Źródło: Alcohol Alert, nr: 31, Styczeń 1996, National Institute on Alcohol Abuse and alcoholism.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Źródło: Alcohol Alert, nr: 31, Styczeń 1996, National Institute on Alcohol Abuse and alcoholism."

Transkrypt

1 tłum. Michał Sacewicz Rok: 1999 Czasopismo: Alkohol i Nauka Numer: 3 Źródło: Alcohol Alert, nr: 31, Styczeń 1996, National Institute on Alcohol Abuse and alcoholism. Prowadzenie pojazdu obejmuje wykonywanie jednocześnie wielu zadań, których wymogi mogą się nieustannie zmieniać. Aby bezpiecznie prowadzić, trzeba zachowywać stałą czujność, podejmować decyzje oparte na wciąż zmieniających się informacjach napływających z otoczenia oraz wykonywać na podstawie tych decyzji określone manewry. Picie alkoholu wpływa ujemnie na szeroki zakres umiejętności niezbędnych do wykonywania tych zadań. W prezentowanym numerze Alcohol Alert analizuje się niekorzystny wpływ alkoholu na zdolność prowadzenia pojazdów i opisuje niektóre czynniki zwiększające ryzyko wypadku samochodowego. Niektóre czynniki zwiększające ryzyko wypadku Poziom alkoholu we krwi. Pojęcie poziomu (stężenia) alkoholu we krwi (blood alcohol concentration - BAC) odnosi się do proporcji ilości alkoholu do ilości krwi w organizmie. W dziedzinie bezpieczeństwa ruchu drogowego poziom alkoholu określa masa czystego alkoholu zawartego w 100 mililitrach krwi - np. 0,1% (tj. 0,1 g na 100 ml)1. U człowieka o wadze 160 funtów (73 kg) w godzinę po wypiciu na pusty żołądek dwóch 12-uncjowych (ok. 0,33 ml) butelek piwa lub dwóch standardowych drinków innego alkoholu wskaźnik stężenia alkoholu będzie wynosił około 0,04% [1]. Przepisy prawne wszystkich stanów określają limity stężenia alkoholu we krwi kierowców - różne dla różnych stanów. Zgodnie z tymi przepisami prowadzenie pojazdów po przekroczeniu określonego limitu jest zabronione [2]. Limit stężenia alkoholu dla kierowców w wieku powyżej 21 lat wynosi na ogół 0,10%, aczkolwiek w niektórych stanach został obniżony do 0,08%. Określone stężenie alkoholu we krwi nie osłabia w tym samym stopniu wszystkich umiejętności potrzebnych do kierowania pojazdem. Na przykład zdolność kierowcy do dzielenia uwagi na dwa lub więcej źródła informacji wzrokowych może zostać zakłócona już przy poziomie 0,02% lub niższym [3-5]. Natomiast dopóki poziom alkoholu we krwi nie przekroczy 0,05% nie stwierdza się zakłócenia takich funkcji, jak: ruchy gałek ocznych, odporność na oślepienie, percepcja wzrokowa, czas reakcji, niektóre typy zadań związanych z kierowaniem, przetwarzanie informacji oraz inne aspekty aktywności psychomotorycznej [3, 4, 6, 7]. 1 / 6

2 W badaniach stwierdzono, że ryzyko wypadku samochodowego rośnie wraz ze wzrostem zawartości alkoholu we krwi [3, 4, 8]. Dodatkowo im większe wymagania wobec umiejętności kierowcy (trudne warunki drogowe itp.), tym większe jest znaczenie nawet małych dawek alkoholu [3]. W porównaniu z kierowcami, którzy nie pili alkoholu, ryzyko śmiertelnego wypadku (w którym bierze udział tylko jeden samochód) u kierowców z poziomem alkoholu 0,02%-0,04% jest wyższe 1,4 razy; przy poziomie 0,05%-0,09% - 11,1 razy; przy poziomie 0,10%-0,14% - 48 razy; wreszcie przy poziomie alkoholu powyżej 0,15% szacowane ryzyko jest wyższe 380 razy [8]. Wiek Młody wiek wymieniany jest jako jedna z najważniejszych zmiennych związanych z ryzykiem wypadku [9]. Młodzi kierowcy są niedoświadczeni nie tylko w prowadzeniu samochodu, ale również w piciu oraz w łączeniu tych dwóch aktywności ze sobą [9]. W 1994 roku prawie 7800 kierowców w wieku lat uczestniczyło w śmiertelnych wypadkach samochodowych [10]. Spośród tych kierowców - dla których picie jakichkolwiek ilości alkoholu jest nielegalne - 23% miało poziom alkoholu we krwi równy 0,01% lub wyższy; u kierowców powyżej 20 roku życia odsetek ten wynosił 26% [10]. Zgodnie z wynikami badań Hingsona i współpracowników każde podwyższenie poziomu alkoholu we krwi o 0,02% zwiększa ryzyko wypadku u kierowców w wieku lat bardziej niż u starszych kierowców [11]. Badania przeprowadzane na drogach wykazały, że młodzi kierowcy rzadziej prowadzą pojazdy po spożyciu alkoholu niż dorośli, jednak wskaźniki wypadków w tej grupie są znacząco wyższe. Różnica ta jest szczególnie istotna w przypadku niskiego i umiarkowanego stężenia alkoholu we krwi [9]. Brak doświadczenia w prowadzeniu i niedojrzałość uważane są niezależnie od alkoholu za główne przyczyny wypadków samochodowych u kierowców w wieku lat [9]. W badaniu Hingsona i współpracowników stwierdzono, że kierowcy z tej grupy wiekowej są bardziej narażeni na uczestnictwo w śmiertelnym wypadku samochodowym, nawet przy poziomie alkoholu 0,00% [11]. Mniejsze doświadczenie młodszych kierowców powoduje, że mają oni mniejsze szanse na wyjście obronną ręką z niebezpiecznych sytuacji [9]. W połączeniu ze skłonnościami do ryzykownych zachowań po spożyciu alkoholu (np. do szybkiej jazdy), do niedoceniania niebezpieczeństwa łączącego się z takimi zachowaniami oraz do przeceniania własnych umiejętności prowadzi to do większej częstości wypadków [12, 13]. Płeć Spośród mężczyzn uczestniczących jako kierowcy w śmiertelnych wypadkach samochodowych 23% miało poziom alkoholu we krwi 0,01% lub wyższy. Odsetek kobiet z taką zawartością alkoholu we krwi wynosił 15%. Wyniki badań świadczą jednak, że poziom alkoholu 0,05%-0,09% może powodować większe ryzyko wypadku u kobiet niż u mężczyzn [8-14]. Wskazują na to, że metabolizm alkoholu u kobiet jest inny niż u mężczyzn, co jest przyczyną większego stężenia alkoholu we krwi u kobiet po spożyciu takiej samej ilości alkoholu [4, 15]. Do tej pory jednak przeprowadzono mało badań laboratoryjnych nad wpływem alkoholu na prowadzenie pojazdów przez kobiety, a ich wyniki nie przynoszą rozstrzygnięć [6]. Interakcja leków i alkoholu a prowadzenie pojazdów 2 / 6

