SAMOCHODOWE CZARNE SKRZYNKI JAKO URZ DZENIA WSPOMAGAJ CE ANALIZ PRZEBIEGU WYPADKU DROGOWEGO

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "SAMOCHODOWE CZARNE SKRZYNKI JAKO URZ DZENIA WSPOMAGAJ CE ANALIZ PRZEBIEGU WYPADKU DROGOWEGO"

Transkrypt

1 PRACE NAUKOWE POLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ z. 82 Transport 2012 Marek Guzek Politechnika Warszawska, Wydzia Transportu SAMOCHODOWE CZARNE SKRZYNKI JAKO URZDZENIA WSPOMAGAJCE ANALIZ PRZEBIEGU WYPADKU DROGOWEGO Rkopis dostarczono, listopad 2011 Streszczenie: Jednym z podstawowych zada rekonstrukcji wypadku drogowego jest okrelenie wartoci parametrów ruchu uczestników zdarzenia przed jego wystpieniem. Na ich podstawie dokonuje si oceny prawidowoci zachowa jego uczestników, a sd podejmuje decyzj o winie, bd jej braku. Od kilkunastu lat dostpne s take w motoryzacji tak zwane czarne skrzynki. S to urzdzenia rejestrujce wybrane parametry ruchu wanie z myl o potencjalnej rekonstrukcji wypadku. Artyku zawiera przegldowy materia dotyczcy tego rodzaju urzdze. Przedstawione zostay podstawowe ich waciwoci, przykady rozwiza. Na podstawie przykadowej sytuacji przedwypadkowej opisano równie korzyci i ograniczenia zwizane z wykorzystaniem takich rejestratorów. Sowa kluczowe: rekonstrukcja wypadku, samochodowe czarne skrzynki, rejestratory EDR/ADR 1. SAMOCHODOWE CZARNE SKRZYNKI Przy rekonstrukcji wypadków, problemem jest czsto brak wielu istotnych z jej punktu widzenia informacji o przebiegu zdarzenia. W lotnictwie ju od ponad 50 lat uywa tzw. czarnych skrzynek (FDR Flight Data Recorder, CVR Cocpit Voice Recorder), czyli urzdze, które w sposób cigy rejestruj szereg wybranych parametrów charakteryzujcych lot, stan elementów samolotu, jak równie gos, a ostatnio take obraz z kabiny pilotów. Te rejestracje zdecydowanie powikszaj zasób informacji o katastrofie, uatwiaj odtworzenie zdarze poprzedzajcych katastrof. W konsekwencji ustalenie jej przyczyn jest istotnie uatwione. Przy coraz powszechniej stosowanych ukadach elektronicznych w pojazdach samochodowych, nie ma technicznych problemów, aby podobne urzdzenia znalazy si równie w samochodach. Równie bez wprowadzania dodatkowych urzdze, wykorzystujc elektroniczne jednostki sterujce ukadami pojazdu (sterowania silnikiem, ukadami typu ABS/ESP czy w szczególnoci ukadem uruchamiania poduszek powietrznych) mona wydoby szereg cennych informacji na temat przebiegu wypadku.

2 42 Marek Guzek Od kilkunastu lat dostpne s te na rynku motoryzacyjnym urzdzenia, które przypominaj lotnicze czarne skrzynki. Ich zadaniem jest rejestracja wielkoci opisujcych ruch pojazdu, aktywno kierowcy, a niekiedy take stan otoczenia. Celem jest wanie uatwienie rekonstrukcji wypadku. Jeli bdziemy rozpatrywa wypadek w systemie czowiek-pojazd-otoczenie jako sekwencj trzech charakterystycznych faz (sytuacja przedwypadkowa, wypadek/zderzenie, sytuacja powypadkowa) to potencjalne korzyci z wykorzystania takich rejestratorów danych mona przedstawi jak na rys. 1. a) dostpne bezporednie informacje bez wykorzystania rejestratorów danych czowiek pojazd otoczenie przed wypadkiem w trakcie wypadku lady lady, zniszczenia po wypadku obraenia lady, pooenie kocowe parametry otoczenia (np. stan drogi, temp., wilgotno) b) dodatkowe bezporednie informacje przy wykorzystaniu rejestratorów danych czowiek pojazd otoczenie przed wypadkiem zapicie pasów bezpieczestwa, aktywno kierowcy, itp. w trakcie wypadku przecienia po wypadku aktywno kierowcy, itp. parametry ruchu pojazdu, stan urzdze pojazdu parametry zderzenia, aktywacja poduszki powietrznej parametry ruchu pojazdu, stan urzdze pojazdu automatyczne powiadomienie sub i umiejscowienie wypadku parametry otoczenia (np. temperatura, wilgotno, itp.) parametry otoczenia (np. temperatura, wilgotno, itp.) parametry otoczenia (np. temperatura, wilgotno, itp.) Rys. 1. Tzw. macierz Haddona, [1]. Potencjalna znajomo informacji w przypadkach bez (a) i z (b) wykorzystaniem rejestratorów danych wypadkowych. Symbol oznacza znajomo parametrów; puste pole oznacza brak bezporednich informacji. W przypadku b wpisano tylko dodatkowe informacje w stosunku do a 2. HISTORIA SAMOCHODOWYCH REJESTRATORÓW PARAMETRÓW RUCHU Najstarszymi urzdzeniami rejestrujcymi parametry ruchu pojazdów samochodowych s tachografy. W pierwotnej wersji byy to urzdzenia mechaniczne, rejestrujce na okrgej tarczy, przebieg prdkoci pojazdu (lub prdkoci pojazdu i prdkoci

3 Samochodowe czarne skrzynki jako urzdzenia wspomagajce analiz przebiegu 43 obrotowej silnika). Jest ona okrelana analogicznie jak w przypadku prdkociomierza umieszczonego na desce rozdzielczej. Podstawowy cel stosowania tych urzdze to poprawa bezpieczestwa ruchu. Kierowcy pojazdów wyposaonych w urzdzenia kontrolujce s mniej skonni do niebezpiecznych bd sprzecznych z przepisami ruchu zachowa. Stosowanie tachografów jest regulowane przez akty prawne (obowizek ich posiadania dotyczy gównie samochodów ciarowych i autobusów). Wraz z rozwojem elektroniki pojawiy si tachografy wykorzystujce jej moliwoci. Pierwsze elektroniczne tachografy pojawiy si w USA na pocztku lat 80-tych XX w. Potrafiy one rejestrowa duo szersz gam parametrów. Byy to jednak parametry przydatne gównie z punktu widzenia oceny zachowa kierowcy oraz wykorzystania pojazdu (oprócz wczeniej wymienionych wielkoci rejestroway czas podróy, postoju, zuycie paliwa, obcienie, nage reakcje kierowcy jak gwatowne przyspieszanie czy hamowanie itp.). Byy to pierwsze urzdzenia rejestrujce typu EDR (Event Data Recorder) dziaajce na tzw. poziomie trip recorder (rejestrator podróy). W poowie lat 80-tych zaczto wprowadza w samochodach tzw. komputery pokadowe ( on-board computers ). Byo to zwizane z pojawieniem si elektronicznych ukadów sterowania prac silnika, ukadów wspomagania kierowcy w bezpiecznym prowadzeniu ukady ABS/ASR/ESP i inne. Liczba niezbdnych do monitorowania i przetwarzania informacji gwatownie wzrosa. To wymusio wprowadzenie do samochodu komputerowych systemów rejestracji, akwizycji oraz przetwarzania danych. Kolejnym krokiem byo wprowadzenie urzdze zapamitujcych (rejestrujcych) wybrane informacje dotyczce ruchu pojazdu, tzw. urzdze EDR. Najczciej jednak urzdzenia te koncentruj si na monitorowaniu niezbdnych sygnaów (czasem s one wywietlane bezporednio kierowcy). Rejestruj one, poza typowymi parametrami dla nowoczesnych tachografów, informacje o awariach odnotowanych przez komputery (przydatne w diagnostyce). Obecnie wystpuj pod nazw EDR I (EDR type I). W drugiej poowie lat 90-tych XXw pojawiy si EDR-y przypominajce lotnicze czarne skrzynki FDR. S to urzdzenia umoliwiajce pen rekonstrukcj wypadku, w tym relacji czasowoprzestrzennych dotyczcych pooenia i prdkoci pojazdu. Urzdzenia funkcjonuj pod angielsk nazw ADR (Accident Data Recorder) lub niemieck UDS (Unfalldatenspeicher). Mona te spotka si z okreleniem EDR II (EDR type II) dla tej klasy urzdze. Zakres dziaania czarnych skrzynek typu ADR nie jest precyzyjnie okrelony (w sensie regulacji prawnych). Do intensywne prace dotyczce EDR tocz si w USA pod auspicjami rzdowej agencji NHTSA (National Highway Traffic Safety Administration). W latach r. pracowaa specjalna grupa robocza, która za cel postawia sobie okrelenie moliwoci oraz zakresu stosowania urzdze EDR w samochodach. Udzia w pracach brali producenci samochodów. Opublikowane raporty z prac grupy [13] maj do szeroki i ogólny charakter. Sama NHTSA w 2006 roku opublikowaa Regulacj (49 CFR Part 563, [15]) dotyczc rejestratorów typu ADR. Obszerny dokument nie nakada wprawdzie obowizku wyposaania pojazdów w takie urzdzenia, jednak je zaleca. Wedug ówczesnych prognoz Agencji, w 2010 roku ponad 85% pojazdów bdzie wyposaonych w taki rejestrator, a wskanik ten bdzie w kolejny latach rosn (dlatego nie stwierdzia potrzeby narzucania takiego obowizku). W dokumencie s równie informacje o minimalnych wymaganiach, co do zakresu dziaania urzdze. Mowa jest, o co najmniej 15 parametrach dotyczcych stanu urzdze

