Czy prognozy na przyszłość dot. systemu emerytalnego są rzeczywiście tak bardzo złe jak je przedstawia Rząd?

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Czy prognozy na przyszłość dot. systemu emerytalnego są rzeczywiście tak bardzo złe jak je przedstawia Rząd?"

Transkrypt

1 PODWYŻSZENIE WIEKU EMERYTALNEGO FAKTY I MITY Opracował: Krzysztof Wiesław Żukowski Ekspert w zakresie prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, autor kilkunastu książek z tego zakresu wydawanych od kilkunastu lat przez ODDK Gdańsk oraz autor artykułów prasowych m.in. w RZECZPOSPOLITEJ i Dzienniku GAZETA PRAWNA. Specjalizuje się w tworzeniu wzorców składników wynagrodzeń, których elementy konieczne, składające się na ich strukturę, determinują zwolnienie ich z oskładkowania i opodatkowania oraz kształtują pożądane zachowania pracowników. Doświadczenie zawodowe zdobywał jako specjalista ds. kadr i płac i kierownik działu kadr w urzędach administracji samorządowej oraz inspektor organów kontroli ZUS. Od 20 lat prowadzi firmę outsourcingową zajmującą się sprawami kadrowymi, płacami, ZUS-em i BHP na zlecenie innych firm. Posiada uprawnienia głównego specjalisty ds. bhp. Ma ukończone studia podyplomowe o specjalności BHP i Ergonomia. 20 lat pracował jako inspektor kontroli ZUS, dzięki czemu nabył obszerną wiedzę o problemach pracodawców dotyczących oskładkowania, zasiłków i płac. Jest wieloletnim wykładowcą na kursach zawodowych otwartych i zamkniętych. W latach był centralnym wykładowcą ZUS (kilkaset godzin szkoleniowych rocznie). na podstawie: PROGNOZA WPŁYWÓW I WYDATKÓW FUNDUSZU EMERYTALNEGO DO 2060 ROKU opracowanie ZUS BIAŁA KSIĘGA - Plan na rzecz adekwatnych, bezpiecznych i stabilnych emerytur- Komisja Europejska (Tekst mający znaczenie dla EOG) Zrównanie i podniesienie wieku emerytalnego opracowanie Kancelarii Prezesa Rady Ministrów Europejskie systemy emerytalne stan i perspektywy - Bożena Kłos System emerytalny problemy na przyszłość. Materiały z seminariów ZUS Czy prognozy na przyszłość dot. systemu emerytalnego są rzeczywiście tak bardzo złe jak je przedstawia Rząd? 1

2 2

3 3

4 Dlaczego społeczeństwo jest przeciw wydłużeniu wieku emerytalnego? Kraj 1) Ludzie odnoszą propozycję przedłużenia wieku emerytalnego do okresu życia na emeryturze. Społeczeństwo wie, ze przedłużenie wieku emerytalnego do 67 lat będzie skutkowało krótszym okresem życia na emeryturze, szczególnie jest to widoczne w odniesieniu do państw, w których na emeryturze żyje się najdłużej, bo Polacy żyją krócej od najbardziej rozwiniętych nacji. W tym kontekście zrównanie wieku emerytalnego w Polsce i najbardziej rozwiniętych krajach UE jest postrzegane jako dyskryminacja Polaków. Społeczeństwo odbiera to jako odbieranie godnej, czyli zdrowej starości i zmuszanie do pracy do ostatnich dni życia w zdrowiu. W naszych realiach w praktyce jest to zamiana emerytury na zasiłek pielęgnacyjny. Społeczeństwo jest mądre i wie, że wiek emerytalny musi się przedłużać, bo przedłuża się nasze życie ale czyńmy to zachowując proporcje życia w aktywności zawodowej i życia na emeryturze odpowiednio do długości życia w najbardziej rozwiniętych krajach UE tak, aby współczynnik faktycznej aktywności zawodowej do długości życia był porównywalny z tymi krajami. Wiek opuszczania rynku pracy (2008 r.) Dalsze trwanie życia w wieku 65 lat (2008 r.) Wiek emerytalny Ustawowy w 2010 Zmiany wieku (M/K) emerytalnego (M/K) Austria 60,9 18,7 65/60 65/65 zmiany w latach Belgia ,3 65/65 - Bułgaria 61,5 14,6 63/60 - Cypr 63,5 18,0 65/65 - Czechy 60,6 16,4 62 i 2 m/60 i 8 m* 65/65 w 2033 r. Dania 61,3 17,5 65/65 67/67 w 2027 r. Estonia 62,1 15,6 63/61 63/63 w 2016 r. Finlandia 61,6 18,6 65/65 emerytura państwowa 63 68/63 68 emerytura składkowa - 4

5 Francja 59,3 19,9 60/60 62/62 w 2018 r. Grecja 61,4 18,4 65/60-65/65** Hiszpania 62,8 19,0 65/65 67/67 w 2027 r. (planowane) Holandia 63,2 18,2 65/65 66/66 w 2010 r. 67/67 w 2025 r. Irlandia 64,1 18,2 65/65 66/66 w 2014 r. 67/67 w 2021 r. 68/68 w 2028 r. Litwa 59,9 15,3 62 i 6 m/60 65/65 w 2026 r. Luksemburgbd 18,3 65/65 - Łotwa 62,7 14,9 62/62 65/65 w 2021 r. (planowane) Malta 59,8 17,5 61/60 65/65 w 2027 r. 5

