CZAS NA ROZWÓJ ZACHODNIOPOMORSKICH PRZEDSIĘBIORSTW

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "CZAS NA ROZWÓJ ZACHODNIOPOMORSKICH PRZEDSIĘBIORSTW"

Transkrypt

1 Strona1 Projekt Cza na rozwój zachodniopomorskich przedsiębiorstw jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego CZAS NA ROZWÓJ ZACHODNIOPOMORSKICH PRZEDSIĘBIORSTW RAPORT Z PROJEKTU I ANALIZA ŚRODOWISKA Od czasu wstąpienia Polski do UE wzrósł poziom konkurencyjności przedsiębiorstw naszego województwa, ale nadal konieczne jest zwiększanie dynamiki wzrostu konkurencyjności na globalnym rynku. Zgodnie z Narodowymi Strategicznymi Ramami Odniesienia podstawowe wyzwanie współczesnego rynku polega na harmonijnym dostosowywaniu strony podażowej i popytowej tak, aby zmiany technologiczne i strukturalne w gospodarce zachodziły płynnie. Podniesienie konkurencyjności regionu zależy od budowy gospodarki opartej na wiedzy, która wymusza zmiany w sposobie zarządzania przedsiębiorstwami. Wspomnieć należy również o restrukturyzacji przedsiębiorstw wynikającej z konieczności podniesienia konkurencyjności na globalizującym się rynku. Potrzebny jest przełom w myśleniu o potencjale naszego regionu i stworzenie warunków współpracy dla przedsiębiorców, oraz wszystkich instytucji samorządowych, organizacji pozarządowych i innych w celu podjęcia wspólnych działań na rzecz rozwoju regionu Pomorza Zachodniego. Wielu wykształconych mieszkańców naszego województwa wyemigrowało w poszukiwaniu lepszej pracy, obserwujemy słaby napływ kapitału zagranicznego do naszego województwa. W odpowiedzi na te zjawiska za cel ogólny projektu przyjęto budowę platformy współpracy pomiędzy przedsiębiorstwami z regionu, organizacjami pozarządowymi zaangażowanymi w rozwój rynku pracy, partnerami rynku pracy oraz JST w celu prowadzenia badań zmian zachodzących w przedsiębiorstwach regionu i analizy wyników badań oraz ich komunikowania interesariuszom rynku. Stworzenie platformy współpracy oraz podjęcie dyskusji na temat kierunków rozwoju regionalnego, a także uświadomienie sobie potencjału, jakim dysponuje nasz region jest elementem przełomowym i zasadniczym dla wykorzystania w pełni wszystkich zasobów Pomorza Zachodniego. Wspólne działanie

2 Strona2 Projekt Cza na rozwój zachodniopomorskich przedsiębiorstw jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego różnych środowisk daje bowiem szansę dalszej poprawy konkurencyjności zachodniopomorskich przedsiębiorstw, a dzięki temu dynamicznego rozwoju województwa. Osiągnięcie sukcesu rynkowego w dużej mierze zależy od sprawności zarządzania oraz umiejętności szybkiego reagowania na zmienne uwarunkowania otoczenia. Ważne jest, by szybciej niż konkurencja uczyć się, która strategia i sposób działania prowadzi do sukcesu. W tym celu istotne jest kształtowanie odpowiednich warunków, w których potrzeby zmian będą szybko identyfikowane, a konkretne koncepcje zmian opracowywane oraz konsekwentnie wdrażane. II BADANIE ANKIETOWE ZDOLNOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTW DO ZMIAN I ROZWOJU Badania empiryczne w formie badań ankietowych zostały zrealizowane w okresie marzec-czerwiec 2009 roku na próbie 92 średnich i dużych przedsiębiorstw produkcyjnych działających na terenie województwa zachodniopomorskiego. Szczegółową charakterystykę badanych przedsiębiorstw przedstawiono w tabeli poniżej. Wielkość przedsiębiorstwa (wg kryterium zatrudnienia) Forma organizacyjnoprawna Własność kapitału Status organizacji Stanowisko respondenta Od 10 do 49 zatrudnionych Od 50 do 249 zatrudnionych Od 250 do 999 zatrudnionych Zakłady osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą 6,5% (6)* 82,6% (76) 10,9% (10) Spółka cywilna, jawna, komandytowa Sp. z o.o. S.A. Spółdzielnia Przedsiębiorstwo państwowe 12% (11) 8,7% (8) 56,5% (52) 10,9% (10) 9,8% (9) 2,2% (2) Kapitał krajowy Całość lub udział kapitału zagranicznego 63% (58) 35,9% (33) Jednostka samodzielna Oddział firmy krajowej Oddział firmy zagranicznej 87% (80) 2,2% (2) 10,9% (10) Główny decydent Średni szczebel zarządzania Inne stanowisko Brak danych 68,5% (63) 21,7% (20) 6,5% (6) 3,3% (3) * Wartości w nawiasach oznaczają liczbę podmiotów.

3 Strona3 Projekt Cza na rozwój zachodniopomorskich przedsiębiorstw jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Respondenci oceniali zakres stosowania 63 działań w obszarach: polityki personalnej, interakcji między pracownikami i elementów systemu zarządzania, a także porównywali wyniki własnej firmy w odniesieniu do konkurencji. Przeprowadzone badania umożliwiły m.in.: - ocenę znaczenia kształtowania odpowiednich warunków do zmiany w tworzeniu przewagi konkurencyjnej, - wskazanie konkretnych działań stosowanych w przedsiębiorstwach, które zdecydowanie wyróżniają firmy osiągające lepsze wyniki na swoich rynkach od pozostałych firm. Analiza wyników badań potwierdziła, iż stosowanie w przedsiębiorstwach praktyk zarządczych stwarzających warunki do identyfikacji i wdrażania zmian w toku codziennej działalności wiąże się z uzyskiwaniem lepszych wyników działania ocenianych zarówno w aspekcie finansowym, rynkowym, jak i organizacyjnym. Oznacza to, że stosowanie działań, takich jak: informowanie pracowników o celach i wynikach działania; opracowywanie i stosowanie systemów motywacyjnych nakłaniających pracowników do polepszania jakości pracy oraz wykazywania się pomysłami; kształtowanie kultury organizacyjnej, w której zachęca się i umożliwia pracownikom partycypację w procesach decyzyjnych oraz wykazywanie się inicjatywami i pomysłami; tworzenie możliwości do pracy zespołowej i grupowego rozwiązywania problemów, takich jak powoływanie międzydepartamentowych zespołów problemowych lub organizowanie wewnętrznych warsztatów; traktowanie zebrań jako możliwości dzielenia się wiedzą między pracownikami a kierownictwem oraz jej rozwoju, podejmując podczas nich tematy dotyczące rozwoju firmy lub działu oraz dbając o otwartą i pełną zaufania atmosferę; precyzowanie i utrwalanie kierunku rozwoju oraz celów firmy i poszczególnych działów; regularne kontrolowanie stopnia realizacji celów w odniesieniu do bieżących uwarunkowań zewnętrznych;

4 Strona4 Projekt Cza na rozwój zachodniopomorskich przedsiębiorstw jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego utrwalanie i modyfikacja sposobów realizacji zadań oraz postępowania w powtarzających się sytuacjach wpływa na : lepsze rozpoznawanie i reagowanie na sygnały docierające z rynku i przez to osiągnięcie większego zadowolenia klientów w porównaniu do konkurencji; wyróżnianie się wyższą jakością produktów; osiąganie większej dynamiki wielkości sprzedaży; większą satysfakcję pracowników z pracy, co umożliwia kształtowanie trwalszych relacji między pracownikiem a firmą; uzyskiwanie przez przedsiębiorstwa wyższego poziomu rentowności sprzedaży w porównaniu do konkurencji. Powyższe rezultaty stanowią dodatkowy sygnał motywacyjny dla kadry zarządzającej do szerszego wdrażania działań m.in. w obszarze polityki personalnej, interakcji między pracownikami oraz zarządzania strategicznego umożliwiających większą otwartość przedsiębiorstwa na zmiany i działalność innowacyjną. Obszary zarządzania, na których przedsiębiorstwo powinno się skoncentrować, przedstawione zostały poniżej. W grupie firm uczestniczących w badaniach wyróżniono podmioty charakteryzujące się ponadprzeciętnymi wynikami działania. Na tej podstawie zidentyfikowano praktyki zarządcze, które w sposób istotny wyróżniają te podmioty (liderów) od pozostałych, tj. w istotny sposób wpływają na tworzenie warunków do działania elastycznego. Działania (przedstawione w tabeli) zostały uszeregowane od najbardziej do najmniej wyróżniających przedsiębiorstwa-liderów. Ze względu na fakt, że poszczególne przedsiębiorstwa funkcjonują w odmiennych warunkach, nie można dokonywać uogólnień. Każdy zarządzający indywidualnie oceni, które czynniki wewnętrzne mają charakter negatywny, a które pozytywny. Poniższe zestawienie umożliwi osobom zarządzającym dokonanie indywidualnego porównania sposobu działania firmy w odniesieniu do wyróżniających się podmiotów oraz może pomóc w ocenie dotychczasowego sposobu zarządzania firmą (np. stosowanych metod, kryteriów podejmowania decyzji, itp.) oraz w przeprowadzeniu koniecznych zmian. W kolumnie 3 przedstawiono oceny dokonane podczas badania przez kadrę zarządzającą konkretnego przedsiębiorstwa, zaszyfrowane pod unikalnym numerem.

5 Strona5 Projekt Cza na rozwój zachodniopomorskich przedsiębiorstw jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Kolumna 4 zawiera średnią ocen przedsiębiorstw wyróżniających się ponadprzeciętnymi wynikami działania, natomiast w kolumnie 5 przedstawiono średnią ocen wszystkich firm uczestniczących w badaniu. Poniżej prezentujemy raport indywidualny wybranego przedsiębiorstwa. Takie raporty zindywidualizowane poprzez wpisanie do kolumny 3 oceny badanego przedsiębiorstwa otrzymali wszyscy, którzy poprawnie odpowiedzieli na ankietę. Poniższe zestawienie umożliwia menadżerom dokonanie Benchmarkingu najważniejszych procesów w przedsiębiorstwie z wynikiem średnim oraz liderami rynkowymi. L.p. Działania wspierające zmianę i rozwój firmy Skala ocen: 1 - nie stosujemy tej praktyki; 2 - raczej nie stosujemy; 3 trudno powiedzieć; 4 - raczej stosujemy; 5 - tak, stała praktyka stosowana w całości organizacji. Ocena Państwa Liderzy firmy (17) Wszystkie firmy (92) Organizujemy wewnętrzne warsztaty, spotkania, seminaria pracownicze w celu dzielenia się informacjami i powstałymi pomysłami 3,8 3, Powołujemy zespoły pracowników z różnych obszarów organizacji w celu realizacji specjalnych zadań/projektów Po realizacji projektów przeprowadzamy ich ocenę i określamy wnioski na przyszłość Pracownicy regularnie otrzymują konstruktywną informację zwrotną dotyczącą wyników ich pracy Definiujemy wskaźniki umożliwiające ocenę stopnia realizacji celów (finansowych i niefinansowych) poszczególnych działów i całej organizacji Najlepsze sposoby realizacji zadań zostają utrwalone i rozpowszechnione wśród pracowników (standardy działania, procedury) Stosujemy system motywacyjny (finansowy i niefinansowy) nagradzający tworzenie pomysłów racjonalizatorskich i/lub innowacyjnych Wskazujemy pracownikom, jak zadania realizowane przez ich grupę/dział wpływają na realizację celów całości organizacji Tworzymy systemy informatyczne umożliwiające zbieranie, zachowywanie i analizę kluczowych dla podejmowania decyzji danych i informacji w różnych przekrojach dla całości organizacji oraz jej działów Przeprowadzamy proces planowania, w wyniku którego definiowane są szczegółowe finansowe i niefinansowe cele dla poszczególnych działów Regularnie aktualizujemy zakres zadań dla pracowników, by był zgodny z rzeczywiście wymaganym 4,0 3,7 4,3 4,0 4,0 3,7 4,6 4,2 4,3 3,9 3,3 3,0 4,3 4,1 4,8 4,5 3,9 3,6 4,0 3,8