4 44 Marek Guzek (w szczególnoci zwizanych z bezpieczestwem) pojazdu oraz jego ruchu w krótkim okresie poprzedzajcym zdarzenie drogowe (czciowo sprecyzowane to zostanie w rozdziale 3). Dokument narzuca take wymagania, co do trwaoci rejestracji oraz samego urzdzenia. Jednym z istotnych zapisów Regulacji jest wymóg informowania nabywców pojazdów o wyposaeniu ich aut w takie rejestratory (poczwszy od 2011 roku). Poruszony jest take problem publicznej dostpnoci do zapisów (co bardzo wane z punktu widzenia moliwoci ich wykorzystania w rekonstrukcji wypadków). Naley jeszcze wspomnie o normie IEEE 1616 [11], w której okrelono wymagania dotyczce elektronicznych aspektów urzdze typu ADR (sposób zapisu, przechowywania, odczytywania danych, itp.). W Europie, najwiksz aktywno w dziedzinie wykorzystywania ADR wykazuj Niemcy. Tamtejsze organizacje i instytucje jak BASt (Federalny Instytut Badawczy Dróg), DEKRA i inne dziaajce w obszarze bada wypadków domagaj si wprowadzenia w szerokim w zakresie tych urzdze (dania Konferencji Sdów Drogowych dotyczce wprowadzenia obowizku wyposaania pojazdów w ADR sigaj lat 70-tych). Mona tu te wspomnie o dwóch projektach badawczych zrealizowanych w 2-gim (DRACO), [2] oraz 3-cim (SAMOVAR, [14]) Ramowym Programie UE. W 2006 roku zakoczony zosta projekt VERONICA [16], w którym ogólnie scharakteryzowano moliwoci i korzyci ze stosowania systemów rejestrujcych przebieg wypadków drogowych. 3. PRZYKADY SAMOCHODOWYCH CZARNYCH SKRZYNEK Generalnie, czarne skrzynki ADR moemy podzieli na dwie grupy: urzdzenia bdce fabrycznym wyposaeniem pojazdu (OEM) oraz urzdzenia oferowane przez producentów niezalenych, jako dodatkowe doposaenie samochodu. W pierwszym przypadku najczciej wykorzystywana jest standardowa infrastruktura pojazdu (czujniki oraz sterowniki zespoów pojazdów). W drugim, na ogó stosowany jest niezaleny zestaw czujników z moliwoci lub nie korzystania z dostpnych czujników pojazdu poprzez np. system OBD (on-board diagnostics). Najbardziej znanymi producentami ADR-ów s: Kienzle Argo, IST (Instrumented Sensor Technology), Delphi, Veridian, Vetronix (SDM GM), Vericom, Digitax, Eaton, IWI (Independent Witness), SIS (Safety Intelligence Systems). Niektóre z nich kooperuj równie z producentami samochodów w zakresie rozwiza typu OEM. Obecne urzdzenia te cechuje do dua rónorodno zarówno, jeli chodzi o liczb, jak i rodzaj rejestrowanych wielkoci, a take czstotliwo i czas rejestracji (wspomniana wczenie regulacja NHTSA okrela minimalny okres rejestracji na 5s, [13, 15]). W konsekwencji równie ich cechy funkcjonalne róni si od siebie. W zakresie rejestracji parametrów opisujcych ruch pojazdu, w wikszoci przypadków podstawowymi parametrami rejestrowanymi przez urzdzenia s przyspieszenia nadwozia samochodu. Informacje o prdkoci czy pooeniu uzyskiwane s porednio, jako efekt

5 Samochodowe czarne skrzynki jako urzdzenia wspomagajce analiz przebiegu 45 przetwarzania (gównie cakowania) w odpowiedni sposób zapisanych przyspiesze. Poniej przedstawiono kilka charakterystycznych rozwiza. Rejestrator SDM (General Motors, USA) SDM (Sensing Diagnostic Module) jest elektronicznym ukadem sterowania dziaaniem poduszek gazowych stosowanym od pocztku lat 90-tych przez firm GM [1, 13]. Jego dodatkow funkcj jest wykorzystanie sygnaów z czujników przyspieszenia wzdunego take jako informacji o przebiegu wypadku. Ukad elektroniczny cakuje przebieg przyspieszenia w trakcie kolizji i zapamituje wynik w postaci zmiany prdkoci pojazdu V z krokiem 10ms. Ponadto (patrz rys. 2), zapamituje wybrane informacje z 5 sekund poprzedzajcych wypadek (z krokiem 1s): prdko pojazdu (z prdkociomierza), prdko obrotow silnika, pooenie przepustnicy, fakt uywania ukadu hamulcowego pojazdu przez kierowc, a take informacje o zapiciu pasów bezpieczestwa (patrz rys. 3). Poniewa urzdzenie nie rejestruje orientacji ktowej pojazdu, nie jest moliwe odtworzenie trajektorii ruchu samochodu. Rys. 2. Schemat procesu rejestracji wypadku w urzdzeniu SDM, [1, 13] Rys. 3. Przykadowe rejestracje urzdzenia SDM, [1, 13] Rejestrator UDS (Kienzle Argo, Niemcy) UDS (Unfalldatenspeicher) to jeden z produktów, które s urzdzeniami specjalnie zaprojektowanymi i wykonanymi do powszechnego uytku w samochodach, bez wzgldu na ich rodzaj. Poza funkcjami tachografu (np. rejestracja prdkoci analogicznej

6 46 Marek Guzek do wskazania prdkociomierza) urzdzenie rejestruje informacje pochodzce z instalacji elektrycznych pojazdów (np. informacje o prdkoci obrotowej kó z czujników systemów typu ABS). Rejestruje ponadto informacje o przyspieszeniach wzdunym i poprzecznym oraz kcie odchylenia wzgldem kierunku geograficznego N-S wykorzystujc wasny zestaw czujników. Urzdzenie nie wymaga adnych dziaa ze strony kierowcy. Monitoruje odpowiednie wielkoci w sposób cigy, ale rejestruje je dopiero w chwili wypadku (rys. 4), z uwzgldnieniem 30 sekund historii przed nim dziki Rys. 4. Schemat procesu rejestracji wypadku w urzdzeniu UDS, [8] Rys. 5. Przykadowe rejestracje urzdzenia UDS (na podstawie [8])

7 Samochodowe czarne skrzynki jako urzdzenia wspomagajce analiz przebiegu 47 przechowywaniu w pamici wartoci monitorowanych wielkoci (rejestracja moe si te odby na yczenie uytkownika). Faza ruchu przed zderzeniem oraz po zderzeniu zapisywana jest z czstotliwoci 16 lub 25Hz. Faza samego zderzenie okres 0,2s od chwili wykrycia tego faktu, rejestrowana jest z czstotliwoci 500Hz Dziki rejestracji kta odchylenia, moliwa jest rekonstrukcja trajektorii ruchu pojazdu. Na rys. 5 przedstawiono przykadow rejestracj wypadku. Rejestrator DriveCam (USA) DriveCam jest jednym z nowszych typów czarnych skrzynek. Poza rejestracj parametrów ruchu pojazdu, zapisuje obraz widziany przez przedni szyb pojazdu. Urzdzenie wraz z kamer umieszcza si za lusterkiem wstecznym pojazdu (patrz rys. 7). Monitoruje ono stale parametry jazdy oraz dwik i obraz z przedniej czci pojazdu. Tak jak w poprzednich przypadkach, zapis aktywowany jest przez przekroczenie progowych wartoci przyspiesze (moe by równie uruchomiony rcznie). Urzdzenie jest zaprojektowane w ten sposób, by zarejestrowa 10 sekund przed i 10 sekund po niespodziewanym wydarzeniu, takim jak wypadek, czy niebezpieczna (gwatowna) jazda (rys. 6). DriveCam rejestruje wic cznie 20 sekund kolorowego obrazu i dwiku oraz wartoci opisujcych ruch samochodu: przyspieszenia wzdune i poprzeczne oraz dodatkowe dane dwuwartociowe (np. uywanie lub nie hamulca pojazdu itp.). Nagranie wydarzenia moe zosta odtworzone na kamerze wideo, telewizorze, albo komputerze osobistym. Rys. 6. Schemat procesu rejestracji wypadku w urzdzeniu DriveCam, [9, 13] Rys. 7. Czarna skrzynka DriveCam (miejsce montau, przykadowy kadr zapisu), [9]

8 48 Marek Guzek Inne rozwizania Jak wspomniano na pocztku rozdziau, na rynku funkcjonuje wiele rozwiza proponowanych, jako samochodowa czarna skrzynka ADR. W sposobie dziaania róni si liczb i rodzajem rejestrowanych wielkoci, czstotliwoci. Szeroki opis tych urzdze mona znale np. w [6], a take [9]. Warto zaznaczy o coraz czstszym wykorzystywaniu systemów nawigacji satelitarnej. Suy to przede wszystkim do lokalizacji miejsca wypadku i automatycznego powiadamiania odpowiednich sub o zaistnieniu zdarzenia. Naley te wspomnie, e w ograniczonym zakresie funkcj samochodowej czarnej skrzynki mog równie spenia urzdzenia standardowo suce celom eksploatacyjnym (tachografy, elektroniczne systemy zarzdzania flot). W tej grupie mona take wymieni popularne urzdzenia nawigacyjne. Ostatnio pojawiy si take inne urzdzenia, w których oferuje si funkcj samochodowej czarnej skrzynki. Przykadem s specjalne aplikacje do telefonów komórkowych wyposaonych w akcelerometr lub ukad akcelerometrów. Po jej uruchomieniu i odpowiednim zamocowaniu telefonu w pojedzie zaczyna on dziaa jak urzdzenie typu ADR: w sytuacji przekroczenia okrelonego poziomu przyspieszenia zapisywany jest obraz wideo, dwik a take przebiegi przyspiesze [10]. 4. REKONSTRUKCJA RUCHU SAMOCHODU NA PODSTAWIE ZAPISÓW CZARNEJ SKRZYNKI Jednym z elementów rekonstrukcji wypadku jest odtworzenie relacji czasowoprzestrzennych uczestników zdarzenia. Procesu rekonstrukcji ruchu pojazdu dokonuje si na podstawie analizy zapisów wielkoci charakteryzujcych ruch bryy nadwozia. Ruch postpowy standardowo rejestrowany jest pod postaci skadowych przyspieszenia liniowego (skadowe: wzduna, poprzeczna, pionowa ). W zalenoci od urzdzenia rejestrowane s od jednej (np. urzdzenie SDM, [1, 13]) do 3 skadowych (np. ADR firmy Delphi, [13]). Ruch kulisty opisywany jest poprzez rejestracje któw pooenia nadwozia (któw odchylenia, przechyu wzdunego, przechyu bocznego) lub analogicznych prdkoci ktowych. W zalenoci od urzdzenia rejestrowanych jest od jednej (np. urzdzenie UDS, [8]) do 3 (np. ADR firmy Delphi, [13]) wielkoci ktowych. W niektórych rejestratorach wielkoci ktowe s pomijane. Odtworzenie trajektorii ruchu pojazdu oraz jego prdkoci odbywa si poprzez odpowiednie cakowanie (kwadratury) przyspiesze z uwzgldnieniem pooenia ktowego nadwozia patrz rys. 8. Zaznaczona na rysunku korekta g symbolizuje potrzeb korekcji zarejestrowanych przyspiesze o wartoci skadowych przyspieszenia ziemskiego wychwytywanych przez czujniki przyspieszenia wzdunego i poprzecznego.

