ZABEZPIECZENIE MIEJSCA WYPADKU

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ZABEZPIECZENIE MIEJSCA WYPADKU"

Transkrypt

1 PIERWSZA POMOC W PRZYPADKU: - poszkodowanego bez czynności życiowych - krwotoków - ran - złamań WEZWANIE POMOCY. ZABEZPIECZENIE MIEJSCA WYPADKU Udzielanie pomocy zaczynamy zawsze od zastanowienia się nad zagrożeniami jakie występują na miejscu zdarzenia. Dotyczy to wszystkich wypadków - samochodowych, w domu, w pracy, na wycieczce w górach. Trzeba odpowiedzieć sobie na pytanie, czy jesteśmy w stanie wyeliminować niebezpieczeństwa samodzielnie lub z pomocą osób znajdujących się na miejscu zdarzenia. Dopiero, gdy nie ma bezpośrednich zagrożeń dla nas, ani dla poszkodowanego, możemy przystąpić do dalszych czynności ratowniczych. Jeżeli jednak zagrożenia są zbyt duże lub nie jesteśmy w stanie samodzielnie udzielić pomocy (np. w przypadku braku dostępu do poszkodowanego uwięzionego w samochodzie) ograniczamy się do wezwania pomocy wykwalifikowanej i dbamy o odpowiednie oznakowanie miejsca zdarzenia, aby kolejne osoby nie uległy wypadkowi. Przypominamy - w przypadku wypadków drogowych - ostrzegawczy trójkąt odblaskowy powinniśmy umieścić w odległości: m - na autostradach i drogach ekspresowych m - na pozostałych drogach w poza obszarem zabudowanym - na obszarze zabudowanym - kodeks drogowy zezwala na ograniczenie się do włączenia świateł awaryjnych. W celu zwiększenia bezpieczeństwa można także umieścić trójkąt ostrzegawczy w odległości zależnej od wielkości drogi i prędkości osiąganej na niej przez samochody.

2 SAMOOCHRONA RATOWNIKA. Sytuacja przedstawiona na rys. 1 jest niedopuszczalna. Przy udzielaniu pierwszej pomocy ratownik przede wszystkim musi zadbać o własne bezpieczeństwo, co w tym przypadku wiąże się głównie z unikaniem bezpośredniego kontaktu z krwią osób poszkodowanych. Najlepsze zabezpieczenie stanowią rękawiczki jednorazowe, które powinny wchodzić w skład każdej apteczki - zwłaszcza samochodowej (warto sprawdzić czy nasza apteczka jest w nie wyposażona). W sytuacji, gdy nie dysponujemy rękawiczkami, możemy zamiast nich osłonić dłonie np. foliowymi torebkami. Oprócz rękawiczek dla ratownika podstawowe zabezpieczenie stanowi maseczka do prowadzenia sztucznego oddychania, wykorzystywana w przypadku konieczności prowadzenia podstawowego podtrzymywania życia.

3 WSTĘPNA OCENA STANU POSZKODOWANEGO Poniżej przedstawiamy postępowanie po zabezpieczeniu miejsca wypadku, kiedy możemy przystąpić do udzielania pomocy. Wstępna ocena stanu poszkodowanego to najważniejszy etap pierwszej pomocy, gdyż decyduje o dalszym postępowaniu ratownika. Pierwszą czynnością jest nawiązanie kontaktu z poszkodowanym poprzez poklepanie go po ramieniu i wypowiedzenie do niego kilku słów. Jeśli poszkodowany jest przytomny możemy dowiedzieć się od niego przyczyny i okoliczności wypadku, a także jakie dolegliwości odczuwa poszkodowany oraz czy nie jest przewlekle chory np. na serce, epilepsję lub chorobę wrzodową. Natomiast w przypadku, gdy poszkodowany jest nieprzytomny i nie można z nim nawiązać kontaktu słownego, należy przejść do wykonywania czynności ratowniczych w następującej kolejności:

4 Udrożnienie dróg oddechowych wykonujemy za pomocą rękoczynu czołożuchwa. Jedna dłoń ratownika spoczywa na czole, druga na żuchwie otwieramy usta poszkodowanego. W przypadku obecności jakichkolwiek ciał obcych (gumy do żucia, protezy zębowe itp.) należy je usunąć, aby poszkodowany się nimi nie udusił. Odchylenie głowy poszkodowanego do tyłu. Rękoczyn ten wykonujemy tylko u poszkodowanych leżących na plecach, u których nie podejrzewamy urazu kręgosłupa. Dłoń spoczywająca na czole wykonuje ruch ku tyłowi głowy, zaś dłoń na żuchwie powoduje jej ruch do góry. W ten sposób chronimy drogi oddechowe przed zablokowaniem w wyniku zapadania się języka na ścianę gardła. W sytuacjach wskazujących na możliwość urazu kręgosłupa (takich jak wypadki samochodowe, upadki z wysokości) rękoczyn tej wykonujemy dopiero, gdy u poszkodowanego występują trudności w oddychaniu.

5 Sprawdzenie czynności życiowych. W celu sprawdzenia oddechu przykładamy nasze ucho i policzek jak najbliżej ust i nosa poszkodowanego, tak aby wyczuć oddech na policzku, bądź małżowinie usznej, usłyszeć szum wydechu. Wzrok ratownika skierowany jest ku klatce piersiowej co pozwala obserwować jej ruchy. Dodatkowo można umieścić dłoń na przeponie (poniżej mostka) i wyczuć jej ruchy przy oddechu. Oddech badamy minimum 10 sekund. W sytuacji, gdy nie można zbliżyć ucha do dróg oddechowych poszkodowanego, należy sprawdzić oddech przy pomocy własnej dłoni, umieszczając jej wierzch tuż przy nosie i ustach poszkodowanego. Obecnie nie wymaga się już od niewykwalifikowanych ratowników umiejętności badania tętna. Jeżeli jednak ratownik czuje się na siłach to może sprawdzić tętno kładąc trzy palce na środku szyi poszkodowanego, a następnie przeciągając je powoli w swoją stronę jednocześnie przyciskając. W ten sposób na pewno nie ominiemy miejsca, w

6 którym znajduje się tętnica szyjna. U osób znajdujących się w innej pozycjach niż pokazane na zdjęciach, badanie wykonujemy analogicznie, starając się nie poruszać poszkodowanym. Możemy jedynie odsłonić twarz poszkodowanego np. gdy jest zasłonięta ręką.... a co zrobić kiedy poszkodowany znajduje się w samochodzie? Wyciąganie poszkodowanych z samochodu nie jest zadaniem dla przygodnego ratownika. Bez specjalistycznego sprzętu łatwo pogłębić uszkodzenia powstałe w wyniku wypadku - zwłaszcza urazy kręgosłupa. Sprawdzenie czynności życiowych poszkodowanego można przeprowadzić bez wyciągania go z samochodu.

7 Decyzję o wyciągnięciu poszkodowanego z samochodu podejmujemy, gdy: - dalsze przebywanie w samochodzie jest zbyt niebezpieczne np. możliwość pożaru samochodu - poszkodowany nie ma zachowanych czynności życiowych i konieczne jest wykonywanie sztucznego oddychania i ucisków klatki piersiowej. Proszę zwrócić uwagę na technikę wyciągania z samochodu: prawą ręką łapiemy prawe przedramię poszkodowanego, zaś lewą rękę przekładamy pod lewą pachą poszkodowanego i łapiemy za prawy policzek stabilizując głowę. Staramy się trzymać poszkodowanego tuż przy sobie, aby własnym ciałem asekurować kręgosłup ofiary wypadku. PIERWSZA POMOC w przypadku poszkodowanego bez czynności życiowych: PODSTAWOWE PODTRZYMYWANIE ŻYCIA Jeśli poszkodowany jest nieprzytomny i nie wyczuwamy oddechu przystępujemy do tzw. podstawowego podtrzymywania życia (resuscytacja krążeniowo - oddechowa). Jak zwykle musimy zadbać o własne bezpieczeństwo - należy przygotować sobie maseczkę do prowadzenia sztucznego oddychania, która powinna znajdować się w każdej apteczce. Poszkodowanego należy ułożyć na plecach na twardym, stabilnym podłożu.

8 Sztuczne oddychanie wykonujemy pamiętając jednak, aby głowa była odchylona do tyłu, co zapewnia drożność dróg oddechowych. Sztuczne oddychanie można prowadzić metodą: usta-usta, usta-nos. Stosując metodę: usta-usta należy odchylić głowę do tyłu zatkać skrzydełka nosa, własnymi ustami szczelnie objąć usta poszkodowanego. W przypadku metody usta-nos zamykamy usta poszkodowanego a powietrze wprowadzamy obejmując szczelnie własnymi ustami nos poszkodowanego.