6 Niemcy 61,7 18,5 65/65 67/67 w 2029 r. Polska 59,3 16,5 65/60 67/67 od 2020 r. Portugalia 62,6 18,1 65/65 - Rumunia 55,5 15,0 63 i 8 m /58 i 8 m 65 w 2015 r./63 w 2015 r. i 65 w 2030 r. Słowacja 58,7 15,2 62/59 62/62 w 2014 r. Słowenia 59,8 17,6 63/61 65/65 w 2020 r. (planowane) Szwecja 63,8 18, Węgry bd 15,5 62/62 65/65 w 2022 r. Wielka Brytania 63,1 18,2 65/60 65/65 w 2020 r.*** 68/68 w 2046 r. Włochy 60,8 19,5 65/60 - Podobnie jak w Polsce, granicę wieku emerytalnego na poziomie 67 roku życia wyznaczyły sobie: Dania, Hiszpania, Holandia i Niemcy, nacje które przeciętnie żyją dłużej niż Polacy. Jednak między tymi państwami a Polską występuje przepaść, jeśli chodzi o średni poziom życia, zarobków, a co za tym idzie również wysokości emerytur. Podwyższenie wieku emerytalnego powoduje w początkowym okresie wzrost w porównaniu do warunków, w których wiek emerytalny wynosi 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn salda rocznego Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Z czasem jednak poprawa ta jest coraz mniejsza i w końcu saldo roczne FUS w wariantach z podwyższeniem wieku emerytalnego jest mniejsze niż w warunkach, w których wiek emerytalny wynosi 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. W tym miejscu należy podkreślić, że aby podniesienie wieku emerytalnego było dla ubezpieczonych korzystne, muszą oni faktycznie dłużej pracować. Socjolog prof. A.M. Guillemard (Sorbona), zwraca uwagę na następujące problemy: 6

7 - Obecny system emerytalny powstał w okresie społeczeństwa przemysłowego, kiedy życie składało się z trzech etapów kształcenia, pracy i zakładania rodziny, emerytury. - Obecnie mamy nowe wymagania w stosunku do pracowników, takie jak mobilność, autonomia i kształcenie przez cały okres trwania kariery. Źródło: System emerytalny problemy na przyszłość. Materiały z seminariów ZUS Z kolei na zlecenie firmy ubezpieczeniowej AXA, Economist Intelligence Unit przygotował raport dotyczący wzrostu długości życia i jego implikacji dla biznesu. Wynika z niego w szczególności, że: - Potrzebne jest nowe podejście do kariery i do struktury płac, potrzebne są ścieżki kariery w dół, a nie tylko w górę. Osoby starsze są z jednej strony mniej wydajne, z drugiej strony nie są w stanie pracować cały czas intensywnie. Byłoby korzystniej, gdyby ich kariera była stopniowo wygaszana. - Miejsca pracy powinny być dostosowywane do zmieniającej się struktury wiekowej pracowników. Przedstawiony został bardzo ciekawy i konstruktywny przykład fabryki BMW, gdzie wypracować metodę podnoszenia efektywności ich pracy. Okazało się to możliwe dzięki bardzo prostym środkom, takim jak zamiana podłóg na drewniane, co oszczędzało stawy, ustawienie szkieł powiększających przy stanowiskach wymagających precyzji, czy wreszcie postawienie krzeseł przy stanowiskach, przy których można było wykonywać pracę na siedząco i rotowanie pracowników w ciągu dnia. 2) Społeczeństwo źle odbiera wcześniejsze emerytury. Źle, bo uznaje to za nieuczciwe, źle bo co do zasady dotyczy to resortów mundurowych i wymiaru sprawiedliwości, społeczeństwo odbiera to jako próbę zagwarantowania władzy przez kupowanie lojalności tych służb w konfrontacji ze społeczeństwem, źle bo, w odbiorze społecznym, dotyczy to deficytowych sektorów gospodarki, jak górnictwo i przemysł stoczniowy, społeczeństwo odbiera to jako uleganie silnym grupom społecznym kosztem słabszych (pamiętamy jak Rząd rozmawiał z górnikami, a jak z pielęgniarkami), źle, bo te grupy przechodzą na emerytury po 45 roku życia, a wysokość ich emerytur jest i tak dwukrotnie wyższa niż z funduszu emerytalnego. Emerytury mundurowe są wypłacane z budżetu Państwa. Rocznie na ten cel budżet Państwa wydaje prawie 5 miliardów zł..obecnie emerytury mundurowe obejmują ok pracowników służb mundurowych, a średnia emerytura wynosi 3300,00 zł (źródło: Emerytury 198,5 tys. górników kosztowały nas w 2008 roku 8,1 mld zł. Miesięczna wypłata to 4199,00 zł. Pozostali dostają 1,7 tys., a np. samozatrudnieni 1,1 tys Dwie trzecie górników odchodzi z pracy przed 50 rokiem życia.w 2008 r. 97% górników, którym przyznano emerytury miało mniej niż 55 lat. 62,5 proc. górników, którzy pobierali emerytury w 2008 roku, miało mniej niż 60 lat Obecne przywileje emerytalne kosztują nas rocznie 20 mld zł. Najwięcej świadczenia górników. To jedyna grupa zawodowa, w wypadku której dla każdego roku zatrudnienia ZUS stale przyjmuje przelicznik 1,8. Górnicy jako jedyni zachowali też prawo do odchodzenia z rynku pracy bez względu na wiek, bo w 2005 roku protestami pod Sejmem wywalczyli sobie odrębny system. (źródło: ZUS i 7