9 Samochodowe czarne skrzynki jako urzdzenia wspomagajce analiz przebiegu 49 Rys. 8. Procedura rekonstrukcji prdkoci i trajektorii ruchu; a,, V, r wektory skadowych (odpowiednio): przyspieszenia, któw, prdkoci, pooenia; indeksy oznaczaj wartoci: c na podstawie czujników ADR, x w ukadzie inercjalnym, P dla punktu mocowania urzdzenia ADR, k w chwili kocowej Poniej przedstawiony bdzie przykad takiej rekonstrukcji. Rozwaany jest ruch samochodu osobowego (masa okoo 1550kg) po uku drogi. Pojazd jadcy z prdkoci pocztkow 100km/h wykonuje manewr skrtu (zadany jest stay kt obrotu na kole kierownicy). Urzdzenie ADR umiejscowione jest w okolicy fotela kierowcy. Przyjto, e czstotliwo rejestracji wynosi 25Hz. Rekonstrukcja bdzie przeprowadzona dla dwóch charakterystycznych typów urzdze rejestrujcych rónicych si liczb rejestrowanych parametrów opisujcych ruch pojazdu. Urzdzenie oznaczone ADR1 to urzdzenie odpowiadajce stosowanym w lotnictwie lub wspomnianemu wczeniej urzdzeniu Delphi ([13]) rejestruje 6 wielkoci opisujcych ruch bryy nadwozia samochodu (patrz rys. 9): trzy skadowe przyspieszenia (wzdune, poprzeczne oraz pionowe ) i trzy skadowe opisujce jej pooenie ktowe (kt odchylenia czyli kt obrotu pojazdu wokó osi pionowej, kt przechyu wzdunego oraz kt przechyu bocznego). Drugie urzdzenie odpowiada typowym urzdzeniom spotykanym w motoryzacji: rejestruje dwie skadowe przyspieszenia (wzdune i poprzeczne) oraz jedn wielko ktow kt odchylenia. Ten typ urzdzenia oznaczono dalej symbolem ADR2. Badanie przeprowadzono metod symulacyjn. Schemat przedstawiono na rys. 10 za szerszy opis metody mona znale w [3, 5]). W metodzie stosowane s eksperymentalnie zweryfikowane programy symulacyjne zawierajce modele dynamiki samochodu oraz urzdzenia ADR (patrz np. [7, 12]).

10 50 Marek Guzek Rys. 9. Ilustracja zakresu dziaania urzdzenia typu ADR: a w przyspieszenie wzdune, a p przyspieszenie poprzeczne, a z przyspieszenie pionowe, kt odchylenia, kt przechyu wzdunego, kt przechyu bocznego (Oxyz inercjalny ukad odniesienia, zwizany z drog, P c c c nieinercjalny ukad zwizany z pojazdem (osie ukadu wyznaczaj kierunki dziaania czujników urzdzenia) Rys. 10. Schemat ilustrujcy metod oceny dokadnoci rekonstrukcji ruchu samochodu Najpierw przeprowadzono symulacj manewru jego wyniki traktowano jako dokadne. Nastpnie zrekonstruowano go poczwszy od chwili i pozycji kocowej. Na rysunku 11 pokazano wybrane przebiegi obu etapów. Rys. 11a przedstawia przebieg przyspieszenia poprzecznego samochodu: warto dokadn a p, warto wskazywan przez czujnik urzdzenia ADR a pc oraz rónic midzy nimi a p c. Ta rónica, która moe

11 Samochodowe czarne skrzynki jako urzdzenia wspomagajce analiz przebiegu 51 by traktowana jako bd wskazania, wynika przede wszystkim ze zmiany kta przechyu bocznego nadwozia, którego przebieg jest widoczny na rys. 11b. Czujnik po wpywem tego przechyu zaczyna mierzy nie tylko rzeczywist skadow przyspieszenia poprzecznego, ale take skadow przyspieszenia ziemskiego przypadajc na o czujnika. W przypadku urzdzenia typu ADR1 zrekonstruowane przebiegi prdkoci i pooenia na drodze (rys. 11c oraz d) praktycznie si pokrywaj z przebiegami dokadnymi. Inaczej jest w przypadku urzdzenia typu ADR2. Tu nie s znane kty przechyu nadwozia. W zwizku z tym nie jest moliwe skorygowanie ( korekta g na rys. 8) zmierzonych wartoci przyspieszenia o wspomniane skadowe przyspieszenia ziemskiego. Cakowaniu podlegaj przyspieszenia obarczone tym bdem. Skutki w analizowanym manewrze Rys. 11. Manewr wejcia w zakrt samochodu osobowego z prdkoci ok. 100 km/h. Czasowe przebiegi przyspieszenia poprzecznego (a), któw przechyu nadwozia (b) oraz zrekonstruowane przebiegi prdkoci na podstawie zapisów urzdze typu ADR1 i ADR2 prdkoci (c) i trajektorii rodka masy (d).

12 52 Marek Guzek widoczne s na rys. 11c oraz 11d. Dla urzdzenia ADR2, zrekonstruowana prdko pocztkowa jest zawyona o ok. 19%, za uzyskane pooenie pocztkowe róni si od dokadnego kilkadziesit metrów (na wykresie podano dokadne rónice pooenia x, y, a take przebytej w trakcie manewru drogi S). Powyszy przykad w spektakularny sposób pokazuje, e w przypadku urzdze typu ADR2 zrekonstruowane wartoci parametrów ruchu samochodu mog znacznie odbiega od rzeczywistych i w efekcie uniemoliwi poprawn ocen zdarzenia. ródem tego jest ogólna koncepcja urzdzenia brak pomiaru i rejestracji informacji o ktach przechyu wzdunego i bocznego nadwozia. Uogólniajc, mona wskaza kilka róde zagroe dla poprawnoci przeprowadzonej rekonstrukcji. Pomijajc sytuacje bdnego zadziaania urzdzenia (w literaturze, np. [13], opisywane s przypadki zarejestrowania przez ADR kolizji w sytuacjach, kiedy ich nie byo lub odwrotnie braku zadziaania urzdzenia przy wystpieniu kolizji), jego waciwoci mog generowa okrelon niepewno zrekonstruowanych parametrów ruchu. Jako gówne róda tej niepewnoci mona wskaza: ogóln koncepcj urzdzenia (liczba i rodzaj rejestrowanych wielkoci, czstotliwo zapisu itp.), wasnoci aparatury pomiarowo rejestrujcej, metodyk przetwarzania zarejestrowanych danych (np. bdy róniczkowania i cakowania). Tematyka wpywu poszczególnych róde na niepewno oceny trajektorii ruchu oraz prdkoci samochodu bya tematem licznych opracowa zespou z autorem tego artykuu w skadzie. Powstay one na podstawie bada symulacyjnych i eksperymentalnych. Przykadowe wyniki mona znale np. w [3 7]. Wyniki wspomnianych prac wskazuj, e specyficzne cechy oferowanych rozwiza w istotny sposób mog oddziaywa na poprawno rekonstrukcji ruchu. Jedn z najwaniejszych jest wspomniana ogólna koncepcja urzdzenia. Wan informacj jest, e w badaniach dla urzdze, w których znana jest informacja o pooeniu ktowym nadwozia, nie stwierdzano znaczcych bdów oceny parametrów ruchu (patrz np. [3 7]). Przedstawiony przykad analizy ruchu samochodu nie oznacza, e w przypadku urzdze typu ADR2 zawsze uzyskamy bardzo duy bd rekonstrukcji prdkoci czy trajektorii. Na warto bdów wpywaj przede wszystkim cechy determinujce ktowe usytuowanie nadwozia (charakter manewru, czas jego trwania, jego intensywno, parametry konstrukcyjne zawieszenia, obcienie pojazdu). Kocowy bd moe przyjmowa róne wartoci (take bliskie zera). 4. PODSUMOWANIE W najbliszej przyszoci naley spodziewa si coraz powszechniejszego stosowania urzdze rejestrujcych przeznaczonych do rekonstrukcji wypadków tzw. czarnych skrzynek ADR. Zwizane jest to z zaletami tych urzdze oraz coraz niszym kosztem instalacji. Najwaniejsze zaleta to wzbogacenie wiedzy zarówno ekspertów zajmujcych si rekonstrukcj wypadków jak i konstruktorów pojazdów o przebiegu rzeczywistych zdarze. Moe to prowadzi do wiarygodniejszych opinii powypadkowych sporzdzanych przez biegych. Producenci natomiast mog wykorzysta dane do poprawiania swoich

13 Samochodowe czarne skrzynki jako urzdzenia wspomagajce analiz przebiegu 53 produktów pod ktem bezpieczestwa. Mona te wspomnie o oddziaywaniu prewencyjnym - kierowcy s mniej skonni do ryzykownych zachowa, jeli maj wiadomo, e ich dziaania s monitorowane. Wykorzystywanie rejestratorów ADR wie si jednak z pewnymi ograniczeniami. Cigle trwa dyskusja [13, 15] na temat prawnych aspektów wykorzystywania rejestrowanych danych (w tym te pytanie: kto jest wacicielem zapisów?). Inny problem to zapewnienie moliwoci i uprawnie do odczytu danych [15]. W tym artykule poruszono aspekt techniczny: uproszczenia stosowane w samochodowych czarnych skrzynkach (w porównaniu np. do rozwiza lotniczych) mog w pewnych sytuacjach prowadzi do zafaszowania przebiegu analizowanej sytuacji drogowej. Tu wskazano na wpyw pomijania w urzdzeniu informacji o ktach przechyu nadwozia pojazdu. Bibliografia 1. Chidester A., Hinch J., Mercer T., Schultz S.: Recording Automotive Crash Event Data. Proceedings of the NTSB International Symposium on Transportation Recorders DRACO: Driving Accident Coordinating Observer. Project V1050 of the DRIVE 1 of the EC 2 rd Framework Programme; Guzek M.: Metody wyznaczania bdów oblicze w analizie wybranych sytuacji przedwypadkowych w ruchu drogowym. Rozprawa doktorska. Politechnika Warszawska, Wydzia Transportu. Warszawa, 2002r. 4. Guzek M.: Uncertainty of car motion reconstruction based on records of ADR/EDR type of devices. Logistyka, Nr 4/2010 Lipiec - Sierpie, ILiM, Pozna 2010, Artyku na CD. 5. Guzek M., Lozia Z.: Possible Errors occurring during Accident Reconstruction based on Car "Black Box" Records. SAE TP (take SAE SP-1666 Accident Reconstruction 2002 oraz SAE Transaction 2002, Section 6, Vol. 111, pp ). 6. Guzek M., Lozia Z.: Przykady zastosowa samochodowych czarnych skrzynek w rekonstrukcji wypadków drogowych. Prace Naukowe Transport. Zeszyt 63, str Guzek M., Lozia Z., Pieniek W.: Accident Reconstruction Based on EDR Records Simulation and Experimental Study. SAE TP (take w SAE SP-2063 Accident Reconstruction 2007, pp ) IEEE IEEE Standard for Motor Vehicle Event Data Recorder (MVEDR). IEEE - Institute of Electrical and Electronics Engineers, [online]: <http://standards.ieee.org> 12. Lozia Z.: Analiza ruchu samochodu dwuosiowego na tle modelowania jego dynamiki. Monografia. Zeszyty Naukowe Politechniki Warszawskiej. Transport, z. 41, Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, Warszawa NHTSA, Event Data Recorder (EDR) Research Applications of Articles, Products and Research [online]: <http://www.nhtsa.gov/edr> [dostp 23 marca 2011]. 14. SAMOVAR: Safety Assesment Monitoring On-Vehicle with Automatic Recording. Project V2007 of the DRIVE 2 of the EC 3 rd Framework Programme; U. S. Department Of Transportation, National Highway Traffic Safety Administration: Event Data Recorders. 49 CFR Part 563, Docket No. NHTSA [online]: <http://www.nhtsa.gov/laws+&+regulations/other+equipment> [dostp 24 marca 2011]. 16. VERONICA:Vehicle Event Recording based on Intelligent Crash Assessment. Project Final Report (Agreement Number: TREN-04-ST-S ). European Commission. Directorate General for Energy and Transport. December 2006, [online]: <http://www.siemensvdo.com>