3 Łączenie niektórych leków z alkoholem zwiększa ryzyko wypadku. Same środki uspokajające i trankwilizatory mogą zmniejszyć zdolność do prowadzenia pojazdu [16] i zmniejszają ją tym bardziej, gdy łączone są z alkoholem [17-20]. Na przykład niskie dawki flurazepamu - leku nasenno-uspokajającego stosowanego w leczeniu bezsenności - mogą zmniejszyć zdolność kierowcy do prowadzenia pojazdu. Efekt ten pogłębić może spożycie choćby małej dawki alkoholu następnego dnia rano [20]. Zdolność do prowadzenia pojazdów mogą również zakłócać inne leki, np. kodeina używana jako środek przeciwbólowy [20]. Niekorzystny wpływ takich leków na prowadzenie pojazdów zaostrza się po spożyciu alkoholu, jak ma to miejsce w przypadku niektórych leków przeciwdepresyjnych, większości leków antyhistaminowych, niektórych leków nasercowych, czy przeciwpsychotycznych [20]. Tolerancja na alkohol Wielokrotne wykonywanie określonych czynności po spożyciu alkoholu może prowadzić do rozwoju pewnej formy adaptacji nazywanej "wyuczoną" lub "behawioralną" tolerancją [21]. Wyuczona tolerancja może zredukować ujemny wpływ alkoholu na poziom wykonania danej czynności [21]. Jednak jeżeli warunki wykonywania danego zadania ulegną zmianie lub wydarzy się coś nieoczekiwanego, tolerancja ta może zaniknąć [22]. Powyższe wnioski z badań mogą mieć zastosowanie do czynności związanych z prowadzeniem pojazdów [21,23]. Kierowca, u którego rozwinęła się behawioralna tolerancja przy prowadzeniu dobrze znanego samochodu po określonej drodze w rutynowych warunkach, może prowadzić bez zwiększonego ryzyka wypadku nawet po wypiciu pewnej ilości alkoholu [21, 23]. Jednak przy spotkaniu z nową sytuacją - na przykład przy objeździe - lub kiedy zdarzy się coś nieoczekiwanego, jak choćby rower jadący wprost na samochód - ryzyko wypadku będzie takie samo jak w przypadku nowicjusza z takim samym stężeniem alkoholu we krwi, a przyczyną tego będzie brak doświadczeń związanych z tą właśnie sytuacją. Sankcje prawne wobec prowadzących pod wpływem alkoholu Sankcje prawne, jak zawieszenie prawa jazdy, czy sądownie nakazane leczenie alkoholizmu wprowadzone zostały po to, aby zniechęcać do prowadzenia pod wpływem alkoholu [24]. Kary polegające na zawieszeniu i odebraniu prawa jazdy wydają się być najskuteczniejsze dla ogólnej populacji osób prowadzących [24]. Jednak wyniki metaanalizy efektów strategii zapobiegawczych skierowanych do populacji kierowców prowadzących pod wpływem alkoholu prowadzą do wniosku, że najskuteczniejszym sposobem zapobiegania ponownym przypadkom prowadzenia po alkoholu i wypadkom jest połączenie zawieszenia prawa jazdy z oddziaływaniami edukacyjnymi, psychoterapeutycznymi oraz późniejszą kontrolą funkcjonowania [25]. Badacze twierdzą, że nakazane sądownie leczenie powinno być traktowane jako dodatek, a nie jako alternatywa wobec kar związanych z odebraniem prawa jazdy [24]. Zgodnie z wynikami badań Sadlera i współpracowników ewidencjonowanie kierowców karanych za prowadzenie pod wpływem alkoholu powinno posłużyć do rozpoznania osób z problemami alkoholowymi, a następnie do nakłonienia, czy zmuszenia ich do leczenia [26]. Terapia osób często prowadzących pod wpływem alkoholu może przybierać wiele form od krótkoterminowych sesji edukacyjnych po co najmniej roczne programy terapeutyczne [24]. 3 / 6

4 W terapii kierowców karanych za prowadzenie pod wpływem alkoholu zwykle akcentuje się modyfikowanie zachowań związanych z piciem [24]. Rodzaj i długość trwania terapii zależy od wielu czynników, takich jak nasilenie problemów alkoholowych u danej osoby, czy historia prowadzenia pojazdów po pijanemu [24, 27]. Karani za jazdę pod wpływem alkoholu, u których nasilenie problemów alkoholowych jest słabsze, czerpią więcej korzyści z programów edukacyjnych [24, 27], choć nie wiemy, jaki model byłby najbardziej skuteczny [24] w ograniczeniu "recydywy" i wypadków samochodowych. Dla kierowców często karanych lub tych, których problemy alkoholowe są poważniejsze, najefektywniejszy wydaje się długoterminowy (przynajmniej roczny) [24] indywidualny program terapii [27]. Zapobieganie Dzięki National Highway Traffic Safety Administration (NHTSA) w przepisach stanowych podniesiono do 21 lat granicę wieku, poniżej którego obowiązuje zakaz spożywania napojów alkoholowych, dzięki czemu zapobiega się niemal 1000 śmiertelnych wypadków rocznie [11]. Aby zmniejszyć liczbę śmiertelnych wypadków związanych z alkoholem, w 29 stanach oraz w Okręgu Columbia ograniczono dopuszczalny poziom alkoholu u młodych kierowców do 0,02% lub nawet poniżej tego progu [10, 11]. Ustawa o systemie krajowych autostrad (National Highway Systems Act) motywować ma władze pozostałych stanów do wprowadzenia limitu 0,02% od 1 października W jednym z badań [11] sprawdzano skuteczność obniżenia limitu poziomu alkoholu we krwi u młodych kierowców w tych stanach, gdzie prawo takie obowiązywało przynajmniej od roku. Badacze twierdzili, że po wprowadzeniu limitu 0,00% lub 0,02% odsetek śmiertelnych wypadków mających miejsce w nocy z udziałem jednego pojazdu spadł w tej grupie wiekowej o 16%. Picie alkoholu, a prowadzenie pojazdów - komentarz dyrektora NIAAA dr. med. Enocha Gordisa W ograniczaniu szkodliwych konsekwencji prowadzenia pojazdów pod wpływem alkoholu poczyniono już spore postępy; odsetek śmiertelnych wypadków związanych z alkoholem obniżył się z 43,6% ogólnej liczby śmiertelnych wypadków w roku 1986 do 37,4% w roku Czynniki, które przyczyniły się do tego efektu to: postęp technologiczny (np. w projektowaniu samochodów i dróg), mniejsza akceptacja społeczna jazdy pod wpływem alkoholu, mniejsza konsumpcja alkoholu oraz większa gotowość władz stanowych do przyjmowania inicjatyw społecznych mających na celu zapobieganie szkodliwym skutkom spożywania alkoholu, w tym wypadkom śmiertelnym, a także do wprowadzania w życie sankcji prawnych przeciwko kierowcom prowadzącym pod wpływem alkoholu. Nowe przepisy, takie jak obniżenie dopuszczalnego poziomu alkoholu we krwi w przypadku młodzieży, okazały się sprzyjać ograniczeniu liczby wypadków w tej szczególnie zagrożonej grupie wiekowej. Dodatkowo pewne efekty przyniosło także większe zainteresowanie programami profilaktycznymi dla dorosłych. Pomimo ogólnej poprawy sytuacji prowadzenie pojazdów pod wpływem alkoholu jest wciąż przyczyną około zgonów rocznie. Władze stanowe podjęły szereg działań obejmujących regulacje prawne oraz programy profilaktyczne i terapeutyczne, których celem jest obniżenie tego tak wysokiego wskaźnika. Rezultaty badań dostarczają nam informacji, które z tych działań 4 / 6

