. Do 25 lat stałej pracy pod ziemią zalicza się również okresy otrzymywania zasiłku przejściowego, jeżeli ostatnią pracą przed otrzymywaniem zasiłku przejściowego była praca górnika dołowego. Warunek ubezpieczenia emerytalnego dla górników dołowych jest spełniony także wtedy, gdy ubezpieczony: 1) ma 25 lat okresu składkowego, na podstawie zatrudnienia polegającego na stałej pracy pod ziemią razem z okresami nieskładkowymi przyporządkowanymi do górniczego ubezpieczenia emerytalno-rentowego lub 2) ma 25 lat okresów składkowych w samym górnictwie lub razem z okresami nieskładkowymi przyporządkowanymi do górniczego ubezpieczenia rentowego i a) przez 15 lat był zatrudniony jako rębacz lub b) wymagane 25 lat stałego zatrudnienia pod ziemią wypełnił samymi okresami składkowymi lub okresami nieskładkowymi przyporządkowanymi do górniczego ubezpieczenia emerytalnego, jeżeli do tego wlicza się: za każde dwa pełne miesiące kalendarzowe pracy rębacza po trzy miesiące kalendarzowe i za każde trzy pełne miesiące kalendarzowe, w których ubezpieczony był zatrudniony przed 1 styczna 1968 r. pod ziemia i wykonywał prace inne niż praca rębacza po dwa miesiące kalendarzowe, prace wykonywane pod ziemią przed 1 stycznia 1968 r. w przypadku ubezpieczonych, którzy przed 1 stycznia 1968 r. wykonywali pracę rębacza i muszą z niej zrezygnować, ponieważ ich zdolności do pracy w górnictwie zmniejszyła się. ( 238 ustęp 3 SGB VI). Należy dodać, że w systemie powszechnym brak jest sztywnej granicy wieku, po której przysługuje prawo do świadczeń emerytalnych; generalnie prawo do emerytury przysługuje po ukończeniu 65 roku życia. Regułą jest, że należy wykazać się co najmniej 60-miesięcznym stażem ubezpieczeniowym. Brak sztywnej granicy wieku oznacza możliwość uzyskania świadczenia emerytalnego przez osobę, która ukończyła 60 lat, jest częściowo niezdolna do pracy i jest zatrudniona w niepełnym wymiarze godzin. 2 Sprawy emerytury dla górników reguluje kodeks społeczny księga VI (Sozialgesetzbuch VI).

7 6 BSiE Prawo do wcześniejszych świadczeń emerytalnych przysługuje osobom, które ukończyły 63 lata życia i podlegały ubezpieczeniu społecznemu przez 35 lat. Do stażu ubezpieczeniowego wlicza się okres służby wojskowej lub wychowywania dzieci. Ponadto do wcześniejszej emerytury mają prawo bezrobotni, którzy ukończyli 60 rok życia. Wysokość świadczenia zależna jest od podstawy wymiaru emerytury, przeciętnego wynagrodzenia ogółu ubezpieczonych, stażu ubezpieczeniowego, a także czynników niezależnych, które uniemożliwiły zainteresowanemu kontynuowanie zatrudnienia. Emeryt ma prawo do kontynuowania zatrudnienia bez obawy o zmniejszenie lub zawieszenie świadczenia emerytalnego Renta dla górników przyznawana z powodu zmniejszonej zdolności do pracy w górnictwie Do ukończenia 65. roku życia ubezpieczeni mają prawo do renty dla górników, jeżeli: mają zmniejszoną zdolność do pracy w zawodzie, w ostatnich pięciu latach przed zmniejszeniem zdolności do wykonywania zawodu w górnictwie, opłacali składki obowiązkowe w ubezpieczalni górniczej i przed wystąpieniem zmniejszonej zdolności do pracy w górnictwie zakończyli okres obowiązkowej przynależności do ubezpieczalni górniczej wynoszący 5 lat. Osoby o zmniejszonej zdolności do pracy w górnictwie to ubezpieczeni, którzy z powodu choroby lub niepełnosprawności nie są w stanie dalej wykonywać pracy górniczej wykonywanej do tej pory (zawód główny) ani innej ekonomicznie w zasadzie równorzędnej pracy górniczej, wykonywanej przez osobę o podobnym wykształceniu oraz równorzędnej wiedzy i umiejętnościach. Osobami o niezmniejszonej zdolności do pracy w górnictwie są ubezpieczeni, którzy poza górnictwem faktycznie wykonują pracę ekonomicznie i jakościowo równorzędną lub prowadzą samodzielną działalność. W ostatnich pięciu latach przed wystąpieniem zmniejszenia zdolności do pracy w górnictwie musza być udokumentowane przynajmniej trzy lata obowiązkowego okresu składkowego w ubezpieczalni górniczej. Ponadto obowiązują takie same wymagania, jak w przypadku renty z powodu częściowej lub całkowitej utraty zdolności do pracy. Prawo do renty górniczej maja także ubezpieczeni po długoletniej pracy pod ziemią i ukończeniu 50-go roku życia ( 45 ust. 3 SGB VI) oraz ubezpieczeni do ukończenia 65. roku życia, jeżeli: ukończyli 50 lat, w porównaniu z pracą górnika wykonywaną dotychczas (główny zawód) nie wykonują już pracy ekonomicznie równorzędnej ani nie prowadzą samodzielnej działalności i zakończyli okres karencji w ubezpieczalni wynoszący 25 lat. Do 25 lat okresu ubezpieczenia zalicza się miesiące kalendarzowe z okresami składkowymi na podstawie zatrudnienia przy stałej pracy pod ziemią. Jeżeli warunek ten nie jest spełniony, należy sprawdzić czy spełniony jest okres karencji odpowiednio do przepisów przejściowych ( 242 ustęp 3 SGB VI). Należy dodać, że w Niemczech istnieją dwa rodzaje rent: z tytułu niezdolności do pracy w wykonywanym zawodzie, z tytułu niezdolności do pracy. Niezdolność do pracy z powodu choroby i inwalidztwa poprzedzona jest wcześniejszymi świadczeniami chorobowymi, trwającymi do 6 miesięcy. Po tym okresie chory może wystąpić o rentę inwalidzką (wniosek w tej sprawie wystawia lekarz chorego). Uprawnienia do

