Założenia formalne funkcjonowania Bałtyckiego Klastra Ekoenergetycznego

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Założenia formalne funkcjonowania Bałtyckiego Klastra Ekoenergetycznego"

Transkrypt

1 ASCO Consulting ul. Gospody 14 E / 21, Gdańsk tel. / fax: +48 (58) , tel. kom.: , Doradztwo gospodarcze, marketingowe i organizacyjne Projekty unijne: programy przedsięwzięć, studia wykonalności, biznes plany, wnioski o dofinansowanie Zarządzanie projektami wg metodyki PRINCE2 Audyty energetyczne, certyfikaty energetyczne, przedsięwzięcia termomodernizacyjne Systemy zarządzania ISO 9001, 14001, 18001, ASCO Consulting Założenia formalne funkcjonowania Bałtyckiego Klastra Ekoenergetycznego Opracowanie: Edward Sulżycki Gdańsk, wrzesień 2011 r. Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego

2 Założenia formalne funkcjonowania Bałtyckiego Klastra Ekoenergetycznego Spis treści 1. Wstęp 2 2. Stan istniejący 2.1 Geneza BKEE 2.2 Podstawowe ustalenia umowy konsorcjum BKEE 2.3 Zasięg terytorialny, członkowie i struktura branżowa klastra 2.4 Dotychczasowa działalność klastra 3. Założenia rozwoju BKEE wg przyjętej strategii 3.1 Misja BKEE 3.2 Cele strategiczne 3.3 Cele szczegółowe i obszary działalności klastra 4. Wybrane przykłady klastrów i benchmarking BKEE 4.1 Klastry w Województwie Pomorskim, w Polsce i w Unii Europejskiej 4.2 Wyniki benchmarkingu BKEE 4.3 BKEE - Analiza SWOT 4.4 Rekomendacje 5. Analiza potencjalnych źródeł finansowania działalności BKEE 5.1 Rodzaje projektów a potencjalne źródła finansowania 5.2 BKEE jako beneficjent dofinansowania uwarunkowania 5.3 Problem odpłatności członków za świadczone usługi BKEE 6. Warianty docelowej formy organizacyjne prawnej BKEE i wybór rozwiązania 6.1 Przegląd możliwych form organizacyjno prawnych klastra 6.2 Porównanie BKEE jako konsorcjum i stowarzyszenia 6.3 Koncepcja Stowarzyszenia BKEE i relacje z konsorcjum BKEE 7. Program wdrożenia proponowanych rozwiązań Załączniki 1. Umowa o utworzeniu konsorcjum pod nazwą Bałtycki Klaster Ekoenergetyczny 2. Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach 3. Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie 1

3 Założenia formalne funkcjonowania Bałtyckiego Klastra Ekoenergetycznego 1. Wstęp Celem niniejszego opracowania jest przedstawienie założeń formalnych dotyczących przyszłościowej formy organizacyjno prawnej Bałtyckiego Klastra Ekoenergetycznego (BKEE), w dostosowaniu do potrzeb jego członków, przyjętej strategii działania klastra, oraz przewidywanych warunków zewnętrznych jego funkcjonowania. Opracowanie obejmuje następujące zagadnienia: opis stanu istniejącego BKEE, w tym: genezy klastra, aktualnej formy organizacyjno prawnej, specjalizacji, struktury branżowej, stanu członkowskiego, statusu jako klastra kluczowego Województwa Pomorskiego; założenia rozwoju BKEE wg przyjętej strategii, w tym: misję, cele strategiczne i obszary działalności, opis wybranych przykładów innych klastrów oraz wyniki benchmarkingu BKEE i analizy SWOT analizę potencjalnych źródeł finansowania klastra, uwarunkowań traktowania BKEE jako beneficjenta, oraz problemu wprowadzenia odpłatności członków za świadczone usługi, przegląd możliwych form organizacyjno prawnych BKEE, rozstrzygnięcie dylematu: BKEE - konsorcjum czy stowarzyszenie, koncepcję stowarzyszenia i relacje z konsorcjum, program wdrożenia proponowanych zmian. Podstawą wykonania opracowanie były m.in. następujące ważniejsze prace, dokumenty i informacje: 1) Strategia rozwoju Bałtyckiego Klastra Ekoenergetycznego, Gdańsk, październik 2009 r., uchwalona przez Zgromadzenie Członków Klastra, 2) Regionalny Program Wspierania Klastrów dla Województwa Pomorskiego na lata Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego, Gdańsk. 3) Benchmarking klastrów w Polsce PARP, ) Benchmarking klastrów w Polsce Bałtycki Klaster Ekoenergetyczny - Raport dedykowany. PARP, ) Klastry w Województwie Pomorskim. PARP, Warszawa ) Informacje Biura Koordynacyjnego BKEE przy Instytucie Maszyn Przepływowych PAN w Gdańsku Lidera BKEE dotyczące bieżących działań i zamierzeń klastra. Opracowanie zostało wykonane w ramach realizacji Projektu pt.: Wsparcie tworzenia i rozwoju powiązań kooperacyjnych w klastrze kluczowym Województwa Pomorskiego Bałtyckim Klastrze Ekoenergetycznym, dofinansowanego z Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Pomorskiego , w ramach Osi priorytetowej 1. Rozwój i innowacje w MŚP, Działanie 1.5 Regionalna sieć transferu rozwiązań innowacyjnych, Poddziałanie Wsparcie regionalnych procesów proinnowacyjnych. 2

4 Założenia formalne funkcjonowania Bałtyckiego Klastra Ekoenergetycznego 2. Stan istniejący 2.1 Geneza BKEE Bałtycki Klaster Ekoenergetyczny powołany został w 2007 r., z inicjatywy Instytutu Maszyn Przepływowych Polskiej Akademii Nauk w Gdańsku (IMP PAN) oraz Marszałków województw: Pomorskiego i Warmińsko Mazurskiego. Główną inspiracją utworzenia BKEE były podstawowe dokumenty dotyczące rozwoju OZE w województwach: Pomorskim, jakim była Regionalna strategia energetyki ze szczególnym uwzględnieniem źródeł odnawialnych 1 oraz Warmińsko Mazurskim, jakim był Program Ekoenergetyczny Województwa Warmińsko Mazurskiego na lata Współinicjatorami utworzenia BKEE były, oprócz wyżej wymienionych, także: Uniwersytet Warmińsko - Mazurski (UW-M) w Olsztynie, Politechnika Gdańska, Politechnika Koszalińska, oraz kilka innych podmiotów gospodarczych i stowarzyszeń. 2.2 Podstawowe ustalenia umowy konsorcjum BKEE Jako formę organizacyjno prawną klastra przyjęto konsorcjum. Umowę o utworzeniu konsorcjum pod nazwą Bałtycki Klaster Ekoenergetyczny podpisało 31 podmiotów założycieli 3 w dniu 11 czerwca 2007 r. w Gdańsku. Umowa ta stanowi Załącznik 1 do niniejszego opracowania. Zgodnie z ww. umową, podstawowym celem BKEE jest skoordynowanie realizacji Regionalnych Strategii Energetyki (RSE) w zakresie szeroko pojętej ekoenergii, przez zwiększenie efektywności absorpcji regionalnych i centralnych funduszy UE w makroregionie oraz ułatwienie kontaktów w ramach współpracy międzyregionalnej UE. Klaster ma być instrumentem realizacji rozwoju gospodarczego makroregionu Polski Północnej, poprzez zwiększenie bezpośredniego związku podmiotów odpowiedzialnych za określone zadania i przekształcenia infrastrukturalne w energetyce z działalnością jednostek B + R i uczelni wyższych. Wg umowy konsorcjum, celami strategicznymi BKEE są w szczególności: 1) w sferze surowcowej: stymulowanie wzrostu wykorzystania biomasy na cele energetyczne, stymulowanie rozwoju terenów wiejskich m.in. poprzez rozwój plantacji energetycznych, rozwój technologii odzysku biomasy z odpadów komunalnych i przemysłowych, zmniejszenie zanieczyszczeń poprzez rozwój biogazowni, intensyfikacja wytwarzania naturalnych nawozów oraz stymulowanie rozwoju świadomości ekologicznej, 1 Regionalna strategia energetyki ze szczególnym uwzględnieniem źródeł odnawialnych, przyjęta uchwałą nr 1098/LII/06 Sejmiku Województwa Pomorskiego z dnia 23 października 2006 r. 2 Program Ekoenergetyczny Województwa Warmińsko Mazurskiego na lata , opracowany w wyniku realizacji uchwały nr XVI/202/222/04 z dnia 2 lutego 2004 r. w sprawie przyjęcia zasad, trybu i harmonogramu opracowania tego programu. 3 W skład grupy członków założycieli weszły: 2 samorządy wojewódzkie, 3 uczelnie wyższe, 3 duże instytuty B+R, 3 inne jednostki B+R, 3 spółki energetyczne, 4 przedsiębiorstwa obsługi energetyki, 3 samorządy powiatowe, 1 stowarzyszenie gmin, 5 gmin wiejskich i miejskich, 2 agencje poszanowania energii i 1 spółdzielnia mieszkaniowa. 3

5 Założenia formalne funkcjonowania Bałtyckiego Klastra Ekoenergetycznego 2) w sferze B+R: stymulowanie rozwoju nowych technologii, wzrostu konkurencyjności producentów urządzeń dla bioenergetyki oraz kształcenia specjalistów z dziedziny ekoenergetyki, 3) w sferze wytwarzania energii elektrycznej i cieplnej: pobudzanie wzrostu produkcji zielonej energii, rozwój małych siłowni kogeneracyjnych na biomasę oraz wytwarzanie urządzeń wykorzystujących energię cieplną z biomasy, 4) w sferze produkcji urządzeń dla bioenergetyki: wspieranie wytwarzania modułów i montażu: kompletnych biogazowni wraz z modułem kogeneracyjnym, urządzeń do przetwarzania biomasy, projektowania i dostaw kompletnych małych (do 10 MW e ) siłowni kogeneracyjnych na biomasę oraz projektowania inteligentnych systemów zasilania osiedli w energię cieplną - z uwzględnieniem lokalnych uwarunkowań. Efektem działalności BKEE ma być znaczący wzrost wykorzystania OZE, w tym zwłaszcza biomasy na cele energetyczne, rozwój technologii odzysku biomasy z odpadów komunalnych i przemysłowych, zmniejszenie obciążenia środowiska zanieczyszczeniami biologicznymi na terenach wiejskich, a także rozwój nowych technologii, powodujący wzrost konkurencyjności przedsiębiorstw makroregionu. Wzrost produkcji przyjaznej dla środowiska tzw. zielonej energii stanowić ma istotny element bezpieczeństwa energetycznego regionu i kraju. Zgodnie z umową konsorcjum, organami BKEE są: 1) Rada Programowa, 2) Zarząd, oraz 3) jednostka koordynująca. Rada Programowa jest najwyższym organem klastra. Wytycza on główne kierunki działania klastra, powołuje i odwołuje członków Zarządu klastra oraz zatwierdza plany pracy Zarządu. Zarząd jest organem zarządzającym klastra. Do zadań Zarządu należą: bieżące kierowanie działalnością klastra, kreowanie tematyki projektów i pomoc w ich przygotowaniu oraz koordynacja realizacji zatwierdzonych projektów. Jednostką Koordynującą klastra jest IMP PAN. Jest on reprezentantem Konsorcjum BKEE w kontaktach zewnętrznych, posiada osobowość prawną i pełni funkcję lidera konsorcjum. Zaplecze techniczne Zarządu tworzą biura koordynacyjne: Bałtyckiego Klastra Ekoenergetycznego i Centrum Badań Energii Odnawialnej przy Uniwersytecie Warmińsko Mazurskim oraz administracja IMP PAN. Umowa konsorcjum powołująca BKEE nie przewiduje składek członkowskich dla uczestników klastra. Mówi się jedynie, że realizacja i finansowanie zadań stojących przed klastrem odbywać się ma poprzez: wykorzystanie centralnych funduszy UE w ramach Programów Operacyjnych, wykorzystanie środków finansowych Regionalnych Programów Operacyjnych, wykorzystanie innych środków celowych, w tym środków własnych firm i innych podmiotów zaangażowanych w realizację projektów lub współfinansowanie projektów. Jedynie członkowie-sygnatariusze, których przedstawiciele są członkami Zarządu BKEE, pokrywają koszty uczestnictwa swoich przedstawicieli w pracach tego organu. W umowie konsorcjum przyjęto, że Zarząd BKEE w drodze negocjacji z członkami - sygnatariuszami, ustali zasady pokrywania pozostałych kosztów administracyjnych funkcjonowania klastra. 4