9 Schemat postępowania powinien być następujący: wdmuchujemy dwa razy powietrze, po czym poszukujemy oznak zachowanego krążenia (połykanie śliny, dławienie się, wystąpienie oddechu poszkodowanego - do 10 sekund). W sytuacji wystąpienia oznak powrotu oddechu stosujemy postępowanie z poszkodowanym nieprzytomnym, gdy brak oznak powrotu oddechu należy wykonać kolejne dwa wdmuchnięcia, a następnie piętnaście ucisków na klatkę piersiową. Należy wykonywać na przemian dwa wdmuchnięcia i 30 ucisków tak, aby w ciągu jednej minuty powtórzyć działanie cztery razy, a następnie sprawdzamy czy powróciły czynności życiowe. W ciągu jednej minuty: 30 ucisków : 2 wdechy 100 uciśnięć na minutę. Zaczynamy od ucisków

10 Technika wykonywania ucisków: 1. Znalezienie odpowiedniego miejsca ucisku: Najłatwiej znaleźć odpowiednie miejsce ucisku, jeżeli klatka piersiowa osoby poszkodowanej będzie odsłonięta. Znajdujemy dolny początek mostka, a następnie na mostku umieszczamy dwa palce: wskazujący i środkowy. Obok palców kładziemy nasadę dłoni, tak aby uciskać wyłącznie na mostek, a nie na żebra.

11 Splatamy dłonie razem, ręce powinny być wyprostowane w łokciach, wychylamy się nad poszkodowanego tak, aby siła naszego ucisku działała pionowo z góry. KRWOTOKI Na początek trzeba podkreślić, że jak zwykle przy udzielaniu pierwszej pomocy ratownik przede wszystkim musi zadbać o własne bezpieczeństwo. Udzielenie pomocy w przypadku krwotoku polega na: ułożeniu poszkodowanego w stabilnej pozycji (ewentualnie w pozycji siedzącej) uniesieniu krwawiącej kończyny do góry wykonaniu w miejscu krwawienia opatrunku i jego umocowaniu

12 Opatrunek powinien być założony możliwie szybko, dlatego w sytuacji, gdy nie mamy do dyspozycji jałowych środków opatrunkowych, można wykorzystać do wykonania opatrunku inne materiały np. apaszkę, kawałek koszulki itp. Opatrunek nie powinien powodować zbyt silnego ucisku - przy uniesionej kończynie do zatamowania krwawienia wystarcza najczęściej bardzo lekki ucisk, który nie powoduje ograniczenia krążenia w dalszej części uszkodzonej kończyny. Warto zaznaczyć, że w pierwszej pomocy nie stosuje się podziału krwotoków na żylne i tętnicze, zaś podany powyżej sposób udzielania pomocy jest uniwersalny. W przypadku krwawień z takich okolic ciała, w których ratownik nie jest w stanie lub nie ma czym umocować opatrunku, należy ograniczyć się do jego ręcznego dociśnięcia do miejsca krwawienia. Szczególny rodzaj opatrunku stanowi tzw. opaska uciskowa. Polega ona na zawiązaniu na kończynie opaski, powodującej bardzo silny ucisk i co za tym idzie całkowite zahamowanie krążenia w miejscu założenia opaski. Można ją stosować tylko w dwóch bardzo drastycznych przypadkach - amputacjach urazowych oraz zmiażdżeniach. Prawidłowo założona opaska powinna być umieszczona 5-10 cm powyżej miejsca uszkodzenia. Natomiast w nie należy niepotrzebnie stosować opaski uciskowej, gdy mamy do czynienia ze zwykłym krwotokiem. Opaska uciskowa powoduje bowiem wystąpienie różnych powikłań związanych z niedostatecznym przepływem krwi przez uszkodzoną kończynę.

13 OPATRYWANIE RAN Rany różnią się od krwotoków tym, iż wypływ krwi jest stosunkowo niewielki i nie zagraża bezpośrednio życiu poszkodowanego. Głównym zagrożeniem w przypadku ran jest możliwość wystąpienia zakażeń. Przystępując do opatrywania ran musimy przede wszystkim pamiętać o zabezpieczeniu się przed kontaktem z płynami ustrojowymi poszkodowanego (krwią, śliną. Przeciętnemu człowiekowi nie są potrzebne w życiu codziennym podziały ran na kłute, szarpane, cięte itp. Natomiast ratownik na miejscu wypadku powinien przede wszystkim określić, czy zranienie jest poważne i wymaga interwencji lekarza. Groźne dla zdrowia, a nawet życia poszkodowanego mogą być rany: rozległe - uszkodzenie obejmuje znaczną powierzchnię ciała głębokie - np. spowodowane nożem lub innym ostrym narzędziem silnie zanieczyszczone - np. ziemią, smarami, śliną lub jadem zwierząt W przypadku kiedy mamy do czynienia z poważnym zranieniem należy: osłonić ranę gazą jałową - p. zdjęcie umocować gazę na ranie tak, aby się nie przemieszczała np. za pomocą plastra, bandaża lub chusty trójkątnej

14 przekonać poszkodowanego do jak najszybszej konsultacji z lekarzem w celu wykonania profesjonalnego zaopatrzenia i skutecznej walki z zakażeniem. Pamiętajmy, że poważnych ran nie wolno samodzielnie dezynfekować!!! Niepotrzebnie zwiększa to ból u poszkodowanego i może prowadzić nawet do utraty przytomności, a nie wpływa znacząco na zmniejszenie ryzyka związanego z możliwością wystąpienia zakażenia. Ogólnodostępne środki dezynfekujące stosujemy tylko na stosunkowo niewielkie zranienia i skaleczenia, a nie w sytuacji poważnego wypadku. Niepotrzebnie zwiększa to ból u poszkodowanego i może prowadzić nawet do utraty przytomności, a nie wpływa znacząco na zmniejszenie ryzyka związanego z możliwością wystąpienia zakażenia. Ogólnodostępne środki dezynfekujące stosujemy tylko na stosunkowo niewielkie zranienia i skaleczenia, a nie w sytuacji poważnego wypadku. Jeśli rana jest zabrudzona ziemią, piachem lub drobnymi odłamkami szkła, nie należy próbować jej samodzielnie czyścić. Również te czynności

15 powinniśmy pozostawić lekarzowi. W opatrywaniu ran nie należy się niepotrzebnie spieszyć. Istotniejsza od szybkości wykonania opatrunku jest jego jałowość i dokładność wykonania (zastosowanie wyłącznie jałowych środków opatrunkowych, dokładnie osłonięte całe zranienie, brak niepotrzebnego ucisku). Szczególnym rodzajem ran jest rana z ciałem obcym (np. szkło, gwóźdź, odłam kostny w przypadku złamań otwartych itp.). Pamiętajmy, że ciał obcych nie wolno przemieszczać, ani wyciągać z rany!!! Opatrunek wykonujemy w taki sposób, aby gaza jałowa otaczała wystające części ciała obcego i dzięki temu dodatkowo je unieruchamiała. Wyciągnięcie ciała obcego jest bardzo bolesne, a przede wszystkim może spowodować silne krwawienie i bezpośrednie zagrożenie życia poszkodowanego. PIERWSZA POMOC W PRZYPADKU ZŁAMANIA Człowiek ma ciało zbudowane z układu kostno-stawowego, którego główną podstawą jest kręgosłup. Dlatego też człowiek jest narażony na wszelakie skręcenia, zwichnięcia a nawet i złamania. Złamania - to przerwanie ciągłości kości, wskutek urazu mechanicznego. Rozróżnia się następujące rodzaje złamań: zamknięte - odłamy kostne nie wydostają się na zewnątrz. otwarte - odłamy kostne wydostają się na zewnątrz przez uszkodzoną skórę lub błonę śluzową. Podstawowe objawy załamania: występujący silny ból w okolicy urazu, nasilający się przy najmniejszej próbie ruchu (np. podniesienie kończyny) zniekształcenie - uszkodzona kończyna może wydawać się krótsza lub dziwnie przekręcona ( ma ułożenie inne od naturalnego) obrzęk ( gwałtowne puchnięcie i zasinienie) UDZIELENIE PIERWSZEJ POMOCY Podstawową czynności pierwszej pomocy przy złamaniu kości jest szybkie i

16 właściwe unieruchomienie. Z reguły stosowane są unieruchomienia prowizoryczne, które mają na celu: zmniejszenie bólu w miejscu urazu oraz niedopuszczanie do dalszych uszkodzeń kości, stawów i innych tkanek znajdujących się w okolicy złamania. Ogólne zasady unieruchamiania złamań: w pierwszej kolejności należy ratować życie poszkodowanego, a dopiero później zabezpieczać złamania. w przypadku, gdy tylko podejrzewamy złamanie, z poszkodowanym należy postępować tak, jakby złamanie wystąpiło rzeczywiście, złamanie należy unieruchomić na miejscu wypadku, bez jakichkolwiek prób nastawiania, złamań nie należy bagatelizować - zdarza się, iż poszkodowany będąc w szoku powypadkowym, nie odczuwa bólu - nie oznacza to wcale, że złamanie nie jest poważne. Ze względu na towarzyszące złamaniu krwawienie wewnętrzne może ono stanowić nawet zagrożenie dla życia opatrunek unieruchamiający najlepiej nakładać w towarzystwie osoby pomagającej lub ubezpieczającej, poszkodowanego podejrzanego o złamanie należy pozostawić na miejscu wypadku do czasu unieruchomienia, jeśli jego życiu nie zagraża niebezpieczeństwo, poszkodowanego nie można przewozić bez uprzedniego unieruchomienia, w razie braku odpowiedniego materiału do unieruchomienia, poszkodowanego należy pozostawić kwalifikowanej pomocy, zapewniając mu na miejscu zdarzenia odpowiedni komfort (okrycie, coś miękkiego pod głowę) i dokonywać co minutę kontroli czynności życiowych, w razie złamania otwartego należy najpierw opatrzyć ranę za pomocą opatrunku ochronnego, dopiero potem unieruchomić, Praktyczne sposoby unieruchamiania złamań: najprostszy sposób unieruchomienia złamania to uświadomienie poszkodowanemu, aby nie wykonywał żadnych zbędnych ruchów i spokojnie czekał na przybycie wykwalifikowanej pomocy - nawet najlepiej założone unieruchomienie nie będzie skuteczne, jeżeli poszkodowany będzie próbował bagatelizować uraz i np. chodzić na złamanej nodze. W przypadkach, kiedy czas oczekiwania na pomoc medyczną będzie stosunkowo krótki można w