8 3) Społeczeństwo widzi, że Rząd jedną ręką firmuje projekty abolicyjne dot. umorzenia składek dla przedsiębiorców z tytułu tworzenia pozornych zbiegów tytułów ubezpieczeń i odbiera to jako wspieranie cwaniactwa osób, które popełniły przestępstwo skutkujące pogłębieniem deficytu funduszu emerytalnego, a drugą ręką sięga po pieniądze uczciwych obywateli poprzez odsuwanie w czasie wypłaty ich emerytur. Poselski projekt ustawy o umorzeniu należności powstałych z tytułu niezapłaconych składek na ubezpieczenia społeczne osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą wniesiony przez grupę posłów: PO. Umorzeniu podlegałyby nieopłacone należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy za okres , należne za osoby prowadzące pozarolniczą działalność, z przyjęciem, że za lata należy uwzględnić tylko należności objęte przymusowym dochodzeniem, gdyż nie uległy przedawnieniu. Szacuje się więc, że umorzenie objęłoby należności w wysokości: - na ubezpieczenia społeczne - ok. 549,5 mln zł (w tym 256,0 mln zł odsetek) - na ubezpieczenie zdrowotne - ok. 275,8 mln zł (w tym 116,7 mln zł odsetek) - na Fundusz Pracy - ok. 43,2 mln zł (w tym 21,3 mln zł odsetek) 4) Społeczeństwo widzi, że Rząd jest przeciwny przyznawaniu emerytur ze względu na staż pracy, forsując przedłużenie wieku emerytalnego jako jedynego remedium na deficyt funduszu emerytalnego i odbiera to jako pochwałę naruszania zasady solidarności społecznej w budowaniu wspólnego systemu emerytalnego, który powinien być oparty na jak najdłuższym finansowaniu tego systemu przez pracujących poprzez wydłużenie aktywności zawodowej między ukończeniem nauki, a obecnym wiekiem emerytalnym. Jest to znowu sięganie drugą ręką do kieszeni uczciwych obywateli poprzez odsuwanie w czasie wypłaty ich emerytur. Dlaczego ktoś kto ma lat stażu pracy, a więc ktoś kto przez bardzo długi okres finansował ze swoich składek emerytury dla poprzednich pokoleń, ma przechodzić na emeryturę w tym samym wieku jak ktoś, kto przepracował tylko lat? 8

9 Z powyższej tabeli widać, ze aż 72,3% emerytów ma staż pracy niższy niż 40 lat. Wysokość emerytury powinna być silnie uzależniona od stażu. Obecnie oczekiwany przez społeczeństwo staż pracy kobiety wynosi 35 lat, a mężczyzny 40 lat (różnice stażu wynikają z nierównoprawności dotychczasowych systemów emerytalnych i będą się wyrównywać z upływem czasu). Emerytura wszystkich przechodzących na wcześniejsze emerytury powinna być korygowana wskaźnikiem indywidualnego stażu pracy do społecznie oczekiwanego stażu pracy (nie wieku) np. jeśli mężczyzna przepracował 25 lat to jego emerytura wyliczona z zaewidencjonowanych składek i średniego dalszego trwania życia powinna być skorygowana wskaźnikiem 25/40, czyli jeśli wyliczona emerytura będzie wynosiła 2000 zł to do wypłaty powinno być 1250 zł, dla mężczyzny, który przepracował 50 lat powinno być wypłacane odpowiednio 2500 zł. Tylko wówczas unikniemy sytuacji, w której krótko (np. 25 lat) pracująca osoba mająca bardzo wysokie wynagrodzenia będzie miała znacząco więcej emerytury niż inna osoba, która pracuje bardzo długo (np. 50 lat) ale miała zawsze niskie wynagrodzenia. 5) Wolność jest jednym z podstawowych praw człowieka. Wolność to nie tylko życie w kraju demokratycznym ale również w kraju, w którym obywatel posiada wolność wyboru, również w sferze wyboru czasu przejścia na emeryturę. Rząd powinien tak budować system emerytalny aby człowiek czuł się wolny, szczególnie uczciwy człowiek. Społeczeństwo wie, ze Rząd wykorzystuje tu, przeciw uczciwym obywatelom, prostą regułę albo pracujesz do 67 roku życia albo nie masz co jeść. To jest poniżające i źle świadczy o władzy! Można przecież albo pomniejszyć emeryturę 9