6 Założenia formalne funkcjonowania Bałtyckiego Klastra Ekoenergetycznego 2.3 Zasięg terytorialny, członkowie i struktura branżowa klastra Zasięg terytorialny BKEE obejmuje województwa: Pomorskie oraz Warmińsko Mazurskie, co przedstawia Rys. 1. Źródło: Strategia rozwoju Bałtyckiego Klastra Ekoenergetycznego, Gdańsk, październik Rys. 1. Zasięg terytorialny Bałtyckiego Klastra Ekoenergetycznego Wg stanu na dzień r., tj. w momencie utworzenia, BKEE liczył 31 podmiotów. Do końca 2007 r. przyjęto dalszych 5 członków. W kolejnych latach przybywało członków: w 2008 r. 5, w 2009 r. 33, w 2010 r. - 6, w 2011 r. (do końca września) 20 podmiotów. Rozwój organizacyjny BKEE na przestrzeni lat przedstawiono na Rys. 2. Wg stanu na koniec września 2011 r. BKEE liczył 100 podmiotów. Źródło: Zaktualizowany wykres ze Strategii rozwoju Bałtyckiego Klastra Ekoenergetycznego, Gdańsk, październik Rys. 2. Rozwój organizacyjny BKEE w latach

7 Założenia formalne funkcjonowania Bałtyckiego Klastra Ekoenergetycznego W strukturze branżowej BKEE można wyróżnić następujące sektory: 1) przedsiębiorców, 2) jednostki naukowo badawcze, 3) Instytucje otoczenia biznesu, oraz 4) jednostki samorządu terytorialnego. Łańcuch wartości i kompetencje klastra w ww. układzie przedstawia Rys. 3. Źródło: Klastry w Województwie Pomorskim. PARP, Warszawa 2011 Rys. 3. Łańcuch wartości i kompetencje BKEE W 2009 r. BKEE uzyskał status klastra kluczowego Województwa Pomorskiego, o znaczeniu ponadregionalnym, nadany decyzją Zarządu Województwa Pomorskiego, po wygraniu (jako jeden z dwóch klastrów) ogłoszonego otwartego konkursu. 6

8 Założenia formalne funkcjonowania Bałtyckiego Klastra Ekoenergetycznego 2.4 Dotychczasowa działalność klastra Od momentu powstania BKEE do chwili obecnej, w ramach klastra, zostało podjętych szereg projektów, realizowanych przez IMP PAN, jako lidera konsorcjów, z udziałem m.in. UW-M, Grupy ENERGA oraz samodzielnie, a także przez innych członków klastra. Prace te były i są finansowane m.in. z PO IG, RPO WP oraz NCBiR, a także z innych źródeł. Szerszy wykaz tych prac przedstawiono w Strategii rozwoju Bałtyckiego Klastra Ekoenergetycznego 4. Tu przytoczone zostaną syntetycznie tylko najważniejsze. Do najważniejszych projektów badawczych można zaliczyć: 1) Modelowe kompleksy agroenergetyczne jako przykład kogeneracji rozproszonej opartej na lokalnych i odnawialnych źródłach energii, 2) Ekosiłownie poligeneracyjne, 3) Opracowanie zintegrowanych technologii wytwarzania paliwa z biomasy, odpadów rolniczych i innych, 4) Energetyczny Dom", i szereg innych. Z innych działań można wymienić: współudział w aktualizacji Regionalnej strategii energetycznej Województwa Pomorskiego, współorganizację konferencji,,bałtyckie Forum Ekoenergetyczne, patronat nad Spotkaniami z energią odnawialną, seminarium Ekologiczny i ekonomiczny wymiar efektywności energetycznej, warsztaty Energy Cogeneration, w ramach międzynarodowego programu Common Pilot Project, międzynarodową konferencję,,szanse i możliwości rozwoju przybrzeżnej energetyki wiatrowej na Bałtyku". Członkowie BKEE prowadzą również aktywną współpracę międzynarodowa, m.in. poprzez udział w takich projektach, jak np.: Projekt pilotażowy systemów innowacyjnych i klastrów BSR InnoNet, projektów w ramach Programu INTERREG IVC takich jak np.: RUBIRES - Rural Biological Resources, Coach BioEnergy, Bioenergy Promotion oraz PEA - Alternatywna Energia dla Sektora Publicznego, oraz z 7 go Programu Ramowego EuroBioRef" - Projekt europejskiej, zintegrowanej, wielowariantowej biorafinerii. Podjęto również projekty związane bezpośrednio z rozwojem BKEE i rozbudową jego bazy. W 2009 r. IMP PAN, jako koordynator klastra, zrealizował projekt pt.: Rozwój Bałtyckiego Klastra Ekoenergetycznego - poprzez opracowanie strategii i promocję na terenie województwa pomorskiego, dofinansowany w ramach RPO WP. Opracowana w ramach tego projektu Strategia Rozwoju Bałtyckiego Klastra Ekoenergetycznego została w listopadzie 2009 r. uchwalona przez Zgromadzenie Członków Klastra. Strategia ta stała się postawą nadania BKEE statusu klastra kluczowego Województwa Pomorskiego, w ramach Regionalnego Programu Wspierania Klastrów 5. Przygotowywane i realizowane są również inne projekty mające na celu rozwój powiązań kooperacyjnych oraz wzrost potencjału ludzkiego w BKEE. Są to np.: 1) Wsparcie tworzenia i rozwoju powiązań kooperacyjnych w Klastrze Kluczowym Województwa Pomorskiego - Bałtyckim Klastrze Ekoenergetycznym, 2) Rozwój bazy badawczej i pomiarowej dla potrzeb przedsiębiorstw skupionych w BKEE, 3) Pomorska Akademia Energetyczna - szkolenia i doradztwo dla przedsiębiorstw BKEE. Klaster współpracuje m.in. z Europejskim Centrum Energii Odnawialnych, Kwidzyńskim Parkiem Przemysłowo Technologicznym oraz Nadwiślańskim Klastrem Energii Odnawialnych. 4 Strategia Rozwoju Bałtyckiego Klastra Ekoenergetycznego, op. cit. 5 Regionalny Program Wspierania Klastrów dla woj. pomorskiego na lata zatwierdzony uchwałą nr 742/223/09 z dnia 18 czerwca 2009 r. Zarządu Województwa Pomorskiego. 7

9 Założenia formalne funkcjonowania Bałtyckiego Klastra Ekoenergetycznego 3. Założenia rozwoju BKEE wg przyjętej strategii 3.1 Misja BKEE Misją BKEE jest wdrażanie idei szeroko rozumianej kogeneracji rozproszonej, tj. jednoczesnego wytwarzania energii cieplnej i elektrycznej w małej i średniej skali, oraz rozwój odnawialnych źródeł energii (OZE), opartych zwłaszcza o biomasę, biogaz, a także wykorzystanie energii wiatru, słońca, wody, energię hydrotermalną oraz technologie wodorowe. Szczególną misją BKEE jest również transfer wiedzy i technologii w oparciu o bezpośrednie kontakty firm, jednostek edukacyjnych i naukowych oraz jednostki sektora publicznego. Poprzez te działania w sektorze OZE, BKEE stanowi instrument realizacji rozwoju społeczno - gospodarczego makroregionu Polski Pomocnej. 3.2 Cele strategiczne Jako cel strategiczny BKEE, w perspektywie do 2020 r., przyjmuje się: promowanie rozwoju odnawialnych źródeł energii (OZE) oraz poprawy efektywności energetycznej w regionach Polski Północnej, dla przyczynienia się do realizacji regionalnych strategii energetycznych i programów ochrony środowiska, w celu spełnienia wymagań pakietu klimatycznego 3 x 20 i rozwoju społeczno gospodarczego regionu. Zakłada się, że docelowa specjalizacja branżowa BKEE obejmować będzie pełny kompleks problematyki bezpośrednio i pośrednio związanej z rozwojem wszystkich rodzajów OZE i szeroko rozumianej efektywności energetycznej. Specjalizacja ta obejmować będzie następujące sfery: produkcja surowców energetycznych (dotyczy głównie biomasy i biometanu), wytwarzanie energii w źródłach (biomasa, wiatr, słońce, woda i hydrotermia), wytwarzanie paliw stałych, płynnych (biodiesel, etc.) i gazowych (biometan, technologie wodorowe), przesył wytworzonej energii elektrycznej i cieplnej w OZE, oraz wykorzystanie energii w budynkach, instalacjach i urządzeniach. BKEE będzie się angażował w podejmowanie wszystkich istotnych działań związanych z OZE i efektywnością energetyczną, we wszystkich powyższych sferach w pełnym cyklu, obejmującym: prace B+R w zakresie nowych technologii i urządzeń, projektowanie i produkcję urządzeń i instalacji dla potrzeb OZE, inwestycje w OZE i w sieci, eksploatację urządzeń i instalacji, użytkowanie energii. 3.3 Cele szczegółowe i obszary działalności klastra Schemat struktury celów i obszarów działań BKEE przedstawia Rys.3, a powiązania celów z obszarami Tabela 2. 8

10 Cel strategiczny: Promowanie rozwoju OZE i poprawy efektywności energetycznej w regionach Polski Północnej, dla przyczynienia się do realizacji regionalnych strategii energetycznych i programów ochrony środowiska, w celu spełnienia wymagań pakietu klimatycznego 3 x 20 i rozwoju społeczno - gospodarczego regionów Cele szczegółowe 1) Zwiększenie udziału OZE w energetyce regionów 2) Zwiększenie efektywności energetycznej 3) Zwiększenie potencjału gospodarczego BKEE 4) Zwiększenie świadomości społecznej w dziedzinie ekoenergii 5) Promocja regionu i klastra w kraju i za granicą oraz współpraca regionalna i międzynarodowa Obszar 1. Zagadnienia systemowe (ekoenergetyka rozproszona) Obszar 2. Duże multidyscyplinarne projekty badawcze Obszar 3. Kogeneracja ciepła i energii elektrycznej w małej i średniej skali Obszar 4. Produkcja i przetwórstwo biopaliw stałych, ciekłych i gazowych Obszar 5. Produkcja roślin energetycz nych Obszar 6. Wykorzystanie energii; -wiatrowej -słonecznej -wodnej -geotermalne j Obszar 7. Technologie wodorowe, ogniwa paliwowe, materiały do silników cieplnych Obszar 8. Baza laboratoryjna B+R Obszar 9. Sieci energetyczne (związane z OZE) Obszar 10. Użytkowanie energii (budownictwo, transport, urządzenia energooszczęd ne) Obszar 11. Współpraca międzynarodowa Obszar 12. Doradztwo, szkolenia, promocja, rozwój klastra Źródło: Strategia rozwoju Bałtyckiego Klastra Ekoenergetycznego, Gdańsk, październik Rys. 3. BKEE - Schemat struktury celów i obszarów działań 9