17 ogóle zrezygnować z zakładania prowizorycznych unieruchomień i skoncentrować się raczej na zapewnieniu poszkodowanemu jak najlepszych warunków podczas oczekiwania generalnie należy unikać dowiązywania przedmiotów (gałęzie, pręty) do złamanych kończyn, gdyż najczęściej wymaga to wykonywania przez poszkodowanego dodatkowych ruchów, zaś brak odpowiedniego wyprofilowania przedmiotów powoduje, że unieruchomienie jest mało skuteczne w przypadku złamanej ręki lepiej zastosować: - dowiązanie ręki wzdłuż linii ciała - stosowane głównie wtedy, kiedy ograniczona jest ruchliwość stawu łokciowego - temblak - wykonany np. z chusty trójkątnej lub odzieży (np. podwinięty sweter lub bluza)

18 w przypadku złamanej nogi należy przede wszystkim wypełnić przestrzenie pomiędzy uszkodzoną kończyną, a podłożem, na którym ta kończyna spoczywa, tak, aby złamana noga była podparta na całej swojej długości - można do tego celu zastosować chusty trójkątne, odzież itp. możemy umieścić zdrową nogę równolegle do uszkodzonej i związać je razem ze sobą WEZWANIE POMOCY Kiedy należy wzywać pomoc fachową? Pamiętajmy: Pogotowie wzywa się zawsze wtedy, gdy istnieje zagrożenie życia lub zdrowia poszkodowanego (wypadek samochodowy, zatrzymanie krążenia, upadek ze znacznej wysokości, gwałtowny atak: astmy, padaczki, serca) Straż pożarną powinniśmy powiadomić w momencie, gdy do poszkodowanego mamy utrudniony dostęp (uwięziony w samochodzie, przygnieciony przez gruzy itp.) Nie należy wzywać pogotowia do przewlekłych zachorowań - pogotowie ratunkowe nie dysponuje bowiem możliwością leczenia takich przypadków, podając jedynie środki farmakologiczne działające objawowo (np. środki przeciwbólowe). Przewlekłe schorzenia powinny być leczone przez lekarzy specjalistów, a nie zespoły reanimacyjne, czy wypadkowe.

19 Niepotrzebnie wezwane pogotowie może oznaczać śmierć innej osoby, która naprawdę doraźnej pomocy potrzebowała. Świadkowie wypadku często pod wpływem emocji zapominają o numerach ratunkowych, a przecież są tylko cztery: 999 Pogotowie Ratunkowe 998 Straż Pożarna 997 Policja 112 z tel. komórkowego - najczęściej łączy z Policją. Są to numery bezpłatne zarówno z telefonów stacjonarnych (bez 112) i komórkowych. W/w numery wybiera się zawsze bez prefiksów i numerów kierunkowych. W którym momencie należy wezwać pomoc? Wbrew pozorom odpowiedź na to pytanie nie jest wcale prosta. Działa tu bowiem kilka przeciwstawnych czynników. Z jednej strony pomoc należy wezwać jak najszybciej, z drugiej jednak wzywając pomoc powinniśmy już dysponować informacjami o liczbie osób poszkodowanych oraz stanie, w jakim się znajdują (przede wszystkim czy są przytomni i czy mają zachowane czynności życiowe). Pozwoli to uniknąć sytuacji, gdy pomoc wzywana jest niepotrzebnie. Natychmiast wzywamy pomoc, gdy: - nie możemy w sposób bezpieczny dla nas dostać się do poszkodowanego, aby go zbadać - na miejscu wypadku nadal występuje niebezpieczeństwo (np. pożar, wyciek chemikaliów, osoby stanowiące zagrożenie) - poszkodowanych jest kilka osób lub więcej - nie ma sensu badać każdej z osobna, gdyż zabierze to zbyt wiele czasu Natomiast, jeżeli mamy do czynienia z jednym poszkodowanym, na miejscu zdarzenia nie występują poważniejsze zagrożenia i nie ma przeszkód w dostaniu się do ofiary wypadku, wtedy najpierw przeprowadzamy wstępną ocenę stanu poszkodowanego, a dopiero później wzywamy pogotowie, jeżeli istnieje taka potrzeba.

20 Jakie informacje należy podać powiadamiając pogotowie ratunkowe? 1. Przedstawić się - jeżeli się przedstawisz dyspozytor będzie wiedział, że naprawdę potrzebujesz pomocy. 2. Rodzaj wypadku - samochodowy, upadek z wysokości, gwałtowny atak astmy itp. 3. Miejsce wypadku - podaj jak najwięcej informacji w celu właściwej lokalizacji przez służby ratownicze. Jeżeli zupełnie nie wiesz, gdzie się znajdujesz i nie będziesz umiał podać dyspozytorowi żadnych wskazówek, pogotowie nie ma szans, aby do ciebie dotrzeć. Zapytaj innych świadków wypadku. Rozejrzyj się - szukaj punktów charakterystycznych: pomniki, duże obiekty (fabryki, duże sklepy, stacje benzynowe). Na drogach poza miejscowościami określ kierunek i przybliżoną odległość najbliższej od znanej ci miejscowości - sprawdź także numer najbliższego słupka kilometrowego. 4. Dokładniejszy opis stanu poszkodowanych - przede wszystkim czy są przytomni i czy mają zachowane czynności życiowe, a także, jakie stwierdzono inne objawy (np. bladość skóry, pot, przebarwienia na skórze i obrzęki, bóle) 5. Nie odkładaj słuchawki pierwszy!!! - odpowiedz na dodatkowe pytania, które zada ci dyspozytor i czekaj na komendę "Proszę czekać - wezwanie zostało przyjęte". góra

Pierwsza pomoc w nagłych wypadkach

Pierwsza pomoc w nagłych wypadkach Pierwsza pomoc w nagłych wypadkach Obowiązek udzielania pierwszej pomocy Kto człowiekowi znajdującemu się w położeniu grożącym niebezpieczeństwem utraty życia lub zdrowia nie udziela pomocy, mogąc jej

Bardziej szczegółowo

Podstawowe zabiegi resuscytacyjne u dorosłych

Podstawowe zabiegi resuscytacyjne u dorosłych 1 Podstawowe zabiegi resuscytacyjne u dorosłych Algorytm BLS zaleca: 1. Upewnij się czy poszkodowany i wszyscy świadkowie zdarzenia są bezpieczni. 2. Sprawdź reakcję poszkodowanego (rys. 1): delikatnie

Bardziej szczegółowo

Organizacja i zasady udzielania pomocy przedlekarskiej:

Organizacja i zasady udzielania pomocy przedlekarskiej: Organizacja i zasady udzielania pomocy przedlekarskiej: Materiały szkoleniowe Łańcuch pomocy: ocenić i zabezpieczyć miejsce wypadku, zawsze pamiętać o bezpieczeństwie postronnych, swoim, poszkodowanych

Bardziej szczegółowo

PIERWSZA POMOC realizacja programu Ratujemy i uczymy ratować

PIERWSZA POMOC realizacja programu Ratujemy i uczymy ratować PIERWSZA POMOC realizacja programu Ratujemy i uczymy ratować W naszej szkole cyklicznie od 4 lat w klasach III realizowany jest program "Ratujemy i uczymy ratować" przy współpracy Fundacji Wielkiej Orkiestry

Bardziej szczegółowo

Sekwencja założeń taktycznych w ratownictwie medycznym Procedura 1. Przybycie na miejsce zdarzenia

Sekwencja założeń taktycznych w ratownictwie medycznym Procedura 1. Przybycie na miejsce zdarzenia Sekwencja założeń taktycznych w ratownictwie medycznym Procedura 1 Przybycie na miejsce zdarzenia : - zabezpieczenie ratowników - identyfikacja zagrożeń - liczba poszkodowanych - potrzebne dodatkowe siły

Bardziej szczegółowo

KURS STRAŻKÓW RATOWNIKÓW OSP część II. TEMAT 7: Elementy pierwszej pomocy. Autor: Grażyna Gugała

KURS STRAŻKÓW RATOWNIKÓW OSP część II. TEMAT 7: Elementy pierwszej pomocy. Autor: Grażyna Gugała KURS STRAŻKÓW RATOWNIKÓW OSP część II TEMAT 7: Elementy pierwszej pomocy Autor: Grażyna Gugała Niedrożne drogi oddechowe. Utrata przytomności powoduje bezwład mięśni, wskutek czego język zapada się i blokuje

Bardziej szczegółowo

Wariant A: Na miejscu zdarzenia znajdują się osoby postronne Wariant B: Na miejscu zdarzenia nie ma osób postronnych