5 - z osobna i podejmowanych łącznie - są najskuteczniejszym sposobem ograniczenia liczby przypadków prowadzenia pojazdów pod wpływem alkoholu. Wiemy na przykład, że połączenie sankcji związanych z prawem jazdy z terapią jest najskuteczniejszym sposobem walki z "recydywistami" prowadzącymi po alkoholu. Musimy jednak ustalić, jaki rodzaj terapii jest najbardziej odpowiedni dla danego typu pijących kierowców. Tłumaczenie: Michał Sacewicz Bibliografia [1] Dubowski, K.M. Absorption, distribution and elimination of alcohol: Highway safety aspects. Journal of Studies on Alcohol (Suppl. 10):98-108, July [2] Voas, R.B., & Lacey, J.H. Drunk driving enforcement, adjudication, and sanctions in the United States. In: Wilson, J.R., & Mann, R.E., eds. Drinking and Driving: Advances in Research and Prevention. New York: Guilford Press, pp [3] Starmer, G.A. Effects of low to moderate doses of ethanol on human driving-related performance. In: Crow, K.E., & Batt, R.D., eds. Human Metabolism of Alcohol: Vol. I. Pharmacokinetics, Medicolegal Aspects, and General Interests. Boca Raton: CRC Press, pp [4] Howat, P.; Sleet, D.; & Smith, I. Alcohol and driving: Is the 0.05% blood alcohol concentration limit justified? Drug and Alcohol Review 10(2): , [5] Moskowitz, H.; Burns, M.M.; & Williams, A.F. Skills performance at low blood alcohol levels. Journal of Studies on Alcohol 46(6): , [6] Hindmarch, I.; Bhatti, J.Z.; Starmer, G.A.; Mascord, D.J.; Kerr, J.S.; & Sherwood, N. The effects of alcohol on the cognitive function of males and females and on skills relating to car driving. Human Psychopharmacology 7(2): , [7] Finnigan, F., & Hammersley, R. The effects of alcohol on performance. In: Smith, A.P., & Jones, D.M., eds. Handbook of Human Performance: Vol. 2. Health and Performance. London, Academic Press, pp [8] Zador, P.L. Alcohol-related relative risk of fatal driver injuries in relation to driver age and sex. Journal of Studies on Alcohol 52(4): , [9] Mayhew, D.R.; Donelson, A.C.; Beirness, D.J.; & Simpson, H.M. Youth, alcohol and relative risk of crash involvement. Accident Analysis and Prevention 18(4): , [10] National Highway Traffic Safety Administration (NHTSA). Traffic Safety Facts 1994: A Compilation of Motor Vehicle Crash Data from the Fatal Accident Reporting System and the General Estimates System. Washington, DC: NHTSA, August [11] Hingson, R.; Heeren, T.; & Winter, M. Lower legal blood alcohol limits for young drivers. Public Health Reports 109(6): , [12] Brown, I.D., & Groeger, J.A. Risk perception and decision taking during the transition between novice and experienced driver status. Ergonomics 31(4): , [13] Jonah, B.A. Accident risk and risk-taking behaviour among young drivers. Accident Analysis and Prevention 18(4): , [14] Waller, P.F., & Blow, F.C. Women, alcohol, and driving. In: Galanter, M., ed. Recent Developments in Alcoholism: Vol. 12. Alcoholism and Women. New York: Plenum Press, [15] Wells-Parker, E.; Popkin, C.L.; & Ashley, M. Drinking and driving among women: Gender trends, gender differences. In: Howard, J.; Martin, S.; Mail, P.; Hilton, M.; & Taylor, E., eds. Alcohol and Women: Issues for Prevention Research. National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism Research Monograph. Bethesda, MD: the Institute, in press. [16] O Hanlon, J.F.; Vermeeren, A.; Uiterwijk, M.M.C.; van Veggel, L.M.A.; & Swijgman, H.F. Anxiolytics effects on the actual driving performance of patients and healthy volunteers in a standardized test. 5 / 6

6 Neuropsychobiology 31(2):81-88, [17] Linnoila, M., & Mattila, M.J. Drug interaction on psychomotor skills related to driving: Diazepam and alcohol. Eur J Clin Pharmacol 5: , [18] Hoyumpa, A.M., Jr. Alcohol interactions with benzodiazepines and cocaine. In: Kreek, M.J., & Stimmel, B., eds. Dual Addiction: Pharmacological Issues in the Treatment of Concomitant Alcoholism and Drug Abuse. New York: Haworth Press, pp [19] Chan, A.W.K. Effects of combined alcohol and benzodiazepine: A review. Drug and Alcohol Dependence 13(4): , [20] Doria, J. Alcohol-drug interactions: Effects on driving performance. Alcohol Health & Research World 14(1):16-17, [21] Vogel-Sprott, M. Alcohol Tolerance and Social Drinking: Learning the Consequences. New York: Guilford Press, [22] Glencross, D.; Hansen, J.; & Piek, J. The effects of alcohol on preparation for expected and unexpected events. Drug and Alcohol Review 14(2): , [23] Sdao-Jarvie, K., & Vogel-Sprott, M. Response expectancies affect the acquisition and display of behavioral tolerance to alcohol. Alcohol 8(6): , [24] Nichols, J.L. Treatment versus deterrence. Alcohol Health & Research World 14(1):44-51, [25] Wells-Parker, E.; Bangert-Drowns, R.; McMillen, R.; & Williams, M. Final results from a meta-analysis of remedial in terventions with drink/drive offenders. Addiction 90(7): , [26] Sadler, D.D.; Perrine, M.W.; & Peck, R.C. The long-term traffic safety impact of a pilot alcohol abuse treatment as an alternative to license suspensions. Accident Analysis and Prevention 23(4): , [27] Wells-Parker, E.; Landrum, J.W.; & Topping, J.S. Matching the DWI offender to an effective intervention strategy: An emerging research agenda. In: Wilson, R.J., & Mann, R.E., eds. Drinking and Driving: Advances in Research and Prevention. New York: Guilford Press, pp W Polsce poziom alkoholu we krwi wyraża się w promilach. W podanym przykładzie stężenie alkoholu 0,1% równe jest 1,0 promila. 6 / 6

Źródło: Alcohol Alert, nr: 52, Kwiecień 2001, National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism.

Źródło: Alcohol Alert, nr: 52, Kwiecień 2001, National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism. tłum. tłum. Magdalena Ślósarska Rok: 2001 Czasopismo: Alkohol i Nauka Numer: 13 Źródło: Alcohol Alert, nr: 52, Kwiecień 2001, National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism. http://www.niaaa.nih.gov

Bardziej szczegółowo

266 milionów dorosłych Europejczyków pije średnio dziennie alkohol w ilości nieprzekraczającej 20g (kobiety) lub 40g (mężczyźni), Ponad 58 milionów

266 milionów dorosłych Europejczyków pije średnio dziennie alkohol w ilości nieprzekraczającej 20g (kobiety) lub 40g (mężczyźni), Ponad 58 milionów 266 milionów dorosłych Europejczyków pije średnio dziennie alkohol w ilości nieprzekraczającej 20g (kobiety) lub 40g (mężczyźni), Ponad 58 milionów dorosłych (15 %) przekracza ten poziom; 20 milionów (6

Bardziej szczegółowo

Źródło: Alcohol Alert, nr: 20, Kwiecień 1993, National Institute on Alcohol Abuse and alcoholism.

Źródło: Alcohol Alert, nr: 20, Kwiecień 1993, National Institute on Alcohol Abuse and alcoholism. tłum. Anna Tabaczyńska Rok: 2000 Czasopismo: Alkohol i Nauka Numer: 9 Źródło: Alcohol Alert, nr: 20, Kwiecień 1993, National Institute on Alcohol Abuse and alcoholism. http://www.niaaa.nih.gov Pojęcie

Bardziej szczegółowo

Alkohol i prowadzenie pojazdu skala problemu w Polsce

Alkohol i prowadzenie pojazdu skala problemu w Polsce Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Międzynarodowa konferencja ekspertów w zakresie wymiany dobrych praktyk w obszarze bezpieczeństwa ruchu drogowego w Polsce Warszawa dn. 1. 09. 2015 r. Alkohol i prowadzenie

Bardziej szczegółowo

Porcja standardowa alkoholu

Porcja standardowa alkoholu Porcja standardowa alkoholu Porcja standardowa to 10 gramów czystego alkoholu etylowego czyli: 200 ml piwa o zaw.alk. 5% 100 ml wina o zaw.alk. 10% 25 ml wódki o zaw.alk. 40% Czas usuwania z organizmu

Bardziej szczegółowo

tłum. Katarzyna Kurza Rok: 2002 Czasopismo: Alcohol Alert Numer:

tłum. Katarzyna Kurza Rok: 2002 Czasopismo: Alcohol Alert Numer: tłum. Katarzyna Kurza Rok: 2002 Czasopismo: Alcohol Alert Numer: Wiele osób nie zdaje sobie sprawy z tego, jak powszechnym i destrukcyjnym zjawiskiem jest picie alkoholu w kampusach college ów. Rozmiary

Bardziej szczegółowo

Źródło: Alcohol Alert, nr 25, Lipiec 1994, National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism. ht tp://www.niaaa.nih.gov

Źródło: Alcohol Alert, nr 25, Lipiec 1994, National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism. ht tp://www.niaaa.nih.gov tłum. Anna Tabaczyńska Rok: 2000 Czasopismo: Alkohol i Nauka Numer: 7 Źródło: Alcohol Alert, nr 25, Lipiec 1994, National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism. ht tp://www.niaaa.nih.gov Piciu alkoholu