10 proporcjonalnie do stażu pracy o 2 lub 7 lat albo pracujący będzie musiał płacić z własnego wynagrodzenia np. przez 8 lat przed przejściem na emeryturę składki podwyższone np. o 50%. Można też skorzystać z doświadczeń innych krajów. BIAŁA KSIĘGA - Plan na rzecz adekwatnych, bezpiecznych i stabilnych emerytur- Komisja Europejska (Tekst mający znaczenie dla EOG) Niektóre państwa członkowskie starają się opóźnić przechodzenie na emeryturę, podnosząc liczbę lat składkowych wymaganych do otrzymania pełnej emerytury lub łącząc wiek emerytalny z wydłużaniem się średniego trwania życia (np. CZ, EL, FR, IT). Inne kraje wiążą poziom świadczeń emerytalnych ze średnim trwaniem życia (np. PT), a kilka państw uzależnia poziom świadczeń od równowagi finansowej programu emerytalnego (np. DE, SE), na którą wpływać będą zmiany demograficzne i wydłużające się średnie trwanie życia. Większość państw członkowskich oferuje możliwości uzyskania wyższej emerytury dzięki dłuższej pracy zawodowej, co pozwala zrekompensować spadek wartości emerytur w określonym wieku przejścia na emeryturę, a więc zachować odpowiedni poziom emerytury. W niektórych państwach członkowskich ustawowy system emerytalny umożliwia przechodzenie na emeryturę przed osiągnięciem wieku emerytalnego pod warunkiem przepracowania pełnego stażu ubezpieczeniowego (np. AT, BE i LU). Reformy emerytalne powinny więc być nastawione nie tylko na podnoszenie ustawowego wieku emerytalnego, ale także, w stosownych przypadkach, na wydłużanie okresów składkowych, które też powinny odzwierciedlać wydłużające się średnie trwanie życia. Uwzględnienie okresów składkowych (nawet jeśli ich wymagana długość wzrasta wraz z wydłużającym się średnim trwaniem życia) pozwala systemom emerytalnym na sprawiedliwsze traktowanie osób, które wcześnie podjęły pracę zawodową (przeważnie niewykwalifikowani pracownicy, w przypadku których średnie dalsze trwanie życia jest często krótsze, a stan zdrowia gorszy). 6) Społeczeństwo wie, że ich zdrowie, w pewnym wieku (w Polsce po 60 roku życia) podupada. Ludzie są przerażeni perspektywą braku emerytury w okresie, kiedy najczęściej korzystają z pomocy medycznej. Czują przez skórę, że zdrowie nie pozwoli im na pracę i zmusi do korzystania ze zwolnień lekarskich i rent inwalidzkich. Uczciwy pracownik, a na takich Rząd opiera przychody budżetowe, będzie przeżywał ogromny stres związany nie tylko z obawą o miejsce pracy, które wskutek chorób może utracić, ale również z postrzeganiem siebie jako osoby nieprzydatnej w społeczeństwie, ułomnej. 10

11 11

12 Po to, by ludzie mogli pracować dłużej kluczowe jest również, żeby utrzymywać ich w dobrym zdrowiu. Wynika z niego, że zarówno oczekiwane trwanie życia, jak i oczekiwane trwanie życia w dobrym zdrowiu będą w przyszłości rosnąć, co oznacza, że ludzie będą mogli coraz dłużej pracować, ale oczekiwane trwanie życie będzie rosnąć szybciej niż oczekiwane trwanie życia w dobrym zdrowiu. Jest to bardzo niepokojące zjawisko, gdyż to, że różnica ta będzie się powiększała, będzie oznaczało w szczególności zwiększenie wydatków państwa na opiekę długoterminową. Źródło: System emerytalny problemy na przyszłość. Materiały z seminariów ZUS Poselski projekt ustawy o przekazywaniu przez pracodawców środków na sfinansowanie wydatków związanych z ochroną zdrowia pracowników (osobiste konta zabezpieczenia zdrowotnego) oraz o zmianie niektórych innych ustaw, wniesiony przez grupę posłów: SP. Dotyczy wprowadzenia rozwiązań mających na celu umożliwienie pracodawcom wydatkowania środków na ochronę zdrowia pracowników poprzez przekazanie określonych kwot na odrębny rachunek bankowy pracownika, z którego można będzie wydatkować pieniądze wyłącznie na działania związane z ochroną zdrowia tej osoby oraz jego najbliższej rodziny. Proponuje się, aby kwoty te wahały się w granicach 5-10 % minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalonego na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 10 października 2002 r.o minimalnym wynagrodzeniu za pracę. Należy podkreślić, że środki które mogą być przekazane na cel podany w ustawie mogą osiągnąć wartość 15 mld zł rocznie( przy założeniu, że 15 mln pracowników otrzyma średnio 1000 zł rocznie na ten cel). Środki te będą mogły być wydatkowane jednak na ochronę zdrowia, przez co odciąży się budżet Narodowego Funduszu Zdrowia. 7) Społeczeństwo wie, że bardzo trudno jest znaleźć pracę po 50 roku życia, a co dopiero mówić po 60 roku życia. Uczciwy pracownik, a na takich Rząd opiera przychody budżetowe, będzie przeżywał ogromny stres związany nie tylko z obawą o znalezienie miejsca pracy, które wskutek starości i związanej z tym mniejszej zdolności do pracy trudno będzie mu znaleźć i utrzymać, ale również z postrzeganiem siebie jako osoby nieprzydatnej w społeczeństwie, ułomnej. Trudno będzie takiej osobie wytłumaczyć dlaczego po wielu latach pracy musi posiadać uwłaczający godności status bezrobotnego. 12

