PABIANICE. Cudna nadeszła, barwna, malowana jesień... Życie z Alzheimerem. Nowotwór jak grom z jasnego nieba. Jestem wdzięczna Ojcu

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PABIANICE. Cudna nadeszła, barwna, malowana jesień... Życie z Alzheimerem. Nowotwór jak grom z jasnego nieba. Jestem wdzięczna Ojcu"

Transkrypt

1 1 NR 6/2014 WRZESIEŃ GRUDZIEŃ 2014 ISSN NAKŁAD 3000 egz. Pabianice My, M-Łodzi Duchem, PABIANICE GAZETA BEZPŁATNA! Cudna nadeszła, barwna, malowana jesień... str. 15 Wydanie naszej gazety możliwe jest dzięki wsparciu projektu Rządowy Program na rzecz Aktywności Społecznej Osób Starszych na lata Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej M-Łodzi Duchem - Gazeta Lokalna Ewu XXXL Życie z Alzheimerem Nowotwór jak grom z jasnego nieba Jestem wdzięczna Ojcu Wspomnienia żołnierza - tułacza

2 2 My, M-Łodzi Duchem Pabianice Drodzy Państwo, Drodzy Seniorzy Trzymam za nas kciuki Przeczytałam pierwszy numer kwartalnika My M-Łodzi Duchem. Jestem mile zaskoczona i zbudowana tym, jak wiele osób piszących artykuły jest pozytywnie zakręconych. Zastanawiam się jednak nad jedną z notek z rubryki Nasze smutki i radości. Sama kiedyś byłam nagabywana przez różne firmy, ponieważ mam rzadkie obecnie imię. Do czasu, gdy miałam telefon stacjonarny, w razie ofert grzecznie, ale stanowczo dziękowałam. Teraz mam telefon komórkowy i oferty ustały. Myślę, że nasza gazeta pomoże naszym władzom zauważyć seniorów, którzy żyją w mieście, bo faktycznie w wielu miastach np. w Łodzi, już widać zmiany. Myślę, że w końcu wypracujemy jakąś formę współpracy, może po wyborach samorządowych. W mieście istnieją UTW oraz kluby senioralne. Na ich bazie można by utworzyć przy Radzie Miejskiej Komisję Senioralną, która reprezentowałaby nasze interesy. (J.) Z prawdziwą przyjemnością witam w drugim, pabianickim wydaniu kwartalnika My, M-Łodzi Duchem. Cieszę się ogromnie, iż gazeta przypadła Wam do gustu i od razu znaleźli się chętni do jej współtworzenia. Dziękuję za serdeczne rozmowy z naszymi wysłannikami kolportującymi gazety oraz za wyprawy po egzemplarze do współpracującej z nami redakcji Nowego Życia Pabianic. Przypomnijmy, że to nie jacyś redaktorzy narzucają tu swój punkt widzenia, ale to właśnie Wy narzucacie tematy, proponujecie i rozwijacie rubryki kwartalnika. Inicjatywy nie brakuje naszym poetom. Dlatego też Państwa wiersze zajmują już całą stronę (i już gromadzimy zapasy). Podobnie chwyciła rubryka Wczoraj i dziś, w której przedstawiamy zdjęcie seniora z fotografią z czasów dzieciństwa. Widać historyczną pasję. Fajnie, że piszecie, co myślicie. Dzięki za krytyczny punkt widzenia, refleksyjność i dzielenie się sobą. Ci, którzy jeszcze nie piszą czy nie mają zamiaru, w Waszych wyznaniach odnajdują swoje problemy i troski. O pozytywnej inicjatywie tez warto wspomnieć. Otóż (piszemy o tym na stronie 3) proboszcz parafii św. Maksymiliana zaczął organizować spotkania z seniorami. Dwa pierwsze odbyły się przy ognisku, przy kiełbaskach. Były śpiewy i szczere rozmowy. Oby takich działań więcej, dla tego typu przedsięwzięć zawsze będzie miejsce na naszych łamach. Niechaj służą one jako forum integrujące środowisko seniorów. Grażyna Busse, redaktor naczelna Rada numeru Dedykowane seniorowi Telefony komórkowe w dzisiejszych czasach są już normą. Niektórzy jednak wciąż bronią się przed ich użytkowaniem. Pamiętajcie, że są modele dedykowane seniorom: mają większe przyciski, duży ekran, dzwonią głośniej i zawierają tylko podstawowe funkcje (rozmowa, sms). Warto jest być w stałym kontakcie z najbliższymi. Zostań dziennikarzem Zapraszamy Was do tworzenia i redagowania kwartalnika My, M-Łodzi Duchem Pabianice. To gazeta od seniora dla seniora, autorami i czytelnikami publikacji jesteście Wy. Nie bójcie się pisać, im więcej zaangażowanych, tym lepiej dla atrakcyjności pisma. Swoje teksty nadsyłajcie em: lub pocztą na adres: Redakcja, ul. Zamkowa 30, Pabianice. Teksty możecie także wrzucić do naszej skrzynki kontaktowej. Cytat numeru Podobnie jak znaczki, nabieramy wartości starzejąc się Valeriu Butulescu Wydanie naszej gazety możliwe jest dzięki wsparciu projektu Rządowy Program na rzecz Aktywności Społecznej Osób Starszych na lata Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej M-Łodzi Duchem - Gazeta Lokalna KWARTALNIK MY, M-ŁODZI DUCHEM - REDAKCJA: Red. Naczelna: Grażyna Busse, Wydawca: Stowarzyszenie ECIM: HIPOKAMP, Zespół Redakcyjny: członkowie Klubu Seniorów My-M-Łodzi Duchem przy ECIM HIPOKAMP. Adres i kontakt: ECIM HIPOKAMP, ul. Brużyca nr 100/102 Aleksandrów Łódzki, tel. kom , , skład: GRAFIGA, Pabianice, ul. Zamkowa 30, druk: POLSKAPRESSE Sp. z o.o. Oddział Poligrafia Drukarnia Łódź, ul. ks. Skorupki 17/19.

3 Pabianice My, M-Łodzi Duchem 3 Chwalimy Z okazji dnia św. Anny i św. Joachima, 26 lipca nowy proboszcz parafii św. Maksymiliana Kolbego ksiądz Ryszard Stanek spotkał się z seniorami przy grillu. Było to doskonałą okazją do bliższego zapoznania się z nowym pasterzem i poruszenia ważnych dla senioralnej społeczności problemów. foto: parafia św. Maksymiliana Istne Kilimandżaro Senior lekko nie ma, a nieprzyjazna infrastruktura miasta potrafi być dodatkowym obciążeniem. Mieszkańcy Pabianic cieszą się z faktu, że władze miasta doszły do porozumienia z MPK Łódź i na linii 41 jeżdżą już dwa wagony. Ale to są za wysokie progi, na seniora nogi. Wejście, a właściwie wciągnięcie się po poręczy to ogromny trud. My seniorzy mamy kłopoty i trudności, to przypomina zdobywanie Kilimandżaro. Wagony mają bardzo wysoko ustawione stopnie i seniorzy, ludzie starsi, inwalidzi, a nawet małe dzieci z trudem do nich wchodzą. A przecież tramwajem jeżdżą w przeważającej liczbie seniorzy. Proszę władze Pabianic i MPK o zrozumienie i pomoc w tej kwestii. G.N. Nasze smutki i radości W pierwszym numerze waszej gazety czytałam o działkowcach. Zazdroszczę im od 67 lat. Ja mieszkam na starówce i nawet porządnego placyku zieleni nie ma... Fajna gazeta! Od dechy do dechy przeczytana. Jestem zadowolony także, że na łamach ukazał się mój tekst... Wcześniej pisaliście o wspólnotach, komunach - domach pokoleniowych. Interesujący pomysł, ciekawe czy to by tak ze sobą współgrało... Bardzo proszę, aby panie kasjerki w markecie wykazywały się większą cierpliwością w stosunku do osób starszych... Szybko to lato zleciało, ale ja bardzo lubię jesień - nie mogłam się jej doczekać... Dla seniora polecacie zamiast wanny - prysznice, a przecież wanny zostały wyparte wraz z upadkiem PRL i teoretycznie nie powinno ich być. Ja tam bym chciała wannę, ale nie byłoby mnie stać na podgrzewanie wody... Potrzebny gospodarz - od zaraz! Chciałabym się podzielić tym, co moim zdaniem uwłacza temu miastu. Wszystkie sprawy dotyczą najbardziej reprezentacyjnej ulicy Zamkowej. Na dodatek nie wymagają żadnych nakładów finansowych, żeby je zmienić. Po pierwsze: w centrum Pabianic stoi zielony wrak fiata 125p. Pod nim rosną chwasty i mech. Ten wrak robi za reklamę. Jest na nim wiedza, do kogo należy. Wasza redakcja znajduje się nieopodal. Czy naprawdę nikt nie widzi tego bałaganu w samym centrum miasta?! Wstyd, wstyd i jeszcze raz wstyd! Czy jest jakaś moc, która wywiozłaby to na złomowisko? Po drugie: przed budynkiem, w którym są biura partii, znajdują się gabloty różnych maści i raczej tragicznego wyglądu (zrobione z okien, zardzewiałe). W nich beznadziejne informacje przeterminowane o pół roku. Plastycznie na poziomie mniej niż zero. Te tragiczne tablice nijak przystające do współczesności kompromitują Pabianice. Kojarzą się z PRL-em, bo w takich gablotach wisieli przodownicy pracy z różnych zakładów. Pisałam już w tej sprawie wcześniej do prezydenta, do architekta miasta. I co? I nic mur! Nie da się pewnie nic zrobić. Widać za wielki problem na te głowy, wstyd Pabianice! Po trzecie: w tej samej linii i po tej samej stronie, w kierunku SP 5 jest sklep spożywczy. Wystarczy spojrzeć na wystawę, na brudne, pozrywane żaluzje. Okna wystawowe malowane chyba ze 30 razy. Estetyka na zewnątrz znów mniej niż zero. Sklep, który sprzedaje chyba tylko piwo, choć tytuł ma spożywczy. Półki w tym sklepie są wyłożone serwetkami, jak pół wieku temu w poprzednim ustroju. Wnętrze oglądałam tylko przez uchylone drzwi, gdy ktoś wychodził. Właściciel ma jak najlepsze zdanie o swoim sklepie. Brawo! Pytam, gdzie jest sanepid? Wstyd! Pyta, pytam i pytam: czy jest w tym mieście jakaś osoba, która dba lub kontroluje choć trochę estetykę tego miasta? Setki spraw można załatwić bez pieniędzy, ale muszą być odpowiednie osoby na odpowiednich stanowiskach kompetentne! Zbliżają się wybory może społeczeństwo wysili się i zapozna dokładnie z kandydatami. Zauważyłam, że w Pabianicach głosuje się na nazwisko. I w ten sposób ci sami ludzie mogą rządzić i 20 lat. I nic nie zmieniają i nic nie zmienią, bo nie potrafią zarządzać, nie sprawdzają się. W tym roku wydarzyła się rewelacja gazony kwiatowe w centrum. No i bardzo pięknie, tylko to wszystko pewnie dużo kosztowało. a jest wiele spraw do załatwienia, do których nie potrzeba nakładów finansowych, a jedynie dobrego gospodarza od zaraz! Wkurzona emerytka A mnie jest szkoda lata Niech mówią o mnie głupia, a mnie po prostu żal jak w znanej piosence. Lato już było, teraz nadchodzi jesień. Jesień w przyrodzie i jesień w życiu. To się dzieje bez naszego wpływu, ale możemy sobie tę jesień w przyrodzie i w życiu ozłocić, pokolorować ciepłymi barwami. Na naszą jesień życia my seniorzy mamy wpływ. To my decydujemy, jak to będzie. Czy będzie to życie samotne, czy będzie źle, czy będzie kolorowo. Od wielu już lat lato spędzam z wnuczką na działce. Wtedy mamy czas się integrować i cieszyć sobą, swoim towarzystwem. Przy okazji pomagam w ten sposób córce. Natomiast we wrześniu od lat wraz ze swoja mamą wyjeżdżam nad polskie morze. O tej porze jest cicho, spokojnie i mamy dobre warunki do odpoczynku i rozmyślań, spacerując brzegiem morza. Widzę nad sobą klucze lecących na zachód żurawi. Wiem, że bociany na Mazurach już po sejmikach i odleciały. Odleciały już z mojego miasta jerzyki i inne ptaki. To smutny fakt, ale drzewa się już pięknie wybarwiają i myślę, że lato się skończyło. Ale my, seniorzy, znów spotkamy się w swoich klubach, spotkamy się na Uniwersytecie Trzeciego Wieku, będziemy znów dyskutować, oglądać swoje fotografie i cóż żegnaj lato na rok. G.N. foto: Ewu XXXL

4 4 My, M-Łodzi Duchem Pabianice To był piękny czas Moja wnusia Agatka ma prawie 6 lat. W przedszkolu jest już starszakiem. Nie widujemy się tak często, jakbym tego chciała, dlatego ten tydzień spędzony razem w trakcie wakacji był dla mnie wspaniałą przygodą. Aż miło było popatrzeć, jak mała szybko dorasta i rozwija się. To był nasz pierwszy taki wypad! Wolałam nie zabierać Agatki nad nasz polski Bałtyk, bo tam w sezonie tłoczno i nie chciałam, aby mi się zgubiła. Wiadomo dziecko ruchliwe, wszędzie chce pobiec, wszędzie chce zajrzeć, a ja już nie te lata. Wybrałam więc Mazury krainę jezior. Na ten wakacyjny czas zamieszkałyśmy w domku na terenie jednego z ośrodków campingowych. Zależało mi, żeby wnuczka miała w sąsiedztwie rówieśników i na szczęście tak się stało wokół było kilkoro dzieci w wieku od 4 do 8 lat, nasze pobyty prawie się pokryły. Zatem po śniadaniu, około godziny 10 wybierałyśmy się na krótki spacer do pobliskiego lasu. Opowiadałam Agatce o ptakach i innych zwierzętach zamieszkujących te tereny, a ona słuchała mnie z uwagą i co chwilę o coś dopytywała. Po powrocie rozpoczynałyśmy przygotowania do wyjścia na plażę. Do kąpieliska miałyśmy trochę odległości, dlatego korzystałyśmy z busa albo uprzejmości sąsiadów. Szykowałam drugie śniadanie, brałam kanapki, ciastka, a w torbę pakowałam koło i motylki. Na plaży dzieciaki budowały zamki, rysowały kijkami po mokrym piachu i pluskały się radośnie. Ja czytałam, rozwiązywałam krzyżówki i moje ulubione sudoku. Zazwyczaj około godziny 16 zbieraliśmy się do powrotu, by zdążyć na obiadokolację w ośrodku. Potem był czas na odpoczynek po jedzeniu i regenerację sił. Agatka często szła jeszcze trochę pobawić się z dziećmi tata jednego z nich rozbił maluchom mały namiot i frajdy miały co niemiara. W tym czasie mogłam spokojnie poczytać książkę, oddychając rześkim, mazurskim powietrzem. Czasami odkładałam lekturę i wsłuchiwałam się w dźwięki lasu i dochodzący z daleka, kojący szum wody. Wszystko co dobre, szybko się kończy. Nie wiadomo kiedy zleciał ten tydzień. Ze smutkiem rozstawałyśmy się z jeziorem, plażą, ulubionym zagajnikiem i oczywiście nowymi przyjaciółmi. To był piękny, wspaniały czas. Nie zapomniałyśmy także o rodzicach Agatki i jej starszym bracie przywiozłyśmy dla nich na pamiątkę małe upominki. Obiecałyśmy sobie z wnusią, że był to pierwszy, ale nie ostatni nasz wspólny wyjazd. Już zaczęłyśmy snuć plany na przyszły rok. Oby zdrowie pozwoliło jak najdłużej! Babcia Mirka Zdrowo i darmo Byłam na wakacjach nad naszym morzem. Podczas spaceru przez park, zaskoczył mnie widok siłowni. Oczywiście zatrzymaliśmy się, próbowaliśmy poćwiczyć, wypróbowywać kolejne urządzenia. A później zaczęliśmy dyskutować, jaka to super sprawa: nic nie kosztuje, każdy może skorzystać nie wydając mnóstwa pieniędzy. Coś wspaniałego dla ludzi: powietrze, ćwiczenia, samo zdrowie! Kilka dni po powrocie w wpadł mi w ręce artykuł dotyczący siłowni na powietrzu. Okazuje się, że w wielu miejscach w Polsce powstają jak grzyby po deszczu podobne siłownie. Jest to wydatek rzędu 25 tysięcy złotych. Sami mieszkańcy typują miejsce jej ustawienia. U nas jest jedna na Lewitynie, ale na Piaskach jest najwięcej seniorów i przydałoby nam się takie miejsce na osiedlu. Obawiam się jednak, że pabianicki ratusz nie podejmie takiej akcji. Znów usłyszymy, że długi szpitala pochłaniają cały budżet. Na pewno wielu mieszkańców wolałoby zadbać o swoje zdrowie poprzez ćwiczenia, nordic walking, aniżeli leczenie się w naszym szpitalu. Według moich obserwacji z siłowni na powietrzu najchętniej korzystają seniorzy. Daję te spostrzeżenia pod rozwagę panu Prezydentowi, być może przyszłemu. Wielu seniorów w naszym mieście nauczyło się już aktywnie spędzać wolny czas, a za nimi zapewnie pójdą inni. J. Dziennikarskie warsztaty Seniorzy biorący udział w redagowaniu gazetki My, M-Łodzi Duchem Pabianice ponownie zostali zaproszeni przez seniorów z Łodzi. Spotkanie odbyło się przy ulicy Sopockiej 3/5. Ponownie pod siedzibą redakcji Nowego Życia Pabianic oczekiwała na nas taksówka, którą bezpiecznie dotarłyśmy na miejsce spotkania. Na wszystkich uczestników czekała kawa, herbata, ciasta, owoce, zimne napoje oraz przepyszne kanapki. Na spotkaniu pojawili się redaktorzy z regionalnej telewizji TVP Łódź, którzy na co dzień pracują w Łódzkich Wiadomościach Dnia. Dziennikarze przeprowadzili wywiady, które dotyczyły poruszonych wcześniej tematów czyli aktywności osób starszych. Pokazywano nam, w jaki sposób możemy uczestniczyć i mieć wpływ na życie w lokalnej społeczności. Jak i skąd pozyskiwać środki na realizowanie potrzeb osób starszych, aby móc zmieniać otaczającą przestrzeń, która sprawi, że będzie żyło się nam lepiej i wygodniej. Spotkanie zorganizowano dzięki wsparciu projektu Aktywni, kompetentni, kreatywni 55+, współfinansowanego przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, a zrealizowanego przez Stowarzyszenie Edukacyjne Centrum Integracji Międzypokoleniowej HIPOKAMP oraz Fundację Dziękujemy za zaproszenie i umożliwienie zapoznania się z tematyką, która nas dotyczy a o której tak mało się mówi. Wszystko zależy od nas wszystkich: jak będziemy się angażować w realizację projektu. Możliwości mamy duże. Zapraszamy do współpracy i wdrażania programu w Pabianicach. uczestniczki spotkania foto: JŻ. Chcą mieć wpływ Dobiegła końca I edycja warsztatów pod hasłem Nasza przyjazna przestrzeń, które zaadresowane były do osób powyżej 60 roku życia. W trakcie spotkań seniorzy wspólnie zastanawiali się, jak skutecznie i mądrze zmienić najbliższą przestrzeń tak, aby była dla nich przyjazna, aby mogli aktywniej uczestniczyć w życiu lokalnej społeczności. Pabianiczanie wytypowali dwa obszary, w których chcieliby wprowadzić zmiany: Stary Rynek oraz skwery przed dworcem kolejowym PKP i przy ulicy Odrodzenia. Na starówce wykreowali atrakcyjne miejsce spotkań i wydarzeń. Zaplanowali nowe alejki, ławki, latarnie, krzewy oraz siłownię pod chmurką. Seniorzy byli też na spacerze badawczym. Docenili równe chodniki i zieleń, dlatego tym bardziej raziły ich zaniedbane tereny wokół dworca PKP i zniszczony park bez ławek. Uliczki starówki: Kościelna, Poprzeczna, Szewska czy Bóżnicza mają pozapadany stary bruk, krzywe płyty chodnikowe i wyszczerbione krawężniki uniemożliwiające przemieszczenie się osobom chorym i niepełnosprawnym. Seniorzy dzielili się spostrzeżeniami i pomysłami. Chcieliby mieć swój udział w decyzjach dotyczących inwestycji miejskich. Budżet obywatelski dałby im możliwość wykazania się inicjatywą i poczucia wpływu na podejmowane decyzje dotyczące lokalnej przestrzeni. Organizatorem warsztatów w ramach rządowego projektu ASOS było Centrum OPUS oraz Fundacja jum. Senior z rabatami Projekt uchwały dotyczący wprowadzenia Pabianickiej Karty Seniora trafił na biurko prezydenta. Przedsięwzięcie adresowane jest do osób w wieku 65+ z terenu miasta i gminy Pabianice. Dla seniorów oznacza to ulgi finansowe, zniżki i promocje, a także zwiększenie dostępu do imprez kulturalnych czy sportowych. Swoje oferty przedstawią instytucje podległe urzędowi, m.in. MOSiR, MOK, muzeum, biblioteki, MCPS, ale także inne jednostki samorządu terytorialnego spoza Gminy Miejskiej Pabianice, które wyrażą chęć współpracy. Mogą to być także prywatne firmy i przedsiębiorcy. Karta Seniora będzie imienna i ważna wraz z okazaniem dokumentu tożsamości. Celem inicjatywy jest poprawienie jakości życia osób starszych, ich aktywizacja, możliwość samokształcenia, poszerzania wiedzy i umiejętności oraz utrzymywania więzi towarzyskich, społecznych. Projekt uchwały złożyła Renata Uznańska-Bartoszek, na razie trwają rozmowy z prezydentem i podległymi komórkami. Karta Seniora miałaby wejść w życie od początku 2015, więc jeszcze w tym roku powinna stanąć na obradach Rady Miejskiej. Więcej o Pabianickiej Karcie Seniora w nastepnym wydaniu kwartalnika My, M- -Łodzi Duchem - Pabianice. jum.