6 Strona6 Projekt Cza na rozwój zachodniopomorskich przedsiębiorstw jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Regularnie w ciągu roku kontrolujemy stopień osiągnięcia celów poszczególnych działów Określamy i upowszechniamy, jakie wartości i postawy powinny być przyjmowane przez pracowników w codziennej pracy Systematycznie weryfikujemy i aktualizujemy stosowane procedury 4,4 4,2 4,2 4,0 4,1 3,9

7 Strona7 III BADANIE ANKIETOWE - ZDOLNOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTW DO WSPÓŁPRACY Z INTERESARIUSZAMI- UWARUNKOWANIA KULTURY ORGANIZACYJNEJ Badania ankietowe dotyczące diagnozy kultury organizacyjnej zrealizowano w okresie od czerwca do października 2009 roku. Wzięło w nich udział 118 średnich i dużych przedsiębiorstw z województwa zachodniopomorskiego. Szczegółową charakterystykę podmiotów uczestniczących w badaniach zaprezentowano w tabeli. Wielkość przedsiębiorstwa (wg liczby zatrudnionych) Rodzaj prowadzonej działalności Od 10 do 49 zatrudnionych Od 50 do 249 zatrudnionych Powyżej 250 zatrudnionych Przetwórstwo przemysłowe Budownictwo Transport Handel Inne Na podstawie wyników realizowanego projektu stwierdzić można, iż zachodniopomorskie przedsiębiorstwa biorące udział w badaniach, dobrze zarządzają zasobami ludzkimi. Odnosząc bieżące wyniki do wyników badań przeprowadzonych w 2001 roku, można zaobserwować duży postęp w obszarze zarządzania ludźmi. Nie mniej jednak w trakcie badań ustalono również czynniki, które w dalszym ciągu wymagają poprawy. Ogólne wskazówki dotyczące pozytywnych zmian oraz obszarów doskonalenia: Misja i strategia działania przedsiębiorstw jest bardziej związana z bieżącą działalnością firmy, jednak brakuje lepszego ich komunikowania pracownikom. Przedsiębiorstwa coraz właściwiej określają swoje priorytety. Na pierwszym miejscu stawiają na zadowolenie klientów i jakość produktów, a następnie (jako wynik ww celów) na zysk. W niedostatecznym stopniu traktują jednak zadowolenie pracowników jako ważny cel firmy. Właściwsza jest hierarchia zasobów firmy: najpierw ludzie, potem technologia i na końcu kapitał. Należałoby jednak w większej mierze docenić znaczenie informacji jako ważnego zasobu.

8 Strona8 Struktura organizacyjna przedsiębiorstw staje się bardziej elastyczna, natomiast pracownicy często nie mają odpowiednich uprawnień by realizować swoje zadania. Opisy stanowisk są bardziej dopasowane do uwarunkowań konkretnych stanowisk, natomiast w dalszym ciągu zbyt małą wagę przywiązuje się do kwestii planowania rozwoju zawodowego pracowników. Brakuje kompleksowego planu dokształcenia pracowników (kursy, szkolenia) oraz planowania ścieżek kariery. Komunikacja w obrębie całej firmy uległa poprawie (systemy informacyjne, spotkania, itd.), kadra zarządzająca skupia się obecnie na kształtowanie dobrej atmosfery współpracy między pracownikami (pomoc, dzielenie się wiedzą, itd.). Rekrutacja nowych pracowników w zasadniczej mierze skupia się na analizie życiorysów (uzyskane dyplomy, certyfikaty, itd.) zamiast na rzeczywistej ocenie cech osobowości i kwalifikacji kandydatów. Pracownicy coraz częściej są motywowani do pracy, o czym świadczy szeroka gama stosowanych bodźców motywacyjnych. Podstawowe systemy wynagrodzeń rzadko jednak są powiązane z planowanymi celami do osiągnięcia (poza wielkością sprzedaży). Pracowitość i dyscyplina można uznać za normalne postawy pracowników. Większą uwagę zwraca się obecnie na współpracę, odpowiedzialność i inicjatywę. Pozytywnej zmianie ulega forma kontroli pracowników bieżący nadzór coraz częściej zastępuje kontrola efektów działania. Działalność innowacyjna nie jest rozwinięta na właściwą skalę; za mało środków jest przeznaczanych na ten cel. Poniżej przedstawiamy tabelę zawierająca wybrane zagadnienia stanowiące przedmiot badań. Umożliwia ona przeprowadzenie oceny konkretnej firmy w odniesieniu do innych przedsiębiorstw regionu, a w szczególności przedsiębiorstw wyróżniających się pod względem osiąganych wyników działania liderów. Grupę liderów (kolumna 3) wyróżniono na podstawie oceny pozycji konkurencyjnej firmy dokonanej w trakcie badania, m.in. w zakresie: udziału w rynku, satysfakcji klientów, wydajności pracy, czy poziomu zysku netto. Najważniejsze

9 Strona9 charakterystyki kultury organizacyjnej ustalone w trakcie badań, zostały pogrupowane w trzy obszary: strategii działania, zarządzania zasobami ludzkimi oraz podejścia do zmian i działalności innowacyjnej. Charakterystyki kultury organizacyjnej STRATEGIA DZIAŁANIA Posiadamy misję, z której wynikają cele działania. Są one konkretnie sformułowane i znane wszystkim pracownikom. Ocena Państwa firmy Liderzy (29) Pozostałe firmy (87) Odsetek firm odpowiadających twierdząco na dane pytanie 92% 69% Posiadamy strategię działania. 96% 83% Trzy priorytetowe cele działalności naszej firmy (kolumny 3 i 4 przedstawiają rangowania celów na postawie odpowiedzi liderów (kol. 3) bądź pozostałych firm (kol. 4)) zadowolenie klientów 1 1 wysoka jakość produktów 2 2 zysk 3 3 dynamiczny rozwój firmy 3 5 zapewnienie płynności finansowej 4 4 zadowolenie pracowników 5 6 Kluczowe zasoby naszego przedsiębiorstwa (kolumny 3 i 4 przedstawiają rangowania zasobów na postawie odpowiedzi liderów (kol. 3) bądź pozostałych firm (kol. 4)) ludzie 1 1 technologia 2 3 kapitał 3 2 wyposażenie 4 4 informacja 4 5 ZARZĄDZANIE ZASOBAMI LUDZKIMI Posiadamy ściśle sprecyzowany wizerunek potencjalnego pracownika rekrutowanego na konkretne stanowisko. 86% 76% Planujemy pracownikom kariery zawodowe. 50% 31% Nasze podejście do kwestii rozwoju pracowników przejawia się w tym, iż: traktujemy rozwój pracowników jako inwestycję, często kierujemy pracowników na kursy, studia, itp. czasami kierujemy pracowników na kursy, szkolenia, konferencje itp., lecz są to wybrane osoby nie angażujemy się zbytnio w rozwój pracowników gdyż nie jest to konieczne, bądź też ze względu na brak środków 52% 34% 41% 61% 6% 16%

10 Strona10 Charakterystyki kultury organizacyjnej Trzy najczęściej stosowane przez nas bodźce motywacyjne (kolumny 3 i 4 przedstawiają rangowania bodźców na postawie odpowiedzi liderów (kol. 3) bądź pozostałych firm (kol. 4)) Ocena Państwa firmy Liderzy Pozostałe firmy (29) (87) Odsetek firm odpowiadających twierdząco na dane pytanie premie 1 1 podwyżka/obniżka wynagrodzenia 2 2 stwarzanie możliwości realizacji aspiracji zawodowych 3 7 przydzielenie bardziej odpowiedzialnych zadań 4 4 zróżnicowanie płac między grupami zawodowymi 5 5 awans 5 6 pochwały/nagany 6 3 inne bodźce materialne: dofinansowanie wczasów, itp. 7 8 W naszym przedsiębiorstwie istnieje gradacja nagród i kar sprawiająca, że coraz większy wysiłek wiąże się z coraz atrakcyjniejszą nagrodą i odwrotnie. PODEJŚCIE DO ZMIAN I DO INNOWACJI Stosujemy wynagrodzenie uznaniowe w celu pobudzenia innowacyjności i podejmowania ryzyka. Zachęcamy pracowników do testowania własnych pomysłów zmian i udoskonaleń. Stwarzamy możliwości wymiany wiedzy i pomysłów między pracownikami (np. grupy dyskusyjne, tablice ogłoszeń). Stosujemy system ocen pracowników uwzględniający takie kryteria jak: kreatywność, innowacyjność działań, liczba zgłoszonych i wdrożonych pomysłów, itp. 75% 49% 68% 60% 86% 68% 72% 45% 69% 60% Na podstawie badania ankietowanego opracowano również listę kluczowych przeszkód administracyjnych wpływających na rozwój organizacji oraz oczekiwań przedsiębiorców względem władz regionu i miasta. Wyniki badania przedstawia poniższa tabela. Przeszkody administracyjne napotykane w działalności gospodarczej Waga czynnika Uciążliwości w przygotowaniu inwestycji, długi czas oczekiwania na pozwolenie na budowę i nie dotrzymywanie terminów. 27% Biurokracja - rozbudowane, niejednoznaczne i ciągle zmieniające się przepisy, nadinterpretacja przepisów, często na niekorzyść przedsiębiorców. 25% Zbyt uciążliwe i skomplikowane procedury pozyskiwania środków unijnych. 5% Nieporadność urzędników w egzekwowaniu prawa, nawet jeżeli widzą jego naruszenie. 5% Brak współpracy samorządów z przedsiębiorcami. 5%

11 Strona11 Oczekiwania przedsiębiorców względem władz Miasta i Regionu: Waga czynnika Fachowość, życzliwość urzędników 16% Krótszy termin oczekiwania na decyzje administracyjne 15% Lepsza infrastruktura (także drogowa) 13% Szybszy dostęp do dotacji unijnych 9% Opracowanie planu zagospodarowania przestrzennego 8% Spotkania przedsiębiorców z lokalnymi władzami i uwzględnianie ich głosu w podejmowanych decyzjach 7% Szkolnictwo zawodowe dostosowane do potrzeb rynku 5% Dostępność terenów inwestycyjnych 4% IV SPOTKANIA Z KADRĄ KIEROWNICZĄ- DZIAŁANIA UZUPEŁNIAJĄCE PROJEKT BADAWCZY, WYKRACZAJĄCE POZA APLKACJĘ, REALIZOWANE W RAMACH PROJEKTU NA KOSZT PROJEKTODAWCY. W okresie od marca do czerwca 2009 r. przeprowadzony został cykl 11 spotkań z kadrą kierowniczą przedsiębiorstw. Spotkania podzielone były na dwa bloki tematyczne dotyczące dwóch obszarów działania przedsiębiorstwa: środowisko zewnętrzne oraz środowisko wewnętrzne. Każdy temat był wcześniej opracowany przez prowadzącego moderatora, który wprowadzał uczestników spotkania do podejmowanego tematu za pomocą przygotowanej prezentacji. Przygotowane wprowadzenie do dyskusji zawierało zbiór zagadnień związanych z danym tematem, a następnie uczestnicy reprezentanci grupy docelowej odpowiadali, w formie dyskusji, na postawione zagadnienia ustosunkowując się do nich. Owocem dyskusji była najpierw diagnoza a następnie wstępne wypracowanie propozycji rozwiązań. W każdym ze spotkań uczestniczyło od 10 do 20 przedsiębiorców z województwa zachodniopomorskiego, ze szczególnym uwzględnieniem podmiotów średniej i dużej wielkości. W spotkaniach udział brali także przedstawiciele mediów regionalnych, przedstawiciele instytucji samorządowych oraz instytucji otoczenia biznesu. Swoim zasięgiem projekt objął w sumie 400 przedsiębiorstw województwa zachodniopomorskiego. Efektem spotkań było opracowanie zbioru praktycznych uwag mających przyczynić się do poprawy poziomu konkurencyjności zachodniopomorskich firm. Wyniki były udostępniane w formie newsletter a wszystkim uczestnikom projektu. Ponadto w prasie publikowane były raporty ze spotkań, zawierające informacje o problemach, z którymi zmagają się przedsiębiorcy