13 Odsetek osób starszych pozostających w zatrudnieniu: 13

14 Do działań wspierających zatrudnienie osób starszych można zaliczyć: - dostosowanie miejsc pracy i organizacji pracy, - promocję uczenia się przez całe życie, - gospodarną politykę mającą na celu pogodzenie pracy, życia prywatnego i rodzinnego, - wspieranie zdrowego starzenia się i profilaktyki chorób związanych z wiekiem oraz - zwalczanie nierówności kobiet i mężczyzn i dyskryminacji ze względu na wiek. Wymaga to wzięcia pod uwagę, że ludzie bardzo się różnią pod względem zdolności do pracy i do znalezienia zatrudnienia oraz że średnie dalsze trwanie życia robotników, którzy podjęli pracę zawodową w młodym wieku, jest znacznie krótsze, a ich stan zdrowia w wieku 60 lub 65 lat jest znacznie gorszy w porównaniu z innymi grupami zawodowymi. 8) przedstawianie społeczeństwu wizji wysokich emerytur po przepracowaniu dodatkowych 2/7 lat dłużej, jest nieuczciwe, bo oparte jest na manipulacji liczbami: zmniejszeniu liczby lat średniego trwania życia po przejściu na emeryturę (silnie oddziałuje na wysokość emerytury) i ogólnym wzroście średniej płacy i średniej emerytury (dzisiejsza przeciętna emerytura ok zł jest połową przeciętnej emerytury w 2050 r.), a nie na realnej podwyżce. 14

15 15

16 Z tabeli wynika, że wzrost emerytury dla mężczyzny, który przechodzi na emeryturę o 2 lata później, czyli w wieku 67 lat, wynosi maksymalnie ok. 20%. Natomiast dla kobiety, która odejdzie na emeryturę 7 lat później, czyli w wieku 67 lat, wzrost ten jest bardzo wyraźny i wynosi maksymalnie 65%. Dotyczy to niestety osób o przeciętnych zarobkach. Jednakże o wysokości emerytury więcej nam powie tzw. stopa zastąpienia, która oznacza relację między wysokością pierwszego indywidualnego świadczenia emerytalnego do wysokości ostatniego wynagrodzenia, wyrażaną w procentach. W tabeli poniżej pokazano wyniki dla wariantu bazowego tj. dla osoby przechodzącej na emeryturę w wieku 65 lat po 40 latach opłacania składek i zarabiającej 100% przeciętnego wynagrodzenia. Niestety tu prognozy pokazują, że relacje te będę jeszcze niższe niż dziś. Emerytury będą więc niższe od oczekiwanych. Wydłużenie wieku emerytalnego zniweluje jedynie spadek wysokości emerytur ale nie przełoży się na realną podwyżkę wysokości emerytur, i to tylko w sytuacji, gdy w okresie przedłużenia będą odprowadzane składki ZUS (emerytura chorującego pracownika będzie znacznie niższa niż pracującego). 16

17 17

18 Czy przypadkiem założonych celów ekonomicznych nie uzyskaliśmy dzięki już podjętym działaniom? 1) obniżenie wpłat do OFE z 7,22% do 2,2% i 3,5% da wzrost wpływów do FUS o ok mld zł rocznie w cenach 2011 r. już od 2013 r. Niedługo można się spodziewać całkowitej likwidacji OFE co da kolejne 8-10 mld zł dodatkowych wpływów. Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych wniesiony przez grupę posłów: PiS. Dotyczy likwidacji przymusowego odprowadzania składek do II filaru; likwidacji instytucji przymusowego członkostwa w OFE w drodze losowania przeprowadzanego przez ZUS; wprowadzenia możliwości zmiany wysokości składki odprowadzanej do OFE, rezygnacji przez ubezpieczonego z odprowadzania składek do OFE oraz ewentualnego powrotu do OFE. 2) należy skupić wysiłek nad likwidacją zwolnień od składek m.in. z tyt. likwidacji zbiegów tyt. ubezpieczeń, ograniczeniem wyłączeń ze składek, zniesieniem ograniczenia podstawy wymiaru składek E i R, oskładkowaniem dzieł, zmniejszeniu tzw. szarej strefy, obligatoryjnym karaniem za zatrudnianie na czarno, da rocznie co najmniej ok. 15 mld zł wzrostu wpływów do FUS w cenach 2011 r. Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wniesiony przez grupę posłów: PiS. Dotyczy zniesienia górnego limitu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Obecnie wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury lub renty nie może być wyższy niż 250%. Oznacza to, że składki płacone po roku 2012 od nadwyżki ponad 2,5-krotność przeciętnego wynagrodzenia będą wpływać na indywidualną wysokość emerytury lub renty tylko o tyle, o ile we wcześniejszych latach mieszczących się we wspomnianym przedziale 10 lat kalendarzowych podstawa wymiaru składek była niższa niż 2,5-krotność przeciętnego wynagrodzenia. W wyniku projektowanej ustawy nastąpi odczuwalny wzrost dochodów Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Szacowany wzrost dochodów FUS wynosi ok. 6 mld złotych, przy czym kwota ta będzie się rozkładać w równych częściach między osoby najlepiej zarabiające i ich pracodawców. Dziennik Gazeta Prawna zwrócił się do Ministerstwa Finansów o podanie kwoty wynagrodzeń z umów cywilnoprawnych. Z danych przesłanych do redakcji wynika, że 3,56 mln podatników w rozliczeniu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 rok wskazało, że uzyskało przychody z tytułu umów o dzieło i zlecenia. Wysokość przychodu z tego tytułu wyniosła 25,6 mld zł. Gdyby umowy te były oskładkowane to pomniejszając je o 4,8 mld zł oskładkowanych umów cywilnoprawnych, dałoby to dodatkowy wpływ ok.. 4 mld zł składek emerytalnych. Dla porównania do ZUS z tytułu składek od umów-zleceń, umów agencyjnych oraz innych umów o świadczenie usług zawartych na podstawie kodeksu cywilnego w sumie wpłynęło 1,45 mld zł. Składki te wpłacono za 637 tys. osób. W 2008 r. udział szarej strefy w tworzeniu PKB wynosił 11,8 proc., a w 2009 r. było to już 13,1 proc. - podał GUS. Według szacunków GUS w 2010 roku na czarno pracowało około 0,8 mln Polaków. W porównaniu z analogicznym okresem 2009 roku liczba pracujących w szarej strefie obniżyła się o 53 tys. 732 tys. w 2010 roku wobec 785 tys. w 2009 roku, a także obniżył się, chociaż nieznacznie, udział pracujących nieformalnie w ogólnej liczbie pracujących odpowiednio: 4,6% w 2010 roku wobec 4,9% w 2009 roku. W 2010 roku nieco zmniejszył się w porównaniu z 2009 rokiem odsetek pracujących na czarno, dla których ostatnio wykonywana praca nierejestrowana była pracą główną 54,0% (w 2009r. 55,5%). 18

