Nasi chłopcy nasza młodość

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Nasi chłopcy nasza młodość"

Transkrypt

1 Zdrowie na koncie Pieniądze z hipoteki? kwartalnik nr 6 lato ( ) 5 zł (w tym 8% VAT) ISSN d l a m ł o d y c h d u c h e m Nasi chłopcy nasza młodość No To Co i Trubadurzy: bigbitowi jubilaci

2 Magazyn 60+ Facebook w numerze nr 6 lato ( ) kiedys to byly wakacje Wpis Magazyn Edythe Kirchmaier, 105-latka z Kalifornii, po raz pierwszy siadła za kierownicą w 1927 roku. Niedawno zdała kolejny test drogowy, przedłużając swoje prawo jazdy. A co najważniejsze przez 86 lat nie spowodowała żadnego wypadku i nie dostała mandatu! Wielkie brawa dla tej pani w seniorach siła! Ewa fanka Kto tu mówi o starości? Kochani: biegam, chodzę po górach, jeżdżę na rowerze i kocham taniec nie mam czasu się starzeć! Krzysztof fan Ważne, żeby umieć cieszyć się dniem dzisiejszym. Serdecznie pozdrawiam wszystkich z dalszego ciągu młodości! Wesołe jest życie staruszka jak śpiewał W. Michnikowski co dedykuję nam Wszystkim! Krystyna fanka Myślę, że u młodych częściej słyszy się: nudzę się albo mam doła! My nie umiemy się nudzić. Nuda jest zaprzeczeniem szczęścia. Zdrowym być Kiedy będziemy starzeć się zdrowo? Ruch odmładza kości Nadciśnienie nie wygoni Cię do lekarza Magnetyczny superszpieg Ból pod napięciem Ciągle młody ostropest Program 60+ Twoje zdrowie na koncie Senior udziela pomocy Piękne Życie Nasi chłopcy, nasza młodość Polański. Dżentelmen czy skandalista? Wreszcie szczęśliwa, wreszcie nigdy głodna Poranna kawa u mamy Spacer doliną Issy Jak raz sławny się stałem Felieton Jana Turnaua Zapraszamy na profil Magazynu 60+ na Facebooku!

3 zdrowym być Znasz Prawo, Masz Prawo Pewne pieniądze z hipoteki? PODPOWIEDZI 50 Nie takie konto bankowe straszne W wolnej chwili Nie możemy zardzewieć! Chcesz do setki siedzieć w fotelu? Senior. Felieton Jerzego Bralczyka Sekcja seniora w Cannes Koszyk kulturalny Namów wnuczka na wycieczkę Konkurs: Kiedyś to były wakacje! Krzyżówka Sudoku nasza okładka: trubadurzy. Od lewej: Marian Lichtman, Sławomir Kowalewski, Krzysztof Krawczyk FOT. ARCHIWUM ZESPOŁU Wydawca: epruf S.A. ul. Zbąszyńska 3, Łódź tel fax Redaktor naczelny: Ryszard Bonisławski Sekretarz redakcji: Marek Wilczak tel Reklama: Content Media tel.: Anna Tomczak, tel Projekt, skład: Beata Grabska Druk magazynu: Drukarnia Prasowa S.A. al. J. Piłsudskiego 82, Łódź Nakład 150 tys. egz. słowem wstępu Szanowni Państwo! Ależ wyczekiwaliśmy tego lata! Zima straszyła nas długo mrozem, wiosna zalewała deszczem. Miejmy nadzieję, że latem skąpiemy się w słońcu. A Magazyn 60+ jestem tego pewny umili Państwu czas przy kawie na działce, po wędrówce nadmorskim brzegiem czy po spacerze deptakiem w uzdrowisku. W tym wydaniu razem z Wami wracamy do niezapomnianych wakacji sprzed lat publikujemy Państwa wakacyjne wspomnienia, w których zabierają nas Państwo do świata swojej młodości, dzieciństwa. A jeśli o dawniejszych czasach mowa, poszukaliśmy członków zespołów bigbitowych, bez których piosenek nie mogła się odbyć żadna prywatka. Koniecznie przeczytajcie Państwo artykuł o Koncie Zdrowotnym 60+, które utworzył dla Was Program 60+ każdy z uczestników programu może tu zobaczyć, jak się leczy i ile go to kosztuje. Na koniec warto pomyśleć o udziale w jesiennych wykładach uniwersytetów trzeciego wieku. Namawiam do zaplanowania sobie tego już teraz. Po co? Dowiedzą się Państwo z materiału Nie możemy zardzewieć. Ryszard Bonisławski redaktor naczelny Redakcja zastrzega sobie prawo do skrótów i redakcyjnego opracowania tekstów przyjętych do druku. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za treść zamieszczanych ogłoszeń i reklam. BĄDŹ EKOLOGICZNY. Wyrzucając papier, wybierz odpowiedni pojemnik. Kiedy będziemy starzeć się zdrowo? Prof. Marek M. Kowalski Rozmowa z prof. dr. hab. n. med. Markiem M. Kowalskim, dyrektorem Centrum Badań nad Zdrowym Starzeniem, które powstało przy Uniwersytecie Medycznym w Łodzi Czy można starzeć się zdrowo? Prof. Marek M. Kowalski: Tak. Zdrowe starzenie się jest możliwe, jeżeli osobie starszej udaje się utrzymać aktywność i dobre samopoczucie, czyli optymalny dobrostan fizyczny, umysłowy i społeczny. Jak to osiągnąć? Najważniejsza jest dbałość o aktywność fizyczną, która powinna być dostosowana do indywidualnych możliwości oraz dbałość o zdrowe odżywianie się. Nieocenione znaczenie ma też aktywność społeczna i umysłowa. To wysoko podniesiona poprzeczka. Mało kto tak żyje, a nawet wielu z tych, którzy o siebie dbają, nie starzeje się zdrowo. Zresztą gdyby starzenie się przebiegało bezproblemowo, zapewne nie powstałoby Centrum Zdrowego Starzenia Ma pan rację. Osoby starsze, a więc mające ponad 65 lat, częściej chorują, jest dużo chorób charakterystycznych dla tego wieku, takich jak miażdżyca, nadciśnienie czy choroby ośrodkowego układu nerwowego. Wiele osób cierpi na kilka schorzeń jednocześnie; często są to choroby przewlekłe. To oczywiście bardzo obniża samopoczucie seniorów, ale również rodzi poważne problemy medyczne. Na przykład znacznie utrudnia leczenie, gdyż leki skuteczne na jedną chorobę mogą potęgować objawy innej. Jeżeli nie będziemy coraz więcej na ten temat wiedzieć, nie będzie postępu w hamowaniu rozwoju pewnych chorób. Z tego względu konieczne są badania nauko- MAGAZYN 60+ 3

4 zdrowym być zdrowym być we i między innymi dlatego powstało Centrum Badań nad Zdrowym Starzeniem. Przecież uczeni już od dawna zajmują się geriatrią i innymi dziedzinami mającymi na celu prawidłowe diagnozowanie i leczenie osób starszych. Czy Centrum, którym Pan kieruje, nie startuje za późno, czy wniesie coś nowego? I na naszej uczelni badania naukowe dotyczące osób starszych prowadzone są od lat, ale teraz zostaną zintensyfikowane. Znaleźliśmy grupę uczonych, którzy chcą skupić się na problemach związanych z leczeniem seniorów, utworzyliśmy dziewięć zespołów badawczych, zgłosiliśmy projekt do Komisji Europejskiej. Wygraliśmy ten konkurs mimo dużej konkurencji na Centrum Badań nad Zdrowym Starzeniem dostaliśmy 4,5 mln euro. Cieszę się, że doceniono wartość naszego projektu. Na co wyda Pan unijne dotacje? Będziemy mogli sfinansować szkolenia i wyjazdy młodych pracowników naukowych na staże do najlepszych ośrodków w Europie. Będziemy też mogli zatrudnić najlepszych zagranicznych naukowców i lekarzy zajmujących się problemami ochrony zdrowia osób starszych. Znaczną część otrzymanej kwoty przeznaczymy na nowoczesną aparaturę badawczą. Stworzymy też biobank, czyli miejsce przechowywania w jak najlepszych warunkach próbek biologicznych służących do badań dotyczących starzenia się. Chcemy, by Centrum stało się w krótkim czasie znaczącym ośrodkiem takich badań w Polsce i Europie. Ale nie wszystkie pieniądze z Unii wydamy na tworzenie Centrum. Przez najbliższe trzy lata będziemy z tych środków finansować działanie Wszechnicy Wieku Starszego. Ma ona propagować wśród seniorów zdrowy styl życia, powiedzieć im, co mają robić, jak żyć, by mogli starzeć się zdrowo. Koordynacja badań naukowych i promocji zdrowego stylu życia wśród osób starszych to nie wszystko. Chcemy też rozwijać opiekę zdrowotną nad tymi osobami, aktywizować je, przygotować oraz zastosować w praktyce programy kształcenia lekarzy, a także pielęgniarek, farmaceutów, techników i adeptów innych zawodów medycznych, ukierunkowane na potrzeby osób w podeszłym wieku. To tylko plany, czy są już jakieś konkrety? Nawiązaliśmy współpracę z bardzo zaawansowanymi w opiece nad seniorami ośrodkami w Danii, Szwecji i Anglii, a także z Uniwersytetem Łódzkim. Na początku ubiegłego roku w Szpitalu Klinicznym im. WAM powstał pierwszy w Łodzi oddział geriatryczny, który ma dziś już kilkanaście łóżek. Kilkanaście łóżek w ponad 700-tysięcznym mieście? To dramatycznie mało! Tak, powinno ich być tutaj kilka tysięcy, ale tyle dostaliśmy na to pieniędzy z NFZ. To przygnębiające, że wobec już ogromnych i wciąż rosnących potrzeb w zakresie opieki zdrowotnej nad osobami starszymi polska służba zdrowia w zasadzie jest bezradna My nie zamierzamy przejść nad tym do porządku dziennego. Będziemy ponaglać osoby odpowiedzialne za ten stan rzeczy do podejmowania decyzji służących rozwijaniu opieki nad osobami w podeszłym wieku. Jeśli kogoś nie przekonują względy społeczne czy moralne, niech to sobie policzy. Przepraszam seniorów za to, co powiem, ale dbanie o nich, dbanie o Was, seniorzy, po prostu się opłaca. Może to kogoś wreszcie przekona! Ciągle narzekamy na brak pieniędzy na opiekę zdrowotną i jednocześnie wydajemy je źle. Badania przeprowadzone kilka lat temu w Małopolsce i na Śląsku pokazały, że leczenie osób w podeszłym wieku w obecnych warunkach, bez specjalistów geriatrów, jest czterokrotnie droższe, niż byłoby pod opieką geriatrów. Przecież wnioski są oczywiste trzeba tylko zacząć działać. Ruch odmładza kości Seniorzy dość często skarżą się na bóle stawów biodrowych, kolanowych, łokciowych, barków, stóp, a także kręgosłupa. Są one najczęściej związane ze zmianami zwyrodnieniowymi. Trudno się ich ustrzec, bo układ kostny, jak cały nasz organizm, podlega procesom starzenia się. Można jednak spowolnić ten proces i dłużej być sprawnym. Jak to zrobić? Nie daj się zginaczom, pomóż prostownikom Pan Jacek Wosiński przez 35 lat był listonoszem i zawsze cieszył się dobrą kondycją fizyczną. Jednak wraz z przejściem na emeryturę zaczęły się problemy. Dokuczają mu bóle kolan, ma kłopoty z lewym barkiem, nawet podniesienie ręki do góry przy sięganiu czegoś z półki lub wieszaniu kurtki sprawia mu ból. Nie mówiąc o tym, że ruchomość ręki nie jest taka jak dawniej. Co się ze mną dzieje? pyta pan Jacek. Przecież tyle lat byłem sprawny, ciągle w ruchu. Czy te dolegliwości można leczyć? Jedną z przyczyn bólów stawów jest pojawiająca się z wiekiem u wielu osób nierównowaga w pracy mięśni, odpowiedzialnych za funkcjonowanie narządu ruchu. Te mięśnie to przede wszystkim zginacze i prostowniki. Pierwsze służą do zginania kręgosłupa lub stawu w kończynie, drugie do ich prostowania. Kiedy stajemy się coraz starsi, zginacze za- LUCYNA KRYSIAK KINEZYTERAPIA leczenie ruchem, gimnastyka lecznicza Ruch, gimnastyka to najskuteczniejsze lekarstwo na starzenie się układu kostnego 4 MAGAZYN 60+ MAGAZYN 60+ 5

5 zdrowym być Dobre efekty przy leczeniu dolegliwości stawowych daje skojarzenie ćwiczeń z różnymi zabiegami, na przykład z hydroterapią, laseroterapią lub elektroterapią Bóle kolan, barków, łokci, nadgarstków, bioder są najczęściej związane ze zmianami zwyrodnieniowymi. Maści i żele zwalczają najczęściej objawy, a nie przyczynę choroby. Leki przeciwbólowe dla osób w starszym wieku są obciążające, uszkadzają śluzówkę, wątrobę. Efekt jest podobny po tabletkach ból na chwilę ustępuje, ale problem zostaje. czynają przeważać nad prostownikami i dlatego nasze kończyny są bardziej podatne na zginanie, gorzej z ich wyprostowaniem. I stąd się biorą zaburzenia biomechaniki ciała. Czasem tę nierównowagę w pracy mięśni odpowiedzialnych za zginanie i prostowanie narządów ruchu widzimy od razu, kiedy ktoś jest zbyt mocno pochylony do przodu, przygarbiony mówi dr n. med. Jerzy Kociuga, chirurg, ortopeda. Zaburzenia równowagi w zginaniu i prostowaniu kończyn oraz kręgosłupa są, między innymi, podłożem wielu zmian zwyrodnieniowo-przeciążeniowych, na które skarżą się starsze osoby. Zaczyna się od tkanek miękkich: mięśni i więzadeł, które wraz z wiekiem tracą sprężystość i są podatne na przykurcze. To skutek przeciążeń powstałych podczas niewłaściwego trybu życia (siedząca lub stojąca praca, dźwiganie ciężarów). Na początku nic nie wskazuje na to, że coś jest nie tak. Ból jest przejściowy albo nie jest odczuwalny. Ot, pobolała mnie ręka, szyja, bark widocznie źle spałem, siedziałem w przeciągu mówimy sobie. Tymczasem to może być sygnał, że nie wszystkie mięśnie odpowiadające za pracę stawów narządu ruchu działają jak należy. Zachodzą w nich zmiany, które mogą doprowadzić nawet do utraty ich sprawności. Jeśli te zmiany u osób starszych pozostają nieleczone, miejsca, gdzie ścięgna tych mięśni przyczepione są do kości, reagują na prze- ciążenia powstawaniem osteofitów, czyli zmian zwyrodnieniowych mówi Jerzy Kociuga. Tak jest w kolanach, biodrach i innych stawach, które są najbardziej obciążane. Wszystko jest następstwem przewagi zginaczy nad prostownikami: nierównowaga w pracy tych mięśni skutkuje powstawaniem nieprawidłowych napięć, a w konsekwencji przeciążeń i zmian zwyrodnieniowych. Senior musi się ruszać! Jak nie dać się zginaczom i pomóc prostownikom? Zdaniem ortopedów najważniejsza jest profilaktyka, dzięki której będziemy zapobiegać powstawaniu osteofitów różnego rodzaju tzw. dziobów kostnych, które są bolesne i ograniczają naszą sprawność. Senior musi być poinstruowany, jak ma żyć, aby nie dopuścić do ograniczenia ruchomości stawów. Musi zrozumieć, że na starzenie się układu kostnego nie ma poza ruchem żadnego cudownego leku! Aktywności fizycznej nic nie jest w stanie zastąpić, nie ma nic skuteczniejszego zaznacza doktor Jerzy Kociuga. Nie chodzi jednak o żadne siłownie czy inne formy usprawniania za pomocą wymyślnych i kosztownych urządzeń, lecz o najzwyklejszą gimnastykę. Rzecz w tym, aby była ona odpowiednio dawkowana i prowadzona systematycznie. Obciążenie ruchem nie może być duże, zbyt intensywne, ponieważ w miejscach, które będziemy chcieli za wszelką cenę rozruszać, będą się tworzyły stany zapalne. Najlepiej, jeśli na początku wykonamy ćwiczenia pod nadzorem rehabilitanta, który nas wszystkiego nauczy. I rzecz równie ważna postarajmy się, by porcja codziennej gimnastyki weszła w nawyk, by wszystko nie skończyło się słomianym zapałem albo odstawieniem ćwiczeń, gdy poczujemy się lepiej. Do ćwiczeń namawia pani Jolanta, 60-latka cierpiąca na bóle kostno-stawowe. Od kręgosłupa miała potworne bóle głowy. Stosowała FIZYKOTERAPIA Leczenie, rehabilitacja różnymi metodami, bodźcami fizycznymi, np. przy zastosowaniu wody (hydroterapia), prądów (elektroterapia), pola elektromagnetycznego, ultradźwięków, światła, lasera. więc środki przeciwzapalne i przeciwbólowe, używała coraz silniejszych leków, smarowała chore miejsca żelami przeciwbólowymi, ale efekt był krótkotrwały. Dopiero rehabilitacja, gimnastyka postawiły mnie na nogi mówi pani Jolanta. Odkąd codziennie wykonuję zalecone przez lekarza ćwiczenia, czuję się znacznie lepiej. Bóle, które kiedyś mi mocno dokuczały, teraz zdarzają się sporadycznie. Codziennie chodzę również na wieczorne spacery, które także pomagają utrzymać narząd ruchu w lepszej kondycji. Nie bój się kinezyterapii Kiedy skarżymy się lekarzowi na bóle stawów, ten często mówi, że trzeba będzie nas wysłać na kinezyterapię. Warto wiedzieć, że to nic innego jak gimnastyka. Pamiętajmy, że wszystkie inne metody leczenia dolegliwości stawowych wspomagają kinezyterapię. A co w takim razie z tak szeroko reklamowanymi specyfikami, które w mgnieniu oka mają postawić pacjenta na nogi? Są potrzebne, bo przynoszą ulgę w cierpieniu, kiedy ból staje się nie do zniesienia, ale mają działanie doraźne zapewnia doktor Jerzy Kociuga. Dodaje, że długotrwały efekt daje dopiero kinezyterapia i fizykoterapia skojarzenie ćwiczeń z różnymi zabiegami, na przykład z hydroterapią, laseroterapią lub elektroterapią. FOTO. MICHAŁ AWIN 6 7