Wariant A: Na miejscu zdarzenia znajdują się osoby postronne Wariant B: Na miejscu zdarzenia nie ma osób postronnych R E S U S C Y T A C J A K R Ą Ż E N I O W O - O D D E C H O W A ALGORYTM RKO U DOROSŁYCH Wariant A: Na miejscu zdarzenia znajdują się osoby postronne Wariant B: Na miejscu zdarzenia nie ma osób postronnych

Bardziej szczegółowo

Pierwsza pomoc w nagłych przypadkach zagraŝających Ŝyciu

Pierwsza pomoc w nagłych przypadkach zagraŝających Ŝyciu Pierwsza pomoc w nagłych przypadkach zagraŝających Ŝyciu PrzeŜycie osób cięŝko rannych ( poszkodowanych ) po wypadkach i katastrofach zaleŝy od jak najszybszego udzielenia pomocy medycznej i właściwej

Bardziej szczegółowo

Zasady udzielania pierwszej pomocy przedmedycznej

Zasady udzielania pierwszej pomocy przedmedycznej Temat: Zasady udzielania pierwszej pomocy przedmedycznej Gimnazjum w Tęgoborzy mgr Zofia Czech 2 1 5 6 4 3 7 1. Krzyżówka 1. Kapie z rany. 2. Pojazd wysyłający sygnały dźwiękowe i świetlne. 3. 999 to numer

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE ZABIEGI RESUSCYTACYJNE U OSÓB DOROSŁYCH ZAWSZE PAMIĘTAJ O SWOIM BEZPIECZEŃSTWIE KURS KWALIFIKOWANEJ PIERWSZEJ POMOCY. Basic Life Support

PODSTAWOWE ZABIEGI RESUSCYTACYJNE U OSÓB DOROSŁYCH ZAWSZE PAMIĘTAJ O SWOIM BEZPIECZEŃSTWIE KURS KWALIFIKOWANEJ PIERWSZEJ POMOCY. Basic Life Support KURS KWALIFIKOWANEJ PIERWSZEJ POMOCY Wytyczne 2005 wg Europejskiej Rady ds. Resuscytacji OPRACOWANIE: mgr Dorota Ladowska mgr Sławomir Nawrot Gorzów Wlkp. 2010r. PODSTAWOWE ZABIEGI RESUSCYTACYJNE U OSÓB

Bardziej szczegółowo

Lucyna Wasielewska. Udzielanie pierwszej pomocy - test

Lucyna Wasielewska. Udzielanie pierwszej pomocy - test Lucyna Wasielewska Udzielanie pierwszej pomocy - test www.eduskrypt.pl 2010 Drogi uczniu, otrzymujesz do rozwiązania quiz składający się z 20 zadań zamkniętych wielokrotnego wyboru. Zadania te sprawdzą,

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA PROGRAMOWE DO KONKURSU PIERWSZA POMOC DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM

ZAŁOŻENIA PROGRAMOWE DO KONKURSU PIERWSZA POMOC DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM ZAŁOŻENIA PROGRAMOWE DO KONKURSU PIERWSZA POMOC DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM Edukacja w zakresie pierwszej pomocy, to działania dydaktyczno - wychowawcze szkoły, mające na celu przygotowanie młodzieży do działania

Bardziej szczegółowo

ZASADY UDZIELANIA PIERWSZEJ POMOCY RESUSCYTACJA KRĄŻENIOWO - ODDECHOWA

ZASADY UDZIELANIA PIERWSZEJ POMOCY RESUSCYTACJA KRĄŻENIOWO - ODDECHOWA ZASADY UDZIELANIA PIERWSZEJ POMOCY RESUSCYTACJA KRĄŻENIOWO - ODDECHOWA Upewnij się, czy poszkodowany i wszyscy świadkowie zdarzenia są bezpieczni. Sprawdź reakcje poszkodowanego: delikatnie potrząśnij

Bardziej szczegółowo

Algorytm BLS sekwencja postępowania

Algorytm BLS sekwencja postępowania Algorytm BLS (basic live support) zaleca : 1. Upewnij się, czy poszkodowany i wszyscy świadkowie zdarzenia są bezpieczni. 2. Sprawdź reakcję poszkodowanego, delikatnie potrząśnij za ramiona i głośno zapytaj:

Bardziej szczegółowo

Zachowanie się podczas wypadku samochodowego

Zachowanie się podczas wypadku samochodowego Zachowanie się podczas wypadku samochodowego Znajomość podstawowych zasad udzielania pierwszej pomocy jest niezbędna każdemu kierowcy. Zadaniem udzielającego pierwszej pomocy jest jedynie wykonanie niezbędnych

Bardziej szczegółowo

a. Nie porusza się, nie odpowiada na pytania oraz nie reaguje na potrząsanie

a. Nie porusza się, nie odpowiada na pytania oraz nie reaguje na potrząsanie 1. Osoba nieprzytomna: a. Nie porusza się, nie odpowiada na pytania oraz nie reaguje na potrząsanie b. Ma otwarte oczy, ale nie odpowiada na pytania c. Odpowiada na pytania, ale nie pamięta, co się wydarzyło

Bardziej szczegółowo

SEKWENCJA ZAŁOŻEŃ TAKTYCZNYCH W RATOWNICTWIE MEDYCZNYM

SEKWENCJA ZAŁOŻEŃ TAKTYCZNYCH W RATOWNICTWIE MEDYCZNYM Procedura nr 1 SEKWENCJA ZAŁOŻEŃ TAKTYCZNYCH W RATOWNICTWIE MEDYCZNYM PRZYBYCIE NA MIEJSCE ZDARZENIA I ROZPOZNANIE EWENTUALNE UZNANIE ZDARZENIA ZA MASOWE ZABEZPIECZENIE MIEJSCA ZDARZENIA I RATOWNIKÓW DOTARCIE

Bardziej szczegółowo

ZŁAMANIA KOŚCI. Objawy złamania: Możliwe powikłania złamań:

ZŁAMANIA KOŚCI. Objawy złamania: Możliwe powikłania złamań: moduł V foliogram 28 ZŁAMANIA KOŚCI Złamanie kości jest to całkowite lub częściowe przerwanie ciągłości kości. Dochodzi do niego po zadziałaniu sił przekraczających elastyczność i wytrzymałość tkanki kostnej.

Bardziej szczegółowo

PRZYCZYNY POWSTAWANIA RAN

PRZYCZYNY POWSTAWANIA RAN moduł V foliogram 14 PRZYCZYNY POWSTAWANIA RAN Rana jest to przerwanie ciągłości skóry lub błon śluzowych. Rozległość i głębokość ran zależy od rodzaju urazu, jego siły i miejsca, na które działał. Przyczyny

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA UDZIELANIA PIERWSZEJ POMOCY.

INSTRUKCJA UDZIELANIA PIERWSZEJ POMOCY. INSTRUKCJA UDZIELANIA PIERWSZEJ POMOCY. I. UWAGI OGÓLNE. 1. Przez pojecie pierwszej pomocy rozumiemy szybkie, zorganizowane działanie prowadzone przez osoby (osobę) z otoczenia ofiary nieszczęśliwego wypadku.

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 Procedury ratownicze z zakresu kwalifikowanej pierwszej pomocy

Załącznik nr 1 Procedury ratownicze z zakresu kwalifikowanej pierwszej pomocy Załącznik nr 1 Procedury ratownicze z zakresu kwalifikowanej pierwszej pomocy 1. Sekwencja założeń taktycznych w ratownictwie medycznym 2. 3. Postępowanie w zatrzymaniu krążenia u dorosłych (RKO) 4. Postępowanie

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA ORGANIZACJI PIERWSZEJ POMOCY W PRZEDSZKOLU MIEJSKIM NR 10 W JAŚLE

PROCEDURA ORGANIZACJI PIERWSZEJ POMOCY W PRZEDSZKOLU MIEJSKIM NR 10 W JAŚLE PROCEDURA ORGANIZACJI PIERWSZEJ POMOCY W PRZEDSZKOLU MIEJSKIM NR 10 W JAŚLE Podstawa prawna: Ustawa z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym (Dz.U. z 2006 r. Nr 191 poz. 1410 ze zm.),

Bardziej szczegółowo

KOMPLEX. Pierwsza Pomoc

KOMPLEX. Pierwsza Pomoc KOMPLEX Pierwsza Pomoc Spis Treści Definicje Artykuły prawe Przykłady Pierwsza Pomoc Zespół czynności wykonywanych w razie wypadku, urazu lub nagłego ataku choroby w celu ochrony życia lub zdrowia poszkodowanego

Bardziej szczegółowo

Instrukcja udzielania pierwszej pomocy wychowankom Przedszkola nr 91 Bajka w Poznaniu

Instrukcja udzielania pierwszej pomocy wychowankom Przedszkola nr 91 Bajka w Poznaniu Instrukcja udzielania pierwszej pomocy wychowankom Przedszkola nr 91 Bajka w Poznaniu Pierwsza pomoc przedlekarska to pomoc w stanie nagłego zagrożenia zdrowia lub życia wychowanka przedszkola. Pierwsza

Bardziej szczegółowo

URAZY I OBRAŻENIA. Urazy i obrażenia głowy:

URAZY I OBRAŻENIA. Urazy i obrażenia głowy: URAZY I OBRAŻENIA Urazy i obrażenia głowy: - rany głowy - ruchomość lub deformacja czaszki - krwawienie z uszu, nosa, gardła - zaburzenia świadomości - niepamięć wsteczna - ból i zawroty głowy - możliwa