Bardziej szczegółowo

Badanie opinii polskich kierowców dotyczące progów zwalniających

Badanie opinii polskich kierowców dotyczące progów zwalniających STOWARZYSZENIE INTEGRACJI STOŁECZNEJ KOMUNIKACJI ul. Mroczna 5/23, 01-456 Warszawa Badanie opinii polskich kierowców dotyczące progów zwalniających Jan Jakiel Warszawa, wrzesień 2005 r. 1 We wrześniu 2005

Bardziej szczegółowo

Problem uzależnień w kontekście domów pomocy społecznej

Problem uzależnień w kontekście domów pomocy społecznej Problem uzależnień w kontekście domów pomocy społecznej Jadwiga Fudała PARPA www.parpa.pl 1 Problemy wynikające ze spożywania alkoholu przez mieszkańców DPS zdrowotne (w tym zdrowotne konsekwencje spożywania

Bardziej szczegółowo

Kinga Janik-Koncewicz

Kinga Janik-Koncewicz Kinga Janik-Koncewicz miażdżyca choroby układu krążenia cukrzyca typu 2 nadciśnienie choroby układu kostnego nowotwory Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że około 7-41% nowotworów jest spowodowanych

Bardziej szczegółowo

Błażej Gawroński Stare Jabłonki r.

Błażej Gawroński Stare Jabłonki r. Błażej Gawroński Stare Jabłonki 29 30.09.2011r. Ocena skuteczności sposobów zapobiegania jeździe po pijanemu (Anderson.P.&Baumberg, B. (2006) Alcohol in Europe, London) Obniżenie poziomu BAC (blood alcohol

Bardziej szczegółowo

Sprawdź, czy Twoje picie jest bezpieczne zrób test AUDIT

Sprawdź, czy Twoje picie jest bezpieczne zrób test AUDIT Sprawdź, czy Twoje picie jest bezpieczne zrób test AUDIT TEST AUDIT Test Rozpoznawania Zaburzeń Związanych z Piciem Alkoholu. Test rekomendowany przez WHO 38. Przeczytaj dokładnie kolejne pytania. Zastanów

Bardziej szczegółowo

POLITYKA PREWENCYJNA

POLITYKA PREWENCYJNA V Forum Bezpieczeństwa Transportu Alkohol w ruchu drogowym polski problem? Warszawa, 30 stycznia 2014 r. POLITYKA PREWENCYJNA WOBEC NIETRZEŹWYCH UŻYTKOWNIKU YTKOWNIKÓW W DRÓG Ilona Buttler Instytut Transportu

Bardziej szczegółowo

Kampania Piłeś? Nie jedź! 2009 Wyniki badania ewaluacyjnego

Kampania Piłeś? Nie jedź! 2009 Wyniki badania ewaluacyjnego Kampania Piłeś? Nie jedź! 2009 Wyniki badania ewaluacyjnego Warszawa, 26 1 luty stycznia 2010r. 2009 r. Metodologia badania Metodologia PAPI - Paper and Pencil Interview Badanie zostało przeprowadzone

Bardziej szczegółowo

Szkodliwy wpływ alkoholu na umysł młodego człowieka

Szkodliwy wpływ alkoholu na umysł młodego człowieka Szkodliwy wpływ alkoholu na umysł młodego człowieka Wiek pierwszego zetknięcia się z alkoholem z roku na rok obniża się. Nieodwracalne zmiany w funkcjonowaniu, uszkodzenie procesów rozwojowych, problemy

Bardziej szczegółowo

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego

Materiały edukacyjne. Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Materiały edukacyjne Diagnostyka i leczenie nadciśnienia tętniczego Klasyfikacja ciśnienia tętniczego (mmhg) (wg. ESH/ESC )

Bardziej szczegółowo

STĘŻENIE ALKOHOLU WE KRWI. REGULACJE PRAWNE NA ŚWIECIE

STĘŻENIE ALKOHOLU WE KRWI. REGULACJE PRAWNE NA ŚWIECIE STĘŻENIE ALKOHOLU WE KRWI. REGULACJE PRAWNE NA ŚWIECIE Celem niniejszego raportu jest omówienie międzynarodowych przepisów dotyczących dozwolonego poziomu stężenia alkoholu we krwi (ang. blood alcohol

Bardziej szczegółowo

Źródło: Alcohol Alert, nr 59, 2004, National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism.

Źródło: Alcohol Alert, nr 59, 2004, National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism. tłum. Anna Nowosielska Rok: 2004 Czasopismo: Alkohol i Nauka Numer: Źródło: Alcohol Alert, nr 59, 2004, National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism. http://www.niaaa.nih.gov Prawie 50% nastolatków

Bardziej szczegółowo

IV. Termin składania ofert Oferty należy składać w Wydziale Kultury i Spraw Społecznych Urzędu Miasta Zamość w terminie do dnia 6 maja 2014 r.

IV. Termin składania ofert Oferty należy składać w Wydziale Kultury i Spraw Społecznych Urzędu Miasta Zamość w terminie do dnia 6 maja 2014 r. Załącznik do Zarządzenia nr 74/2014 Prezydenta Miasta Zamość z dnia 9 kwietnia 2014 r. Zasady finansowania realizacji zadania ujętego w Miejskim Programie Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych

Bardziej szczegółowo

Depresja a uzależnienia. Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień

Depresja a uzależnienia. Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień Depresja a uzależnienia Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień Alkoholizm w chorobach afektywnych Badania NIMH* (1990) (uzależnienie + nadużywanie) Badania II Kliniki

Bardziej szczegółowo

Spożycie alkoholu w Polsce w 2012 r. Raport z badania. Spożycie alkoholu w Polsce w 2012 r. Raport z badania.

Spożycie alkoholu w Polsce w 2012 r. Raport z badania. Spożycie alkoholu w Polsce w 2012 r. Raport z badania. Spożycie alkoholu w wybranych krajach UE* Portugalia Włochy Węgry Średnia UE 58% 42% 61% 39% 65% 35% 24% Holandia Szwecja Dania 76% 12% 10% 7% 88% 90% 93% Pijący Abstynenci *źródło: dane z badania Eurobarometr

Bardziej szczegółowo

Problem nietrzeźwości wśród kierujących pojazdami stan badań

Problem nietrzeźwości wśród kierujących pojazdami stan badań Makara-Studzińska Hygeia Public Health M, 2012, Latała-Łoś 47(3): E. 283-287 Problem nietrzeźwości wśród kierujących pojazdami stan badań 283 Problem nietrzeźwości wśród kierujących pojazdami stan badań

Bardziej szczegółowo

Źródło: Alcohol Alert nr 32, Kwiecień 1996, National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism.

Źródło: Alcohol Alert nr 32, Kwiecień 1996, National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism. tłum. Katarzyna Kurza Rok: 1999 Czasopismo: Alkohol i Nauka Numer: 2 Źródło: Alcohol Alert nr 32, Kwiecień 1996, National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism. http://www.niaaa.nih.gov Terminu "stres"

Bardziej szczegółowo

Nawroty w uzależnieniach - zmiany w kontaktach z alkoholem po zakończeniu terapii

Nawroty w uzależnieniach - zmiany w kontaktach z alkoholem po zakończeniu terapii Sabina Nikodemska Rok: 1998 Czasopismo: Świat Problemów Numer: 6 (68) Celem niniejszego opracowania jest próba przyjrzenia się populacji tych pacjentów, którzy zgłaszają się do ambulatoryjnych placówek

Bardziej szczegółowo

Bajka o Jasiu i Małgosi

Bajka o Jasiu i Małgosi Bajka o Jasiu i Małgosi Wprowadzenie dla nauczyciela: Według statystyk małopolskiej policji, na terenie naszego województwa w roku 2012 doszło do 3901 wypadków i 25801 kolizji, w których śmierć poniosło

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH ORAZ PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII NA 2016 rok

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH ORAZ PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII NA 2016 rok Załącznik do uchwały Nr X/64/15 Rady Gminy Wilczęta z dnia 27 listopada 2015 r. GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH ORAZ PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII NA 2016 rok Podstawą