5 Pabianice My, M-Łodzi Duchem 5 Nowotwór - to słowo spadło jak grom z jasnego nieba (c.d.) Usunięcie guzka to początek mojej opowieści. Po 2 tygodniach po zabiegu operacyjnym, nadeszły wyniki badań. Mastektomia piersi okazała się konieczna. Byłam zaskoczona. Jak będzie wyglądało moje życie po operacji? Będę przecież inna, czy to oznacza, że mniej kobieca? Cząstka mnie przecież przestanie istnieć. Nie było we mnie jednak lęku. Jakiś głos wewnętrzny mówił mi, że będzie dobrze, że to nieuniknione, że tak musi być. Muszę być silna. Słyszałam ten głos, był to głos rozsądku. W ciągu tygodnia zostałam przygotowana do zabiegu operacyjnego. Zapadłam w sen pod wpływem narkozy. Kiedy zostałam wybudzona, oczom moim ukazała się jakaś postać, cała w bieli, uśmiechała się do mnie czarująco. Była piękna. Czy to anioł? Gdzie ja jestem, czyżby w niebie? Ależ nie, to pielęgniarka, która czuwała przy mnie po operacji. A więc żyję. Muszę walczyć o to życie, bo jest przecież tylko jedno. Od lekarza dowiedziałam się, że oprócz piersi zostały usunięte także węzły chłonne, ponieważ zostały już zaatakowane. Następnego dnia pielęgniarka założyła mi dreny. Po dwóch godzinach od ich założenia, zaczęłam odczuwać potworny ból. Kroplówka, środki przeciwbólowe chwilowo go uśmierzyły. Ale ból powracał ze zdwojoną siłą, czułam jakby coś wgryzło się we mnie. Dren został zmieniony ale został wielki skrzep, który został usunięty przez lekarza dyżurnego. Były to naprawdę bardzo trudne chwile, ale wszystko kiedyś się kończy. Dostałam pod rękę przyrząd zwany klinem, który powodował ograniczenie bólu oraz zapobiegał powstawaniu obrzęku. Zdrzemnęłam się, złośliwość przedmiotów martwych, klin wpada pod łóżko. Trwającym poszukiwaniom towarzyszy śmiech. A więc można się śmiać, mimo tego co się stało. Po dwóch miesiącach od zabiegu zrezygnowałam z klina, było mi niewygodnie. Decyzja ta obróciła się przeciwko mnie. Ręka zaczęła puchnąć. Czekała mnie długa rehabilitacja. Dziś jestem pełna radości życia. Patrzę w przyszłość z optymizmem. pobyt w szpitalu wspominam bardzo miło. Poznałam wiele kobiet, które znalazły się w podobnej sytuacji. Wspieram je psychicznie w tym trudnym dla nas okresie. Wiedziałam, co przeżywają. Pustka, która towarzyszy po zabiegu, uświadamiająca, że coś przeminęło bezpowrotnie. Pytanie; jak żyć dalej? Kobiety, boicie się? Wiem, że tak, ale wiem również, że nie można się bać czegoś, czego się nie ma. Trzeba zmierzyć się z problemem a wtedy i nasz organizm nam pomoże. Nie trzeba martwić się na zapas. Myślenie pozytywne to połowa sukcesu. Przez 5 lat byłam leczona hormonami. Raz w roku chodzę na badania kontrolne. Protezka chwilowo rozwiązywała problem wyglądu. Po 2 latach od operacji została dokonana rekonstrukcja piersi. Chcę krzyczeć z radości, że żyję. A żyję pełnią życia. Udzielam sie społecznie, spotykam towarzysko, uprawiam sport, śpiewam. Kocham życie. Kochane czytelniczki, pozwolę sobie zacytować tekst piosenki Seweryna Krajewskiego pt. To jeszcze nie jest koniec świata : Słowo którego tak się boję, którego nie chce nikt usłyszeć. Spada jak grom z jasnego nieba. Twój niemy krzyk rozrywa ciszę. Lecz nie poddawaj się bez walki, przed Tobą wiosny, zimy, lata. Nadziei uczep się i trzymaj, to jeszcze nie jest koniec świata. Seniorka Amazonka Droga córeczko Moja droga Córeczko, gdy zauważysz, że się starzeję, proszę - bądź dla mnie cierpliwa, a przede wszystkim - spróbuj zrozumieć, przez co przechodzę. Jeśli powtarzam tysiące razy jedną rzecz, nie przerywaj mi, żeby powiedzieć: Mówiłaś to przed minutą. Proszę, po prostu posłuchaj. Spróbuj sobie przypomnieć chwile, kiedy byłaś mała, a ja czytałam dla Ciebie tę samą historię noc w noc zanim zasypiałaś. Kiedy nie chcę wziąć kąpieli, nie bądź zła i nie zawstydzaj mnie. Pamiętasz, jak za Tobą chodziłam, gdy byłaś jeszcze dzieckiem, próbując namówić Cię mimo wymówek na prysznic? Kiedy widzisz, jak nie radzę sobie z nowymi technologiami, daj mi czas, żebym się ich nauczyła i nie patrz na mnie w ten sposób... Pamiętaj, Kochanie, jak cierpliwie uczyłam Cię, jak robić wiele rzeczy... Jak zachować się przy jedzeniu, ubrać się, uczesać włosy i radzić sobie z różnymi codziennymi sprawami. Gdy zauważysz, że Letnie, morskie wojaże się starzeję, proszę, bądź cierpliwa, ale przede wszystkim - spróbuj zrozumieć, przez co przechodzę. Jeśli czasem zdarzy mi się zgubić wątek naszej rozmowy, daj mi chwilę, żebym sobie przypomniała. A jeśli nie będę mogła, nie denerwuj się i nie bądź arogancka. Wiedz, że najważniejsze dla mnie to po prostu być z Tobą. A gdy moje stare, zmęczone nogi nie pozwalają mi iść tak szybko jak dawniej, podaj mi swoją rękę, tak ja kiedyś dawałam Ci moją, gdy zaczynałaś chodzić. Gdy nadejdą te dni - nie bądź smutna. Po prostu bądź ze mną. Próbuj mnie zrozumieć, gdy będę zbliżać się do schyłku mojego życia z miłością. Będę Ci ogromnie wdzięczna za poświęcony czas i radość, którą dzieliłyśmy. Z uśmiechem i ogromnym uczuciem, jakim zawsze Cię darzyłam, chcę po prostu powiedzieć: kocham Cię, moja droga Córeczko. Źródło: Facebook/magazyn60+ Świnoujście to miasto i uzdrowisko jednocześnie. W lecie w poszukiwaniu ciepła, plaży i morza wybraliśmy się właśnie tam. Wybór był trafiony na 5 z plusem! Miejscowość usytuowana jest nad Morzem Bałtyckim na północno-zachodnim krańcu Polski w woj. zachodniopomorskim. Jest jedynym w Polsce miastem położonym na 3 wyspach. Dopływa się do niego promem. Ponieważ pogoda rozpieszczała do centrum rzadko chodziliśmy. Do plaży mieliśmy 250 metrów. Jest piękna - ciągnie się przez ok. 10 km., bardzo szeroka z kilkoma wejściami i chodnikiem. Nie brakowało lokali gastronomicznych - cukierni, smażalni ryb, różnych straganów i wież ratowników. Wzdłuż plaży jest też pas utwardzonego piasku, a przy wydmach promenada spacerowa z ławeczkami. Wieczorem odbywały się tu występy artystyczne, były tańce i śpiewy (zespoły bądź soliści), a nawet fakir. Wszędzie są ścieżki rowerowe i wypożyczalnie rowerów. Mnóstwo zieleni. Okolica jest piękna - jest co zwiedzać, np. port, port jachtowy czy trzy niemieckie uzdrowiska położone blisko siebie. Można popłynąć statkiem daleko w morze, aby zobaczyć inne atrakcje, np. wyspę kormoranów. Miasto jest oddzielone od uzdrowiska pięknym parkiem. Niestety w Świnoujściu drogo, szczególnie gdy się jest z dzieckiem, bo dla dzieci atrakcji nie brakuje. My byliśmy z wnuczką Anią. Jestem zadowolona: wypoczęłam, opaliłam się, poznałam piękny zakątek Polski. Dojazd jest dogodny, z Łodzi jest bezpośredni autobus PKS. Najważniejsze, że była piękna, słoneczna pogoda i ciepłe morze - z czego najbardziej cieszyła się nasza wnuczka, która pływała i szalała w wodzie. Zachęcamy gorąco do wyjazdu w lecie do Świnoujścia. tekst i foto: Seniorka turystka z wnuczką Anią

6 6 My, M-Łodzi Duchem Pabianice Życie z Alzheimerem Alzheimer to trudna choroba, zwłaszcza dla opiekunów, najczęściej najbliższych członków rodziny. Relacje między chorym a opiekunem córką czy synem, są tym trudniejsze im więcej miłości otrzymaliśmy od chorej osoby. Chcemy jej za wszystkie trudy zadośćuczynić, często rezygnując z własnego życia. Jak to najczęściej bywa, wszystko na tej ziemi ma dwa oblicza, w tym nawet najbardziej pozytywne działania. Nadmierne więc angażowanie się w je. Na początku choroby wzmożona była jej fizyczna aktywność. Chciała dużo chodzić. Córka, z którą mieszka, asekurowała ją podczas tych spacerów, ponieważ starsza pani potykała się. Najgorsze w tych sytuacjach są noce. Opiekun walczy ze snem, przecież musi być gotowy i dyspozycyjny także w dzień, ale szybko jego siły się kończą. Tak było,,postępowanie, tak jak życzy sobie tego chory przynosi bardzo dobre rezultaty dla wszystkich, bo żyją spokojniej. opiekę i rezygnacja ze wszystkiego, prowadzi do wypalenia, braku sił fizycznych i psychicznych. Zawsze z przyjemnością bywam u mojej ciotki, która od 10 lat chorui w tym przypadku. Mimo podanych wieczorem środków uspokajających, przepisanych przez lekarza, ciotka zerwała się w nocy i upadła, łamiąc szyjkę kości udowej. Było to 4 lata temu. Od tego czasu pozostaje w pozycji półleżącej. Na szczęście dla jej córki w opiekę włączyli się jej trzej bracia, starsi już panowie, każdy około 60-tki. Podstawową zasadą stosowaną przez rodzeństwo jest nie denerwować matki. Jeżeli broni się przed wymianą pampersa, to czeka się na jej lepszy humor i próbuje się ponownie. Jeżeli podniesionym głosem domaga się spaceru (oczywiście, jest to absurdalne) to tłumaczą jej, że jest zimno, wiatr, ale jutro będzie lepsza pogoda i z pewnością pójdzie do swojego ulubionego parku. Musi tylko koniecznie o tym im przypomnieć. Postępowanie, tak jak życzy sobie tego chory przynosi bardzo dobre rezultaty dla wszystkich, bo żyją spokojniej. Ciotka mniej się złości i przyjmuje mniej leków uspokajających, co jest bardzo ważne, biorąc pod uwagę ich skutki uboczne, które w wieku starszym potęgują się. Opiekunowie natomiast potrafią zdystansować się do jej zachowania, a nawet rozmieszać ją i siebie. Zupełnie inne postępowanie obserwuję w rodzinie mojego sąsiada. Mój sąsiad choruje od około 5 lat. Mieszka z żoną i dorosłą, pracującą jeszcze zawodowo córką. Zawsze była to bardzo przyzwoita rodzina. Żyli w zgodzie z sobą i z innymi. Wszyscy w naszym bloku cenili ich za gotowość angażowania się we wszystkie sprawy Wspólnoty Mieszkaniowej, życzliwość wobec innych, gotowość pomocy. Zaczęło się wiele zmieniać, gdy sąsiad zachorował. Mimo pomocy lekarzy choroba szybko postępuje. Rodzinie bardzo trudno przystosować się do nowej sytuacji i nowych wyzwań. Bardzo często dochodzą mnie krzyki zza ściany sąsiedniego mieszkania. To córka chce wymusić na ojcu zachowanie takie, jak powinno według niej być. I ma rację. Jej ojciec nie powinien obsikiwać spodni, bo ona musi je zaraz płukać. A podczas zmiany dresów nie powinien domagać się nie wiadomo czemu granatowych, bo pod ręką są zielone itp. itd. To starcie logicznych racji i irracjonalizmu wykańcza wszystkich. Córka, wykształcona osoba uważa, że trzeba zmuszać do prawidłowych zachowań, bo to bardziej motywuje chorego. Tę teorię podobno forsuje lekarz prowadzący niestety, jak wiem, nie jest to gerontolog. Wszystko to bardzo źle znosi żona chorego i jednocześnie matka córki. Stała się cichą, wręcz zastraszoną osobą. Boi się, że córka jest gotowa zrezygnować z pracy, aby zająć się opieką. Nie jestem ani lekarzem, ani psychiatrą. Z autopsji wiem, bo opiekowałam się ojcem, że choroba Alzheimera to bardzo złożony problem. Czasem jednak nieco odpuśćmy pofantazjujmy jak dzieci - może choć nieco będzie lżej. DT. foto: pixabay.com