Bardziej szczegółowo

WYPADEK UCZNIA KROK 1 KROK 2

WYPADEK UCZNIA KROK 1 KROK 2 WYPADEK UCZNIA PROCEDURA B - 01 KROK 1 Pracownik szkoły, który powziął wiadomość o wypadku niezwłocznie zapewnia poszkodowanemu opiekę i w miarę moŝliwości udziela poszkodowanemu pierwszej pomocy. KROK

Bardziej szczegółowo

I POMOC RATUJE ŻYCIE

I POMOC RATUJE ŻYCIE I POMOC RATUJE ŻYCIE Obowiązek udzielania pomocy Prawny obowiązek udzielenia pomocy jest określony artykułem 162 Kodeksu Karnego (Ustawa z dnia 6.07.1997) 1.Kto człowiekowi znajdującemu się w położeniu

Bardziej szczegółowo

KURS STRAśKÓW RATOWNIKÓW OSP część II. TEMAT 7: Elementy pierwszej pomocy. Autor: GraŜyna Gugała

KURS STRAśKÓW RATOWNIKÓW OSP część II. TEMAT 7: Elementy pierwszej pomocy. Autor: GraŜyna Gugała KURS STRAśKÓW RATOWNIKÓW OSP część II TEMAT 7: Elementy pierwszej pomocy Autor: GraŜyna Gugała NiedroŜne drogi oddechowe. Utrata przytomności powoduje bezwład mięśni, wskutek czego język zapada się i blokuje

Bardziej szczegółowo

Procedura postępowania w przypadku konieczności udzielania pierwszej pomocy wychowankom Przedszkola Miejskiego nr 3 w Toruniu

Procedura postępowania w przypadku konieczności udzielania pierwszej pomocy wychowankom Przedszkola Miejskiego nr 3 w Toruniu Procedura postępowania w przypadku konieczności udzielania pierwszej pomocy wychowankom Przedszkola Miejskiego nr 3 w Toruniu 1. Podstawa prawna Ustawa z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie

Bardziej szczegółowo

Politechnika Wrocławska Instytut Telekomunikacji, Teleinformatyki i Akustyki

Politechnika Wrocławska Instytut Telekomunikacji, Teleinformatyki i Akustyki KURS SEP Porażenie prądem elektrycznym. Wrocław 2013 PRĄD AC / DC 1 WYTWARZANIE GENERATOR 2 SILNIK MOC ELEKTRYCZNA S = U I Q = U I sinϕ P = U I cosϕ P cosϕ = S Q tg ϕ = P 3 MOC ELEKTRYCZNA P- moc gaszenia

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo, ochrona zdrowia i pierwsza pomoc

Bezpieczeństwo, ochrona zdrowia i pierwsza pomoc Bezpieczeństwo, ochrona zdrowia i pierwsza pomoc Małgorzata Gładyś Zakres materiału Najczęstsze urazy podczas wycieczek kolarskich Zabezpieczanie miejsca wypadku Wzywanie pomocy Skład apteczki wycieczki

Bardziej szczegółowo

Oceń sytuację, zadbaj o bezpieczeństwo. Jest bezpiecznie. Zbadaj przytomność. Nie reaguje (osoba nieprzytomna)

Oceń sytuację, zadbaj o bezpieczeństwo. Jest bezpiecznie. Zbadaj przytomność. Nie reaguje (osoba nieprzytomna) R E S U S C Y T A C J A K R Ą Ż E N I O W O - O D D E C H O W A ALGORYTM RKO U DOROSŁYCH Wariant A: Na miejscu zdarzenia nie ma osób postronnych Wariant B: Na miejscu zdarzenia znajdują się osoby postronne

Bardziej szczegółowo

Kolizja / wypadek drogowy co robić?

Kolizja / wypadek drogowy co robić? Kolizja / wypadek drogowy co robić? 1. Oceń skutki zdarzenia Czy pojawił się ogień? Czy są ranni? Jeśli tak: zadzwoń pod numer 112 i zgłoś zdarzenie udziel pierwszej pomocy ofiarom 2. Zadbaj o bezpieczeństwo

Bardziej szczegółowo

Po pierwsze - Po drugie - Po trzecie - Po czwarte - 1. Jak wezwać pogotowie ratunkowe? 2. Telefony alarmowe: 112 999 998 997 986 981

Po pierwsze - Po drugie - Po trzecie - Po czwarte - 1. Jak wezwać pogotowie ratunkowe? 2. Telefony alarmowe: 112 999 998 997 986 981 Rowerzysta, jak i każdy inny uczestnik ruchu drogowego (np. pieszy, kierowca samochodu, motocyklista), może stać się świadkiem wypadku. Warto wiedzieć, jak należy zachować się w takiej sytuacji. Po pierwsze

Bardziej szczegółowo

Nowe pytania egzaminacyjne

Nowe pytania egzaminacyjne Nowe pytania egzaminacyjne Ministerstwo transportu i Budownictwa opracowało nowe pytania egzaminacyjne.. WdroŜenie nowych pytań na egzaminach nastąpi: w zakresie pierwszej pomocy i uŝywania świateł od

Bardziej szczegółowo

Pierwsza pomoc przedmedyczna c.d. -zagrożenia dla ratownika INFORMACJE INSPEKTORATU BHP

Pierwsza pomoc przedmedyczna c.d. -zagrożenia dla ratownika INFORMACJE INSPEKTORATU BHP Pierwsza pomoc przedmedyczna c.d. -zagrożenia dla ratownika INFORMACJE INSPEKTORATU BHP Zagrożenia dla ratownika Podczas udzielania pierwszej pomocy może dojść do zakażenia patogenami przenoszonymi przez

Bardziej szczegółowo

RESUSCYTACJA KRĄŻENIOWO - ODDECHOWA (RKO) CENTRUM POWIADAMIANIA RATUNKOWEGO W POZNANIU

RESUSCYTACJA KRĄŻENIOWO - ODDECHOWA (RKO) CENTRUM POWIADAMIANIA RATUNKOWEGO W POZNANIU RESUSCYTACJA KRĄŻENIOWO - ODDECHOWA (RKO) CENTRUM POWIADAMIANIA RATUNKOWEGO W POZNANIU WIADOMOŚCI PODSTAWOWE Nagłe zatrzymanie krążenia (NZK) jest główną przyczyną śmierci w Europie Dochodzi do 350 700

Bardziej szczegółowo

ALGORYTM P-BLS. Podstawowe zabiegi resuscytacyjne u dzieci KURS KWALIFIKOWANEJ PIERWSZEJ POMOCY. P-BLS Paediatric Basic Life Support

ALGORYTM P-BLS. Podstawowe zabiegi resuscytacyjne u dzieci KURS KWALIFIKOWANEJ PIERWSZEJ POMOCY. P-BLS Paediatric Basic Life Support KURS KWALIFIKOWANEJ PIERWSZEJ POMOCY Wytyczne 2005 wg Europejskiej Rady ds. Resuscytacji Podstawowe zabiegi resuscytacyjne u dzieci OPRACOWANIE: mgr Dorota Ladowska mgr Sławomir Nawrot Gorzów Wlkp. 2010r.

Bardziej szczegółowo

RESUSCYTACJA KRĄŻENIOWO ODDECHOWA

RESUSCYTACJA KRĄŻENIOWO ODDECHOWA RESUSCYTACJA KRĄŻENIOWO ODDECHOWA Podstawowe zabiegi resuscytacyjne u dorosłych: 1. Upewnij się, czy poszkodowany i wszyscy świadkowie zdarzenia są bezpieczni 2. Sprawdź reakcję poszkodowanego (ryc.1):

Bardziej szczegółowo

Europejska Rada Resuscytacji. Kurs Podstawowych Zabiegów Resuscytacyjnych i Automatycznej Defibrylacji Zewnętrznej

Europejska Rada Resuscytacji. Kurs Podstawowych Zabiegów Resuscytacyjnych i Automatycznej Defibrylacji Zewnętrznej Kurs Podstawowych Zabiegów Resuscytacyjnych i Automatycznej Defibrylacji Zewnętrznej CELE Po zakończeniu kursu uczestnik powinien umieć zademonstrować: Jak wykonać ocenę nieprzytomnego poszkodowanego Jak

Bardziej szczegółowo

Jak ratować i radzić sobie ze strachem przed podejmowaniem czynności ratowniczych. Zasady udzielania pierwszej pomocy

Jak ratować i radzić sobie ze strachem przed podejmowaniem czynności ratowniczych. Zasady udzielania pierwszej pomocy Jak ratować i radzić sobie ze strachem przed podejmowaniem czynności ratowniczych Zasady udzielania pierwszej pomocy ASPEKTY UDZIELANIA PIERWSZEJ POMOCY TEORIA PRAKTYKA 1 CELE POZNANIE PIORYTETÓW ZROZUMIENIE

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA UDZIELANIA PIERWSZEJ POMOCY

INSTRUKCJA UDZIELANIA PIERWSZEJ POMOCY Załącznik nr 2 do zarządzenia nr 1 Kanclerza UMK z dnia 15 stycznia 2007 r. [Materiały pomocnicze do szkolenia stanowiskowego] INSTRUKCJA UDZIELANIA PIERWSZEJ POMOCY Przeżycie osób poszkodowanych po wypadkach

Bardziej szczegółowo

c. Ocena bezpieczeństwa, sprawdzenie przytomności, wołanie o pomoc, udrożnienie dróg oddechowych, sprawdzenie oddechu, wezwanie pomocy

c. Ocena bezpieczeństwa, sprawdzenie przytomności, wołanie o pomoc, udrożnienie dróg oddechowych, sprawdzenie oddechu, wezwanie pomocy 1. Wybierz prawidłową kolejność czynności wykonywanych podczas podejścia do poszkodowanego: a. Ocena bezpieczeństwa, wołanie o pomoc, sprawdzenie przytomności, udrożnienie dróg oddechowych, wezwanie pomocy,

Bardziej szczegółowo

Ja świadomy uczestnik ruchu drogowego. Egzamin na kartę motorowerową (Test wielokrotnego wyboru)

Ja świadomy uczestnik ruchu drogowego. Egzamin na kartę motorowerową (Test wielokrotnego wyboru) Ja świadomy uczestnik ruchu drogowego. Egzamin na kartę motorowerową (Test wielokrotnego wyboru) Niniejszy test sprawdza Twoje umiejętności w zakresie przepisów ruchu drogowego, będąc podsumowaniem działu

Bardziej szczegółowo

UTRATA ŚWIADOMOŚCI. Utrata świadomości jest stanem, w którym poszkodowany nie reaguje na bodźce z zewnątrz.