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Socjokulturowe aspekty spożycia alkoholu w Polsce

Socjokulturowe aspekty spożycia alkoholu w Polsce Socjokulturowe aspekty spożycia alkoholu w Polsce Dr hab. n. med. Maciej Pilecki Klinika Psychiatrii Dzieci i Młodzieży Katedry Psychiatrii UJ CM Za panowania Augusta III kraj cały nie wytrzeźwiał jeszcze

Bardziej szczegółowo

Kandydaci na kierowców o prowadzących pojazdy pod wpływem alkoholu implikacje dla szkoleń

Kandydaci na kierowców o prowadzących pojazdy pod wpływem alkoholu implikacje dla szkoleń Monika SZPRINGER Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach Jarosław CHMIELEWSKI Instytut Ochrony Środowiska Państwowy Instytut Badawczy w Warszawie Mariola WOJCIECHOWSKA Uniwersytet Jana Kochanowskiego

Bardziej szczegółowo

Projekt zmian Wojewódzkiego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na lata

Projekt zmian Wojewódzkiego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na lata Załącznik nr 1 do Uchwały Nr 262 / 5237 / 17 Zarządu Województwa Podkarpackiego w Rzeszowie z dnia 17 stycznia 2017 r. Projekt zmian Wojewódzkiego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych

Bardziej szczegółowo

Dlaczego alkohol jest groźny?

Dlaczego alkohol jest groźny? Dlaczego alkohol jest groźny? Piłeś nie jedź! Wprowadzane są coraz ostrzejsze restrykcje za jazdę pod wpływem alkoholu, a mimo to nadal wiele osób decyduje się na kierowanie pojazdami mechanicznymi w tym

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

EKSPERTYZA ALKOHOLOGICZNA

EKSPERTYZA ALKOHOLOGICZNA EKSPERTYZA ALKOHOLOGICZNA Dariusz Zuba Instytut Ekspertyz Sądowych im. Prof. dra J. Sehna w Krakowie Prawo o ruchu drogowym Ustawa z dnia 20.06.1997 r. (Dz. U. Nr 98, poz. 602) Prawo o ruchu drogowym Ustawa

Bardziej szczegółowo

Wykonanie uchwały powierza się Burmistrzowi Otmuchowa. Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.

Wykonanie uchwały powierza się Burmistrzowi Otmuchowa. Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia. Uchwała Nr XXXIII/253/2013 Rady Miejskiej w Otmuchowie z dnia 28 października 2013 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych dla Gminy Otmuchów na rok

Bardziej szczegółowo

HARMONOGRAM REALIZACJI

HARMONOGRAM REALIZACJI Załącznik Nr 2 do GPPU na 2015 r. HARMONOGRAM REALIZACJI GMINNEGO PROGRAMU PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH ORAZ PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII NA ROK 2015 Lp. Zamierzenia (zadania) Sposoby

Bardziej szczegółowo

Jak jeżdżą Polacy? Czy akceptujemy ograniczenia prędkości? Raport z badań opinii publicznej. Konferencja prasowa Warszawa, 28 października 2013 r.

Jak jeżdżą Polacy? Czy akceptujemy ograniczenia prędkości? Raport z badań opinii publicznej. Konferencja prasowa Warszawa, 28 października 2013 r. Jak jeżdżą Polacy? Czy akceptujemy ograniczenia prędkości? Raport z badań opinii publicznej Konferencja prasowa Warszawa, 28 października 2013 r. Prędkość a liczba zabitych 3 przyczyny powodujące największą

Bardziej szczegółowo

Społeczne i zdrowotne koszty wypadków drogowych. Paulina Miśkiewicz Biuro Światowej Organizacji Zdrowia w Polsce Białystok, 16 Maja 2013

Społeczne i zdrowotne koszty wypadków drogowych. Paulina Miśkiewicz Biuro Światowej Organizacji Zdrowia w Polsce Białystok, 16 Maja 2013 Społeczne i zdrowotne koszty wypadków drogowych Paulina Miśkiewicz Biuro Światowej Organizacji Zdrowia w Polsce Białystok, 16 Maja 2013. Dekada Działań na Rzecz Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego Uchwała 54/255

Bardziej szczegółowo

Śmiertelność przypisana w tys; całość Ezzatti M. Lancet 2002; 360: 1347

Śmiertelność przypisana w tys; całość Ezzatti M. Lancet 2002; 360: 1347 Nadciśnienie tętnicze Prewencja i leczenie Prof. dr hab. med. Danuta Czarnecka I Klinika Kardiologii i Elektrokardiologii Interwencyjnej oraz Nadciśnienia Tętniczego Uniwersytet Jagielloński, Kraków Warszawa.07.04.2013

Bardziej szczegółowo

Miejski Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych i Narkomanii dla Miasta Tomaszów Lubelski na 2015 rok

Miejski Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych i Narkomanii dla Miasta Tomaszów Lubelski na 2015 rok Załącznik do uchwały Nr II/8/2014 Rady Miasta Tomaszów Lubelski z dnia 19 grudnia 2014 roku Miejski Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych i Narkomanii dla Miasta Tomaszów Lubelski

Bardziej szczegółowo

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej.

Aneks II. Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego oraz ulotka dla pacjenta stanowią wynik procedury arbitrażowej. Aneks II Zmiany dotyczące odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego oraz ulotki dla pacjenta przedstawione przez Europejską Agencję Leków (EMA) Niniejsza Charakterystyka Produktu Leczniczego

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XIV/68/15 RADY GMINY GŁOWNO. z dnia 23 grudnia 2015 r.

UCHWAŁA NR XIV/68/15 RADY GMINY GŁOWNO. z dnia 23 grudnia 2015 r. UCHWAŁA NR XIV/68/15 RADY GMINY GŁOWNO z dnia 23 grudnia 2015 r. w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych i Gminnego Programu Przeciwdziałania Narkomanii

Bardziej szczegółowo

Zapalenie stawów spowodowane krystalizacją i fagocytozą moczanu jednosodowego w płynie stawowym oraz powstawaniem złogów kryształów w tkankach

Zapalenie stawów spowodowane krystalizacją i fagocytozą moczanu jednosodowego w płynie stawowym oraz powstawaniem złogów kryształów w tkankach Zapalenie stawów spowodowane krystalizacją i fagocytozą moczanu jednosodowego w płynie stawowym oraz powstawaniem złogów kryształów w tkankach PLoS ONE 2012; 7( 6) e38123 Health Professionals Follow-up

Bardziej szczegółowo

ALKOHOLIZM. jako kwestia społeczna. Anna Siry

ALKOHOLIZM. jako kwestia społeczna. Anna Siry ALKOHOLIZM jako kwestia społeczna Anna Siry Czym jest alkoholizm? Zespół uzależnienia od alkoholu Choroba demokratyczna Chroniczna, postępująca i potencjalnie śmiertelna choroba Podstawowe pojęcia związane

Bardziej szczegółowo

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta

Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Aneks III Zmiany w charakterystyce produktu leczniczego oraz w ulotce dla pacjenta Uwaga: Niniejsze zmiany do streszczenia charakterystyki produktu leczniczego i ulotki dla pacjenta są wersją obowiązującą

Bardziej szczegółowo

Badanie Rozpowszechnienie picia napojów alkoholowych oraz używania narkotyków wśród mieszkańców województwa łódzkiego zostało wykonane przez: Pracowni

Badanie Rozpowszechnienie picia napojów alkoholowych oraz używania narkotyków wśród mieszkańców województwa łódzkiego zostało wykonane przez: Pracowni Rozpowszechnienie picia napojów alkoholowych oraz używania narkotyków wśród mieszkańców województwa łódzkiego Badanie Rozpowszechnienie picia napojów alkoholowych oraz używania narkotyków wśród mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Źródło: Alcohol Alert, nr: 28, Kwiecień 1995, National Institute on Alcohol Abuse and alcoholism.