7 Pabianice My, M-Łodzi Duchem 7 Opieka nad osobą cierpiącą na chorobę Alzheimera - miniporadnik W walce z Alzheimerem liczy się czas i każda, nawet najmniejsza wygrana bitwa. Zawsze bierze w niej udział chory i jego rodzinny opiekun. Właściwie zaplanowana i przeprowadzana opieka obu stronom daje szansę na zachowanie dobrej jakości życia. Liczba osób cierpiących na chorobę Alzheimera w 2010 roku wynosiła na świecie ponad 36 mln osób. Niestety, prognozy pokazują, że wzrośnie ona podwójnie w ciągu najbliższych 20 lat. Alzheimer to nieuleczalna i podstępna choroba mózgu, dotykająca najczęściej osoby po 65. roku życia. W wyniku jej rozwoju, chory w nieprzewidywalnym tempie traci wszystkie umiejętności nabyte w trakcie dotychczasowego życia. Na początku pojawiają się problemy z pamięcią (szczególnie krótkotrwałą) i orientacją. Chorzy mają problemy z opowiedzeniem do końca rozpoczętej wypowiedzi, powtarzają czynności, pytania i uwagi. Następnie obserwuje się problemy z pamięcią, także długotrwałą. Mogą występować omamy wzrokowe i słuchowe. Zaburzenia rytmu dobowego (spanie w dzień, aktywność w nocy) oraz drażliwość, upór i agresja (słowna i fizyczna), to jedne z najtrudniejszych objawów. W trzecim, ostatnim stadium choroby, chorzy nie rozpoznają bliskich, nie orientują się w czasie, a przede wszystkim wymagają całkowitej opieki. Żeby zrozumieć, co czują chorzy, warto wyobrazić sobie, że znajdujemy się w miejscu, którego nie znamy, nikogo, kto się w nim znajduje nie poznajemy i nie wiemy po co tu jesteśmy. Nikt w takiej sytuacji nie czułby się dobrze i każdy wymagał odpowiedniej opieki. Często mówi się, że opieka nad chorym na Alzheimera trwa 36 godzin na dobę jest tak bardzo trudna i obciążająca, zarówno fizycznie, jak i psychicznie. Rodzinnymi opiekunami najczęściej są współmałżonkowie chorych (ok. 70 proc. przypadków), a więc również seniorzy borykający się z różnego typu dolegliwościami i chorobami. Opiekunowie odczuwają zniechęcenie i osamotnienie, większość z nich przestaje angażować się w życie społeczne, jest narażona na stres, częściej zapada na choroby układu krążenia i gorzej znosi ból. Więcej niż co drugi opiekun wykazuje oznaki przeciążenia opieką. Dlatego tak ważne jest zrozumienie choroby, nabycie odpowiednich umiejętności i stosowanie pewnych trików. To, co dzieje się z chorym, wpływa na opiekuna. To, co dzieje się z opiekunem, wpływa na chorego. Kilka praktycznych wskazówek Co robimy, kiedy dowiadujemy się o postawionej diagnozie u bliskiej nam osoby? Najczęściej wpadamy w panikę i wypieramy tę informację z naszej świadomości. Stop. Po pierwsze - należy zaakceptować ten fakt. Po drugie - opracować plan działania, czyli przede wszystkim zapewnić dobrą opiekę: 1. Chory też jest przerażony i obawia się jutra. Okaż choremu troskę i szacunek. Pokaż, że pomimo tego, iż nie jest już taki, jaki był kiedyś, to nadal jest dla ciebie kimś bardzo ważnym, kimś kogo kochasz i na kim bardzo ci zależy. 2. Problemy z komunikacją Nie ma już między wami kontaktu werbalnego lub jest on coraz bardziej utrudniony? Pamiętaj o komunikacji pozawerbalnej dotyk i gesty potrafią wiele zdziałać. Ucz się nowych sposobów rozmowy z chorym i panowania nad sobą w sytuacjach stresowych. Chociaż na skutek choroby zdolności komunikacji pogarszają się, istotne jest, aby cały czas porozumiewać się z chorym: używaj słów, które według ciebie osoba chora rozumie. Chorzy na Alzheimera w wyniku upośledzenia funkcji pamięci mają trudności z uczeniem się nowych rzeczy. Obserwuj, jak zawęża się zakres słownictwa chorego i nie miej o to do niego pretensji, mów powoli, zdając się w tej kwestii na swój instynkt. Wolniejsze tempo mó- wienia pomaga zrozumieć przekazywaną wiadomość, używaj prostych słów i kieruj je bezpośrednio do chorego, bądź konkretny, moduluj ton głosu. Jeśli chcesz coś wyegzekwować od chorego, twój głos musi być zdecydowany. Ciepły i przyjazny głos sprawi, że komunikowanie się będzie przyjemnością dla ciebie i chorego, unikaj konfliktów. Skuteczniejsze będzie odwrócenie uwagi chorego, niż tłumaczenie mu, dlaczego coś należy zrobić lub dowodzenie, że coś nie jest prawdą. Stosowanie niewerbalnych technik nabiera znaczenia w miarę, jak choroba Alzheimera postępuje, używaj ilustracji i wydruków. rysunek znaczy tyle, co tysiąc słów. Kiedy wszystko inne zawodzi, ilustracja może ułatwić przekazanie wiadomości i myśli. Przydatny może okazać się mały album ze zdjęciami członków rodziny i przyjaciół, uśmiech na twarzy kojarzy się z czymś miłym pamiętaj o tym, a zauważysz różnice w zachowaniu chorego, dla niektórych gesty są nieodzownym elementem komunikacji. Pokazuj choremu np. gdzie ma usiąść, jak ma uczesać włosy, jeśli jesteś w bliskiej odległości od osoby chorej, nie ograniczaj się wyłącznie do słów i gestów. Dotykając chorego zwiększasz szanse nawiązania kontaktu. 3. Rodzinne rytuały, uroczystości i spotkania Staraj się dostosować dotychczasowe zwyczaje w obchodzeniu rodzinnych spotkań do możliwości chorego. W żadnym razie nie rezygnuj ze spotkań z rodziną i przyjaciółmi! To prowadzi do izolacji społecznej ciebie i chorego. 4. Priorytetowo potraktuj szeroko rozumiane bezpieczeństwo chorego Nie zwlekaj i złóż wniosek o ubezwłasnowolnienie i ustalenie opiekuna prawnego. Ubezwłasnowolnienie nie oznacza braku szacunku dla chorego lub czynienia mu krzywdy! Chroni przed zawieraniem umów kredytowych, aktów notarialnych, darowizn, pozwala także decydować o leczeniu szpitalnym czy zabiegach operacyjnych. Pamiętaj także o zabezpieczeniu mieszkania chorzy często uciekają, mogą pozostawiać włączony gaz itp. 5. Zadbaj o siebie Będziesz lepiej wywiązywać się z misji opiekuna osoby chorej na Alzheimera, jeżeli zadbasz o swój odpoczynek poprzez zorganizowanie właściwej opieki. Proś o pomoc rodzinę, przyjaciół, sąsiadów, szukaj wsparcia. Z opieką nad chorym na Alzheimera wiąże się wiele spraw, których nie da się zawrzeć w jednym artykule. Zachęcamy do sięgania po odpowiednią literaturę, a przede wszystkim szukania pomocy wśród osób, które opiekują lub opiekowały się chorymi. Znajdą je Państwo w organizacjach pozarządowych, które nie tylko chętnie dzielą się przydatną wiedzą, lecz także organizują ciekawe wykłady i grupy wsparcia dla opiekunów. Nasze stowarzyszenie zapewnia również opiekę i rehabilitację w domu chorego. Danuta Dudek, Agata Białachowska (Wielkopolskie Stowarzyszenie Na Rzecz Osób z Chorobą Alzheimera) Stowarzyszenie od 15 lat udziela pomocy osobom cierpiącym na chorobę Alzheimera, ich opiekunom i bliskim. Prowadzi Centrum Informacji i Edukacji Alzheimerowskiej, oferuje pomoc psychologiczną i prawną, usługi opiekuńcze i rehabilitacyjne, konsultacje pielęgniarskie i lekarskie, wypożycza książki i poradniki poświęcone chorobie Alzheimera, przeprowadza szkolenia dla opiekunów i wolontariuszy, organizuje piknik integracyjny, wykłady i grupy wsparcia, przeprowadza badania pamięci. SENIORZE PAMIĘTAJ: nie noś dużej kwoty pieniędzy przy sobie bez potrzeby, jeżeli chcesz wypłacić gotówkę lub dokonać innej transakcji bankowej, poproś zaufaną osobę, żeby Ci towarzyszyła w drodze powrotnej z bankomatu, banku czy też poczty, koniecznie naucz się na pamięć swojego numeru PIN do karty bankomatowej, nigdy nie zapisuj tego numeru na karteczce, którą będziesz przechowywać obok karty bankomatowej, nie pożyczaj pieniędzy osobom, które znasz tylko z widzenia, lub deklarują, że chcą przekazać gotówkę Twoim bliskim, tam, gdzie panuje tłok - w tramwaju, autobusie, w markecie i na targu, trzymaj torbę przed sobą, zawsze zapiętą, przebywając w szpitalu, wartościowe rzeczy zdawaj do depozytu, korzystaj z automatu zamiast komórki, u fryzjera, w parku, na cmentarzu, w sklepie nie zostawiaj toreb lub siatek z pieniędzmi i dokumentami bez nadzoru - nawet na chwilę, wychodząc na zakupy miej przygotowane drobne pieniądze, tak aby nie wyjmować za każdym razem portfela. Gdy jesteś w domu: nie wpuszczaj nieznajomych do mieszkania - nie znając osoby nigdy nie znasz jej zamiarów, nie przechowuj w domu dużej ilości gotówki lub kosztowności, nie otwieraj bezmyślnie drzwi, gdy tylko usłyszysz dzwonek, zawsze przed otworzeniem drzwi zapytaj się, kto za nimi stoi, pracownicy urzędów, zwykle telefonicznie zapowiadają swoją wizytę, a inkasenci mogą wystawione rachunki za światło i gaz, zostawić w skrzynce pocztowej, nie wchodząc do Twojego domu, nie ufaj nieznajomym, nie wpuszczaj ich do klatki schodowej, nie otwieraj domofonu, wychodząc zamykaj drzwi do klatki, utrzymuj więzi z sąsiadami, którzy często służą swą pomocą ludziom starszym mieszkającym w ich otoczeniu, zawsze zamykaj po przyjściu do domu drzwi wejściowe, postaraj się nie wychodzić z domu po zmroku, a jeżeli już musisz, to zabierz ze sobą osobę towarzyszącą, omijaj tereny źle lub wcale nieoświetlone, szczególnie niebezpiecznymi miejscami są obrzeża miast, na których nie ma zabudowań.

8 8 My, M-Łodzi Duchem Pabianice Seniorze, wypełnij pudełko od butów i obdaruj ubogie dzieci Centrum Misji i Ewangelizacji Kościoła Ewangelicko - Augsburskiego w RP od 2001 roku organizuje akcję Prezent pod choinkę. Przedsięwzięcie polega na przygotowywaniu przez dzieci, młodzież i osoby dorosłe prezentów dla dzieci najuboższych, potrzebujących naszego wsparcia za granicą, a od 2013 roku do tych, które mieszkają na Ukrainie, Białorusi i w Rumunii. - Chciałbym, aby w tym roku różne środowiska - szkoły, kluby seniora, indywidualni ludzie w Pabianicach mogli włączyć się w tę akcję - mówi lokalny koordynator Paweł Gumpert, pastor parafii ewangelicko - augsburskiej w Łasku. Prezenty pakowane są do pudełek (o przybliżonych wymiarach 30/20/10 cm, czyli takich, jak po butach), a ofiarodawcy mogą zdecydować o tym, dla którego dziecka przygotowują prezent -dla chłopców bądź dziewczynek w różnych przedziałach wiekowych (na zdjęciu). Zapełnij pudełko. Jeżeli chcesz, możesz włożyć do środka swoje zdjęcie, rysunek, adres. Pudełko zwiąż gumką lub sznurkiem - NIE ZAKLEJAJ! Przygotuj 10 zł, które zostanie przeznaczone na koszty organizacji akcji i transport. Na pudełku przyklejcie etykietę zaznaczając grupę wiekową. Uwaga! Paczka powinna zawierać tylko nowe rzeczy oraz oryginalnie zapakowane słodycze z datą ważności upływającą nie wcześniej niż 1 kwietnia 2015 roku. Paczkę i 10 zł dostarcz do najbliższego koordynatora (lista z adresami na Pabianiczanie mogą je przynosić do kancelarii parafialnej przy ul. Zamkowej 8, telefon: (czynna: pon ; wt ; śr ; pt ). Termin dostarczania paczek upływa 9 listopada. Jest on podyktowany czasem potrzebnym na zwiezienie paczek z całej Polski do bazy w Dzięgielowie, przygotowanie ich do transportu za granicę (m.in. zapakowanie do kartonów zbiorczych, zważenie, podzielenie na kraje). Paczki z Polski trafią do najuboższych dzieci w Rumunii, na Białorusi i Ukrainie. Co może byc prezentem? Artykuły higieniczne: pasta, szczoteczka do zębów, szampon, dezodorant, chusteczki higieniczne, krem do rąk, podpaski (fabrycznie foliowane) itp.; artykuły szkolne: kredki, długopisy, ołówki i gumki, książeczki do kolorowania, książeczki z obrazkami dla najmłodszych; zabawki: maskotki, klocki, puzzle, ozdoby do włosów, układanki dydaktyczne, baloniki itp.; odzież: czapki, szaliki, koszulki, skarpety, rękawiczki itp.; słodycze: cukierki, czekolady, ciastka, batoniki w fabrycznie zamkniętych opakowaniach, z wyraźnie oznaczonym terminem ważności - nie może upłynąć przed 1 kwietnia 2015 roku. Co nie może być prezentem? Artykuły intensywnie pachnące, artykuły łatwo psujące się, wrażliwe na ciepło, artykuły spożywcze inne niż słodycze (cukier, mąka, makaron, konserwy itp.), leki i witaminy, zabawki i publikacje o charakterze militarnym. W 13. edycji akcji Prezent pod choinkę przygotowano 4023 paczki paczek przekazano na Białoruś do dzieci z parafii w Grodnie oraz w pobliskich miejscowościach, również w domach dziecka i w polskiej szkole paczek przesłano do Rumunii, do dzieci z Brasov i Cismadie, Tatrang pod Brasov, Purkerecz i Zajzon, Halmagy, Oltszakadat, Sepsiszentgyorgy, wychowujących się w rodzinach, ale również w domach dziecka oraz do podopiecznych świetlicy środowiskowej Arka Noego i do dzieci podopiecznych streetworkerów w Lasi. Na Ukrainę, ze względu na zaostrzone przepisy celne, trafiły pieniądze przekazane na paczki wirtualne (w sumie 354 prezenty). W 12. edycji akcji Prezent pod choinkę udało się przygotować 4942 paczki (w tym 300 prezentów wirtualnych) dla dzieci w kilkunastu miejscowościach na Ukrainie. Do akcji włączyło się kilkadziesiąt instytucji i wolontariuszy. Dziękujemy wszystkim, którzy zaangażowali się w akcję przygotowując prezent, organizując zbiórkę w swoim miejscu pracy, w szkole, przedszkolu czy parafii, koordynując zbiórkę w danej miejscowości lub mieście oraz pomagając nam w pakowaniu i przygotowywaniu prezentów do transportu. Od początku trwania akcji do 2013 roku prezenty trafiły do prawie 55 tysięcy dzieci. Nie możesz sam przygotować paczki? Nie masz czasu? My zrobimy to za Ciebie. Przygotujemy prezent dla nastolatka w wieku lat. Twój prezent zawierać będzie: przybory szkolne, słodycze, artykuły higieniczne oraz gadżet o charakterze chrześcijańskim. Do 9 listopada wpłać na nasze konto 60 zł, a w tytule wpłaty napisz: Wirtualna paczka + płeć. Wartość prezentu to 50 zł, a 10 zł to opłata przeznaczona na pokrycie kosztów organizacji akcji oraz transportu. Konto: ING Bank Śląski SA o. Cieszyn , Centrum Misji i Ewangelizacji Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP, ul. Misyjna 8, Dzięgielów. Więcej informacji: W razie pytań podajemy telefony kontaktowe: ; kom.: Adres Parafia E-A w Łasku - Mariola Gumpert, tel , kom , adres tekst i foto: Centrum Misji i Ewangelizacji Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego/źródło: Międzynarodowe obchody 1 października świętujemy Międzynarodowy Dzień Osób Starszych. Datę ustanowiła Organizacja Narodów Zjednoczonych w grudniu 1990 roku. 20 października natomiast, to Europejski Dzień Seniora. W tym czasie w wielu krajach odbywają się z tej okazji występy, koncerty, festyny. Ale senioralne święto to nie tylko zabawa. W trakcie obchodów organizowane są zebrania, konferencje i prelekcje poświęcone zagadnieniu starzenia się oraz funkcjonowania seniora w społeczeństwie. Dyskusje mają na celu poprawę warunków bytowania tej grupy wiekowej, zapewnienia jej godnego życia. Poruszane są tematy m.in. dyskryminacji, właściwej opieki zdrowotnej i medycznej, sytuacji ekonomicznej seniorów, udziału w życiu społecznym czy kulturalnym. Zwraca się także uwagę na dręczący cały glob problem starzenia się ludności naukowcy przewidują, że w 2050 roku na ziemi będzie żyło około 2 miliardów osób w wieku powyżej 60 lat (teraz jest ich ok. 800 mln.). Ogólnopolski Dzień Seniora obchodzimy 14 listopada. rkł. Wasze święto! Ostatni weekend września upłynie pod znakiem seniora. To pierwsza taka impreza w Pabianicach. 27 września (sobota) na placu parkingowym przy hotelu Fabryka Wełny (ul. Lipowa) odbędą się I Pabianickie Senioralia. Impreza skierowana jest do osób 60+, dla których przygotowano wiele atrakcji - stoiska lokalnych producentów, stanowiska konsultacyjne, bezpłatne porady specjalistów, poczęstunek itp. Uroczysty korowód spod ratusza na Lipową rusza o godz W południe przewidziane jest oficjalne otwarcie Senioraliów prezydent Zbigniew Dychto ma przekazać seniorom symboliczne klucze do miasta. Po panelu dyskusyjnym Przepis na udaną starość, czekają nas występy lokalnych senioralnych zespołów. Od gości zabawi najstarsza DJ`ka w Polsce DJ Vika, a po niej wystąpi Halina Kunicka. Zakończenie przewidziano na godzinę Następnego dnia (niedziela) odbędą się imprezy towarzyszące (od godz do 19.00): warsztaty komputerowe Poznaj świat przez internet oraz przedstawienie teatralne Pękające torby z papieru. Organizatorką jest Renata Uznańska-Bartoszek. MJ.