6 zdrowym być Choroba trudny lokator, z którym sobie radzę W Magazynie 60+ piszemy o chorobach, które najczęściej dotykają seniorów. Radzimy, na co zwrócić uwagę, o czym nie zapominać, by z tym niejednokrotnie trudnym i nieproszonym lokatorem sobie radzić. Nadciśnienie nie wygoni Cię do lekarza Nadciśnienie tętnicze to obecnie choroba cywilizacyjna, a u seniorów występuje nagminnie. Problemy z podwyższonym ciśnieniem krwi ma 60 procent osób powyżej 65. roku życia. Dominującym typem nadciśnienia w starszym wieku jest izolowane nadciśnienie skurczowe. Co to takiego? Pytanie to zadawał sobie pan Stefan Gorlicki, który ma 76 lat, i taką właśnie diagnozę usłyszał od swojego lekarza. Dotychczas nie miał większych problemów z ciśnieniem. Owszem, było od pewnego czasu podwyższone, wynosiło 149/85 mm Hg (ciśnienie tętnicze mierzy się na ogół w milimetrach słupa rtęci, stąd skrót: mm Hg). Ale w jego wieku to podobno normalne i nie zawracał sobie tym głowy. Pewnego dnia stwierdził jednak, że jego ciśnienie jest wyższe 175/80 mm Hg. U tego pacjenta mamy do czynienia właśnie LUCYNA KRYSIAK z izolowanym nadciśnieniem skurczowym. Tak nazywamy nadciśnienie, gdy skurczowe ciśnienie krwi przekracza wartość 140 mm słupa rtęci, a ciśnienie rozkurczowe jest prawidłowe, czyli nie wyższe niż 90 mm słupa rtęci tłumaczy dr n. med. Waldemar Rogowski z Kliniki Kardiologii Uniwersytetu Medycznego w szpitalu im. W. Biegańskiego w Łodzi. Mierz ciśnienie, nie daj się zaskoczyć Pan Gorlicki miał szczęście, że jest pod stałą opieką lekarza, jest także wyjątkowo zdyscyplinowanym pacjentem i codziennie mierzy sobie ciśnienie, dzięki czemu nie przeoczono, że coś jest nie tak. Wielu seniorów, u których wartości skurczowego i rozkurczowego ciśnienia niezbyt drastycznie przekraczały dopuszczalne normy (według Światowej Organizacji Zdrowia za prawidłowe skurczowe ciśnienie tętnicze uznaje się 139 mm Hg, a rozkurczowe 89 mm Hg), nawet nie wiedziało, że choruje na nadciśnienie. Nie leczyli się więc, ryzykując zawał serca lub udar mózgu. Izolowane nadciśnienie skurczowe nie pojawia się od razu. Przeważnie z wiekiem ciśnienie tętnicze, zarówno skurczowe, jak i rozkurczowe, staje się coraz wyższe. Kiedy starzeją się nam naczynia krwionośne, ciśnienie rozkurczowe przestaje rosnąć, stabilizuje się, ale zwiększa się wciąż ciśnienie skurczowe. Jeśli Po 60. roku życia systematycznie kontroluj (mierz) swoje ciśnienie tętnicze Jeśli choroba jest już zdiagnozowana i leczona, pomiar należy wykonywać dwa razy dziennie przed zażyciem leków Nadciśnienie rozwija się podstępnie i po cichu. Jeśli masz bóle głowy, nadmierną pobudliwość, kołatania serca, to sygnał, że może rozwijać się choroba nadciśnieniowa. Powiedz o tych dolegliwościach lekarzowi Niewykryte i nieleczone nadciśnienie tętnicze może doprowadzić do uszkodzenia nerek, przerostu lewej komory serca i w efekcie niewydolności serca, retinopatii, czyli choroby siatkówki oka oraz powikłań ze strony układu nerwowego, w tym udaru mózgu Czynniki ryzyka sprzyjające nadciśnieniu tętniczemu to: palenie tytoniu, alkohol, otyłość, zła dieta powodująca wysoki poziom tzw. złego cholesterolu Na wystąpienie podwyższonego ciśnienia tętniczego najbardziej narażeni są mężczyźni powyżej 60. roku życia przekroczy ono 140 mm Hg, a ciśnienie rozkurczowe jest niższe od 90 mm Hg, wtedy mamy do czynienia z izolowanym nadciśnieniem skurczowym. 8 MAGAZYN 60+ MAGAZYN 60+ 9

7 zdrowym być zdrowym być Nadciśnienie tętnicze jest chorobą przewlekłą, której nie da się wyleczyć. Można ją jedynie kontrolować, sprowadzając lekami wartości ciśnienia do prawidłowych norm. Aby było to możliwe, konieczna jest obok farmakoterapii także zmiana stylu życia. Na czym polega starzenie się naczyń krwionośnych, typowe dla starzejącego się organizmu, a które odpowiada między innymi za izolowane nadciśnienie skurczowe? Najczęściej to skutek miażdżycy naczyń, która powoduje zwężenie ich światła i zmniejsza elastyczność. Z wiekiem pojawiają się też zaburzenia w wydzielaniu substancji odpowiadających za kurczenie i rozkurczanie się naczyń. Im jesteśmy starsi, tym łatwiej naczynia krwionośne się kurczą, a trudniej rozkurczają. Zdarza się, że u pacjenta w podeszłym wieku leczenie nadciśnienia rozpoczyna się dopiero wtedy, kiedy pojawi się już izolowane nadciśnienie skur- Wynik pomiaru tętniczego krwi to dwie liczby, np. 135/85. Pierwsza określa ciśnienie skurczowe, druga czowe, a w tej sytuacji rozkurczowe. strategia działania jest nieco inna niż u osób w średnim wieku mówi doktor W. Rogowski. Dotyczy to doboru i dawkowania leków. Zaczyna się od diuretyków (leków odwadniających) poprzez inhibitory konwertazy angiotensyny, antagonistów receptora angiotensyny II, beta-adrenolityki. Trzeba zaczynać leczenie od bardzo małych dawek, powoli je zwiększając aż do ustabili- FOTO. MICHAŁ AWIN zowania ciśnienia, by u pacjenta nie doszło do zapaści lub innych powikłań. Ta ostrożność jest uzasadniona chodzi o to, by nie spowodować zmniejszenia przepływu krwi przez ważne dla życia narządy (zwłaszcza serce, mózg i nerki). Dąży się też, aby leki były podawane raz na dobę, gdyż seniorzy często zapominają je zażyć, a pod żadnym pozorem nie można przerywać leczenia, nawet jeśli w wyniku prowadzonej terapii ciśnienie wróciło do wartości prawidłowych. Same leki nie wystarczą Nadciśnienie tętnicze sprzyja rozwojowi choroby wieńcowej, podnosi ryzyko zawału serca i udaru mózgu. Badania wykazują, że systematyczne przyjmowanie leków obniżających ciśnienie pozwala zmniejszyć to zagrożenie o ponad 40 procent. Ale leki to nie wszystko. Wpływ na ustabilizowanie ciśnienia ma prowadzenie właściwego trybu życia, polegającego na unikaniu używek: alkoholu, kawy, a nawet mocnej herbaty, zrezygnowaniu z palenia papierosów i przebywania w pomieszczeniach, gdzie się je pali. Trzeba także rygorystycznie stosować dietę niskotłuszczową i niskosodową (ograniczyć zwłaszcza spożycie soli). Ważne jest dbanie o aktywność fizyczną. Dla serca i naczyń bardzo skutecznym lekarstwem jest jazda na rowerze, a jeśli kondycja fizyczna i wiek już na to nie pozwalają, zwykły spacer lub tak modne dzisiaj chodzenie z kijkami (nordic walking), które uruchamia mięśnie klatki piersiowej, poprawia oddychanie, krążenie i uelastycznia naczynia krwionośne. Walka z nadciśnieniem to także walka z otyłością. W yjątkowość rezonansu magnetycznego podkreśla dodatkowo to, że jest to jedno z najbardziej bezpiecznych badań diagnostycznych. Nie stosuje się tu żadnego promieniowania ani fal ultradźwiękowych, badanie nie wywołuje niepożądanych reakcji, nie wpływa na działanie stosowanych leków. Dlatego może być wykonywane u osób w każdym wieku. Ale ponieważ jest to jedna z najdroższych metod, lekarze stosują ją tylko wtedy, Maszyna prawdę Ci powie Nie zawsze wiemy, na czym polega badanie, na które skierował nas lekarz, jak się do niego przygotować, jak działa urządzenie, które w nas zagląda. W cyklu Maszyna prawdę Ci powie omawiamy nowoczesne, najczęściej stosowane w medycynie techniki i aparaturę diagnostyczną. Pomagają nam w tym lekarze z Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego im. Mikołaja Kopernika w Łodzi. Magnetyczny superszpieg Badanie rezonansem magnetycznym (skrót: MR) to jedna z najdokładniejszych metod obrazowania, czyli nieinwazyjnego zaglądania do wnętrza narządów i tkanek naszego ciała oraz tworzenia ich obrazów. Są one w tym przypadku tak precyzyjne, jak rysunki w atlasie anatomicznym. Adriana Sikora gdy jest to konieczne. Rezonans magnetyczny, choć bardzo dokładny, z powodu długiego czasu trwania badania nie jest też wykorzystywany w diagnostyce w nagłych przypadkach, gdy o uratowaniu życia lub zdrowia decyduje każda minuta. Wodór w roli głównej Aparat do rezonansu magnetycznego wygląda podobnie jak tomograf komputerowy, ale zamiast promieni Roentgena wytwarza 10 MAGAZYN 60+ MAGAZYN

8 zdrowym być Jak przygotować się do badania? Należy przyjść na czczo lub nie jeść przynajmniej przez 6 godzin (diabetycy nie muszą tego przestrzegać) Ubranie powinno być lekkie i przewiewne, bez metalowych elementów Dobrze jest przyjść na badanie co najmniej 15 minut przed wyznaczoną godziną Nie trzeba zmieniać dotychczasowego leczenia farmakologicznego (należy przyjąć używane leki) Bezpośrednio przed badaniem należy opróżnić pęcherz moczowy Na rezonans magnetyczny przychodzimy bez makijażu. Makijaż, lakier do włosów zawierają drobiny metali kolorowych, które mogą obniżyć jakość uzyskanych obrazów 7 Warto zabrać ze sobą własne Rezonans magnetyczny jest jednym zatyczki do uszu lub stopery z najbardziej dokładnych i bezpiecznych badań diagnostycznych. stałe pole magnetyczne o wysokiej energii oraz emituje fale radiowe. Oba te zjawiska fizyczne są nieszkodliwe dla ludzkiego organizmu. Pole magnetyczne porządkuje atomy wodoru, które są w każdej naszej tkance. Kiedy aparat emituje fale radiowe, uporządkowane w polu magnetycznym atomy wodoru odpowiadają na ten sygnał (to jest właśnie rezonans magnetyczny). Odpowiedź wodoru jest rejestrowana i przetwarzana na obraz tkanek każda z nich zawiera inną liczbę atomów wodoru i dlatego możliwe jest odwzorowanie struktur anatomicznych badanego pacjenta. Oczywiście uzyskanie obrazów odbywa się za pomocą komputera. Można je dowolnie obracać w różnych płaszczyznach i pod różnymi kątami, oglądać w wersji dwu- lub trójwymiarowej. Rezonans magnetyczny stosuje się praktycznie w badaniach całego ciała, wszystkich tkanek miękkich i kości głowy oraz kręgosłupa układu nerwowego, narządów jamy brzusznej i miednicy, kończyn i stawów. Badanie pozwala z bardzo dużą dokładnością wykryć nawet niewielkie zmiany stany zapalne, urazy, zmiany nowotworowe, zwyrodnieniowe. Wykorzystuje się je także do oceny naczyń krwionośnych i przepływu krwi w organizmie. Nie bójmy się hałasu podczas badania Rezonans magnetyczny poza hałasem, jaki towarzyszy badaniu nie powinien być dla nas kłopotliwy. Zostaniemy poproszeni o położenie się na stole, który będzie wprowadzony do wnętrza aparatu. Dla podniesienia komfortu wewnątrz urządzenia zainstalowano dodatkowe oświetlenie oraz wentylację. Cały czas poprzez mikrofon i kamerę będziemy mieć kontakt z personelem wykonującym badanie. Rezonans magnetyczny trwa od kilkunastu minut do godziny lub nawet kilku godzin, jeśli konieczne jest wykonanie skomplikowanej diagnostyki. W trakcie badania będzie słychać donośny stukot, ale nie należy się tym martwić to znak, że urządzenie pracuje FOTO. MICHAŁ AWIN prawidłowo. Hałas jest męczący, dlatego pacjenci dostają zatyczki do uszu lub specjalne słuchawki. Należy starać się leżeć bez ruchu, ponieważ poruszenie się powoduje zniekształcenia obrazu. W trakcie badania może wystąpić miejscowe lub ogólne uczucie gorąca, co jest naturalnym objawem. Należy zgłosić personelowi każde pogorszenie samopoczucia (np. uczucie lęku przed zamkniętą przestrzenią, duszność, zawroty głowy). Niektóre badania rezonansem magnetycznym przeprowadza się z użyciem specjalnego środka kontrastującego podawanego dożylnie. UWAGA! Nie wszyscy mogą skorzystać z badania rezonansem magnetycznym! Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest posiadanie wszczepionych implantów, metalowej protezy stawu, rozrusznika serca, pompy insulinowej, stałego aparatu słuchowego. Do pokoju badań nie wolno wnosić żadnych metalowych przedmiotów! Klucze, okulary, zegarek, biżuterię, monety, karty magnetyczne, agrafki, paski, baterie, spinki do włosów, telefony komórkowe, protezy, laski czy kule ortopedyczne trzeba przekazać do przechowania. Pole magnetczne jest tak silne, że potrafi na przykład zerwać z głowy okulary bądź wyrwać metalowy przedmiot z ręki i przyciągnąć go do urządzenia. Informacje zapisane na kartach bankomatowych mogą ulec skasowaniu, a telefony komórkowe trwałemu uszkodzeniu. Wszelkie metalowe przedmioty znajdujące się w pobliżu badanej okolicy ciała zamazują obraz uzyskiwany w czasie badania