UTRATA ŚWIADOMOŚCI. Utrata świadomości jest stanem, w którym poszkodowany nie reaguje na bodźce z zewnątrz. moduł V foliogram 34 UTRATA ŚWIADOMOŚCI Utrata świadomości jest stanem, w którym poszkodowany nie reaguje na bodźce z zewnątrz. Możliwe przyczyny: uraz czaszki, krwotok, niedotlenienie mózgu, choroby wewnętrzne,

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA POSTĘPOWANIA W PRZYPADKU KONIECZNOŚCI UDZIELANIA PIERWSZEJ POMOCY WYCHOWANKOM PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO W BARCZEWIE

PROCEDURA POSTĘPOWANIA W PRZYPADKU KONIECZNOŚCI UDZIELANIA PIERWSZEJ POMOCY WYCHOWANKOM PRZEDSZKOLA MIEJSKIEGO W BARCZEWIE Załącznik nr 1 do Zarządzenia Nr 13/2015 Dyrektora Przedszkola Miejskiego w Barczewie z dnia 28 sierpnia 2015 r. PROCEDURA POSTĘPOWANIA W PRZYPADKU KONIECZNOŚCI UDZIELANIA PIERWSZEJ POMOCY WYCHOWANKOM

Bardziej szczegółowo

Udzielanie pierwszej pomocy

Udzielanie pierwszej pomocy Udzielanie pierwszej pomocy mgr pielęgniarstwa Teresa Szulc kierownik kształcenia praktycznego Europejskiego Centrum Edukacji w Opiece Długoterminowej Szkoły Policealnej dla Opiekunów Medycznych 1. Jak

Bardziej szczegółowo

Procedura postępowania w przypadku konieczności udzielania pierwszej pomocy

Procedura postępowania w przypadku konieczności udzielania pierwszej pomocy Procedura postępowania w przypadku konieczności udzielania pierwszej pomocy 1. Podstawa prawna Ustawa z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym (Dz.U. z 2006 r. Nr 191 poz. 1410 ze

Bardziej szczegółowo

...najważniejsze jest ratowanie ludzi, następnie zwierząt, a na końcu mienia.

...najważniejsze jest ratowanie ludzi, następnie zwierząt, a na końcu mienia. Moduł V Foliogram 1 GDY ZAUWAŻYMY POŻAR......najważniejsze jest ratowanie ludzi, następnie zwierząt, a na końcu mienia. Jeśli zachodzi obawa, że w obiekcie objętym pożarem są ludzie, należy ich zaalarmować,

Bardziej szczegółowo

SEKWENCJA ZAŁOŻEŃ TAKTYCZNYCH W RATOWNICTWIE MEDYCZNYM

SEKWENCJA ZAŁOŻEŃ TAKTYCZNYCH W RATOWNICTWIE MEDYCZNYM Procedura nr 1 SEKWENCJA ZAŁOŻEŃ TAKTYCZNYCH W RATOWNICTWIE MEDYCZNYM PRZYBYCIE NA MIEJSCE ZDARZENIA I ROZPOZNANIE EWENTUALNE UZNANIE ZDARZENIA ZA MASOWE ZABEZPIECZENIE MIEJSCA ZDARZENIA I RATOWNIKÓW DOTARCIE

Bardziej szczegółowo

Program Bezpieczeństwo nad Jeziorem Zegrzyńskim

Program Bezpieczeństwo nad Jeziorem Zegrzyńskim Program Bezpieczeństwo nad Jeziorem Zegrzyńskim Mapa batymetryczna Temperatura wody Zalewu Zegrzyńskiego

Bardziej szczegółowo

Chirurgia - klinika. złamania krętarzowe wyciąg szkieletowy na 8-10 tyg.; operacja

Chirurgia - klinika. złamania krętarzowe wyciąg szkieletowy na 8-10 tyg.; operacja złamania szyjki kości udowej podwieszenie na taśmach wyciągowych na 6 tyg.; proteza metalowa; leczenie operacyjne złamania krętarzowe wyciąg szkieletowy na 8-10 tyg.; operacja złamania trzonu kości udowej

Bardziej szczegółowo

Automatyczna defibrylacja zewnętrzna

Automatyczna defibrylacja zewnętrzna Automatyczna defibrylacja zewnętrzna Większość wypadków nagłego zatrzymania krążenia jest spowodowana migotaniem komór, czyli nieprawidłowym chaotycznym rytmem serca. Automatyczny defibrylator zewnętrzny

Bardziej szczegółowo

PORAŻENIE PRADEM ELEKTRYCZNYM

PORAŻENIE PRADEM ELEKTRYCZNYM Wydział Elektroniki, Katedra K4 PORAŻENIE PRADEM ELEKTRYCZNYM Wrocław 2014 INSTALACJE MIESZKANIOWE Okres technicznej sprawności instalacji elektr. -około 30 lat. Jest on dłuższy, niż okres wprowadzania

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 3 do Zarządzenia Burmistrza Nr B.0151-129/08 z dnia 19.05.2008 r.

Załącznik Nr 3 do Zarządzenia Burmistrza Nr B.0151-129/08 z dnia 19.05.2008 r. Załącznik Nr 3 do Zarządzenia Burmistrza Nr B.0151-129/08 z dnia 19.05.2008 r. PROGRAM ZDROWOTNY JAK ŻYĆ BEZPIECZNIE pierwsza pomoc przedmedyczna Założenia Programem zdrowotnym Jak żyć bezpiecznie pierwsza

Bardziej szczegółowo

CO ROBIĆ W NAGŁYCH WYPADKACH

CO ROBIĆ W NAGŁYCH WYPADKACH CO ROBIĆ W NAGŁYCH WYPADKACH ZDROWIE DOM PRZESTĘPSTWA KATASTROFY PODRÓŻE NIEBEZPIECZNE ZWIERZĘTA KOMPUTERY pierwsza pomoc pomoc osobom rannym Niosąc pomoc osobie rannej, zachowujemy spokój i działamy

Bardziej szczegółowo

Test z zakresu znajomości przepisów ruchu drogowego oraz zasad udzielania I pomocy przedlekarskiej

Test z zakresu znajomości przepisów ruchu drogowego oraz zasad udzielania I pomocy przedlekarskiej Test z zakresu znajomości przepisów ruchu drogowego oraz zasad udzielania I pomocy przedlekarskiej 1. W tej sytuacji kierujący: Zestaw nr 4 a. pojazdem 3 ma pierwszeństwo przed 2, b. pojazdem 1 powinien

Bardziej szczegółowo

PIERWSZA POMOC. Ocena stanu poszkodowanego

PIERWSZA POMOC. Ocena stanu poszkodowanego PIERWSZA POMOC Ocena stanu poszkodowanego W celu dokonania oceny podstawowych funkcji życiowych pacjenta, należy sprawdzić czy poszkodowany 1. Jest przytomny? Ratownik powinien głośno odezwać się do pacjenta

Bardziej szczegółowo

ROZKŁAD MATERIAŁU EDUKACJA DLA BEZEPIECZEŃSTWA KLASA III GIMNAZJUM

ROZKŁAD MATERIAŁU EDUKACJA DLA BEZEPIECZEŃSTWA KLASA III GIMNAZJUM ROZKŁAD MATERIAŁU EDUKACJA DLA BEZEPIECZEŃSTWA KLASA III GIMNAZJUM I. Pierwsza pomoc w nagłych wypadkach Nr lekcji. Temat lekcji 1. O czym będziemy się uczyć na lekcjach zasady bezpieczeństwa Kryteria

Bardziej szczegółowo

OCENA SYTUACJI Jest to pierwszy krok pierwszej pomocy, który ma znaczenie w dalszych czynnościach u poszkodowanego.