8 BSiE 7 renty są związane ze spełnieniem dwóch podstawowych kryteriów: uzyskaniem opinii lekarza orzecznika oraz ze stażem ubezpieczeniowym. Nadmienić należy, ze możliwe jest przejście na emeryturę wcześniejszą (w wieku 60 lat dla mężczyzn, wobec ustawowego wieku emerytalnego 65 lat) w przypadku ciężkiego kalectwa i niezdolności do pracy. 6. Wielka Brytania Przemysł węglowy w Zjednoczonym Królestwie zatrudnia 11 tys. osób, z czego 8 tys. w Anglii. Z ogółu zatrudnionych 27% pracuje pod ziemią. W kraju tym funkcjonuje odrębny system emerytalny dla górników. Górnicy mają zagwarantowany krótszy, o 5 lat od obowiązującego w systemie powszechnym, wiek emerytalny. Tak więc, górnicy mogą przejść na emeryturę w wieku 60 lat. Należy zaznaczyć, że w kraju tym nie występuje tzw. wcześniejsza emerytura i, że są specjalne preferencje dla osób pracujących po przekroczeniu ustawowego wieku emerytalnego. W związku z procesami prywatyzacyjnymi w Brytyjskiej Korporacji Węglowej rozpoczętymi w 1994 r. górnicy uzyskali specjalne gwarancje. Rząd zobowiązał się do tego, że emerytury górnicze będą waloryzowane przynajmniej zgodnie ze wzrostem inflacji. Państwo przeznaczyło na ten cel dodatkowe środki. Świadczeniobiorcy mają ponadto prawo do bonusów. Bonusy te także podlegają waloryzacji, tak aby nie traciły na wartości, niezależnie od corocznego wzrostu świadczenia emerytalnego. Cechą charakterystyczną brytyjskiego systemu zabezpieczenia społecznego jest jego powszechność świadczenie przysługuje bez rozróżnienia, np. charakteru czy miejsca pracy. Świadczenia rentowe ustalane są w jednakowej wysokości dla wszystkich świadczeniodawców, w tym i górników. Zróżnicowanie stawek występuje, ale nie według dochodów, ale sytuacji świadczeniobiorcy (np. wieku). Wysokość świadczeń jest określana na dany rok podatkowy, a waloryzowana według wzrostu cen. Podstawowym warunkiem wypłaty świadczenia inwalidzkiego jest posiadanie co najmniej 2-letniego okresu ubezpieczenia. Niezdolność do pracy oceniana jest przy pomocy dwóch testów medycznych: za pierwszych 28 dni choroby oceniana jest zdolność do wykonywania dotychczasowej pracy, na podstawie tzw. testu własnego zawodu, po 28 tygodniach choroby wykonywany jest test oceny osobistej zdolności, zwany tez testem każdej pracy. Test ten ocenia zdolność do wykonywania dowolnej pracy. Są trzy stawki świadczenia z tytułu niezdolności do pracy: krótkookresowa niższa stawka w pierwszych 28 tygodniach, krótkookresowa wyższa stawka za okres tygodni, długookresowa jeszcze wyższa stawka za okres powyżej 52 tygodni. Do długookresowego świadczenia przysługuje dodatek z tytułu wieku niższe stawki w przypadku niezdolności do pracy rozpoczętej w wieku poniżej 35 lat. Uprawnienie do świadczenia wygasa z przekroczeniem wieku emerytalnego, wraz z którym inwalidzie przysługuje emerytura. Zasiłek z powodu poważnego inwalidztwa przysługuje osobom niezdolnym do pracy przez co najmniej 28 tygodni, o ile są inwalidami po ukończeniu 20 roku życia przynajmniej w 80%. Metody oceny niezdolności są analogiczne jak w przypadku świadczenia z tytułu niezdolności do pracy. Nadmienić należy, że inwalidzi poniżej wieku emerytalnego mogą otrzymywać tzw. zasiłek życiowy, przyznawany na podstawie tzw. testów inwalidztwa. Zasiłek życiowy składa

9 8 BSiE się z dwóch składników tzw. składnika opiekuńczego i mobilnościowego. Składnik opiekuńczy przyznawany jest osobom potrzebującym opieki ze strony innych osób (są trzy stawki według szacowanych potrzeb opiekuńczych). Składnik mobilnościowy ma dwie stawki, według szacowanych potrzeb w zakresie pomocy w poruszaniu się. Te wymienione zasady przyznawania świadczeń odnoszą się również do górników. Należy jednak zaznaczyć, że ze względu na charakter pracy, częściej niż inni obywatele korzystają oni ze świadczenia odszkodowawczego, tzw. Industrial Injuries Disablement Benefis (IIDB). Warunkiem ubiegania się o to świadczenie jest chroniczny bronchit lub rozedma płuc (lub dwie te dolegliwości jednocześnie), przy wykonywaniu pracy pod ziemią przynajmniej przez 20 lat (nie wymagane jest przy tym zachowanie ciągłości pracy). W przypadku np. astmy czy głuchoty wymagany jest co najmniej 10 letni staż pracy w warunkach szkodliwych dla zdrowia, będących przyczyną tych chorób. Świadczenie IIDB uzyskuje się po uzyskaniu pozytywnego wyniku testu sprawdzającego. Wysokość tego świadczenia zależy od wieku i stopnia niepełnosprawności (procentowego uszczerbku na zdrowiu). Świadczeniobiorcy IIDB mogą otrzymać także specjalny dodatek z powodu chorób spowodowanych zapyleniem (na podstawie Pheumoconiosis Act). Jest to jednorazowa wypłata w przypadku niemożności wyegzekwowania odszkodowania z powodu zaprzestania działalności pracodawcy. Należy mieć na uwadze fakt, że każdy kraj UE ma własny, specyficzny system emerytalno-rentowy co wynika z tradycji, odmiennych warunków pracy, rozwoju gospodarczego, uwarunkowań demograficznych. Fakt członkostwa w UE nie wymaga ujednolicenia tych zasad, ani wzorowania się na rozwiązaniach przyjętych w jakimś kraju. Wykorzystana literatura Z. Czajka, Systemy emerytalne w Niemczech i w Wielkiej Brytanii wobec nowych wyzwań, Wyd. Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź Systemy emerytalne w krajach Unii Europejskiej, pod red. T. Szumlicza i M. Żukowskiego, Twigger, Warszawa Organizacja systemów zabezpieczenia społecznego w krajach Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Szwajcarii, op. E. Borowczyk, M. Fluks, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Warszawa, ZUS Zabezpieczenie społeczne osób niepełnosprawnych w Polsce i w innych krajach, pod red. S. Golimowskiej, Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, Centrum Analiz Społeczno-Eknomicznych, Warszawa Social Protection in the Member States of The European Economic Area, MISSOC 2004 may. Dekret portant Organisation de la Secutite Socjale dans les mines (Dekret nr z 27 listopada 1946 r. w sprawie górniczego systemu zabezpieczenia społecznego tekst skonsolidowany z dnia 20 listopada 2004 r.) www seg-social.es

Emerytura w powszechnym wieku emerytalnym dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r.

Emerytura w powszechnym wieku emerytalnym dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. dr I. A. Wieleba Emerytura w powszechnym wieku emerytalnym dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. Osoby urodzone po dniu 31 grudnia 1948 r. mogą nabyć prawo do emerytury w powszechnym wieku emerytalnym,

Bardziej szczegółowo

mogą nabyć prawo do emerytury po ukończeniu wieku letniego (w przypadku kobiety) lub 25 letniego (w przypadku mężczyzny) okresu składkowego i

mogą nabyć prawo do emerytury po ukończeniu wieku letniego (w przypadku kobiety) lub 25 letniego (w przypadku mężczyzny) okresu składkowego i Świadczenia emerytalno-rentowe rentowe podlegające koordynacji unijnej w stosunkach polsko-greckich ki Zakład Ubezpieczeń ń Społecznych ł maj 2013 Polskie świadczenia emerytalno-rentowe rentowe objęte

Bardziej szczegółowo

Co nam przysługuje, gdy płacimy składki?