9 zdrowym być Zdarza się, że w przychodni rehabilitacyjnej słyszymy: Pan Kowalski! Proszę na prądy. Często ci, którym lekarz zaordynował elektroterapię, zastanawiają się pewnie, dlaczego sąsiad za parawanem dostał inne prądy, dlaczego zabieg trwa dłużej i jest inaczej odczuwany. Jeden pacjent opowiada, jak prąd kurczył mu, szarpał mięśnie, inny mówi, że to było tylko mrowienie. Jak to jest z rehabilitacją prądem? Galwanizacja (prądy galwaniczne) Tu wykorzystuje się tylko prąd stały. Elektroda czynna, czyli ta przyłożona w miejscu bólu, może być połączona z dodatnim (anoda) lub ujemnym (katoda) biegunem prądu. Po włączeniu aparatu powinniśmy odczuwać lekkie mrowienie, dlatego rehabilitant by ustawić odpowiednie parametry prądu zapyta nas o reakcję. Galwanizacja anodowa leczy ból związany Ból pod napięciem SYLWESTER TOMASZEWSKI specjalista rehabilitacji ruchowej Kiedy umawiamy się na zabiegi prądem, jesteśmy zwykle proszeni o przyniesienie ze sobą dwóch opakowań gazy (zwykłej, niejałowej). To ona pośredniczy po zwilżeniu w przewodzeniu prądu pomiędzy naszym ciałem a elektrodami. Rehabilitant kładzie gazę np. na chorym przedramieniu, barku, na niej umieszcza elektrodę, wszystko mocuje elastycznym bandażem i włącza prąd. FOTO. MICHAŁ AWIN z zapaleniem nerwów, pomaga przy zmianach zwyrodnieniowych stawów kończyn i kręgosłupa. Galwanizację katodową stosuje się w przypadku porażeń nerwów, przy utrudnionym zroście kości po złamaniach, w zaburzeniach krążenia obwodowego w kończynach. Czas: minut. Prądy diadynamiczne (prądy Bernarda) W tym przypadku będziemy poddani działaniu prądu stałego, na który nakładany jest prąd zmienny o małej częstotliwości. Najczęściej stosowany jest zestaw trzech rodzajów prądów, następujących jeden po drugim, z których każdy jest odczuwany inaczej. Mają one działanie przeciwbólowe, polepszają ukrwienie tkanek i ich odżywienie. Zwalczają nerwobóle, pomagają przy zmianach zwyrodnieniowych stawów i kręgosłupa, przeciążeniach mięśni i ścięgien. Czas: 3 12 minut. Prądy TENS przezskórna elektrostymulacja nerwów Zabieg łagodzi nerwobóle (rwa kulszowa, barkowa), bóle stawów, kręgosłupa, przyspiesza regenerację tkanek po urazach, np. po złamaniach. Powinniśmy czuć wyraźne impulsy: szczypanie, mrowienie, wibracje, czasami drganie mięśni o ich intensywność rehabilitant też zapyta nas na początku zabiegu. Czas: minut. Prądy interferencyjne (prądy Nemeca) Do naszych tkanek wprowadza się dwa prądy średniej, niewiele różniącej się częstotliwości, które nakładają się na siebie. Dlatego rehabilitant podłączy nas do czterech elektrod, które ułoży tak, by skrzyżowanie prądów nastąpiło dokładnie w miejscu bólu. Natężenie prądu jest tak dobrane, byśmy odczuwali silne, ale przyjemne wibracje. Zabieg zmniejsza napięcie układu nerwowego, intensywnie łagodzi ból (stawy, kręgosłup, nerwobóle, bóle mięśni), zmniejsza napięcie mięśni, pomaga w ich regeneracji Czas: minut. Jonoforeza Tutaj prąd stały pomaga we wprowadzeniu przez skórę leku do naszego organizmu (cząstki leku zostają obdarzone ładunkiem elektrycznym i w postaci jonów przetransportowane do miejsca zmienionego chorobowo). Ilość wprowadzonego leku jest proporcjonalna do natężenia prądu i czasu jego przepływu. Jonoforezę lekarz przepisze nam przy bólach stawowych i mięśniowych, leczeniu blizn, zaburzeniach krążenia obwodowego, stanach zapalnych tkanek miękkich. Podczas zabiegu powinniśmy odczuwać lekkie mrowienie. Czas: minut. Prądy Traberta (prądowe impulsy prostokątne) Działają przeciwbólowo, rozluźniająco, poprawiają ukrwienie tkanek. Jest to swego rodzaju masaż, a masażystą jest tu właśnie prąd. Stosowany przy bólach mięśniowych, stawów, przy chorobach zwyrodnieniowych stawów i kręgosłupa, po urazach. Powinniśmy odczuwać drżenie mięśni. Czas: minut. ELEKTROTERAPIA To zabiegi rehabilitacyjne z wykorzystaniem prądów różnego rodzaju. Pozwalają na zmniejszenie dawek przeciwbólowych leków farmakologicznych, pomagają w usprawnianiu narządów ruchu, pozwalają na efektywniejsze wykonywanie ćwiczeń ruchowych, co poprawia komfort życia ludzi zmagających się z dolegliwościami bólowymi narządów ruchu. Wskazania: bóle mięśniowe i stawowe w przebiegu choroby zwyrodnieniowej stawów i kręgosłupa, bóle przeciążeniowe mięśni, stany po urazach, skręceniach, zwichnięciach, złamaniach po zdjęciu opatrunku unieruchamiającego, rwa kulszowa. Przeciwwskazania: uszkodzenia skóry, otwarte rany, choroby nowotworowe, ciąża, rozrusznik serca, automatyczna pompa insulinowa, ostre stany infekcyjne, gorączka, obecność metalu w tkankach, wyniszczenie organizmu. 14 MAGAZYN 60+ MAGAZYN

10 zdrowym być Ciągle młody ostropest Kiedy przybywa lat, gdy przekroczymy sześćdziesiątkę, wielu z nas nie folguje sobie przy stole uważamy na to, co, jak i w jakich ilościach jemy. Często mówimy, że nie chcemy się zbytnio objadać albo jeść tej czy innej potrawy, bo potem te kulinarne przyjemności nam po prostu dokuczają. Wszystko dlatego, że z wiekiem trawienie nie jest już tak sprawne, mocno obciążona i nadwyrężona jest też wątroba. Wielu seniorów cierpi na choroby przewlekłe i muszą brać leki, które są dodatkowym balastem dla tego narządu. Dlatego, by poczuć się lepiej, często sięgamy po preparaty ziołowe zawierające ostropest plamisty. Przetestowany w starożytnej Grecji i Rzymie Ostropest plamisty jest ziołem, które było znane i stosowane już w starożytnej Grecji i Rzymie. Dobroczynne działanie ostropestu potwierdziły setki badań swą skuteczność w chronieniu wątroby zawdzięcza sylimarynie, którą pozyskuje się z łupin nasiennych tej rośliny. Sylimaryna wzmacnia i oczyszcza wątrobę, chroniąc nasz organizm przed nadmierną utratą glutationu. To związek podobny do aminokwasu odgrywa on ważną rolę w odtruwaniu organizmu. Leki uzyskane z ostropestu plamistego mogą zwiększać stężenie glutationu nawet o 35 procent. Ostropest to Pigułka czy ziółka? LUCYNA KRYSIAK również bardzo silny przeciwutleniacz, mocniejszy niż witamina C czy E, i dlatego przeciwdziała uszkodzeniom komórek przez wolne rodniki, chroniąc nas przed rakiem. Nasiona ostropestu plamistego mają działanie odtruwające i regenerujące miąższ wątroby oraz częściowo miąższ nerek. Zwiększają wydzielanie soku żołądkowego i poprawiają apetyt. Moja wątroba była w fatalnym stanie, stłuszczona po zażywaniu leków na stwardnienie rozsiane i w wyniku błędów dietetycznych z czasów młodości, kiedy to jadło się nieregularnie, zbyt tłusto i zbyt często zakrapiając posiłki alkoholem mówi Jacek Tamborowski z Gdyni, który lada dzień skończy 65 lat i przej- dzie na emeryturę. Dodaje, że już od dłuższego czasu wspomaga się preparatami na bazie ostropestu plamistego. Poleciła mi je farmaceutka w aptece i zażywam je regularnie, lepiej po nich trawię i śpię. Jakie czasy, taka wątroba Żyjemy w czasach przetworzonej żywności, wiele osób kupuje półprodukty albo wyroby garmażeryjne, by nie tracić czasu na przygotowywanie posiłków. Będąc na emeryturze, można by zadbać o dietę łaskawą dla wątroby, ale u seniorów często przeważają jednak stare nawyki żywieniowe. Do tego lubią ciasteczka, serniczki, desery z bitą śmietaną, naleweczki, jednym słowem łakocie, a nie lubi tego wątroba. I kiedy nie nadąża z trawieniem, bez litości nam o tym przypomina rozpierającym bólem pod żebrami w prawym boku, wzdęciami, zaparciami, nieprzyjemnym rozpieraniem w brzuchu. Jak unikać takich sytuacji? Przede wszystkim stosować lekkostrawną dietę, w której przeważają gotowane warzywa i białe mięso lub ryby przygotowane na parze radzi farmaceutka Danuta Kowara. Można także wspomagać wątrobę ziołami. Działają wolniej, ale za to są bardziej przyjazne, lepiej przyswajalne przez organizm i seniorzy chętnie je stosują czy to w postaci tabletek, czy w postaci naparu. Ziółka jak herbatka Wątroba odgrywa ważną rolę w przemianie materii i pełni wiele funkcji, między innymi tworzy zapasy glikogenu (cukru), zajmuje się produkcją hormonów i detoksykacją. Osłabiona nie radzi sobie z tym dobrze, co nieprzyjemnie odczuwamy: pojawiają bóle brzucha, kolki, a nawet krwawe wybroczyny i obrzęki wokół kostek. Jest wiele preparatów poprawiających pracę wątroby, ale prym wiedzie właśnie ostropest plamisty. Wyciąg z tej rośliny jest w wielu lekach dostępnych w aptekach Pracę wątroby poprawia sylimaryna wyciąg z ostropestu plamistego która: Ma właściwości hepatoprotekcyjne, czyli ochronne dla hepatocytów, komórek wątroby Ogranicza proces stłuszczenia wątroby, którego konsekwencją jest marskość tego narządu Wspomaga wytwarzanie żółci, dzięki temu usprawnia procesy trawienne i nie dopuszcza do zastoju żółci w drogach żółciowych Ma także zdolność obniżania frakcji LDL, czyli złego cholesterolu Jest zalecana osłonowo po kuracjach silnymi lekami, np. antywirusowymi (Legalon, Sylimarol, Sylimax, Sylicynar, Sylifex, Sylimaryna, Sylivit). Są one produkowane w różnych postaciach (tabletki, zawiesina) i dawkach, ale seniorzy cenią sobie także zmielone nasiona ostropestu plamistego, które parzą jak herbatkę. Zawsze, jeśli mam do wyboru tabletkę i napar z ziół, wybieram to drugie, bo mam wtedy poczucie, że jestem bliżej natury, a także spokojniejszą głowę, że nie obciążam wątroby dodatkowymi tabletkami, nawet jeśli to tabletki ziołowe. Poza tym lubię zapach parzonych ziół, bo jest w nim jakaś magia mówi pani Janina Wojciechowska, mieszkanka Modlicy, która właśnie skończyła 70 lat. 16 MAGAZYN 60+ MAGAZYN

11 zdrowym być Twoje zdrowie na koncie Nie męcz się, zliczając wydatki na leki. Nie wertuj gazet i ulotek w poszukiwaniu tańszych lekarstw. Jeśli należysz do Programu 60+, wejdź na swoje indywidualne, internetowe Konto Zdrowotne 60+. Robert Kozubal też zestawienie, jakie leki kupiłeś, ile za nie zapłaciłeś, jak je przyjmować. Zaloguj się na koncie! Żeby skorzystać z Konta Zdrowotnego 60+, powinieneś: Być uczestnikiem Programu 60+. Konto niejako automatycznie ma każda osoba, która przystąpiła do Programu 60+. Mieć komputer z podłączeniem do Internetu. Jak wejść na konto? Po pierwsze, w jakiejkolwiek przeglądarce internetowej (Internet Explorer, Chrome, Mozilla, Safari, Opera) wejdź na stronę Następnie kliknij ikonkę Konto Zdrowotne 60+ z prawej strony. Zostaniesz przeniesiony bezpośrednio na stronę konta. Do jego aktywacji będzie Ci potrzebny numer Twojej legitymacji 60+. Wpisz go w zaznaczone pole i postępuj dalej według wskazówek, które pojawią się na ekranie komputera. Zostaniesz poproszony m.in. o wymyślenie swojego, indywidualnego hasła do konta. Dlaczego? Chodzi o to, aby nikt poza Tobą nie mógł poznać Twoich danych. Kiedy skończysz ten proces, będziesz mógł zalogować się na swoje indywidualne Konto Zdrowotne 60+. Program 60+ To trzy tysiące tańszych leków dla seniorów. Informacja o tanich zamiennikach lekarstw, zachęcanie do dbania o zdrowie, do zdrowego stylu życia, do śledzenia swojej terapii lekowej. A teraz także Twoje osobiste, seniorskie Konto Zdrowotne 60+, na którym w każdej chwili możesz sprawdzić, jakie leki kupiłeś, jak je dawkować, ile za nie zapłaciłeś, czy mogłeś zapłacić mniej. Marzyliśmy o tym od początku, od chwili uruchomienia Programu 60+. Bo wiemy, że wielu seniorów szuka informacji o stosowanych przez siebie lekach, ich wzajemnym oddziaływaniu, interesuje się ich cenami, chce kontrolować wydatki na lekarstwa. Wiele osób zbiera też wyniki badań, historie leczenia w szpitalu, pobytu w sanatoriach. Dlatego chcieliśmy, byś wszystkie informacje o leczeniu miał zapisane w jednym miejscu, byś mógł zajrzeć do apteki, nie wychodząc z domu, spokojnie, bez stresu przestudiował listę zamienników leków, które stosujesz. I właśnie po to, by odjąć Ci pracy związanej ze zbieraniem danych o Twoim zdrowiu i leczeniu oraz po to, by wiedza o tanich zamiennikach lekarstw mogła zacząć działać, by się nie rozpraszała, uruchomiliśmy dla każdego z Was, uczestników Programu 60+, bezpłatne Konto Zdrowotne 60+. Apteka w domu? Twoje Konto Zdrowotne 60+ to zupełna nowość poza seniorami nikt w Polsce nie ma jeszcze takiej zdrowotnej, indywidualnej, internetowej kartoteki. Konto pokaże Ci, ile wydajesz na leki, czy mógłbyś za nie płacić mniej, jaka jest Twoja historia zdrowia. To jest rewolucja w myśleniu o terapii, zdrowiu, kontrolowaniu i obserwowaniu swojego leczenia. Bo wszystkie informacje na ten temat są nie tylko w Twojej karcie w przychodni, ale także zawsze u Ciebie w domu. Więcej one są na bieżąco aktualizowane, Konto Zdrowotne 60+ robi to za Ciebie. Konto pozwala Ci także zajrzeć z domu do apteki, możesz to zrobić w każdej chwili. Pozwala przyjrzeć się spokojnie wszystkim interesującym Cię lekom, sprawdzić ich ceny, a konto cierpliwie opowie Ci nie o jednym jak jest to najczęściej w aptece ale o kilkunastu tańszych zamiennikach. Zobaczysz tu Jak dostać się na swoje Konto Zdrowotne 60+? 1 Wybierz stronę: następnie kliknij ikonkę Konto Zdrowotne 60+ z prawej strony ekranu. Zobaczysz taki obrazek : Jeśli chcesz aktywować Konto Zdrowotne 60+ tutaj wpisz numer swojej legitymacji Programu 60+. Numer ten zaczyna się od cyfr: Należy wpisać pierwszych 16 cyfr. Potem naciśnij ten przycisk

12 2 Program poprosi Cię o zaakceptowanie regulaminu korzystania z konta, a potem o wypełnienie krótkiego formularza, w który wpiszesz wymyślone przez siebie hasło dostępu do swojego konta. 4 Po aktywowaniu konta możesz na nie wejść. Naciśnij przycisk: Przejdź do Konta Zdrowotnego. Korzystaj z funkcji Konta Zdrowotnego (np. Historia zdrowia, Informacje o lekach). Zawsze, kiedy wejdziesz na konto, na początku zobaczysz takie informacje: Po wypełnieniu formularza naciśnij przycisk. 3 Teraz program zapisze na specjalnej karcie dane dostępu do Twojego konta (nr legitymacji, hasło). Kartę możesz zapisać na komputerze, możesz też ją wydrukować i schować. 5 Jeśli chcesz wyjść z konta, naciśnij przycisk: Wyloguj się. Gdy znów będziesz chciał je przejrzeć, postępuj jak w punkcie pierwszym. Kiedy zobaczysz ekran logowania się na konto, wpisz w pola w prawym górnym rogu ekranu numer legitymacji Programu 60+ i swoje hasło. Następnie naciśnij przycisk: Zaloguj się. Numer Twojej legitymacji 60+. Utworzone przez Ciebie hasło. Mogę to wydrukować i zabrać do lekarza? Tak, informacje o przyjmowanych lekach, o ich zamiennikach można wydrukować i mieć ze sobą w przychodni, w aptece. To jeden z powodów, dla których powstało Konto Zdrowotne 60+. Dziś nie zawsze lekarz wie, ile leków przyjmujesz, bo lecząc się u kilku specjalistów rzadko zbierasz i zestawiasz te informacje. Konto Zdrowotne to także pomoc dla Twojej rodziny, towarzysząc Ci podczas wizyty u lekarza, dzieci czy wnuki będą wiedzieć wszystko o Twoim zdrowiu i leczeniu. Konto ostrzeże Cię ponadto przed niewłaściwymi interakcjami, do jakich może dojść pomiędzy stosowanymi przez Ciebie lekami. Każdy z użytkowników konta może też sam wpisywać informacje o odbytych czy planowanych wizytach lekarskich, notować wyniki badań, zalecenia lekarskie. I co równie ważne dla seniora konto Cię podliczy, a jeśli wydajesz za dużo na leki, będzie wciąż 20 21