12 Strona12 działający w naszym regionie (w tym problemy z instytucjami oraz władzami samorządowymi i krajowymi). Badania realizowane w ramach projektu ukierunkowane były na śledzenie zmian zachodzących na rynku oraz w przedsiębiorstwach naszego regionu w celu oceny elastyczności zarządzania przedsiębiorstwami w odpowiedzi na zmiany zachodzące w otoczeniu. Badano poszczególne sfery funkcjonowania przedsiębiorstw oraz zdolności przedsiębiorców do współpracy z otoczeniem ze szczególnym uwzględnieniem rynku odbiorców, konkurentów, dostawców oraz instytucji rynku pracy. Badania dotyczyły umiejętności pozyskiwania informacji od interesariuszy, zdolności budowy relacji z podmiotami otoczenia oraz zdolności przetwarzania informacji płynących z rynku. Zastosowano metodę zogniskowanych wywiadów grupowych (focus interview). Metoda zogniskowanych wywiadów grupowych pozwala na zebranie informacji w krótkim czasie, oraz na obserwację dynamiki postaw uczestników oraz interakcje pomiędzy nimi. Zgodnie z metodą, rezultaty badania były wygenerowane wspólnie przez wszystkich uczestników badania, poprzez świadome lub nieświadome oddziaływanie na siebie. Zgodnie z przyjętą metodologią dyskusje prowadzone były według przygotowanego wcześniej scenariusza opisującego cele każdego etapu badania (przygotowane pytania zadawane później uczestnikom spotkania). W ramach obszarów działalności zewnętrznej zidentyfikowano następujące zagadnienia: pozyskiwanie środków z funduszy strukturalnych, eliminacja barier administracyjnych, strategia miasta i regionu, współpraca środowiska biznesowego, prognoza makroekonomiczna na najbliższy rok, analiza obecnej sytuacji gospodarczej regionu, czyli jak wygląda kryzys, źródła finansowania działalności firm, zabezpieczenie przed ryzykiem kursowym i ryzykiem zmiany stóp procentowych. Natomiast zidentyfikowane problemy, na jakie napotykają przedsiębiorstwa naszego województwa odnoszące się do środowiska wewnętrznego firmy to: sprawne zarządzanie wiedzą w przedsiębiorstwie, ustalenie i utrzymanie strategii przedsiębiorstw, wprowadzenie innowacyjnych rozwiązań we wszystkich obszarach działalności przedsiębiorstw, umiejętne zarządzanie ludźmi, sprawna i odpowiednia kontrola działalności firmy, oraz stosowanie narzędzi informatycznych (informatyzacja przedsiębiorstw).

13 Strona13 Problemy zewnętrzne: 1. Niskie wykorzystanie środków unijnych przez przedsiębiorstwa zachodniopomorskie. Wykorzystanie funduszy strukturalnych przez przedsiębiorstwa zachodniopomorskie jest jednym z najniższych w kraju. Przyczyny to: wygórowane, skomplikowane i mało precyzyjne wymagania formalne, szczególnie dotyczące tzw. załączników środowiskowych, zbyt długi czas rozpatrywania wniosków, brak ujednoliconych wytycznych, co do sposobu wypełniania wniosków, udokumentowanie i utrzymanie przez 3 lata rezultatów projektu. Propozycje rozwiązań: najistotniejsze dla aktywizacji przedsiębiorców do pozyskiwania środków unijnych od instytucji regionalnych są: uproszczenie i urealnienie procedur oceny wniosków, elastyczne dopasowanie kryteriów oceny np. w kwestii punktacji za zatrudnienie, prowadzenie dobrych szkoleń dla urzędników (większość to nowozatrudnieni pracownicy), wprowadzenie zaliczkowania środków, uproszczenie wniosków (obecnie wymagają 21 załączników!), ujednolicenie wytycznych do wniosków, skrócenie czasu ich rozpatrywania, wprowadzenie jasnych procedur odnośnie wypełniania załączników środowiskowych, wprowadzenie zaliczkowania środków, ustalanie terminów kolejnych naborów z odpowiednim wyprzedzeniem (by można było zaplanować inwestycje). 2. Istnienie barier administracyjnych. Przedsiębiorcy w swojej działalności napotykają na bariery administracyjne, które utrudniają im prowadzenie działalności gospodarczej. Oczekiwania przedsiębiorców wiążą się z serią ułatwień, których celem jest przyspieszenie rozwoju gospodarczego naszego województwa. Są to: większa fachowość i życzliwość urzędników, skrócenie terminów oczekiwania na decyzje administracyjne, ulepszenie infrastruktury miejskiej, równe traktowanie podmiotów przez urzędników, uchwalenie planu zagospodarowania przestrzennego, regularne spotkania przedsiębiorców z dyrektorami poszczególnych wydziałów Urzędu Miejskiego, wsparcie szkolnictwa zawodowego, zwiększenie dostępności terenów inwestycyjnych. Dyskutując o eliminacji barier przedstawiciele biznesu za najważniejsze uznali działania zmierzające do zmiany postaw oraz podejścia urzędników do przedsiębiorców. Taka reorientacja powinna polegać na tym, aby w ramach obowiązujących przepisów, urząd pełnił rolę służebną i kierował się zasadą: traktuję przedsiębiorcę tak, jak sam chciałbym zostać potraktowany. Dla realizacji tego celu zgłaszano zarówno propozycje ogólne w tym np. przeprowadzania kampanii

14 Strona14 społecznych skierowanych do pracowników administracji, jak i rozwiązania szczegółowe m.in. wprowadzenie funkcji opiekuna przedsiębiorcy, odpowiedzialnego za kompleksowe załatwienie wszystkich jego spraw w urzędzie (dotyczy to zwłaszcza sprawy trudne bądź duże). 3. Na ile przedsięwzięcia władz samorządowych uwzględniają potrzeby przedsiębiorców i czy te potrzeby wpisują się w strategiczne działania podejmowane przez miasto i region? W odczuciu przedsiębiorców najtrudniejszą przeszkodą wciąż pozostaje nieżyczliwość i brak pomocy ze strony urzędników. Zdaniem dyskutantów takie podejście, powszechne zarówno wśród pracowników jak i kierowników administracji, wynika z dwóch przyczyn. Pierwszą jest brak świadomości, że zajmowane stanowisko pracy oraz wynagrodzenie pośrednio zależą od obsługiwanych przez nich przedsiębiorców. Niestety w Polsce urzędnik wciąż we własnym odczuciu jest przedstawicielem władzy i często okazuje to zgłaszającemu się do niego przedsiębiorcy. Przez to biznesmen w urzędzie czuje się nie partnerem. Przedsiębiorcy pragną znaleźć partnerskie porozumienie na linii przedsiębiorcy-urzędnicy, oczekują stałej i fachowej obsługi przez jedną wydzieloną komórkę obsługującą przede wszystkim średnie i duże przedsiębiorstwa naszego regionu, przyspieszenia procesu planowania i przygotowania inwestycji miejskich oraz komunikowania działań strategicznych przez urząd miasta przedsiębiorcom. 4. Współpraca z instytucjami otoczenia biznesu (instytucje oferujące przedsiębiorcom usługi związane z tworzeniem, prowadzeniem i rozwojem firmy; oferują szkolenia, doradztwo itp.). Kadra zarządzająca przedsiębiorstw regionu zgodnie stwierdziła, że otoczenie firm, nie poinformowało w żaden sposób o nadchodzącym kryzysie. W chwili obecnej na rynku istnieje duża liczba izb i stowarzyszeń wspierających przedsiębiorców, lecz działają one w pojedynkę. Zdaniem przedsiębiorców w ten sposób nie osiągają najważniejszych celów. Skutecznym rozwiązaniem byłoby połączenie sił. Uczelnie powinny usprawnić kontakt z firmami, tak by studenci mieli możliwość odbywania większej ilości praktyk i staży. Przedsiębiorcy oczekują, by firmy szkoleniowe, zanim przedstawią swoją ofertę, zapoznały się z profilem przedsiębiorstwa, poznały jego słabe i mocne strony oraz dostosowały zakres szkolenia do konkretnych jego potrzeb. Oczekują również wyższej jakości świadczonych usług.

15 Strona15 5. Informatyzacja przedsiębiorstwa. W chwili obecnej na rynku zachodniopomorskim brak firm, które zapewniłyby kompleksową obsługę firmy, od identyfikacji potrzeb do wdrożenia odpowiedniego programu IT. Od dobrej firmy IT przedsiębiorcy oczekują znajomości ich potrzeb, wiedzy o rynku oprogramowania, bezstronności przy rekomendowaniu programów IT oraz uczestnictwa we wdrożeniu oprogramowania. Przy zakupie oprogramowania ważną rolę odgrywa arbiter (osoba lub firma), który będzie pośrednikiem pomiędzy kadrą zarządzającą a specjalistami IT. Ważne jest, aby taka osoba czy firma poznała dobrze przedsiębiorstwo, zrozumiała jego potrzeby i zapewniła osiągnięcie oczekiwanych efektów. Wybór odpowiedniego oprogramowania oznacza po pierwsze dobrą znajomość zarówno firmy, jak i specyfiki programów IT. Zawsze jednak dopiero w trakcie wdrażania oprogramowania pojawiają się nieprzewidziane wcześniej kwestie. Często problem z efektywnym wykorzystaniem oprogramowania nie tkwi w nim samym, ale w pracownikach firmy. Kompetencje użytkowników powinny być dopasowane do oprogramowania. Przedsiębiorcy doceniają innowacyjne rozwiązania informatyczne, na przykład wirtualne platformy menedżerskie, które pozwalają na dostęp do informacji i wiedzy w każdej chwili. Te zaawansowane programy przygotowują nam także analizę danych. Dodatkowe możliwości daje dzierżawa oprogramowania, która pozwala w ciągu krótkiego czasu i przy niewysokich kosztach dzierżawy przetestować jego możliwości i zastosowanie w firmie. 6. Zabezpieczenie przed ryzykiem kursowym i ryzykiem zmiany stóp procentowych. Celem spotkania było przybliżenie przedsiębiorcom rodzajów ryzyka rynkowego i sposobów jego minimalizacji. Gościem spotkania był Wojciech Czajkowski, Specjalista ds. produktów skarbowych Banku PKO BP S.A. Przedsiębiorcy dzielili się swoimi doświadczeniami na temat stosowania instrumentów pochodnych: Transakcja FX Forward, Transakcja FX Swap, Europejska Opcja Walutowa, FRA (Forward Rate Agreement), terminowa transakcja stopy procentowej, IRS (Interest Rate Swap), CIRS (Cross Currency Interest Rate Swap). Wymienione przez przedsiębiorców korzyści, jakie wynikają ze stosowania instrumentów zabezpieczających to: 1. Możliwość precyzyjnego wyliczenia przyszłych przychodów (eksporterzy) lub zobowiązań (importerzy), a także kosztów i/lub przychodów odsetkowych.