11 Tabela 1. Powiązania celów szczegółowych z obszarami Lp. Obszary 1. Zagadnienia systemowe (ekoenergetyki rozproszona) 2. Duże multidyscyplinarne projekty badawcze 3. Kogeneracji ciepła w małej i średniej skali 4. Produkcja i przetwórstwo biopaliw stałych, ciekłych i gazowych 5. Produkcja roślin energetycznych 6. Wykorzystanie energii wiatrowej, słonecznej, wodnej i geotermalnej 7. Technologie wodorowe i ogniwa paliwowe, nowe materiały do silników cieplnych 8. Laboratoria naukowe i B+R 9. Sieci energetyczne (do OZE) 10. Użytkowanie energii (budownictwo pasywne, termomodernizacja, transport, urządzenia energooszczędne) 11. Współpraca międzynarodowa 12. Doradztwo, szkolenia, promocja i rozwój klastra Zwiększenie udziału OZE w energetyce regionu Cele szczegółowe Zwiększenie efektywności energetycznej Zwiększenie potencjału gospodarczego BKEE Zwiększenie świadomości społecznej w dziedzinie ekoenergii Promocja regionu i klastra kraju i za granicą oraz współpraca regionalna międzynarodowa Źródło: Strategia rozwoju Bałtyckiego Klastra Ekoenergetycznego, Gdańsk, październik

12 4. Wybrane przykłady klastrów i benchmarking BKEE 4.1 Klastry w Województwie Pomorskim, w Polsce i w Unii Europejskiej W celu sformułowania założeń dotyczących przyszłościowej formy organizacyjno - prawnej BKEE, pożyteczne jest przedstawienie przykładów rozwiązań funkcjonujących w innych podobnych klastrach, w Województwie Pomorskim, w Polsce i w Unii Europejskiej. W Województwie Pomorskim przykładowymi klastrami mogą być: 1) Pomorski Klaster ICT, 2) Nadwiślański Klaster Energii Odnawialnej, 3) Gdański Klaster Budowlany, oraz 4) Pomorski Klaster BioEcoChemiczny. W Polsce przykładowymi klastrami mogą być klastry ekoenergetyczne: 1) Klaster 3x20 w Gliwicach, oraz 2) Dolnośląski Klaster Ekoenergetyczny EEI we Wrocławiu. W UE przykładowymi klastrami mogą być klastry ekoenergetyczne: 1) Klaster ECO World Styria (Austria), 2) EnviroCluster Peterborough (Anglia), oraz 3) deenet (Niemcy). Poniżej przedstawiono syntetycznie zestawienie ważniejszych elementów charakterystyki tych klastrów, istotnych ze względu na przedmiot niniejszego opracowania. Tabela 2. Zestawienie ważniejszych elementów charakterystyki wybranych klastrów Oznaczenia: WU wyższe uczelnie, JN - jednostki naukowe, B+R jednostki badawczo rozwojowe, OB jednostki otoczenia biznesu, PU firmy produkcyjne i usługowe, SzZ szkoły zawodowe, JST jednostki samorządu terytorialnego Lp. Nazwa klastra Specjalizacja Członkowie Forma organizacyjno prawna Koordynator Składki członkowskie Partnerstwo Pomorski WU, JN, Przemysł elektroniczny, przemysł i usługi telekomunikacyjne Wydział Elektroni- Administrator: Klaster ICT B+R, OB., (Klaster kluczowy PU, SzZ, i informatyczne ki, Telekomunikacji W. Pom.) JST i Informatyki PG 2. Innowacje w obszarze OZE, Konsorcjum poszanowania energii oraz promowanie ww. działań Nadwiślański JST, JN, Koordynator: Kwidzyński Park Prze- Klaster Energii B+R, OB, Szkolenia i doradztwo dot. OZE Odnawialnej PU mysłowo - Technologiczny Sp. z o.o. Wsparcie MSP w pozyskiwaniu finansowania Nie Gdański Klaster Budowlany (Klaster kluczowy W. Pom.) Pomorski Klaster BioEcoChemiczny Nowoczesne kubaturowe budownictwo niskoenergetyczne i pasywne Budowa mechanizmów dostępu do wiedzy i transfer technologii Produkcja leków, kosmetyków, odczynników chemicznych Prowadzenie badań i komercjalizacja ich wyników Konferencje i seminaria PU, JN, B+R, JST JN, B+R, OB, JST, P-U Sp. z o.o. Koordynator; Gdański Klaster Budowlany Sp. z o.o. Koordynator: Bałtyckie Centrum Biotechnologii i Diagnostyki Innowacyjnej Sp. z o.o. 11

13 Transfer doświadczeń i innowacji w ramach Polityki 3x20 5. Klaster 3x20 w Rozwój Kogeneracji PU, WU, Konsorcjum Gliwicach Energochłonność OB, JST Koordynator: budynków i procesów Emisja CO 2 6. Rozwój rynku OZE Koordynator: Dolnośląski Budowa i eksploatacja źródeł Centrum Ekorozwoju i Gospodarki Klaster Ekoenergetyczny we Wroczych, lokalnych ciepłowni i OB, JST energii, w tym biogazowni rolni- PU, WU, Odnawialnymi cławiu kogeneracji opartej na biomasie Źródłami Energii Termomodernizacja Klaster ECO World Styria (Austria) EnviroCluster Peterborough (Anglia) deenet (Niemcy) Biomasa, energia słoneczna, energia wodna Zarządzanie przepływem materiałów Zarządzanie ściekami i oczyszczanie ścieków Konsultacje środowiskowe Zarządzanie energią Rozproszone źródła energii Zarządzanie efektywnością energetyczną Odnawialne źródła energii Eko-budownictwo PU, B+R, OB, JST PU, B+R, OB, JST PU, B+R, OB, JST Spółka GmbH Projekt Koordynator: Brytyjskie Centrum Rozwoju Gospodarczego i Środowiskowego Stowarzyszenie Źródło: Zestawiono na podstawie informacji zawartych w opracowaniach: Benchmarking klastrów w Polsce Bałtycki Klaster Ekoenergetyczny - Raport dedykowany, Klastry w Województwie Pomorskim Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową - prezentacja przygotowana na warsztaty strategiczne dot. klastrów oraz Strategii rozwoju Bałtyckiego Klastra Ekoenergetycznego (op. cit.). Są to jedynie wybrane charakterystyczne przykłady. Szersze informacje można znaleźć w opracowanym na zlecenie PARP przez firmę Deloitte Business Consulting S.A. raporcie pt.: Benchmarking klastrów w Polsce oraz Benchmarking klastrów w Polsce Bałtycki Klaster Ekoenergetyczny - Raport dedykowany 7. Poniżej przedstawiono najważniejsze wyniki tego benchmarkingu w odniesieniu do BKEE, istotne z punktu widzenia przedmiotu niniejszego opracowania. 4.2 Wyniki benchmarkingu BKEE Zgodnie z przyjętą metodyką, analiza benchmarkingowa obejmowała pięć obszarów: zasoby klastra, procesy w klastrze, wyniki klastra, potencjał wzrostu oraz strategia klastra. Każdy z obszarów dzielił się na podobszary, w ramach których przypisano poszczególne wskaźniki. Wykresy radarowe przedstawiają wyniki oraz krzywą średnich wyników dla danego obszaru / podobszaru, aby umożliwić odniesienie wyników osiągniętych przez klaster również do średniej uzyskanej przez wszystkie klastry uczestniczące w badaniu. 6 Benchmarking klastrów w Polsce 2010, PARP, Warszawa Benchmarking klastrów w Polsce Bałtycki Klaster Ekoenergetyczny Raport dedykowany. PARP, Warszawa

14 BKEE, wg benchmarkingu, znajduje się w fazie wzrostu, co przedstawia Rys. 4. W raporcie wskazuje się m.in. na wysoką renomę BKEE, jako organizacji o uporządkowanej strukturze, konkretnych celach oraz mierzalnych sukcesach. Źródło: Benchmarking klastrów w Polsce Bałtycki Klaster Ekoenergetyczny - Raport dedykowany. PARP, Rys. 4. Faza rozwoju BKEE wg benchmarkingu Wykres radarowy przedstawiający wyniki benchmarkingu BKEE, dla ww. pięciu obszarów, przedstawia Rys. 5. Źródło: Benchmarking klastrów w Polsce Bałtycki Klaster Ekoenergetyczny - Raport dedykowany. PARP, Rys. 5. Synteza benchmarkingu BKEE 13

15 Analiza BKEE przedstawiona na wykresie Rys. 5 pokazuje, że wyniki BKEE przewyższają średni poziom reprezentowany przez klastry w Polsce. Klaster działa aktywnie w sposób wielowymiarowy i, jak wynika z analizy, przynosi wymierne korzyści. Wskazuje się m.in. na posiadanie przez BKEE bardzo dobrej strategii działania 8. W analizie wskazuje się jednak, że pomimo dobrych wyników BKEE musi dalej doskonalić swoje działania, aby w konsekwencji zbliżać się do wzorca. Największe rozbieżności w stosunku do wzorca pojawiają się w obszarze zasobów i wyników klastra (wyniki dwukrotnie słabsze od benchmarku) BKEE - Analiza SWOT W ramach benchmarkingu BKEE dokonano również analizy SWOT klastra, określając mocne i słabe strony BKEE oraz szanse i zagrożenia dla rozwoju klastra. Wyniki tej analizy przedstawia Tabela 3. Tabela 3. Bałtycki Klaster Ekoenergetyczny Analiza SWOT 8 Benchmarking klastrów w Polsce Bałtycki Klaster Ekoenergetyczny Raport dedykowany, str ibidem 14

16 Źródło: Benchmarking klastrów w Polsce Bałtycki Klaster Ekoenergetyczny - Raport dedykowany. PARP, 2010, str. 32 i 33. Z punktu widzenia przedmiotu niniejszego opracowania istotne są następujące wyniki tej analizy: 1) Mocną stroną BKEE jest Ugruntowana struktura klastra z jasno określonym podziałem odpowiedzialności. 2) Słabą strona klastra jest Brak alternatywnych źródeł finansowania działalności klastra (np. składek członkowskich). 3) Szansą dla rozwoju BKEE jest: Uzyskanie statusu klastra kluczowego w Województwie Pomorskim. 4) Zagrożeniem dla rozwoju klastra jest: Zmiana kierunku finansowania publicznego. 5) Zagrożeniem jest również: Konkurencja innych klastrów ekoenergetycznych. 3.4 Rekomendacje Ważniejsze rekomendacje, zawarte w benchmarkingu BKEE, istotne z punktu widzenia przedmiotu niniejszego opracowania, przedstawiają się jak niżej 10 : 1) BKEE jest jednym z wiodących klastrów w Polsce. Zastosowany model holenderski dzięki ścisłej współpracy pomiędzy placówkami naukowymi (instytutami badawczo rozwojowymi) a przedsiębiorcami zapewnia skuteczne wsparcie w zakresie dostępu do nowych technik i technologii. 2) Brak satysfakcjonujących możliwości finansowania rozwoju klastra. Samodzielność finansowa klastra jest niezbędna dla trwałości struktury klastrowej, w szczególności dla działalności komercyjnej, w której udział przedsiębiorstw jest dominujący. Wprowadzenie obowiązkowego partycypowania finansowego w strukturach klastra może jednak zniechę- 10 Benchmarking klastrów w Polsce Bałtycki Klaster Ekoenergetyczny Raport dedykowany, str