Co nam przysługuje, gdy płacimy składki? Co nam przysługuje, gdy płacimy składki? 1 25 Ubezpieczenie chorobowe Zasiłek chorobowy świadczenie wypłacane zamiast pensji, gdy osoba ubezpieczona przebywa na zwolnieniu lekarskim. Standardowa wysokość

Bardziej szczegółowo

www.zus.pl ZUS wyjaśnia

www.zus.pl ZUS wyjaśnia Waloryzacja świadczeń emerytalno rentowych od dnia 1 marca 2009 r. W marcu 2009 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przeprowadza waloryzację świadczeń emerytalno-rentowych. Waloryzacja dokonywana jest z

Bardziej szczegółowo

Renty z tytułu niezdolności do pracy

Renty z tytułu niezdolności do pracy I Renty z tytułu niezdolności do pracy Wiadomości ogólne Prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który spełnia łącznie następujące warunki: został uznany za niezdolnego

Bardziej szczegółowo

Przeliczanie emerytur i rent od kwoty bazowej podwyższonej do 100% przeciętnego wynagrodzenia

Przeliczanie emerytur i rent od kwoty bazowej podwyższonej do 100% przeciętnego wynagrodzenia Przeliczanie emerytur i rent od kwoty bazowej podwyższonej do 100% przeciętnego wynagrodzenia Przepisami art. 194 a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Bardziej szczegółowo

Spełnienie warunków do wcześniejszej emerytury pracowniczej do końca 2008 r. gwarancją przyznania świadczenia

Spełnienie warunków do wcześniejszej emerytury pracowniczej do końca 2008 r. gwarancją przyznania świadczenia Spełnienie warunków do wcześniejszej emerytury pracowniczej do końca 2008 r. gwarancją przyznania świadczenia Komu przysługuje wcześniejsza emerytura pracownicza Wcześniejsza emerytura pracownicza przysługuje

Bardziej szczegółowo

Kapitał początkowy po zmianach od 23.09.2011r.

Kapitał początkowy po zmianach od 23.09.2011r. Kapitał początkowy po zmianach od 23.09.2011r. Co to jest kapitał początkowy Kapitał początkowy jest tzw. hipotetyczną emeryturą pomnożoną przez średnie dalsze trwania życia dla wieku 62 lat równe dla

Bardziej szczegółowo

dochody budżetu państwa). Osoby urodzone po 1948 r. z chwilą osiągnięcia tego wieku uzyskują prawo do emerytury ustalanej w myśl zreformowanych

dochody budżetu państwa). Osoby urodzone po 1948 r. z chwilą osiągnięcia tego wieku uzyskują prawo do emerytury ustalanej w myśl zreformowanych Przeliczanie emerytur Każdy emeryt ma prawo do przeliczenia swojego świadczenia. Musi spełnić jednak określone warunki. O sytuacjach, w których ZUS obliczy nową wysokość emerytury, mówi Eliza Skowrońska

Bardziej szczegółowo

Maksymalna wysokość dochodu uprawniająca do świadczeń z pomocy społecznej (tzw. "kryterium dochodowe")

Maksymalna wysokość dochodu uprawniająca do świadczeń z pomocy społecznej (tzw. kryterium dochodowe) Maksymalna wysokość dochodu uprawniająca do świadczeń z pomocy społecznej (tzw. "kryterium dochodowe") na osobę samotnie gospodarującą - 477 zł, na osobę w rodzinie - 351 zł, Zasiłek stały Maksymalna wysokość

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WYNAGRADZANIA pracowników Starostwa Powiatowego w Oławie PRZEPISY WSTĘPNE

REGULAMIN WYNAGRADZANIA pracowników Starostwa Powiatowego w Oławie PRZEPISY WSTĘPNE REGULAMIN WYNAGRADZANIA pracowników Starostwa Powiatowego w Oławie I. PRZEPISY WSTĘPNE 1 Regulamin określa zasady i warunki wynagradzania za pracę oraz świadczenia związane z pracą i warunki ich przyznawania.

Bardziej szczegółowo

Wcześniejsza emerytura dla 60-letnich mężczyzn i 55- letnich kobiet.

Wcześniejsza emerytura dla 60-letnich mężczyzn i 55- letnich kobiet. Wcześniejsza emerytura dla 60-letnich mężczyzn i 55- letnich kobiet. Pracownicy, którzy nie osiągnęli jeszcze pełnego wieku emerytalnego mogą przejść na wcześniejszą emeryturę kobieta po osiągnięciu 55

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia społeczne

Ubezpieczenia społeczne Ubezpieczenia społeczne Wykład 12. Ochrona przed ubóstwem w Polsce opieka społeczna i inne instytucje zabezpieczenia społecznego Literatura: Bukowska (2011) www.zus.pl www.mpips.gov.pl Granice ubóstwa

Bardziej szczegółowo

Waloryzacja świadczeń emerytalno-rentowych od 1 marca 2008 r.

Waloryzacja świadczeń emerytalno-rentowych od 1 marca 2008 r. Waloryzacja świadczeń emerytalno-rentowych od 1 marca 2008 r. Od 1 marca 2008 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonuje podwyższenia świadczeń emerytalno-rentowych w ramach ich waloryzacji. Waloryzacji

Bardziej szczegółowo

Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne. Podstawa prawna: Ustawa z dnia 22.05.2009r Dz. U. Nr 997,poz. 800

Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne. Podstawa prawna: Ustawa z dnia 22.05.2009r Dz. U. Nr 997,poz. 800 Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne Podstawa prawna: Ustawa z dnia 22.05.2009r Dz. U. Nr 997,poz. 800 Od 1 lipca 2009r.obowiązują przepisy ustawy z dnia 22 maja 2009r. o nauczycielskich świadczeniach

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WYNAGRADZANIA pracowników niepedagogicznych Gimnazjum im. Cypriana Kamila Norwida w Stanisławowie

REGULAMIN WYNAGRADZANIA pracowników niepedagogicznych Gimnazjum im. Cypriana Kamila Norwida w Stanisławowie /Wprowadzony Zarządzeniem Dyrektora Gimnazjum im. Cypriana Kamila Norwida w Stanisławowie Nr 3/2009 z dnia 15 maja 2009 r. Tekst jednolity uwzględniający zmiany wprowadzone zarządzeniem Dyrektora Gimnazjum

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRZYZNAWANIA PRAWA I WYPŁATY ŚWIADCZEŃ PRZEDEMERYTALNYCH

ZASADY PRZYZNAWANIA PRAWA I WYPŁATY ŚWIADCZEŃ PRZEDEMERYTALNYCH ZASADY PRZYZNAWANIA PRAWA I WYPŁATY ŚWIADCZEŃ PRZEDEMERYTALNYCH Warunki wspólne dla wszystkich świadczeń Zgodnie z art. 2 ust. 3 ustawy z 30 kwietnia 2004 r. świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie,