16 Strona16 2. Pewność zrealizowania wymiany po z góry ustalonym kursie, bądź rozliczenia według konkretnej stopy procentowej. 3. Możliwość zmian odpowiednich parametrów transakcji zabezpieczającej w przypadku zmian warunków zabezpieczonego kontraktu (np. kwoty lub terminu rozliczenia). 4. Oszczędność kosztów brak potrzeby śledzenia kursów i zmian stóp procentowych, jak również nabywania know-how niezbędnego do przygotowywania prognoz kursowych (uniknięcie kosztów związanych z zakupem serwisu informacyjnego, zatrudnieniem analityka rynkowego, czy opłatami za bezpośredni dostęp do rynku finansowego). 5. Ułatwione planowanie budżetowe znany poziom kursu walutowego i przyszłej stopy procentowej ułatwia tworzenie planów i projekcji finansowych, umożliwia ocenę efektywności projektów inwestycyjnych i rentowności transakcji handlowych, upraszcza bieżącą księgowość. 6. Eliminacja/redukcja ryzyka finansowego dla firmy prowadzącej działalność niefinansową unikanie zbędnego ryzyka finansowego jest szczególnie istotne pozwala na skuteczne prowadzenie działalności w wybranej specjalności. Podejście firm do zagadnienia zabezpieczenia przed ryzykiem wpisuje się w jeden z trzech scenariuszy: Brak zabezpieczeń firma całkowicie wystawiona na ryzyko. Polityka częściowej eliminacji ryzyka walutowego firma zabezpiecza część swoich przepływów pieniężnych; jako wariant niniejszego podejścia można wskazać dynamiczne zarządzanie ryzykiem walutowym - firma zawiera wiele transakcji dla różnych przepływów w zależności od bieżącej sytuacji rynkowej. Polityka całkowitej eliminacji ryzyka walutowego firma zabezpiecza wszystkie znane sobie przepływy pieniężne. Brak zabezpieczenia przed ryzykiem jest również decyzją mającą konkretny wymiar finansowy, decyzją, której efekt będzie znany w przyszłości. Być może warto zatem w przypadku firm, które dotychczas nie wykorzystywały transakcji zabezpieczających rozważyć wprowadzenie polityki zabezpieczeń. Na pewno zaś warto identyfikować i szacować wszelkie czynniki ryzyka, które mogą mieć negatywny wpływ na efekt działalności firmy.

17 Strona17 Problemy wewnętrzne: 1. Firmy borykają się barierami dzielenia się wiedzą w firmie. Główna przyczyna to opór pracowników. W czasie dyskusji wyróżniono dwa sposoby dzielenia się wiedzą: kontakt bezpośredni: tworzenie międzywydziałowych zespołów, współpraca osób posiadających wiedzę z osobami uczącymi się (rotacja pracowników, wewnętrzne praktyki), rozmowy nieformalne w kuchni, zaplanowane zebrania i spotkania, organizacja wewnętrznych konferencji, seminariów, programów szkoleniowych dla pracowników, ułatwiony bezpośredni dostęp do wewnętrznych ekspertów, spisanie wiedzy: dokumentacja papierowa (procedury, instrukcje, podręczniki, raporty, itp.),doumentacja umieszczona na platformie informatycznej (raporty, aalizy, prezentacje, pisma, itp.), tworzenie wewnętrznego newslettera, inne rozwiązania informatyczne - np. fora dyskusyjne do wymiany poglądów i pomysłów. Rozwiązaniem tego problemu jest budowanie kultury wiedzy jako przewagi konkurencyjnej firmy. Pomocne narzędzia w budowaniu kultury wiedzy to regularne spotkania z pracownikami, szkolenia, telekonferencje, wykorzystanie odpowiednich systemów informatycznych służących zatrzymaniu wiedzy w firmie. 2. Strategia firmy. Nie wszystkie firmy województwa zachodniopomorskiego stosują strategie, nie znają tym samym korzyści, jakie płyną ze sformułowania i następnie utrzymywania strategii we własnej działalności. Zalety posiadania strategii: świadomość podążania do przodu, możliwość porównania się z konkurencją, ocena postępu poszczególnych działów przedsiębiorstwa. Strategia jest sposobem komunikowania się kierownictwa z pracownikami, informacji dokąd firma zmierza. Strategia musi być monitorowana, dopasowywana do sytuacji na rynku. 3. Kontrola firmy. Regularna kontrola działalności firmy pozwala reagować szybko na zmieniającą się sytuację na rynku. Jej celem jest przetrwanie firmy na rynku oraz utrzymanie istniejącego poziomu zatrudnienia. Sprawne wyznaczenie celów jest podstawą dobrej kontroli. Kontrola w

18 Strona18 firmie może opierać się na cotygodniowych spotkaniach z personelem, odpowiedzialnym za poszczególne działania. Warto ustalić budżet roczny i co pewien czas (np. tygodniowo) monitorować, czy bieżąca działalność firmy nie przekracza założonych kosztów. 4. Wykorzystanie i zwiększenie potencjału twórczego pracowników. Dla wykorzystania potencjału twórczego pracowników konieczne są: stworzenie odpowiedniej atmosfery w pracy, dobre traktowanie pracowników, firmy powinny także umiejętnie pozyskiwać wiedzę z zewnątrz, odbywanie praktyk przez pracowników poza przedsiębiorstwem i współpraca między firmami z tej samej branży, innowacji należy też poszukiwać na najwyższych szczeblach. Sprawdzoną metodą są regularne spotkania dyrektorów i kierowników działów. 5. Problem: niska kreatywność pracowników w firmach. Pobudzaniu kreatywności pracowników sprzyja przekazanie pełnej odpowiedzialności podwładnym za ich własny obszar działania. Kreatywny pracownik to przede wszystkim ten, który utożsamia się ze swoją firmą i który odczuwa komfort we własnym miejscu pracy. Poczucie komfortu dają czynniki motywacyjne: odpowiednie wynagrodzenie i nagradzanie, a nie karanie, za nowe pomysły. Kreatywność pracowników potrzebna jest na każdym szczeblu w firmie, a szczególnie na szczeblu średnim. Stworzenie odpowiedniej kultury organizacyjnej, bazującej na atmosferze otwartości także sprzyja istnieniu kreatywności w firmie. 6. Motywacja pracowników. Najważniejszym czynnikiem motywacji jest przekonanie pracownika o przydatności wykonywanej pracy, docenienie jego pracy oraz pochwała za dobrze wykonane zadania. Gdy firm nie stać na finansowe motywowanie kadry, szczególny nacisk warto położyć na silną integrację grupy. Często spotykamy się z brakiem znajomości potrzeb pracowników przez zarząd firmy. Narzędzia motywacyjne powinny być dobrane odpowiednio do stanowisk zajmowanych przez pracowników. Motywacja finansowa jest skuteczna tylko do pewnego poziomu. Jeśli pracownik osiągnie już przychody zaspokajające istotne jego potrzeby, to pieniądze tracą swoją wartość. O wiele skuteczniejsze są wtedy narzędzia pozafinansowe. Bardzo silnym czynnikiem motywacyjnym jest atmosfera pracy. Należy stworzyć w firmie wzorzec wartości i postępowania, który ma być stosowany w praktyce. Konieczny jest bardzo

19 Strona19 jasny i dokładny zakres obowiązków. Szef powinien mieć bezpośredni kontakt z pracownikiem (warto znać wszystkich po imieniu), oraz dobre słowa: gest docenienia, podziękowania etc. Realizacja tego badania pozwoliła na zawiązanie się dyskusji o stworzeniu platformy współpracy dla przedsiębiorstw województwa zachodniopomorskiego. Wymiana wiedzy oraz doświadczeń przedsiębiorców przyczyniła się do wzrostu wiedzy oraz poszerzenia własnego pola doświadczeń. Publikacje, które powstały na bazie tematów omawianych przez prezesów firm stały się platformą do dialogu między przedsiębiorcami a instytucjami samorządowymi województwa zachodniopomorskiego i instytucjami otoczenia biznesu. W trakcie realizacji projektu projektodawca korzystał ze stałego wsparcia medialnego. Informacje o projekcie przekazywane były za pośrednictwem regionalnych środków masowego przekazu. Przekaz medialny uwiarygodnił projektodawcę w oczach beneficjentów. Projekt wzbudził zainteresowanie większości mediów regionalnych. Gazeta Wyborcza w dodatku lokalnym Szczecin publikowała po każdym spotkaniu artykuły omawiające poruszaną tematykę. Ponadto w spotkaniach uczestniczyli dziennikarze Kuriera Szczecińskiego, w którym także ukazywały się informacje o projekcie. Obecni byli także dziennikarze Kroniki Szczecińskiej z TVP3 Szczecin, oraz redakcji Pełnego portfela program redakcji TVP3 Szczecin. Projektodawca nawiązał także współpracę z Polskim Radiem Szczecin, która zaowocowała szeregiem informacji radiowych a także nagraniem programu radiowego z udziałem uczestników spotkań panelowych przedstawicieli kadry kierowniczej kilku wybranych przedsiębiorstw. Tematem audycji były założenia projektu Czas na rozwój zachodniopomorskich przedsiębiorstw oraz drogi budowania platformy współpracy integrującej środowiska regionalne w celu poszukiwania wspólnej drogi rozwoju. W wybranych spotkaniach uczestniczyli zaproszeni goście. Niewątpliwym sukcesem była obecność Marszałka Urzędu Marszałkowskiego Władysława Husejko. To spotkanie zaowocowało poszerzoną współpracą przedsiębiorców z Urzędem Marszałkowskim w obszarze pozyskiwania środków z funduszy unijnych. Owocem prac z przedsiębiorcami była odpowiedź Urzędu Marszałkowskiego na oczekiwania przedsiębiorców i kolejno wprowadzenie serii usprawnień w procesie pozyskiwania środków unijnych. Urząd Marszałkowski pracuje nad usprawnianiem systemu zarządzania programami unijnymi tak, aby ułatwić przedsiębiorcom korzystanie ze środków pomocowych. Z tego powodu podjęto działania mające na celu uproszczenie procedur związanych ze składaniem wniosków oraz łagodzenie obowiązujących

20 Strona20 dotychczas wymogów formalnych. W szczególności: zmniejszono liczbę wymaganych dokumentów składanych razem z wnioskiem, przedłużono czas, jaki ma przedsiębiorca na uzupełnienie brakujących załączników, obniżono próg weryfikacji wniosków z 60 do 50 proc., ocenę zasadności wydatków przeniesiono z urzędników na ekspertów, uproszczono biznesplan oraz złagodzono punktację dotyczącą kluczowych kryteriów, przesunięto czas składania załączników środowiskowych na moment podpisania umowy (do tej pory najpierw musiała być zamknięta procedura oceny załączników), podobnie jak wniosek o promesę. Co ważne, przedsiębiorca będzie mógł otrzymać zaliczkę na środki. Badanie zmian rynkowych i zdolności adaptacyjnych przedsiębiorstw wpłynęło pozytywnie na świadomość społeczną zachodzących na rynku oraz świadomość przedsiębiorców co do konieczności podejmowania działań dostosowawczych. Tematy podjęte w czasie odbytych spotkań uświadomiły przedsiębiorcom istnienie określonych problemów oraz uświadomiły drogi poszukiwania rozwiązań. Jednocześnie wymiana doświadczeń między przedsiębiorcami przyczyniła się do wzmocnienia wzajemnego zaufania między przedsiębiorcami i stworzenia wspólnej platformy nacisku w celu osiągnięcia celów koniecznych dla możliwości rozwoju przedsiębiorczości w regionie. Wszystkie te działania ostatecznie wpłyną na poprawę konkurencyjności i wsparcie transformacji gospodarki regionalnej. Badanie zdolności przedsiębiorców do współpracy z otoczeniem wykazało, iż przedsiębiorcy wykazują się bardzo dużą chęcią nawiązania współpracy ze wszystkimi instytucjami i środowiskami regionalnymi. Szczególnie dotkliwy dla przedsiębiorców jest wciąż niewystarczające zrozumienie ich problemów przez instytucje samorządowe. W relacji przedsiębiorca urzędnik, to przedsiębiorca wykazuje się większą elastycznością i dojrzałością w patrzeniu na perspektywiczny rozwój regionalny. Bardzo pozytywnym czynnikiem jest duża otwartość przedsiębiorców i chęć pokonania barier uniemożliwiających współpracę środowisk regionalnych. Pod tym względem świadomość przedsiębiorców jest o wiele większa niż pracowników JST. Szczególny nacisk w czasie badań położono na podniesienie poziomu świadomości pracowników JST odnośnie ich wkładu w rozwój przedsiębiorczości w regionie. Podjęte w czasie dyskusji fokusowych tematy pozwoliły na śledzenie zmian zachodzących na rynku oraz w przedsiębiorstwach naszego regionu w celu oceny elastyczności zarządzania przedsiębiorstwami w odpowiedzi na zmiany zachodzące w otoczeniu. Przedsiębiorstwa zachodniopomorskie wykazują elastyczność we wprowadzaniu innowacji we wszystkich