14 54 Marek Guzek CAR BLACK BOXES IN ROAD ACCIDENT RECONSTRUCTION ANALYSIS Summary: One of the primary tasks of accident reconstruction is to determine the values of the event participants motion parameters prior to its occurrence. The correctness of their behaviors is assessed on their basis, and then the court makes its decision whether the event participants are guilty or innocent. One of the more frequently encountered tools, which are useful to determine the values of the aforementioned parameters, are the devices recording some selected parameters of vehicle motion. They are so called ADR or EDR recorders, or just the car black boxes (devices used for accident reconstruction). The paper includes an overview material related to that type of devices. Their primary properties, exemplary solutions are presented as well. An example of car motion reconstruction is shown. Also, the benefits and limitations associated with use of such recorders are presented. Keywords: accident reconstruction, car black boxes, EDR/ADR

Rynek motoryzacyjny 2011 Europa vs Polska

Rynek motoryzacyjny 2011 Europa vs Polska Rynek motoryzacyjny 2011 Europa vs Polska Rynek cz!"ci motoryzacyjnych nierozerwalnie #$czy si! z parkiem samochodowym, dlatego te% podczas oceny wyników sprzeda%y samochodowych cz!"ci zamiennych nie mo%na

Bardziej szczegółowo

Rys1. Schemat blokowy uk adu. Napi cie wyj ciowe czujnika [mv]

Rys1. Schemat blokowy uk adu. Napi cie wyj ciowe czujnika [mv] Wstp Po zapoznaniu si z wynikami bada czujnika piezoelektrycznego, ramach projektu zaprojektowano i zasymulowano nastpujce ukady: - ródo prdowe stabilizowane o wydajnoci prdowej ma (do zasilania czujnika);

Bardziej szczegółowo

Badanie amortyzatorów na uniwersalnym stanowisku do diagnostyki układu nonego pojazdu samochodowego

Badanie amortyzatorów na uniwersalnym stanowisku do diagnostyki układu nonego pojazdu samochodowego ARCHIWUM MOTORYZACJI 4, pp. 291-296 (2009) Badanie amortyzatorów na uniwersalnym stanowisku do diagnostyki układu nonego pojazdu samochodowego ZBIGNIEW PAWELSKI, RADOSŁAW MICHALAK Politechnika Łódzka W

Bardziej szczegółowo

POBÓR MOCY MASZYN I URZDZE ODLEWNICZYCH

POBÓR MOCY MASZYN I URZDZE ODLEWNICZYCH Eugeniusz ZIÓŁKOWSKI, 1 Roman WRONA 2 Wydział Odlewnictwa AGH 1. Wprowadzenie. Monitorowanie poboru mocy maszyn i urzdze odlewniczych moe w istotny sposób przyczyni si do oceny technicznej i ekonomicznej

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJ CEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE STYCZEŃ 2012

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJ CEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE STYCZEŃ 2012 Zawód: technik elektronik Symbol cyfrowy zawodu: 311[07] Numer zadania: 1 Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczcia egzaminu 311[07]-01-121 Czas trwania egzaminu: 240 minut ARKUSZ

Bardziej szczegółowo

STEROWANIE UK ADEM DYNAMICZNYM OBRÓBKI CZ CI OSIOWOSYMETRYCZNYCH O MA EJ SZTYWNO CI

STEROWANIE UK ADEM DYNAMICZNYM OBRÓBKI CZ CI OSIOWOSYMETRYCZNYCH O MA EJ SZTYWNO CI Pomiary Automatyka Robotyka /009 doc. dr in. Aleksandr Draczow Pastwowy Uniwersytet Techniczny w Togliatti, Rosja doc. dr in. Georgij Taranenko Narodowy Uniwersytet Techniczny w Sewastopolu, Ukraina prof.

Bardziej szczegółowo

Cash flow projektu zakładajcego posiadanie własnego magazynu oraz posiłkowanie si magazynem obcym w przypadku sezonowych zwyek

Cash flow projektu zakładajcego posiadanie własnego magazynu oraz posiłkowanie si magazynem obcym w przypadku sezonowych zwyek Optymalizacja zaangaowania kapitałowego 4.01.2005 r. w decyzjach typu make or buy. Magazyn czy obcy cz. 2. Cash flow projektu zakładajcego posiadanie własnego magazynu oraz posiłkowanie si magazynem obcym

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJ CEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE CZERWIEC 2014

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJ CEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE CZERWIEC 2014 Zawód: technik elektronik Symbol cyfrowy zawodu: 311[07] Numer zadania: 1 Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczcia egzaminu 311[07]-01-142 Czas trwania egzaminu: 240 minut ARKUSZ

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi programu MechKonstruktor

Instrukcja obsługi programu MechKonstruktor Instrukcja obsługi programu MechKonstruktor Opracował: Sławomir Bednarczyk Wrocław 2002 1 1. Opis programu komputerowego Program MechKonstruktor słuy do komputerowego wspomagania oblicze projektowych typowych

Bardziej szczegółowo

BADAWCZE WYZNACZENIE ELEMENTÓW MACIERZY SZTYWNO CI MANIPULATORA SZEREGOWEGO

BADAWCZE WYZNACZENIE ELEMENTÓW MACIERZY SZTYWNO CI MANIPULATORA SZEREGOWEGO dr in. Marta Góra mgr in. Ryszard Trela Instytut Technologii Maszyn i Automatyzacji Produkcji Wydzia Mechaniczny, Politechnika Krakowska BADAWCZE WYZNACZENIE ELEMENTÓW MACIERZY SZTYWNOCI MANIPULATORA SZEREGOWEGO

Bardziej szczegółowo

Europejska karta jakości staży i praktyk

Europejska karta jakości staży i praktyk Europejska karta jakości staży i praktyk www.qualityinternships.eu Preambu!a Zwa!ywszy,!e:! dla m"odych ludzi wej#cie na rynek pracy po zako$czeniu edukacji staje si% coraz trudniejsze m"odzi ludzie s&

Bardziej szczegółowo

BADANIA SYMULACYJNE PROCESU HAMOWANIA SAMOCHODU OSOBOWEGO W PROGRAMIE PC-CRASH

BADANIA SYMULACYJNE PROCESU HAMOWANIA SAMOCHODU OSOBOWEGO W PROGRAMIE PC-CRASH BADANIA SYMULACYJNE PROCESU HAMOWANIA SAMOCHODU OSOBOWEGO W PROGRAMIE PC-CRASH Dr inż. Artur JAWORSKI, Dr inż. Hubert KUSZEWSKI, Dr inż. Adam USTRZYCKI W artykule przedstawiono wyniki analizy symulacyjnej

Bardziej szczegółowo

Planowanie adresacji IP dla przedsibiorstwa.

Planowanie adresacji IP dla przedsibiorstwa. Planowanie adresacji IP dla przedsibiorstwa. Wstp Przy podejciu do planowania adresacji IP moemy spotka si z 2 głównymi przypadkami: planowanie za pomoc adresów sieci prywatnej przypadek, w którym jeeli

Bardziej szczegółowo

Komputerowa Ksiga Podatkowa Wersja 11.4 ZAKOCZENIE ROKU

Komputerowa Ksiga Podatkowa Wersja 11.4 ZAKOCZENIE ROKU Komputerowa Ksiga Podatkowa Wersja 11.4 ZAKOCZENIE ROKU Przed przystpieniem do liczenia deklaracji PIT-36, PIT-37, PIT-O i zestawienia PIT-D naley zapozna si z objanieniami do powyszych deklaracji. Uwaga:

Bardziej szczegółowo

Amortyzacja rodków trwałych

Amortyzacja rodków trwałych Amortyzacja rodków trwałych Wydawnictwo Podatkowe GOFIN http://www.gofin.pl/podp.php/190/665/ Dodatek do Zeszytów Metodycznych Rachunkowoci z dnia 2003-07-20 Nr 7 Nr kolejny 110 Warto pocztkow rodków trwałych

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W KRZYWIZNACH KRGOSŁUPA MCZYZN I KOBIET W POZYCJI SIEDZCEJ W ZALENOCI OD TYPU POSTAWY CIAŁA WSTP

ZMIANY W KRZYWIZNACH KRGOSŁUPA MCZYZN I KOBIET W POZYCJI SIEDZCEJ W ZALENOCI OD TYPU POSTAWY CIAŁA WSTP Elbieta CHLEBICKA Agnieszka GUZIK Wincenty LIWA Politechnika Wrocławska ZMIANY W KRZYWIZNACH KRGOSŁUPA MCZYZN I KOBIET W POZYCJI SIEDZCEJ W ZALENOCI OD TYPU POSTAWY CIAŁA WSTP siedzca, która jest przyjmowana

Bardziej szczegółowo

Laboratorium elektryczne. Falowniki i przekształtniki - I (E 14)

Laboratorium elektryczne. Falowniki i przekształtniki - I (E 14) POLITECHNIKA LSKA WYDZIAŁINYNIERII RODOWISKA I ENERGETYKI INSTYTUT MASZYN I URZDZE ENERGETYCZNYCH Laboratorium elektryczne Falowniki i przekształtniki - I (E 14) Opracował: mgr in. Janusz MDRYCH Zatwierdził:

Bardziej szczegółowo

KONCEPCJA ZASTOSOWANIA REGU DECYZYJNYCH W DOBORZE RODKÓW REDUKCJI RYZYKA ZAGRO E

KONCEPCJA ZASTOSOWANIA REGU DECYZYJNYCH W DOBORZE RODKÓW REDUKCJI RYZYKA ZAGRO E PRACE NAUKOWE POLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ z. 96 Transport 2013 Adrian Gill Politechnika Poznaska, Instytut Silników Spalinowych i Transportu KONCEPCJA ZASTOSOWANIA REGU DECYZYJNYCH W DOBORZE RODKÓW REDUKCJI

Bardziej szczegółowo

Program do konwersji obrazu na cig zero-jedynkowy

Program do konwersji obrazu na cig zero-jedynkowy Łukasz Wany Program do konwersji obrazu na cig zero-jedynkowy Wstp Budujc sie neuronow do kompresji znaków, na samym pocztku zmierzylimy si z problemem przygotowywania danych do nauki sieci. Przyjlimy,

Bardziej szczegółowo

SIEMENS GIGASET REPEATER

SIEMENS GIGASET REPEATER SIEMENS GIGASET REPEATER Wane wskazówki Wane wskazówki Wskazówki bezpieczestwa Gigaset repeater nie jest urzdzeniem wodoodpornym, nie naley wic umieszcza go w wilgotnych pomieszczeniach. Tylko dostarczony

Bardziej szczegółowo

Bazy danych Podstawy teoretyczne

Bazy danych Podstawy teoretyczne Pojcia podstawowe Baza Danych jest to zbiór danych o okrelonej strukturze zapisany w nieulotnej pamici, mogcy zaspokoi potrzeby wielu u!ytkowników korzystajcych z niego w sposóbs selektywny w dogodnym

Bardziej szczegółowo

Dyskretyzacja sygnałów cigłych.

Dyskretyzacja sygnałów cigłych. POLITECHNIKA LSKA WYDZIAŁ INYNIERII RODOWISKA I ENERGETYKI INSTYTUT MASZYN I URZDZE ENERGETYCZNYCH LABORATORIUM METROLOGII Dyskretyzacja sygnałów cigłych. (M 15) www.imiue.polsl.pl/~wwwzmiape Opracował:

Bardziej szczegółowo

Zadania do wykonaj przed przyst!pieniem do pracy:

Zadania do wykonaj przed przyst!pieniem do pracy: wiczenie 3 Tworzenie bazy danych Biblioteka tworzenie kwerend, formularzy Cel wiczenia: Zapoznanie si ze sposobami konstruowania formularzy operujcych na danych z tabel oraz metodami tworzenia kwerend

Bardziej szczegółowo

Spis treci. Dzie 1. I Wprowadzenie (wersja 0911) II Dostp do danych biecych specyfikacja OPC Data Access (wersja 0911)

Spis treci. Dzie 1. I Wprowadzenie (wersja 0911) II Dostp do danych biecych specyfikacja OPC Data Access (wersja 0911) I Wprowadzenie (wersja 0911) Kurs OPC Integracja i Diagnostyka Spis treci Dzie 1 I-3 O czym bdziemy mówi? I-4 Typowe sytuacje I-5 Klasyczne podejcie do komunikacji z urzdzeniami automatyki I-6 Cechy podejcia

Bardziej szczegółowo

Multipro GbE. Testy RFC2544. Wszystko na jednej platformie

Multipro GbE. Testy RFC2544. Wszystko na jednej platformie Multipro GbE Testy RFC2544 Wszystko na jednej platformie Interlab Sp z o.o, ul.kosiarzy 37 paw.20, 02-953 Warszawa tel: (022) 840-81-70; fax: 022 651 83 71; mail: interlab@interlab.pl www.interlab.pl Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Kod pocztowy 00-928. Województwo Mazowieckie. Faks 630-10-19. Adres internetowy (URL) www.mi.gov.pl

Kod pocztowy 00-928. Województwo Mazowieckie. Faks 630-10-19. Adres internetowy (URL) www.mi.gov.pl OGŁOSZE O ZAMÓWIENIU Roboty budowlane Dostawy Usługi Wypełnia Urzd Zamówie Publicznych Data otrzymania ogłoszenia Numer identyfikacyjny SEKCJA I: ZAMAWIAJCY I.1) OFICJALNA NAZWA I ADRES ZAMAWIAJCEGO Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

AUTOMATYCZNE I ZDALNE STEROWANIE STACJ UZDATNIANIA WODY

AUTOMATYCZNE I ZDALNE STEROWANIE STACJ UZDATNIANIA WODY AUTOMATECH AUTOMATYCZNE I ZDALNE STEROWANIE STACJ UZDATNIANIA WODY W roku 2006 Gmina Kampinos dokonała modernizacji swojej stacji uzdatniania wody (SUW). Obok zmian typu budowlanego (nowe zbiorniki wody,

Bardziej szczegółowo

OGNIWO PALIWOWE W UKŁADACH ZASILANIA POTRZEB WŁASNYCH

OGNIWO PALIWOWE W UKŁADACH ZASILANIA POTRZEB WŁASNYCH Antoni DMOWSKI, Politechnika Warszawska, Instytut Elektroenergetyki Bartłomiej KRAS, APS Energia OGNIWO PALIWOWE W UKŁADACH ZASILANIA POTRZEB WŁASNYCH 1. Wstp Obecne rozwizania podtrzymania zasilania obwodów

Bardziej szczegółowo

MODEL SEKTORA KONTROLI OBSZARU DO BADANIA P YNNO CI RUCHU LOTNICZEGO

MODEL SEKTORA KONTROLI OBSZARU DO BADANIA P YNNO CI RUCHU LOTNICZEGO Piotr Andrzej Dmochowski Polska Agencja eglugi Powietrznej Jacek Skorupski MODEL SEKTORA KONTROLI OBSZARU DO BADANIA PYNNOCI RUCHU LOTNICZEGO Rkopis dostarczono, kwiecie 2012 Streszczenie: Stay wzrost

Bardziej szczegółowo

KOSZTY PLANOWEJ OBSŁUGI TECHNICZNEJ CIGNIKÓW ROLNICZYCH NOWEJ GENERACJI

KOSZTY PLANOWEJ OBSŁUGI TECHNICZNEJ CIGNIKÓW ROLNICZYCH NOWEJ GENERACJI Technica Agraria 2(2) 2003, 53-57 KOSZTY PLANOWEJ OBSŁUGI TECHNICZNEJ CIGNIKÓW ROLNICZYCH NOWEJ GENERACJI Zenon Grze Streszczenie. W pracy dokonano analizy kosztów planowej obsługi technicznej cigników

Bardziej szczegółowo

-OPIS WYMAGA - OPIS ZAKRESU. a. w zakresie usługi b. w zakresie personelu technicznego

-OPIS WYMAGA - OPIS ZAKRESU. a. w zakresie usługi b. w zakresie personelu technicznego BEZPIECZNA PROFESJONALNA USŁUGA SERWISOWA KRYTERIA WYBORU FIRMY SERWISOWEJ NA POZIOMIE WIADCZENIA USŁUGI TIER3/TIER4 dla klimatyzacji precyzyjnej HPAC w obiektach DATA CENTER 1 1. I. Kryterium wymaga str.

Bardziej szczegółowo

72 Beata STACHOWIAK Uniwersytet Miko!aja Kopernika w Toruniu POTRZEBY EDUKACYJNE MIESZKA!CÓW WSI A RYNEK PRACY W SPO"ECZE!STWIE INFORMACYJNYM Pocz"tek XXI wieku dla Polski to czas budowania nowego spo!ecze#stwa,

Bardziej szczegółowo

Wymierne korzyci wynikajce z analizy procesów

Wymierne korzyci wynikajce z analizy procesów Wymierne korzyci wynikajce z analizy procesów Analiza procesu jest narzdziem do osignicia wyszej efektywnoci organizacji (midzy innymi). Wymaga ona zbudowania modelu procesu biznesowego bdcego opisem funkcjonowania

Bardziej szczegółowo

Rys1 Rys 2 1. metoda analityczna. Rys 3 Oznaczamy prdy i spadki napi jak na powyszym rysunku. Moemy zapisa: (dla wzłów A i B)

Rys1 Rys 2 1. metoda analityczna. Rys 3 Oznaczamy prdy i spadki napi jak na powyszym rysunku. Moemy zapisa: (dla wzłów A i B) Zadanie Obliczy warto prdu I oraz napicie U na rezystancji nieliniowej R(I), której charakterystyka napiciowo-prdowa jest wyraona wzorem a) U=0.5I. Dane: E=0V R =Ω R =Ω Rys Rys. metoda analityczna Rys

Bardziej szczegółowo

SUPLEMENT SM-BOSS WERSJA 6.15

SUPLEMENT SM-BOSS WERSJA 6.15 SUPLEMENT SM-BOSS WERSJA 6.15 Spis treci Wstp...2 Pierwsza czynno...3 Szybka zmiana stawek VAT, nazwy i PKWiU dla produktów...3 Zamiana PKWiU w tabeli PKWiU oraz w Kartotece Produktów...4 VAT na fakturach

Bardziej szczegółowo

Izolacja Anteny szerokopasmowe i wskopasmowe

Izolacja Anteny szerokopasmowe i wskopasmowe Izolacja Anteny szerokopasmowe i wskopasmowe W literaturze technicznej mona znale róne opinie, na temat okrelenia, kiedy antena moe zosta nazwana szerokopasmow. Niektórzy producenci nazywaj anten szerokopasmow

Bardziej szczegółowo

Eugeniusz ZIÓŁKOWSKI 1 Wydział Odlewnictwa AGH, Kraków

Eugeniusz ZIÓŁKOWSKI 1 Wydział Odlewnictwa AGH, Kraków Eugeniusz ZIÓŁKOWSKI 1 Wydział Odlewnictwa AGH, Kraków 1. Wprowadzenie. Szczegółowa analiza poboru mocy przez badan maszyn czy urzdzenie odlewnicze, zarówno w aspekcie technologicznym jak i ekonomicznym,

Bardziej szczegółowo

Nr sprawy: RZP-II-WI/22/DZP-1/2013 Załcznik Nr 6 do SIWZ SPECYFIKACJA TECHNICZNA

Nr sprawy: RZP-II-WI/22/DZP-1/2013 Załcznik Nr 6 do SIWZ SPECYFIKACJA TECHNICZNA Nr sprawy: RZP-II-WI/22/DZP-1/2013 Załcznik Nr 6 do SIWZ Z SPECYFIKACJA TECHNICZNA Oferowany samochód: - marka: - model:. OPIS/Minimalny wymagany parametr Parametr techniczny oferowany przez wykonawc (w