19 19

20 3) wprowadzenie obowiązku szkolnego dla sześciolatków spowoduje ich wcześniejsze wejście na rynek pracy co da rocznie ok. 4,5 mld zł dodatkowych wpływów do FUS ze składek między 2025 r., a 2033 r. (w zależności od liczby lat nauki) i dalej 4,5 mld zł rocznie w cenach 2011 r. W roku szkolnym 2009/2010 szkołę podstawową ukończyło 395 tyś uczniów. Zakładając, że tyle samo uczniów rozpocznie naukę w wieku 6 lat w 2016 r., to wejdą oni na rynek pracy w latach (w zależności od liczby lat nauki). Zakładając ich zarobki na poziomie obecnego minimalnego wynagrodzenia (1500 zł), które mnożymy przez 19,52% (stopa składki emerytalnej), daje to nam to w 2034 r. kiedy to wszyscy zatrudnieni, niezależnie od tego jaką szkołę kończyli, wejdą na rynek pracy 3513,6 zł składek razy 395 tyś absolwentów równa się 1,4 mld zł rocznie w cenach 2011 r. W 2011 r. całkowite wpływy ze składki emerytalnej wyniosły 50 mld zł, a w 2034 r. wyniosą 160 mld zł. W związku z tym wpływy ze składek emerytalnych z tytułu wprowadzenia obowiązku szkolnego sześciolatków w 2034 r. wyniosą około 4,5 mld zł rocznie w cenach 2034 r. 20

21 Podsumujmy oszczędności: - ograniczenie lub likwidacja OFE 9/18 mld zł, - liwidacja różnych zwolnień od składek 15 mld zł, - obowiązek szkolny sześciolatków 4,5 mld zł. Razem: 28,5 37,5 mld zł w cenach 2011 r. Wydłużenie wieku emerytalnego przyniesie znaczne oszczędności nie tylko w systemie emerytalnym prowadzonym przez ZUS (ok. 212 mld zł w latach co da średnio w roku 8,2 mld zł w cenach 2011 r.), lecz także w mundurowych systemach emerytalnych (ok. 10 mld zł co da średnio w roku 0,4 mld zł) plus reforma w KRUS. rysunek z internetu (autor nieznany) CHCĘ TYLKO GODNIE I W ZDROWIU ŻYĆ NA EMERYTURZE NIE ZABIERAJCIE MI TEGO! 21

22 22

Cudu nie będzie, czyli ile kosztują nas wczesne emerytury. Warszawa, 29 lutego 2008 roku

Cudu nie będzie, czyli ile kosztują nas wczesne emerytury. Warszawa, 29 lutego 2008 roku Cudu nie będzie, czyli ile kosztują nas wczesne emerytury Andrzej Rzońca Wiktor Wojciechowski Warszawa, 29 lutego 2008 roku W Polsce jest prawie 3,5 mln osób w wieku produkcyjnym, które pobierają świadczenia

Bardziej szczegółowo

mogą nabyć prawo do emerytury po ukończeniu wieku letniego (w przypadku kobiety) lub 25 letniego (w przypadku mężczyzny) okresu składkowego i

mogą nabyć prawo do emerytury po ukończeniu wieku letniego (w przypadku kobiety) lub 25 letniego (w przypadku mężczyzny) okresu składkowego i Świadczenia emerytalno-rentowe rentowe podlegające koordynacji unijnej w stosunkach polsko-greckich ki Zakład Ubezpieczeń ń Społecznych ł maj 2013 Polskie świadczenia emerytalno-rentowe rentowe objęte

Bardziej szczegółowo

1. Nie przewiduje się przedłużenia okresu funkcjonowania przepisów art. 88 Karty Nauczyciela

1. Nie przewiduje się przedłużenia okresu funkcjonowania przepisów art. 88 Karty Nauczyciela Warszawa, 10 czerwca 2008 r. Stanowisko strony rządowej w odpowiedzi na pytania zadane w czasie spotkania przedstawicieli oświatowych związków zawodowych z przedstawicielami rządu w Ministerstwie Edukacji

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r.