21 Strona21 obszarach własnej działalności przedsiębiorcy są świadomi wagi wprowadzanych zmian i rozumieją, że gospodarka rynkowa stawia przed nimi wciąż nowe wyzwania. Tabela porównawcza SPOTKANIA Z KADRĄ KIEROWNICZĄ Spotka nie Data Temat 1 Prowadzący/Gość Temat 2 Prowadzący Wywiad Fundusze strukturalne Jakie są problemy i trudności przedsiębiorstw w 1 4 marca wykorzystaniu funduszy marca 18 marca 25 marca europejskich przydzielanych przez instytucje regionalne Administracja Problemy, trudności i oczekiwania przedsiębiorców przy uzyskiwaniu wszelkiego typu pozwoleń dotyczących działalności firmy Fundusze strukturalne spotkanie z udziałem Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego Władysława Husejko Strategia miasta i regionu poszukiwanie wspólnej wizji rozwoju miasta i regionu między instytucjami a biznesem. Współpraca środowiska biznesowego - Problemy i trudności we współpracy firm z otoczeniem biznesu 1 identyfikacja potrzeb i kwietnia oczekiwań przedsiębiorców. Sposoby usprawnienia współpracy. prof. US Alberto Lozano Zarządzanie wiedzą - Bariery i sposoby prof. US Alberto Lozano Marszałek Władysław Husejko Marcin Szmyt - Dyrektor Wydziału Zarządzania RPO Urząd Marszałkowski dzielenia się informacją i wiedzą wśród pracowników Strategia- czy firmy posiadają i trzymają się ustalonej wcześniej strategii? Jakie są przeszkody, utrudnienia? prof. US Alberto Lozano Innowacyjność - Potencjał twórczy pracowników: jak pobudzać do przełomowych pomysłów? Moc pracowników nowej generacji. prof. US Alberto Lozano prof. US Mariusz Jedliński Jaka jest prognoza dr Waldemar Aspadarec makroekonomiczna na 22 najbliższy rok, czyli jak kwietnia będzie wyglądać gospodarka w najbliższym czasie? Analiza obecnej sytuacji dr Dominik Rozkrut - 29 gospodarczej regionu, czyli Dyrektor Urzędu kwietnia jak wygląda kryzys w Statystycznego w naszym regionie? Szczecinie 8 6 maja Źródła finansowania działalności firmy, czyli skąd pozyskać kapitał do firmy? Strategia miasta i regionu Oczekiwania 9 13 maja przedsiębiorców wobec władz Miasta i regionu. Informatyzacja - brak środków jako bariera informatyzacji przedsiębiorstw. Jak tanio zapewnić firmie wsparcie systemami informatycznymi Motywowanie pracowników - skuteczność stosowanych bodźców motywacyjnych Kontrola firmy- Jak sprawnie kontrolować działalność firmy? prof. Stanisław Flejterski Zarządzanie Ludźmi - Sposoby budowania dobrej atmosfery pracy w firmie prof. US Alberto Lozano Innowacyjność - Kreatywna firma: twórczy potencjał innowacyjnej struktury firmy. dr Aleksandra Rudawska prof. US Alberto Lozano dr Bartłomiej Moszoro dr Tomasz Łukaszewski dr Katarzyna Gadomska - Lila prof. US Alberto Lozano dr Katarzyna Gadomska - Lila dr Bartłomiej Moszoro Ilość uczestnikó w (tylko firmy) Publikacje GW: Wywiad z Alberto Lozano, Biznesmen to dobrodziej a nie złodziej, Wtorek 24 lutego 2009 GW: dr Tomasz Łukaszewski, Urzędnicy, pomagajcie!, Poniedziałek 09 marca 2009 Kurier Szczeciński: Dariusz Staniewski, Inna strona kryzysu. Czas na rozwój?, Wtorek 10 marca 2009 GW: dr Aleksandra Rudawska, Urzędniku! Bądź dla biznesmena życzliwym przewodnikiem i partnerem, Poniedziałek 16 marca 2009 GW: dr Katarzyna Gadomska-Lila, Jak wykorzystać u nas fundusze strukturalne, Poniedziałek 23 marca 2009 Kurier Szczeciński: Dariusz Staniewski,Marszałek kontra biznes, GW: prof. US Alberto Lozano, Rada na kryzys: potencjał twórczy pracowników, Poniedziałek 30 marca 2009 GW: dr Aleksandra Rudawska, Biznesmeni narzekają na banki, Poniedziałek 06 kwietnia 2009 Kurier Szczeciński, Kolejne spotkanie integracji. Kto ma przewidzieć kryzys, GW: prof. US Alberto Lozano, O czym co środa dyskutują prezesi firm, GW: Agnieszka Suwalska, Rada na trudne czasy - kontrolować firmę, Poniedziałek 04 maj 2009 GW: Prof. US Alberto Lozano, Mamy zysk z eksportu mimo kryzysu, Poniedziałek 11 maja 2009

22 Strona22 Współpraca środowiska Jaśmina Solecka - dyrektor biznesowego - Sposoby na Regionalnego Centrum lepsze wykorzystanie oferty Innowacji i Transferu instytucji otoczenia biznesu Technologii ZUT; maja ze szczególnym naciskiem Adam Badach - Prezes na wykorzystanie Zachodniopomorski potencjału uczelni. Regionalny Fundusz Poręczeń Kredytowych Zabezpieczenie przed ryzykiem kursowym i maja ryzykiem zmiany stóp procentowych Wojciech Czajkowski, Specjalista ds. produktów skarbowych Banku PKO BP S.A Gazeta Wyborcza: prof. US Alberto Lozano, Jak ZUT pomógł producentowi przechowywać śledzie, Wtorek 26 maja 2009

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Proces systematycznego zbierania, analizowania publikowania wiarygodnych informacji,

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing ZARZĄDZANIE MARKĄ Doradztwo i outsourcing Pomagamy zwiększać wartość marek i maksymalizować zysk. Prowadzimy projekty w zakresie szeroko rozumianego doskonalenia organizacji i wzmacniania wartości marki:

Bardziej szczegółowo

Wzmocnienie potencjału analitycznego administracji publicznej przedsięwzięcie podjęte przez Szefa Służby Cywilnej

Wzmocnienie potencjału analitycznego administracji publicznej przedsięwzięcie podjęte przez Szefa Służby Cywilnej Wzmocnienie potencjału analitycznego administracji publicznej przedsięwzięcie podjęte przez Szefa Służby Cywilnej Warszawa, czerwiec 2014 r. Dotychczas podjęte inicjatywy Szefa Służby Cywilnej W latach

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Znaczenie Strategii Rozwoju Uniwersytetu Warszawskiego dla realizacji projektów PO WER.

Znaczenie Strategii Rozwoju Uniwersytetu Warszawskiego dla realizacji projektów PO WER. Wojciech Lasota (BWR), koordynacja procesu tworzenia strategii jednostek UW Znaczenie Strategii Rozwoju Uniwersytetu Warszawskiego dla realizacji projektów PO WER. Znaczenie Strategii Rozwoju Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP

Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Szanowni Państwo, Mam przyjemność zaprosić Państwa firmę do udziału w Usłudze

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości S.A.

Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości S.A. Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości S.A. powstała w 1997 r. w ramach Kontraktu Regionalnego dla województwa śląskiego. W 2000 r. Agencja została włączona w Krajowy System Usług dla małych i średnich przedsiębiorstw.

Bardziej szczegółowo

Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców

Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców 2011 Anna Tarnawa Kierownik Sekcji Badań i Analiz Departament Rozwoju Przedsiębiorczości i Innowacyjności Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców Warszawa, 22 listopada 2011 r. Działalność

Bardziej szczegółowo

RAPORT KWARTALNY PROJEKTU Nr 1 Styczeń 2010

RAPORT KWARTALNY PROJEKTU Nr 1 Styczeń 2010 Strona1 Miasteczko Multimedialne Sp. z o.o. Stowarzyszenie Klaster Multimediów i Systemów Informacyjnych Projekt Kapitał na start w innowacje - promocja innowacji w środowisku biznesowym i naukowym RAPORT

Bardziej szczegółowo

Model dojrzałości dopasowania strategicznego. Nadzór Poziom 1 Poziom 2 Poziom 3 Poziom 4 Poziom 5 Na poziomie

Model dojrzałości dopasowania strategicznego. Nadzór Poziom 1 Poziom 2 Poziom 3 Poziom 4 Poziom 5 Na poziomie Tab. 1. Opis poziomów dojrzałości procesów dla obszaru nadzór. Formalne strategiczne planowanie biznesowe Formalne strategiczne planowanie Struktura organizacyjna Zależności organizacyjne Kontrola budżetowania

Bardziej szczegółowo

www.asap24.com.pl Środki Unijne TRWALE WSPIERAJĄCE ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORSTWA 0 801 2727 24 (22 654 09 35)

www.asap24.com.pl Środki Unijne TRWALE WSPIERAJĄCE ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORSTWA 0 801 2727 24 (22 654 09 35) Środki Unijne TRWALE WSPIERAJĄCE ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORSTWA 0 801 2727 24 (22 654 09 35) Właścicielu! Dyrektorze! Czy poszukujesz środków na rozwój swojej działalności? Chciałbyś sfinansować nowy projekt?

Bardziej szczegółowo

Czym jest SIR? Cele szczegółowe SIR:

Czym jest SIR? Cele szczegółowe SIR: Czym jest SIR? Sieć na rzecz innowacji w rolnictwie i na obszarach wiejskich funkcjonuje w ramach Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich (podsieć KSOW) i ma charakter otwarty. Uczestnikami Sieci mogą być wszystkie

Bardziej szczegółowo

Projekt: Szansa drzemie w zmianie nowoczesne ZZL

Projekt: Szansa drzemie w zmianie nowoczesne ZZL Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt: Szansa drzemie w zmianie nowoczesne ZZL Opis szkoleń planowanych do realizacji w ramach projektu

Bardziej szczegółowo

Biznes plan innowacyjnego przedsięwzięcia

Biznes plan innowacyjnego przedsięwzięcia Biznes plan innowacyjnego przedsięwzięcia 1 Co to jest biznesplan? Biznes plan można zdefiniować jako długofalowy i kompleksowy plan działalności organizacji gospodarczej lub realizacji przedsięwzięcia

Bardziej szczegółowo

efektywności Twojej firmy i pozwoli na osiągnięcie

efektywności Twojej firmy i pozwoli na osiągnięcie Chcesz ukierunkować i nadać tempo rozwojowi Twoich pracowników? OCENA PRACOWNICZA 360 STOPNI. METODA SPRZĘŻENIA ZWROTNEGO. + czym jest ocena 360 stopni? + co jest przedmiotem pomiaru? + kto dokonuje oceny?