9 Pabianice My, M-Łodzi Duchem 9 Jestem wdzięczna Ojcu Miałam wspaniałego Ojca i mimo, że na pewno nie było Mu znane pojęcie turystyki, to właśnie Tato zaszczepił we mnie chęć wyjazdów w wolne dni, czynnego spędzania czasu. Najczęściej jeździliśmy bryczką konną ze znajomymi rodziców lub ciotkami, wujkami i kuzynami. Jeżeli wybierało się więcej osób, bryczkę zamieniano na platformę, na której siedziało się na deskach pokrytych pledami. Kobiety zabierały torby z jedzeniem i piciem. Najmilej wspominam wycieczki do Ldzania, na górę piaskową nad Grabią. Dzieciom góra wydawała się bardzo wysoka. Zbiegaliśmy z niej lub skakaliśmy do płytkiej rzeczki, w której woda była przezroczysta. Wracaliśmy po całym dniu wyhasani, szczęśliwi i myśleliśmy już o następnej wycieczce. Jeździliśmy również do Baryczy, zresztą z Ldzania do Baryczy wzdłuż rzeki chodziliśmy pieszo. Czasem wybieraliśmy się do Kolumny, ale ja bardzo lubiłam i lubię okolice Zalewa koło Lutomierska (mieliśmy tam krewnych). W Zalewie były złociste łany zboża, które w słońcu drżały; były stawy z łódką, po których pływaliśmy; był strumyk, w którym dorośli szukali raków. Pamiętam również piaszczyste polne drogi, którymi lubiłam spacerować. Gdy byłam nieco starsza, jeździliśmy z Tatą rowerami. Miałam piękną damkę, którą mój Tato wygrał jeszcze przed wojną w wyścigach kolarskich PTC (Pabianickie Towarzystwo Cyklistów), którego był zawodnikiem. Damka wielkością przypominała obecne składaki, a przez całą okupację przechowała ją znajoma Niemka. Odwiedzaliśmy rodzinę lub znajomych, było świetnie. Lubiłam te wyjazdy, bo zawsze działo się coś wspaniałego. Koniec szkoły i ogólniak to już wyjazdy klasowe, ale z Ojcem do końca Jego życia bardzo lubiłam wyjeżdżać. Nawet jako mężatka, wraz z dziećmi. Tato jeździł czasem z nami na wczasy. Za wspaniałe dzieciństwo i młodość jestem wdzięczna Rodzicom, ale szczególnie Ojcu, który mimo ciężkiej fizycznej pracy miał chęć z nami jeździć rowerem, organizować niedzielne wyjazdy. Do tego zawsze miał uśmiech na twarzy. Zaszczepiona przez Niego chęć poznawania okolic i kraju pozostała mi do dziś. W dalszym ciągu jeżdżę rowerem, ale to już inna historia. J. foto: zbiory prywatne Wincenty Klimek - ojciec i legionista Pamiętam mojego ojca bardzo wyraźnie. Niewysoki, szczupły mężczyzna, pełen powagi, a jednocześnie umiejący się uśmiechać i żartować. Choć jego życie było bardzo ciężkie, nigdy nie popadł w przygnębienie. To on nauczył mnie patriotyzmu i właśnie dzięki niemu pozostałem wierny ideałom prawdziwego Polaka. Bardzo często ojciec opowiadał mi o swoich przeżyciach, gdy był członkiem Polskiej Organizacji Wojskowej działającej jako tajna organizacja zbrojna utworzona w 1914 roku przez Józefa Piłsudskiego. Nie zabrakło również opowieści z frontu cieszyńskiego i galicyjskiego. Najchętniej jednak słuchałem wspomnień związanych z marszałkiem Józefem Piłsudskim, z którym wielokrotnie tata się spotykał. Ostatni raz takie spotkanie miało miejsce 11 listopada 1918r., gdy na zakończenie wojny marszałek żegnał swoich żołnierzy. Mimo upływu czasu, wciąż wyraźnie pamiętam, gdy mając 12 lat, pojechałem z ojcem do Krakowa. Odbywał się tam zjazd legionistów, na którym przemawiał Edward Rydz-Śmigły. Po ojcu zostało mi wiele pamiątek, m.in. książeczka wojskowa, z której mogłem zapoznać się ze szczegółami jego służby wojskowej, Krzyż Legionowy, który otrzymał 9 kwietnia 1927 roku oraz Krzyż i Medal Niepodległości z 16 marca 1937 roku. * * * Wincenty Klimek urodził się 6 kwietnia 1895 roku w Bychlewie. Potem mieszkał jeszcze w Jutrzkowicach, a na koniec w 1930r. przeprowadził się razem z rodziną do Pabianic na ulicę Żytnią. Jego rodzice, a moi dziadkowie, mieli na imię Agnieszka i Adam. W roku 1922 ojciec ożenił się z moją matką Weroniką Majchrowską. 2 marca 1923 urodziła się im córka Helena, a cztery lata później, tzn. 27 maja 1927, syn Leszek, który pisze te wspomnienia. Jeżeli natomiast chodzi o służbę wojskową mojego ojca, to pierwsze szkolenia zbrojne odbywał we wsi Karolew. 13 listopada 1918 roku wstąpił ochotniczo do Wojska Polskiego i został wcielony do dwunastej kompanii 28. pułku. Wysłano go na front 27 stycznia 1919 z III Batalionem. 19 września 1919r. otrzymał awans na starszego szeregowca. Uczestniczył w ofensywach na Tarnopol i w walkach pod Jabłonną, Mokrem i Sokalem oraz w forsowaniu Seretu i Zbrucza. Został ranny 30 kwietnia 1920 i w następstwie tego 20 listopada bezterminowo go urlopowano na rozkaz Ministerstwa Spraw Wojskowych. Następnie 10 marca 1923r. z rozkazu podporucznika Wolińskiego z departamentu MSW, został przeniesiony do rezerwy. Odbywał potem tzw. zebrania kontrolne przed komisją kontrolną w Pabianicach (1923 i 1928 rok) oraz w Łasku (1925 i 1945 rok). Zmarł w lipcu Ojciec mój całym swoim życiem dał mi przykład, jak należy żyć, aby patriotyzm nie był tylko pustym słowem. Zaszczepił we mnie miłość do ojczyzny. Bał się o mnie, ale nigdy nie zabraniał, gdy jeszcze jako chłopiec w czasie II wojny światowej brałem udział m.in. w szukaniu niewypałów na terenie starego miasta w Pabianicach. Od 1937 roku, gdy wstąpiłem do harcerstwa, wiedziałem, że to moje powołanie. Dziś mam stopień harcmistrza i choć na emeryturze, wciąż jestem aktywnym członkiem Komisji Historycznej Hufca Pabianice oraz Komisji Historycznej i Gospodarczej żołnierzy Armii Krajowej. Wiem, że duch mojego ojca wciąż nade mną czuwa i na pewno ucieszy się, że syn pozostał wierny jego ideałom. Leszek Klimek

10 10 My, M-Łodzi Duchem Pabianice Część I I - kontynuacja przedstawiania treści tego bardzo ważnego dokumentu EUROPEJSKA KARTA PRAW I OBOWIĄZKÓW OSÓB STARSZYCH WYMAGAJĄCYCH DŁUGOTERMINOWEJ OPIEKI I POMOCY WERSJA OSTATECZNA Maj 2010 ARTYKUŁ 2 PRAWO DO SAMOSTANOWIE- NIA Z WIEKIEM MOŻESZ ZACZĄĆ POTRZEBOWAĆ POMOCY I WSPARCIA INNYCH OSÓB, ZA- CHOWUJESZ JEDNAK PRAWO DO PODEJMOWANIA SAMO- DZIELNYCH DECYZJI ŻYCIO- WYCH I DO POSZANOWANIA TWOJEJ WOLNEJ WOLI. PRAWO TO DOTYCZY RÓWNIEŻ OSÓB WYSTĘPUJĄCYCH W TWOIM IMIENIU. Wolność wyboru 2.1 Masz prawo do stanowienia o sobie i do niezależności w takim stopniu, na jaki pozwala Twój stan umysłowy i fizyczny oraz do tego, a także do tego by wspierano Twoją niezależność. 2.2 Masz prawo oczekiwać, że Twoje opinie, pragnienia i decyzje będę respektowane przez osoby w Twoim otoczeniu, nawet jeżeli masz trudności z ich komunikowaniem. Masz prawo do tego, żeby wszelkie decyzje Ciebie dotyczące były z Tobą konsultowane i masz prawo brać udział w ich podejmowaniu. Masz prawo do decydowania o tym, gdzie mieszkasz i do mieszkania w miejscu przystosowanym do Twoich potrzeb, czy to we własnym domu czy w placówce opiekuńczej. 2.3 Masz prawo do zarządzania swoją własnością, swoimi dochodami, swoimi finansami i swoimi sprawami prawnymi, a także do otrzymywania pomocy w tym zakresie. Wsparcie w podejmowaniu decyzji 2.4 Masz prawo do wyznaczenia osoby, która będzie występować i podejmować decyzje w Twoim imieniu. 2.5 Masz prawo zasięgnąć drugiej opinii medycznej przed podjęciem proponowanego rodzaju leczenia. 2.6 W procesie podejmowania decyzji masz prawo do czasu do namysłu, starannego zapoznania się z dokumentami oraz do uzyskania informacji, wsparcia i porady z niezależnego źródła. 2.7 W razie niezdolności do samodzielnego decydowania o sobie obecnie lub w przyszłości, masz prawo pozostawić wyznaczonej osobie instrukcje postępowania dotyczące opieki nad sobą. Twoje decyzje powinny być respektowane nawet jeżeli przekazujesz je niewerbalnie lub za pośrednictwem innej osoby. Ograniczenia samostanowienia 2.8 Nie możesz podlegać jakimkol- wiek ograniczeniom fizycznym ani psychicznym, chyba że jest to jedyny adekwatny sposób zapobiegnięcia potencjalnej krzywdzie lub szkodzie. W takim wypadku ocena, tego że ograniczenie leży w Twoim dobrze pojętym interesie, musi zostać dokonana w wyniku przejrzystego, bezstronnego, niezależnie weryfikowalnego i odwracalnego postępowania. Ocena Twojej niezdolności do podejmowania decyzji nie może być ostateczna ani trwała i musi podlegać regularnej weryfikacji. ARTYKUŁ 3 PRAWO DO PRYWATNOŚCI Z WIEKIEM MOŻESZ ZACZĄĆ POTRZEBOWAĆ POMOCY I WSPARCIA INNYCH OSÓB, ZA- CHOWUJESZ JEDNAK PRAWO DO POSZANOWANIA I OCHRONY SWOJEJ PRYWATNOŚCI I INTYM- NOŚCI Prawo do życia prywatnego 3.1 Masz prawo do poszanowania swojej potrzeby prywatności, a więc do czasu oraz fizycznej przestrzeni tylko dla siebie lub do przebywania z wybranymi przez siebie osobami. 3.2 Masz prawo do poszanowania Twojej prywatnej przestrzeni, niezależnie od stopnia opieki i pomocy jakiej wymagasz. Osoby sprawujące nad Tobą opiekę powinny dokładać wszelkich starań, żeby nie ograniczać Twojej prywatności ani Twojego prawa do intymnych relacji. 3.3 Prawo do prywatności oznacza również dbanie o to, by nie narażać Cię sytuacje wywołujące poczucie zawstydzenia czy skrępowania. Masz prawo oczekiwać dyskrecji i taktownego traktowania. Prawo do prywatnych informacji i prywatnej komunikacji 3.4 Masz prawo do tajemnicy korespondencji. Twoje listy i poczta elektroniczna nie mogą być otwierane ani czytane przez osoby trzecie bez Twojej zgody. Masz prawo do prywatności podczas rozmów telefonicznych. 3.5 Prawo do prywatności oznacza również, że Twoje dane i wszelkie dokumenty, które je zawierają muszą być chronione. Podlegasz ochronie danych osobowych. 3.6 Masz prawo oczekiwać, że wszelkie rozmowy na temat Twojego stanu zdrowia, leczenia i opieki nad Tobązarówno z Twoim udziałem jak i bez niego- będą odbywać się z poszanowaniem Twojego prawa do dyskrecji i prywatności. ARTYKUŁ 4 PRAWO DO WYSOKIEJ JAKOŚCI OPIEKI DOSTOSOWANIEJ DO IN- DYWIDUALNYCH POTRZEB Z WIEKIEM MOŻESZ ZACZĄĆ POTRZEBOWAĆ POMOCY I WSPARCIA INNYCH OSÓB, ZA- CHOWUJESZ JEDNAK PRAWO DO OPIEKI I LECZENIA WYSOKIEJ JAKOŚCI DOSTOSOWANYCH DO TWOICH INDYWIDUALNYCH POTRZEB I PREFERENCJI. Jakość opieki 4.1 Masz prawo do wysokiej jakości opieki zdrowotnej oraz opieki długoterminowej świadczonych bez żadnych przejawów dyskryminacji, bez zbędnych opóźnień, w rozsądnej cenie i dostosowanych do Twoich indywidualnych potrzeb. 4.2 Masz prawo oczekiwać, że osoby sprawujące nad Tobą opiekę będą posiadały odpowiednie umiejętności oraz otrzymywały odpowiednie wsparcie, by w kompetentny sposób wykonywać swoje obowiązki. Niezależnie od tego czy zajmuje się Tobą profesjonalny personel opiekuńczy, Twoi bliscy czy też inne zaufane osoby, powinny one otrzymywać techniczne i finansowe wsparcie, specjalistyczne przeszkolenie oraz niezbędne wytyczne co do sposobu sprawowania opieki. 4.3 Zaleca Ci się korzystanie z krótkotrwałej opieki zastępczej w celu umożliwienia długoterminowym opiekunom odpoczynku i czasu na zajęcie się swoimi prywatnymi sprawami. Takie rozwiązanie sprzyja poprawie jakości opieki świadczonej przez foto: Ewu XXXL długoterminowych opiekunów. 4.4 Masz prawo oczekiwać, że podejmowane będą wszystkie możliwie środki w celu zapobiegnięcia pogorszeniu Twojego stanu lub w celu jego poprawy, a także, w celu wspierania Twojej samodzielności. 4.5 Masz prawo oczekiwać, że wszystkie osoby i instytucję zaangażowane w leczenie i opiekę nad Tobą będą ze sobą współpracować w celu zapewnienia najwyższej jakości usług opiekuńczych. 4.6 Masz prawo oczekiwać regularnej pomocy w zaspokajaniu codziennych potrzeb. Opieka dostosowana do indywidualnych potrzeb 4.7 Jeżeli rozpoczynasz pobyt w domu opieki, warunki i koszty pobytu powinny zostać jasno określone w umowie. Informacja o Twoich prawach i zobowiązaniach powinna być zrozumiała i przejrzysta. Masz prawo do uzyskania porad w tej kwestii przed rozpoczęciem pobytu oraz w trakcie jego trwania. 4.8 Masz prawo swobodnie się poruszać i przemieszczać w swoim otoczeniu, a od osób sprawujących nad Tobą opiekę masz prawo oczekiwać wsparcia i zachęty do aktywnego spędzania czasu. 4.9 Masz prawo wymagać, żeby ważne aspekty dotyczące Twojej przeszłości i dotychczasowego życia były brane pod uwagę w obecnej sytuacji. Dalszy ciąg tekstu w kolejnym wydaniu naszej gazety. Polecamy!!! JESIENNE IMPRESJE

11 Pabianice My, M-Łodzi Duchem 11 Czy wiesz, że... Niska jakość snu koreluje ze zmniejszaniem się objętości mózgu, zwłaszcza u osób po 60. roku życia informuje pismo Neurology. Naukowcy z Uniwersytetu Oksfordzkiego (Wlk. Brytania) zaobserwowali, że u osób, które doświadczają problemów ze snem, następuje ubytek objętości mózgu. Największe ubytki znajdowały się w obszarach czołowych, skroniowych i ciemieniowych, a najbardziej widoczne były u osób po 60. roku życia. Do udziału w przedsięwzięciu zaproszono 147 dorosłych w wieku od 20 do 84 lat, których dwukrotnie poddano badaniu mózgu za pomocą rezonansu magnetycznego. Stwierdzono, że 35% spośród uczestników badania spełniało kryteria odnoszące się do snu niskiej jakości. Badani skarżyli się m.in. na trudności z zasypianiem, częste pobudki w nocy i zbyt krótki sen. Przyznawali się także do stosowania środków nasennych. (na podst. PAP Nauka w Polsce, ) foto: Ewu XXXL Dalszy ciąg cyklu: Dlaczego nasze stopy są takie ważne? Pielęgnacja domowa: - preparaty o właściwościach przeciwpotliwych, z zawartością srebra, miedzi, glinu, potasu, boru - preparaty przeciwgrzybiczne Osoby chore na cukrzycę: Zasady higieny i pielęgnacji stopy cukrzycowej: Codzienne mycie stóp z użyciem mydła o ph 5,5 w wodzie o temp. nie wyższej jak 37 C. Namydlone stopy należy dobrze spłukać, następnie delikatnie i dokładnie osuszmy miękkim ręcznikiem, szczególnie przestrzenie międzypalcowe. Nie wolno moczyć zbyt długo stóp dochodzi do rozmiękania skóry i pękania, co może być początkiem infekcji! W przypadku suchej i łuszczącej skóry należy stosować odpowiednie kremy nawilżające, np. Allpresan. Nie należy smarować przestrzeni między palcami! Należy usuwać nadmiernie zrogowaciały naskórek nie za ostrym pumeksem. Paznokcie obcinamy prosto, nie pozostawiając ostrych krawędzi, które mogą uszkodzić wał paznokciowy i sąsiednie palce. Zabiegi przy paznokciach wykonujemy w dobrym oświetleniu, przeznaczonymi tylko do tego celu cążkami. W przypadku upośledzonego wzroku albo trudności w nachylaniu się, dobrze jest korzystać z usług podologa, czy pedikiurzystki raz na 4 tygodnie. Nie należy chodzić boso (na plaży, w domu), gdyż może dojść do skaleczenia stopy szkłem, kamieniem itp. Konieczna jest codzienna kontrola stóp, przy dobrym oświetleniu, najlepiej za dnia. Zwracamy uwagę na przestrzenie międzypalcowe, paznokcie. Trudno dostępne powierzchnie kontrolujemy za pomocą specjalnego lusterka. Nie wolno stosować wszelkich termoforów i tego typu urządzeń do ogrzania stóp. Bardzo istotny jest dobór odpowiednich butów - dla chorego na cukrzycę i nie tylko! Przed zakupem można przygotować sobie miarkę w kształcie swojej stopy (obrysowujemy i wycinamy z kartonu). Powinny być dostosowane do ewentualnych deformacji stóp Buty muszą być bardzo starannie dobrane, powinny być dostatecznie szerokie i długie, wykonane z materiałów naturalnych. Bez wszelkich nierówności i zagięć wewnątrz Należy unikać butów typu sandały, klapki z odkrytymi palcami czy piętą, dlatego, że może dojść do urazu. Nie wolno nosić butów na gołe stopy Należy nosić w butach indywidualnie zrobione wkładki profilaktyczne. Wskazane jest, aby posiadać kilka par butów. Codziennie zmieniać skarpety, pończochy Nie używać podwiązek, które obciskają uda i upośledzają krążenie krwi w obrębie kończyn dolnych Skarpetki powinny być: - o luźnych ściągaczach - wełniane lub bawełniane oraz z dodatkiem srebra w przypadku nadmiernej potliwości - skarpetki oraz rajstopy nie mogą być za ciasne. Przed każdym włożeniem obuwia lub skarpetki należny sprawdzić czy nie ma tam obcego ciała.