OCENA SYTUACJI Jest to pierwszy krok pierwszej pomocy, który ma znaczenie w dalszych czynnościach u poszkodowanego. OCENA SYTUACJI Jest to pierwszy krok pierwszej pomocy, który ma znaczenie w dalszych czynnościach u poszkodowanego. W tym momencie musimy zwrócić uwagę na: - sprawdzenie co się stało, okoliczności,zagrożenie

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 27/2013 Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w Przemyślu z dnia 31 maja 2013 roku

Zarządzenie Nr 27/2013 Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w Przemyślu z dnia 31 maja 2013 roku Zarządzenie Nr 27/2013 Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w Przemyślu z dnia 31 maja 2013 roku w sprawie zapewnienia sprawnie funkcjonującego systemu pierwszej pomocy oraz sprawnie funkcjonującego systemu

Bardziej szczegółowo

Zakres tematyczny na stopień RATOWNIK HOPR

Zakres tematyczny na stopień RATOWNIK HOPR Zakres tematyczny na stopień RATOWNIK HOPR 1. Wzywanie pogotowia ratunkowego 2. Wypadek 3. Resuscytacja krąŝeniowo oddechowa a. Nagłe Zatrzymanie KrąŜenia (NZK), a zawał serca b. Resuscytacja dorosłych

Bardziej szczegółowo

Przybycie na miejsce zdarzenia

Przybycie na miejsce zdarzenia Sekwencja założeń taktycznych w ratownictwie medycznym Procedura 1 Przybycie na miejsce zdarzenia : - zabezpieczenie ratowników - identyfikacja zagrożeń - liczba poszkodowanych - potrzebne dodatkowe siły

Bardziej szczegółowo

PIERWSZA POMOC. Mały ratownik

PIERWSZA POMOC. Mały ratownik PIERWSZA POMOC Mały ratownik DLA KLAS I-III SZKOŁY PODSTAWOWEJ W RYCHNOWACH SŁYSZAŁEM I ZAPOMNIAŁEM WIDZIAŁEM I ZAPAMIĘTAŁEM ZROBIŁEM I ZROZUMIAŁEM. Konfucjusz WSTĘP Pod pojęciem Ratownictwo rozumiemy

Bardziej szczegółowo

1. Test nr 3. 6. Znak "skrzyżowanie dróg" oznacza, że drogi na skrzyżowaniu:

1. Test nr 3. 6. Znak skrzyżowanie dróg oznacza, że drogi na skrzyżowaniu: 1. Test nr 3 1. Kierujący dojeżdżając do skrzyżowania, w pierwszej kolejności stosuje się do: A. poleceń wydawanych przez znajdującego się tam policjanta, B. wyświetlanych sygnałów świetlnych, C. znaków

Bardziej szczegółowo

Zadanie: 4.8. Organizacja pierwszej pomocy w wypadkach przy pracy 4.8.1. Materiał nauczania

Zadanie: 4.8. Organizacja pierwszej pomocy w wypadkach przy pracy 4.8.1. Materiał nauczania Zadanie: Na podstawie poniższego materiału wykonaj prezentację Pierwsza pomoc wzbogaconą o wszelkie możliwe ilustracje, wykresy, tabele i inne elementy graficzne (pracę wykonaj najlepiej w aplikacji PowerPoint).

Bardziej szczegółowo

Z A D Ł A W I E N I E

Z A D Ł A W I E N I E www.scanwork.glt.pl Z A D Ł A W I E N I E CIAŁO OBCE W DROGACH ODDECHOWYCH Szkolenia z pierwszej pomocy WYTYCZNE RESUSCYTACJI 2010 POSTĘPOWANIE U OSÓB DOROSŁYCH I DZIECI POWYŻEJ 1 ROKU ŻYCIA I. ŁAGODNA

Bardziej szczegółowo

Konspekt zajęć - - warsztaty dla rodziców Ratujemy życie

Konspekt zajęć - - warsztaty dla rodziców Ratujemy życie Konspekt zajęć - - warsztaty dla rodziców Ratujemy życie opracowała: Małgorzata Kowalska Data:. Prowadzący:. Temat: Jesteśmy gotowi udzielać pomocy. Cele: uczestnicy zajęć - potrafią zdefiniować terminy:

Bardziej szczegółowo

PIERWSZA POMOC W PRZYPADKU TONIĘCIA

PIERWSZA POMOC W PRZYPADKU TONIĘCIA PIERWSZA POMOC W PRZYPADKU TONIĘCIA Tonięcie jest jedną z częstszych przyczyn śmierci szczególnie w okresie letnim. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) ocenia, że każdego roku z powodu tonięcia traci życie

Bardziej szczegółowo

Ratownictwo i pierwsza pomoc

Ratownictwo i pierwsza pomoc Ratownictwo i pierwsza pomoc Doraźnej pomocy wymaga pacjent, u którego w wyniku urazu (zranienia) lub groźnego dla życia ostrego zachorowania dochodzi do zaburzenia ważnych życiowo czynności, to jest oddychania,

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ SZKÓŁ OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH NR 1 IM. KEN W PUŁAWACH PRZEDMEDYCZNE ZABIEGI RATUJĄCE ŻYCIE

ZESPÓŁ SZKÓŁ OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH NR 1 IM. KEN W PUŁAWACH PRZEDMEDYCZNE ZABIEGI RATUJĄCE ŻYCIE ZESPÓŁ SZKÓŁ OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH NR 1 IM. KEN W PUŁAWACH PRZEDMEDYCZNE ZABIEGI RATUJĄCE ŻYCIE Spis zagadnień Telefony alarmowe Wyposażenie apteczki Bezpieczeństwo na miejscu wypadku Resuscytacja krążeniowo-oddechowa

Bardziej szczegółowo

BÓL W KLATCE PIERSIOWEJ, ZASŁABNIĘCIE, OMDLENIA, PADACZKA. EDUKACJA DLA BEZPIECZEŃSTWA

BÓL W KLATCE PIERSIOWEJ, ZASŁABNIĘCIE, OMDLENIA, PADACZKA. EDUKACJA DLA BEZPIECZEŃSTWA BÓL W KLATCE PIERSIOWEJ, ZASŁABNIĘCIE, OMDLENIA, PADACZKA. EDUKACJA DLA BEZPIECZEŃSTWA PAMIĘTAJ!!! TEKST PODKREŚLONY LUB WYTŁUSZCZONY JEST DO ZAPAMIĘTANIA. Opracował: mgr Mirosław Chorąży Zasłabnięcie

Bardziej szczegółowo

Podstawowe zasady udzielania pierwszej pomocy przedmedycznej w Szkole Podstawowej nr 5 im. Adama Mickiewicza w Siemianowicach Śl.

Podstawowe zasady udzielania pierwszej pomocy przedmedycznej w Szkole Podstawowej nr 5 im. Adama Mickiewicza w Siemianowicach Śl. Podstawowe zasady udzielania pierwszej pomocy przedmedycznej w Szkole Podstawowej nr 5 im. Adama Mickiewicza w Siemianowicach Śl. Bezpieczeństwo podczas udzielania pomocy Po pierwsze - nie szkodzić! Nie

Bardziej szczegółowo

Program szkolenia z zakresu

Program szkolenia z zakresu KOMENDA GŁÓWNA PAŃSTWOWEJ STRAŻY POŻARNEJ Program szkolenia z zakresu ratownictwa medycznego (dla strażaków z Ukrainy) Warszawa 2014 Warszawa, dnia listopada 2014 r. I. REALIZACJA SZKOLENIA 1. Cel szkolenia:

Bardziej szczegółowo

Marek Wojtaszek, Mateusz Szpiech, Krzysztof Jakubowski, Oliver Rácz, Janusz Romanek

Marek Wojtaszek, Mateusz Szpiech, Krzysztof Jakubowski, Oliver Rácz, Janusz Romanek Marek Wojtaszek, Mateusz Szpiech, Krzysztof Jakubowski, Oliver Rácz, Janusz Romanek Czy zdajesz sobie sprawę, że przypadek może w każdej chwili włożyć w twoje ręce władzę Boskiego Cezara? W odniesieniu

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji wychowawczej (ścieżka prozdrowotna)

Scenariusz lekcji wychowawczej (ścieżka prozdrowotna) Scenariusz lekcji wychowawczej (ścieżka prozdrowotna) Temat: Podstawowe zasady udzielania pierwszej pomocy Cel ogólny: ukazanie znaczenia znajomości udzielania pierwszej pomocy. Cele szczegółowe: kształcenie

Bardziej szczegółowo

Procedura podawania leków dzieciom przez nauczycieli

Procedura podawania leków dzieciom przez nauczycieli Procedura podawania leków dzieciom przez nauczycieli 1. Każdy nauczyciel/pracownik szkoły zobligowany jest do doskonalenia swoich umiejętności w zakresie udzielania pomocy przedmedycznej. 2. W przypadku

Bardziej szczegółowo

Wykonała Sandra Szymczykiewicz uczennica III kl. Publicznego Gimnazjum im. Ojca Świętego Jana Pawła II w Praszce-opiekun Małgorzata Topoła-Górka.

Wykonała Sandra Szymczykiewicz uczennica III kl. Publicznego Gimnazjum im. Ojca Świętego Jana Pawła II w Praszce-opiekun Małgorzata Topoła-Górka. Wykonała Sandra Szymczykiewicz uczennica III kl. Publicznego Gimnazjum im. Ojca Świętego Jana Pawła II w Praszce-opiekun Małgorzata Topoła-Górka. Spis treści 1. Wprowadzenie 2. Najważniejsze zasady udzielania

Bardziej szczegółowo

Katastrofy: budowlane, drogowe, kolejowe.