13 zdrowym być przypominać, że możesz za nie płacić mniej. Konto Zdrowotne 60+ podlicza wydatki na leki, pozwala śledzić leczenie nie tylko doraźnie, z perspektywy miesiąca, czy dwóch, ale zestawia oszczędności lub straty na przykład w ciągu roku mówi Karolina Bartoszek, dyrektor Zespołu ds. Najniższych Cen Programu 60+. Często uważamy, że jeśli raz w miesiącu przepłacimy za jakiś lek kilka czy kilkanaście złotych, to nic takiego. Tymczasem w skali roku to kwota kilkunastokrotnie wyższa! Dziś mało komu chce się to wszystko systematycznie liczyć, a konto robi to za nas. Naprawdę nikt nie podejrzy mojego konta? Nikt, poza Tobą, nie ma do niego dostępu. Na koncie gromadzone są przecież delikatne dane dotyczące zdrowia konkretnego człowieka. Dlatego są one w pełni zabezpieczone. Korzystanie z nich jest możliwe wyłącznie za pośrednictwem bezpiecznego kanału dostępu, stosowanego m.in. w bankowości elektronicznej. Jest to konto anonimowe. Nigdzie nie pojawia się informacja, kim jest jego właściciel. Dostęp możliwy jest wyłącznie po zalogowaniu, czyli podaniu nazwy użytkownika oraz hasła, a te dane użytkownik ustala samodzielnie w trakcie zakładania konta i są one znane wyłącznie jemu. Informacje gromadzone na koncie są chronione poprzez zastosowanie nowoczesnych metod ochrony danych i sprawdzonych technologii informatycznych mówi Paweł Błaszczyk, koordynator projektu Konto Zdrowotne 60+. Dodaje, że bardzo liczy na uwagi seniorów, którzy zdecydują się na korzystanie z konta. Konto zostało uruchomione w tak zwanej wersji beta, czyli wersji użytkowej, która może być jeszcze modyfikowana. Będziemy je dostosowywać do oczekiwań seniorów zapowiada Paweł Błaszczyk. Podstawowe informacje, jakie każdy senior posiadający kartę Programu 60+ znajdzie na swoim Koncie Zdrowotnym 60+: Jakie leki, kiedy i gdzie kupował w ramach Programu 60+ Ile wydał na leki z podziałem na miesiąc i rok Ile zaoszczędził w wydatkach na leki dzięki uczestnictwu w Programie 60+ Ile kosztują tanie zamienniki drogich lekarstw Jak działa każdy z leków (dokładny opis każdego z leków) Jakich leków nie używać jednocześnie, bo wchodzą ze sobą w interakcję Gdzie jest najbliższa apteka, która działa w Programie 60+. Większość z tych informacji trafia na konto automatycznie wystarczy przy każdym zakupie pokazywać w aptece legitymację Programu 60+. Jesteśmy ciekawi Państwa opinii na temat konta, jego przydatności, przejrzystości i funkcjonalności. Prosimy: przysyłajcie je drogą elektroniczną na adres Dzięki Waszym uwagom konto może być jeszcze lepsze. Senior udziela pomocy Cztery minuty. To czas, w którym trzeba udzielić pierwszej pomocy osobie poszkodowanej. Czy jako przypadkowi świadkowie wypadku mamy odwagę i potrafimy to zrobić? Czy jesteśmy raczej bezradni, pozwalamy, aby nasza niewiedza, brak umiejętności i strach decydowały o życiu lub zdrowiu innego człowieka? Program 60+ i Falck Medycyna Seniorzy uczyli się reanimacji na specjalnym fantomie do treningu resuscytacji krążeniowo-oddechowej Anna Krysicka W czwartkowe popołudnie w Akademii Humanistyczno-Ekonomicznej w Łodzi szukam zajęć z udzielania pierwszej pomocy, które Program 60+ oraz spółka Falck Medycyna zaproponowały słuchaczom tutejszego Uniwersytetu Trzeciego Wieku. Z daleka dobiegają mnie wesołe rozmowy. Kieruję się w ich stronę. To bardzo roześmiana, kolorowa grupa studentek 60+, którym energii mogliby pozazdrościć niektórzy mijani przeze mnie młodzi, nieco śnięci żacy. Pytam, czy trafiłam na kurs pierwszej pomocy. Nie, szkolenie jest w pomieszczeniu obok mówią z uśmiechem panie, które jak się okazuje mają dzisiaj równolegle zajęcia teatralne i ćwiczą właśnie swoje role. Chwilę przed rozpoczęciem kursu w sali jest kilkanaście osób. Na stołach notatniki, długopisy. Pierwsze ławki już zajęte. To natychmiast widoczna różnica, jeśli porównalibyśmy zajęcia z wykładami dla regularnych studentów. Przysiadam się do pani Heleny. Nigdy nie FOTO. MICHAŁ AWIN MAGAZYN 60+ MAGAZYN

14 FOTO. MICHAŁ AWIN Zajęcia na UTW, działającym przy Akademii Humanistyczno-Ekonomicznej w Łodzi prowadził Tomasz Śliwka, Falck Medycyna, instruktor BLS/AED jest za późno, aby poszerzać wiedzę, umiejętności. Prowadzę samochód, a na drodze może być przecież bardzo różnie wyjaśnia, kiedy pytam, dlaczego zdecydowała się na udział w zajęciach. Pani Renata, która pracowała wcześniej jako nauczycielka, zwierza się, że na kurs pierwszej pomocy przyszła z ciekawości. Brałam udział w podobnych szkoleniach jeszcze w pracy. Było to jednak dość dawno, a teraz chcę przypomnieć sobie tę wiedzę, zweryfikować ją mówi. Choć rozmawiamy szeptem, o nic więcej już nie pytam, bo ze strony uczestników słyszymy ciiii sugestywny znak, że zajęcia już trwają, a my przeszkadzamy. Bezpłatne kursy pod hasłem: Starszy ratownik są organizowane od kilku miesięcy w całej Polsce. Uczestników szkoleń mogą zgłaszać organizacje i instytucje zrzeszające seniorów. Biorący w nich udział dowiadują się, jak ważne są takie zajęcia. Bo pomimo wielu akcji upowszechniających zasady udzielania pierwszej pomocy, większość z nas nadal nie umie lub boi się jej udzielić. W rezultacie, gdy jesteśmy świadkami nieszczęśliwego zdarzenia, stoimy w tłumie gapiów, mając nadzieję, że zareaguje ktoś inny, i tłumaczymy sobie, że i tak przecież nic nie możemy zrobić. Tymczasem szkolenia pozwalają poznać podstawowe zasady udzielania pierwszej pomocy, a także oswajają ze stresującą sytuacją, z którą mamy zawsze do czynienia, gdy ktoś obok nas zasłabnie, zakrztusi się lub ulegnie wypadkowi. Warto wszystkim przypominać, że trzeba nieść pomoc i należy uczyć się jej udzielania. Seniorzy nie mieli wcześniej zbyt wielu okazji i możliwości, by się tego nauczyć mówi Tomasz Śliwka, Falck Medycyna, instruktor BLS/AED*, który prowadzi szkolenie. Dodaje, że osoby starsze były dawniej raczej ostrzegane, aby nie dotykać osób poszkodowanych, bo można im niechcący tylko zaszkodzić. Jednak po takim kursie przekonują się, że są w stanie udzielić pomocy, że potrafią i mogą zareagować. Nie tracą głowy. Pan Józef przyszedł nauczyć się udzielać pierwszej pomocy właśnie z tego powodu. Nie chce być w sytuacji, kiedy znajdzie się przy osobie potrzebującej ratunku, a nie będzie umiał pomóc. To nie jest tak, że tylko ja mogę potrzebować pomocy. Przecież może się zdarzyć, że będę najbliżej poszkodowanego, a nie będzie tam wykwalifikowanego sanitariusza czy lekarza, z ambulansem i niezbędnym wyposażeniem tłumaczy. I wtedy ode mnie będzie zależeć, czy uda się uratować człowieka. Szkolenie daje mi obraz tego, co może zdarzyć się w rzeczywistości i co mam wtedy robić mówi pan Józef. Podczas zajęć seniorzy uczą się, jak rozpoznać stan zagrożenia życia, jak powiadomić służby medyczne, co robić, zanim przyjedzie karetka pogotowia, jak korzystać z defibrylatora, jak samemu podtrzymać podstawowe funkcje życiowe poszkodowanego i jak przy tym robić to bezpiecznie zarówno dla siebie, jak i osób, którym pomagamy. Wszyscy ćwiczyli na fantomach, symulowali wzywanie służb ratowniczych i koordynację akcji przed przyjazdem karetki pogotowia. Zajęcia pozwalają przełamać opory przed podejściem do osoby, która potrzebuje pomocy i strach przed podjęciem działań. Pan Józef wyspecjalizował się w telefonicznym powiadamianiu pogotowia o zaistniałej sytuacji. Mistrzem grupy w resuscytacji krążeniowo-oddechowej okazał się pan Jan, który już za pierwszym razem wykonał ją perfekcyjnie. Nie znalazłem się do tej pory w sytuacji, która wymagałaby ode mnie podjęcia czynności ratowania życia innej osobie mówi z uśmiechem, gdy pod wrażeniem profesjonalizmu, z jakim przystąpił do działania na manekinie, pytam, czy już kiedyś uczył się udzielania pomocy. Praktyka nie jest aż tak straszna, jak mi się wydawało. Wie pani, przekonuję się, że warto poświęcić czas, aby dowiedzieć się, jak się zachować, gdy życie postawi nas w takiej sytuacji, zaskoczy mówi pan Jan. Szkolenie na Uniwersytecie Trzeciego Wieku Akademii Humanistyczno-Ekonomicznej w Łodzi było jednym z pierwszych, które odbywają się w ramach bezpłatnej akcji Starszy ratownik, zorganizowanej przez Program 60+ i Falck Medycyna. Na kursy zapisało się już kilkanaście uniwersytetów trzeciego wieku i domów pomocy społecznej, a także Polskie Stowarzyszenie Diabetyków. Zajęcia odbędą się m.in. w Łodzi, Radomsku, Sopocie, Poznaniu, Gdańsku, Łasku, Jarosławiu, Warszawie. Organizacje, które chciałyby zapisać seniorów na szkolenia z udzielania pierwszej pomocy, mogą przesyłać zgłoszenia na adres owy: * BLS/AED podstawowe zabiegi resuscytacyjne i automatyczna defibrylacja zewnętrzna Spółka Falck Medycyna jest od niedawna partnerem Programu 60+. Firma współdziała z zespołem koordynującym Program 60+, dzięki czemu lekarze zatrudniani przez Falck będą dysponować poszerzoną wiedzą o zamiennikach leków. Zostaną też uczuleni na to, by zwracać uwagę na zasobność portfela seniora, zainteresować się możliwością wykupienia przepisanych leków, pytać o przebieg terapii, o systematyczność leczenia

15 piękne życie No To Co i Trubadurzy: bigbitowi jubilaci Debiutowali w latach sześćdziesiątych XX wieku. Zdobyli ogromną popularność i wylansowali wiele przebojów. Choć piosenek Trubadurów i No To Co próżno dziś szukać na falach eteru, to zespoły wciąż występują, mają się dobrze i właśnie obchodzą okrągłe jubileusze. Monika Pietras Nasi chłopcy nasza młodość FOTO. ARCHIWA ZESPOŁU Grupy łączy bardzo wiele. Obie powstały w Łodzi, w ich składach pojawiali się ci sami muzycy. Obie zdobyły tysiące fanów w kraju i miały szansę na kariery zagraniczne. Członkowie obu zespołów występowali w kostiumach i mieli w repertuarze piosenki m.in. o wojsku i piłce nożnej. W latach sześćdziesiątych oba zespoły zdobyły nagrody na festiwalu w Opolu, a w 2013 roku wzięły udział w plebiscycie zorganizowanym z okazji 50-lecia Krajowego Festiwalu Polskiej Piosenki: No To Co z wojskowym utworem Po ten kwiat czerwony (muzyka Jerzy Wasowski, słowa Bronisław Bork), a Trubadurzy z żołnierskim Przyjedź, mamo, na przysięgę (muzyka Henryk Klejne, słowa Edward Fiszer). No To Co z Piotrem Janczerskim. Szczyt popularności zespołu przypadł na koniec lat

16 piękne życie Trubadurzy w najsłynniejszym składzie (od lewej): Krzysztof Krawczyk, Ryszard Poznakowski, Sławomir Kowalewski i Marian Lichtman Rockandrollowi muszkieterowie Zespół Trubadurzy istnieje już 50 lat. Założyli go Sławomir Kowalewski i Krzysztof Krawczyk, którzy byli kolegami z podwórka i ze szkoły oraz razem występowali w łódzkim Młodzieżowym Domu Kultury w Spotkaniach z piosenką. Grupa miała być podobna do The Beatles. Kowalewski komponował, Krawczyk pisał teksty, ale pozostawała jeszcze kwestia gry na instrumentach. W czasie wakacji nad morzem Kowalewski tak długo ćwiczył z Krawczykiem grę na gitarze, aż ten opanował chwyty i został gitarzystą. Do składu doszedł także Marian Lichtman, kolega z MDK. Początkowo Lichtman, który był solowym wokalistą i gitarzystą, nie chciał grać na perkusji i nawet obraził się na kolegów za niestosowną propozycję. Ostatecznie jednak zasiadł do instrumentu, który kupił mu ojciec i został polskim Ringo Starrem. W pierwszym składzie znaleźli się jeszcze Jerzy Krzemiński i Bogdan Borkowski. Chłopaków wzięła pod skrzydła Estrada Łódzka. Warunkiem podpisania kontraktu było zdanie matury. W tamtych czasach w modzie były kolorowe nazwy zespołów, których na rynku było już dużo. Panowie pogrzebali więc w encyklopedii muzycznej i wybrali sobie dźwięczną nazwę Trubadurzy. Od średniowiecznych poetów do XVII-wiecznych muszkieterów był już tylko krok. Szymon Kobyliński zaprojektował efektowne kostiumy, które do dziś są znakiem firmowym grupy. Byliśmy pierwszym zespołem na świecie, który miał mikrofony przymocowane do gitar wspomina początki Sławomir Kowalewski. FOTO. ARCHIWA ZESPOŁU Do tego szefowie Estrady wymyślili, że każda piosenka musi mieć układ choreograficzny. Ubrani w ciężkie peleryny, wysokie buty i kapelusze z piórami musieliśmy przez półtorej godziny śpiewać, grać, tańczyć i ciągnąć za sobą kable od nagłośnienia. Wymagało to nie lada finezji podkreśla artysta. Dziś już mało kto pamięta, że z Trubadurami występowały również kobiety. Pierwszą wokalistką była Sława Mikołajczyk, później pojawiła się Halina Żytkowiak, a w latach osiemdziesiątych w grupie śpiewała Elżbieta Jagiełło. W różnych okresach skład zespołu ulegał zmianom. Krzysztof Krawczyk wybrał karierę solową, Jerzy Krzemiński i Bogdan Borkowski przeszli do grupy No To Co, za to do Trubadurów na pewien czas dołączył Ryszard Poznakowski. Zespół objechał cały świat i zagrał tysiące koncertów. Trubadurzy byli o krok od zagranicznej kariery. Alan Freeman, znany dziennikarz Radia Luxemburg, ocenił, że zespół prezentuje światową klasę, tylko brakuje mu zachodniego menedżera. W 1972 roku, po olimpiadzie w Monachium, dostaliśmy propozycję ucieczki do Londynu, ale wszyscy wrócili do kraju przyznaje Marian Lichtman. W dyskografii Trubadurów znajduje się blisko 30 tytułów, z czego siedem krążków zyskało status Złotej Płyty. Ich największe przeboje to: Przyjedź, mamo, na przysięgę, Znamy się tylko z widzenia, Krajobrazy, Nie przynoś mi kwiatów, dziewczyno, Będziesz ty oraz tytułowa piosenka z serialu Wojna domowa. Prekursorzy folku Pierwszymi polskimi zespołami, które czerpią z muzyki ludowej, wcale nie są Golec uorkiestra, Brathanki ani Zakopower. Wiele lat przed FOTO. ARCHIWA ZESPOŁU Trubadurzy swój jubileusz zamierzają uczcić trasą koncertową po Polsce oraz występami w Stanach Zjednoczonych. Szykują rocznicowe DVD uzupełnione o nowe nagrania. Obecnie w Trubadurach występują (od lewej): Piotr Kuźniak, Sławomir Kowalewski, Jacek Malanowski i Marian Lichtman nimi na ten sam pomysł wpadli Skaldowie oraz grupa No To Co. Zaczynali jako Grupa Skifflowa Piotra Janczerskiego (skiffle to połączenie folku, jazzu i rock and rolla), dopiero później w wyniku konkursu została wyłoniona nazwa No To Co. Zespół skończył właśnie 45 lat. Na początku artyści mieli w repertuarze wiązankę piose- nek góralskich, ale wcale nie zamierzali iść w tym kierunku. Wszystko zmieniło się wraz z występem w programie telewizyjnym Ewy Bonackiej pt. Przyśpiewki ludowe, do którego mieli przygotować przeróbki kilku utworów regionalnych. I tak zostało piosenki i stroje z folkowymi elementami. W latach sześćdziesiątych taka była cena za możliwość grania bigbitu. Zaczynali w składzie: Piotr Janczerski, Jerzy Grunwald, Jerzy Krzemiński, Jan Stefanek, Bogdan Borkowski, Jerzy Rybiński i Aleksander Kawecki. Apogeum popularności grupy przypadło na lata Zostali okrzyknięci najbardziej znanym w świecie zespołem 28 29