Bardziej szczegółowo

ZASADY USTALANIA PODSTAWY WYMIARU SKŁADEK NA UBEZPIECZENIA EMERYTALNE I RENTOWE OSÓB PRZEBYWAJĄCYCH NA URLOPACH WYCHOWAWCZYCH

ZASADY USTALANIA PODSTAWY WYMIARU SKŁADEK NA UBEZPIECZENIA EMERYTALNE I RENTOWE OSÓB PRZEBYWAJĄCYCH NA URLOPACH WYCHOWAWCZYCH ZASADY USTALANIA PODSTAWY WYMIARU SKŁADEK NA UBEZPIECZENIA EMERYTALNE I RENTOWE OSÓB PRZEBYWAJĄCYCH NA URLOPACH WYCHOWAWCZYCH (aktualizacja od 1 września 2013 r.) Do 31 sierpnia 2013 r. podstawę wymiaru

Bardziej szczegółowo

ZAŁĄCZNIK. Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

ZAŁĄCZNIK. Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY KOMISJA EUROPEJSKA Strasburg, dnia 13.12.2016 r. COM(2016) 815 final ANNEX 1 ZAŁĄCZNIK Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY zmieniające rozporządzenie (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji

Bardziej szczegółowo

Raport. Nr 184. Wiek emerytalny i sposób obliczania emerytury w bazowych systemach emerytalnych krajów Unii Europejskiej

Raport. Nr 184. Wiek emerytalny i sposób obliczania emerytury w bazowych systemach emerytalnych krajów Unii Europejskiej KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH Wiek emerytalny i sposób obliczania emerytury w bazowych systemach emerytalnych krajów Unii Europejskiej Grudzień 2000

Bardziej szczegółowo

Ustalanie prawa do emerytury w każdym z państw członkowskich UE; w tym również w Anglii

Ustalanie prawa do emerytury w każdym z państw członkowskich UE; w tym również w Anglii Ustalanie prawa do emerytury w każdym z państw członkowskich UE; w tym również w Anglii Jeżeli osoby zainteresowane pracowały za granicą w państwach członkowskich Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenie społeczne rolników

Ubezpieczenie społeczne rolników Ubezpieczenie społeczne rolników 1 Źródło statystyk: strona internetowa KRUS 2 3 4 ok. 9% posiada gospodarstwa do 1 ha przeliczeniowego i nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia w KRUS z mocy ustawy ok.

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr DKO- 01611-27/09 Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 17.08.2009 r.

Zarządzenie Nr DKO- 01611-27/09 Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 17.08.2009 r. Zarządzenie Nr DKO- 01611-27/09 Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 17.08.2009 r. w sprawie: wprowadzenia nowego Regulaminu Wynagradzania Pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej

Bardziej szczegółowo

Emerytury. po zmianach BIBLIOTEKA

Emerytury. po zmianach BIBLIOTEKA BIBLIOTEKA Emerytury po zmianach 2014 Zasady przechodzenia na emeryturę dokumentacja, rodzaje świadczeń Ustalanie wysokości emerytury Nowe zasady wypłat świadczeń ze środków zgromadzonych w OFE Wypłata

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Ustawa Kodeks pracy z dnia 26 czerwca 1974 r... 9

SPIS TREŚCI. Ustawa Kodeks pracy z dnia 26 czerwca 1974 r... 9 SPIS TREŚCI 1. KODEKS PRACY Ustawa Kodeks pracy z dnia 26 czerwca 1974 r.... 9 Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej

Bardziej szczegółowo

ST ~~ T. Fu 1lJU~ak. Ustala się Regulamin wynagradzania kierowników placówek opiekuńczo - wychowawczych typu rodzinnego powiatu krośnieńskiego

ST ~~ T. Fu 1lJU~ak. Ustala się Regulamin wynagradzania kierowników placówek opiekuńczo - wychowawczych typu rodzinnego powiatu krośnieńskiego Zarządzenie Nr 8 I 2014 Starosty Krośnieńskiego z dnia 29 stycznia 2014 r. w sprawie ustalenia Regulaminu wynagradzania kierowników opiekuńczo - wychowawczych typu rodzinnego powiatu krośnieńskiego placówek

Bardziej szczegółowo

o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2272).

o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2272). SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ IV kadencja Druk nr 2692-A DODATKOWE SPRAWOZDANIE KOMISJI POLITYKI SPOŁECZNEJ I RODZINY o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Bardziej szczegółowo

Zgodnie z zapisem art. 24 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS emerytury pomostowe zostaną ustanowione dla

Zgodnie z zapisem art. 24 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS emerytury pomostowe zostaną ustanowione dla EMERYTURY POMOSTOWE Zgodnie z zapisem art. 24 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS emerytury pomostowe zostaną ustanowione dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych

USTAWA. z dnia r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych Projekt USTAWA z dnia...2008 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. Ustawa określa: 1) warunki nabywania i utraty prawa do nauczycielskich świadczeń kompensacyjnych;

Bardziej szczegółowo

URLOP BEZPŁATNY A PRAWO DO ZASIŁKÓW ZWIĄZANYCH Z CHOROBĄ I MACIERZYŃSTWEM

URLOP BEZPŁATNY A PRAWO DO ZASIŁKÓW ZWIĄZANYCH Z CHOROBĄ I MACIERZYŃSTWEM URLOP BEZPŁATNY A PRAWO DO ZASIŁKÓW ZWIĄZANYCH Z CHOROBĄ I MACIERZYŃSTWEM Co o urlopie bezpłatnym stanowi Kodeks pracy Zgodnie z Kodeksem pracy pracodawca może udzielić pracownikowi, na jego pisemny wniosek,

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WYNAGRADZANIA MIEJSKIEGO DOMU KULTURY POŁUDNIE W KATOWICACH

REGULAMIN WYNAGRADZANIA MIEJSKIEGO DOMU KULTURY POŁUDNIE W KATOWICACH Załącznik nr 1 do Zarządzenia nr 2 /2016 z dnia 5.01.2016 r. REGULAMIN WYNAGRADZANIA MIEJSKIEGO DOMU KULTURY POŁUDNIE W KATOWICACH Podstawa prawna: - art. 77 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeksu

Bardziej szczegółowo

Ile mogą dorobić osoby otrzymujące wcześniejszą emeryturę?

Ile mogą dorobić osoby otrzymujące wcześniejszą emeryturę? Ile mogą dorobić osoby otrzymujące wcześniejszą emeryturę? Emeryci i renciści mogą pracować. Aby wcześniejsze emerytury lub renty nie zostały zmniejszone lub zawieszone, uzyskiwane w ten sposób dochody

Bardziej szczegółowo

Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. oraz art. 32 ust. 2 Regulaminu Sejmu, niżej podpisani posłowie wnoszą projekt ustawy:

Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. oraz art. 32 ust. 2 Regulaminu Sejmu, niżej podpisani posłowie wnoszą projekt ustawy: Warszawa, 1 kwietnia 2015 r. Grupa posłów KP SLD Szanowny Pan Radosław Sikorski Marszałek Sejmu RP Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. oraz art. 32 ust. 2 Regulaminu Sejmu,

Bardziej szczegółowo

Wysokość emerytury w świetle uchwały Sądu Najwyższego z dnia 10 września 2009 r. (tzw. emerytura po emeryturze).