12 12 My, M-Łodzi Duchem Pabianice Wspomnienia żołnierza - tułacza Wiktor Pietrzak - brat mojego ojca Bolesława Pietrzaka, urodził się w rodzinnym majątku Borysławice Kościelne na Kujawach w 1910 roku. Był chłopcem bardzo ruchliwym, płatał różne figle i psoty. Kochał koniec, uwielbiał jazdę konną. Kurs szkoły podstawowej pobierał w domu pod nadzorem nauczycielki pani Julii. W 1923 roku rodzina przeniosła się do Kalisza. Tam po zdaniu matury wujek postanowił ruszyć w świat. Pojechał do Warszawy, gdzie ukończył Wolną Wszechnicę Polską (wydział księgarski), a służbę wojskową odbył w podoficerskiej szkole artylerii. Pracował w Wydawnictwie Gebethnera i Wolffa, a następnie w dziale wydawniczym Zakładu Narodowego Ossolineum przy ul. Freta II. Był młody, przystojny, wesoły i bardzo kochał życie. Miał wielkie powodzenie u płci pięknej, ale pozostał kawalerem. Niestety radosne i beztroskie życie przerwała wojna. Stryja zmobilizowano 1 września 1939 roku do I pułku artylerii przeciwlotniczej pod dowództwem płk. Stanisława Feliksa Kamińskiego, który zginął w Katyniu. Stryj walczył pod Brześciem (w pobliżu Brzeżan). Po napaści ZSRR na Polskę pułk miał przedostać się przez Zaleszczyki do Rumunii. Tymczasem 19 września 1939 gdy byli pod Złotowem wypadła na nich z lasu ćma bolszewickiej konnicy strzelając i przeraźliwie wyjąc. Widok, jakby szarańcza pokryła całą okolicę. Otoczyli ich, nie było szans obrony. To wojsko miało na głowach spiczaste czapki i zniszczone, dziurawe mundury. Jechali często bez siodeł na oklep, karabiny wisiały na sznurkach. Konie zamiast uzd miały również sznurki, które raniły im pyski. Po złożeniu broni bolszewicy rabowali wszystko co się dało, m.in. zegarki, płaszcze. Zaczęła się trwająca całymi dniami wędrówka w głąb Rosji. Czasem dawano im zupę, tzn. jakąś breję z obierków i brukwi, a do tego trochę chleba. Nękały ich głód, pragnienie i choroby. Dotarli do Szepietówki, Brodów, na koniec do Starobielska. Podchorążych, podoficerów i żołnierzy ulokowano w starych hangarach, a oficerów w jakimś oddalonym budynku, bez możliwości porozumienia. Wszyscy zginęli w Katyniu. Oprócz strasznego głodu i zimna były też wszy, pchły, robactwo. Pracowali ciężko przy budowie mostów, nasypów kolejowych i dróg. Wielkimi młotami rozbijali kamienie na drobny tłuczeń. 24 sierpnia 1941 roku polski oficer, pułkownik Wiśniewski, w angielskim mundurze odczytał komunikat, że rząd polski w Londynie i sowiecki podpisali umowę o utworzeniu Wojska Polskiego na terenie ZSRR. Radość była wielka. Do biur werbunkowych zgłosili się wszyscy. Była to jakaś nadzieja, że obdarci i wynędzniali jeńcy staną się znów żołnierzami! Przyjechał też generał Anders - blady, chudy, kulejący, dopiero wypuszczony z więzienia. Przeniesiono ich do obozów w okręgu czkałowskim. Stryjek znalazł się w Tockoje pod Czkałowem z przydziałem do szóstego dywizjonu artylerii przeciwlotniczej. Prawie wszyscy mieli szkorbut, kurzą ślepotę, opuchlinę głodową, odmrożenia, tyfusa, czerwonkę i inne choroby. Ochotników przybywało, ale wielu po przybyciu do obozu umierało. Stryj wspominał: Pewnego razu, gdy siedziałem w dyżurce, weszło dwóch zarośniętych, odzianych w łachmany mężczyzn. Byli to major Słomka i major Padowicz, późniejszy mój dowódca. Czekając na odprowadzenie do kancelarii usiedli, rozpięli łachmany i zagarniając rękami całe garście wesz, wrzucali je do palącego się w piecyku ognia. W styczniu 1942 obóz został przeniesiony do Uzbekistanu, do obozu Jakubok u stóp Pamiru. Wybuchła tam epidemia malarii i tyfusu. Było dużo ofiar. W połowie roku na podstawie porozumienia władz radzieckich z rządem angielskim, wydostali się z terenu ZSRR do Iranu. Razem z wojskiem udało się wywieźć i uratować dużo polskich dzieci i osoby cywilne jako rodzinę, którą każdy z nich miał od razu bardzo liczną. Poprzez Morze Kaspijskie wylądowali w Pahlawi w Iranie. Dostali angielskie mundury, a przede wszystkim pyszne, świeże jedzenie bez ograniczeń. Z Iranu nastąpiła dyslokacja wojska do Iraku, na pustynię obok al Habbanii. Następnie do Transjordanii, Palestyny, Libanu, Syrii i Egiptu. W Libanie panowała wielka bieda. Dzieci przychodziły na posiłki, którymi dzielili się z nimi żołnierze. Każdy miał swojego synka lub córeczkę, z którymi razem jadali po odbytych ćwiczeniach. Amerykanie nadmiar jedzenia wylewali. Żołnierze czuli się jak tułacze, bo los ciągle ich gdzieś rzucał. Niestety zawsze daleko od Polski. W połowie lutego wypłynęli z Port Saidu przez Morze Śródziemne do Włoch, do portu Taranto. Tu przyjechali już na front - warkot samolotów, huk dział, świst bomb i pocisków, byli zabici i ranni. Stryjek miał przydział do V Kresowej Dywizji Piechoty, dowódcą był generał Sulik. Marsz na północ buta włoskiego był bardzo uciążliwy z uwagi na teren górzysty i zasadzki Niemców. Zdobyli Foggię, Selwonę i Bellonę. W kwietniu doszli do Monte Cassino. *** Walka o Monte Cassino i pasmo okalających wzgórz trwała już 4 miesiące. Górę szturmowali Amerykanie, Nowozelandczycy, Anglicy i inni, ponosząc duże starty w ludziach. Amerykanie zbombardowali klasztor, ale to Niemcom nie zaszkodziło, gdyż w gruzach mieli świetne kryjówki. Na zboczach zbudowali system bunkrów i gniazda karabinów maszynowych. Stryjek wspominał: 10 maja 1944 roku na wieczornym apelu zostaliśmy poinformowani, że przystępujemy do szturmu na klasztor. Po tym rozkazie wśród żołnierzy zapanowała kompletna cisza. Nikt prawie nie spał tej nocy. Mimo, że wszyscy przeżyli już wiele bitew i nieraz byli w śmiertelnym niebezpieczeństwie, zawsze mieli nadzieję, że wyjdą z niego cało. Patrząc na Monte Cassino, szanse na przeżycie

13 Pabianice My, M-Łodzi Duchem 13 tego ataku były znikome. Każdy myślał o bliskich w kraju i o tym, że po tylu cierpieniach i tułaczce przyjdzie zginąć daleko od swoich. Za gardło ściskał zwykły ludzki strach. Została odprawiona msza, wielu z nas przystąpiło do spowiedzi i komunii. Mnie przydzielono do służby w łączności. Dostałem bardzo dobry motocykl <Indiana>. 2 maja rozpoczęła się bitwa huraganowym ogniem artylerii. Potem ruszyła piechota. Z powodu dużych strat natarcie załamało się. Stryjek miał za zadanie rozwozić rozkazy i meldunki do polskich stanowisk. W terenie górzystym i skalistym musiał wyszukiwać dróżek i wszędzie był narażony na ostrzał. W nocy nie zapalał światła i nogami macał drogę badając, czy za chwilę nie zleci w przepaść. W dzień było niebezpiecznie, gdyż był widoczny dla Niemców. Słyszał jak kule uderzają o skały lub widział przed sobą grad pocisków, które wyglądały jak chmura owadów. Raz jechał z rozkazem do stanowiska polskiej artylerii. Droga była pod silnym ostrzałem. Gdy szczęśliwie dotarł, koledzy zatrzymywali go, by nie jechał za raz, bo jest bardzo niebezpiecznie. Gnało go coś jednak do swojego oddziału. Gdy przejechał około 400 metrów usłyszał huk i zobaczył chmurę odłamków nad stanowiskiem artylerii. Upadł tam duży pocisk i wszyscy zginęli. Wstrząśnięty musiał jeszcze bezpiecznie wrócić do swoich. Nieraz rzeczywiście miałem szczęście. Pewnie Anioł Stróż czuwał nade mną wspominał ze wzruszeniem. Gdy 17 maja rozpoczęło się drugie natarcie na klasztor, zaczęło się istne piekło. Warkot samolotów, huk bomb, strzelających dział, serie karabinów maszynowych, dym, pył, zabici, ranni, wszystko to przerastało nawet okropności piekła Dantego. 18 maja o godzinie patrol 12. Pułku Ułanów Podolskich (dowodzony przez por. Gabriela) dotarł na wzgórze. Na ruinach klasztoru umieścili biało-czerwoną flagę, aby nikt nie miał wątpliwości kto zdobył te gruzy na szczycie. Po zdobyciu Monte Cassino, gdzie zginęło prawie tysiąc żołnierzy polskich, a trzy tysiące było rannych, ruszyli dalej na północ. Stryjek wrócił do artylerii przeciwlotniczej pod dowództwem płk. Alfonsa Fenglera. Droga była bardzo niebezpieczna, gdyż gęsto zaminowana przez Niemców. Po ciężkich bojach zajęli Loretto i Forli, a 18 lipca Ankonę. Straty w ludziach były duże, a nie był to jeszcze koniec wojny. Na drodze były jeszcze Predapio, Brizighella, Rimini. W kwietniu 1945 celem Polaków było zdobycie Bolonii. Bitwa z udziałem Polaków trwała od 9 do 21 kwietnia. Wojska polskie wkroczyły do Bolonii jako pierwsze, następnie amerykańskie. Ludność witała nas entuzjastycznie. Nadszedł 8 maja 1945 koniec tej strasznej wojny. Amerykanie i Anglicy zaczęli powoli opuszczać Włochy wracając do swoich krajów. Polacy byli na rozdrożu. Krajem rządziły władze komunistyczne, żołnierze pochodzący ze wschodu Polski nie mieli dokąd wracać, bo ich domy i ziemie zagarnął Związek Radziecki. Czuli się oszukani przez sojuszników i rozgoryczeni. Nie wiadomo było, co ze sobą robić. Jeszcze przez rok żołnierze mieli statut wojsk okupacyjnych. Drugi Korpus był jedyną dużą formacją regularnego wojska we Włoszech, do którego ściągali oficerowie polscy zwolnieni z obozów jenieckich, ludzie wywiezieni na roboty i uczestnicy ruchu oporu. We wrześniu 1946 roku skończył się statut wojsk okupacyjnych i po przetransportowaniu do Anglii czekała ich demobilizacja. Część żołnierzy została we Włoszech i założyła rodziny. Stryjek po wahaniu zdecydował się na wyjazd. 4 października z grupą kolegów przypłynęli z Neapolu do Londynu. Następnie umieszczono ich w obozie Ullenwood. Uczucie rozterki nie odstępowało go, mimo że słyszał, że w Polsce są prześladowania. Nie był już młodzikiem, miał 36 lat i dość włóczęgi. Wiedział, że jeśli teraz nie wróci do kraju to nie zobaczy już ani rodziców, ani rodziny. Zapisał się w końcu na wyjazd. I tak 10 czerwca 1947 roku przypłynął do portu w Gdyni. Zatrzymał się u swoich rodziców w Kaliszu, dłuższy czas nie mógł znaleźć pracy jako niepewny element andersowiec. W czerwcu 1948 roku ożenił się, znalazł zatrudnienie w Kaliskim Przedsiębiorstwie budowlanym. Doczekał się syna Krzysztofa, po latach dwójki wnucząt. W 1994 roku wraz z żoną wziął udział w wyjeździe kombatantów na uroczystości 50-lecia bitwy o Monte Cassino. Pamiętał wszystkie skały, wzniesienia i drogi, po których jeździł w czasie bitwy. Zła organizacja wyjazdu i deszczowa pogoda zepsuły mu ten powrót do przeszłości. 10 maja 2001 roku został mianowany na stopień podporucznika. Miał następujące odznaczenia: Krzyż Monte Cassino, Medal Za Udział w Wojnie Obronnej, medal Polska Swemu Obrońcy i odznaczenie Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie. Otoczony miłością i szacunkiem, w wieku 97 lat zmarł 13 maja 2007 roku, jako ostatni uczestnik bitwy o Monte Cassino pochodzący z Kalisza. Pochowany tamże na cmentarzu na Tyńcu w grobie rodzinnym. Był to mój i moich dwóch sióstr ukochany stryjek. Opracowała bratanica Teresa Bobowicz-Siomioł Polskie Termopile Południa Chciałam przybliżyć Drogim Czytelnikom mało znany czarny epizod naszej historii- a dotyczy to konfliktu o teren Śląska Cieszyńskiego pomiędzy Czechosłowacją a II Rzeczpospolitą. Po zakończeniu I wojny światowej zarówno Polska jak i Czechy oraz Słowacja rozpoczęły proces kształtowania swoich państwowości. Dnia 5.XI.1918r. w wyniku uzgodnień lokalnych Rad (polskiej i czeskiej) teren Śląska Cieszyńskiego został tymczasowo podzielony według kryterium etnicznego/polaków 56%, Czechów 29%,inne nacje 15% z zastrzeżeniem, że ostateczne rozstrzygnięcie terytorialne nastąpi po ustabilizowaniu sytuacji szczególnie w Polsce. Czesi nie byli zadowoleni z kryterium etnicznego tym bardziej, że tereny zamieszkałe w większości przez Polaków były bogate w złoża węgla w zagłębiu Karwińskim, huta w Trzyńcu, zakłady przemysłowe w Boguminie. Wykorzystując trudną sytuację w Polsce: wojnę polsko-ukraińską, powstanie Wielkopolskie, szykujący się atak wojsk bolszewickich- w dniu 23.I.1919 roku prezydent T. Masaryk wydał rozkaz zaatakowania Polski. Szesnastotysięczna armia czeska wkroczyła do Polski łamiąc uzgodnienia z 5.XI Armia czeska posuwała się szybko w głąb Polski, mimo dzielnej obrony nielicznej naszej armii. Józef Piłsudski wysłał do prezydenta Masaryka oficjalny list z prośbą o rozwiązanie konfliktu drogą negocjacji, ale Czesi prowadzili dalej działania zbrojne. A były one okrutne, np. w dniu 26.I Czesi zakłuli bagnetami (szkoda było nabojów) wziętych do niewoli jeńców 12 Pułku Piechoty. Mordowano też ludność cywilną, działaczy narodowych, nierzadko bezczeszcząc zwłoki. Szczególnie okrutnie rozprawiano się z ludnością miejscowości Stonawa (prawie wszystkich wymordowano) - stąd nazwa Polskie Termopile Południa. Czesi zabronili pochowku zmarłych (obdzierając żołnierzy z butów i ubrań). Sytuację tę dokumentował potajemnie dzielny ksiądz Franciszek Krzystek, organizując pochówki mimo zakazu. Po pierwszym momencie zaskoczenia Polacy pod dowództwem pchor. Królikowskiego, brata J.Hallera- Cezarego (zginął), a przede wszystkim por. Franciszka Latyniuka zaczęli stawiać opór regularnej armii czeskiej. Oprócz kompanii piechoty z Wadowic, zgłaszała się do obrony na ochotnika młodzież szkolna, miejscowi górnicy i cywile. Czesi doszli do Skoczowa i tam bitwa obronna zatrzymała dalszy postęp wojska czeskiego. Wreszcie też zareagowała Entanta i wymusiła na Czechach zawieszenie broni i wycofanie wojsk w dniach II.1919r. W czasie ofensywy bolszewickiej w lipcu Czesi zaczęli organizować dywizje ukraińskie wrogo nastawione do Polski w celu wykorzystania ich do dalszej ewentualnej agresji. Dodatkowo, kiedy Polska zmagała się na wschodzie z nawałą bolszewicką, prez. Masaryk i min. Banasz (notabene teść Zbigniewa Brzezińskiego) poprzez różne intrygi i kłamstwa w Radzie Ambasadorów i u przedstawicieli Entanty, przyczynili się do tego, że Czechom przyznano to uprzemysłowione terytorium Śląska Cieszyńskiego o pow km.kw., a Polsce km.kw., to uboższe. Józef Piłsudski zwrócił się do prez. Masaryka o możliwość tranzytu uzbrojenia z Francji dla walczącej z bolszewikami Polski. Czesi oficjalnie nie odmówili, ale nie przepuścili ani jednej dostawy. A nam przecież broń była potrzebna. To jest bardzo skondensowany skrót tych tragicznych wydarzeń. P.S. Skutkiem konfliktu o Śląsk Cieszyński pomiędzy Polską a Czechosłowacją w latach było trwałe pogorszenie stosunków między krajami. Czeska aneksja tych terenów była przyczyną późniejszej aneksji Zaolzia przez Polskę w roku 1938, kiedy to analogicznie do sytuacji Rzeczpospolitej atakowanej przez Rosję sowiecką, Czechosłowacja została zaatakowana przez III Rzeszę. W tej części zajętej przez Polskę schronili się nieliczni patrioci czescy, którzy nie zgadzali się na niemiecką aneksję Czech. Za to groziła im śmierć. Polska zapewniła im azyl, dzięki czemu wielu z nich przeżyło okupację. Pomnik i mogiła Polaków poległych podczas starć polsko-czeskich mieści się na cmentarzu w Zebrzydowicach. Pabianice Opracowała Anna Plucińska

14 14 My, M-Łodzi Duchem Pabianice Ja wczoraj i dziś Drodzy Seniorzy, w tej rubryce publikujemy Wasze fotografie. Podzielcie się z nami wspomnieniem dzieciństwa. Zdjęcia wraz z opisem przysyłajcie na adres lub przynieście do naszej redakcji (ul. Zamkowa 30). Na zdjęciach 84-letni Kazimierz Gęszczak, jako dziecko i obecnie (fotografia wykonana w czerwcu).