17 piękne życie znad Wisły; w samym tylko Związku Radzieckim sprzedali dziewięć milionów płyt! Nagrywali dla CBS i jako jedyni polscy wykonawcy trafili do encyklopedii Billboardu (amerykański magazyn muzyczny). To nie była normalna grupa, to było zjawisko. Na początku nikt nie zdawał sobie sprawy, że oto rodzi się niesamowity zespół wspomina Jerzy Rybiński. Po udziale w targach Midem w Cannes panowie otrzymali propozycję grania jako support przed Johnnym Hallydayem, ale ich paszporty ważne były tylko pięć dni. Angielski menedżer wpadł na pomysł, aby polska ambasada zatrudniła muzyków na etatach sprzątaczy. Niestety, nasze władze nie wykazały się poczuciem humoru ani dalekowzrocznością. Największymi przebojami zespołu zostały piosenki Po ten kwiat czerwony i Te opolskie dziouchy. Pierwsza z nich powstała w 1968 roku (interwencja wojsk Układu Warszawskiego w Czechosłowacji). Ponieważ w tekście pojawiają się słowa: Żołnierz dziewczynie nie skłamie, chociaż nie wszystko jej powie, zespołowi zarzucano, że nagrał utwór propagandowy. Tymczasem piosenka została nagrana w maju, Grand Prix na festiwalu w Opolu zdobyła w czerwcu, a inwazja na Czechosłowację wydarzyła się w sierpniu. Aż takich układów w Układzie Warszawskim nie mieliśmy, żeby trzy miesiące wcześniej dowiedzieć się o czymś, o czym wtedy nie wiedział nawet sam Breżniew zapewnia Aleksander Kawecki. Drugi wielki przebój, którym No To Co podbiło opolską publiczność, na początku wcale nie No To Co w czerwcu ruszyli w jubileuszową trasę. Na niektórych koncertach muzykom będą towarzyszyć: Halina Kunicka, Andrzej Rybiński i Edward Hulewicz. Zespół przygotowuje płytę podsumowującą minione 45 lat, na której znajdą się sztandarowe piosenki i nowe utwory. W nagraniach weźmie udział Piotr Janczerski. No To Co dzisiaj. Od lewej: Aleksander Kawecki, Jerzy Rybiński, Jan Stefanek i Zbigniew Brzeziński (na zdjęciu brakuje Michała Makulskiego) traktował o opolankach. Oryginalny utwór ludowy pochodzi z Wielkopolski, a zespół pierwotnie nagrał go w wersji zakopiańskiej. Dopiero przed festiwalem tekst skomercjalizował się i pojawiły się Te opolskie dziouchy, które czasami na koncertach ulegają dalszym terytorialnym modyfikacjom. Trubadurzy zostali odznaczeni Złotymi Krzyżami Zasługi oraz Medalami Zasłużony Kulturze Gloria Artis. Natomiast muzycy z No To Co mogą pochwalić się Medalami za Zasługi dla Pożarnictwa, które na Zamku Królewskim w Warszawie wręczył im Waldemar Pawlak, ówczesny premier i jednocześnie prezes Ochotniczych Straży Pożarnych. Wszystko za sprawą piosenki Pożar w Kwaśniewicach. Dzięki temu mamy bezpłatny wstęp na każdą zabawę w remizie, tylko musimy mieć ze sobą legitymacje śmieje się Jerzy Rybiński. Jednym z najbardziej popularnych przebojów FOTO. MICHAŁ AWIN grupy No To Co był utwór z 1974 roku My, kibice, znany lepiej jako Po zielonej trawie piłka goni. Znalazły się w nim barwne powiedzonka trenera Kazimierza Górskiego (ubrane w rymy przez Ludwika Jerzego Kerna) ze słynnym piłka jest okrągła, a bramki są dwie. Sławomir Kowalewski z Trubadurów napisał piłkarskie piosenki przed Mundialem 82 w Hiszpanii i Euro Dla Widzewa skomponował piosenkę RTS dziś gra mecz oraz na 100-lecie klubu Uwerturę widzewską. Wszyscy Trubadurzy nagrali natomiast hymn ŁKS to drużyna nasza jest. Gdyby nie żelazna kurtyna, grupa No To Co mogła zrobić karierę na Zachodzie FOTO. ARCHIWA ZESPOŁU Razem i osobno Trubadurzy kilkakrotnie zawieszali działalność, rozjeżdżali się po świecie i ponownie reanimowali zespół w starym i nowszym składzie. Marian Lichtman w 1974 roku wyemigrował do Danii. Występował m.in. z grupą Mosala Dosa i koncertował z Milesem Davisem podczas jednej z jego tras po Skandynawii. Obecnie dzieli czas między Kopenhagę, Waszawę i Łódź. Oprócz występów z Trubadurami, komponuje i aranżuje muzykę oraz promuje młode talenty. Nagrał piosenki z Iwoną Węgrowską i grupą Chanel. Pisze dla zespołu Masters i Kasi Świostek. To miłe, kiedy zgłaszają się do mnie młodzi ludzie i proszą o skomponowanie piosenki, bo wierzą, że dzięki mojemu doświadczeniu będzie im łatwiej się przebić mówi Marian Lichtman. Każde pokolenie ma swoje gusty. Wprawdzie hip-hop to nie moja bajka, ale bity robić potrafię. Ortodoksyjne disco polo to też nie mój klimat; najlepiej czuję się w kompozycjach pop-rockowych. Wiem, że jestem kontrowersyjny w tym, co robię, ale chętnie łączę siły z młodymi artystami i w stylu dance mam zamiar jeszcze pokazać swój pazur zapewnia. Kapitanem, który przez lata pilnował, żeby okręt nie zatonął, był Sławomir Kowalewski. Zespół koncertował w kraju i za granicą, nagrywał w radiu i telewizji, a w 1975 roku zdobył Srebrny Pierścień na Festiwalu Piosenki Żołnierskiej w Kołobrzegu za utwór Żołnierz lubi śpiewać. Obecnie Trubadurzy występują w składzie: Sławomir Kowalewski, Marian Lichtman, Piotr Kuźniak i Jacek Malanowski. Z dawnymi kolegami wciąż się lubią i spotykają Fot. PAP/DPA 30 31

18 piękne życie piękne życie towarzysko. Na swojej stronie internetowej muzycy napisali: Przeżyliśmy disco polo i pampersów. Kolejne żony i zakręconych krytyków, bo rock and roll konserwuje. Dojrzeliśmy jak wino. Również w No To Co zdarzały się zawirowania. Na początku lat siedemdziesiątych odeszli Piotr Janczerski i Jerzy Grunwald, ale zespół jeszcze grał do 1980 roku. Ponownie muzycy spotkali się w 1993 roku i zaczęli koncertować w pierwotnym składzie (ale bez Grunwalda). Obecnie No To Co tworzą: Zbigniew Brzeziński, Aleksander Kawecki, Jerzy Rybiński, Jan Stefanek i Michał Makulski. Życie artysty jest jak sinusoida: raz jesteś na górze, raz na dole. Wszystko zależy od szczęścia, managemantu, promocji podsumowuje Aleksander Kawecki. W latach sześćdziesiątych na pewno było łatwiej zaistnieć. Teraz naprawdę trzeba być artystą, żeby wyżyć z grania dodaje. Po opuszczeniu No To Co Piotr Janczerski założył Bractwo Kurkowe, reżyserował widowiska plenerowe i współpracował z grupą Babsztyl. Pisał piosenki i scenariusze programów dla dzieci. Na wydanej w 2011 roku płycie Jerzego Rybińskiego Piąta strona świata znalazły się trzy jego teksty. Obecnie Janczerski bardzo rzadko pojawia się na scenie, choć czasami daje się namówić na wspólne nagrania i występy z No To Co. Panowie z No To Co jeszcze nie dorobili się wnuków, ale Trubadurzy już są dziadkami. Zarówno Sławomir Kowalewski, jak i Marian Lichtman mają po czworo wnucząt. Wnuki Lichtmana zawsze przychodzą dopingować dziadka, kiedy gra jam session w duńskich klubach. Kowalewski pisał kiedyś piosenki dla swoich małych córek (m.in. uwielbianą przez dzieci Fantazję i Zielone ufoludki ), a teraz pałeczkę przejmuje wnuczka Kaja, która wykonuje m.in. skomponowane przez dziadka Światełko odblaskowe. Dopóki Stonesi są na scenie Trzeba wiedzieć, kiedy ze sceny zejść niepokonanym śpiewa Grzegorz Markowski, nieco młodszy kolega z zespołu Perfect, ale ani Perfect, ani No To Co, ani Trubadurzy na emeryturę się nie wybierają. Dopóki na ich koncerty przychodzi publiczność, nie myślą o zakończeniu działalności estradowej, bo bycie muzykiem to powołanie, a nie zawód. Jesteśmy nałogowcami grania. Granie nas nie męczy, to właśnie ono trzyma nas przy życiu mówi Jerzy Rybiński z No To Co. Dopóki Stonesi są na scenie, my też będziemy grać śmieje się Zbigniew Brzeziński i już poważnie dodaje: Nie ma koncertu, żebyśmy nie bisowali po trzy razy. Tu nie ma klakierów. Reakcja publiczności potwierdza, że wciąż jesteśmy potrzebni. Jesteśmy młodymi ludźmi, tylko w starszym wieku żartuje Trubadur Sławomir Kowalewski. Wciąż mamy dość siły, żeby zagrać pełny koncert na żywo, wciąż mamy nowe pomysły i będziemy grać, dopóki ludzie będą chcieli nas słuchać dodaje z dumą. Choć tu i ówdzie strzyka, choć to i owo niedomaga, panowie z radością ruszają w trasy koncertowe i wychodzą na scenę. Bo to właśnie dzięki muzyce, dzięki bliskiemu kontaktowi z publicznością zapominają o bagażu lat i dolegliwościach, a za sprawą miłości fanów regenerują siły i ładują akumulatory. Na koncerty obu zespołów przychodzą całe rodziny. Starsi wielbiciele przyprowadzają swoje dzieci, a czasem i wnuki, żeby pokazać, czego rodzice i dziadkowie kiedyś słuchali. Jak śmieje się Kowalewski, znajomość repertuaru przechodzi w genach z fana na fana, a wiek publiczności waha się od 5 do 105 lat. Trubadurzy chętnie pozbyliby się ciężkich, nieco już dziś kiczowatych kostiumów, ale publiczność wciąż żąda, żeby na scenie pojawiali się tak jak za dawnych lat w przebraniu. FOT. ARCHIWUM MFF W CANNES Roman Polański Dżentelmen czy skandalista? Choć w tym roku kończy 80 lat ani wyglądem, ani zwłaszcza zachowaniem nie przypomina statecznego emeryta. Szczupły, niewysoki, w sportowej marynarce wciąż tryska energią. Dużo młodsza u jego boku żona, ciągle piękna i zmysłowa francuska aktorka Emmanuelle Seigner, także odejmuje mu lat. Mariola Wiktor Roman Polański K iedy przypadkiem zobaczyłam Romana Polańskiego na bulwarze Croisette w Cannes, podczas zakończonego w maju festiwalu filmowego, do głowy mi nie przyszło, że ma prawie 80 lat. Biegł za taksówką, wymachując rękami i krzycząc: Monsieur, monsieur!. Robił to tak szybko i energicznie, że kierowca musiał się zatrzymać. Ale co tam zdumiony taksówkarz! Witalność Polańskiego jeszcze mocniej zaznacza się w jego sposobie bycia. Nadal szokuje i wzbudza kontrowersje. Fot. ARCHIWUM BERLINALE 32 33

19 piękne życie Sądzę, że dążenie do zrównania ze sobą mężczyzn i kobiet to czysty idiotyzm tymi słowami reżyser wywołał burzę podczas konferencji prasowej w Cannes, poświęconej promocji jego najnowszego, pokazywanego w konkursie filmu Wenus w futrze. Uważam, że to rezultat postępu medycyny. Pigułka mocno zmieniła kobiety w naszych czasach, maskulinizując je i odbierając im kobiecość. Doszło do tego, że podarowanie dziś kobiecie bukietu kwiatów może być uznane za nietakt. Myślę, że to odbiera całą romantyczność naszemu życiu. To jest przykre dodał Polański. W obronie kobiet kobiecych Dziennik Le Figaro zareagował natychmiast na tę wypowiedź. Słowa Polańskiego negujące równość płci musiały zostać we Francji bardzo źle odebrane, bo zbiegły się z niespotykaną od dawna w tym kraju eskalacją żądań francuskich feministek o równouprawnienie. Jednak Polański nie zamierzał chyba wypowiadać im wojny i chodzi mu raczej o to, że we współczesnym świecie kobiety coraz częściej zachowują się jak mężczyźni: stają się agresywne, wulgarne, dominujące. To mu właśnie nie pasuje. FOT. ARCHIWUM MFF W CANNES O swoim nowym filmie mówi oczywiście, że to satyra na seksizm. Ale ja mu nie wierzę. Bo Polański jak zawsze także i tu jest niejednoznaczny. Wenus w futrze to opowieść o dojrzałej aktorce, która desperacko próbuje przekonać reżysera, by ją zaangażował do sztuki erotycznej. I jest to z jednej strony wyraz lęku Polańskiego przed silnymi, dominującymi kobietami, z drugiej przejaw autentycznego nimi zachwytu, ale przede wszystkim jadowita kpina, satyra na zmianę ról damsko-męskich. Tym również Polański wzburzył dziennikarzy. Wenus w futrze to nie tylko znakomity, świetnie wyreżyserowany i zagrany przez Emmanuelle Seigner i Mathieu Almarica kameralny film o relacji reżyser aktorka. W czasie przesłuchań w teatrze widzimy, jak reżyser mężczyzna zostaje całkowicie zdominowany przez kobietę aktorkę. Staje się jej niewolnikiem. Co więcej, maluje sobie usta i wkłada szpilki. Niewieścieje. Psychicznie i fizycznie. Nie jestem mizoginistą, lubię kobiety, ale trzeba przyznać, że one też bywają strasznymi zdzirami powiedział Polański przy innej okazji i temu oświadczeniu bardziej wierzę. Oczywiście w Cannes nie mogło się obejść bez zarzucania reżyserowi, aspirującemu do bycia dżentelmenem, hipokryzji i wypominania mu jego niezbyt cnotliwej przeszłości. Wieczny uciekinier W 1977 roku Polański został zatrzymany w Los Angeles pod zarzutem uprawiania seksu z 13-letnią wówczas Samanthą Geimer. Groził mu wyrok nawet do 50 lat więzienia. Reżyser nie stawił się w sądzie i zbiegł z Ameryki do Paryża. Nigdy potem nie przekroczył granic USA. Nawet wtedy, gdy w 2003 roku otrzymał Oscara za Pianistę, statuetkę odebrał za niego Harrison Ford. Polański zapewne nie przypuszczał, że sprawa S. Geimer wróci do niego szczególnie mocno jeszcze raz, po ponad 30 latach. Zwłaszcza że dziś ta 49-letnia kobieta, matka trójki dzieci, przekonuje, że dawno wybaczyła reżyserowi, a on wpłacił na jej konto niemałe odszkodowanie. Jednak kiedy reżyser przyleciał do Zurychu na festiwal filmowy, by odebrać nagrodę za całokształt twórczości, aresztowano go na lotnisku w Szwajcarii. Wprawdzie Polański nie został deportowany do USA, ale przez 10 miesięcy przebywał w areszcie domowym w swoim domu w Gstaad. W tym czasie pisał między innymi scenariusze do kolejnych filmów Rzezi i Wenus w futrze. Zamiast więzienia wygnanie z Hollywood Choć według amerykańskiego prawa Polański nadal jest zbiegiem, a jego przestępstwo nie uległo przedawnieniu, wiele osób uważa, że zapłacił już za nie wysoką cenę. Banicja z USA, raju światowej kinematografii, to wszak najbardziej dotkliwa kara dla utalentowanego filmowca. Po oszałamiających sukcesach Dziecka Rosemary i Chinatown Hollywood stanęło przed Polańskim otworem. Tymczasem wszystkie swoje późniejsze filmy, takie jak Tess, Frantic, Gorzkie gody, Pianista, Autor Widmo, realizował już w Europie. Łatwiej zrozumieć, dlaczego Polański ciągle ucieka przed amerykańskim wymiarem sprawiedliwości, kiedy prześledzi się jego kontakty z amerykańskim sądownictwem. Najpierw była sprawa odrażającego morderstwa bandy Mansona w 1969 roku dokonanego na ciężarnej żonie Polańskiego Sharon Tate i jej przyjaciołach. Choć sprawcy stanęli przed sądem, motywy działań bandy Mansona do dziś nie są do końca znane, a wyrok oraz warunki, w jakich żyje ten przestępca w więzieniu, wydając książki i nagrywając płyty, musi budzić wiele kontrowersji. W sprawie Samanthy Geimer sędzia miał iść na ugodę z Polańskim, z której się jednak wycofał. Może dlatego Polański wciąż nie chce ryzykować i zamknąć swojej sprawy przed sądem w USA, choć jego prawnicy uważają, że dopuszczono się tu wielu uchybień. Legenda biograficzna Polańskiego Życie Polańskiego, włączając w nie traumatyczne przeżycia dziecka ukrywającego się ze względu na żydowskie pochodzenie w czasie drugiej wojny światowej, to materiał na co najmniej kilka scenariuszy filmowych. Wielu widzów doszukuje się nawet w jego twórczości odniesień do osobistych przeżyć, ale on sam chyba nie bardzo chciałby, by jego filmy były traktowane jako autobiografie, by tak były odczytywane. Długo nie chciał robić filmu o wojnie. Dopiero Pianista wzbudził jego zainteresowanie. Szukałem tematu, w którym mógłbym wykorzystać wspomnienia z dzieciństwa, ale który nie byłby opowiadaniem o moim życiu zaznaczył w jednym z wywiadów. W Tragedię Makbeta Polański wpisał historię morderstwa dokonanego przez bandę Mansona na Sharon Tate. W Lokatorze pokazał wyobcowanie, którego doświadczył jako cudzoziemiec w Paryżu. W Tess pojawił się wątek gwałtu na nieletniej. Gorzkie gody z kolei są aluzją do stosunków łączących Polańskiego z młodszą o 33 lata żoną, Emmanuelle. Natomiast w ostatnim filmie Wenus w futrze (pojawi się w polskich kinach jesienią) nosząca skórzaną obrożę aktorka to odniesienie do elektronicznego paska, który Polański musiał mieć przez wiele miesięcy na nodze, by władze mogły go kontrolować, gdy przebywał w areszcie domowym w Gstaad. Granica między fantazją a rzeczywistością była u mnie zawsze beznadziejnie zamazana przyznaje po latach Roman Polański, współtwórca własnej legendy biograficznej