17 cić mikro i małych przedsiębiorców do uczestnictwa. Powinni oni jednak być świadomi konieczności ponoszenia nakładów dla osiągnięcia określonych korzyści. 3) Ze względu na problemy z bieżącym finansowaniem działań klastra, a także brakiem systemu regularnych składek proponuje się, aby BKEE rozważył wprowadzenie rozwiązań umożliwiających uniezależnienie się od zewnętrznych źródeł finansowania. Klaster może wykorzystać szereg mechanizmów w tym zakresie, m.in.: pozyskanie, jako członka klastra, instytucji finansowej (np. bank, instytucja finansowa itp.), która oferowałaby pozostałym członkom klastra korzystniejsze źródła finansowania niż dostępne na rynku, pozyskiwanie środków w wyniku pobierania określonego procentu wartości każdej umowy pozyskanej przez przedsiębiorstwa dzięki członkostwu, pozyskiwanie środków dzięki realizacji wspólnych zamówień na rzecz członków klastra, ubieganie się o pomoc publiczną z budżetu regionu lub gmin, pozyskiwanie dodatkowych dotacji i kontraktów państwowych, darowizn, spadków, i zapisów ofiarności prywatnej oraz odsetek bankowych. Fundusze pozyskiwane dzięki stosowaniu ww. mechanizmów mogłyby być przekazywane na bieżącą działalność klastra, w tym na biuro oraz niezbędne wydatki związane z jego prowadzeniem, jak również stanowić środki na projekty rozwojowe klastra. Kluczowe obszary doskonalenia BKEE, które przedstawiono w benchmarkingu, kończące rekomendacje przedstawia Tabela 4. Tabela 4. Kluczowe obszary doskonalenia BKEE Źródło: Benchmarking klastrów w Polsce Bałtycki Klaster Ekoenergetyczny - Raport dedykowany. PARP, Jako kluczowy obszar doskonalenia BKEE wymienia się m.in. Stworzenie alternatywnych mechanizmów finansowania, z terminem realizacji 1 3 lat. 16

18 5. Analiza potencjalnych źródeł finansowania działalności BKEE 5.1 Rodzaje projektów a potencjalne źródła finansowania W przyjętej Strategii rozwoju BKEE (Rozdział 3) przewidziane jest 12 obszarów działalności klastra. Są to: 1) Zagadnienia systemowe (ekoenergetyki rozproszona); 2) Duże multidyscyplinarne projekty badawcze; 3) Kogeneracji ciepła w małej i średniej skali; 4) Produkcja i przetwórstwo biopaliw stałych, ciekłych i gazowych; 5) Produkcja roślin energetycznych; 6) Wykorzystanie energii wiatrowej, słonecznej, wodnej i geotermalnej; 7) Technologie wodorowe i ogniwa paliwowe, nowe materiały do silników cieplnych; 8) Laboratoria naukowe i B+R; 9) Sieci energetyczne (do OZE); 10) Użytkowanie energii (budownictwo pasywne, termomodernizacja, transport, urządzenia energooszczędne); 11) Współpraca międzynarodowa; oraz 12) Doradztwo, szkolenia, promocja i rozwój klastra. Ze względu na sposób finansowania w działalności BKEE, wyróżnić można cztery typy projektów (działań): A) Projekty realizowane indywidualnie przez członków klastra, przy współpracy klastra. B) Projekty realizowane przez konsorcja składające się z członków klastra, ewentualnie z udziałem podmiotów z poza klastra. C) Projekty realizowane bezpośrednio przez klaster na rzecz jego członków, w postaci doradztwa, szkoleń, promocji, pomocy w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, w zarządzaniu projektami, itp. D) Projekty realizowane bezpośrednio przez klaster na zamówienia zewnętrzne + płatne usługi konsultacyjne. Sposób finansowania tych działań w zależności od typu przedstawiono w Tabeli 5. 17

19 Tabela 5. Sposób finansowania działalności BKEE Symbol Typy projektów / rodzaj działalności Główne obszary wg strategii Wykonawcy Źródła finansowania A Projekty realizowane indywidualnie przez członków klastra, przy współpracy klastra 3, 4, 5, 6, 10,11 Członkowie klastra realizujący projekt Środki własne wykonawców projektu + pozyskane środki zewnętrzne B Projekty realizowane przez konsorcja składające się z członków klastra, ewentualnie z udziałem podmiotów z poza klastra 1, 2, 3, 4, 6, 7, 8, 9, 10 jw. jw. C Projekty realizowane bezpośrednio przez klaster na rzecz jego członków 8, 11, 12 Klaster Środki własne klastra + pozyskane środki zewnętrzne D Projekty realizowane bezpośrednio przez klaster na zamówienia zewnętrzne 3, 4, 5, 6, 8, 10,11,12 Zamawiający Środki zamawiającego Aktualnie w BKEE dominują projekty typu B, w mniejszym stopniu typu A. Przykładami takich projektów są: Modelowe kompleksy agroenergetyczne jako przykład kogeneracji rozproszonej opartej na lokalnych i odnawialnych źródłach energii (Konsorcjum: IMP PAN, UW-M i inni). Opracowanie zintegrowanych technologii wytwarzania paliwa z biomasy, odpadów rolniczych i innych (Konsorcjum: IMP PAN Grupa ENERGA). Udział w projektach międzynarodowych, jak np. w pilotażowym systemów innowacyjnych i klastrów BSR InnoNet, a także INTERREG lvc: RUBIRES - Rural Biological Resources (CRFO - UWM), Coach BioEnergy (CBEO - UWM) czy Bioenergy Promotion (IMP PAN) oraz PEA - Alternatywna Energia dla Sektora Publicznego (IMP PAN). Szereg projektów z dziedziny rozwoju OZE podejmowanych i realizowanych przez poszczególne firmy produkcyjno usługowe, zwłaszcza w dziedzinie OZE. Podejmowane i realizowane są również projekty typu C, jednak nie przez BKEE, jako taki, a przez Koordynatora tj. IMP PAN, albo inną jednostkę. Przykładami takich projektów są: Rozwój Bałtyckiego Klastra Ekoenergetycznego - poprzez opracowanie strategii i promocję na terenie województwa pomorskiego (IMP PAN). Wsparcie tworzenia i rozwoju powiązań kooperacyjnych w Klastrze Kluczowym Województwa Pomorskiego - Bałtyckim Klastrze Ekoenergetycznym (IMP PAN z udziałem NKEO). Rozwój bazy badawczej i pomiarowej dla potrzeb przedsiębiorstw skupionych w BKE- E (IMP PAN, Pomorska Specjalna Strefa Ekonomiczna i Grupa ENERGA). 18

20 Pomorska Akademia Energetyki - Szkolenia i doradztwo w celu wzmocnienia kapitału ludzkiego w 26 firmach zrzeszonych w BKEE (KPPT, IMP PAN). Projekty C w ogóle nie są realizowane przez BKEE, rozumiany jako całość. Wynika to stąd, że umowa Konsorcjum BKEE jest ogólną umową mającą charakter organizujący współpracę członków klastra, i nie dotyczy konkretnych przedsięwzięć. Te wymagają osobnych umów szczegółowych. Nie są również przez klaster realizowane projekty typu C, ponieważ BKEE jako konsorcjum nie posiada osobowości prawnej i nie może występować w obrocie samodzielnie. Powyższe czynniki sprawiają również, że BKEE w obecnej formie nie może być wnioskodawcą i beneficjentem dofinansowania. Może to czynić w imieniu klastra jedynie IMP PAN jako jego koordynator. 5.2 BKEE jako beneficjent dofinansowania uwarunkowania Istotne jest określenie warunków, jakie należałoby spełnić, aby BKEE mógł samodzielnie pozyskiwać dofinansowanie zewnętrzne, jako wnioskodawca i beneficjent. W tym celu dokonano przeglądu działań i poddziałań, w obszarach działalności BKEE, ujętych w Programach Operacyjnych Narodowej Strategii Spójności Przeglądem objęto następujące programy: PO Innowacyjna Gospodarka, PO Infrastruktura i Środowisko, PO Kapitał Ludzki, PO Rozwój Polski Wschodniej, Regionalny PO Województwa Pomorskiego, Regionalny PO Warmia i Mazury. Okazuje się, że aby BKEE mógł być podmiotem - wnioskodawcą i beneficjentem dofinansowania z tych programów, powinien posiadać status jednostki otoczenia biznesu, organizacji pozarządowej, centrum transferu technologii lub organizacji pożytku publicznego. Przedstawiono to w Tabeli 6. 19

21 Tabela 6. Wymagany status BKEE jako potencjalnego beneficjenta dofinansowania L.p. Program / Działanie / Poddziałanie Beneficjent BKEE jako Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka 3.1. Inicjowanie działalności innowacyjnej Centrum transferu technologii 5.1. Wspieranie rozwoju powiązań kooperacyjnych o znaczeniu ponadregionalnym Osoba prawna prowadząca powiązania kooperacyjne 5.2. Wspieranie instytucji otoczenia biznesu świadczących usługi proinnowacyjne oraz ich sieci o znaczeniu ponadregionalnym Instytucja otoczenia biznesu działająca w sieciach 5.4. Zarządzanie własnością intelektualną Instytucja otoczenia biznesu 2. Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko 9.3. Termomodernizacja obiektów użyteczności publicznej Organizacja pozarządowa 3. Program Operacyjny Kapitał Ludzki 2.1. Rozwój kadr nowoczesnej gospodarki Każdy podmiot 4.2. Rozwój kwalifikacji kadr systemu B+R i wzrost świadomości J. w. roli nauki w rozwoju gospodarczym 6.2. Wsparcie oraz promocja przedsiębiorczości i samozatrudnienia J. w Inicjatywy lokalne na rzecz podnoszenia poziomu aktywności J. w. zawodowej na obszarach wiejskich Wspieranie rozwoju kwalifikacji zawodowych i doradztwo dla J. w. przedsiębiorstw Wsparcie procesów adaptacyjnych i modernizacyjnych w regionie J. w Wsparcie dla współpracy sfery nauki i przedsiębiorstw J. w. 9.5 Oddolne inicjatywy szkoleniowe na obszarach wielskich J. w. 4. Program Operacyjny Rozwój Polski Wschodniej 1.4. Promocja i współpraca - komponenty: promocja i współpraca Fundacja lub stowarzyszenie 5. Program Rozwoju Obszarów Wiejskich 123. Zwiększenie wartości dodanej podstawowej produkcji rolnej i leśnej 6. Regionalny Program Operacyjny Województwa Pomorskiego Osoba prawna 1.4. Systemowe wspieranie przedsiębiorczości Jednostka otoczenia biznesu lub organizacja pozarządowa Infrastruktura dla rozwoju firm innowacyjnych Stowarzyszenie, jednostka otoczenia biznesu lub organizacja pozarządowa Wsparcie regionalnych procesów proinnowacyjnych J. w Promowanie atrakcyjności regionu Jednostka otoczenia biznesu lub organizacja pozarządowa Wspieranie międzynarodowej aktywności pomorskich przedsiębiorstw J. w Infrastruktura edukacyjna i naukowo dydaktyczna Organizacja pozarządowa 5.4. Rozwój energetyki opartej na źródłach odnawialnych J. w Infrastruktura energetyczna i poszanowania energii J. w. 7. Regionalny Program Operacyjny Warmia i Mazury Jednostka otoczenia biznesu lub organizacja pozarządowa Inwestycje infrastrukturalne tworzące powiązania kooperacyjne pomiędzy jednostkami naukowymi i badawczorozwojowymi a przedsiębiorstwami Budowa i rozbudowa klastrów o znaczeniu lokalnym i regionalnym Wykorzystanie odnawialnych źródeł energii Organizacja pozarządowa Bezpieczeństwo ekologiczne Organizacja pozarządowa J. w. 20