Katastrofy: budowlane, drogowe, kolejowe. Katastrofy: budowlane, drogowe, kolejowe. Katastrofa budowlana Katastrofa budowlana jest to niezamierzone, gwałtowne zniszczenie obiektu budowlanego lub jego części, a także konstrukcyjnych elementów rusztowań,

Bardziej szczegółowo

TESTY NA PRAWO JAZDY-PIERWSZA POMOC. 1.Która z informacji jest najistotniejsza dla dyspozytora w centrum powiadamiania ratunkowego CPR?

TESTY NA PRAWO JAZDY-PIERWSZA POMOC. 1.Która z informacji jest najistotniejsza dla dyspozytora w centrum powiadamiania ratunkowego CPR? TESTY NA PRAWO JAZDY-PIERWSZA POMOC Odpowiedź prawidłowa została zaznaczona zielonym kolorem. 1.Która z informacji jest najistotniejsza dla dyspozytora w centrum powiadamiania ratunkowego CPR? A dokładny

Bardziej szczegółowo

WAKACYJNE RADY. użądlenia, ukąszenia, ugryzienia UŻĄDLENIA PRZEZ OSĘ LUB PSZCZOŁĘ

WAKACYJNE RADY. użądlenia, ukąszenia, ugryzienia UŻĄDLENIA PRZEZ OSĘ LUB PSZCZOŁĘ WAKACYJNE RADY użądlenia, ukąszenia, ugryzienia UŻĄDLENIA PRZEZ OSĘ LUB PSZCZOŁĘ Objawem użądlenia jest obrzęk i zaczerwienienie oraz silny ból w miejscu kontaktu z owadem. Pierwsza pomoc po użądleniu:

Bardziej szczegółowo

Instrukcja udzielania pierwszej pomocy uczniom Zespołu Szkół Specjalnych im. Jana Pawła II w Grajewie

Instrukcja udzielania pierwszej pomocy uczniom Zespołu Szkół Specjalnych im. Jana Pawła II w Grajewie Instrukcja udzielania pierwszej pomocy uczniom Zespołu Szkół Specjalnych im. Jana Pawła II w Grajewie Pierwsza pomoc przedlekarska to pomoc w stanie nagłego zagrożenia zdrowia lub życia ucznia Zespołu

Bardziej szczegółowo

OBJAWY. kaszel, ktoś nagle, bez jasnej przyczyny przestaje oddychać, sinieje, traci przytomność.

OBJAWY. kaszel, ktoś nagle, bez jasnej przyczyny przestaje oddychać, sinieje, traci przytomność. ZADŁAWIENIE Ciało obce OBJAWY kaszel, ktoś nagle, bez jasnej przyczyny przestaje oddychać, sinieje, traci przytomność. RÓŻNICOWANIE ZADŁAWIENIA (NIEDROŻNOŚCI) Objawy Czy się zadławiłeś? Inne objawy Łagodna

Bardziej szczegółowo

5. Krwotoki... 100 5.1. Krwotoki zewnętrzne (krwawiące rany)... 101

5. Krwotoki... 100 5.1. Krwotoki zewnętrzne (krwawiące rany)... 101 9 Spis treści 1. Stany zagrożenia życia... 17 1.1. Pacjent w stanie zagrożenia życia... 17 1.2. Łańcuch ratunkowy... 19 1.3. Wezwanie karetki pogotowia ratunkowego... 20 1.4. Pierwsza pomoc... 24 1.5.

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT ZAJĘĆ Z PRZEDMIOTU EDUKACJA DLA BEZPIECZEŃSTWA

KONSPEKT ZAJĘĆ Z PRZEDMIOTU EDUKACJA DLA BEZPIECZEŃSTWA KONSPEKT ZAJĘĆ Z PRZEDMIOTU EDUKACJA DLA BEZPIECZEŃSTWA Autor: Karol Choynowski III ETAP EDUKACYJNY TEMAT : Scenariusz gry terenowej pomyślanej jako podsumowanie i utrwalenie zrealizowanych tematów lub

Bardziej szczegółowo

WYPADKI I KOLIZJE DROGOWE

WYPADKI I KOLIZJE DROGOWE WYPADKI I KOLIZJE DROGOWE WYPADKI DROGOWE Wypadek drogowy określenie zdarzenia w ruchu drogowym, gdzie jeden lub więcej uczestników ruchu drogowego bierze udział w zdarzeniu, w wyniku którego uczestnik

Bardziej szczegółowo

PIERWSZA POMOC PRZEDMEDYCZNA

PIERWSZA POMOC PRZEDMEDYCZNA PIERWSZA POMOC PRZEDMEDYCZNA Definicja Pierwsza Pomoc zespół czynności podejmowanych w celu ratowania osoby w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego wykonywanych przez osobę znajdującą się w miejscu zdarzenia,

Bardziej szczegółowo

Pierwsza pomoc przedmedyczna mini podręcznik

Pierwsza pomoc przedmedyczna mini podręcznik Pierwsza pomoc przedmedyczna mini podręcznik Wstęp Najpierw sprawdź, czy bezpiecznie możesz udzielić pomocy. Ostrożnie zbadaj ofiarę. Sprawdź, czy jest przytomna, oraz skontroluj podstawowe funkcje życiowe,

Bardziej szczegółowo

NIE BÓJMY SIĘ RATOWAĆ ŻYCIA

NIE BÓJMY SIĘ RATOWAĆ ŻYCIA NIE BÓJMY SIĘ RATOWAĆ ŻYCIA Nieszczęśliwy wypadek może zdarzyć się wszędzie o każdej porze dnia i roku. Często bywa tak, że wezwane pogotowie przyjeżdża po upływie czasu, który powoduje, że bez natychmiastowej

Bardziej szczegółowo

Pierwsza pomoc, przepisy ruchu drogowego, odznaki. 1. [4] W jakiej kolejności pojazdy opuszczą skrzyżowanie?

Pierwsza pomoc, przepisy ruchu drogowego, odznaki. 1. [4] W jakiej kolejności pojazdy opuszczą skrzyżowanie? XXXIX Ogólnopolski Młodzieżowy Turniej Turystyczno-Krajoznawczy eliminacje miejskie, Szczecin Szkoły podstawowe... (szkoła) (imiona i nazwiska) Pierwsza pomoc, przepisy ruchu drogowego, odznaki 1. [4]

Bardziej szczegółowo

I. ZAŁOŻENIA DYDAKTYCZNE II. REALIZACJA PROCESU DYDAKTYCZNEGO

I. ZAŁOŻENIA DYDAKTYCZNE II. REALIZACJA PROCESU DYDAKTYCZNEGO Program Kursu Podstaw Pierwszej Pomocy Harcerskiej Szkoły Ratownictwa 1. Cel kształcenia I. ZAŁOŻENIA DYDAKTYCZNE Celem szkolenia jest zapoznanie uczestników z podstawowymi zasadami udzielania pierwszej

Bardziej szczegółowo

Wynikowy plan pracy z edukacji dla bezpieczeństwa

Wynikowy plan pracy z edukacji dla bezpieczeństwa Wynikowy plan pracy z edukacji dla bezpieczeństwa I. Zagrożenia życia i zapobieganie im Temat lekcji O czym będziemy się uczyć na lekcjach zasady bezpieczeństwa Zagrożenia powodziowe Zagrożenia pożarowe

Bardziej szczegółowo

Zagrożenia we współczesnym świecie Uczeń zna typowe zagrożenia zdrowia i życia podczas powodzi oraz innych klęsk żywiołowych.

Zagrożenia we współczesnym świecie Uczeń zna typowe zagrożenia zdrowia i życia podczas powodzi oraz innych klęsk żywiołowych. LP GODZ TEMAT LEKCJI ZAKRES MATERIAŁU 1 1 2 2 3 1 Zajęcia wstępne Obrona cywilna oraz powszechna samoobrona ludności. System zarządzania kryzysowego. Systemy alarmowania i informowania ludności. Zasady

Bardziej szczegółowo

Pierwsza pomoc w przypadku porażenia prądem

Pierwsza pomoc w przypadku porażenia prądem Do porażenia prądem dochodzi na skutek przepływu prądu elektrycznego przez ciało człowieka. Poszczególne części ciała mają różny opór elektryczny, który stanowi przeszkodę na drodze prądu i ogranicza jego

Bardziej szczegółowo

Test z zakresu znajomości przepisów ruchu drogowego oraz zasad udzielania I pomocy przedlekarskiej Zestaw nr 3

Test z zakresu znajomości przepisów ruchu drogowego oraz zasad udzielania I pomocy przedlekarskiej Zestaw nr 3 Test z zakresu znajomości przepisów ruchu drogowego oraz zasad udzielania I pomocy przedlekarskiej Zestaw nr 3 1. Na tym skrzyżowaniu kierujący pojazdem 1: a. przejeżdża pierwszy, b. ustępuje pierwszeństwa

Bardziej szczegółowo

Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla gimnazjów. Edukacja dla bezpieczeństwa. III etap edukacyjny gimnazjum

Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla gimnazjów. Edukacja dla bezpieczeństwa. III etap edukacyjny gimnazjum Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla gimnazjów Cele kształcenia wymagania ogólne Edukacja dla bezpieczeństwa III etap edukacyjny gimnazjum I. Znajomość powszechnej samoobrony i obrony cywilnej.

Bardziej szczegółowo