Bardziej szczegółowo

zdefiniowanie kilku grup dyskusyjnych, z których chcemy odbiera informacje, dodawanie, usuwanie lub edycj wczeniej zdefiniowanych grup dyskusyjnych,

zdefiniowanie kilku grup dyskusyjnych, z których chcemy odbiera informacje, dodawanie, usuwanie lub edycj wczeniej zdefiniowanych grup dyskusyjnych, Wstp W nowoczesnym wiecie coraz istotniejsz rol odgrywa informacja i łatwy dostp do niej. Nie dziwi wic fakt, i nowoczesne telefony komórkowe to nie tylko urzdzenia do prowadzenia rozmów telefonicznych,

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi dodatku InsERT GT Smart Documents

Instrukcja obsługi dodatku InsERT GT Smart Documents Instrukcja obsługi dodatku InsERT GT Smart Documents InsERT, grudzie 2003 http://www.insert.com.pl/office2003 InsERT GT Smart Documents to przygotowany przez firm InsERT specjalny dodatek, umoliwiajcy

Bardziej szczegółowo

651LH/RH, 667LH/RH urzdzenie zabezpieczajce przed skutkami pknicia spryn rezydencjalnych bram sekcyjnych INSTRUKCJA MONTAU

651LH/RH, 667LH/RH urzdzenie zabezpieczajce przed skutkami pknicia spryn rezydencjalnych bram sekcyjnych INSTRUKCJA MONTAU 651LH/RH, 667LH/RH urzdzenie zabezpieczajce przed skutkami pknicia spryn rezydencjalnych bram sekcyjnych PL INSTRUKCJA MONTAU OSTRZEENIA! Spryny skrtne s bardzo silnie napite. Podczas pracy naley zachowa

Bardziej szczegółowo

ZARZ DZANIE RYZYKIEM W TECHNOLOGII MORSKIEGO TRANSPORTU ADUNKU

ZARZ DZANIE RYZYKIEM W TECHNOLOGII MORSKIEGO TRANSPORTU ADUNKU 1 IOURI SEMENOV ZARZDZANIE RYZYKIEM W TECHNOLOGII MORSKIEGO TRANSPORTU ADUNKU 1. Wstp W ostatnim wierwieczu w Europie notowano cigy wzrost wydajnoci transportowej, której ilociow ocen przedstawiono w tabeli

Bardziej szczegółowo

SYMULACYJNE BADANIA GEOMETRII MAGAZYNU PRZY WYKORZYSTANIU PAKIETU KOMPUTEROWEGO OL09

SYMULACYJNE BADANIA GEOMETRII MAGAZYNU PRZY WYKORZYSTANIU PAKIETU KOMPUTEROWEGO OL09 PRACE NAUKOWE POITECHNIKI WARSZAWSKIEJ z. 77 Transport 2011 Mariusz Kostrzewski Wydzia Transportu Politechniki Warszawskiej SYMUACYJNE BADANIA GEOMETRII MAGAZYNU PRZY WYKORZYSTANIU PAKIETU KOMPUTEROWEGO

Bardziej szczegółowo

Prdnica prdu zmiennego.

Prdnica prdu zmiennego. POLITECHNIK LSK YDZIŁ INYNIERII RODOISK I ENERGETYKI INSTYTT MSZYN I RZDZE ENERGETYCZNYCH LBORTORIM ELEKTRYCZNE Prdnica prdu zmiennego. (E 16) www.imiue.polsl.pl/~wwwzmiape Opracował: Dr in. łodzimierz

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WP YWU ELEMENTÓW INFRASTRUKTURY KRYTYCZNEJ NA GOTOWO OPERACYJN PORTU LOTNICZEGO

ANALIZA WP YWU ELEMENTÓW INFRASTRUKTURY KRYTYCZNEJ NA GOTOWO OPERACYJN PORTU LOTNICZEGO PRACE NAUKOWE POLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ z. 92 Transport 2013 Paulina Staczyk, Anna Stelmach Politechnika Warszawska, Wydzia Transportu ANALIZA WPYWU ELEMENTÓW INFRASTRUKTURY KRYTYCZNEJ NA GOTOWO OPERACYJN

Bardziej szczegółowo

1. WSTP. 2. Koncepcja platformy bezpieczestwa publicznego

1. WSTP. 2. Koncepcja platformy bezpieczestwa publicznego Koncepcja Platformy Bezpieczestwa Wewntrznego do realizacji zada badawczo-rozwojowych w ramach projektu Nowoczesne metody naukowego wsparcia zarzdzania bezpieczestwem publicznym w Unii Europejskiej 1.

Bardziej szczegółowo

System zabezpieczenia i monitorowania maszyn wirnikowych TNC 2010

System zabezpieczenia i monitorowania maszyn wirnikowych TNC 2010 System zabezpieczenia i monitorowania maszyn wirnikowych TNC 00 Układ do pomiaru prdkoci obrotowej typ MDS0P / RT0 wyjcia: impulsowe, 4-0mA Zastosowanie Bezdotykowy układ pomiarowy czujnik MDS0Pprzetwornik

Bardziej szczegółowo

Twoja instrukcja użytkownika PHILIPS JR32RWDVK http://pl.yourpdfguides.com/dref/1003823

Twoja instrukcja użytkownika PHILIPS JR32RWDVK http://pl.yourpdfguides.com/dref/1003823 Możesz przeczytać rekomendacje w przewodniku, specyfikacji technicznej lub instrukcji instalacji dla PHILIPS JR32RWDVK. Znajdziesz odpowiedź na wszystkie pytania w instrukcji dla PHILIPS JR32RWDVK (informacje,

Bardziej szczegółowo

(podstawy i wymagania ze szczególnym zwróceniem uwagi na funkcjonalno systemów. w odniesieniu do poszczególnych poziomów)

(podstawy i wymagania ze szczególnym zwróceniem uwagi na funkcjonalno systemów. w odniesieniu do poszczególnych poziomów) TIER CZTERY POZIOMY NIEZAWODNOCI (podstawy i wymagania ze szczególnym zwróceniem uwagi na funkcjonalno systemów klimatyzacji precyzyjnej w odniesieniu do poszczególnych poziomów) 1 Spis treci 1. Definicja

Bardziej szczegółowo

MyPowerGrid. Ewidencja i kontrola kosztów poprzez monitoring w czasie rzeczywistym. Grzegorz Gutkowski

MyPowerGrid. Ewidencja i kontrola kosztów poprzez monitoring w czasie rzeczywistym. Grzegorz Gutkowski MyPowerGrid Ewidencja i kontrola kosztów poprzez monitoring w czasie rzeczywistym Grzegorz Gutkowski Efekt Technologies Sp. z o.o. www.efektech.com +48 600 003 946 Sekcja I Kontekst Businessowy Kontekst

Bardziej szczegółowo

DLA KOGO UMOWY ENTERPRISE?

DLA KOGO UMOWY ENTERPRISE? Kady z Uytkowników posiadajcy co najmniej pakiet B moe zamówi funkcj Umowy Enterprise. Koszt tej modyfikacji to 800 zł netto bez wzgldu na liczb stanowisk. I jak ju wielokrotnie ogłaszalimy, koszt wikszoci

Bardziej szczegółowo

CYKL ZAJ POZNAJEMY POWER POINT

CYKL ZAJ POZNAJEMY POWER POINT CYKL ZAJ POZNAJEMY POWER POINT TEMAT: Pracujemy w programie Power Point. Czas (4 x 45 minut ) ZAKRES TRECI PROGRAMOWYCH: Bezpieczestwo, higiena i reguły pracy przy komputerze Sposoby porozumiewania si

Bardziej szczegółowo

Dynamika Uk adów Nieliniowych 2009 Wykład 11 1 Synchronizacja uk adów chaotycznych O synchronizacji mówiliśmy przy okazji języków Arnolda.

Dynamika Uk adów Nieliniowych 2009 Wykład 11 1 Synchronizacja uk adów chaotycznych O synchronizacji mówiliśmy przy okazji języków Arnolda. Dynamika Ukadów Nieliniowych 2009 Wykład 11 1 Synchronizacja ukadów chaotycznych O synchronizacji mówiliśmy przy okazji języków Arnolda. Wtedy była to synchronizacja stanów periodycznych. Wiecej na ten

Bardziej szczegółowo

PORÓWNANIE WYNIKÓW BADAŃ DROGOWYCH Z ICH SYMULACJĄ PROGRAMEM V-SIM NA PRZYKŁADZIE EKSTREMALNEGO HAMOWANIA SAMOCHODU WYPOSAŻONEGO W UKŁAD ABS

PORÓWNANIE WYNIKÓW BADAŃ DROGOWYCH Z ICH SYMULACJĄ PROGRAMEM V-SIM NA PRZYKŁADZIE EKSTREMALNEGO HAMOWANIA SAMOCHODU WYPOSAŻONEGO W UKŁAD ABS Robert Janczur PORÓWNANIE WYNIKÓW BADAŃ DROGOWYCH Z ICH SYMULACJĄ PROGRAMEM V-SIM NA PRZYKŁADZIE EKSTREMALNEGO HAMOWANIA SAMOCHODU WYPOSAŻONEGO W UKŁAD ABS Streszczenie W artykule przedstawiono wyniki

Bardziej szczegółowo

PROJEKTOWANIE UKÓW KOSZOWYCH DOSTOSOWANE DO POMIARÓW SATELITARNYCH

PROJEKTOWANIE UKÓW KOSZOWYCH DOSTOSOWANE DO POMIARÓW SATELITARNYCH PRACE NAUKOWE POLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ z. 98 Transport 2013 Wadysaw Koc Politechnika Gdaska PROJEKTOWANIE UKÓW KOSZOWYCH DOSTOSOWANE DO POMIARÓW SATELITARNYCH Rkopis dostarczono, kwiecie 2013 roku Streszczenie:

Bardziej szczegółowo

obsług dowolnego typu formularzy (np. formularzy ankietowych), pobieranie wzorców formularzy z serwera centralnego,

obsług dowolnego typu formularzy (np. formularzy ankietowych), pobieranie wzorców formularzy z serwera centralnego, Wstp GeForms to program przeznaczony na telefony komórkowe (tzw. midlet) z obsług Javy (J2ME) umoliwiajcy wprowadzanie danych według rónorodnych wzorców. Wzory formularzy s pobierane z serwera centralnego

Bardziej szczegółowo

VPN Virtual Private Network. Uycie certyfikatów niekwalifikowanych w sieciach VPN. wersja 1.1 UNIZETO TECHNOLOGIES SA

VPN Virtual Private Network. Uycie certyfikatów niekwalifikowanych w sieciach VPN. wersja 1.1 UNIZETO TECHNOLOGIES SA VPN Virtual Private Network Uycie certyfikatów niekwalifikowanych w sieciach VPN wersja 1.1 Spis treci 1. CO TO JEST VPN I DO CZEGO SŁUY... 3 2. RODZAJE SIECI VPN... 3 3. ZALETY STOSOWANIA SIECI IPSEC

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE FAZ ZNI ANIA I L DOWANIA SAMOLOTU BOEING 767-300ER PRZY U YCIU SZTUCZNYCH SIECI NEURONOWYCH

MODELOWANIE FAZ ZNI ANIA I L DOWANIA SAMOLOTU BOEING 767-300ER PRZY U YCIU SZTUCZNYCH SIECI NEURONOWYCH P R A C E N A U K O W E P O L I T E C H N I K I W A R S Z A W S K I E J z. 102 Transport 2014 Aleksandra Stycunów, Jerzy Manerowski Politechnika Warszawska, Wydzia Transportu MODELOWANIE FAZ ZNI ANIA I

Bardziej szczegółowo

Znaki informacyjne. Droga bez przejazdu Informuje o wjedzie na drog, której koniec nie ma połczenia z inn drog.