Źródło: Alcohol Alert, nr: 28, Kwiecień 1995, National Institute on Alcohol Abuse and alcoholism. tłum. Katarzyna Kurza Rok: 1999 Czasopismo: Alkohol i Nauka Numer: 4 Źródło: Alcohol Alert, nr: 28, Kwiecień 1995, National Institute on Alcohol Abuse and alcoholism. http://www.niaaa.nih.gov Spożywanie

Bardziej szczegółowo

CZY WARTO OGRANICZYĆ SPOŻYCIE ALKOHOLU? JACEK MOSKALEWICZ

CZY WARTO OGRANICZYĆ SPOŻYCIE ALKOHOLU? JACEK MOSKALEWICZ CZY WARTO OGRANICZYĆ SPOŻYCIE ALKOHOLU? JACEK MOSKALEWICZ BACHANALIA - TYCJAN, XVI WIEK A. VAN OSTADE, XVII W W TAWERNIE A. VAN OSTADE, XVII W WESELI PIJACY STARA PIJACZKA F. HALS, XVII WIEK J. GOTARD

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 425/XLVII/2005. Rady Miejskiej w Ostrołęce. w sprawie uchwalenia Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na 2006 rok.

Uchwała Nr 425/XLVII/2005. Rady Miejskiej w Ostrołęce. w sprawie uchwalenia Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na 2006 rok. Uchwała Nr 425/XLVII/2005 Rady Miejskiej w Ostrołęce z dnia 8 grudnia 2005 roku w sprawie uchwalenia Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na 2006 rok. Na podstawie art.4¹ ust. 2

Bardziej szczegółowo

A n d r z e j M a j e w s k i

A n d r z e j M a j e w s k i P a p i e r o s y i a l k o h o l s ł u s z n i e n a z y w a n e s ą u ż y w k a m i, g d y ż z u ż y w a j ą c z ł o w i e k a A n d r z e j M a j e w s k i Uzależnienie - nabyta potrzeba wykonywania

Bardziej szczegółowo

1 z :13

1 z :13 1 z 5 2014-02-09 08:13 Niemiecki katalog punktowy nie zawiera maksymalnych wartości. ( kary za popełnione wykroczenia mogą być również wyższe!) Katalogowa wartość punktowa oraz wysokość stawek mandatów

Bardziej szczegółowo

Szkolenie przygotowujące do zawodu profilaktyka uzależnień. Osoba uzależniona od przetworów konopi w systemie lecznictwa odwykowego w Polsce

Szkolenie przygotowujące do zawodu profilaktyka uzależnień. Osoba uzależniona od przetworów konopi w systemie lecznictwa odwykowego w Polsce Szkolenie przygotowujące do zawodu profilaktyka uzależnień Osoba uzależniona od przetworów konopi w systemie lecznictwa odwykowego w Polsce Boguslawa Bukowska Krajowe Biuro ds. Przeciwdziałania Narkomanii

Bardziej szczegółowo

Surowsze kary dla piratów drogowych i pijanych kierowców

Surowsze kary dla piratów drogowych i pijanych kierowców Źródło: http://msw.gov.pl Wygenerowano: Czwartek, 22 października 2015, 03:55 Strona znajduje się w archiwum. Piątek, 15 maja 2015 Surowsze kary dla piratów drogowych i pijanych kierowców Utrata prawa

Bardziej szczegółowo

Analiza danych ilościowych i jakościowych

Analiza danych ilościowych i jakościowych Wydział Matematyki, Informatyki i Mechaniki Uniwersytetu Warszawskiego 8 kwietnia 2010 Plan prezentacji 1 Zbiory danych do analiz 2 3 4 5 6 Implementacja w R Badanie depresji Depression trial data Porównanie

Bardziej szczegółowo

D-100020-2013. Niezawodny w każdej sytuacji. Dräger Interlock. Zastosowanie prewencyjne w pojazdach

D-100020-2013. Niezawodny w każdej sytuacji. Dräger Interlock. Zastosowanie prewencyjne w pojazdach D-100020-2013 Niezawodny w każdej sytuacji. Dräger Interlock. Zastosowanie prewencyjne w pojazdach Gotowy jednocześnie z kierowcą WIĘKSZE BEZPIECZEŃSTWO W RUCHU DROGOWYM Blokada alkoholowa to urządzenie

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną hydroksyzynę.

Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną hydroksyzynę. Aktualizacja ChPL i ulotki dla produktów leczniczych zawierających jako substancję czynną hydroksyzynę. Aneks III Poprawki do odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego i Ulotki dla pacjenta

Bardziej szczegółowo

Podział alkoholi ze względu na ich skład chemiczny i szkodliwość dla zdrowia

Podział alkoholi ze względu na ich skład chemiczny i szkodliwość dla zdrowia Podział alkoholi ze względu na ich skład chemiczny i szkodliwość dla zdrowia 2 Alkohol metylowy (metanol) Trucizna Alkohol etylowy uzyskiwany drogą syntezy chemicznej (etanol) Trucizna Alkohol etylowy

Bardziej szczegółowo

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu Zanacodar Combi przeznaczone do publicznej wiadomości

VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu Zanacodar Combi przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2 Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dla produktu Zanacodar Combi przeznaczone do publicznej wiadomości VI.2.1 Omówienie rozpowszechnienia choroby Szacuje się, że wysokie ciśnienie krwi jest przyczyną

Bardziej szczegółowo

SEH Ulotka SOR Ryzyka związane z nadużywaniem alkoholu

SEH Ulotka SOR Ryzyka związane z nadużywaniem alkoholu SEH Ulotka SOR Ryzyka związane z nadużywaniem alkoholu Jeżeli podczas badań przesiewowych okaże się, że jest mowa o nadmiernym spożyciu alkoholu, jesteście Państwo wówczas narażeni na większe ryzyko problemów

Bardziej szczegółowo

Kampania społeczna Prowadzisz - odłóż telefon

Kampania społeczna Prowadzisz - odłóż telefon Kampania społeczna Prowadzisz - odłóż telefon Fundacja Marketingu Społecznego 1. Założenia kampanii Dziś prawie wszyscy kierowcy posiadają telefony komórkowe, a niewielu z nich opiera się pokusie korzystania

Bardziej szczegółowo

Główne czynniki wpływające na Twoją zdolność prowadzenia pojazdu to: spowolnią Twoją umiejętność reagowania oraz unikania niebezpieczeństw,

Główne czynniki wpływające na Twoją zdolność prowadzenia pojazdu to: spowolnią Twoją umiejętność reagowania oraz unikania niebezpieczeństw, Część 13: Przeciwskazania Główne czynniki wpływające na Twoją zdolność prowadzenia pojazdu to: alkohol, leki (na receptę oraz wolnodostępne), zmęczenie, agresja drogowa oraz inne formy agresji. W pojedynkę

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XV / 122 / 2008 Rady Gminy Szemud z dnia 14 lutego 2008 roku

Uchwała Nr XV / 122 / 2008 Rady Gminy Szemud z dnia 14 lutego 2008 roku Uchwała Nr XV / 122 / 2008 Rady Gminy Szemud z dnia 14 lutego 2008 roku w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania Narkomanii w Gminie

Bardziej szczegółowo

W sprawie uchwalenia gminnego programu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych oraz przeciwdziałania narkomanii na 2016 rok

W sprawie uchwalenia gminnego programu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych oraz przeciwdziałania narkomanii na 2016 rok Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr XIII/76/15 z dnia 29.12015 r. W sprawie uchwalenia gminnego programu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych oraz przeciw narkomanii na 2016 rok Wprowadzenie. Wśród

Bardziej szczegółowo

Zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych jako sankcja za prowadzenie samochodu w stanie nietrzeźwym - na przykładzie wybranych krajów europejskich

Zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych jako sankcja za prowadzenie samochodu w stanie nietrzeźwym - na przykładzie wybranych krajów europejskich Warszawa, dnia 26 stycznia 2010 r. Zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych jako sankcja za prowadzenie samochodu w stanie nietrzeźwym - na przykładzie wybranych krajów europejskich Prowadzenie pojazdu

Bardziej szczegółowo

Bajka o Czerwonym Kapturku

Bajka o Czerwonym Kapturku Bajka o Czerwonym Kapturku Wprowadzenie dla nauczyciela: Według statystyk małopolskiej policji, na terenie naszego województwa w roku 2012 doszło do 3901 wypadków i 25801 kolizji, w których śmierć poniosło

Bardziej szczegółowo

Przewodniczący Marek Jabłoński Sekretarz Elwira Zaręba Członkowie: - Barbara Wyszyńska - Jerzy Łuniewski - Grażyna Werpachowska

Przewodniczący Marek Jabłoński Sekretarz Elwira Zaręba Członkowie: - Barbara Wyszyńska - Jerzy Łuniewski - Grażyna Werpachowska 1. Gminna Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w Szepietowie działa w oparciu o przepisy ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U.