15 Pabianice My, M-Łodzi Duchem 15 Seniorzy wiersze piszą Chmury Polska jesień Jesień Lubię oglądać chmury, Te białe, szare i bure. Są też różowe i granatowe, Pogodne, ponure i burzowe. Wszystkie piękne kształty mają, I po niebie się ścigają. Nie mają znaków, ni drogowskazów, Czasami tak sobie po niebie łażą, A czasem pędzą jak szalone, Zwykle razem, w jedną stronę. Na błękitnym niebie Białe obłoczki mrugają do siebie. Kiedy w szare się zmieniają, Złą pogodę oznajmiają. Gry granatowych jest dużo, Lepiej schowaj się przed burzą. Po burzy niebo znów będzie piękne, I pokaże nam kolorową tęczę. Coś za coś Na Łysej Górze na samym szczycie, siedział sam diabeł - czy uwierzycie? Liczył pieniądze, chytrze rozdawał, tylko podpisać krótko się kazał. Ludzie się chętnie podpisywali, na parę złotych bardzo czekali. Wreszcie ktoś do żartów skory spytał czy w piekle będą wybory? I wzywał ludzi co wy robicie? to jest cyrograf na wasze życie. Lecz ludzie dalej podpisywali, pewnie swych bliskich z nędzy wyrwali. Ala Ziarnowska Feliksa Mazur z tomiku Czas wierszem pisany (2011) Myślnik Nie ma straty, gdy Kościół duszą bogaty Jan Donat Pasikowski Cudna nadeszła, barwna, malownicza jesień, którą mimozami zaczął czarodziejski wrzesień, który odchodzące dni ciepłego lata srebrną nicią babiego lata z jesienią splata. Jesienią kolorami przypominającą obrazy Van Gogha, w Polsce malowaną osobiście ręką Pana Boga. Ciepłymi, słonecznymi farbami, pełnymi jasności z dużą dozą melancholii, zadumy i tajemniczości. Zmieniają drzewa swe liście zielone na piękne pełne ciepła barwy pastelowe. Nie w całą gamę zieleni tak jak letnią porą lecz w jesienną wielobarwną się stroją. Już się ścielą dywany ze spadających liści w miękkie kobierce z liściastych kiści. Pełne kolorów rudych, złotych i czerwonych a w parkach, ogrodach i lasach także fioletowych. Na polanach leśnych puszyste wrzosy mienią się przecudnie wśród porannej rosy. Kiedy mgły opadają, wtedy ich obrazy wynurzają się pośród słonecznych pejzaży. Cisza panująca wokół zawsze nas urzeka, koi skołatane nerwy każdego człowieka. Który widząc słońce wśród białych pajęczyn chciałby ten cud natury zachować w pamięci. Wyszedłem do lasu o chłodnym poranku. Nagle ujrzałem nimfę w kolorowym wianku. Z ziół, kwiatów, zasuszonych liści, która tańcząc wśród wrzosów cieszyła me zmysły. Przymknąłem oczy myśląc, że to przywidzenie. Że to czarodziejska gra świateł albo to złudzenie. Gdy otworzyłem nadal widziałem to cudne zjawisko tańczącą obok nimfę! Ach! Jak była blisko! Mogłem ją dotknąć kiedy tak obok mnie płynęła. Nie chciałem tego zrobić aby nie zniknęła. Długo stałem zauroczony tym baletem mistycznym złotą polską jesienią, nimfą i przeżyciem niezwykłym. Szkoda lata Spadają liście z drzewa Lekko tańczą na wietrze, A mnie jest szkoda lata, Ciepłych promieni słonecznych. Ptaki zbierają się w stada, Trenują podskoki na łące, Wkrótce podniebnym warkoczem Odlecą, gdzie lato gorące. Dzieci stęsknione za szkołą, czekają cierpliwie na dzwonek, I tak zaczyna się szkoła W piękny wrześniowy dzionek. A czas upływa z dniem każdym Nazywa się przemijaniem, Niech ciepłe wspomnienie w sercu O każdym z nas pozostanie. Feliksa Mazur Jerzy Małycha Wrzesień Wrzesień w fioletach skąpany, Wieńce dożynkowe splata, Z pękiem pachnącego wrzosu Mknie na pożegnanie Lata. Czerwienieje jarzębiną, Kasztanami brązowieje, I astrami zdobi czoło Kiedy oziminy sieje. Białą mgłą otula Ziemię Pieszczotliwie, ten pan Wrzesień, I z rozkosznym błyskiem w oku Na bal prosi panią Jesień. Wrzesień pyszni się bogato Między Latem a Jesienią, Przed odejściem, jeszcze pięknie Złoto połączy z zielenią. Nadeszła jesień. Bogata, kolorowa i wesoła. Bogata obfitością owoców, warzyw i zbóż, Kolorowa liśćmi, kwiatami, trawami, Wesoła świecącym słoneczkiem na niebie, Które kusi, by pójść na spacer przed siebie. Jesienią roślinność zasypia, zamiera, A wiosną znowu do życia się budzi, Rośnie, kwitnie i dojrzewa. Irena Markowicz-Altmajer Wanda Bogusz

16 Telefon zaufania dla osób starszych 16 My, M-Łodzi Duchem Pabianice Troski i kłopoty dzielone z drugim człowiekiem maleją o połowę... Te słowa są mottem Telefonu Zaufania dla Osób Starszych, funkcjonującego w Warszawie od października 2013 roku. Jest to oczywiście telefon anonimowy. Nikt nie pyta o nazwiska, adresy itp. Zasady działania Telefonu wynikają z doświadczeń Telefonu Zaufania Po Sześćdziesiątce, który działał w Warszawie przeszło 10 lat temu i został zlikwidowany jedną nieprzemyślaną decyzją Urzędu. Obecnie Telefon Zaufania dla Osób Starszych funkcjonuje jako projekt Stowarzyszenia Mali Bracia Ubogich pod opieką merytoryczną ekspertów Polskiego Towarzystwa Psychologicznego. Telefon ten to: (telefon do Warszawy!!!) koszt połączenia zgodny z taryfą operatora sieci, w której mamy swój telefon. Można telefonować z całej Polski. Osoby, które dyżurują przy telefonie to kobiety i mężczyźni, psychologowie w średnim i starszym wieku, doświadczeni profesjonaliści znający dobrze problemy osób starszych, sędziwych i ich rodzin. Zespół współpracowników Telefonu Zaufania oczywiście cały czas doskonali swe umiejętności w tak specyficznej dziedzinie, jaką jest praca w telefonie zaufania. Dyżury Telefonu: poniedziałki, środy, czwartki godz , wtorki godz oraz dyżur specjalny w środy godz dotyczący problemów z pamięcią, chorób neurodegeneracyjnych, w tym choroby Alzheimera. Ważną formą pracy Telefonu Zaufania dla Osób Starszych jest też telefonowanie DO osób, które wyrażą taką chęć i zostawią swój numer telefonu. Inne dane są niepotrzebne. Telefony do osób zainteresowanych taką formą kontaktu, są prowadzone w innych terminach niż dyżury. Jeśli potrzebujesz bratniej duszy, życzliwości, jest Ci smutno, coś Cię trapi, zadzwoń, wysłuchamy, udzielimy informacji, wspólnie zastanowimy się, jak rozwiązać problem, poradzić sobie z trudnością. Zapraszamy! Maria L., Telefon Zaufania dla Osób Starszych Zaproszenie do... Chin 17 listopada o godz wszyscy zainteresowani seniorzy będą mogli uczestniczyć w wyprawie do Chin. I to bez wysiłku i kosztów! Za Wielki Mur przeniosą się za sprawą Michała Cessanisa, dziennikarza i podróżnika, który to w Miejskim Ośrodku Kultury w Pabianicach (ul. Kościuszki 14) opowie o swoich podróżach. Michał jest sekretarzem redakcji miesięcznika National Geographic Traveler oraz twórcą i redaktorem naczelnym portalu podróżniczego NaWalizkach.com.pl. Wcześniej był dziennikarzem i redaktorem prowadzącym w Rzeczpospolitej, Życiu Warszawy, Nowym Dniu, Expressie Ilustrowanym. Dziennikarską karierę rozpoczął w Nowym Życiu Pabianic. Organizatorem spotkania jest Uniwersytet Trzeciego Wieku.

17 Pabianice My, M-Łodzi Duchem 17

18 18 My, M-Łodzi Duchem Pabianice

19 Pabianice My, M-Łodzi Duchem 19

20 20 My, M-Łodzi Duchem Pabianice

Podziękowania naszych podopiecznych:

Podziękowania naszych podopiecznych: Podziękowania naszych podopiecznych: W imieniu swoim jak i moich rodziców składam ogromne podziękowanie Stowarzyszeniu za pomoc finansową. Dzięki działaniu właśnie tego Stowarzyszenia osoby niepełnosprawne

Bardziej szczegółowo

OKOLICZNOŚCIOWE WYDANIE GAZETKI SZKOLNEJ KLASY III PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. ARMII KRAJOWEJ

OKOLICZNOŚCIOWE WYDANIE GAZETKI SZKOLNEJ KLASY III PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. ARMII KRAJOWEJ OKOLICZNOŚCIOWE WYDANIE GAZETKI SZKOLNEJ KLASY III PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. ARMII KRAJOWEJ 1 Drogi Czytelniku! Życzymy Ci przyjemnej lektury Szkolnego Newsa. Zachęcamy do refleksji nad pytaniem

Bardziej szczegółowo

Praca z rodzicami dziecka i nastolatka z ADHD

Praca z rodzicami dziecka i nastolatka z ADHD Praca z rodzicami dziecka i nastolatka z ADHD K A T A R Z Y N A O R K I S Z S T O W A R Z Y S Z E N I E N A R Z E C Z D Z I E C I Z N A D P O B U D L I W O Ś C I Ą P S Y C H O R U C H O W Ą Moment narodzenia

Bardziej szczegółowo

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca.

Szczęść Boże, wujku! odpowiedział weselszy już Marcin, a wujek serdecznie uściskał chłopca. Sposób na wszystkie kłopoty Marcin wracał ze szkoły w bardzo złym humorze. Wprawdzie wyjątkowo skończył dziś lekcje trochę wcześniej niż zwykle, ale klasówka z matematyki nie poszła mu najlepiej, a rano

Bardziej szczegółowo

Każdy patron. to wzór do naśladowania. Takim wzorem była dla mnie. Pani Ania. Mądra, dobra. i zawsze wyrozumiała. W ciszy serca

Każdy patron. to wzór do naśladowania. Takim wzorem była dla mnie. Pani Ania. Mądra, dobra. i zawsze wyrozumiała. W ciszy serca Autor wiersza: Anna Sobotka PATRON Każdy patron to wzór do naśladowania. Takim wzorem była dla mnie Pani Ania. Mądra, dobra i zawsze wyrozumiała. W ciszy serca uszczęśliwić mnie umiała. Myśli moje do Niej

Bardziej szczegółowo

4. po Wielkanocy CANTATE

4. po Wielkanocy CANTATE Centrum Misji i Ewangelizacji / www.cme.org.pl 4. po Wielkanocy CANTATE Główna myśl: Wysławiaj Boga! Wiersz przewodni: Wysławiam cię, Ojcze, Panie nieba i ziemi. Mt 11,25a Fragment biblijny: Jezus wysławia

Bardziej szczegółowo

Umiłowani, jeśli Bóg tak nas umiłował, to i my winniśmy się wzajemnie miłować. (1 J 4,11) Droga Uczennico! Drogi Uczniu!

Umiłowani, jeśli Bóg tak nas umiłował, to i my winniśmy się wzajemnie miłować. (1 J 4,11) Droga Uczennico! Drogi Uczniu! Droga Uczennico! Drogi Uczniu! Jesteś już uczniem i właśnie rozpoczynasz swoją przygodę ze szkołą. Poznajesz nowe koleżanki i nowych kolegów. Tworzysz razem z nimi grupę klasową i katechetyczną. Podczas

Bardziej szczegółowo

Izabella Mastalerz siostra, III kl. S.P. Nr. 156 BAJKA O WARTOŚCIACH. Dawno, dawno temu, w dalekim kraju istniały następujące osady,

Izabella Mastalerz siostra, III kl. S.P. Nr. 156 BAJKA O WARTOŚCIACH. Dawno, dawno temu, w dalekim kraju istniały następujące osady, Laura Mastalerz, gr. IV Izabella Mastalerz siostra, III kl. S.P. Nr. 156 BAJKA O WARTOŚCIACH Dawno, dawno temu, w dalekim kraju istniały następujące osady, w których mieszkały wraz ze swoimi rodzinami:

Bardziej szczegółowo

Zasady Byłoby bardzo pomocne, gdyby kwestionariusz został wypełniony przed 3 czerwca 2011 roku.

Zasady Byłoby bardzo pomocne, gdyby kwestionariusz został wypełniony przed 3 czerwca 2011 roku. Opieka zdrowotna przyjazna dziecku - Dzieci i młodzież: powiedz nam co myślisz! Rada Europy jest międzynarodową organizacją, którą tworzy 47 krajów członkowskich. Jej działania obejmują 150 milionów dzieci

Bardziej szczegółowo

Poradnik kampanii Rak. To się leczy! z dn. 14. 03.2013

Poradnik kampanii Rak. To się leczy! z dn. 14. 03.2013 Poradnik kampanii Rak. To się leczy! z dn. 14. 03.2013 Materiały prasowe mogą być wykorzystane przez redakcję ze wskazaniem źródła: Fundacja Rosa / Rak. To się leczy! W naszym poradniku redagowanym przy

Bardziej szczegółowo

KONKURSY. KONKURS 2 Zdobywamy odznakę Super Kucharzyka za najlepszy rysunek zdrowych słodyczy.

KONKURSY. KONKURS 2 Zdobywamy odznakę Super Kucharzyka za najlepszy rysunek zdrowych słodyczy. KONKURSY KONKURS 1 Najciekawszy plakat z hasłem zachęcającym do zrezygnowania ze słodkich napojów na rzecz wody oraz ze słodyczy na rzecz owoców, warzyw, pestek i orzechów. Wydaje się, że słodycze są nieodłącznym

Bardziej szczegółowo

Internetowy Projekt Zbieramy Wspomnienia

Internetowy Projekt Zbieramy Wspomnienia Internetowy Projekt Zbieramy Wspomnienia WSPOMNIENIA Z LAT 70 NA PODSTAWIE KRONIK SZKOLNYCH. W ramach Internetowego Projektu Zbieramy Wspomnienia pomiędzy końcem jednych, a początkiem drugich zajęć wybrałam

Bardziej szczegółowo

PLAN PRACY SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO KLAS I-III W ROKU SZKOLNYM 2015/2016

PLAN PRACY SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO KLAS I-III W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 Miesiąc Wrzesień PLAN PRACY SAMORZĄDU UCZNIOWSKIEGO KLAS I-III W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 Hasła miesiąca Wracamy do szkoły. Chodzimy do szkoły Dbamy o porządek i czystość wokół siebie. Dbamy o bezpieczeństwo

Bardziej szczegółowo

Kurs online JAK ZOSTAĆ MAMĄ MOCY

Kurs online JAK ZOSTAĆ MAMĄ MOCY Często będę Ci mówić, że to ważna lekcja, ale ta jest naprawdę ważna! Bez niej i kolejnych trzech, czyli całego pierwszego tygodnia nie dasz rady zacząć drugiego. Jeżeli czytałaś wczorajszą lekcję o 4

Bardziej szczegółowo

Pokochaj i przytul dziecko z ADHD. ADHD to zespół zaburzeń polegający na występowaniu wzmożonej pobudliwości i problemów z koncentracją uwagi.

Pokochaj i przytul dziecko z ADHD. ADHD to zespół zaburzeń polegający na występowaniu wzmożonej pobudliwości i problemów z koncentracją uwagi. Pokochaj i przytul dziecko z ADHD ADHD to zespół zaburzeń polegający na występowaniu wzmożonej pobudliwości i problemów z koncentracją uwagi. TYPOWE ZACHOWANIA DZIECI Z ADHD: stale wierci się na krześle,

Bardziej szczegółowo

Wizyta w Gazecie Krakowskiej

Wizyta w Gazecie Krakowskiej Wizyta w Gazecie Krakowskiej fotoreportaż 15.04.2013 byliśmy w Gazecie Krakowskiej w Nowym Sączu. Dowiedzieliśmy, się jak ciężka i wymagająca jest praca dziennikarza. Opowiedzieli nam o tym pan Paweł Szeliga

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY KLASY V SZKOŁY PODSTAWOWEJ W ZAWADCE OSIECKIEJ

PROGRAM WYCHOWAWCZY KLASY V SZKOŁY PODSTAWOWEJ W ZAWADCE OSIECKIEJ PROGRAM WYCHOWAWCZY KLASY V SZKOŁY PODSTAWOWEJ W ZAWADCE OSIECKIEJ Tematy i zagadnienia (cele edukacyjne) 1. Wybór samorządu klasowego prawa i obowiązki ucznia -kształtowanie postaw patriotycznych i świadomości

Bardziej szczegółowo

To My! W numerze: Wydanie majowe! Redakcja gazetki: Lektury - czy warto je czytać Wiosna - czas na zabawę Strona patrona Dzień MAMY Święta Krzyżówka

To My! W numerze: Wydanie majowe! Redakcja gazetki: Lektury - czy warto je czytać Wiosna - czas na zabawę Strona patrona Dzień MAMY Święta Krzyżówka To My! Wydanie majowe! W numerze: Lektury - czy warto je czytać Wiosna - czas na zabawę Strona patrona Dzień MAMY Święta Krzyżówka Redakcja gazetki: redaktor naczelny - Julia Duchnowska opiekunowie - pan

Bardziej szczegółowo

Fabryka czekolady konkurs. Etap I

Fabryka czekolady konkurs. Etap I Fabryka czekolady konkurs. Etap I Wprowadzenie do konkursu Duże przedsiębiorstwo produkujące różne rodzaje czekolad i czekoladek zdecydowało się otworzyć fabrykę w Twoim mieście. Niestety właściciele fabryki

Bardziej szczegółowo

ŻYCIE BEZ PASJI JEST NIEWYBACZALNE

ŻYCIE BEZ PASJI JEST NIEWYBACZALNE 1 ŻYCIE BEZ PASJI JEST NIEWYBACZALNE 2 Padał deszcz. Mówią, że podczas deszczu dzieci się nudzą. Nie oni. Ukradkiem wzięli rowery i postanowili pojechać przed siebie: -myślisz, że babcia nas widziała?

Bardziej szczegółowo

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!!

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W dniu 30-04-2010 roku przeprowadziłem wywiad z moim opą -tak nazywam swojego holenderskiego dziadka, na bardzo polski temat-solidarność. Ten dzień jest może najlepszy

Bardziej szczegółowo

Konspekt szkółki niedzielnej propozycja Niedziela przedpostna Estomihi

Konspekt szkółki niedzielnej propozycja Niedziela przedpostna Estomihi Centrum Misji i Ewangelizacji / www.cme.org.pl Konspekt szkółki niedzielnej propozycja Niedziela przedpostna Estomihi Główna myśl: Bądź naśladowcą Jezusa Tekst: Mk 8,34 Jezus zapowiada swoją śmierć i zmartwychwstanie

Bardziej szczegółowo

Szanowna Mieszkanko, Szanowny Mieszkańcu miejscowości Pleśna! Zabierz głos w sprawie swojej miejscowości!

Szanowna Mieszkanko, Szanowny Mieszkańcu miejscowości Pleśna! Zabierz głos w sprawie swojej miejscowości! Szanowna Mieszkanko, Szanowny Mieszkańcu miejscowości Pleśna! Zabierz głos w sprawie swojej miejscowości! Gmina Pleśna bierze udział w projekcie Samorząd z inicjatywą realizowanym przez Fundację Biuro

Bardziej szczegółowo

FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1)

FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1) FILM - W INFORMACJI TURYSTYCZNEJ (A2 / B1) Turysta: Dzień dobry! Kobieta: Dzień dobry panu. Słucham? Turysta: Jestem pierwszy raz w Krakowie i nie mam noclegu. Czy mogłaby mi Pani polecić jakiś hotel?