Wysokość emerytury w świetle uchwały Sądu Najwyższego z dnia 10 września 2009 r. (tzw. emerytura po emeryturze). Wysokość emerytury w świetle uchwały Sądu Najwyższego z dnia 10 września 2009 r. (tzw. emerytura po emeryturze). W dniu 10 września 2009 r. Sąd Najwyższy w składzie 7 sędziów podjął uchwałę, w której przesądził,

Bardziej szczegółowo

RENTY (rodzaje/osoby uprawione do pobierania/wysokości/ograniczenia pobierania)

RENTY (rodzaje/osoby uprawione do pobierania/wysokości/ograniczenia pobierania) RENTY (rodzaje/osoby uprawione do pobierania/wysokości/ograniczenia pobierania) I. Renta z tytułu niezdolności do pracy Kto jest uprawniony do renty z tytułu niezdolności do pracy? Osoba ubezpieczona spełniająca

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 91/11 WÓJTA GMINY WÓLKA. z dnia 12 grudnia 2011 r.

ZARZĄDZENIE NR 91/11 WÓJTA GMINY WÓLKA. z dnia 12 grudnia 2011 r. ZARZĄDZENIE NR 91/11 WÓJTA GMINY WÓLKA z dnia 12 grudnia 2011 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu wynagradzania pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę w Urzędzie Gminy w Wólce Na podstawie

Bardziej szczegółowo

2015-12-16. Wyliczanie emerytury na zasadach zbliżonych do tych panujących przed 1.01.1999 r. Emerytura. Do kiedy stare emerytury?

2015-12-16. Wyliczanie emerytury na zasadach zbliżonych do tych panujących przed 1.01.1999 r. Emerytura. Do kiedy stare emerytury? Emerytura Zasady wyliczania wysokości emerytury to suma pieniędzy, którą będzie comiesięcznie otrzymywał ubezpieczony z ZUS w momencie, gdy nabędzie status emeryta. Wyliczanie emerytury na zasadach zbliżonych

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru emerytury i renty

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru emerytury i renty Projekt 30 lipca 2012 r. ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia.... 2012 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru emerytury i renty Na podstawie art. 22 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.

Bardziej szczegółowo

U z a s a d n i e n i e

U z a s a d n i e n i e U z a s a d n i e n i e Projekt nowelizacji ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353, Nr 64, poz. 593, Nr 99, poz. 1001,

Bardziej szczegółowo

Poradnik przedsiębiorcy 7. Ubezpieczenia społeczne i zdrowotne

Poradnik przedsiębiorcy 7. Ubezpieczenia społeczne i zdrowotne Poradnik przedsiębiorcy 7. Ubezpieczenia społeczne i zdrowotne 7. Ubezpieczenia społeczne i zdrowotne Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998 o systemie ubezpieczeń społecznych

Bardziej szczegółowo

Waloryzacja świadczeń od 1 marca 2006 r.

Waloryzacja świadczeń od 1 marca 2006 r. Waloryzacja świadczeń od 1 marca 2006 r. Od 1 marca 2006 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych podwyższy w ramach waloryzacji wypłacane emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty rodzinne, a także

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów 13. Wstęp 17

Spis treści. Wykaz skrótów 13. Wstęp 17 System ubezpieczeń społecznych : zagadnienia podstawowe / redakcja naukowa Grażyna Szpor ; Zofia Kluszczyńska, Wiesław Koczur, Katarzyna Roszewska, Katarzyna Rubel, Grażyna Szpor, Tadeusz Szumlicz. 8.

Bardziej szczegółowo

ŚWIADCZENIA RODZINNE

ŚWIADCZENIA RODZINNE ŚWIADCZENIA RODZINNE Funkcjonujący aktualnie system świadczeń rodzinnych został wprowadzony 1 maja 2004 r. Podstawę prawną systemu stanowi ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Bardziej szczegółowo

Zasady przeliczania świadczeń emerytalno-rentowych

Zasady przeliczania świadczeń emerytalno-rentowych Zasady przeliczania świadczeń emerytalno-rentowych Prezentowany materiał adresowany jest do osób, które mają już ustalone prawo do emerytury lub renty i szukają możliwości ich podwyższenia. Dla ułatwienia

Bardziej szczegółowo

Finanse ubezpieczeń społecznych

Finanse ubezpieczeń społecznych dr Grzegorz Kula, gkula@wne.uw.edu.pl Finanse ubezpieczeń społecznych Wykład 5. Standardy socjalne i warunki życia Bukowska i in. (2011) GUS (2015), Ubóstwo ekonomiczne w Polsce w 2014 r. GUS (2014), Budżety

Bardziej szczegółowo

Dr Eliza Mazurczak-Jasińska

Dr Eliza Mazurczak-Jasińska Dr Eliza Mazurczak-Jasińska Regulacja prawna Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1440 z późn.zm. Przedmiot ochrony:

Bardziej szczegółowo

Polityka rodzinna we Francji i Szwecji na tle rozwiązań polskich 1

Polityka rodzinna we Francji i Szwecji na tle rozwiązań polskich 1 Polityka rodzinna we Francji i Szwecji na tle rozwiązań polskich 1 Kraj macierzyński Polska Matka urodzenie 1dziecka 20 tyg. urodzenie 2 dzieci 31 tyg. urodzenie 3 dzieci 33 tyg. urodzenie 4 dzieci 35

Bardziej szczegółowo

Dla kogo wcześniejsza emerytura. po 2008 roku. e-poradnik. egazety Prawnej. 188 stron komentarzy, porad i przepisów

Dla kogo wcześniejsza emerytura. po 2008 roku. e-poradnik. egazety Prawnej. 188 stron komentarzy, porad i przepisów e-poradnik egazety Prawnej Dla kogo wcześniejsza emerytura po 2008 roku 188 stron komentarzy, porad i przepisów Czy wniosek o wcześniejszą emeryturę pracowniczą może być złożony po 2008 roku Kto może starać

Bardziej szczegółowo

Koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego państw członkowskich UE. Emerytury i renty

Koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego państw członkowskich UE. Emerytury i renty Koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego państw członkowskich UE Emerytury i renty 1 Artykuł 48 (dawny artykuł 42 TWE) Parlament Europejski i Rada, stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą prawodawczą,

Bardziej szczegółowo

Informacja dotycząca świadczeń w razie choroby i macierzyństwa przysługujących nauczycielom akademickim od 1 października 2011 r.