22 Analiza innych programów, w ramach których można uzyskać wsparcie dla projektów w zakresie specjalizacji BKEE, takich jak np.: Program Europejskiej Współpracy Terytorialnej, Norweski Mechanizm Finansowy, Polsko Szwajcarski Program Współpracy, itp., jako beneficjentów, oprócz jednostek naukowych, B + R, samorządu terytorialnego, jednostek szkoleniowych, wymieniają najczęściej: fundacje, stowarzyszenia, organizacje pozarządowe i ogólnie jednostki non profit. 5.3 Problem odpłatności członków za świadczone usługi BKEE Biorąc pod uwagę wyniki benchmarkingu oraz powyższe rozważania, można przyjąć, że docelowo przychody BKEE powinny docelowo pochodzić z trzech źródeł: z pozyskanych przez BKEE środków zewnętrznych, w tym z Programów Operacyjnych regionalnych i centralnych oraz innych tego typu źródeł, z dochodów z działalności gospodarczej (zlecenia zewnętrzne), w tym np. z płatnych usług konsultacyjnych, przeznaczonych na działalność statutową, z rocznych składek członkowskich, które byłyby wprowadzone jako opłaty za realizację określonych pakietów usług, zróżnicowanych w zależności od charakteru pakietu oraz wielkości podmiotu. Warto powtórzyć, że w większości klastrów zagranicznych funkcjonują składki członkowskie. Stanowią one jeden z istotnych składników finansowania. Np. Klaster ECO World Styria (Austria) finansowany jest z następujących źródeł: 85% - źródła regionalne i krajowe - Styryjska Agencja Rozwoju Biznesu, Das Land Steiermark, Stadt Graz. 5% - składki członkowskie: 10 % - inne źródła, w ramach częściowo niezależnych od inicjatywy projektów. Składki członkowskie wynoszą Euro. Pakiet standard kosztuje rocznie 200 Euro + 4 Euro za każdego zatrudnionego, max 1500 Euro. Pakiet Premium: rocznie 2500 Euro i 4 Euro za pracownika, max 4900 Euro. W klasterze EnviroCluster Peterborough (Anglia) składki członkowskie w klastrze są zróżnicowane i wynoszą: GBP, w zależności od rodzaju usług i wielkości przedsiębiorstwa. Również w klastrze deenet (Niemcy) składki członkowskie są zróżnicowane i wynoszą: Euro, w zależności od rodzaju usług i wielkości przedsiębiorstwa. Wysokość przyszłych składek członkowskich w BKEE musi być ustalona w wyniku analizy wszystkich ww. możliwości finansowania, co wymaga odrębnego opracowania. 21

23 6. Warianty docelowej formy organizacyjne prawnej BKEE i wybór rozwiązania 6.1 Przegląd możliwych form organizacyjno prawnych klastra Aktualnie formą organizacyjno prawną BKEE jest konsorcjum. Liderem konsorcjum BKEE jest IMP PAN. Formalnie rzecz biorąc konsorcjum jest organizacją zrzeszającą kilka podmiotów gospodarczych na określony czas, w konkretnym celu. Konsorcja są tworzone najczęściej w przypadku dużych lub ryzykownych inwestycji, ale też projektów wymagających współdziałania kilku różnych podmiotów i funkcjonują zwykle do czasu zakończenia przedsięwzięcia. W umowie konsorcjum podmioty mogą określić, który z podmiotów lub osób będzie reprezentował konsorcjum na zewnątrz. Konsorcja nie mają wspólnego majątku, a wszelkie formy płatności regulowane są przez firmę lub osobę reprezentującą konsorcjum 11. W przypadku klastrów możliwe są jednak jeszcze inne formy organizacyjno - prawne, takie jak np.: fundacja, stowarzyszenie, spółka akcyjna, a nawet spółka z o.o. W ramach cytowanego Benchmarkingu klastrów w Polsce 2010 dokonano m.in. przeglądu stosowanych w klastrach form organizacyjno prawnych. Wyniki tego przeglądu przedstawia Rys. 6. Źródło: Benchmarking klastrów w Polsce Bałtycki Klaster Ekoenergetyczny - Raport dedykowany. PARP, Rys. 6. Formy organizacyjno prawne klastrów Najczęściej występującą formą organizacyjno prawną klastrów w Polsce jest stowarzyszenie - 20 %, inne formy (zwykle inicjatywy klastrowe o formie zbliżonej do porozumienia, partnerstwa, etc.) 19 %, konsorcja 5 %, fundacje 1 %, spółki akcyjne i spółki z o.o. - po 1 %. 11 Wikipedia, Konsorcjum 22

System finansowy Bałtyckiego Klastra Ekoenergetycznego

System finansowy Bałtyckiego Klastra Ekoenergetycznego ASCO Consulting ul. Gospody 14 E / 21, 80 340 Gdańsk tel. / fax: +48 (58) 557-83-73, tel. kom.: 0601-63-80-42, e-mail: edward.sulzycki@gmail.com Doradztwo gospodarcze, marketingowe i organizacyjne Projekty

Bardziej szczegółowo

Procedury komunikacji wewnętrznej

Procedury komunikacji wewnętrznej Bałtycki Klaster Ekoenergetyczny BIURO KOORDYNACYJNE przy Instytucie Maszyn Przepływowych PAN 80-952 Gdańsk, ul. Fiszera 14 tel.: (058) 341 68 25, fax: (058) 341 61 44 www.bkee.pl e-mail: mpatoleta@imp.gda.pl

Bardziej szczegółowo

MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII. 03 czerwca 2008 r

MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII. 03 czerwca 2008 r Możliwości finansowania dla MAŁOPOLSKO PODKARPACKIEGO KLASTRA CZYSTEJ ENERGII 03 czerwca 2008 r OLGA WARZECHA CENTRUM TRANSFERU TECHNOLOGII AGH Dział Obsługi Funduszy Strukturalnych tel. 12 617 31 59 warzecha@agh.edu.pl

Bardziej szczegółowo

Polityka wspierania klastrów w województwie pomorskim Karolina N. Lipińska, Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego

Polityka wspierania klastrów w województwie pomorskim Karolina N. Lipińska, Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego Polityka wspierania klastrów w województwie pomorskim Karolina N. Lipińska, Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego Seminarium dotyczące wyboru klastrów kluczowych krajowych Warszawa, 5 czerwca 2014

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Poniżej przedstawiamy podstawowe informacje na temat działan objętych konkursem i potencjalnych beneficjentów.

Poniżej przedstawiamy podstawowe informacje na temat działan objętych konkursem i potencjalnych beneficjentów. Newsletter Nr 4 wrzesień 2009 REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY DLA WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO NA LATA 2007-2013 Wkrótce rusza konkurs dla działań: 5.4. Rozwój energetyki opartej na źródłach odnawialnych 5.5.

Bardziej szczegółowo

Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych

Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych WROCŁAWSKI PARK TECHNOLOGICZNY Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych Marek Winkowski Wiceprezes WPT S.A. Anna Madera - Kierownik DAIP Gdańsk, 09.03.2009

Bardziej szczegółowo

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 http://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/2014_2020/strony/ glowna.aspx 2 I Wsparcie prowadzenia prac B+R przez przedsiębiorstwa oraz konsorcja naukowoprzemysłowe

Bardziej szczegółowo

Działania Regionalnej Izby Gospodarczej Pomorza na rzecz wspierania przedsiębiorców. Starogard Gdański, 28 maja 2015 r.

Działania Regionalnej Izby Gospodarczej Pomorza na rzecz wspierania przedsiębiorców. Starogard Gdański, 28 maja 2015 r. www.rigp.pl Działania Regionalnej Izby Gospodarczej Pomorza na rzecz wspierania przedsiębiorców Starogard Gdański, 28 maja 2015 r. REGIONALNA IZBA GOSPODRACZA POMORZA Jest organizacją samorządu gospodarczego,

Bardziej szczegółowo

Inicjatywa klastrowa Nadbużański Klaster Technologiczny Dolina Zielonej energii

Inicjatywa klastrowa Nadbużański Klaster Technologiczny Dolina Zielonej energii Inicjatywa klastrowa Nadbużański Klaster Technologiczny Dolina Zielonej energii Zespół programowy Stowarzyszenia Pro-Eco Dolina Bugu - grono krajowych i zagranicznych przedsiębiorców, ekspertów i technologów

Bardziej szczegółowo

Bałtycki Klaster Ekoenergetyczny. IMP PAN Gdańsk, 17-18 września 2012 r.

Bałtycki Klaster Ekoenergetyczny. IMP PAN Gdańsk, 17-18 września 2012 r. Bałtycki Klaster Ekoenergetyczny IMP PAN Gdańsk, 17-18 września 2012 r. AUTONOMICZNY REGION ENERGETYCZNY dot. tworzenia obszarów bezemisyjnych/zero-energetycznych/plus-energetycznych oraz budowania samowystarczalności

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W OLSZTYNIE

WOJEWÓDZKI FUNDUSZ OCHRONY ŚRODOWISKA I GOSPODARKI WODNEJ W OLSZTYNIE I GOSPODARKI WODNEJ W OLSZTYNIE Możliwości finansowania inwestycji w biomasę DZIAŁALNOŚĆ WFOŚIGW PRZYCHODY Przychody statutowe WF - ogółem Przychody z tytułu opłat za korzystanie ze środowiska WYDATKI

Bardziej szczegółowo

Solsum: Dofinansowanie na OZE

Solsum: Dofinansowanie na OZE Solsum: Dofinansowanie na OZE Odnawialne źródło energii (OZE) W ustawie Prawo energetyczne źródło energii odnawialnej zdefiniowano jako źródło wykorzystujące w procesie przetwarzania energię wiatru, promieniowania

Bardziej szczegółowo

INTERIZON DOBRE PRAKTYKI ROZWOJU KLASTRÓW

INTERIZON DOBRE PRAKTYKI ROZWOJU KLASTRÓW INTERIZON DOBRE PRAKTYKI ROZWOJU KLASTRÓW Marita Koszarek BSR Expertise, Politechnika Gdańska INTERIZON NAJWAŻNIEJSZE FAKTY Branża ICT: informatyka, elektronika, telekomunikacja Interizon dawniej Pomorski

Bardziej szczegółowo

Doradztwo Energetyczne w WFOŚiGW w Gdańsku Porozumienie Burmistrzów idea i cele. Gdańsk, 3 marca 2016 r.