Bardziej szczegółowo

Zapewne wasz trzylatek właśnie rozpocznie lub rozpoczął edukację przedszkolną, która wiąże się z pewnymi trudnościami dodatkowymi emocjami.

Zapewne wasz trzylatek właśnie rozpocznie lub rozpoczął edukację przedszkolną, która wiąże się z pewnymi trudnościami dodatkowymi emocjami. Współczesne przedszkola są otwarte na potrzeby rodziców i dzieci, dlatego też podejmują wiele inicjatyw i działań własnych, których celem jest podnoszenie jakości pracy placówki, a co za tym idzie podniesienie

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZNY MALUCH NA DRODZE Grażyna Małkowska

BEZPIECZNY MALUCH NA DRODZE Grażyna Małkowska BEZPIECZNY MALUCH NA DRODZE Grażyna Małkowska spektakl edukacyjno-profilaktyczny dla najmłodszych. (Scenografia i liczba aktorów - zależne od wyobraźni i możliwości technicznych reżysera.) Uczeń A - Popatrz

Bardziej szczegółowo

Gazetka Internatu przy SOSW im. ks. Jana Twardowskiego w Pruszkowie

Gazetka Internatu przy SOSW im. ks. Jana Twardowskiego w Pruszkowie Gazetka Internatu przy SOSW im. ks. Jana Twardowskiego w Pruszkowie Numer 1 wrzesień 2015 Adres redakcji: ul. Wapienna 2, Pruszków Zespół redakcyjny: grupa I, II, Opracowanie graficzne: zespół redakcyjny

Bardziej szczegółowo

Uzupełnij: Vorname:..

Uzupełnij: Vorname:.. Uzupełnij: Vorname:.. Name: Geburtsdatum:.. Land:. Adresse:. Telefonnummer: E-Mail:.. Schule:... Klasse:... Geschwister:.. Lieblingsfach: Lieblingslehrer:. Freunde: Haustiere:.. Hobbys:. Freizeit:. Tam,

Bardziej szczegółowo

Hektor i tajemnice zycia

Hektor i tajemnice zycia François Lelord Hektor i tajemnice zycia Przelozyla Agnieszka Trabka WYDAWNICTWO WAM Był sobie kiedyś chłopiec o imieniu Hektor. Hektor miał tatę, także Hektora, więc dla odróżnienia rodzina często nazywała

Bardziej szczegółowo

Sprawdzian kompetencji trzecioklasisty 2014

Sprawdzian kompetencji trzecioklasisty 2014 Imię i nazwisko Klasa III Sprawdzian kompetencji trzecioklasisty 2014 Zestaw humanistyczny Kurs fotografii Instrukcja dla ucznia 1. Wpisz swoje imię i nazwisko oraz klasę. 2. Bardzo uważnie czytaj tekst

Bardziej szczegółowo

TEST SPRAWDZAJĄCY UMIEJĘTNOŚĆ CZYTANIA ZE ZROZUMIENIEM DLA KLASY IV NA PODSTAWIE TEKSTU PT. DZIEŃ DZIECKA

TEST SPRAWDZAJĄCY UMIEJĘTNOŚĆ CZYTANIA ZE ZROZUMIENIEM DLA KLASY IV NA PODSTAWIE TEKSTU PT. DZIEŃ DZIECKA TEST SPRAWDZAJĄCY UMIEJĘTNOŚĆ CZYTANIA ZE ZROZUMIENIEM DLA KLASY IV NA PODSTAWIE TEKSTU PT. DZIEŃ DZIECKA Drogi uczniu! Instrukcja dla użytkownika testu Najpierw przeczytaj uważnie tekst. Następnie rozwiązuj

Bardziej szczegółowo

Wiosna. Od redakcji DRODZY RODZICE

Wiosna. Od redakcji DRODZY RODZICE Od redakcji Przedszkole nr 34 Zabrze 2010 Wiosna DRODZY RODZICE Witamy bardzo serdecznie na łamach naszej wiosennej gazetki Przedszkolaczek. W tym numerze przygotowaliśmy dla Państwa artykuł oraz różne

Bardziej szczegółowo

RELACJE Z PIENIĘDZMI

RELACJE Z PIENIĘDZMI RELACJE Z PIENIĘDZMI Zapewne sprawdziłaś już w quizie, kim jesteś w relacji z pieniędzmi. Chomikiem? Strusiem? Motylem? Czy Mikołajem? Każda z tych osobowości ma swoje słabe i mocne strony: CHOMIK ma przymus

Bardziej szczegółowo

02.09.2013r. ROZPOCZĘCIE ROKU SZKOLNEGO

02.09.2013r. ROZPOCZĘCIE ROKU SZKOLNEGO 02.09.2013r. ROZPOCZĘCIE ROKU SZKOLNEGO Rok szkolny 2013/2014 rozpoczął się Mszą Św, którą w naszej szkole odprawił ksiądz proboszcz Andrzej Żur. Pani Dyrektor, Krystyna Lemańczyk, przywitała zebranych

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć z edukacji polonistycznej dla kl. II. Temat: Wkrótce wakacje. Czy bezpiecznie spędzamy czas nad wodą? Cele:

Scenariusz zajęć z edukacji polonistycznej dla kl. II. Temat: Wkrótce wakacje. Czy bezpiecznie spędzamy czas nad wodą? Cele: Scenariusz zajęć z edukacji polonistycznej dla kl. II Temat: Wkrótce wakacje. Czy bezpiecznie spędzamy czas nad wodą? Cele: - wyrabianie poczucia bezpieczeństwa oraz odpowiednich zachowań nad wodą; - wdrażanie

Bardziej szczegółowo

Jak mówić, żeby dzieci się uczyły w domu i w szkole A D E L E F A B E R E L A I N E M A Z L I S H

Jak mówić, żeby dzieci się uczyły w domu i w szkole A D E L E F A B E R E L A I N E M A Z L I S H Jak mówić, żeby dzieci się uczyły w domu i w szkole A D E L E F A B E R E L A I N E M A Z L I S H ZAMIAST ZAPRZECZAĆ UCZUCIOM NAZWIJ JE ZAMIAST -Tu jest za dużo słów. -Bzdura. Wszystkie słowa są łatwe.

Bardziej szczegółowo

26 września uczniowie ze Szkolnego Wolontariatu uczestniczyli w inauguracji. programu Pola Nadziei w zielonogórskim Hospicjum im. Lady Ryder.

26 września uczniowie ze Szkolnego Wolontariatu uczestniczyli w inauguracji. programu Pola Nadziei w zielonogórskim Hospicjum im. Lady Ryder. Wolontariat informuje. 26 września uczniowie ze Szkolnego Wolontariatu uczestniczyli w inauguracji programu Pola Nadziei w zielonogórskim Hospicjum im. Lady Ryder. Zakupiliśmy tam za zebrane pieniądze

Bardziej szczegółowo

Wieś dla Seniorów Seniorzy dla wsi

Wieś dla Seniorów Seniorzy dla wsi Wieś dla Seniorów Seniorzy dla wsi Seniorzy są wśród nas Szybko postępujące zmiany demograficzne ostatnich 20 lat spowodowały rosnący udział osób starszych w Polsce. Zmiany struktury demograficznej związane

Bardziej szczegółowo

MIESIĘCZNE PLANY PRACY ŚWIETLICY SZKOLNEJ W ROKU SZKOLNYM 2014/2015

MIESIĘCZNE PLANY PRACY ŚWIETLICY SZKOLNEJ W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 MIESIĘCZNE PLANY PRACY ŚWIETLICY SZKOLNEJ W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 wrzesień 1. Żegnajcie wakacje - Witaj szkoło- witaj świetlico! - Zapoznanie dzieci z salą świetlicową i wyposażeniem świetlicy. -Wykonanie

Bardziej szczegółowo

KATARZYNA POPICIU WYDAWNICTWO WAM

KATARZYNA POPICIU WYDAWNICTWO WAM KATARZYNA ŻYCIEBOSOWSKA POPICIU WYDAWNICTWO WAM Zamiast wstępu Za każdym razem, kiedy zaczynasz pić, czuję się oszukana i porzucona. Na początku Twoich ciągów alkoholowych jestem na Ciebie wściekła o to,

Bardziej szczegółowo

Siekierczyn, 12.11.2012r. Kochana Babciu!

Siekierczyn, 12.11.2012r. Kochana Babciu! Siekierczyn, 12.11.2012r. Kochana Babciu! Na wstępie mojego listu serdecznie Cię pozdrawiam. Chcę Ci opowiedzieć, jak dbam o siebie. Zdrowo się odżywiam. Piję soki owocowe. Chodzę z mamą na spacery. Dużo

Bardziej szczegółowo

Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii

Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii Moje pierwsze wrażenia z Wielkiej Brytanii Polska Szkoła Sobotnia im. Jana Pawla II w Worcester Opracował: Maciej Liegmann 30/03hj8988765 03/03/2012r. Wspólna decyzja? Anglia i co dalej? Ja i Anglia. Wielka

Bardziej szczegółowo

,, Człowiek jest wielki nie przez to, co posiada, lecz przez to, kim jest, nie przez to,co ma, lecz przez to, czym dzieli się z innymi.

,, Człowiek jest wielki nie przez to, co posiada, lecz przez to, kim jest, nie przez to,co ma, lecz przez to, czym dzieli się z innymi. Sprawozdanie z działań podjętych w Szkole Podstawowej nr 48 im. WOP w Szczecinie w ramach akcji,,podaruj Dzieciom Iskierkę Radości- Szczecińskie Szkoły Potrzebującym.,, Człowiek jest wielki nie przez to,

Bardziej szczegółowo

WITAJCIE PO FERIACH!!!

WITAJCIE PO FERIACH!!! SZKOŁA I JA WITAJCIE PO FERIACH!!! MŁODSZY SAMORZĄD SZKOLNY 1 MOJE ZIMOWE PRZYGODY Ferie zimowe spędziłam na wsi u swoich dziadków. Wesoło spędziłam czas. Pewnego razu wybraliśmy się na wycieczkę do lasu.

Bardziej szczegółowo

ZASADY BEZPIECZNEGO ZACHOWANIA DLA NAJMŁODSZYCH, cz. 2.

ZASADY BEZPIECZNEGO ZACHOWANIA DLA NAJMŁODSZYCH, cz. 2. ZASADY BEZPIECZNEGO ZACHOWANIA DLA NAJMŁODSZYCH, cz. 2. Dzieci z natury są spontaniczne i mało krytyczne. Trudno im również ocenić jak powinny zachować się w danej sytuacji, aby były bezpieczne. Nasze

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ WYBIERAM ZDROWIE I ZDROWE ODŻYWIANIE

SCENARIUSZ WYBIERAM ZDROWIE I ZDROWE ODŻYWIANIE SCENARIUSZ WYBIERAM ZDROWIE I ZDROWE ODŻYWIANIE CELE: 1. Uczenie dzieci odpowiedzialności za własne zdrowie. 2. Uświadomienie dzieciom roli właściwego stylu życia w trosce o zdrowie i dobre samopoczucie.

Bardziej szczegółowo

Test mocny stron. 1. Lubię myśleć o tym, jak można coś zmienić, ulepszyć. Ani pasuje, ani nie pasuje

Test mocny stron. 1. Lubię myśleć o tym, jak można coś zmienić, ulepszyć. Ani pasuje, ani nie pasuje Test mocny stron Poniżej znajduje się lista 55 stwierdzeń. Prosimy, abyś na skali pod każdym z nich określił, jak bardzo ono do Ciebie. Są to określenia, które wiele osób uznaje za korzystne i atrakcyjne.

Bardziej szczegółowo

Bóg Ojciec kocha każdego człowieka

Bóg Ojciec kocha każdego człowieka 1 Bóg Ojciec kocha każdego człowieka Bóg kocha mnie, takiego jakim jestem. Raduje się każdym moim gestem. Alleluja Boża radość mnie rozpiera, uuuu (słowa piosenki religijnej) SŁOWA KLUCZE Bóg Ojciec Bóg

Bardziej szczegółowo

WYBÓR SIEDMIU DIAKONÓW

WYBÓR SIEDMIU DIAKONÓW WYBÓR SIEDMIU DIAKONÓW Teksty biblijne: Dz. Ap. 6, 1 7 Tekst pamięciowy: Gal. 6, 10 ( ) dobrze czyńmy wszystkim ( ) Nikt nie jest za mały, aby pomagać innym! Zastosowanie: * Pan Bóg pragnie, abyśmy otoczyli

Bardziej szczegółowo

REKLAMA. TRYB ROZKAZUJĄCY AUDIO A2 / B1. (wersja dla studentów)

REKLAMA. TRYB ROZKAZUJĄCY AUDIO A2 / B1. (wersja dla studentów) REKLAMA. TRYB ROZKAZUJĄCY AUDIO A2 / B1 (wersja dla studentów) Reklama jest obecna wszędzie w mediach, na ulicy, w miejscach, w których uczymy się, pracujemy i odpoczywamy. Czasem pomaga nam w codziennych

Bardziej szczegółowo

MAŁA JADWINIA nr 11. o mała Jadwinia p. dodatek do Jadwiżanki 2 (47) Opracowała Daniela Abramczuk

MAŁA JADWINIA nr 11. o mała Jadwinia p. dodatek do Jadwiżanki 2 (47) Opracowała Daniela Abramczuk o mała Jadwinia p MAŁA JADWINIA nr 11 Opracowała Daniela Abramczuk Zdjęcie na okładce Julia na huśtawce pochodzą z książeczki Julia święta Urszula Ledóchowska za zgodą Wydawnictwa FIDES. o Mała Jadwinia

Bardziej szczegółowo

KARTA ZGŁOSZENIA DZIECKA DO PRZEDSZKOLA

KARTA ZGŁOSZENIA DZIECKA DO PRZEDSZKOLA KARTA ZGŁOSZENIA DZIECKA DO PRZEDSZKOLA... (imię i nazwisko dziecka przyjmowanego do przedszkola) Data i miejsce urodzenia dziecka... Pesel.. Imiona rodziców... Rodzeństwo (imię, nazwisko, wiek).... Adres

Bardziej szczegółowo

Konspekt szkółki niedzielnej propozycja 1. niedziela po Epifanii

Konspekt szkółki niedzielnej propozycja 1. niedziela po Epifanii Centrum Misji i Ewangelizacji / www.cme.org.pl Konspekt szkółki niedzielnej propozycja 1. niedziela po Epifanii Główna myśl: Pan Jezus chce być blisko każdego z nas. Tekst: Mt 3,13-17: Chrzest Jezusa Wiersz:

Bardziej szczegółowo

SZKOLNE KOŁO WOLONTARIATU

SZKOLNE KOŁO WOLONTARIATU ZESPÓŁ SZKÓŁ PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO w KRAKOWIE TECHNIKUM PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO NR 22, TECHNIKUM UZUPEŁNIAJĄCE DLA DOROSŁYCH NR 19, ZASADNICZA SZKOŁA ZAWODOWA NR 23 31-157 Kraków, Pl. Matejki 11, tel. 12

Bardziej szczegółowo

Warunki techniczne: wiek uczestników szkoła ponadpodstawowa, szkoła ponadgimnazjalna, miejsce zajęć szkoła, czas trwania zajęć 90 minut.

Warunki techniczne: wiek uczestników szkoła ponadpodstawowa, szkoła ponadgimnazjalna, miejsce zajęć szkoła, czas trwania zajęć 90 minut. Scenariusz zajęć Temat: Spotkanie z Innym. Tolerancja Cele: uświadomienie uczniom obecności w społeczeństwie osób z problemami komunikacyjnymi, nabycie umiejętności posługiwania się metodami komunikacji

Bardziej szczegółowo

Jaki jest Twój ulubiony dzień tygodnia? Czy wiesz jaki dzień tygodnia najbardziej lubią Twoi bliscy?

Jaki jest Twój ulubiony dzień tygodnia? Czy wiesz jaki dzień tygodnia najbardziej lubią Twoi bliscy? Kogo podziwiasz dzisiaj, a kogo podziwiałeś w przeszłości? Jaki jest Twój ulubiony dzień tygodnia? Czy wiesz jaki dzień tygodnia najbardziej lubią Twoi bliscy? Jaka jest Twoja ulubiona potrawa? Czy wiesz

Bardziej szczegółowo

tel. (87) 610 27 47 e-mail: ppp_elk@o2.pl www.ppp.elk.edu.pl

tel. (87) 610 27 47 e-mail: ppp_elk@o2.pl www.ppp.elk.edu.pl tel. (87) 610 27 47 e-mail: ppp_elk@o2.pl www.ppp.elk.edu.pl ZDROWIE jest jedną z najważniejszych wartości w Życiu człowieka. TROSKA O NIE to najlepsza inwestycja na jaką możemy i powinniśmy sobie pozwolić.

Bardziej szczegółowo

Projekt Edukacyjny Szczytno wczoraj, dziś i jutro

Projekt Edukacyjny Szczytno wczoraj, dziś i jutro Projekt Edukacyjny Szczytno wczoraj, dziś i jutro Prowadząca: Krystyna Materna Miejsce realizacji: Miejskie Przedszkole Nr 1 BAJKA w Szczytnie Termin i czas trwania projektu: listopad 2015r Warunki wyjściowe:

Bardziej szczegółowo

20 sposobów na wspieranie dziecka - w nauce i emocjach. Opracowała: Katarzyna Maszkowska- pedagog szkolny

20 sposobów na wspieranie dziecka - w nauce i emocjach. Opracowała: Katarzyna Maszkowska- pedagog szkolny 20 sposobów na wspieranie dziecka - w nauce i emocjach Opracowała: Katarzyna Maszkowska- pedagog szkolny Kiedy się uczymy, emocje są niezwykle ważne. Gdybyśmy uczyli się tylko biorąc suche fakty, które

Bardziej szczegółowo

Zapoznaj się z opisem trzech sytuacji. Twoim zadaniem będzie odegranie wskazanych ról.

Zapoznaj się z opisem trzech sytuacji. Twoim zadaniem będzie odegranie wskazanych ról. 11. W ramach wymiany młodzieżowej gościsz u siebie kolegę / koleżankę z Danii. Chcesz go / ją lepiej poznać. Zapytaj o jego/jej: miejsce zamieszkania, rodzeństwo, zainteresowania. Po przyjeździe do Londynu

Bardziej szczegółowo

dla Mariusza Krótka historia o z łosiem w tle.

dla Mariusza Krótka historia o z łosiem w tle. Krótka historia o życiu z łosiem w tle. Kim jest Mariusz? Mariusz Kowalczyk - Mario Przystojny 34 letni brunet o niebieskoszarych oczach, pasjonat muzyki i życia W jego życiu liczą się trzy kobiety: żona

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć edukacyjnych dla uczniów szkoły podstawowej (klasy IV - VI) Budżet partycypacyjny czego potrzebuje nasza okolica?