Informacja dotycząca świadczeń w razie choroby i macierzyństwa przysługujących nauczycielom akademickim od 1 października 2011 r. Informacja dotycząca świadczeń w razie choroby i macierzyństwa przysługujących nauczycielom akademickim od 1 października 2011 r. 1. Prawo do świadczeń Od 1 października 2011 r. tracą moc przepisy art.

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1)

USTAWA. z dnia r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Projekt 13 lutego 2012 r. USTAWA z dnia...2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r.

Bardziej szczegółowo

Zasiłek pielęgnacyjny

Zasiłek pielęgnacyjny Zasiłek pielęgnacyjny Wysokość zasiłku pielęgnacyjnego wynosi 153,00 zł miesięcznie. Zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wstęp ROZDZIAŁ 1. Ubezpieczenia w systemie zabezpieczenia społecznego ROZDZIAŁ 2. Struktura systemu ubezpieczeń społecznych

Spis treści Wstęp ROZDZIAŁ 1. Ubezpieczenia w systemie zabezpieczenia społecznego ROZDZIAŁ 2. Struktura systemu ubezpieczeń społecznych Spis treści Wstęp....................................... 11 ROZDZIAŁ 1. Ubezpieczenia w systemie zabezpieczenia społecznego........................... 13 1.1. Prawne podstawy zabezpieczenia społecznego.............

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WYNAGRADZANIA BIAŁOŁĘCKIEGO OŚRODKA KULTURY (tekst jednolity) Rozdział I Przepisy wstępne

REGULAMIN WYNAGRADZANIA BIAŁOŁĘCKIEGO OŚRODKA KULTURY (tekst jednolity) Rozdział I Przepisy wstępne REGULAMIN WYNAGRADZANIA BIAŁOŁĘCKIEGO OŚRODKA KULTURY (tekst jednolity) Rozdział I Przepisy wstępne Podstawę prawną Regulaminu Wynagradzania Białołęckiego Ośrodka Kultury stanowią przepisy: 1. Kodeksu

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WYNAGRADZANIA. Domu Pomocy Społecznej dla Kombatantów w Opolu

REGULAMIN WYNAGRADZANIA. Domu Pomocy Społecznej dla Kombatantów w Opolu REGULAMIN WYNAGRADZANIA Domu Pomocy Społecznej dla Kombatantów w Opolu Na podstawie art. 77 2 Kodeksu pracy z dnia 26 czerwca 1974r. (Dz. U. z 1998r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) oraz art. 39 ust. 1 ustawy z

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WYNAGRODZENIA PRACOWNIKÓW

REGULAMIN WYNAGRODZENIA PRACOWNIKÓW REGULAMIN WYNAGRODZENIA PRACOWNIKÓW ZESPOŁU SZKOLNO- PRZEDSZKOLNEGO NR 15 W RYBNIKU 1 Zakładowy Regulamin wynagrodzenia, zwany dalej Regulaminem, ustala wynagrodzenie oraz świadczenia związane z pracą

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. (Dz. U. z dnia 30 kwietnia 2014 r.)

USTAWA. z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. (Dz. U. z dnia 30 kwietnia 2014 r.) Dz.U.2014.567 USTAWA z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z dnia 30 kwietnia 2014 r.) Art. 1. Ustawa określa warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania

Bardziej szczegółowo

U S T A W A. z dnia. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1)

U S T A W A. z dnia. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Projekt z dnia U S T A W A o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach

Bardziej szczegółowo

Biuletyn Randstad Payroll Solutions. Stan prawny: maj 2010 roku

Biuletyn Randstad Payroll Solutions. Stan prawny: maj 2010 roku Biuletyn Randstad Payroll Solutions Stan prawny: maj 2010 roku Wskaźniki i stawki Skala podatkowa w 2009 i 2010 roku Podstawa obliczenia podatku (w zł) ponad do Podatek 0 85.528 18% podstawy obliczenia

Bardziej szczegółowo

Regulaminu wynagradzania w Szkole Podstawowej. im. Bolesława Krzywoustego w Piaskach

Regulaminu wynagradzania w Szkole Podstawowej. im. Bolesława Krzywoustego w Piaskach Regulaminu wynagradzania w Szkole Podstawowej im. Bolesława Krzywoustego w Piaskach Na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 223, poz.1458)

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NRXVI/142/2008 Rady Gminy Szemud z dnia 27 marca 2008

UCHWAŁA NRXVI/142/2008 Rady Gminy Szemud z dnia 27 marca 2008 UCHWAŁA NRXVI/142/2008 Rady Gminy Szemud z dnia 27 marca 2008 w sprawie wprowadzenia zmian do Regulaminu Wynagradzania Dyrektora Gminnego Centrum Kultury, Sportu i Rekreacji w Szemudzie Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Dz.U poz. 983 USTAWA. z dnia 26 lipca 2013 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw 1)

Dz.U poz. 983 USTAWA. z dnia 26 lipca 2013 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Kancelaria Sejmu s. 1/6 Dz.U. 2013 poz. 983 USTAWA z dnia 26 lipca 2013 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 13 października 1998

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 30 grudnia 2015 r. Poz Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. z dnia 11 grudnia 2015 r.

Warszawa, dnia 30 grudnia 2015 r. Poz Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. z dnia 11 grudnia 2015 r. MONITOR POLSKI DZIENNIK URZĘDOWY RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 30 grudnia 2015 r. Poz. 1300 Zarządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 grudnia 2015 r. w sprawie zasad wynagradzania

Bardziej szczegółowo

U S T A W A. z dnia... o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów 1)

U S T A W A. z dnia... o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów 1) U S T A W A Projekt z dnia 17 marca 2014 r. z dnia... o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów 1) Art. 1. Ustawa określa warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania zasiłków dla opiekunów

Bardziej szczegółowo

Obowiązujące stawki, kwoty i wskaźniki

Obowiązujące stawki, kwoty i wskaźniki Obowiązujące stawki, kwoty i wskaźniki Departament Funduszy MPiPS 30.05.2014 Obowiązujące stawki, kwoty i wskaźniki (stan prawny na dzień 1 stycznia 2015 r.) I. Zasiłki, stypendia, dodatki, świadczenia.