Doradztwo Energetyczne w WFOŚiGW w Gdańsku Porozumienie Burmistrzów idea i cele. Gdańsk, 3 marca 2016 r. Doradztwo Energetyczne w WFOŚiGW w Gdańsku Porozumienie Burmistrzów idea i cele Gdańsk, 3 marca 2016 r. Porozumienie Burmistrzów Dobrowolna, ogólnoeuropejska inicjatywa, zrzeszająca elitę środowisk dążących

Bardziej szczegółowo

Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020. 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki

Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020. 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki 476,46 mln euro (ok. 1,95 mld PLN ) z EFRR na rozwój gospodarczy regionu

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE I WDRAŻANIE PRZEDSIĘWZIĘĆ OCHRONY ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM

FINANSOWANIE I WDRAŻANIE PRZEDSIĘWZIĘĆ OCHRONY ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM FINANSOWANIE I WDRAŻANIE PRZEDSIĘWZIĘĆ OCHRONY ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE POMORSKIM Danuta Grodzicka-Kozak Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Gdańsku Główne obszary finansowania

Bardziej szczegółowo

Dotacje dla wiedzy i technologii

Dotacje dla wiedzy i technologii Dotacje dla wiedzy i technologii Ewelina Hutmańska, Wiceprezes Zarządu Capital-ECI sp. z o.o. Polskie firmy wciąż są wtórnymi innowatorami Ponad 34,5 mld zł wydały na innowacje firmy, zatrudniające powyżej

Bardziej szczegółowo

Wsparcie innowacyjności i komercjalizacji badań naukowych

Wsparcie innowacyjności i komercjalizacji badań naukowych Wsparcie innowacyjności i komercjalizacji badań naukowych Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego na lata 2014-2020 Rafał Solecki Dyrektor Małopolskiego Centrum Przedsiębiorczości Kraków,

Bardziej szczegółowo

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji RPO Lubuskie 2020 Oś Priorytetowa 1 Gospodarka i innowacje PI 3 c Zwiększone zastosowanie innowacji w przedsiębiorstwach sektora MŚP W ramach PI mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa mogą uzyskać wsparcie

Bardziej szczegółowo

Mapa drogowa przygotowania procesu wyłaniania KKK - perspektywa PARP

Mapa drogowa przygotowania procesu wyłaniania KKK - perspektywa PARP 2014 Joanna Podgórska Departament Rozwoju Przedsiębiorczości i Innowacyjności Mapa drogowa przygotowania procesu wyłaniania KKK - perspektywa PARP Wsparcie klastrów na poziomie krajowym i regionalnym Konferencja

Bardziej szczegółowo

W jaki sposób park technologiczny może wspomóc transfer wiedzy na Mazowszu. Michał Dzierżawski Płocki Park Przemysłowo-Technologiczny S.A.

W jaki sposób park technologiczny może wspomóc transfer wiedzy na Mazowszu. Michał Dzierżawski Płocki Park Przemysłowo-Technologiczny S.A. W jaki sposób park technologiczny może wspomóc transfer wiedzy na Mazowszu Michał Dzierżawski Płocki Park Przemysłowo-Technologiczny S.A. Rys historyczny: Koncepcja Parku Przemysłowo- Technologicznego

Bardziej szczegółowo

unijnych i krajowych

unijnych i krajowych Możliwości dofinansowania działań i inwestycji z zakresu gospodarki niskoemisyjnej. ze środków unijnych i krajowych SPOTKANIE Z PRZEDSIĘBIORCAMI Miejski Ośrodek Kultury w Józefowie ul. Wyszyńskiego 1 9

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu

WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Cel główny WRPO 2014+ POPRAWA KONKURENCYJNOŚCI I SPÓJNOŚCI WOJEWÓDZTWA Alokacja

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA EKOLOGICZNA

KONFERENCJA EKOLOGICZNA KONFERENCJA EKOLOGICZNA Ryn, 13-14 maj 2010r. Opracowanie: Olsztyn Biuro Koordynatora Klastra * źródła: materiały własne KLASTER co to jest? komu sprzyja? struktura i forma prawna cechy wyróżniające geneza

Bardziej szczegółowo

dla badań i rozwoju: Osie Priorytetowe PO IG Osie Priorytetowe PO IG

dla badań i rozwoju: Osie Priorytetowe PO IG Osie Priorytetowe PO IG Osie Priorytetowe PO IG Osie Priorytetowe PO IG dla badań i rozwoju: Oś Priorytetowa 1. - Badania i rozwój nowoczesnych technologii Oś Priorytetowa 2. Infrastruktura sfery B+R Oś Priorytetowa 3. Kapitał

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego. na lata 2014-2020. Kraków, 15 czerwca 2015 r.

Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego. na lata 2014-2020. Kraków, 15 czerwca 2015 r. Kraków, 15 czerwca 2015 r. Tomasz Sokół Zastępca Dyrektora Małopolskiego Centrum Przedsiębiorczości Regionalny Program Operacyjny Województwa Małopolskiego 1 na lata 2014-2020 2 Środki na wsparcie przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Wsparcie małej i średniej przedsiębiorczości w ramach WRPO założenia programowe

Wsparcie małej i średniej przedsiębiorczości w ramach WRPO założenia programowe Wsparcie małej i średniej przedsiębiorczości w ramach WRPO 2014+ - założenia programowe Wielkopolskiego Departament Wdrażania Programu Regionalnego Wsparcie przedsiębiorczości w ramach WRPO 2007-2013 Podział

Bardziej szczegółowo

Klastry wyzwania i możliwości

Klastry wyzwania i możliwości Klastry wyzwania i możliwości Stanisław Szultka Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową 29 września 2015 Klastry wyzwania nowej perspektywy 1. Klastry -> inteligentne specjalizacje 2. Organizacje klastrowe

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla projektów innowacyjnych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego

Wsparcie dla projektów innowacyjnych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego Wsparcie dla projektów innowacyjnych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego 2014-2020 Edyta Łydka Zator, 7 czerwca 2016 r. Zastępca Dyrektora Małopolskiego Centrum Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

IX Świętokrzyska Giełda Kooperacyjna Nowych Technologii Energii Odnawialnej Technologia Przyszłości

IX Świętokrzyska Giełda Kooperacyjna Nowych Technologii Energii Odnawialnej Technologia Przyszłości W imieniu Świętokrzyskiego Centrum Innowacji i Transferu Technologii Sp. z o.o. oraz Targów Kielce pragnę Państwa serdecznie zaprosić do bezpłatnego udziału w IX Świętokrzyskiej Giełdzie Kooperacyjnej

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych

Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych Na realizacje projektów do Polski w latach 2014-2020 z budżetu Unii Europejskiej trafić ma 82,5 mld euro Kwota zostanie podzielona odpowiednio:

Bardziej szczegółowo

W drodze do efektywnego wykorzystania energii w budynkach użyteczności publicznej i przedsiębiorstwach

W drodze do efektywnego wykorzystania energii w budynkach użyteczności publicznej i przedsiębiorstwach 1 W drodze do efektywnego wykorzystania energii w budynkach użyteczności publicznej i przedsiębiorstwach dr Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Gospodarki Wrocław, 21 maja 2012 roku Regionalny Program

Bardziej szczegółowo

Żabia Wola, 19 maja 2016 r. Beata Ostrowska.

Żabia Wola, 19 maja 2016 r. Beata Ostrowska. Żabia Wola, 19 maja 2016 r. Beata Ostrowska Fundacja Małych i Średnich Przedsiębiorstw została powołana przez Mazowiecką Izbę Rzemiosła i Przedsiębiorczości w 1992 roku. MISJA FUNDACJI MSP: Propagowanie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ROZWOJU PÓŁNOCNO-WSCHODNIEGO KLASTRA EKOENERGETYCZNEGO

PROGRAM ROZWOJU PÓŁNOCNO-WSCHODNIEGO KLASTRA EKOENERGETYCZNEGO PROGRAM ROZWOJU PÓŁNOCNO-WSCHODNIEGO KLASTRA EKOENERGETYCZNEGO Cel kierunkowy Wzrost wykorzystania odnawialnych źródeł energii oraz podniesienie konkurencyjności przedsiębiorstw branży odnawialnych źródeł

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia NFOŚiGW we wdrażaniu projektów efektywności energetycznej. Warszawa, 18 grudnia 2012r.

Doświadczenia NFOŚiGW we wdrażaniu projektów efektywności energetycznej. Warszawa, 18 grudnia 2012r. Doświadczenia NFOŚiGW we wdrażaniu projektów efektywności energetycznej. Warszawa, 18 grudnia 2012r. Źródła pochodzenia środków w portfelu NFOŚiGW środki statutowe NFOŚiGW środki pochodzące z opłat zastępczych

Bardziej szczegółowo

Więcej niż agencja badawcza ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU. www.asm-poland.com.pl

Więcej niż agencja badawcza ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU. www.asm-poland.com.pl Więcej niż agencja badawcza ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU www.asm-poland.com.pl Więcej niż agencja badawcza ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ RYNKU ASM CENTRUM BADAŃ I ANALIZ

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Alokacja

Bardziej szczegółowo

Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm

Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm Bydgoszcz, 14.05.2014 Pracodawcy Pomorza i Kujaw Związek Pracodawców Pracodawcy Pomorza i Kujaw to regionalny

Bardziej szczegółowo

Bałtycki Klaster Ekoenergetyczny. Zasady realizacji usług doradczych

Bałtycki Klaster Ekoenergetyczny. Zasady realizacji usług doradczych Projekt: Wsparcie tworzenia i rozwoju powiązań kooperacyjnych w klastrze kluczowym Woj. Pomorskiego - Bałtyckim Klastrze Ekoenergetycznym Zasady realizacji usług doradczych Opracowanie: Edward Sulżycki

Bardziej szczegółowo

Inteligentne specjalizacje Województwa Małopolskiego. Szanse i możliwości rozwoju przedsiębiorczości z wykorzystaniem środków RPO WM 2014-2020

Inteligentne specjalizacje Województwa Małopolskiego. Szanse i możliwości rozwoju przedsiębiorczości z wykorzystaniem środków RPO WM 2014-2020 Inteligentne specjalizacje Województwa Małopolskiego Szanse i możliwości rozwoju przedsiębiorczości z wykorzystaniem środków RPO WM 2014-2020 Kraków, 08 października 2015 r. Rafał Solecki - Dyrektor Małopolskie

Bardziej szczegółowo

W RAMACH KRAJOWYCH PROGRAMÓW OPERACYJNYCH

W RAMACH KRAJOWYCH PROGRAMÓW OPERACYJNYCH EKSPERT FUNDUSZY UNIJNYCH POZYSKAJ Z NAMI DOTACJE UNII EUROPEJSKIEJ 0 EUROPROJEKTY Consulting Sp. z o.o. Ekspert Funduszy Unii Europejskiej Andersia Business Centre Plac Andersa 7 61-894 Poznań tel. 61

Bardziej szczegółowo

Platforma współpracy na przykładzie Świętokrzysko Podkarpackiego Klastra Energetycznego. dr inż. Włodzimierz Grochal. Rzeszów 24.02.

Platforma współpracy na przykładzie Świętokrzysko Podkarpackiego Klastra Energetycznego. dr inż. Włodzimierz Grochal. Rzeszów 24.02. Platforma współpracy na przykładzie Świętokrzysko Podkarpackiego Klastra Energetycznego dr inż. Włodzimierz Grochal Rzeszów 24.02.11r Działanie I.4 Promocja i współpraca" - komponent Współpraca, - obszar

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020. 23 stycznia 2014 r.