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r. 1 Urz d Statystyczny w Gda sku W Polsce w 2012 r. udział osób w wieku 30-34 lata posiadających wykształcenie wyższe w ogólnej liczbie ludności w tym wieku (aktywni zawodowo + bierni zawodowo) wyniósł 39,1%

Bardziej szczegółowo

Silna gospodarka Stabilne finanse publiczne

Silna gospodarka Stabilne finanse publiczne Silna gospodarka Stabilne finanse publiczne Beata Szydło Prawo i Sprawiedliwość Wiceprezes www.pis.org.pl 8,0 7,0 6,0 5,0 4,0 3,0 2,0 1,0 0,0 Wiemy jak budować silną, konkurencyjną gospodarkę Polski Dynamika

Bardziej szczegółowo

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Płaca minimalna w krajach unii europejskiej Spośród 28 państw członkowskich Unii Europejskiej 21 krajów posiada regulacje dotyczące wynagrodzenia

Bardziej szczegółowo

dochody budżetu państwa). Osoby urodzone po 1948 r. z chwilą osiągnięcia tego wieku uzyskują prawo do emerytury ustalanej w myśl zreformowanych

dochody budżetu państwa). Osoby urodzone po 1948 r. z chwilą osiągnięcia tego wieku uzyskują prawo do emerytury ustalanej w myśl zreformowanych Przeliczanie emerytur Każdy emeryt ma prawo do przeliczenia swojego świadczenia. Musi spełnić jednak określone warunki. O sytuacjach, w których ZUS obliczy nową wysokość emerytury, mówi Eliza Skowrońska

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKA KARTA UBEZPIECZENIA ZDROWOTNEGO

EUROPEJSKA KARTA UBEZPIECZENIA ZDROWOTNEGO EUROPEJSKA KARTA UBEZPIECZENIA ZDROWOTNEGO Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego (w skrócie EKUZ) jest to dokument, potwierdzający nasze prawo do korzystania ze świadczeń zdrowotnych podczas pobytu

Bardziej szczegółowo

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę 8 maja 2014 Łukasz Zalicki 85+ 80-84 75-79 70-74 65-69 60-64 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4

Bardziej szczegółowo

EMERYTURY KAPITAŁOWE WYPŁATY Z II FILARA

EMERYTURY KAPITAŁOWE WYPŁATY Z II FILARA EMERYTURY KAPITAŁOWE WYPŁATY Z II FILARA Emerytury indywidualne, renta rodzinna dla wdów i wdowców, waloryzacja według zysków takie emerytury kapitałowe proponuje rząd. Dlaczego? Dlatego, że taki system

Bardziej szczegółowo

Emerytury w nowym systemie emerytalnym dotyczą osób urodzonych po 1 stycznia 1949 roku.

Emerytury w nowym systemie emerytalnym dotyczą osób urodzonych po 1 stycznia 1949 roku. Emerytury w nowym systemie emerytalnym dotyczą osób urodzonych po 1 stycznia 1949 roku. System emerytalny składa się z trzech filarów. Na podstawie podanych niżej kryteriów klasyfikacji nowy system emerytalny

Bardziej szczegółowo

U z a s a d n i e n i e

U z a s a d n i e n i e U z a s a d n i e n i e Projekt nowelizacji ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353, Nr 64, poz. 593, Nr 99, poz. 1001,

Bardziej szczegółowo

2015-12-16. Wyliczanie emerytury na zasadach zbliżonych do tych panujących przed 1.01.1999 r. Emerytura. Do kiedy stare emerytury?

2015-12-16. Wyliczanie emerytury na zasadach zbliżonych do tych panujących przed 1.01.1999 r. Emerytura. Do kiedy stare emerytury? Emerytura Zasady wyliczania wysokości emerytury to suma pieniędzy, którą będzie comiesięcznie otrzymywał ubezpieczony z ZUS w momencie, gdy nabędzie status emeryta. Wyliczanie emerytury na zasadach zbliżonych

Bardziej szczegółowo

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU Krzysztof Pietraszkiewicz Prezes Związku Banków Polskich Warszawa 02.12.2015 Transformacja polskiej gospodarki w liczbach PKB w Polsce w latach 1993,2003 i 2013 w mld PLN Źródło:

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ

ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ Patrycja Zwiech ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ 1. Wstęp Polska, będąc członkiem Unii Europejskiej, stoi przed rozwiązaniem wielu problemów.