Bardziej szczegółowo

Informacja dla osób urodzonych w latach 1949-1953

Informacja dla osób urodzonych w latach 1949-1953 Informacja dla osób urodzonych w latach 1949-1953 (wybrane artykuły z ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych) Art. 24. 1. Ubezpieczonym urodzonym po dniu

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WYNAGRADZANIA

REGULAMIN WYNAGRADZANIA REGULAMIN WYNAGRADZANIA METAL Zbigniew Baran, 53-146 Wrocław ul. Racławicka 2-4/404 I. Przepisy wstępne 1. Na podstawie art. 77 2, 78 k.p. ustalam regulamin wynagradzania, zwany dalej regulaminem, wprowadzony

Bardziej szczegółowo

Nr 728. Informacja. Preferencje dla powiatu uznanego za szczególnie zagrożony bezrobociem. Małgorzata Dziubińska-Michalewicz

Nr 728. Informacja. Preferencje dla powiatu uznanego za szczególnie zagrożony bezrobociem. Małgorzata Dziubińska-Michalewicz KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH Preferencje dla powiatu uznanego za szczególnie zagrożony bezrobociem Lipiec 2000 Małgorzata Dziubińska-Michalewicz

Bardziej szczegółowo

1. Dofinansowanie wynagrodzeń dla pracowników niepełnosprawnych

1. Dofinansowanie wynagrodzeń dla pracowników niepełnosprawnych Zmiany zawarte w projekcie ustawy z dnia 21 lipca 2010 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych ustaw 1. Dofinansowanie

Bardziej szczegółowo

Prawo do renty socjalnej

Prawo do renty socjalnej Prawo do renty socjalnej 1 1 Ujęcie teoretyczne Renta socjalna dotyczy problematyki dostarczenia podstawowych środków utrzymania osobom, które nie są w stanie zapewnić ich własną pracą lub nabytymi świadczeniami

Bardziej szczegółowo

Moje prawa socjalne zasiłki i renty Magdalena Romańska-Ściseł

Moje prawa socjalne zasiłki i renty Magdalena Romańska-Ściseł Moje prawa socjalne zasiłki i renty Magdalena Romańska-Ściseł Osoby niepełnosprawne niezależnie od praw i ulg o charakterze powszechnym korzystają także ze szczególnych przywilejów i to w różnych aspektach

Bardziej szczegółowo

Powiatowy Urząd Pracy w Słubicach

Powiatowy Urząd Pracy w Słubicach ul. Piłsudskiego 19 69-100 Słubice Tel.: 95 758 36 08 Fax.: 95 758 36 09 sekretariat@pupslubice.pl www.pupslubice.pl REGULAMIN DOFINANSOWANIA Z FUNDUSZU PRACY KOSZTÓW STUDIÓW PODYPLOMOWYCH DLA OSÓB UPRAWNIONYCH

Bardziej szczegółowo

R E G U L A M I N W Y N A G R A D Z A N I A P R A C O W N I K Ó W

R E G U L A M I N W Y N A G R A D Z A N I A P R A C O W N I K Ó W R E G U L A M I N W Y N A G R A D Z A N I A P R A C O W N I K Ó W Gimnazjum nr 10 im. Jana Pawła II w Rybniku (treści zmienione zapisano kolorem) - 2-1 Zakładowy regulamin wynagradzania, zwany dalej Regulaminem,

Bardziej szczegółowo

Informacja w sprawie zasad i trybu przyznawania oraz wypłaty renty socjalnej

Informacja w sprawie zasad i trybu przyznawania oraz wypłaty renty socjalnej Źródło: http://www.zer.msw.gov.pl/zer/informacj/archiwum/3467,informacja-w-sprawie-zasad-i-trybu-przyznawania-oraz-wypla ty-renty-socjalnej.html Wygenerowano: Wtorek, 9 lutego 2016, 11:48 Informacja w

Bardziej szczegółowo

Obowiązujące stawki, kwoty i wskaźniki (stan prawny na dzień 1 września 2014 r.) OBOWIAZUJACE STAWKI, KWOTY, WSKAZNIKI

Obowiązujące stawki, kwoty i wskaźniki (stan prawny na dzień 1 września 2014 r.) OBOWIAZUJACE STAWKI, KWOTY, WSKAZNIKI Obowiązujące stawki, kwoty i wskaźniki (stan prawny na dzień 1 września 2014 r.) OBOWIAZUJACE STAWKI, KWOTY, WSKAZNIKI I. Zasiłki, stypendia, dodatki, świadczenia. [w złotych] 1. Zasiłki dla bezrobotnych

Bardziej szczegółowo

A U T O P O P R A W K A. do projektu ustawy o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie innych ustaw

A U T O P O P R A W K A. do projektu ustawy o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie innych ustaw Projekt A U T O P O P R A W K A do projektu ustawy o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie innych ustaw W projekcie ustawy o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej

Bardziej szczegółowo

Dz.U. 2014 poz. 567 USTAWA. z dnia 4 kwietnia 2014 r.

Dz.U. 2014 poz. 567 USTAWA. z dnia 4 kwietnia 2014 r. Kancelaria Sejmu s. 1/8 Dz.U. 2014 poz. 567 USTAWA z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów 1) Art. 1. Ustawa określa warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania

Bardziej szczegółowo

ZASIŁEK CHOROBOWY ŚWIADCZENIE REHABILITACYJNE ZASIŁEK WYRÓWNAWCZY

ZASIŁEK CHOROBOWY ŚWIADCZENIE REHABILITACYJNE ZASIŁEK WYRÓWNAWCZY ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH ZASIŁEK CHOROBOWY ŚWIADCZENIE REHABILITACYJNE ZASIŁEK WYRÓWNAWCZY Zasiłek chorobowy r Komu przysługuje zasiłek chorobowy? Zasiłek chorobowy przysługuje osobom objętym ubezpieczeniem

Bardziej szczegółowo

Wykonanie zarządzenie powierza się Sekretarzowi Gminy i Miasta Nowe Brzesko.

Wykonanie zarządzenie powierza się Sekretarzowi Gminy i Miasta Nowe Brzesko. Zarządzenie nr 17/2012 Burmistrza Gminy i Miasta Nowe Brzesko z dnia 27 lutego 2012r. w sprawie wprowadzenia regulaminu wynagradzania pracowników Urzędu Gminy i Miasta Nowe Brzesko Data utworzenia 2012-05-15

Bardziej szczegółowo

Dodatki do emerytur i rent

Dodatki do emerytur i rent EMERYTURY I RENTY Najniższe emerytury i renty Kwoty najniższych gwarantowanych świadczeń emerytalno-rentowych od 1 marca 2017 r.: emerytura, renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i renta rodzinna

Bardziej szczegółowo

Świadczenia dla nauczycieli

Świadczenia dla nauczycieli Świadczenia dla nauczycieli Nauczyciele mają kilka możliwości przejścia na wcześniejszą emeryturę. Mogą skorzystać z przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub z Karty

Bardziej szczegółowo

Postanowienia wstępne

Postanowienia wstępne ZARZĄDZENIE NR 23 /09 Starosty Powiatu Mieleckiego z dnia 2 kwietnia 2009 roku w sprawie regulaminu wynagradzania pracowników samorządowych zatrudnionych w Starostwie Powiatowym w Mielcu Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Symbole emerytury wcześniejszej

Symbole emerytury wcześniejszej Podstawa prawna: ustawa o emeryturach i rentach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity z 2009r., Dz. U. Nr 153, poz. 1227, ze zm.) Ustawa z 11.5.2012r. o zmianie ustawy o emeryturach

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O POLSKĄ EMERYTURĘ RENTĘ Z TYTUŁU NIEZDOLNOŚCI DO PRACY *

WNIOSEK O POLSKĄ EMERYTURĘ RENTĘ Z TYTUŁU NIEZDOLNOŚCI DO PRACY * UMOWA O ZABEZPIECZENIU SPOŁECZNYM MIĘDZY RZECZĄPOSPOLITĄ POLSKĄ A STANAMI ZJEDNOCZONYMI AMERYKI PL/USA 4 miejsce do wypełnienia przez SSA WNIOSEK O POLSKĄ EMERYTURĘ RENTĘ Z TYTUŁU NIEZDOLNOŚCI DO PRACY

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 22 maja 2009 r.