20 piękne życie Wreszcie szczęśliwa, wreszcie nigdy głodna Kiedyś to były wakacje Tak zatytułowaliśmy nasz konkurs. Prosiliśmy o opisanie wakacji, które szczególnie utkwiły w Państwa pamięci. Spośród nadesłanych listów wybraliśmy cztery wspomnienia niezwykłych, niezapomnianych wakacji. Trzy z nich można przeczytać w rubryce konkursowej (str. 66). Ale jedną z najbardziej wzruszających i niesamowitych historii, jakie otrzymaliśmy, publikujemy obok naszych redakcyjnych tekstów. To opowieść pani Ewy z Kielc, która zaraz po wojnie pojechała na wakacje za granicę. Poznałam całą rodzinę Poulsenów. Ojciec Gerharda miał zakład kamieniarski, ale sam Gerhard był rzeźbiarzem, wykuwał ozdobne wzory, żłobił napisy. Postanowiłam rozmawiać z nimi za pomocą rysunków. W ten sposób opowiedziałam im swoją historię. Rysowałam miasto, babkę, dom. Po jakimś czasie zaczęłam rozumieć podstawowe słowa i Ellen w zaufaniu wysyłała mnie do pobliskiego sklepu po zakupy, a tam sprzedawca zawsze miał dla mnie jakiś drobny prezencik. Jej córka Kirsten też mnie zaakceptowała i zabierała na wyprawy po mieście i zabawy z rówieśnikami. Czasem odczuwałam potrzebę samotności. Szłam nad morze, kładłam się na ciepłych deskach pomostu i długo wpatrywałam się w przezroczystą toń. Dno było pełne muszelek, kolorowych kamyków i śmigających szybko rybek. Głębia mnie przyciągała, nie chciałam wracać do domu, gdzie nikt mnie nie kochał i nikomu nie byłam potrzebna. Myślałam: jak pięknie byłoby spocząć na tym dnie, gdzie zamieniłabym się w syren- J estem sierotą wojenną. Mamę zastrzelili okupanci, ojciec zginął w obozie Gross-Rosen. Opiekowała się mną babka: analfabetka, osoba surowa, nieokazująca uczuć. Prawie cała rodzina babci (pięć córek i pięciu synów) zginęła w czasie wojny lub była rozproszona po świecie. W 1947 roku Królestwo Danii zaprosiło na czteromiesięczne wakacje około setki dzieci z Polski sierot i półsierot wojennych. Władze ZBoWiD wytypowały mnie do wyjazdu wraz z dziesięcioosobową grupą dzieci z Kielc. Po badaniach przeprowadzonych przez duńskich lekarzy w Warszawie zakwalifikowano dwie dziewczynki. Jedną z nich byłam ja. Batorym do Danii Moją walizkę stanowiło drewniane pudło z rączką, do którego babka zapakowała jedną sukienkę, majtki i koszulkę; wszystko wielokrotnie cerowane. Podróż z Warszawy do Gdyni rozklekotanymi wagonami trwała ponad 12 godzin. W gdyńskim porcie czekał na nas statek Stefan Batory. Wydawał się olbrzymi, a wewnątrz szczyt luksusu własna koja, prysznic i dużo, dużo pysznego jedzenia. Po raz pierwszy jadłam owoce południowe, piłam kakao i prawdziwą herbatę! W kopenhaskim porcie czekały na nas duńskie rodziny, które chciały zapewnić nam szczęśliwe wakacje. Wprawdzie miło było odczuć, że ktoś na nas czeka, lecz przykre było to, że ro- dziny zaczęły wybierać sobie dzieci. Te rosłe i ładne miały większe szanse ja wychudzona, z mysimi warkoczykami nikomu nie przypadłam do gustu. Niewybrane dzieci umieszczono na promie transportowym, który popłynął do portu Odense. Tam miało nastąpić kolejne wybieranie. Dzieci, po które nikt się nie zgłosił, rozwożono do rodzin w wiejskich farmach. Tu również mi się nie poszczęściło. Dziewczynkę, z którą mnie wieziono, wybrała rodzina z pięknego, wiejskiego gospodarstwa. Ja dotarłam do małego nadmorskiego miasteczka Faaborga na wyspie Flania. Rysunkowe rozmowy Pod małym parterowym domkiem czekali moi opiekunowie Ellen i Gerhard Poulsenowie z córką Kirsten. Przygotowano obiad z potrawami, których nie znałam. Słabo mi też szło posługiwanie się nożem i widelcem. Córka gospodarzy przyglądała mi się z nieufnością. Bariera językowa nie ułatwiła zadania. Potem Poulsenowie oprowadzili mnie po wszystkich pomieszczeniach domu. Nie był okazały: salon, kuchnia, łazienka i dwie sypialnie na poddaszu. Dziecięca sypialnia mnie zachwyciła. Była wyklejona barwną tapetą, pośrodku stał duży domek dla lalek a lalki o złotych włosach, w koronkowych sukienkach poruszały oczami i wydawały dźwięki. Były też piłki, wózki i dwa dziecięce rowerki. Zasypiałam szczęśliwa. Za oknami szum morza, powietrze pachniało wodorostami, blisko spali ludzie, czułam się bezpiecznie

- obrzęk po złamaniu kości oraz zwichnięciach i skręceniach stawów, - ostre zapalenie tkanek miękkich okołostawowych (ścięgien, torebki stawowej,

- obrzęk po złamaniu kości oraz zwichnięciach i skręceniach stawów, - ostre zapalenie tkanek miękkich okołostawowych (ścięgien, torebki stawowej, Fizykoterapia jest działem lecznictwa, w którym stosuje się występujące w przyrodzie naturalne czynniki fizyczne, jak czynniki termiczne, promieniowanie Słońca oraz czynniki fizyczne wytworzone przez różnego

Bardziej szczegółowo

rezonans magnetyczny informacje dla pacjentów

rezonans magnetyczny informacje dla pacjentów rezonans magnetyczny informacje dla pacjentów MR 1 najważniejsze jest zdrowie Dla wygody naszych pacjentów stworzyliśmy portal Wyniki Online, gdzie, bez wychodzenia z domu, można odebrać wyniki badania

Bardziej szczegółowo

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY

NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY NADCIŚNIENIE ZESPÓŁ METABOLICZNY Poradnik dla pacjenta i jego rodziny Konsultacja: prof. dr hab. med. Zbigniew Gaciong CO TO JEST ZESPÓŁ METABOLICZNY Nadciśnienie tętnicze (inaczej podwyższone ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce www.seniorizdrowie.pl

Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce www.seniorizdrowie.pl Projekt jest współfinansowany ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na lata 2014 2020 Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce

Bardziej szczegółowo

zdrowia Zaangażuj się

zdrowia Zaangażuj się Ochrona Twojego zdrowia Zaangażuj się Niniejszy projekt jest finansowany przez Ochrona Twojego zdrowia Zaangażuj się www.oha.com 1. Zainteresuj się ochroną swojego zdrowia. Jeśli masz pytania lub wątpliwości

Bardziej szczegółowo

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca

CMC/2015/03/WJ/03. Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca CMC/2015/03/WJ/03 Dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca Dane pacjenta Imię:... Nazwisko:... PESEL:... Rozpoznane choroby: Nadciśnienie tętnicze Choroba wieńcowa Przebyty zawał

Bardziej szczegółowo

Ocena ogólna: Raport całkowity z okresu od 04.05.2007 do 15.11.2007

Ocena ogólna: Raport całkowity z okresu od 04.05.2007 do 15.11.2007 W Niepublicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej ABC medic Praktyka Grupowa Lekarzy Rodzinnych w Zielonej Górze w okresie od 04.05.2007-15.11.2007 została przeprowadzona ocena efektów klinicznych u pacjentów

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY. Powikłania cukrzycy Retinopatia AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Powikłania cukrzycy Retinopatia PRZEWLEKŁE POWIKŁANIA CUKRZYCY Cukrzyca najczęściej z powodu wieloletniego przebiegu może prowadzić do powstania tak zwanych

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA

FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA Data wypełnienia: FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA NAZWISKO i IMIĘ PESEL ADRES TELEFON Nazwisko i imię opiekuna/osoby upoważnionej do kontaktu: Telefon osoby upoważnionej do kontaktu: ROZPOZNANIE LEKARSKIE

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY

AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY AKADEMIA SKUTECZNEJ SAMOKONTROLI W CUKRZYCY Aktywność fizyczna glukometr glukometr glukometr glukometr glukometr skrocona 8 str broszura aktywnosc fizyczna.indd 1 2013-05-09 14:12:46 AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA

Bardziej szczegółowo

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy Hiperglikemia Schemat postępowania w cukrzycy Postępowanie w przypadku stwierdzenia wysokiego poziomu glukozy we krwi, czyli hiperglikemii Codzienne monitorowanie poziomu cukru (glukozy) we krwi stanowi

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Karbis, 4 mg, tabletki Karbis, 8 mg, tabletki Karbis, 16 mg, tabletki Karbis, 32 mg, tabletki Candesartanum cilexetilum Należy zapoznać się z treścią ulotki

Bardziej szczegółowo

ANKIETA ANESTEZJOLOGICZNA

ANKIETA ANESTEZJOLOGICZNA ANKIETA ANESTEZJOLOGICZNA IMIĘ I NAZWISKO PESEL. 1. Czy leczy się Pan/Pani? Jeśli tak to na jakie schorzenie? TAK / NIE 2. Jakie leki przyjmuje Pan/Pani obecnie? TAK / NIE 3. Czy był/a Pan/Pani operowana?

Bardziej szczegółowo

Depresja wyzwanie dla współczesnej medycyny

Depresja wyzwanie dla współczesnej medycyny Projekt jest współfinansowany ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na lata 2014 2020 Depresja wyzwanie dla współczesnej medycyny

Bardziej szczegółowo

Kręgozmyk, choroba Bechterowa, reumatyzm stawów, osteoporoza

Kręgozmyk, choroba Bechterowa, reumatyzm stawów, osteoporoza Kręgozmyk, choroba Bechterowa, reumatyzm stawów, osteoporoza Kręgozmyk (spondylolisteza) - jest to zsunięcie się kręgu do przodu (w kierunku brzucha) w stosunku do kręgu położonego poniżej. Dotyczy to

Bardziej szczegółowo

Uzależnienia. Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji.

Uzależnienia. Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji. Uzależnienia Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji. Termin uzależnienie jest stosowany głównie dla osób, które nadużywają narkotyków, alkoholu i papierosów. Używki Wszystkie używki stanowią

Bardziej szczegółowo

PRZEGOŃ JESIENNY SMUTEK!

PRZEGOŃ JESIENNY SMUTEK! PRZEGOŃ JESIENNY SMUTEK! Jesień to niełatwy czas dla naszego samopoczucia mała ilość słońca i krótki dzień nie wpływają na nas pozytywnie. Co zatem zrobić, aby nie tracić energii i nie popadać w stany

Bardziej szczegółowo

DBAJMY O SIBIE! AUDIO / VIDEO A2 (wersja dla studenta)

DBAJMY O SIBIE! AUDIO / VIDEO A2 (wersja dla studenta) DBAJMY O SIBIE! AUDIO / VIDEO A2 (wersja dla studenta) Dzień dobry państwu! Dziś naszym gościem w audycji Dbajmy o siebie jest pani doktor Irena Kamieńska, która z zawodu i z zamiłowania jest lekarzem

Bardziej szczegółowo

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy

Hiperglikemia. Schemat postępowania w cukrzycy Hiperglikemia Schemat postępowania w cukrzycy Postępowanie w przypadku stwierdzenia wysokiego poziomu glukozy we krwi, czyli hiperglikemii Codzienne monitorowanie poziomu cukru (glukozy) we krwi stanowi

Bardziej szczegółowo

Osteopatia w rehabilitacji i praktyce lekarza specjalisty

Osteopatia w rehabilitacji i praktyce lekarza specjalisty PREZENTUJE OSTEOPATIA www.przychodniamorska.pl SKRÓT MERYTORYCZNY WYKŁADU SPOTKANIA EDUKACYJNEGO PT. Osteopatia w rehabilitacji i praktyce lekarza specjalisty Prowadzący wykład: mgr Tomasz Lewandowski

Bardziej szczegółowo

JAK CHRONIĆ SWÓJ KRĘGOSŁUP

JAK CHRONIĆ SWÓJ KRĘGOSŁUP JERZY STODOLNY JOANNA STODOLNA-TUKENDORF JAK CHRONIĆ SWÓJ KRĘGOSŁUP ------------------------ PORADNIK DLA K A Ż D E G O --------- sk NATURA WYDAWNICTWO NATURA POPULARNEGO PORADNIKA dr n. med. Jerzy Stodolny

Bardziej szczegółowo

ANKIETA dla osób chorych, leczących się na boreliozę oraz wyleczonych

ANKIETA dla osób chorych, leczących się na boreliozę oraz wyleczonych ANKIETA dla osób chorych, leczących się na boreliozę oraz wyleczonych Głównym celem tej ankiety jest porównanie skuteczności leczenia standardowego i niestandardowego. Ponadto analizie poddane zostaną

Bardziej szczegółowo

Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami technik masażysta 322[12]

Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami technik masażysta 322[12] Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami technik masażysta 322[12] Zadanie egzaminacyjne Do gabinetu masażu w zakładzie opieki zdrowotnej zgłosiła się pacjentka ze skierowaniem

Bardziej szczegółowo

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Pieczątka świadczeniodawcy nr umowy z NFZ Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Uwaga! Kartę należy wypełnić drukowanymi literami, twierdzące odpowiedzi na pytania

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE O WYKONYWANYCH BADANIACH RTG RTG kręgosłupa lędźwiowego

INFORMACJE O WYKONYWANYCH BADANIACH RTG RTG kręgosłupa lędźwiowego ...... RTG kręgosłupa lędźwiowego Badanie RTG kręgosłupa lędźwiowego jest krótkie i bezbolesne. Na badanie należy zgłosić się ze skierowaniem od lekarza i dokumentem tożsamości. Przygotowanie pacjenta

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka upadków i aktywność fizyczna seniora Debata w Oświęcimiu www.seniorizdrowie.pl

Profilaktyka upadków i aktywność fizyczna seniora Debata w Oświęcimiu www.seniorizdrowie.pl Projekt jest współfinansowany ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na lata 2014 2020 Profilaktyka upadków i aktywność fizyczna

Bardziej szczegółowo

DRUGA OPINIA MEDYCZNA INTER PARTNER ASSISTANCE

DRUGA OPINIA MEDYCZNA INTER PARTNER ASSISTANCE DRUGA OPINIA MEDYCZNA INTER PARTNER ASSISTANCE DLACZEGO DRUGA OPINIA MEDYCZNA? Coraz częściej pacjenci oraz ich rodziny poszukują informacji o przyczynach chorób oraz sposobach ich leczenia w różnych źródłach.