Znaki informacyjne. Droga bez przejazdu Informuje o wjedzie na drog, której koniec nie ma połczenia z inn drog. Znaki informacyjne Droga z pierwszestwem Znak ten informuje o wjedzie na drog z pierwszestwem przejazdu. Oznacza to, e kierujcy ma pierwszestwo przejazdu na skrzyowaniach z innymi drogami. Koniec drogi

Bardziej szczegółowo

SYMULACJA PROCESU OBRÓBKI NA PODSTAWIE MODELU OBRABIARKI UTWORZONEGO W PROGRAMIE NX

SYMULACJA PROCESU OBRÓBKI NA PODSTAWIE MODELU OBRABIARKI UTWORZONEGO W PROGRAMIE NX W Y B R A N E P R O B L E M Y I NY N I E R S K I E N U M E R 2 I N S T Y T U T A U T O M A T Y Z A C J I P R O C E S Ó W T E C H N O L O G I C Z N Y C H I Z I N T E G R O W A N Y C H S Y S T E M Ó W W

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJ CEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE CZERWIEC 2011

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJ CEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE CZERWIEC 2011 Zawód: technik informatyk Symbol cyfrowy zawodu: 312[01] Numer zadania: 3 Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczcia egzaminu 312[01]-03-112 Czas trwania egzaminu: 240 minut ARKUSZ

Bardziej szczegółowo

ź ż ż ń ź Rozdzia 2 zavtiera informacje dotycz4ce, wystpujcych w literaturze, struktur warunkw eksploatacji lokomotyw manewrowych i liniowych, a ta

Bardziej szczegółowo

Znaki Zakazu. Zakaz wjazdu motocykli Oznacza zakaz wjazdu na drog wszelkich motocykli (nawet tych z bocznym wózkiem).

Znaki Zakazu. Zakaz wjazdu motocykli Oznacza zakaz wjazdu na drog wszelkich motocykli (nawet tych z bocznym wózkiem). Znaki Zakazu Zakaz ruchu w obu kierunkach Znak ten oznacza, e droga, na której jest on ustawiony jest zamknita dla ruchu drogowego w obu kierunkach. W przypadku, gdy znak ten obowizuje tylko w okrelonych

Bardziej szczegółowo

Urz!dzenia pomiarowe RHEOTEST Medingen

Urz!dzenia pomiarowe RHEOTEST Medingen Urz!dzenia pomiarowe RHEOTEST Medingen Seria RHEOTEST RN Tradycja Reometry o nazwie handlowej RHEOTEST stosowane s! od ponad 40 lat w wielu krajach i kontynuuj! tradycj" Medinger w zakresie konstruowania,

Bardziej szczegółowo

Klonowanie MAC adresu oraz TTL

Klonowanie MAC adresu oraz TTL 1. Co to jest MAC adres? Klonowanie MAC adresu oraz TTL Adres MAC (Media Access Control) to unikalny adres (numer seryjny) kadego urzdzenia sieciowego (jak np. karta sieciowa). Kady MAC adres ma długo

Bardziej szczegółowo

Wojciech Drzewiecki SYSTEMY INFORMACJI GEOGRAFICZNEJ

Wojciech Drzewiecki SYSTEMY INFORMACJI GEOGRAFICZNEJ Wojciech Drzewiecki SYSTEMY INFORMACJI GEOGRAFICZNEJ Systemem Informacji Geograficznej (Systemem Informacji Przestrzennej, GIS, SIP) nazywamy skomputeryzowany system pozyskiwania, przechowywania, przetwarzania,

Bardziej szczegółowo

Waldemar Izdebski ZbigniewMalinowski

Waldemar Izdebski ZbigniewMalinowski Rozwój technologii internetowych wykorzystywanych w Powiatowym Orodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej powiatu warszawskiego zachodniego Waldemar Izdebski ZbigniewMalinowski 2009-09-16 Wisła-Malinka

Bardziej szczegółowo

PL DCRK5 DCRK7 DCRK8 DCRK12 Automatyczne regulatory wspó czynnika mocy

PL DCRK5 DCRK7 DCRK8 DCRK12 Automatyczne regulatory wspó czynnika mocy PL DCRK5 DCRK7 DCRK8 DCRK12 Automatyczne regulatory wspóczynnika mocy I 140 PL INSTRUKCJA OBSUGI OPROGRAMOWANIA Spis treci Wprowadzenie... 2 Minimalne wymagania sprztowe... 2 Instalacja... 2 Podczenie

Bardziej szczegółowo

ALGORYTMIZACJA PROCESU SPRAWDZANIA GOTOWO CI OPERACYJNEJ PORTU LOTNICZEGO

ALGORYTMIZACJA PROCESU SPRAWDZANIA GOTOWO CI OPERACYJNEJ PORTU LOTNICZEGO P R A C E N A U K O W E P O L I T E C H N I K I W A R S Z A W S K I E J z. 102 Transport 2014 Piotr Kawalec Politechnika Warszawska, Wydzia Transportu, Zakad Sterowania Ruchem Micha Kozowski Przedsibiorstwo

Bardziej szczegółowo

Podstawy Elektrotechniki i Elektroniki

Podstawy Elektrotechniki i Elektroniki Politechnika Warszawska Wydział Budownictwa, Mechaniki i Petrochemii Instytut Inynierii Mechanicznej Zakład Maszyn Rolniczych i Automatyzacji Kierunek: Mechanika i Budowa Maszyn Przedmiot: Podstawy Elektrotechniki

Bardziej szczegółowo

Urzdzenia techniki komputerowej Identyfikacja i charakteryzowanie urzdze zewntrznych komputera

Urzdzenia techniki komputerowej Identyfikacja i charakteryzowanie urzdze zewntrznych komputera Urzdzenia techniki komputerowej Identyfikacja i charakteryzowanie urzdze zewntrznych komputera Mobilne urzdzenia komputerowe Projekt współfinansowany ze rodków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego

Bardziej szczegółowo

ZWROTY RATOWNICZE MAYCH STATKÓW MORSKICH, KUTRÓW I JACHTÓW Z POMOCNICZYM NAPDEM MOTOROWYM. Streszczenie

ZWROTY RATOWNICZE MAYCH STATKÓW MORSKICH, KUTRÓW I JACHTÓW Z POMOCNICZYM NAPDEM MOTOROWYM. Streszczenie Jdrzej Porada ZWROTY RATOWNICZE MAYCH STATKÓW MORSKICH, KUTRÓW I JACHTÓW Z POMOCNICZYM NAPDEM MOTOROWYM Streszczenie W morskiej literaturze technicznej dotyczcej problematyki ratownictwa, funkcjonuje pojcie

Bardziej szczegółowo

Serwer Bankomat. Baza danych

Serwer Bankomat. Baza danych ul. Zakopiaska 6 03-934 Warszawa tel. (22) 511 19 99 fax: (22) 511 19 95 www.polixel.com.pl System M3S-ATM System M3S-ATM jest nowoczesnym, specjalizowanym rozwizaniem w dziedzinie monitorowania przebiegu

Bardziej szczegółowo

Poprawa efektywnoci metody wstecznej propagacji bdu. Jacek Bartman

Poprawa efektywnoci metody wstecznej propagacji bdu. Jacek Bartman Poprawa efektywnoci metody wstecznej propagac bdu Algorytm wstecznej propagac bdu. Wygeneruj losowo wektory wag. 2. Podaj wybrany wzorzec na wejcie sieci. 3. Wyznacz odpowiedzi wszystkich neuronów wyjciowych

Bardziej szczegółowo

Wzorcowy załcznik techniczny, do umowy w sprawie przesyłania faktur elektronicznych pomidzy Firm A oraz Firm B

Wzorcowy załcznik techniczny, do umowy w sprawie przesyłania faktur elektronicznych pomidzy Firm A oraz Firm B Wzorcowy załcznik techniczny, do umowy w sprawie przesyłania faktur elektronicznych pomidzy Firm A oraz Firm B Wersja draft 2.1 Na podstawie: Europejskiej Modelowej Umowy o EDI (w skrócie: EMUoE). 1. Standardy

Bardziej szczegółowo

O tym jak wyliczy koszt przepływu palety przez magazyn

O tym jak wyliczy koszt przepływu palety przez magazyn Optymalizacja zaangaowania kapitałowego 22.12.2004 r. w decyzjach typu make or buy. Magazyn własny czy obcy cz. 1. O tym jak wyliczy koszt przepływu palety przez magazyn Wprowadzenie Wan miar działania

Bardziej szczegółowo

WIZUALIZACJA DANYCH ZE STRZELA RAKIETOWYCH Z WYKORZYSTANIEM SYSTEMÓW CAx

WIZUALIZACJA DANYCH ZE STRZELA RAKIETOWYCH Z WYKORZYSTANIEM SYSTEMÓW CAx mgr in. Jacek WARCHULSKI jacek.warchulski@wat.edu.pl mgr in. Marcin WARCHULSKI marcin.warchulski@wat.edu.pl Wojskowa Akademia Techniczna, Wydzia( Mechatroniki WIZUALIZACJA DANYCH ZE STRZELA RAKIETOWYCH

Bardziej szczegółowo

Wstp. Odniesienie do podstawy programowej

Wstp. Odniesienie do podstawy programowej ! " 1 Wstp Praca dotyczy projektu midzyprzedmiotowego, jaki moe by zastosowany na etapie nauczania gimnazjum specjalnego. Powyszy projekt moe zosta przeprowadzony na zajciach z przedmiotów: informatyka