USTAWA z dnia 22 maja 2009 r. Kancelaria Sejmu s. 1/12 USTAWA z dnia 22 maja 2009 r. Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2009 o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych 1) r. Nr 97, poz. 800, z 2011 r. Nr 75, poz. 398. Art. 1. Ustawa

Bardziej szczegółowo

Świadczenia opiekuńcze

Świadczenia opiekuńcze Świadczenia opiekuńcze ZASIŁEK PIELĘGNACYJNY przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością

Bardziej szczegółowo

Emerytury w nowym systemie emerytalnym dotyczą osób urodzonych po 1 stycznia 1949 roku.

Emerytury w nowym systemie emerytalnym dotyczą osób urodzonych po 1 stycznia 1949 roku. Emerytury w nowym systemie emerytalnym dotyczą osób urodzonych po 1 stycznia 1949 roku. System emerytalny składa się z trzech filarów. Na podstawie podanych niżej kryteriów klasyfikacji nowy system emerytalny

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 27 sierpnia 2013 r. Poz. 983 USTAWA. z dnia 26 lipca 2013 r.

Warszawa, dnia 27 sierpnia 2013 r. Poz. 983 USTAWA. z dnia 26 lipca 2013 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 27 sierpnia 2013 r. Poz. 983 USTAWA z dnia 26 lipca 2013 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Art.

Bardziej szczegółowo

Ustawa o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. z dnia 4 kwietnia 2014 r. (Dz.U. z 2014 r. poz. 567)

Ustawa o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. z dnia 4 kwietnia 2014 r. (Dz.U. z 2014 r. poz. 567) 1) Ustawa o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów z dnia 4 kwietnia 2014 r. (Dz.U. z 2014 r. poz. 567) Art. 1 [Zakres przedmiotowy] Ustawa określa warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania

Bardziej szczegółowo

w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej - przed ukończeniem 25. roku życia lub

w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej - przed ukończeniem 25. roku życia lub Renta socjalna Renta socjalna jest świadczeniem przysługującym w związku z niezdolnością do pracy i jest wypłacana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Renta ma na celu zabezpieczenie bytowe, kompensując

Bardziej szczegółowo

R E G U L A M I N WYNAGRADZANIA PRACOWNIKÓW PSZCZYŃSKIEGO CENTRUM KULTURY

R E G U L A M I N WYNAGRADZANIA PRACOWNIKÓW PSZCZYŃSKIEGO CENTRUM KULTURY - tekst jednolity regulaminu ( z uwzględnieniem aneksów nr 1-10) R E G U L A M I N WYNAGRADZANIA PRACOWNIKÓW PSZCZYŃSKIEGO CENTRUM KULTURY Na podstawie art. 77 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks

Bardziej szczegółowo

I. Pracownicy naukowi i badawczo-techniczni instytutów badawczych

I. Pracownicy naukowi i badawczo-techniczni instytutów badawczych Informacja dotycząca świadczeń w razie choroby i macierzyństwa dla pracowników naukowych i badawczo technicznych instytutów badawczych oraz pracowników naukowych Polskiej Akademii Nauk od 1 października

Bardziej szczegółowo

System Ubezpieczeń Społecznych- wprowadzenie

System Ubezpieczeń Społecznych- wprowadzenie System Ubezpieczeń Społecznych- wprowadzenie ORGANIZACJA POLSKIEGO SYSTEMU ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO Ustawa z dnia 4 września 1997 roku o działach administracji rządowej (Dz.U. z 2007 r. nr 65, poz. 437

Bardziej szczegółowo

Jedenaście sposobów na wyższą emeryturę obliczoną według starych zasad

Jedenaście sposobów na wyższą emeryturę obliczoną według starych zasad Jedenaście sposobów na wyższą emeryturę obliczoną według starych zasad To nie żadna tajemnica. Każdy emeryt, którego świadczenie obliczono na starych zasadach (z uwzględnieniem zarobków, stażu ubezpieczeniowego

Bardziej szczegółowo

Dr Eliza Mazurczak-Jasińska

Dr Eliza Mazurczak-Jasińska Dr Eliza Mazurczak-Jasińska Regulacja prawna Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1440 z późn.zm. Przedmiot ochrony:

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WYNAGRADZANIA DYREKTORA GMINNEJ BIBLIOTEKI PUBLICZNEJ W WIDUCHOWEJ.

REGULAMIN WYNAGRADZANIA DYREKTORA GMINNEJ BIBLIOTEKI PUBLICZNEJ W WIDUCHOWEJ. Załącznik do Zarządzenia Nr 255 /2016 Wójta Gminy Widuchowa z dnia 25 sierpnia 2016 r. REGULAMIN WYNAGRADZANIA DYREKTORA GMINNEJ BIBLIOTEKI PUBLICZNEJ W WIDUCHOWEJ. Postanowienia ogólne. 1. Niniejszy regulamin

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WYNAGRADZANIA pracowników Urzędu Miejskiego w Pabianicach. Rozdział I Postanowienia ogólne

REGULAMIN WYNAGRADZANIA pracowników Urzędu Miejskiego w Pabianicach. Rozdział I Postanowienia ogólne Załącznik do Zarządzenia Nr 152/2009/V Prezydenta Miasta Pabianic z dnia 30 czerwca 2009 r. REGULAMIN WYNAGRADZANIA pracowników Urzędu Miejskiego w Pabianicach Rozdział I Postanowienia ogólne 1 Regulamin

Bardziej szczegółowo

R E G U L A M I N Wynagradzania pracowników zatrudnionych w Domu Pomocy Społecznej im. Józefy Jaklińskiej w Rzeszowie ul. Powstańców Styczniowych 37

R E G U L A M I N Wynagradzania pracowników zatrudnionych w Domu Pomocy Społecznej im. Józefy Jaklińskiej w Rzeszowie ul. Powstańców Styczniowych 37 R E G U L A M I N Wynagradzania pracowników zatrudnionych w Domu Pomocy Społecznej im. Józefy Jaklińskiej w Rzeszowie ul. Powstańców Styczniowych 37 PODSTAWA PRAWNA: 1. Ustawa z dnia 21 listopada 2008

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW Dz.U.1989.11.63 z dnia 1989.03.06 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 1 kwietnia 1985 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru emerytur i rent. Na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1-3 i

Bardziej szczegółowo

Czy mogę wpłynąć na wysokość mojego dochodu?

Czy mogę wpłynąć na wysokość mojego dochodu? Czy mogę wpłynąć na wysokość mojego dochodu? Źródła dochodów Pieniądze nie zaspokajają naszych potrzeb, ale dobra, które za nie możemy kupić. Źródłami dochodów są: dochody z pracy najemnej /np. praca na

Bardziej szczegółowo