Bardziej szczegółowo

Urząd Miasta Racibórz. Kierowcy samochodów, motocykli i innych pojazdów:

Urząd Miasta Racibórz. Kierowcy samochodów, motocykli i innych pojazdów: Urząd Miasta Racibórz http://www.raciborz.pl/dla_mieszkancow/kierowcy/printpdf Kierowcy Kierowcy samochodów, motocykli i innych pojazdów: Zasady ruchu pojazdów na drogach publicznych i w strefach zamieszkania

Bardziej szczegółowo

Tendencje w zakresie spożywania alkoholu

Tendencje w zakresie spożywania alkoholu 199 ACTA SCIENTIFICA ACADEMIAE OSTROVIENSIS Małgorzata Cichońska 1, Wioleta Nartowska 2, Dorota Kaczmarzyk 3, Sławomir Szemraj 4, Grzegorz Mazur 5 Tendencje w zakresie spożywania alkoholu Streszczenie

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XLV/437/14 RADY MIASTA MIŃSK MAZOWIECKI. z dnia 27 października 2014 r.

UCHWAŁA NR XLV/437/14 RADY MIASTA MIŃSK MAZOWIECKI. z dnia 27 października 2014 r. UCHWAŁA NR XLV/437/14 RADY MIASTA MIŃSK MAZOWIECKI z dnia 27 października 2014 r. w sprawie uchwalenia Miejskiego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania Narkomanii

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXXIX/353/2014 RADY MIEJSKIEJ W NOWEJ DĘBIE. z dnia 29 stycznia 2014 r.

UCHWAŁA NR XXXIX/353/2014 RADY MIEJSKIEJ W NOWEJ DĘBIE. z dnia 29 stycznia 2014 r. UCHWAŁA NR XXXIX/353/2014 RADY MIEJSKIEJ W NOWEJ DĘBIE z dnia 29 stycznia 2014 r. w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na rok 2014 Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Źródło: Alcohol Alert, nr: 46, Grudzień 1999, National Institute on Alcohol Abuse and alcoholism.

Źródło: Alcohol Alert, nr: 46, Grudzień 1999, National Institute on Alcohol Abuse and alcoholism. tłum. Magdalena Ślósarska Rok: 2000 Czasopismo: Alkohol i Nauka Numer: 6 Źródło: Alcohol Alert, nr: 46, Grudzień 1999, National Institute on Alcohol Abuse and alcoholism. http://www.niaaa.nih.gov Jak się

Bardziej szczegółowo

Projekt. Rada Miasta Rybnika

Projekt. Rada Miasta Rybnika Projekt z dnia 30 listopada 2015 r. Zatwierdzony przez... 2015-110863 Uchwała Nr... Rady Miasta Rybnika z dnia... 2015 r. w sprawie przyjęcia Miejskiego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów

Bardziej szczegółowo

w sprawie: przyjęcia do realizacji Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania Narkomanii na 2012r.

w sprawie: przyjęcia do realizacji Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania Narkomanii na 2012r. UCHWAŁA Nr XVI/ 80/2012 RADY GMINY W OKSIE z dnia 27 stycznia 2012 roku w sprawie: przyjęcia do realizacji Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania Narkomanii

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH W GMINIE ŚLIWICE NA 2012 ROK

PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH W GMINIE ŚLIWICE NA 2012 ROK Załącznik Nr 1 do Uchwały Rady Gminy Nr XIII/84/11 z 29.12.2011r. PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH W GMINIE ŚLIWICE NA 2012 ROK LOKALNA DIAGNOZA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH PRZEMOCY

Bardziej szczegółowo

WIZJA ZERO W PRAKTYCE

WIZJA ZERO W PRAKTYCE WIZJA ZERO W PRAKTYCE WORD-RCBRD w Olsztynie 2 z 23 LICZBA SAMOCHODÓW OSOBOWYCH I LICZBA ZABITYCH W WYPADKACH DROGOWYCH W SZWECJI 3 z 23 4 z 23 TEZA POCZĄTKI WIZJI ZERO ŹRÓDŁEM SZWEDZKIEGO SUKCESU JEST

Bardziej szczegółowo

FARMAKOKINETYKA KLINICZNA

FARMAKOKINETYKA KLINICZNA FARMAKOKINETYKA KLINICZNA FARMAKOKINETYKA wpływ organizmu na lek nauka o szybkości procesów wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i wydalania leków z organizmu Procesy farmakokinetyczne LADME UWALNIANIE

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XLIV/396/06 Rady Miasta Puławy z dnia 23 marca 2006r.

Uchwała Nr XLIV/396/06 Rady Miasta Puławy z dnia 23 marca 2006r. Uchwała Nr XLIV/396/06 Rady Miasta Puławy z dnia 23 marca 2006r. w sprawie zmiany Uchwały Nr XXXVII/331/05 Rady Miasta Puławy z dnia 29 września 2005 roku w sprawie uchwalenia Strategii Rozwiązywania Problemów

Bardziej szczegółowo

Wojciech Stępniewski, Maria Rydzewska-Dudek, Jerzy Janica, Janusz Załuski, Magdalena Okłota, Michał Szeremeta

Wojciech Stępniewski, Maria Rydzewska-Dudek, Jerzy Janica, Janusz Załuski, Magdalena Okłota, Michał Szeremeta ANNALES ACADEMIAE MEDICAE STETINENSIS ROCZNIKI POMORSKIEJ AKADEMII MEDYCZNEJ W SZCZECINIE 2007, 53, SUPPL. 2, 50 54 Wojciech Stępniewski, Maria Rydzewska-Dudek, Jerzy Janica, Janusz Załuski, Anna Niemcunowicz-Janica,

Bardziej szczegółowo

Dr Jarosław Woroń. BEZPIECZEŃSTWO STOSOWANIA LEKÓW PRZECIWBÓLOWYCH Krynica 11.XII.2009

Dr Jarosław Woroń. BEZPIECZEŃSTWO STOSOWANIA LEKÓW PRZECIWBÓLOWYCH Krynica 11.XII.2009 Dr Jarosław Woroń BEZPIECZEŃSTWO STOSOWANIA LEKÓW PRZECIWBÓLOWYCH Krynica 11.XII.2009 Zakład Farmakologii Klinicznej Katedry Farmakologii CM UJ Kraków Uniwersytecki Ośrodek Monitorowania i Badania Niepożądanych

Bardziej szczegółowo

STOŚCI ZABURZEŃ FUNKCJI SEKSUALNYCH U MĘŻCZYZN Z ŁAGODNYM ROZROSTEM STERCZA (BPH)

STOŚCI ZABURZEŃ FUNKCJI SEKSUALNYCH U MĘŻCZYZN Z ŁAGODNYM ROZROSTEM STERCZA (BPH) OCENA CZĘSTO STOŚCI ZABURZEŃ FUNKCJI SEKSUALNYCH U MĘŻCZYZN Z ŁAGODNYM ROZROSTEM STERCZA (BPH) / PM_L_0203 - SeFAl / Ocena wyników w programu epidemiologicznego chorych poddawanych leczeniu farmakologicznemu

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH ORAZ PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII NA 2006 ROK

GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH ORAZ PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII NA 2006 ROK Załącznik do uchwały Nr XL/401/06 Rady Miejskiej Wodzisławia Śl. z dnia 27 stycznia 2006 r. GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH ORAZ PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII NA 2006 ROK

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XIII/65/11 RADY MIASTA JEDLINA ZDRÓJ. z dnia 30 grudnia 2011 r.