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020. 23 stycznia 2014 r. Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020 23 stycznia 2014 r. Założenia PO IR Najważniejsze założenia Programu: realizacja projektów B+R w konsorcjach biznesu i nauki,

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach RPO WSL 2014-2020 wersja 4. Katowice, 28 marca 2014 r.

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach RPO WSL 2014-2020 wersja 4. Katowice, 28 marca 2014 r. Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach RPO WSL 2014-2020 wersja 4 Katowice, 28 marca 2014 r. Alokacja na działania skierowane dla Przedsiębiorców w okresie 2007-2013 Alokacja na poddziałania skierowane

Bardziej szczegółowo

Projekty oraz działania Wielkopolskiej Agencji Zarządzania EnergiąSp. z o.o.

Projekty oraz działania Wielkopolskiej Agencji Zarządzania EnergiąSp. z o.o. Projekty oraz działania Wielkopolskiej Agencji Zarządzania EnergiąSp. z o.o. Józef Lewandowski Prezes Zarządu WAZE Sp. z o.o. 1 Powołanie WAZE Wielkopolska Agencja Zarządzania Energią Sp. z o.o. (WAZE),

Bardziej szczegółowo

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r.

Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020. Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Podstawy procesu programowania perspektywy finansowej 2014-2020 Konsultacje społeczne Gliwice, 24 maja 2013 r. Uwarunkowania programowe Unia Europejska Strategia Europa 2020 Pakiet legislacyjny dla Polityki

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Świętokrzyskiego na lata 2014-2020

Regionalny Program Operacyjny Województwa Świętokrzyskiego na lata 2014-2020 Regionalny Program Operacyjny Województwa Świętokrzyskiego na lata 2014-2020 efektywność energetyczna i odnawialne źródła energii Anna Drążkiewicz Związek Stowarzyszeń Polska Zielona Sieć Projekt współfinansowany

Bardziej szczegółowo

Raport z działań WAZE w Wielkopolskim Klastrze Odnawialnych Źródeł Energii

Raport z działań WAZE w Wielkopolskim Klastrze Odnawialnych Źródeł Energii WIELKOPOLSKA AGENCJA ZARZĄDZANIA ENERGIĄ SP. Z O.O. Raport z działań WAZE w Wielkopolskim Klastrze Odnawialnych Źródeł Energii Jadwiga Twardowska Projekt współfinansowany przez Unię Europejską (w ramach

Bardziej szczegółowo

Rozwój inteligentny: rozwój gospodarki opartej na wiedzy i innowacji. Rozwój zrównoważony: wspieranie gospodarki

Rozwój inteligentny: rozwój gospodarki opartej na wiedzy i innowacji. Rozwój zrównoważony: wspieranie gospodarki Luty 2015 r. Regionalny Program Operacyjny Lubuskie 2020: 11.12.2014 r. przedłożona wersja RPO-L2020 zatwierdzona przez KE decyzja z 16.12.2014 r. 20.01.2015 r. zatwierdzony przez ZWL Regionalny Program

Bardziej szczegółowo

Planowane kierunki instrumentów wsparcia dla MŚP w ramach Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata

Planowane kierunki instrumentów wsparcia dla MŚP w ramach Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata Planowane kierunki instrumentów wsparcia dla MŚP w ramach Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2014-2020 Rafał Solecki Dyrektor MCP Małopolskie Centrum Przedsiębiorczości (MCP) jest

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP

FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP Iwona Szendel Dyrektor Zespołu Instrumentów Inwestycyjnych Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

PRZEDSIĘBIORCY Z WOJEWÓDZTWA DOLNOŚLĄSKIEGO

PRZEDSIĘBIORCY Z WOJEWÓDZTWA DOLNOŚLĄSKIEGO PRZEDSIĘBIORCY Z WOJEWÓDZTWA DOLNOŚLĄSKIEGO RPO Dolnośląskie Poddziałanie 3.5. Wysokosprawna kogeneracja 26 lutego 2016 r. 1 kwietnia 2016 r. wsparcie: - budowy, przebudowy (w tym zastąpienie istniejących)

Bardziej szczegółowo

Powiślańska Regionalna Agencja Zarządzania Energią cele i założenia funkcjonowania

Powiślańska Regionalna Agencja Zarządzania Energią cele i założenia funkcjonowania Prezentacja projektu współfinansowanego przez Komisję Europejską pn. Utworzenie Powiślańskiej Regionalnej Agencji Zarządzania Energią Program UE Inteligentna Energia dla Europy, umowa nr IEE/08/Agencies/431/S12.529246

Bardziej szczegółowo

Możliwości finansowania transferu wiedzy ze środków dotacyjnych na Mazowszu w latach 2014-2020

Możliwości finansowania transferu wiedzy ze środków dotacyjnych na Mazowszu w latach 2014-2020 Możliwości finansowania transferu wiedzy ze środków dotacyjnych na Mazowszu w latach 2014-2020 Mariusz Frankowski p.o. Dyrektora Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych O MJWPU RPO WM PO KL

Bardziej szczegółowo

Działalność Obserwatorium specjalistycznego w obszarze energetyki

Działalność Obserwatorium specjalistycznego w obszarze energetyki Działalność Obserwatorium specjalistycznego w obszarze energetyki Gliwice, 22 listopada 2013 Plan prezentacji 1. Kim jesteśmy? 2. Co zrobiliśmy? 3. Co przed nami? 2 Grupa Euro-Centrum Skoncentrowana jest

Bardziej szczegółowo

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Towarzystwo Inicjatyw Europejskich ul. Próchnika 1 lok. 303 90-408 Maj 2013 Operator Programu Wolontariatu Długoterminowego

Bardziej szczegółowo

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Regionalny Program Operacyjny Województwa Dolnośląskiego

Bardziej szczegółowo

Przegląd dostępnych środków finansowych wspomagających rozwój inicjatywy. Bogdan Kępka

Przegląd dostępnych środków finansowych wspomagających rozwój inicjatywy. Bogdan Kępka Przegląd dostępnych środków finansowych wspomagających rozwój inicjatywy Bogdan Kępka Plan Prezentacji Wstęp Finansowanie w obszarze zarządzania Finansowanie w obszarze marketingu Finansowanie w obszarze

Bardziej szczegółowo

Regionalna Strategia Innowacji dla Mazowsza raport z realizacji projektu

Regionalna Strategia Innowacji dla Mazowsza raport z realizacji projektu Regionalna Strategia Innowacji dla Mazowsza raport z realizacji projektu Konferencja Innowacyjność i e-rozwój Województwa Mazowieckiego Warszawa, dnia 26 października 2006 r. Regionalna Strategia Innowacji

Bardziej szczegółowo

Terminy naborów wniosków o dotacje z UE dla MSP (Małych i Średnich Przedsiębiorców) oraz dużych firm (dane na dzień 12.05.2015 r.)

Terminy naborów wniosków o dotacje z UE dla MSP (Małych i Średnich Przedsiębiorców) oraz dużych firm (dane na dzień 12.05.2015 r.) Terminy naborów wniosków o dotacje z UE dla MSP (Małych i Średnich Przedsiębiorców) oraz dużych firm (dane na dzień 12.05.2015 r.) Województwo Termin naboru Program, Działanie, Poddziałanie Dotacja: max

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz. dla potrzeb realizacji benchmarkingu klastrów w Polsce edycja 2012. 1. Nazwa klastra...

Kwestionariusz. dla potrzeb realizacji benchmarkingu klastrów w Polsce edycja 2012. 1. Nazwa klastra... Załącznik nr 2 do ZZW Kwestionariusz dla potrzeb realizacji benchmarkingu klastrów w Polsce edycja 2012 A. CHARAKTERYSTYKA KLASTRA 1. Nazwa klastra... 2. Rok utworzenia klastra (podjęcia inicjatywy lub

Bardziej szczegółowo

Regionalny Ośrodek Rozwoju Innowacyjności i Społeczeństwa Informacyjnego

Regionalny Ośrodek Rozwoju Innowacyjności i Społeczeństwa Informacyjnego URZĄD MARSZAŁKOWSKI KUJAWSKO-POMORSKIEGO WOJEWÓDZTWA Regionalny Ośrodek Rozwoju Innowacyjności i Społeczeństwa Informacyjnego DEPARTAMENT PLANOWANIA STRATEGICZNEGO I GOSPODARCZEGO Regionalny Ośrodka Rozwoju

Bardziej szczegółowo

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Wydział Innowacyjności i Rozwoju Departament Rozwoju Regionalnego i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie 1 Siedlce,

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich. LEADER Perspektywa finansowa

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich. LEADER Perspektywa finansowa Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich LEADER Perspektywa finansowa 2007-2013 Cel działania Realizacja działania ma na celu stymulowanie lokalnych inicjatyw na rzecz

Bardziej szczegółowo

Piotr Kryjom WARSZTATY. Departament Wsparcia Instytucji Otoczenia Biznesu Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości. Warszawa, 12 września 2011 r.

Piotr Kryjom WARSZTATY. Departament Wsparcia Instytucji Otoczenia Biznesu Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości. Warszawa, 12 września 2011 r. 2010 Piotr Kryjom Departament Wsparcia Instytucji Otoczenia Biznesu Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości W Działania kierunku 5.1 zwiększenia Wspieranie efektywności rozwoju powiązań kooperacyjnych

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla przedsiębiorców wdrażane przez PARP, ze szczególnym uwzględnieniem dofinansowania na tworzenie i świadczenie e-usług

Fundusze unijne dla przedsiębiorców wdrażane przez PARP, ze szczególnym uwzględnieniem dofinansowania na tworzenie i świadczenie e-usług 2009 Fundusze unijne dla przedsiębiorców wdrażane przez PARP, ze szczególnym uwzględnieniem dofinansowania na tworzenie i świadczenie e-usług Tomasz Czerwoniak Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Rozwój j MŚP P a ochrona środowiska na Warmii i Mazurach

Rozwój j MŚP P a ochrona środowiska na Warmii i Mazurach Rozwój j MŚP P a ochrona środowiska na Warmii i Mazurach Bożena Cebulska Prezes Warmińsko-Mazurskiej Agencji Rozwoju Regionalnego S.A. w Olsztynie 1 Warszawa, dn. 18.04.2010 2 PLAN WYSTĄPIENIA MŚP W WARMIŃSKO-MAZURSKIM

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej filarem systemu finansowania ochrony środowiska w Polsce

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej filarem systemu finansowania ochrony środowiska w Polsce Z a i n w e s t u j m y r a z e m w ś r o d o w i s k o Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej filarem systemu finansowania ochrony środowiska w Polsce Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA WOJ. POMORSKIEGO BEZPIECZEŃSTWO I EFEKTYWNOŚĆ ENERGETYCZNA

STRATEGIA WOJ. POMORSKIEGO BEZPIECZEŃSTWO I EFEKTYWNOŚĆ ENERGETYCZNA STRATEGIA WOJ. POMORSKIEGO BEZPIECZEŃSTWO I EFEKTYWNOŚĆ ENERGETYCZNA podstawowe założenia Gdańsk, 24.10.2013 2013-10-24 1 Dokumenty strategiczne Strategia Rozwoju Województwa Pomorskiego 2020 (Uchwała

Bardziej szczegółowo

Wewnątrzinstytucjonalne formy wsparcia badań i komercjalizacji wiedzy w jednostkach naukowych - wyniki badań