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne

Konsultacje społeczne Konsultacje społeczne Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 10 maja 2011 r. Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego Prezentacja drugiego celu operacyjnego: zwiększenie partycypacji społecznej

Bardziej szczegółowo

KONKURS HEROSI ORGANIZACJI WSPARCIE DLA KADRY ZARZĄDZAJĄCEJ I DZIAŁÓW HR

KONKURS HEROSI ORGANIZACJI WSPARCIE DLA KADRY ZARZĄDZAJĄCEJ I DZIAŁÓW HR PROPOZYCJA UDZIAŁU W PROJEKCIE DORADCZO-SZKOLENIOWYM PROPOZYCJA UDZIAŁU W PROJEKCIE DORADCZO-SZKOLENIOWYM WSPÓŁFINANSOWANYM ZE ŚRODKÓW UNII EUROPEJSKIEJ KONKURS HEROSI ORGANIZACJI WSPARCIE DLA KADRY ZARZĄDZAJĄCEJ

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z przedmiotu uzupełniającego : ekonomia w praktyce dla klasy II

Wymagania edukacyjne z przedmiotu uzupełniającego : ekonomia w praktyce dla klasy II Wymagania edukacyjne z przedmiotu uzupełniającego : ekonomia w praktyce dla klasy II Zagadnienia 1.1. Etapy projektu 1.2. Projekt badawczy, przedsięwzięcie Konieczny (2) wie na czym polega metoda projektu?

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiotu uzupełniającego: Ekonomia w praktyce

Wymagania edukacyjne przedmiotu uzupełniającego: Ekonomia w praktyce Wymagania edukacyjne przedmiotu uzupełniającego: Ekonomia w praktyce Temat (rozumiany jako lekcja) 1. Etapy projektu 2. Projekt badawczy, przedsięwzięcie Wymagania konieczne (ocena dopuszczająca) wie na

Bardziej szczegółowo

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi DR GRAŻYNA KUŚ specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi 1. Motywacja pracowników jako element zarządzania przedsiębiorstwem 2. Pozapłacowe formy motywowania pracowników na przykładzie wybranej organizacji

Bardziej szczegółowo

Komentarz do wyników polskiej wersji badania Blanchard Corporate Issues 2011

Komentarz do wyników polskiej wersji badania Blanchard Corporate Issues 2011 Komentarz do wyników polskiej wersji badania Warszawa, maj 2011 r. 1.Wprowadzenie Badanie zostało zrealizowane metodą ankiety elektronicznej między 14 grudnia 2010 a 16 stycznia 2011. Polska wersja badania,

Bardziej szczegółowo

Spotkanie kadry kierowniczej komórek kadr i szkolenia izb skarbowych i urzędów kontroli skarbowej. GIŻYCKO 20-21 września 2012 r.

Spotkanie kadry kierowniczej komórek kadr i szkolenia izb skarbowych i urzędów kontroli skarbowej. GIŻYCKO 20-21 września 2012 r. Spotkanie kadry kierowniczej komórek kadr i szkolenia izb skarbowych i urzędów kontroli skarbowej GIŻYCKO 20-21 września 2012 r. 1 Dyrektor generalny urzędu, w terminie 1 roku od dnia wejścia w życie standardów,

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE Nr 11 / 2013

ZARZĄDZENIE Nr 11 / 2013 ZARZĄDZENIE Nr 11 / 2013 Naczelnika Urzędu Skarbowego w Cieszynie z dnia 22 maja 2013 roku w sprawie wprowadzenia Programu Zarządzania Zasobami Ludzkimi w Urzędzie Skarbowym w Cieszynie na lata 2013-2015

Bardziej szczegółowo

Wymagania podstawowe (ocena dostateczne) Wymagania rozszerzające (ocena dobra) Dział 1. Metoda projektu zasady pracy Uczeń: określa założenia

Wymagania podstawowe (ocena dostateczne) Wymagania rozszerzające (ocena dobra) Dział 1. Metoda projektu zasady pracy Uczeń: określa założenia Plan wynikowy z wymaganiami edukacyjnymi przedmiotu uzupełniającego: Ekonomia w praktyce dla klas szkół ponadgimnazjalnych autor mgr inż. Jolanta Kijakowska ROK SZKOLNY 2014/15 (klasa II d) Temat (rozumiany

Bardziej szczegółowo

Konkurs zamknięty nr 17/POKL/8.1.3/2010 Spotkanie informacyjne 17 marca 2010 r.

Konkurs zamknięty nr 17/POKL/8.1.3/2010 Spotkanie informacyjne 17 marca 2010 r. Konkurs zamknięty nr 17/POKL/8.1.3/2010 Spotkanie informacyjne 17 marca 2010 r. Wojewódzki Urząd Pracy w Rzeszowie Wydział Rozwoju Kadr Regionu Plan prezentacji Typy projektów. Uprawnieni wnioskodawcy

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM LUDZKIM W POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTWACH

ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM LUDZKIM W POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTWACH DAG MARA LEWICKA ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM LUDZKIM W POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTWACH Metody, narzędzia, mierniki WYDAWNICTWA PROFESJONALNE PWN WARSZAWA 2010 Wstęp 11 ROZDZIAŁ 1. Zmiany w zakresie funkcji personalnej

Bardziej szczegółowo

Launch. przygotowanie i wprowadzanie nowych produktów na rynek

Launch. przygotowanie i wprowadzanie nowych produktów na rynek Z przyjemnością odpowiemy na wszystkie pytania. Prosimy o kontakt: e-mail: kontakt@mr-db.pl tel. +48 606 356 999 www.mr-db.pl MRDB Szkolenie otwarte: Launch przygotowanie i wprowadzanie nowych produktów

Bardziej szczegółowo

Human Performance Improvementjak HR może podnieść efektywność organizacyjną firmy

Human Performance Improvementjak HR może podnieść efektywność organizacyjną firmy Human Performance Improvementjak HR może podnieść efektywność organizacyjną firmy Katarzyna Meysztowicz k.meysztowicz@tangerine.biz.pl Tel.: 790 300 575 Agenda Od czego zależy efektywność organizacyjna

Bardziej szczegółowo

RAPORT. z wykonania projektu w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki

RAPORT. z wykonania projektu w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki RAPORT z wykonania projektu w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Nazwa projektu: Profesjonalizacja i konkurencyjność szkolenia specjalistyczne dla instalatorów i projektantów instalacji wodociągowych

Bardziej szczegółowo

CSR a konkurencyjność polskich przedsiębiorstw. Działania PARP w zakresie biznesu społecznie odpowiedzialnego

CSR a konkurencyjność polskich przedsiębiorstw. Działania PARP w zakresie biznesu społecznie odpowiedzialnego 2011 Małgorzata Jelińska CSR a konkurencyjność polskich przedsiębiorstw Działania PARP w zakresie biznesu społecznie odpowiedzialnego Szczecin, 23.11.2011 r. Definicja CSR zgodnie z ISO 26000 Społeczna

Bardziej szczegółowo

Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów

Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów Monika Kos, radca ministra Departament Polityki Wydatkowej Warszawa, 13 stycznia 2015 r. Program prezentacji

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA OTWARCIA OTK 2015 PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ NA ŚCIEŻKACH KARIERY

KONFERENCJA OTWARCIA OTK 2015 PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ NA ŚCIEŻKACH KARIERY KONFERENCJA OTWARCIA OTK 2015 PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ NA ŚCIEŻKACH KARIERY Organizatorzy: Urząd Miasta Rybnika Izba Przemysłowo - Handlowa Rybnickiego Okręgu Przemysłowego GRUPA FIRM MUTAG Temat: CIT RYBNIK

Bardziej szczegółowo

Przebieg usługi w przedsiębiorstwie Projekt Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP

Przebieg usługi w przedsiębiorstwie Projekt Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Przebieg usługi w przedsiębiorstwie Projekt Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Usługa szkoleniowo doradcza z zakresu zarządzania kompetencjami w MSP jest realizowana

Bardziej szczegółowo

KATALOG PRZEDMIOTÓW (PAKIET INFORMACYJNY ECTS) KIERUNEK ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA

KATALOG PRZEDMIOTÓW (PAKIET INFORMACYJNY ECTS) KIERUNEK ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA KATALOG PRZEDMIOTÓW (PAKIET INFORMACYJNY ) KIERUNEK ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA Legnica 2011/2012 Kierunek: Zarządzanie Zarządzanie przedsiębiorstwem Absolwenci specjalności zarządzanie przedsiębiorstwem

Bardziej szczegółowo

Biznesplan. Budowa biznesplanu

Biznesplan. Budowa biznesplanu BIZNESPLAN Biznesplan dokument zawierający ocenę opłacalności przedsięwzięcia gospodarczego [. Sporządzany na potrzeby wewnętrzne przedsiębiorstwa, jest także narzędziem komunikacji zewnętrznej m.in. w

Bardziej szczegółowo

Ocena jakości współpracy Miasta Tychy z organizacjami pozarządowymi - raport z badania opinii NGOs

Ocena jakości współpracy Miasta Tychy z organizacjami pozarządowymi - raport z badania opinii NGOs Ocena jakości współpracy Miasta Tychy z organizacjami pozarządowymi - raport z badania opinii NGOs Inkubator Społecznej Przedsiębiorczości Wydział Spraw Społecznych i Zdrowia Urząd Miasta Tychy Tychy,

Bardziej szczegółowo

Aby wyruszyć w drogę, trzeba zrobić pierwszy krok

Aby wyruszyć w drogę, trzeba zrobić pierwszy krok Aby wyruszyć w drogę, trzeba zrobić pierwszy krok PROPOZYCJA WSPÓŁPRACY FIRMA DELTAMED SŁOWO WSTĘPU Każda Placówka Służby Zdrowia opiera się na pewnych podstawach (prawnych, informatycznych, społecznych),

Bardziej szczegółowo

Innowacyjny model aktywizacji

Innowacyjny model aktywizacji Innowacyjny model aktywizacji zawodowej uczestników WTZ Temat innowacyjny: "Współpraca podmiotów działających w obszarze zatrudnienia oraz integracji i pomocy społecznej z przedsiębiorcami w zakresie ułatwiania

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej. Wejherowo, 9 październik 2013 r.

Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej. Wejherowo, 9 październik 2013 r. Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej Wejherowo, 9 październik 2013 r. Strategia 6 RPS RPO 2014-2020 Strategia Rozwoju Województwa Pomorskiego 2020 (wrzesień 2012)

Bardziej szczegółowo

Nauka- Biznes- Administracja

Nauka- Biznes- Administracja Nauka- Biznes- Administracja Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka 2007-2013 Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa

Bardziej szczegółowo

2016 CONSULTING DLA MŚP. Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze

2016 CONSULTING DLA MŚP. Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze 2016 CONSULTING DLA MŚP Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze 1 O raporcie Wraz ze wzrostem świadomości polskich przedsiębiorców rośnie zapotrzebowanie na różnego rodzaju usługi doradcze. Jednakże

Bardziej szczegółowo

Projekt Badawczy Analiza wskaźnikowa przedsiębiorstwa współfinansowany ze środków Unii Europejskiej

Projekt Badawczy Analiza wskaźnikowa przedsiębiorstwa współfinansowany ze środków Unii Europejskiej Projekt Badawczy Analiza wskaźnikowa przedsiębiorstwa współfinansowany ze środków Unii Europejskiej FiM Consulting Sp. z o.o. Szymczaka 5, 01-227 Warszawa Tel.: +48 22 862 90 70 www.fim.pl Spis treści

Bardziej szczegółowo

Kontekst innowacyjnego produktu:

Kontekst innowacyjnego produktu: IP4 KARTA ROZWOJU PRACOWNIKA Kontekst innowacyjnego produktu: Karta (IP4) jest produktem finalnym w zakresie określenia rozwoju z poziomu pracownika i pracodawcy. Narzędzie będzie służyć nie tylko ocenie,

Bardziej szczegółowo

Strategia dla Klastra IT. Styczeń 2015

Strategia dla Klastra IT. Styczeń 2015 Strategia dla Klastra IT Styczeń 2015 Sytuacja wyjściowa Leszczyńskie Klaster firm branży Informatycznej został utworzony w 4 kwartale 2014 r. z inicjatywy 12 firm działających w branży IT i posiadających

Bardziej szczegółowo

Strona internetowa projektu: www.ipr.fnm.pl. Osoba odpowiedzialna: k.kubisty@fnm.pl lub

Strona internetowa projektu: www.ipr.fnm.pl. Osoba odpowiedzialna: k.kubisty@fnm.pl lub Narzędzia informatyczne służące do efektywnego zarządzania Centrum Kompetencji Seed i Start-up, procesami decyzyjnymi w nim zachodzącymi oraz budowania bazy pomysłodawców, technologii i ekspertów zewnętrznych

Bardziej szczegółowo

Cele kluczowe W dziedzinie inwestowania w zasoby ludzkie W zakresie wzmacniania sfery zdrowia i bezpieczeństwa

Cele kluczowe W dziedzinie inwestowania w zasoby ludzkie W zakresie wzmacniania sfery zdrowia i bezpieczeństwa Cele kluczowe Idea społecznej odpowiedzialności biznesu jest wpisana w wizję prowadzenia działalności przez Grupę Kapitałową LOTOS. Zagadnienia te mają swoje odzwierciedlenie w strategii biznesowej, a

Bardziej szczegółowo

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji RPO Lubuskie 2020 Oś Priorytetowa 1 Gospodarka i innowacje PI 3 c Zwiększone zastosowanie innowacji w przedsiębiorstwach sektora MŚP W ramach PI mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa mogą uzyskać wsparcie

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW DLA POSZCZEGÓLNYCH OSI PRIORYTETOWYCH, DZIAŁAŃ I PODDZIAŁAŃ RPO WO 2014-2020 zakres: Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego

KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW DLA POSZCZEGÓLNYCH OSI PRIORYTETOWYCH, DZIAŁAŃ I PODDZIAŁAŃ RPO WO 2014-2020 zakres: Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego KRYTERIA WYBORU PROJEKTÓW DLA POSZCZEGÓLNYCH OSI PRIORYTETOWYCH, DZIAŁAŃ I PODDZIAŁAŃ RPO WO 2014-2020 zakres: Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego OŚ PRIORYTETOWA II RPO WO 2014-2020 KONKURENCYJNA

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym OCENA EFEKTYWNOŚCI I FINANSOWANIE PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO WSPÓŁFINANSOWANYCH FUNDUSZAMI UNII EUROPEJSKIEJ Autor: Jacek Sierak, Remigiusz Górniak, Wstęp Jednostki samorządu

Bardziej szczegółowo

Wzrost adaptacyjności mikro, małych i średnich przedsiębiorstw poprzez zarządzanie strategiczne

Wzrost adaptacyjności mikro, małych i średnich przedsiębiorstw poprzez zarządzanie strategiczne POLSKI ZWIĄZEK PRYWATNYCH PRACODAWCÓW TURYSTYKI LEWIATAN I INSTYTUT TURYSTYKI W KRAKOWIE SP. Z O. O. ZAPRASZAJĄ PRZEDSIĘBIORCÓW I ICH PRACOWNIKÓW DO UDZIAŁU W PROJEKCIE Wzrost adaptacyjności mikro, małych

Bardziej szczegółowo

Zrozumieć zintegrowany rozwój filary zintegrowanego i zrównoważonego rozwoju miast

Zrozumieć zintegrowany rozwój filary zintegrowanego i zrównoważonego rozwoju miast Zrozumieć zintegrowany rozwój filary zintegrowanego i zrównoważonego rozwoju miast Integracja systemu zarzadzania rozwojem Integracja : Od wizji rozwoju, planów zagospodarowania, przez sredniookresowe

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020

Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020 1 Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020 2 Stan prac wdrożeniowych System informatyczny Wytyczne i wzory dokumentów Szczegółowe opisy priorytetów Negocjacje programów operacyjnych z KE

Bardziej szczegółowo

CEL GŁÓWNY BADANIA CELE SZCZEGÓŁOWE BADANIA

CEL GŁÓWNY BADANIA CELE SZCZEGÓŁOWE BADANIA Załącznik nr 1 do SIWZ SZCZEGÓŁOWY OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA Analiza efektywności inicjatywy JEREMIE na terenie województwa wielkopolskiego wraz z oceną jej oddziaływania na sytuację gospodarczą regionu,

Bardziej szczegółowo

OFERTA WSPÓŁPRACY W RAMACH PROGRAMU OPERACYJNEGO KAPITAŁ LUDZKI

OFERTA WSPÓŁPRACY W RAMACH PROGRAMU OPERACYJNEGO KAPITAŁ LUDZKI OFERTA WSPÓŁPRACY W RAMACH PROGRAMU OPERACYJNEGO KAPITAŁ LUDZKI PODDZIAŁANIE 2.1.1 ROZWÓJ KAPITAŁU LUDZKIEGO W PRZEDSIĘBIORSTWACH KONKURS HEROSI ORGANIZACJI Strona 1 z 8 Spis treści 1. Zakres merytoryczny

Bardziej szczegółowo

R1. W jakim przedziale zatrudnienia znajduje się Pana(i) firma? 10-49 osób... 50-249 osób...

R1. W jakim przedziale zatrudnienia znajduje się Pana(i) firma? 10-49 osób... 50-249 osób... Zapraszamy Państwa do wzięcia udziału w badaniu dotyczącym rynku pracy małych i średnich przedsiębiorstw na Dolnym Śląsku. Naszym zamierzeniem jest poznanie Państwa opinii na temat koncepcji społecznej

Bardziej szczegółowo

Model Rozwoju Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstwa

Model Rozwoju Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstwa Model Rozwoju Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstwa Funkcjonalnośd umożliwienie dokonania ogólnej, a jednocześnie całościowej oceny (samooceny) zaangażowania społecznego firmy we wszystkich obszarach,

Bardziej szczegółowo

POLITYKA ZAKUPU SPRZĘTÓW I USŁUG ZRÓWNOWAŻONY ŁAŃCUCH DOSTAW

POLITYKA ZAKUPU SPRZĘTÓW I USŁUG ZRÓWNOWAŻONY ŁAŃCUCH DOSTAW POLITYKA ZAKUPU SPRZĘTÓW I USŁUG ZRÓWNOWAŻONY ŁAŃCUCH DOSTAW WSTĘP Jednym z długoterminowych celów Fabryki Komunikacji Społecznej jest korzystanie z usług dostawców spełniających wymogi bezpieczeństwa,

Bardziej szczegółowo

Zachodniopomorska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A.

Zachodniopomorska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Zachodniopomorska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Zachodniopomorska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. powstała w 1994 roku jako spółka akcyjna, w której głównym akcjonariuszem jest Samorząd Województwa

Bardziej szczegółowo

StratEX: zmieniamy pomysł w praktyczne działanie. www.stratex.pl

StratEX: zmieniamy pomysł w praktyczne działanie. www.stratex.pl StratEX: zmieniamy pomysł w praktyczne działanie profil firmy www.stratex.pl Nasza tożsamość Misja Zmieniamy pomysł w praktyczne działanie Założyliśmy StratEX Strategy Execution w 2008 roku jako konsultanci

Bardziej szczegółowo

LEAN MANAGEMENT OPTYMALIZACJA PRODUKCJI OFERTA SZKOLENIA

LEAN MANAGEMENT OPTYMALIZACJA PRODUKCJI OFERTA SZKOLENIA LEAN MANAGEMENT OPTYMALIZACJA PRODUKCJI OFERTA SZKOLENIA Gdynia, 2012 SZKOLENIA W PERFECT CONSULTING W Perfect Consulting programy szkoleniowe opracowywane są i realizowane z punktu widzenia, jakie mają

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE INNOWACJĄ

ZARZĄDZANIE INNOWACJĄ ZARZĄDZANIE INNOWACJĄ Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego PROJEKT ZARZĄDZANIE INNOWACJĄ PODSTAWOWE INFORMACJE skierowany do mikro, małych

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00 PROGRAMY SEMINARIÓW TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk 1. Pojęcia podstawowe z obszaru innowacyjnej przedsiębiorczości 2. Proces poszukiwania innowacyjności 3. Proces wprowadzania innowacji

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie talentami w polskich przedsiębiorstwach - wyniki badań

Zarządzanie talentami w polskich przedsiębiorstwach - wyniki badań Zarządzanie talentami w polskich przedsiębiorstwach - wyniki badań Informacja o badaniu Pomimo trudnej sytuacji na rynku pracy, zarówno polskie jak i międzynarodowe przedsiębiorstwa coraz częściej dostrzegają

Bardziej szczegółowo

Innowacyjne rozwiązania w obszarze współpracy nauki i biznesu współfinansowane z EFS Krajowa Instytucja Wspomagająca Warszawa, 25 września 2013

Innowacyjne rozwiązania w obszarze współpracy nauki i biznesu współfinansowane z EFS Krajowa Instytucja Wspomagająca Warszawa, 25 września 2013 Innowacyjne rozwiązania w obszarze współpracy nauki i biznesu współfinansowane z EFS Krajowa Instytucja Wspomagająca Warszawa, 25 września 2013 Spotkanie współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w

Bardziej szczegółowo

Lp. Brzmienie kryterium Definicja kryterium Opis kryterium 1. Wnioskodawca może złożyć tylko jeden wniosek dla danego podregionu.

Lp. Brzmienie kryterium Definicja kryterium Opis kryterium 1. Wnioskodawca może złożyć tylko jeden wniosek dla danego podregionu. Załącznik nr 11 do Regulaminu konkursu - systematyka kryteriów wyboru projektów konkursowych współfinansowanych z EFS w ramach RPOWP 2014-2020, Działanie 2.3 Wspieranie powstawania i rozwoju podmiotów

Bardziej szczegółowo

Zmiana zasad rynkowych. Duża dynamika zmian. Brak ograniczeń związanych z lokalizacją organizacji. Brak ograniczeń w dostępie do technologii

Zmiana zasad rynkowych. Duża dynamika zmian. Brak ograniczeń związanych z lokalizacją organizacji. Brak ograniczeń w dostępie do technologii Strategiczna Karta Wyników jako element systemu zarządzania efektywnością przedsiębiorstwa Piotr Białowąs Dyrektor Departamentu Strategii Pełnomocnik Zarządu EnergiaPro Koncern Energetyczny SA Przyczyny

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego (Załącznik do uzupełnienia)

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego (Załącznik do uzupełnienia) Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego (Załącznik do uzupełnienia) Szczegółowe nakłady na realizację Programu Rozwoju Innowacji województwa lubuskiego. Dokument przedstawia

Bardziej szczegółowo

Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych. Radlin, 14 marca 2014 r.

Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych. Radlin, 14 marca 2014 r. Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych Radlin, 14 marca 2014 r. Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych Cele Obserwatoriów Specjalistycznych 1. Wsparcie i usprawnienie zarządzania

Bardziej szczegółowo

Wsparcie pracowników sektora budownictwa okrętowego zagrożonych negatywnymi skutkami restrukturyzacji

Wsparcie pracowników sektora budownictwa okrętowego zagrożonych negatywnymi skutkami restrukturyzacji Wsparcie pracowników sektora budownictwa okrętowego zagrożonych negatywnymi skutkami restrukturyzacji Projekt systemowy realizowany przez Agencje Rozwoju Przemysłu S.A. w ramach Programu Operacyjnego Kapitał

Bardziej szczegółowo

SPO RZL. PARP jako Beneficjent Końcowy Działania 2.3. DZIAŁANIE 2.3. Rozwój kadr nowoczesnej gospodarki

SPO RZL. PARP jako Beneficjent Końcowy Działania 2.3. DZIAŁANIE 2.3. Rozwój kadr nowoczesnej gospodarki PARP jako Beneficjent Końcowy Działania 2.3 PRIORYTET 2 SPO RZL Rozwój społeczeństwa opartego na wiedzy DZIAŁANIE 2.3. Rozwój kadr nowoczesnej gospodarki CEL: Podniesienie konkurencyjności i rozwój potencjału

Bardziej szczegółowo

Lp. Kompetencja Poziom operacyjny Opis kompetencji

Lp. Kompetencja Poziom operacyjny Opis kompetencji Lp. Kompetencja Poziom operacyjny Opis kompetencji 1 Najwyższa jakość działania [kultura osobista, lojalność, prawość i uczciwość, dbałość o ład i porządek, terminowość] Wyznacza oczekiwania dbając o ład

Bardziej szczegółowo

SYSTEM MOTYWACYJNY NA PRZYKŁADZIE EURO TAX.pl SA

SYSTEM MOTYWACYJNY NA PRZYKŁADZIE EURO TAX.pl SA SYSTEM MOTYWACYJNY NA PRZYKŁADZIE EURO TAX.pl SA 01/ WPROWADZENIE Przesłanki wdrożenia systemu motywacyjnego: 1/ Zapotrzebowanie na dynamiczny wzrost sprzedaży 2/ Poprawa efektywności działań sprzedażowych

Bardziej szczegółowo

Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy?

Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy? Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy? Wyniki badania eksperckiego Polskie Towarzystwo Ekonomiczne 28.01.2016 r. Informacje o badaniu Czyje to stanowisko? eksperci znawcy systemów bankowych

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie kadrami. Opracowanie: Aneta Stosik

Zarządzanie kadrami. Opracowanie: Aneta Stosik Zarządzanie kadrami Opracowanie: Aneta Stosik Zarządzanie kadrami - definicje Zbiór działań związanych z ludźmi, ukierunkowanych na osiąganie celów organizacji i zaspokojenie potrzeb pracowników Proces

Bardziej szczegółowo

ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU

ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU ZAWARTOŚĆ I STRUKTURA BIZNES PLANU I. STRESZCZENIE to krótkie, zwięzłe i rzeczowe podsumowanie całego dokumentu, które powinno zawierać odpowiedzi na następujące tezy: Cel opracowania planu (np. założenie

Bardziej szczegółowo

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo?

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Dariusz Lipka, Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Kraków, 11.12.2013 r. Specyfika projektów energetyki odnawialnej -

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r.

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r. Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA Toruń, 28.04.2015 r. GRUPA MEBLOWA HORECA 9 firm produkcyjnych oraz WSZP/UMK 2 firmy z branży informatycznej Produkcja mebli w technologiach: drewno, płyty meblowe,

Bardziej szczegółowo

Cel realizacji Podkarpackiego Programu Odnowy Wsi na lata 2011-2016: Program jest instrumentem realizacji Strategii Województwa

Cel realizacji Podkarpackiego Programu Odnowy Wsi na lata 2011-2016: Program jest instrumentem realizacji Strategii Województwa Cel realizacji Podkarpackiego Programu Odnowy Wsi na lata 2011-2016: Szeroko rozumiana poprawa jakości życia na wsi, zaspokajanie potrzeb społeczno-kulturalnych mieszkańców a także zidentyfikowanie i promowanie

Bardziej szczegółowo

Projekt Współpracujemy profesjonalnie! współfinansowany jest przez Unię Europejską w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt Współpracujemy profesjonalnie! współfinansowany jest przez Unię Europejską w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego Strona1 Raport z monitoringu opracowania i wdrażania standardu wzajemnego informowania się JST i NGO o planach, zamierzeniach, kierunkach działań przez Gminę Frampol w projekcie pt.: Współpracujemy profesjonalnie!

Bardziej szczegółowo

Bariery wzrostu indywidualny raport Id firmy 5T5U12YR

Bariery wzrostu indywidualny raport Id firmy 5T5U12YR Bariery wzrostu indywidualny raport Id firmy 5T5U2YR Szanowni Państwo, Niniejszy dokument stanowi indywidualny raport dedykowany dla Państwa firmy. Powstał on na bazie ankiety wypełnionej przez Państwa

Bardziej szczegółowo

Jak zaprezentować pomysł przed inwestorem

Jak zaprezentować pomysł przed inwestorem Jak zaprezentować pomysł przed inwestorem Katarzyna Duda Pomorskie Forum Przedsiębiorczości Gdynia 2012 Dotacje na innowacje Spis treści: Czego oczekuje inwestor i jakich pomysłów szuka Biznesplan jak

Bardziej szczegółowo

Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy?

Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy? Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy? Wyniki badania eksperckiego Klub Polska 2025+, Klub Bankowca 30.09.2015 r. Informacje o badaniu Czyje to stanowisko? eksperci - znawcy systemów

Bardziej szczegółowo

Spółdzielnia socjalna szansą na aktywizację zawodową osób z niepełnosprawnością intelektualną. Poznań, 29 września 2014 r.

Spółdzielnia socjalna szansą na aktywizację zawodową osób z niepełnosprawnością intelektualną. Poznań, 29 września 2014 r. Spółdzielnia socjalna szansą na aktywizację zawodową osób z niepełnosprawnością intelektualną Poznań, 29 września 2014 r. Projekt: Innowacyjny model aktywizacji zawodowe uczestników WTZ Czas trwania: VI

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Praca dyplomowa. Ocena zarządzania jakością według normy ISO 9001 w przedsiębiorstwach przemysłu spożywczego Autor: Justyna Gniady

Praca dyplomowa. Ocena zarządzania jakością według normy ISO 9001 w przedsiębiorstwach przemysłu spożywczego Autor: Justyna Gniady Praca dyplomowa Ocena zarządzania jakością według normy ISO 9001 w przedsiębiorstwach przemysłu spożywczego Autor: Justyna Gniady Opiekun pracy: dr inż. Stanisław Zając INSTYTUT GODPODARKI I POLITYKI SPOŁECZNEJ

Bardziej szczegółowo

Schemat prezentacji:

Schemat prezentacji: Konkursy w ramach II Priorytetu POKL: Rozwój zasobów ludzkich i potencjału adaptacyjnego przedsiębiorstw oraz poprawa stanu zdrowia osób pracujących zaplanowane do ogłoszenia w 2012 r. Katolicki Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DO PRZYGOTOWANIA PLANU DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ

PRZEWODNIK DO PRZYGOTOWANIA PLANU DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ PRZEWODNIK DO PRZYGOTOWANIA PLANU DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ CZYM JEST PLAN DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ (BIZNES-PLAN), I DO CZEGO JEST ON NAM POTRZEBNY? Plan działalności gospodarczej jest pisemnym dokumentem,

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r.

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych Zarządzanie Logistyką w Przedsiębiorstwie, prowadzonych

Bardziej szczegółowo

Pomiar kapitału ludzkiego wyzwania i szanse dla ZKL

Pomiar kapitału ludzkiego wyzwania i szanse dla ZKL Pomiar kapitału ludzkiego wyzwania i szanse dla ZKL dr Łukasz Sienkiewicz Instytut Kapitału Ludzkiego Seminarium naukowe Pomiar kapitału ludzkiego wyzwania i szanse dla zarządzania organizacją Warszawa,

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA KOMERCJALIZACJI TECHNOLOGII

AKADEMIA KOMERCJALIZACJI TECHNOLOGII AKADEMIA KOMERCJALIZACJI TECHNOLOGII PROGRAM SZKOLENIOWO-WARSZTATOWY GRUPY INVESTIN Termin: 24 listopada 11 grudnia 2015 Miejsce: Warszawa Centrum Przedsiębiorczości Smolna, ul. Smolna 4 Akademia Komercjalizacji

Bardziej szczegółowo

Poziom 5 EQF Starszy trener

Poziom 5 EQF Starszy trener Poziom 5 EQF Starszy trener Opis Poziomu: Trener, który osiągnął ten poziom rozwoju kompetencji jest gotowy do wzięcia odpowiedzialności za przygotowanie i realizację pełnego cyklu szkoleniowego. Pracuje

Bardziej szczegółowo

rola kół naukowych w badaniach i procesie dydaktycznym

rola kół naukowych w badaniach i procesie dydaktycznym Drugiego dnia Ogólnopolskiej Konferencji Kół Naukowych tj. 22 października 2004 roku, przeprowadzono panel dyskusyjny, którego tematem była rola kół naukowych w badaniach i procesie dydaktycznym. Prowadzącym

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA PROCESU TWORZENIA WIELOLETNIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY ROZWOJOWEJ NA LATA 2012-2016

ZAŁOŻENIA PROCESU TWORZENIA WIELOLETNIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY ROZWOJOWEJ NA LATA 2012-2016 WSTĘP ZAŁOŻENIA PROCESU TWORZENIA WIELOLETNIEGO PROGRAMU WSPÓŁPRACY ROZWOJOWEJ NA LATA 2012-2016 Projekt założeń projektu ustawy o współpracy rozwojowej nakłada na Ministra Spraw Zagranicznych obowiązek

Bardziej szczegółowo

RPMA.08.02.00-IP02-14-001/15

RPMA.08.02.00-IP02-14-001/15 Załącznik nr 3 do regulaminu konkursu nr RPMA.08.02.00-IP02-14-001/15 KRYTERIA WYBORU DLA KONKURSU RPMA.08.02.00-IP02-14-001/15 WSPÓŁFINANSOWANEGO ZE ŚRODKÓW EFS W RAMACH REGIONALNEGO PROGRAMU OPERACYJNEGO

Bardziej szczegółowo

Polski Związek Pracodawców Budownictwa REGULAMIN KONKURSU KIEROWNIK BUDOWY. Kierownik Budowy Strona 1

Polski Związek Pracodawców Budownictwa REGULAMIN KONKURSU KIEROWNIK BUDOWY. Kierownik Budowy Strona 1 Polski Związek Pracodawców Budownictwa REGULAMIN KONKURSU KIEROWNIK BUDOWY 2015 Kierownik Budowy Strona 1 1. WSTĘP IDEA KONKURSU Celem konkursu Kierownik Budowy organizowanego przez Polski Związek Pracodawców

Bardziej szczegółowo

OFERTA SZKOLEŃ BIZNESOWYCH

OFERTA SZKOLEŃ BIZNESOWYCH OFERTA SZKOLEŃ BIZNESOWYCH Przywództwo i zarządzanie zespołem Szkolenie z zakresu przywództwa, kompetencji liderskich i zarządzania zespołem. Podniesienie kompetencji zarządczych w zakresie przywództwa,

Bardziej szczegółowo

IX Świętokrzyska Giełda Kooperacyjna Nowych Technologii Energii Odnawialnej Technologia Przyszłości

IX Świętokrzyska Giełda Kooperacyjna Nowych Technologii Energii Odnawialnej Technologia Przyszłości W imieniu Świętokrzyskiego Centrum Innowacji i Transferu Technologii Sp. z o.o. oraz Targów Kielce pragnę Państwa serdecznie zaprosić do bezpłatnego udziału w IX Świętokrzyskiej Giełdzie Kooperacyjnej

Bardziej szczegółowo