UCHWAŁA NR XIII/65/11 RADY MIASTA JEDLINA ZDRÓJ. z dnia 30 grudnia 2011 r. UCHWAŁA NR XIII/65/11 RADY MIASTA JEDLINA ZDRÓJ z dnia 30 grudnia 2011 r. w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na 2012 rok. Na podstawie art. 18 ust.

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 roku prawo zamówień publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2010r., Nr 113 poz.759 z późn. zm.);

Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 roku prawo zamówień publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2010r., Nr 113 poz.759 z późn. zm.); Załącznik do uchwały Nr XII/56/2011 Rady Gminy Bojszowy z dnia 28.11.2011r. GMINNY PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH NA 2012 ROK Podstawę prawną opracowania programu stanowi:

Bardziej szczegółowo

MIEJSKI PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH MIEJSKI PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII. na 2014 rok

MIEJSKI PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH MIEJSKI PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII. na 2014 rok Załącznik do Zarządzenia Nr 56/ON/2013 Burmistrza Miasta Rejowiec Fabryczny z dnia 5 listopada 2013 r. Projekt MIEJSKI PROGRAM PROFILAKTYKI I ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH i MIEJSKI PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA

Bardziej szczegółowo

Streszczenie projektu badawczego

Streszczenie projektu badawczego Streszczenie projektu badawczego Dotyczy umowy nr 2014.030/40/BP/DWM Określenie wartości predykcyjnej całkowitej masy hemoglobiny w ocenie wydolności fizycznej zawodników dyscyplin wytrzymałościowych Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Zdarzenia drogowe z udziałem rowerzystów

Zdarzenia drogowe z udziałem rowerzystów Zdarzenia drogowe z udziałem rowerzystów Aleksander Buczyński Departament Studiów GDDKiA Zespół ds. Ścieżek Rowerowych 26 kwietnia 2012 1 Fakty a mity Skala problemu Stereotypy a rzeczywistość 2 Kontekst

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXV/296/2016 RADY GMINY SZEMUD. z dnia 25 listopada 2016 r.

UCHWAŁA NR XXV/296/2016 RADY GMINY SZEMUD. z dnia 25 listopada 2016 r. UCHWAŁA NR XXV/296/2016 RADY GMINY SZEMUD z dnia 25 listopada 2016 r. w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania Narkomanii w Gminie

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 2005 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LX, SUPPL. XVI, 7 SECTIO D 5 1 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Białej Podlaskiej Instytut Pielęgniarstwa Higher State Vocational School

Bardziej szczegółowo

Alkohol- wzorce konsumpcji, postawy, zachowania i stereotypy w województwie świętokrzyskim

Alkohol- wzorce konsumpcji, postawy, zachowania i stereotypy w województwie świętokrzyskim Alkohol- wzorce konsumpcji, postawy, zachowania i stereotypy w województwie świętokrzyskim W miesiącu listopadzie i grudniu 2005 r. na zlecenie Zarządu Województwa Świętokrzyskiego zostały przeprowadzone

Bardziej szczegółowo

Kategorie pojazdów drogowych i minimalny wiek nabywania uprawnień

Kategorie pojazdów drogowych i minimalny wiek nabywania uprawnień Część 1: Prawo jazdy i kategorie pojazdów Aby prowadzić jakikolwiek pojazd drogowy w miejscu publicznym należy posiadać prawo jazdy lub (od 30 października 2007 roku) zezwolenie szkoleniowe zezwolenie

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 20 kwietnia - Mirosław Zieliński LEKI SIEROCE. Dostępność Ograniczenia Wyzwania

Warszawa, 20 kwietnia - Mirosław Zieliński LEKI SIEROCE. Dostępność Ograniczenia Wyzwania Warszawa, 20 kwietnia - Mirosław Zieliński LEKI SIEROCE Dostępność Ograniczenia Wyzwania Rzadka choroba - Rozporządzenie UE 141/2000 art. 3 : za rzadką chorobę uważa się stan chorobowy występujący nie

Bardziej szczegółowo

1 z :08

1 z :08 1 z 6 2014-02-09 08:08 Czeski system punktowy zawiera maksymalną i minimalną wysokość kary w postępowaniu administracyjnym, którą można nałożyć na kierującego. Karę może zastosować policjant (do wysokości

Bardziej szczegółowo

Fundacja RAZEM BEZPIECZNE Alkoholowy Zespół Płodowy (FAS)

Fundacja RAZEM BEZPIECZNE Alkoholowy Zespół Płodowy (FAS) Dla większości kobiet w ciąży ograniczenie spożycia alkoholu jest rzeczą naturalną, jednak nie wszystkie zdają sobie sprawę, że nie ma bezpiecznej jego dawki w tym stanie. Szkodliwy wpływ alkoholu na płód,

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXXVII/227/2013 RADY GMINY BIAŁA PODLASKA. z dnia 26 listopada 2013 r.

UCHWAŁA NR XXXVII/227/2013 RADY GMINY BIAŁA PODLASKA. z dnia 26 listopada 2013 r. UCHWAŁA NR XXXVII/227/2013 RADY GMINY BIAŁA PODLASKA w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w Gminie Biała Podlaska na rok 2014, Gminnego Programu Przeciwdziałania

Bardziej szczegółowo

Wiedza i opinie Polaków o problemie. Logotyp klienta. bezdechu sennego

Wiedza i opinie Polaków o problemie. Logotyp klienta. bezdechu sennego Wiedza i opinie Polaków o problemie Logotyp klienta bezdechu sennego Nota metodologiczna Nota Metodologiczna Czas realizacji badania: Styczeń 2015 Miejsce realizacji: Próba: Jednostka badania Próba ogólnopolska

Bardziej szczegółowo

Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014

Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014 Leczenie przeciwpłytkowe w niewydolności nerek (PCHN) Dr hab. Dorota Zyśko, prof. nadzw Łódź 2014 Leki przeciwpłytkowe (ASA, clopidogrel) Leki przeciwzakrzepowe (heparyna, warfin, acenocumarol) Leki trombolityczne

Bardziej szczegółowo

J.Rostkowska, A. Geremek-Samsonowicz, H. Skarżyński

J.Rostkowska, A. Geremek-Samsonowicz, H. Skarżyński J.Rostkowska, A. Geremek-Samsonowicz, H. Skarżyński Niedosłuch w grupie 65+ 75% osób po 70 roku życia ma różne problemy związane ze słuchem. (Sprawozdanie merytoryczno-finansowe Instytutu Fizjologii i

Bardziej szczegółowo

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: /14:10: listopada - Światowym Dniem Walki z Cukrzycą

Urząd Miasta Bielsko-Biała - um.bielsko.pl Wygenerowano: /14:10: listopada - Światowym Dniem Walki z Cukrzycą 14 listopada - Światowym Dniem Walki z Cukrzycą Cukrzyca jest chorobą, która staje się obecnie jednym z najważniejszych problemów dotyczących zdrowia publicznego. Jest to przewlekły i postępujący proces

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XLIII / 355 / 2005 Rady Gminy Szemud z dnia 29 grudnia 2005 roku

Uchwała Nr XLIII / 355 / 2005 Rady Gminy Szemud z dnia 29 grudnia 2005 roku Uchwała Nr XLIII / 355 / 2005 Rady Gminy Szemud z dnia 29 grudnia 2005 roku w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania Narkomanii w

Bardziej szczegółowo

Migotanie przedsionków czynniki ograniczające dostępności do współczesnej terapii

Migotanie przedsionków czynniki ograniczające dostępności do współczesnej terapii Migotanie przedsionków czynniki ograniczające dostępności do współczesnej terapii Piotr Pruszczyk, Klinika Chorób Wewnętrznych i Kardiologii Warszawski Uniwersytet Medyczny Centrum Diagnostyki i Leczenia

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY GMINY PIĄTNICA. z dnia r.

UCHWAŁA NR... RADY GMINY PIĄTNICA. z dnia r. Projekt z dnia 8 grudnia 2016 r. Zatwierdzony przez... UCHWAŁA NR... RADY GMINY PIĄTNICA z dnia... 2016 r. w sprawie Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania

Bardziej szczegółowo