Bardziej szczegółowo

42 Choroby wysokogórskie PORADA PORADA 42 ROBERT SZYMCZAK. Choroby. wysokogórskie

42 Choroby wysokogórskie PORADA PORADA 42 ROBERT SZYMCZAK. Choroby. wysokogórskie 4 Choroby wysokogórskie PORADA 4 ROBERT SZYMCZAK Choroby wysokogórskie 4 4 Choroby wysokogórskie W rozdziale omówimy choroby związane ze zmniejszającą się dostępnością tlenu na wysokości: Ostrą Chorobę

Bardziej szczegółowo

www.polfawarszawa.pl ul. Karolkowa 22/24, 01-207 Warszawa, tel. (0-22) 691 39 00, fax (0-22) 691 38 27

www.polfawarszawa.pl ul. Karolkowa 22/24, 01-207 Warszawa, tel. (0-22) 691 39 00, fax (0-22) 691 38 27 Polfa Warszawa S.A. dziękuje Pani doc. dr hab. Idalii Cybulskiej wieloletniemu lekarzowi Instytutu Kardiologii w Aninie za pomoc w opracowaniu niniejszego materiału. ul. Karolkowa 22/24, 01-207 Warszawa,

Bardziej szczegółowo

APARATURA BIOMEDYCZNA FIZYKOTERAPIA. Zabiegi przy pomocy prądu stałego. Joanna Grabska - Chrząstowska

APARATURA BIOMEDYCZNA FIZYKOTERAPIA. Zabiegi przy pomocy prądu stałego. Joanna Grabska - Chrząstowska FIZYKOTERAPIA Zabiegi przy pomocy prądu stałego Joanna Grabska - Chrząstowska Wpływ na organizm Zjawiska elektrochemiczne Zjawiska elektrokinetyczne Zjawiska elektrotermiczne Reakcje tkanek pobudliwych

Bardziej szczegółowo

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH

POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH POSTĘPOWANIE W CUKRZYCY I OPIEKA NAD DZIECKIEM W PLACÓWKACH OŚWIATOWYCH CUKRZYCA.? cukrzyca to grupa chorób metabolicznych charakteryzujących się hiperglikemią (podwyższonym poziomem cukru we krwi) wynika

Bardziej szczegółowo

Trzymaj się prosto! program profilaktyki wad postawy

Trzymaj się prosto! program profilaktyki wad postawy Trzymaj się prosto! program profilaktyki wad postawy Przesłanki do realizacji programu: Wady postawy to coraz większy problem zdrowotny naszego społeczeństwa. W ostatnich latach znacząco wzrosła ilość

Bardziej szczegółowo

Idea opieki farmaceutycznej Idea opieki farmaceutycznej narodziła się Stanach Zjednoczonych w latach 90- tych XX w., Jest to proces w którym

Idea opieki farmaceutycznej Idea opieki farmaceutycznej narodziła się Stanach Zjednoczonych w latach 90- tych XX w., Jest to proces w którym Idea opieki farmaceutycznej Idea opieki farmaceutycznej narodziła się Stanach Zjednoczonych w latach 90- tych XX w., Jest to proces w którym farmaceuta współpracuje z pacjentem oraz innym personelem medycznym,

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym źródłem energii

Bardziej szczegółowo

DOLEGLIWOŚCI SUBIEKTYWNE

DOLEGLIWOŚCI SUBIEKTYWNE DOLEGLIWOŚCI SUBIEKTYWNE Dolegliwości subiektywne to objawy zgłaszane przez poszkodowanego, które nie znajdują odzwierciedlenia w nieprawidłowym wyniku badania fizykalnego oraz w wynikach badań dodatkowych.

Bardziej szczegółowo

Co to jest termografia?

Co to jest termografia? Co to jest termografia? Słowo Termografia Pochodzi od dwóch słów "termo" czyli ciepło i "grafia" rysować, opisywać więc termografia to opisywanie przy pomocy temperatury zmian zachodzących w naszym organiźmie

Bardziej szczegółowo

Hipoglikemia Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o.

Hipoglikemia Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o. Hipoglikemia Hipoglikemia Hipoglikemia, zwana inaczej niedocukrzeniem, oznacza obniżanie stężenia glukozy we krwi do wartości poniżej 55 mg/dl (3,1 mmol/l) Niekiedy objawy hipoglikemii mogą wystąpić przy

Bardziej szczegółowo

ZABIEGI DOSTĘPNE W STREFIE POPRAWY ZDROWIA

ZABIEGI DOSTĘPNE W STREFIE POPRAWY ZDROWIA ZABIEGI DOSTĘPNE W STREFIE POPRAWY ZDROWIA Zabiegi w tej strefie dobierane są na podstawie badania fizjoterapeutycznego. ELEKTROTERAPIA Metoda fizjoterapeutyczna, polegająca na oddziaływaniu prądem elektrycznym

Bardziej szczegółowo

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia

Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Pieczątka świadczeniodawcy nr umowy z NFZ Karta badania profilaktycznego w Programie profilaktyki chorób układu krążenia Uwaga! Kartę należy wypełnić drukowanymi literami, twierdzące odpowiedzi na pytania

Bardziej szczegółowo

Tematy prac dyplomowych seminaria 2012-2013 Promotor Dr hab. med. prof. nadzw. Zbigniew Deskur

Tematy prac dyplomowych seminaria 2012-2013 Promotor Dr hab. med. prof. nadzw. Zbigniew Deskur Promotor Dr hab. med. prof. nadzw. Zbigniew Deskur 1. Ocena wpływu fizjoterapii (kinezyterapii, fizykoterapii) na stan zdrowia osób z chorobami układu oddechowego (np. astmy). 2. Ocena wpływu fizjoterapii

Bardziej szczegółowo

CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ. www.california-fitness.pl www.calivita.com

CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ. www.california-fitness.pl www.calivita.com CHOLESTONE NATURALNA OCHRONA PRZED MIAŻDŻYCĄ Co to jest cholesterol? Nierozpuszczalna w wodzie substancja, która: jest składnikiem strukturalnym wszystkich błon komórkowych i śródkomórkowych wchodzi w

Bardziej szczegółowo

Program praktyk zawodowych dla kierunku: Fizjoterapia ( studia stacjonarne i niestacjonarne)

Program praktyk zawodowych dla kierunku: Fizjoterapia ( studia stacjonarne i niestacjonarne) Wyższa Szkoła Mazowiecka w Warszawie Wydział Nauk Medycznych Program praktyk zawodowych dla kierunku: Fizjoterapia ( studia stacjonarne i niestacjonarne) Student studiów pierwszego stopnia (licencjat)

Bardziej szczegółowo

JESIENIĄ UWAŻAJ NA INFEKCJE!

JESIENIĄ UWAŻAJ NA INFEKCJE! JESIENIĄ UWAŻAJ NA INFEKCJE! Jesień to czas kichania, kataru, kaszlu. Nie unikniesz kontaktu z drobnoustrojami, ale możesz ograniczyć ryzyko zakażeń. Pamiętaj! Myj często ręce wodą z mydłem. Gdy kichasz

Bardziej szczegółowo

- 8 dni regenerującego wypoczynku (w tym 7 noclegów), zakwaterowanie w 2-3 osobowych pokojach z łazienkami,

- 8 dni regenerującego wypoczynku (w tym 7 noclegów), zakwaterowanie w 2-3 osobowych pokojach z łazienkami, Wczasy zdrowotne Zadbaj z nami o zdrowie w trakcie aktywnego wypoczynku bogatego w kuracje regenerujące organizm. Oferujemy niosące poprawę stanu zdrowia zabiegi oraz przyjemne formy relaksu. Turnus zdrowotny

Bardziej szczegółowo

CENNIK USŁUG KOMERCYJNYCH W PORADNI FIZYKOTERAPII I REHABILITACJI W GARNIZONOWEJ PRZYCHODNI LEKARSKIEJ SPZOZ W MODLINIE

CENNIK USŁUG KOMERCYJNYCH W PORADNI FIZYKOTERAPII I REHABILITACJI W GARNIZONOWEJ PRZYCHODNI LEKARSKIEJ SPZOZ W MODLINIE CENNIK USŁUG KOMERCYJNYCH W PORADNI FIZYKOTERAPII I REHABILITACJI W GARNIZONOWEJ PRZYCHODNI LEKARSKIEJ SPZOZ W MODLINIE obowiązuje od dnia 13.07.2015 r. W PAKIETACH MEDYCZNYCH TANIEJ! Badanie fizjoterapeutyczne

Bardziej szczegółowo

Jarosław Niebrzydowski. Jak leczyć reumatoidalne zapalenie stawów Poradnik dla chorych

Jarosław Niebrzydowski. Jak leczyć reumatoidalne zapalenie stawów Poradnik dla chorych Jarosław Niebrzydowski Jak leczyć reumatoidalne zapalenie stawów Poradnik dla chorych Wydawnictwo Psychoskok, 2012 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2012 Copyright by Jarosław Niebrzydowski, 2012 Wszelkie

Bardziej szczegółowo

Cennik usług lekarskich. Cennik usług rehabilitacyjnych

Cennik usług lekarskich. Cennik usług rehabilitacyjnych Cennik usług lekarskich KONSULTACJA LEKARSKA - neurolog - neurolog dziecięcy - ortopeda - specjalista rehabilitacji medycznej - psycholog, - neuropsycholog kliniczny, terapeuta KONSULTACJA FIZJOTERAPEUTYCZNA

Bardziej szczegółowo

Aktywność fizyczna na receptę. Anna Plucik Mrożek Małgorzata Perl

Aktywność fizyczna na receptę. Anna Plucik Mrożek Małgorzata Perl Aktywność fizyczna na receptę Anna Plucik Mrożek Małgorzata Perl Cel prezentacji Podzielenie się zdobytą wiedzą i doświadczeniem Przedstawienie programów treningowych dla poszczególnych grup docelowych

Bardziej szczegółowo

POWIKŁANIA. Personal solutions for everyday life.

POWIKŁANIA. Personal solutions for everyday life. POWIKŁANIA Personal solutions for everyday life. Powikłania Cukrzyca występuje u osób, w przypadku których organizm nie potrafi sam kontrolować poziomu glukozy we krwi (określanego również jako poziom

Bardziej szczegółowo

Wpływ hałasu lotniczego na zdrowie człowieka czyli jak żyć krócej i chorować.

Wpływ hałasu lotniczego na zdrowie człowieka czyli jak żyć krócej i chorować. Wpływ hałasu lotniczego na zdrowie człowieka czyli jak żyć krócej i chorować. Hałas, w szczególności lotniczy, jest szkodliwy dla zdrowia; stały i uciążliwy hałas męczy nas psychicznie i fizycznie, pogarsza

Bardziej szczegółowo

WEŹ SERCE W SWOJE RĘCE

WEŹ SERCE W SWOJE RĘCE WEŹ SERCE W SWOJE RĘCE www.profilaktyka-przasnysz.pl Profilaktyka chorób układu krążenia szansą na poprawę sytuacji zdrowotnej mieszkańców powiatu przasnyskiego w ramach Programu PL13 Ograniczanie społecznych

Bardziej szczegółowo

Po co rehabilitacja w chorobie Alzheimera?

Po co rehabilitacja w chorobie Alzheimera? Po co rehabilitacja w chorobie Alzheimera? Dr n. med. Marek Walusiak specjalista fizjoterapii Ruch jest bardzo ważnym elementem leczenia. Niewielki, systematyczny wysiłek może dać bardzo dużo. 30-45 minut

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. VICEBROL, 5 mg, tabletki. Vinpocetinum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. VICEBROL, 5 mg, tabletki. Vinpocetinum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA VICEBROL, 5 mg, tabletki Vinpocetinum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy zachować tę ulotkę, aby w razie potrzeby móc

Bardziej szczegółowo

Godziny pracy poradni: wtorek 7.30 do 14.00 środa 12.00 do 18.00 czwartek 7.30 do 14.00. lek. Jadwiga Kołodziejczak

Godziny pracy poradni: wtorek 7.30 do 14.00 środa 12.00 do 18.00 czwartek 7.30 do 14.00. lek. Jadwiga Kołodziejczak Poradnia Rehabilitacyjna Godziny pracy poradni: wtorek 7.30 do 14.00 środa 12.00 do 18.00 czwartek 7.30 do 14.00 lek. Jadwiga Kołodziejczak Lekarz rehabilitacji ogólnej, Specjalista rehabilitacji w chorobach

Bardziej szczegółowo

Rozdział 5. Zabieg ortopedyczny, rekonwalescencja i rehabilitacja W TYM ROZDZIALE: W dniu zabiegu. Samoopieka pacjenta po zabiegu

Rozdział 5. Zabieg ortopedyczny, rekonwalescencja i rehabilitacja W TYM ROZDZIALE: W dniu zabiegu. Samoopieka pacjenta po zabiegu 61 Rozdział 5 Zabieg ortopedyczny, rekonwalescencja i rehabilitacja W TYM ROZDZIALE: W dniu zabiegu Samoopieka pacjenta po zabiegu Objawy, które należy natychmiast zgłosić Fizjoterapia po zabiegu Wypis

Bardziej szczegółowo

Stopa cukrzycow a - jak zapobiegać, jak leczyć

Stopa cukrzycow a - jak zapobiegać, jak leczyć Stopa cukrzycow a - jak zapobiegać, jak leczyć dr n. med. Leszek Czupryniak Klinika DiabetologiiiChorób Metabolicznych UniwersyteckiSzpital Kliniczny nr 1 im.n. Barlickiego Uniwersytet Medyczny w Łodzi

Bardziej szczegółowo

ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE

ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE RACJONALNIE = ZDROWO Zdrowa dieta jest jednym z najważniejszych elementów umożliwiających optymalny wzrost, rozwój i zdrowie. Ma przez to wpływ na fizyczną i umysłową

Bardziej szczegółowo

Cennik usług lekarskich. Cennik usług rehabilitacyjnych

Cennik usług lekarskich. Cennik usług rehabilitacyjnych Cennik usług lekarskich KONSULTACJA LEKARSKA - neurolog - neurolog dziecięcy - ortopeda - specjalista rehabilitacji medycznej - psycholog terapeuta konsultacja/terapia (60 min) - neuropsycholog kliniczny,

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTY PODSTAWOWE

PRZEDMIOTY PODSTAWOWE PRZEDMIOTY PODSTAWOWE Anatomia człowieka 1. Które z białek występujących w organizmie człowieka odpowiedzialne są za kurczliwość mięśni? 2. Co to są neurony i w jaki sposób stykają się między sobą i efektorami?

Bardziej szczegółowo

ARCUS. OFERTA DLA FIRM by. Ul. Wysłouchów 51/u2, 30-611 Kraków Telefon 012 654 89 87 Kom 601 95 65 25 www.arcus.strefa.pl

ARCUS. OFERTA DLA FIRM by. Ul. Wysłouchów 51/u2, 30-611 Kraków Telefon 012 654 89 87 Kom 601 95 65 25 www.arcus.strefa.pl OFERTA DLA FIRM by ARCUS 2011r Szanowni Państwo Cieszę się, że mogę zapoznać Państwa z działalnością usługową Firmy ARCUS. Jestem przekonany, że firma posiadając szerokie spektrum usług będzie odpowiednim

Bardziej szczegółowo

Małgorzata Łodyga Klinika Zaburzeń Rytmu Serca Instytut Kardiologii

Małgorzata Łodyga Klinika Zaburzeń Rytmu Serca Instytut Kardiologii Małgorzata Łodyga Klinika Zaburzeń Rytmu Serca Instytut Kardiologii Serce zdrowej osoby bije średnio od 60 do 90 razy na minutę. Różne czynniki zewnętrzne takie jak: wysiłek fizyczny, stres, stany gorączkowe

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1. Przyczyny nadciśnienia tętniczego Bogdan Wyrzykowski... 13

Spis treści. 1. Przyczyny nadciśnienia tętniczego Bogdan Wyrzykowski... 13 Spis treści 1. Przyczyny nadciśnienia tętniczego Bogdan Wyrzykowski........ 13 Genetyczne uwarunkowania pierwotnego nadciśnienia tętniczego..... 14 Nadciśnienie monogeniczne..................................