Scenariusz zajęć edukacyjnych dla uczniów szkoły podstawowej (klasy IV - VI) Budżet partycypacyjny czego potrzebuje nasza okolica? Scenariusz zajęć edukacyjnych dla uczniów szkoły podstawowej (klasy IV - VI) Budżet partycypacyjny czego potrzebuje nasza okolica? Autor: Krzysztof Romaniuk Temat: Budżet partycypacyjny czego potrzebuje

Bardziej szczegółowo

Program NA WŁASNE KONTO

Program NA WŁASNE KONTO Program NA WŁASNE KONTO Fundacja Europejski Fundusz Rozwoju Wsi Polskiej jest organizacją pozarządową, działającą na rzecz rozwoju polskiej wsi. Od blisko 25 lat pomaga zmieniać jej wizerunek oraz aktywnie

Bardziej szczegółowo

Przedstawienie. Kochany Tato, za tydzień Dzień Ojca. W szkole wystawiamy przedstawienie. Pani dała mi główną rolę. Będą występowa-

Przedstawienie. Kochany Tato, za tydzień Dzień Ojca. W szkole wystawiamy przedstawienie. Pani dała mi główną rolę. Będą występowa- Przedstawienie Agata od kilku dni była rozdrażniona. Nie mogła jeść ani spać, a na pytania mamy, co się stało, odpowiadała upartym milczeniem. Nie chcesz powiedzieć? mama spojrzała na nią z troską. Agata

Bardziej szczegółowo

Pierwszy krok jest najtrudniejszy...

Pierwszy krok jest najtrudniejszy... Pierwszy krok jest najtrudniejszy... 1/2014 01 kwietnia 2014 Podjęcie pierwszego kroku niemal w każdej decyzji jest najczęściej najtrudniejszym momentem, gdy chcemy zmienić coś w naszym życiu bądź ulepszyć

Bardziej szczegółowo

Dzieci 6-letnie. Stwarzanie sytuacji edukacyjnych do poznawania przez dzieci swoich praw

Dzieci 6-letnie. Stwarzanie sytuacji edukacyjnych do poznawania przez dzieci swoich praw Dzieci 6-letnie Temat: RADOŚĆ I SMUTEK PRAWEM DZIECKA Cele ogólne: Stwarzanie sytuacji edukacyjnych do poznawania przez dzieci swoich praw Cele szczegółowe: DZIECKO: poznaje prawo do radości i smutku potrafi

Bardziej szczegółowo

MÓJ SZKOLNY KOLEGA Z AFRYKI. Możemy być dumni z naszych poczynań i zaangażowania w akcję niesienia pomocy dzieciom z Zambii.

MÓJ SZKOLNY KOLEGA Z AFRYKI. Możemy być dumni z naszych poczynań i zaangażowania w akcję niesienia pomocy dzieciom z Zambii. MÓJ SZKOLNY KOLEGA Z AFRYKI Możemy być dumni z naszych poczynań i zaangażowania w akcję niesienia pomocy dzieciom z Zambii. Współzawodniczymy w czynieniu dobra! 12 czerwca do naszej szkoły zawitała siostra

Bardziej szczegółowo

Ważne daty w czerwcu

Ważne daty w czerwcu Czerwiec 2016 PISEMKO ŚWIETLICY SZKOLNEJ SP 109 IM. BATALIONÓW CHŁOPSKICH W WARSZAWIE Witajcie to już ostatni numer naszej świetlicowej gazetki w tym roku szkolnym. Zapraszamy do lektury. Miłej zabawy!

Bardziej szczegółowo

CZYTANIE I PISANIE ZA MAJĄTEK STANIE

CZYTANIE I PISANIE ZA MAJĄTEK STANIE CZYTANIE I PISANIE ZA MAJĄTEK STANIE Witam Państwa na III Forum Nauczycieli Przedmiotów Humanistycznych Dobre praktyki. W bieżącym roku szkolnym duży nacisk kładę na czytanie. Dlaczego? Każdego roku nasza

Bardziej szczegółowo

Einstein na półmetku. Projekt współfinansowany jest ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Einstein na półmetku. Projekt współfinansowany jest ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Einstein na półmetku Przy pisaniu kolejnego artykułu o projekcie postanowiliśmy wykorzystać opinie uczestników, czyli uczniów szkół Powiatu Lubańskiego. Oto co sądzą o Einsteinie: Na zajęciach byliśmy

Bardziej szczegółowo

,,Przyjazna atmosfera w szkole

,,Przyjazna atmosfera w szkole Szkoła Podstawowa nr 19 im. Mikołaja Kopernika w Jaworznie SZKOLNY PROGRAM EDUKACJI ZDROWOTNEJ pod hasłem,,przyjazna atmosfera w szkole realizowany w latach 2005-2008 Koordynatorzy: mgr Anna Ziętara i

Bardziej szczegółowo

SZLACHETNA PACZKA DORĘCZONA!

SZLACHETNA PACZKA DORĘCZONA! SZLACHETNA PACZKA DORĘCZONA! Po dwutygodniowej zbiórce w naszej szkole doręczyliśmy już po raz drugi Szlachetną Paczkę ( w ilości 11 wypełnionych po brzegi pudeł) do jednej z potrzebujących rodzin w Mysłowicach

Bardziej szczegółowo

Szkolny Klub Wolontariatu. Zespół Szkół Mechanicznych

Szkolny Klub Wolontariatu. Zespół Szkół Mechanicznych Szkolny Klub Wolontariatu Zespół Szkół Mechanicznych Ważny jest rodzaj pomocy, Którą się ofiaruję, Ale jeszcze ważniejsze od tego jest serca Z jakim tej pomocy się udziela Jan Paweł II Przesłanie Papieża

Bardziej szczegółowo

Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej.

Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej. Kolejny udany, rodzinny przeszczep w Klinice przy ulicy Grunwaldzkiej w Poznaniu. Mama męża oddała nerkę swojej synowej. 34-letnia Emilia Zielińska w dniu 11 kwietnia 2014 otrzymała nowe życie - nerkę

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II

SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II SCENARIUSZ ZAJĘĆ W KLASACH ŁĄCZONYCH I i II Klasa I Część wspólna Klasa II Kształtowane dyspozycja Temat Poznajemy siebie i kolegów Co nas łączy? tygodniowy Temat dnia Wspominamy lato Moja wakacyjna przygoda

Bardziej szczegółowo

Projekt Stop agresji! Stop przemocy!

Projekt Stop agresji! Stop przemocy! Projekt Stop agresji! Stop przemocy! Charakterystyka projektu Prezentowany projekt pt.: Stop agresji! Stop przemocy! opracowany został na potrzeby społeczności uczniowskiej; uwzględnia treści ścieżek edukacyjnych,

Bardziej szczegółowo

Konspekt szkółki niedzielnej propozycja 14. niedziela po Trójcy Świętej

Konspekt szkółki niedzielnej propozycja 14. niedziela po Trójcy Świętej Centrum Misji i Ewangelizacji Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego / www.cme.org.pl / cme@cme.org.pl Konspekt szkółki niedzielnej propozycja 14. niedziela po Trójcy Świętej Główna myśl: Czyń dobrze Tekst:

Bardziej szczegółowo

Ten zbiór dedykujemy rodzinie i przyjaciołom.

Ten zbiór dedykujemy rodzinie i przyjaciołom. W rodzinie wszystko się mieści Miłość i przyjaźń zawiera Rodzina wszystko oddaje Jak przyjaźń drzwi otwiera. Ten zbiór dedykujemy rodzinie i przyjaciołom. 1 Opracowanie: Anna Polachowska Korekta: Anna

Bardziej szczegółowo

Program wyjazdów integracyjnych dla klas IV

Program wyjazdów integracyjnych dla klas IV Program wyjazdów integracyjnych dla klas IV W naszej szkole realizowane są wyjazdy integracyjne dla uczniów klasy IV. Najczęściej wyjazdy te trwają trzy dni i uczestniczy w nim jeden zespół klasowy. Wyjazd

Bardziej szczegółowo

Wstęp. Dane rodzica/opiekuna: Rodzic samotnie wychowujący. Dane dziecka: Część I. Władze lokalne

Wstęp. Dane rodzica/opiekuna: Rodzic samotnie wychowujący. Dane dziecka: Część I. Władze lokalne Badanie polityki na rzecz osób niepełnosprawnych w społecznościach lokalnych 1 (na podstawie: Agenda 22 Standardowych Zasad Wyrównywania Szans Osób Niepełnosprawnych ONZ) Wstęp Decyzje władz lokalnych

Bardziej szczegółowo

Zajęcia grupowe w hospicjum Martin House

Zajęcia grupowe w hospicjum Martin House Zajęcia grupowe w hospicjum Martin House Spis treści Wprowadzenie 3 Grupy dla rodziców 4 Dzień dla azjatyckich mam 5 Time4Us 6 Grupa rodziców w żałobie 8 Dzień Dziadków w Żałobie 9 Smartinies 10 Time4Us2

Bardziej szczegółowo

Warsztaty grupowe z zakresu kluczowych umiejętności społeczno - zawodowych istotnych z punktu widzenia rynku pracy

Warsztaty grupowe z zakresu kluczowych umiejętności społeczno - zawodowych istotnych z punktu widzenia rynku pracy Warsztaty grupowe z zakresu kluczowych umiejętności społeczno - zawodowych istotnych z punktu widzenia rynku pracy II ETAP AKTYWIZACJI MATERIAŁY DLA BENEFICJENTÓW/BENEFICJENTEK CO TO SĄ EMOCJE? EMOCJE

Bardziej szczegółowo

Tak prezentują się laurki i duży obrazek z życzeniami. Juz jesteśmy bardzo blisko.

Tak prezentują się laurki i duży obrazek z życzeniami. Juz jesteśmy bardzo blisko. Przygotowujemy laurki dla dzielnych strażaków. Starałyśmy się, by prace były ładne. Tak prezentują się laurki i duży obrazek z życzeniami. Juz jesteśmy bardzo blisko. 182 Jeszcze kilka kroków i będziemy

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZKOLNEGO WOLONTARIATU

PROGRAM SZKOLNEGO WOLONTARIATU PROGRAM SZKOLNEGO WOLONTARIATU Chcemy Pomagać Ważny jest rodzaj pomocy, którą się oferuje, ale jeszcze ważniejsze od tego jest serce, z jakim tej pomocy się udziela Jan Paweł II 1 Okres nauki w szkole

Bardziej szczegółowo

Organizowanie konkursów czytelniczych w ramach Innowacji Pedagogicznej Czytanie kluczem do sukcesu

Organizowanie konkursów czytelniczych w ramach Innowacji Pedagogicznej Czytanie kluczem do sukcesu Organizowanie konkursów czytelniczych w ramach Innowacji Pedagogicznej Czytanie kluczem do sukcesu Innowacja Pedagogiczna realizowana w Szkole Podstawowej im. Marii Konopnickiej w Teresinie w roku szkolnym

Bardziej szczegółowo

WSZYSCY CHCEMY, ABY NASZE DZIECI WYROSŁY NA MĄDRYCH, DOBRYCH I SZCZĘŚLIWYCH LUDZI. JEST NA TO SPOSÓB - CZYTAJMY DZIECIOM!

WSZYSCY CHCEMY, ABY NASZE DZIECI WYROSŁY NA MĄDRYCH, DOBRYCH I SZCZĘŚLIWYCH LUDZI. JEST NA TO SPOSÓB - CZYTAJMY DZIECIOM! CAŁA POLSKA CZYTA DZIECIOM "Nie mów dziecku, jak bardzo je kochasz, pokaż to, poświęcając mu czas." Ulrich Schaffer WSZYSCY CHCEMY, ABY NASZE DZIECI WYROSŁY NA MĄDRYCH, DOBRYCH I SZCZĘŚLIWYCH LUDZI. JEST

Bardziej szczegółowo

Program Wychowawczy Zespół Szkół Samorządowych w Ełku SZKOŁA PODSTAWOWA SPORTOWA NR 6. W zdrowym ciele zdrowy duch

Program Wychowawczy Zespół Szkół Samorządowych w Ełku SZKOŁA PODSTAWOWA SPORTOWA NR 6. W zdrowym ciele zdrowy duch Program Wychowawczy Zespół Szkół Samorządowych w Ełku SZKOŁA PODSTAWOWA SPORTOWA NR 6 W zdrowym ciele zdrowy duch W sprawach wychowania mówmy jednym głosem Jan Paweł II Program Wychowawczy w naszej szkole

Bardziej szczegółowo

Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia

Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia Przyjazne dziecku prawodawstwo: Kluczowe pojęcia Co to są prawa?....3 Co to jest dobro dziecka?....4 Co to jest ochrona przed dyskryminacją?....5 Co to jest ochrona?....6 Co to jest sąd?...7 Co to jest

Bardziej szczegółowo

3 grudnia 2014 r. - Światowy Dzień Osób Niepełnosprawnych

3 grudnia 2014 r. - Światowy Dzień Osób Niepełnosprawnych Szkoła Podstawowa nr 3 im. Pamięci Kolejarzy Chojnickich w Chojnicach Przykłady działań i przedsięwzięć podejmowanych w trakcie realizacji programu Szkoła przyjazna uczniom z dysleksją (informacje o wszystkich

Bardziej szczegółowo

Karolina Ciechorska-Kulesza Uniwersytet Gdański DIAGNOZA SPOŁECZNA GMINY NOWY DWÓR GDAŃSKI POD KĄTEM POTRZEB KULTURALNYCH

Karolina Ciechorska-Kulesza Uniwersytet Gdański DIAGNOZA SPOŁECZNA GMINY NOWY DWÓR GDAŃSKI POD KĄTEM POTRZEB KULTURALNYCH Karolina Ciechorska-Kulesza Uniwersytet Gdański DIAGNOZA SPOŁECZNA GMINY NOWY DWÓR GDAŃSKI POD KĄTEM POTRZEB KULTURALNYCH Główne zagadnienia: oceny zasobów i potencjału wsi i gminy pod kątem atrakcji oraz

Bardziej szczegółowo

Widziały gały co brały

Widziały gały co brały Widziały gały co brały KATARZYNA JEZIERSKA-TRATKIEWICZ Widziały gały co brały Uwagi autorki i wydawnictwa Wszystkie informacje zawarte w tej książce zostały przez autorkę starannie zebrane i przygotowane

Bardziej szczegółowo

Uwaga, niebezpieczeństwo w sieci!

Uwaga, niebezpieczeństwo w sieci! W samo południe 14 Uwaga, niebezpieczeństwo w sieci! przed czytaniem 1. W internecie można znaleźć wiele rzeczy. W internecie, czyli właściwie gdzie? Opracujcie hasło INTERNET na podstawie własnych skojarzeń

Bardziej szczegółowo

PODSUMOWANIE TWOJEGO WYBORU RODZINY Rodzina o kodzie MAZ-1522-046363

PODSUMOWANIE TWOJEGO WYBORU RODZINY Rodzina o kodzie MAZ-1522-046363 1. Dane magazynu, do którego dostarczysz paczkę Adres: ul. Narutowicza 6 06-500 Mława Daty i godziny otwarcia: 06.12.2013, godz. 15.00-19.00 (piątek) 07.12.2013, godz. 14.00-18.00 (sobota) Kontakt: 791

Bardziej szczegółowo

Projekt Aktywne Lenarty współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt Aktywne Lenarty współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt Aktywne Lenarty współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt jest realizowany w ramach umowy podpisanej z Wojewódzkim Urzędem Pracy w Olsztynie

Bardziej szczegółowo

Nr 2(14).Rok4.Listopad, grudzień 2010r.

Nr 2(14).Rok4.Listopad, grudzień 2010r. Miejskie Przedszkole Nr 2 w Chodzieży im. Szewczyka Dratewki Nr 2(14).Rok4.Listopad, grudzień 2010r. Nasz adres internetowy:www.przedszkole2chodziez.neostrada.pl red. Wanda Generowicz Styczeń Dzisiaj jestem

Bardziej szczegółowo

PODSUMOWANIE TWOJEGO WYBORU RODZINY Rodzina o kodzie POD-805-414702

PODSUMOWANIE TWOJEGO WYBORU RODZINY Rodzina o kodzie POD-805-414702 1. Dane magazynu, do którego dostarczysz paczkę Adres: Osiedle A 30 38-542 Rzepedź Daty i godziny otwarcia: 13.12.2014 - sobota 9:00-20:00 Kontakt: Lider Rejonu - Anna Krochmal, nr. tel. 607 407 406 Wskazówki

Bardziej szczegółowo

KONKURUJEMY? tekst: Danuta TERPIŁOWSKA

KONKURUJEMY? tekst: Danuta TERPIŁOWSKA Dlaczego KONKURUJEMY? tekst: Danuta TERPIŁOWSKA Czym jest konkurencja, dlaczego się jej boimy, dlaczego z niej korzystamy i dlaczego w ogóle konkurujemy? Konkurencja to nic innego, jak brak wiary w siebie,

Bardziej szczegółowo

Pomyślności i radości, Szczęścia w kartach i miłości, W dzień słoneczny i po zmroku Chcę Ci życzyć w Nowym Roku.

Pomyślności i radości, Szczęścia w kartach i miłości, W dzień słoneczny i po zmroku Chcę Ci życzyć w Nowym Roku. Nowy rok Nowy Rok Pomyślności i radości, Szczęścia w kartach i miłości, W dzień słoneczny i po zmroku Chcę Ci życzyć w Nowym Roku. Huczą petardy i gra muzyka, Stary rok mija, za las umyka, Cóż w tym dziwnego,

Bardziej szczegółowo

Prosimy o przesyłanie zgłoszeń mailem: e-mailem na adres joanna.kucharczyk@pah.org.pl w tytule maila prosimy wpisać AKTYWIŚCI/AKTYWISTKI

Prosimy o przesyłanie zgłoszeń mailem: e-mailem na adres joanna.kucharczyk@pah.org.pl w tytule maila prosimy wpisać AKTYWIŚCI/AKTYWISTKI Polska Akcja Humanitarna Ul. Szpitalna 5/3 00-031 Warszawa 22 828 88 82 joanna.kucharczyk@pah.org.pl Szanowny/Szanowna, Zapraszamy do współpracy z Polską Akcją Humanitarną i udziału w programie Akcja Lokalna

Bardziej szczegółowo