Bardziej szczegółowo

Pozycjonowanie i ró!nicowanie produktów

Pozycjonowanie i ró!nicowanie produktów Spo!eczna Wy"sza Szko!a Przedsi#biorczo$ci i Zarz%dzania kierunek: Zarz%dzanie Podstawy marketingu Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Pozycjonowanie i ró!nicowanie produktów 2 Pozycjonowanie i ró%nicowanie

Bardziej szczegółowo

Bazy danych Transakcje

Bazy danych Transakcje Wstp Pojcia podstawowe: Transakcja - sekwencja (uporzdkowany zbiór) logicznie powizanych operacji na bazie danych, która przeprowadza baz danych z jednego stanu spójnego w inny stan spójny. W!a"no"ci transakcji:

Bardziej szczegółowo

KARTY POMIAROWE DO BADAŃ DROGOWYCH

KARTY POMIAROWE DO BADAŃ DROGOWYCH Katedra Pojazdów i Sprzętu Mechanicznego Laboratorium KARTY POMIAROWE DO BADAŃ DROGOWYCH Zawartość 5 kart pomiarowych Kielce 00 Opracował : dr inż. Rafał Jurecki str. Strona / Silnik Charakterystyka obiektu

Bardziej szczegółowo

WYBRANE PROBLEMY WIZUALIZACJI RUCHU POJAZDU PODWODNEGO W SYMULATORZE

WYBRANE PROBLEMY WIZUALIZACJI RUCHU POJAZDU PODWODNEGO W SYMULATORZE dr in. Józef Maecki mgr in. Marcin Szulc Akademia Marynarki Wojennej WYBRANE PROBLEMY WIZUALIZACJI RUCHU POJAZDU PODWODNEGO W SYMULATORZE Proces precyzyjnego sterowania bezzaogowym pojazdem podwodnym wymaga

Bardziej szczegółowo

Odbiornik radiowy do roletowanych bram garaowych

Odbiornik radiowy do roletowanych bram garaowych simu PL RSA Hz nr ref. 2005324 Odbiornik radiowy do roletowanych bram garaowych 5014017A Prosimy uwanie przeczyta niniejsz instrukcj przed przystpieniem do uytkowania urzdzenia. Niniejszym SIMU deklaruje,

Bardziej szczegółowo

ZG!OSZENIE ZBIORU DANYCH DO REJESTRACJI GENERALNEMU INSPEKTOROWI OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH

ZG!OSZENIE ZBIORU DANYCH DO REJESTRACJI GENERALNEMU INSPEKTOROWI OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH Nr ref. WWW 22360811 ZG!OSZENIE ZBIORU DANYCH DO REJESTRACJI GENERALNEMU INSPEKTOROWI OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH * X zg!oszenie zbioru na podstawie art. 40 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych

Bardziej szczegółowo

Program Sprzeda wersja 2011 Korekty rabatowe

Program Sprzeda wersja 2011 Korekty rabatowe Autor: Jacek Bielecki Ostatnia zmiana: 14 marca 2011 Wersja: 2011 Spis treci Program Sprzeda wersja 2011 Korekty rabatowe PROGRAM SPRZEDA WERSJA 2011 KOREKTY RABATOWE... 1 Spis treci... 1 Aktywacja funkcjonalnoci...

Bardziej szczegółowo

Obszar niewłaściwej widoczności wokół pojazdu zagrożeniem bezpieczeństwa ruchu drogowego

Obszar niewłaściwej widoczności wokół pojazdu zagrożeniem bezpieczeństwa ruchu drogowego Zeszyty Naukowe WSEI seria: TRANSPORT I INFORMATYKA, 3(1/2013), s. 5-12 Jan Wrona, Rafał Wrona Wyższa Szkoła Ekonomii i Innowacji w Lublinie, Politechnika Lubelska Obszar niewłaściwej widoczności wokół

Bardziej szczegółowo

MODEL SEKTORA KONTROLI OBSZARU DO BADANIA P YNNO CI RUCHU LOTNICZEGO

MODEL SEKTORA KONTROLI OBSZARU DO BADANIA P YNNO CI RUCHU LOTNICZEGO PRACE NAUKOWE POLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ z. 89 Transport 2013 Piotr Andrzej Dmochowski Polska Agencja eglugi Powietrznej Jacek Skorupski Politechnika Warszawska, Wydzia Transportu MODEL SEKTORA KONTROLI

Bardziej szczegółowo

WAYS TO CORRECTIONS EXPENSIVE ECONOMICS WORK OF ENGINE OF HEAVY LOADED TRUCK

WAYS TO CORRECTIONS EXPENSIVE ECONOMICS WORK OF ENGINE OF HEAVY LOADED TRUCK Journal of KONES Powertrain and Transport, Vol.14, No. 3 2007 WAYS TO CORRECTIONS EXPENSIVE ECONOMICS WORK OF ENGINE OF HEAVY LOADED TRUCK Jaromir Mysowski Politechnika Szczeciska Katedra Eksploatacji

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJ CEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE CZERWIEC 2011

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJ CEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE CZERWIEC 2011 Zawód: technik mechatronik Symbol cyfrowy zawodu: 311[50] Numer zadania: 1 Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczcia egzaminu 311[50]-01-112 Czas trwania egzaminu: 240 minut ARKUSZ

Bardziej szczegółowo

Automatyka ch odnicza seminarium. SiUChKl. Gda sk, 5.12.2009 r.

Automatyka ch odnicza seminarium. SiUChKl. Gda sk, 5.12.2009 r. Systemy automatyki do precyzyjnej regulacji wilgotnoci powietrza w przestrzenia adunkowej kontenerów specjalizowanych przeznaczonych do transportu i przechowywania bananów. Automatyka chodnicza seminarium

Bardziej szczegółowo

Klub Paragraf 34, Bronisławów 2006. dr in. Marek Dwiarek. Centralny Instytut Ochrony Pracy Pastwowy Instytut Badawczy

Klub Paragraf 34, Bronisławów 2006. dr in. Marek Dwiarek. Centralny Instytut Ochrony Pracy Pastwowy Instytut Badawczy Klub Paragraf 34, Bronisławów 2006 dr in. Marek Dwiarek Centralny Instytut Ochrony Pracy Pastwowy Instytut Badawczy Tematyka dyskusji Klub Paragraf 34, Bronisławów 2006 Wymagania dotyczce bezpieczestwa

Bardziej szczegółowo

SENTE Produkcja. Tworzymy dla Ciebie. Prezentacja programu. planowanie i kontrola procesów wytwórczych. SENTE Systemy Informatyczne Sp. z o.o.

SENTE Produkcja. Tworzymy dla Ciebie. Prezentacja programu. planowanie i kontrola procesów wytwórczych. SENTE Systemy Informatyczne Sp. z o.o. Prezentacja programu SENTE Produkcja planowanie i kontrola procesów wytwórczych Tworzymy dla Ciebie SENTE Systemy Informatyczne Sp. z o.o. Infolinia handlowa: 0 801 077 778 ul. Kościuszki 142 A 50-008

Bardziej szczegółowo

Panasonic. Sieciowy rejestrator wizyjny z dyskiem twardym. Instrukcja obs ugi WJ-ND300A

Panasonic. Sieciowy rejestrator wizyjny z dyskiem twardym. Instrukcja obs ugi WJ-ND300A Panasonic Sieciowy rejestrator wizyjny z dyskiem twardym Instrukcja obsugi WJ-ND300A Spis treci CECHY UYTKOWE... 3 Informacja o niniejszej instrukcji... 4 Wymagania systemowe komputera PC... 4 Znaki towarowe

Bardziej szczegółowo

BADANIA WPŁYWU PRACY PRZY KOMPUTERZE NA ZDOLNOŚĆ PROWADZENIA POJAZDÓW CIĘŻAROWYCH

BADANIA WPŁYWU PRACY PRZY KOMPUTERZE NA ZDOLNOŚĆ PROWADZENIA POJAZDÓW CIĘŻAROWYCH BADANIA WPŁYWU PRACY PRZY KOMPUTERZE NA ZDOLNOŚĆ PROWADZENIA POJAZDÓW CIĘŻAROWYCH Krzysztof BALAWENDER, Mirosław JAKUBOWSKI, Artur KRZEMIŃSKI, Paweł WOJEWODA W artykule zostały przedstawione badania wpływu

Bardziej szczegółowo

O EGZAMINACH NA PRAWO JAZDY

O EGZAMINACH NA PRAWO JAZDY INFORMACJE O EGZAMINACH NA PRAWO JAZDY podstawa prawna: rozporzdzenie Ministra Infrastruktury w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnie przez kierujcych pojazdami, instruktorów i egzaminatorów

Bardziej szczegółowo

Mozilla Firefox 2.0.0.2 PL. Wykorzystanie certyfikatów niekwalifikowanych w oprogramowaniu Mozilla Firefox 2.0.0.2 PL. wersja 1.1

Mozilla Firefox 2.0.0.2 PL. Wykorzystanie certyfikatów niekwalifikowanych w oprogramowaniu Mozilla Firefox 2.0.0.2 PL. wersja 1.1 Mozilla Firefox 2.0.0.2 PL Wykorzystanie certyfikatów niekwalifikowanych w oprogramowaniu Mozilla Firefox 2.0.0.2 PL wersja 1.1 Spis treci 1. INSTALACJA CERTYFIKATÓW URZDÓW POREDNICH... 3 2. INSTALACJA

Bardziej szczegółowo

1. Informacje ogólne.

1. Informacje ogólne. Polityka prywatności (Pliki Cookies) 1. Informacje ogólne. Lęborskie Centrum Kultury Fregata 1. Operatorem Serwisu www.lck-fregata.pl jest L?borskie Centrum Kultury "Fregata" z siedzib? w L?borku (84-300),

Bardziej szczegółowo

METODYKA BADAŃ MAŁYCH SIŁOWNI WIATROWYCH

METODYKA BADAŃ MAŁYCH SIŁOWNI WIATROWYCH Inżynieria Rolnicza 2(100)/2008 METODYKA BADAŃ MAŁYCH SIŁOWNI WIATROWYCH Krzysztof Nalepa, Maciej Neugebauer, Piotr Sołowiej Katedra Elektrotechniki i Energetyki, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZE ZDARZE NIEPO DANYCH NA PRZEJAZDACH KOLEJOWO - DROGOWYCH

SCENARIUSZE ZDARZE NIEPO DANYCH NA PRZEJAZDACH KOLEJOWO - DROGOWYCH PRACE NAUKOWE POLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ z. 96 Transport 2013 Anna Kobaszyska-Twardowska Politechnika Poznaska, Instytut Silników Spalinowych i Transportu SCENARIUSZE ZDARZE NIEPODANYCH NA PRZEJAZDACH KOLEJOWO

Bardziej szczegółowo