Bardziej szczegółowo

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2.1. Podsumowanie korzyści wynikających z leczenia Co to jest T2488? T2488

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRAKTYK ZAWODOWYCH W WYBRANYCH SPECJALIZACJIACH KLINICZNYCH

PROGRAM PRAKTYK ZAWODOWYCH W WYBRANYCH SPECJALIZACJIACH KLINICZNYCH PROGRAM PRAKTYK ZAWODOWYCH W WYBRANYCH SPECJALIZACJIACH KLINICZNYCH Student w ramach realizacji praktyki klinicznej w danej specjalizacji dostępnej w wybranej placówce medycznej, powinien odbywać ją w

Bardziej szczegółowo

PORADNIK DLA OPIEKUNÓW OSÓB STARSZYCH

PORADNIK DLA OPIEKUNÓW OSÓB STARSZYCH PORADNIK DLA OPIEKUNÓW OSÓB STARSZYCH Co mam zrobić gdy podopieczny skarży się na boleści? Co zrobić gdy zachoruje? Jak opiekować się osobą z Alzheimerem, Demencją czy inna chorobą? Jakie problemy mogą

Bardziej szczegółowo

Opieka i medycyna paliatywna

Opieka i medycyna paliatywna Lek. med. Katarzyna Scholz Opieka i medycyna paliatywna Informator dla chorych i ich rodzin Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli Lublin, 2011 Szanowni Państwo, Drodzy Pacjenci, Rodziny.

Bardziej szczegółowo

Żel antycellulitowy ŻEL ANTYCELLULITOWY. Czym jest cellulit? INFORMACJE OGÓLNE

Żel antycellulitowy ŻEL ANTYCELLULITOWY. Czym jest cellulit? INFORMACJE OGÓLNE Czym jest cellulit? cellulit= skórka pomarańczowa = nierównomierne rozmieszczenie tkanki tłuszczowej, wody i produktów przemiany materii w tkankach skóry, widoczne wgłębienia i guzkowatość skóry, występująca

Bardziej szczegółowo

HEMORON- metoda z wyboru w leczeniu choroby hemoroidalnej. dr n. med. Artur Jurczyszyn Kraków, 2005 rok

HEMORON- metoda z wyboru w leczeniu choroby hemoroidalnej. dr n. med. Artur Jurczyszyn Kraków, 2005 rok HEMORON- metoda z wyboru w leczeniu choroby hemoroidalnej dr n. med. Artur Jurczyszyn Kraków, 2005 rok HEMORON Małoinwazyjna metoda terapii choroby hemoroidalnej po raz pierwszy zastosowana w Czechach

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU

ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU ( na podstawie artykułu zamieszczonego na portalu internetowym www.wp.pl zebrał i opracował administrator strony www.atol.org.pl ) Przewlekłe nadużywanie

Bardziej szczegółowo

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA

ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA ANEKS III UZUPEŁNIENIA DO CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO ORAZ ULOTKI PLA PACJENTA 42 UZUPEŁNIENIA ZAWARTE W ODPOWIEDNICH PUNKTACH CHARAKTERYSTYKI PRODUKTU LECZNICZEGO DLA PRODUKTÓW ZAWIERAJĄCYCH

Bardziej szczegółowo

Nadciśnienie tętnicze. Prezentacja opracowana przez lek.med. Mariana Słombę

Nadciśnienie tętnicze. Prezentacja opracowana przez lek.med. Mariana Słombę Nadciśnienie tętnicze Prezentacja opracowana przez lek.med. Mariana Słombę EPIDEMIOLOGIA: Odsetek nadciśnienia tętniczego w populacji Polski w wieku średnim (36-64 lat) wynosi 44-46% wśród mężczyzn i 36-42%

Bardziej szczegółowo

Jarosław Niebrzydowski. Jak leczyć reumatoidalne zapalenie stawów Poradnik dla chorych

Jarosław Niebrzydowski. Jak leczyć reumatoidalne zapalenie stawów Poradnik dla chorych Jarosław Niebrzydowski Jak leczyć reumatoidalne zapalenie stawów Poradnik dla chorych Wydawnictwo Psychoskok, 2012 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2012 Copyright by Jarosław Niebrzydowski, 2012 Wszelkie

Bardziej szczegółowo

Zaawansowany. Zaliczenie pierwszego semestru z anatomii i z patologii

Zaawansowany. Zaliczenie pierwszego semestru z anatomii i z patologii 1 Kierunek: PILĘGNIARSTWO Nazwa przedmiotu Chirurgia i pielęgniarstwo chirurgiczne Kod przedmiotu Poziom przedmiotu Rok studiów Semestr Liczba punktów Metody nauczania Język wykładowy Imię i nazwisko wykładowcy

Bardziej szczegółowo

SEH Ulotka SOR Ryzyka związane z nadużywaniem alkoholu

SEH Ulotka SOR Ryzyka związane z nadużywaniem alkoholu SEH Ulotka SOR Ryzyka związane z nadużywaniem alkoholu Jeżeli podczas badań przesiewowych okaże się, że jest mowa o nadmiernym spożyciu alkoholu, jesteście Państwo wówczas narażeni na większe ryzyko problemów

Bardziej szczegółowo

KOMPLEKSOWA REHABILITACJA OFERTA DLA FIRM

KOMPLEKSOWA REHABILITACJA OFERTA DLA FIRM KOMPLEKSOWA REHABILITACJA OFERTA DLA FIRM Zdrowy pracownik, to wydajny pracownik. VERIDIS PREZENTUJE - OFERTA DLA FIRM Ci, którzy myślą, że nie mają czasu na ćwiczenia fizyczne, będą musieli wcześniej

Bardziej szczegółowo

PLECY OKRĄGŁE choroba kręgosłupa

PLECY OKRĄGŁE choroba kręgosłupa PLECY OKRĄGŁE To choroba kręgosłupa, której cechą charakterystyczną jest nadmierne wygięcie kręgosłupa ku tyłowi w odcinku piersiowym i krzyżowym. Nieleczona kifoza może nie tylko się pogłębić i doprowadzić

Bardziej szczegółowo

Brak dolegliwości świadczy o tym, że ciśnienie krwi na pewno jest w normie.

Brak dolegliwości świadczy o tym, że ciśnienie krwi na pewno jest w normie. Codziennie miliony serc na całym świecie pompują krew zbyt mocno, narażając tętnice na groźne uszkodzenia. To zjawisko, nazywane nadciśnieniem tętniczym, jest najczęściej występującą chorobą układu krążenia.

Bardziej szczegółowo

FILM - SALON SPRZEDAŻY TELEFONÓW KOMÓRKOWYCH (A2 / B1 )

FILM - SALON SPRZEDAŻY TELEFONÓW KOMÓRKOWYCH (A2 / B1 ) FILM - SALON SPRZEDAŻY TELEFONÓW KOMÓRKOWYCH (A2 / B1 ) Klient: Dzień dobry panu! Pracownik: Dzień dobry! W czym mogę pomóc? Klient: Pierwsza sprawa: jestem Włochem i nie zawsze jestem pewny, czy wszystko

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Część A - Opis przedmiotu kształcenia. II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Lekarski Lekarski I (licencjackie)

SYLABUS. Część A - Opis przedmiotu kształcenia. II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym Lekarski Lekarski I (licencjackie) SYLABUS Nazwa modułu/przedmiotu : Wydział: Kierunek studiów: Specjalności: Poziom studiów: Część A - Opis przedmiotu kształcenia. Rehabilitacja Kod modułu LK.3.E.022 II Wydział Lekarski z Oddziałem Anglojęzycznym

Bardziej szczegółowo

KOMPLEKSOWE PODEJŚCIE DO TERAPII

KOMPLEKSOWE PODEJŚCIE DO TERAPII KOMPLEKSOWE PODEJŚCIE DO TERAPII Ból PRZYWRACANIE ZDROWIA W SZCZEGÓLNY SPOSÓB 2 Krążenie Zapalenie Naprawa tkanek Większość z nas uważa zdrowie za pewnik. Zdarzają się jednak sytuacje, kiedy organizm traci

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KURSU KOSMETYKA DLA KAŻDEGO Online

PROGRAM KURSU KOSMETYKA DLA KAŻDEGO Online PROGRAM KURSU KOSMETYKA DLA KAŻDEGO Online Serdecznie zapraszam na kurs Kosmetyka online. Dzięki niemu wygodnie poznasz tajniki profesjonalnej kosmetyki. Kurs składa się z kilkunastu lekcji. Przerobienie

Bardziej szczegółowo

PROMOCJA ZDROWIA TO PROCES

PROMOCJA ZDROWIA TO PROCES STAROSTWO POWIATOWE W ŚWIDNICY WYDZIAŁ ZDROWIA 2007 r. Opracowała Barbara Świętek PROMOCJA ZDROWIA TO PROCES UMOŻLIWIAJĄCY JEDNOSTKOM, GRUPOM, SPOŁECZNOŚCIĄ ZWIĘKSZENIE KONTROLI NAD WŁASNYM ZROWIEM I JEGO

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Miacalcic, 50 j.m./ml, roztwór do wstrzykiwań Miacalcic, 100 j.m./ml, roztwór do wstrzykiwań Calcitoninum salmonis Należy zapoznać się z treścią

Bardziej szczegółowo

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0)

LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia 719 Poz. 27 Załącznik B.68. LECZENIE TĘTNICZEGO NADCIŚNIENIA PŁUCNEGO SILDENAFILEM I EPOPROSTENOLEM (TNP) (ICD-10 I27, I27.0) ŚWIADCZENIOBIORCY I. Terapia sildenafilem

Bardziej szczegółowo

Mały przewodnik po zdrowiu kobiety

Mały przewodnik po zdrowiu kobiety Mały przewodnik po zdrowiu kobiety Poradnie dla kobiet w ramach podstawowej opieki zdrowotnej w Skåne DOKĄD MAM SIĘ UDAĆ? CZY BĘDĘ MIAŁA BLIŹNIAKI? CZY TO DLA MNIE DOBRE? CZY TO NORMALNE? CZY TO JEST PŁATNE?

Bardziej szczegółowo

Rola pielęgniarki w badaniu radiologicznym i przygotowanie chorego do badań. Rola pielęgniarki w badaniu radiologicznym

Rola pielęgniarki w badaniu radiologicznym i przygotowanie chorego do badań. Rola pielęgniarki w badaniu radiologicznym Rola pielęgniarki w badaniu radiologicznym i przygotowanie chorego do badań dr n.med. Jolanta Meller Rola pielęgniarki w badaniu radiologicznym Ochrona pacjenta przed promieniowaniem jonizującym Podawanie

Bardziej szczegółowo

Szanowni Państwo, Z poważaniem, Łukasz Czubaszewski

Szanowni Państwo, Z poważaniem, Łukasz Czubaszewski Szanowni Państwo, Centrum medyczno- rehabilitacyjne powstało w celu świadczenia najwyższej jakości usług medycznych z zakresu diagnostyki i rehabilitacji. Zajmujemy się kompleksową obsługą medyczną zarówno

Bardziej szczegółowo

Przedzabiegowa ankieta anestezjologiczna

Przedzabiegowa ankieta anestezjologiczna SPECJALISTYCZNY NIEPUBLICZNY ZAKŁAD OPIEKI ZDROWOTNEJ MOTO MED Kazimiera Sikora 25 731 KIELCE, ul. Słoneczna 1 Biuro tel (041) 346-08-50; fax (041) 346-21-00 Przychodnie- ul Słoneczna 1 (041)345-11-47;

Bardziej szczegółowo

CIBA-GEIGY Sintrom 4

CIBA-GEIGY Sintrom 4 CIBA-GEIGY Sintrom 4 Sintrom 4 Substancja czynna: 3-[a-(4-nitrofenylo-)-0- -acetyloetylo]-4-hydroksykumaryna /=acenocoumarol/. Tabletki 4 mg. Sintrom działa szybko i jest wydalany w krótkim okresie czasu.

Bardziej szczegółowo

1 Homeopatia Katarzyna Wiącek-Bielecka

1 Homeopatia Katarzyna Wiącek-Bielecka 1 2 Spis treści Bibliografia......5 Wstęp......6 1. Krótka historia homeopatii......9 2. Podział homeopatii.... 10 3. Produkcja leków homeopatycznych.... 11 4. Koncepcja medycyny w homeopatii.... 14 a)

Bardziej szczegółowo

Gorzów Wielkopolski 12.10.2012

Gorzów Wielkopolski 12.10.2012 Utworzenie Centrum Urazowego w Szpitalu Wojewódzkim SP ZOZ w Zielonej Górze Gorzów Wielkopolski 12.10.2012 Przepisy prawne, które określają funkcjonowanie Centrów Urazowych: - ustawa z dnia 8 września

Bardziej szczegółowo

Twój szpital to szpital akredytowany

Twój szpital to szpital akredytowany Twój szpital to szpital akredytowany Dlaczego leczyć się w szpitalach akredytowanych? Zgadzając się na hospitalizację trzeba wiedzieć, że szpital jest skomplikowaną i złożoną organizacją, w której leczonych

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KURSU KOSMETYKA DLA KAŻDEGO Online

PROGRAM KURSU KOSMETYKA DLA KAŻDEGO Online PROGRAM KURSU KOSMETYKA DLA KAŻDEGO Online Serdecznie zapraszam na kurs Kosmetyka online! Dzięki niemu wygodnie poznasz tajniki profesjonalnej kosmetyki. Dowiesz się, jak prawidłowo dbać o cerę i czym

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Nazwa przedmiotu/modułu. Farmakologia Kliniczna. Wydział Lekarski I. Nazwa kierunku studiów. Lekarski. Język przedmiotu

SYLABUS. Nazwa przedmiotu/modułu. Farmakologia Kliniczna. Wydział Lekarski I. Nazwa kierunku studiów. Lekarski. Język przedmiotu Nazwa przedmiotu/modułu Wydział Nazwa kierunku studiów Poziom kształcenia Forma studiów Język przedmiotu Wydział Lekarski I Lekarski Jednolite magisterskie stacjonarne polski SYLABUS Farmakologia Kliniczna

Bardziej szczegółowo

CENNIK PORADNI REHABILITACYJNEJ

CENNIK PORADNI REHABILITACYJNEJ NOWE TECHNIKI MEDYCZNE Szpital Specjalistyczny im. Świętej Rodziny Sp. z o.o. Rudna Mała 600, 36-060 Głogów Małopolski CENNIK PORADNI REHABILITACYJNEJ Nazwa świadczenia Cena brutto [zł] Kinezyterapia Ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

HYDROTERAPIA KINEZYTERAPIA

HYDROTERAPIA KINEZYTERAPIA REHABILITACJA HYDROTERAPIA Kąpiel solankowa Polega na drażniącym działaniu jonów sodu, wapnia, magnezu, żelaza oraz jonów węglanowych, na zakończenia nerwów naczyniowo -ruchowych. Kąpiel powoduje rozszerzenie

Bardziej szczegółowo

SCHIZOFRENIA ROLA OPIEKUNÓW W KREOWANIU WSPÓŁPRACY DR MAREK BALICKI

SCHIZOFRENIA ROLA OPIEKUNÓW W KREOWANIU WSPÓŁPRACY DR MAREK BALICKI SCHIZOFRENIA ROLA OPIEKUNÓW W KREOWANIU WSPÓŁPRACY DR MAREK BALICKI PACJENT NA RYNKU PRACY 43 lata, stan wolny, wykształcenie średnie Pierwsze objawy w wieku 29 lat. Średnio 1 rok mija od momentu pierwszych

Bardziej szczegółowo

Copyright for the text by Jadwiga Górnicka, Warszawa 2013 Copyright by Agencja Wydawnicza Jerzy Mostowski, 2013

Copyright for the text by Jadwiga Górnicka, Warszawa 2013 Copyright by Agencja Wydawnicza Jerzy Mostowski, 2013 Copyright for the text by Jadwiga Górnicka, Warszawa 2013 Copyright by Agencja Wydawnicza Jerzy Mostowski, 2013 Zdjęcia na okładce freshidea Fotolia.com pixelplot Fotolia.com Redakcja Monika Marczyk Koordynacja

Bardziej szczegółowo

Choroby somatyczne, izolacja społeczna, utrata partnera czy nadużywanie leków to główne przyczyny częstego występowania depresji u osób starszych

Choroby somatyczne, izolacja społeczna, utrata partnera czy nadużywanie leków to główne przyczyny częstego występowania depresji u osób starszych Choroby somatyczne, izolacja społeczna, utrata partnera czy nadużywanie leków to główne przyczyny częstego występowania depresji u osób starszych 23 lutego, przypada obchodzony po raz szósty, ogólnopolski

Bardziej szczegółowo

STOP UDAROM. Informator edukacyjny dla pacjenta z migotaniem przedsionków

STOP UDAROM. Informator edukacyjny dla pacjenta z migotaniem przedsionków STOP UDAROM Informator edukacyjny dla pacjenta z migotaniem przedsionków WITAMY Prosimy o skorzystanie z informacji zawartych w tej broszurce, aby dowiedzieć się więcej na temat migotania przedsionków,

Bardziej szczegółowo