Wewnątrzinstytucjonalne formy wsparcia badań i komercjalizacji wiedzy w jednostkach naukowych - wyniki badań Wewnątrzinstytucjonalne formy wsparcia badań i komercjalizacji wiedzy w jednostkach naukowych - wyniki badań Koncepcja międzyinstytucjonalnego ośrodka wspierania badań Dominika Walec Uniwersytet Ekonomiczny

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu w firmach sektora MŚP doświadczenia i perspektywy

Społeczna odpowiedzialność biznesu w firmach sektora MŚP doświadczenia i perspektywy Społeczna odpowiedzialność biznesu w firmach sektora MŚP doświadczenia i perspektywy Aleksandra Wanat Konferencja Rozwój przedsiębiorczości w województwie śląskim w kontekście CSR Katowice 22 listopada

Bardziej szczegółowo

Opracowanie logicznie ze sobą powiązanych dokumentów o zbiorczej nazwie Dokumenty planistyczne, ekspertyzy i analizy w zakresie turystyki na terenie

Opracowanie logicznie ze sobą powiązanych dokumentów o zbiorczej nazwie Dokumenty planistyczne, ekspertyzy i analizy w zakresie turystyki na terenie Opracowanie logicznie ze sobą powiązanych dokumentów o zbiorczej nazwie Dokumenty planistyczne, ekspertyzy i analizy w zakresie turystyki na terenie 5 gmin położonych w obszarze Zbiornika Świnna Poręba

Bardziej szczegółowo

GRUPA COMBIDATA POLAND DOSTAWCA KOMPLEKSOWYCH ROZWIĄZAŃ EDUKACYJNYCH

GRUPA COMBIDATA POLAND DOSTAWCA KOMPLEKSOWYCH ROZWIĄZAŃ EDUKACYJNYCH GRUPA COMBIDATA POLAND DOSTAWCA KOMPLEKSOWYCH ROZWIĄZAŃ EDUKACYJNYCH z doświadczeniem sięgającym 20 lat Propozycja współpracy w zakresie pozyskiwania środków UE na rozwój kapitału ludzkiego Gdańsk, 5 kwiecień

Bardziej szczegółowo

Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020

Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020 2013 Joanna Podgórska Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020 Seminarium CATI Warszawa, 24 czerwca 2013 roku

Bardziej szczegółowo

Sporządził: Filip Olszak Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego

Sporządził: Filip Olszak Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego Sporządził: Filip Olszak Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego Inicjatywa klastrowa porównanie form organizacyjno prawnych Uczestnicy klastra formy prawne Przedsiębiorcy: o osoby fizyczne prowadzące

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 16 maja

Bardziej szczegółowo

Fiszka oferty usług proinnowacyjnych

Fiszka oferty usług proinnowacyjnych Fiszka oferty usług proinnowacyjnych I. Akredytowany wykonawca 1. Nazwa wykonawcy "MERITUM" LUBELSKA GRUPA DORADCZA SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ 2. Forma prawna prowadzonej działalności Spółka

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość na wsi współczesne wyzwania i koncepcja rozwoju

Przedsiębiorczość na wsi współczesne wyzwania i koncepcja rozwoju Przedsiębiorczość na wsi współczesne wyzwania i koncepcja rozwoju Regionalny Program Operacyjny Województwa Pomorskiego na lata 2014-2020 Marcin Twardokus Departament Programów Regionalnych Główny Punkt

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe TWORZENIE I ZARZĄDZANIE STRUKTURĄ KLASTROWĄ

Studia podyplomowe TWORZENIE I ZARZĄDZANIE STRUKTURĄ KLASTROWĄ Studia podyplomowe TWORZENIE I ZARZĄDZANIE STRUKTURĄ KLASTROWĄ Studia objęte patronatem Doliny Lotniczej Czy chcesz poznać odpowiedzi na pytania: Co to jest inteligentna specjalizacja - IS (ang. smart

Bardziej szczegółowo

Aktywne formy kreowania współpracy

Aktywne formy kreowania współpracy Projekt nr... Kształtowanie sieci współpracy na rzecz bezpieczeństwa energetycznego Dolnego Śląska ze szczególnym uwzględnieniem aspektów ekonomiczno społecznych Aktywne formy kreowania współpracy Dr inż.

Bardziej szczegółowo

Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne. Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka

Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne. Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne ze szczególnym uwzględnieniem Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Warszawa, 28 stycznia 2007 1 Narodowe Strategiczne

Bardziej szczegółowo

Warmińsko-Mazurski Klaster RAZEM CIEPLEJ

Warmińsko-Mazurski Klaster RAZEM CIEPLEJ Warmińsko-Mazurski Klaster RAZEM CIEPLEJ WCZORAJ - DZIŚ - JUTRO Kazimierz Schmidt Dyrektor Biura Klastra Członek Prezydium Rady W-M Klastra RAZEM CIEPLEJ Prezes Zarządu W-M Stowarzyszenia RAZEM CIEPELJ

Bardziej szczegółowo

Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych. Radlin, 14 marca 2014 r.

Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych. Radlin, 14 marca 2014 r. Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych Radlin, 14 marca 2014 r. Sieć Regionalnych Obserwatoriów Specjalistycznych Cele Obserwatoriów Specjalistycznych 1. Wsparcie i usprawnienie zarządzania

Bardziej szczegółowo

Bartosz Królczyk Specjalista ds. Promocji i Edukacji/Specjalista ds. Projektów Wielkopolska Agencja Zarządzania Energią Sp. z o.o.

Bartosz Królczyk Specjalista ds. Promocji i Edukacji/Specjalista ds. Projektów Wielkopolska Agencja Zarządzania Energią Sp. z o.o. Bartosz Królczyk Specjalista ds. Promocji i Edukacji/Specjalista ds. Projektów Wielkopolska Agencja Zarządzania Energią Sp. z o.o. Agenda spotkania Początek spotkania: 10:00 1. Przedstawienie założeń projektu

Bardziej szczegółowo

Możliwość dofinansowania instalacji solarów ze środków Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa Pomorskiego na lata 2007 2013

Możliwość dofinansowania instalacji solarów ze środków Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa Pomorskiego na lata 2007 2013 Możliwość dofinansowania instalacji solarów ze środków Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa Pomorskiego na lata 2007 2013 Człuchów, 16 lipca 2009r. Możliwość dofinansowania instalacji solarów

Bardziej szczegółowo

Instrumenty II i III osi priorytetowej Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020

Instrumenty II i III osi priorytetowej Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020 Instrumenty II i III osi priorytetowej Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020 Założeniem POIR jest wsparcie realizacji całego procesu powstawania

Bardziej szczegółowo

Innowacyjność jako obszar polityki rozwoju Małopolski STRATEGIA MAŁOPOLSKA 2020

Innowacyjność jako obszar polityki rozwoju Małopolski STRATEGIA MAŁOPOLSKA 2020 Innowacyjność jako obszar polityki rozwoju Małopolski STRATEGIA MAŁOPOLSKA 2020 Konferencja Regionalna SMART+ Innowacje w małych i średnich przedsiębiorstwach oraz promocja badań i rozwoju technologicznego

Bardziej szczegółowo

Regionalny E-KO-SYSTEM Innowacji Województwa Śląskiego

Regionalny E-KO-SYSTEM Innowacji Województwa Śląskiego Regionalny E-KO-SYSTEM Innowacji Województwa Śląskiego Konferencja Regionalny Ekosystem Innowacji Wspólny rynek dla biznesu i nauki Chorzów, 10 października 2012 r. RSI komunikuje politykę innowacyjną

Bardziej szczegółowo

Wielkopolski klaster chemiczny jednostek naukowo-badawczych oraz przedsiębiorstw jest projektem realizowanym w ramach Działania 2.

Wielkopolski klaster chemiczny jednostek naukowo-badawczych oraz przedsiębiorstw jest projektem realizowanym w ramach Działania 2. Wielkopolski klaster chemiczny jednostek naukowo-badawczych oraz przedsiębiorstw jest projektem realizowanym w ramach Działania 2.6 Regionalne Strategie Innowacyjne i transfer wiedzy Zintegrowanego Programu

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA prof. nzw. dr hab. Beata Filipiak Unia Europejska stoi wobec konieczności wzmocnienia swojej międzynarodowej pozycji konkurencyjnej w obliczu zmieniających

Bardziej szczegółowo

Krajowy Systemu Usług dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw instytucjonalne wsparcie sektora MSP

Krajowy Systemu Usług dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw instytucjonalne wsparcie sektora MSP Krajowy Systemu Usług dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw instytucjonalne wsparcie sektora MSP Michał Kołodziejski Zespół Instytucjonalnego Systemu Wsparcia PARP Sieć współpracujących ze sobą ośrodków

Bardziej szczegółowo

DOFINANSOWANIE NA ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII. Wsparcie dla mieszkańców

DOFINANSOWANIE NA ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII. Wsparcie dla mieszkańców DOFINANSOWANIE NA ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII Wsparcie dla mieszkańców ODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII (OZE) (1) Energia ze źródeł odnawialnych oznacza energię pochodzącą z naturalnych, powtarzających się procesów

Bardziej szczegółowo

PATRYK CHAJA SEBASTIAN BYKUĆ

PATRYK CHAJA SEBASTIAN BYKUĆ KLASTRY ENERGII WEDŁUG IMP PAN PATRYK CHAJA SEBASTIAN BYKUĆ Gdańsk 26.04.2017 BARDZO CIEKAWY POMYSŁ Klastry Energii Źródło: https://www.lochemenergie.net/ Udało się w Szwecji, Holandii, Niemczech, Włoszech

Bardziej szczegółowo

WIELKOPOLSKI REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY NA LATA Oś Priorytetowa I Innowacyjna i konkurencyjna gospodarka

WIELKOPOLSKI REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY NA LATA Oś Priorytetowa I Innowacyjna i konkurencyjna gospodarka WIELKOPOLSKI REGIONALNY PROGRAM OPERACYJNY NA LATA 2014-2020 Oś Priorytetowa I Innowacyjna i konkurencyjna gospodarka Alokacja środków na WRPO 2014+ WRPO 2014+ 2 450,2 mln euro (EFRR 1 760,9 mln euro;

Bardziej szczegółowo

WIEDZA INNOWACJE TRANSFER TECHNOLOGII EFEKTYWNE WYKORZYSTANIE ŚRODKÓW UE

WIEDZA INNOWACJE TRANSFER TECHNOLOGII EFEKTYWNE WYKORZYSTANIE ŚRODKÓW UE WIEDZA INNOWACJE TRANSFER TECHNOLOGII EFEKTYWNE WYKORZYSTANIE ŚRODKÓW UE RCITT to: Doświadczony Zespół realizujący projekty Baza kontaktów w sferze nauki i biznesu Fachowe doradztwo Otwartość na nowe pomysły

Bardziej szczegółowo

Inwestycje we ws pólne cele! pólne zapa P RKu K j u s j wój ój pom om ł ł na n bi b z i ne n s w Gda sku

Inwestycje we ws pólne cele! pólne zapa P RKu K j u s j wój ój pom om ł ł na n bi b z i ne n s w Gda sku Inwestycje we wspólne cele! zaparkuj swój pomysł na biznes w zaparkuj swój pomysł na biznes w Gdańsku Gdański Park Naukowo - Technologiczny powstał z inicjatywy Pomorskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej

Bardziej szczegółowo

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Regionalny program operacyjny jest narzędziem słuŝącym realizacji strategii rozwoju regionu przy wykorzystaniu środków Unii Europejskiej w latach

Bardziej szczegółowo