Bardziej szczegółowo

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. Opolskiego

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. Opolskiego Opłacalno acalność realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. Opolskiego Prof. UG dr hab. Przemysław Kulawczuk Andrzej Poszewiecki Opole, 3 marca 2009 roku Tabela 1. NajwyŜsze stawki nominalnego

Bardziej szczegółowo

W jakim stopniu emerytura zastąpi pensję?

W jakim stopniu emerytura zastąpi pensję? 13.06.2014 Informacja prasowa portalu Pytania i dodatkowe informacje: Artur Szeremeta Specjalista ds. współpracy z mediami tel. 509 509 536 szeremeta@sedlak.pl W jakim stopniu emerytura zastąpi pensję?

Bardziej szczegółowo

UZASADNIENIE. do ustawy z dnia o zmianie ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę.

UZASADNIENIE. do ustawy z dnia o zmianie ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę. Projekt z dnia 15 września 2015 r. UZASADNIENIE do ustawy z dnia o zmianie ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę. CZEŚĆ I. ZAGADNIENIA OGÓLNE. W ustawie niniejszej planowaną zmianą jest wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Opłacanie składek od umów cywilnoprawnych

Opłacanie składek od umów cywilnoprawnych Opłacanie składek od umów cywilnoprawnych W praktyce życia gospodarczego funkcjonują różne formy zatrudniania osób wykonujących pracę. Najczęściej występującą formą jest umowa o pracę, ale coraz częściej

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 23 maja 2006 r.

ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW. z dnia 23 maja 2006 r. Dz.U.06.95.661 2008.01.01 zm. Dz.U.2007.250.1869 1 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 23 maja 2006 r. w sprawie trybu przekazywania środków finansowych na wypłaty świadczeń rodzinnych oraz sposobu sporządzania

Bardziej szczegółowo

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. małopolskiego

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. małopolskiego Opłacalno acalność realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. małopolskiego Prof. UG dr hab. Przemysław Kulawczuk Andrzej Poszewiecki Kraków, 4 lutego 2009 roku Tabela 1. NajwyŜsze stawki nominalnego

Bardziej szczegółowo

Europejski i regionalny rynek pracy - mobilności geograficzna i zawodowa 9.04.2013. www.eures.europa.eu www.eures.praca.gov.pl

Europejski i regionalny rynek pracy - mobilności geograficzna i zawodowa 9.04.2013. www.eures.europa.eu www.eures.praca.gov.pl Europejski i regionalny rynek pracy - mobilności geograficzna i zawodowa 9.04.2013 www.eures.europa.eu www.eures.praca.gov.pl Mobilność pracowników Mobilność zawodowa zmiany w ramach zawodu lub danej grupy

Bardziej szczegółowo

Za kogo składki na Fundusz Pracy

Za kogo składki na Fundusz Pracy Za kogo składki na Fundusz Pracy Autor: Bożena Wiktorowska Firmy nie muszą płacić składek za starszych pracowników, którzy ukończyli, kobiety 55 lat, a mężczyźni 60 lat. Składka na Fundusz Pracy wynosi

Bardziej szczegółowo

Długookresowa równowaga I filaru FUS - czy potrzebne jest szybsze podnoszenie wieku emerytalnego i zmiana sposobu waloryzacji?

Długookresowa równowaga I filaru FUS - czy potrzebne jest szybsze podnoszenie wieku emerytalnego i zmiana sposobu waloryzacji? Długookresowa równowaga I filaru FUS - czy potrzebne jest szybsze podnoszenie wieku emerytalnego i zmiana sposobu waloryzacji? Spotkanie na Brukselskiej jest realizowane w ramach projektu Utworzenie Centrum

Bardziej szczegółowo

Reformy systemów emerytalnych astabilność finansów publicznych KINGA KACZOR, MAGDALENA SIERADZAN

Reformy systemów emerytalnych astabilność finansów publicznych KINGA KACZOR, MAGDALENA SIERADZAN Reformy systemów emerytalnych astabilność finansów publicznych KINGA KACZOR, MAGDALENA SIERADZAN Słowo wstępu Zabezpieczenie emerytalne obywateli to obowiązek konstytucyjny państwa Bezpieczeństwo systemu

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Ustawa z dnia 16 lipca 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 191, poz. 1954) wprowadziła zasadę,

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie nt. propozycji Komisji Europejskiej ws. adekwatnych, bezpiecznych i stabilnych emerytur

Sprawozdanie nt. propozycji Komisji Europejskiej ws. adekwatnych, bezpiecznych i stabilnych emerytur Bruksela, dnia 16 lutego 2012 r. Sprawozdanie nr 10/2012 Sprawozdanie nt. propozycji Komisji Europejskiej ws. adekwatnych, bezpiecznych i stabilnych emerytur KE zachęca do wydłużenia pracy i wyrównania

Bardziej szczegółowo

Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku

Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W SZCZECINIE Wydział Badań i Analiz Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku Szczecin 2014 Według danych

Bardziej szczegółowo

Podwyższenie wieku emerytalnego

Podwyższenie wieku emerytalnego MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Podwyższenie wieku emerytalnego projekt ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz niektórych innych ustaw Luty 2012 r. 1 Demografia Wskutek malejącej

Bardziej szczegółowo

Płaca minimalna rośnie, ale do Europy wciąż nam daleko

Płaca minimalna rośnie, ale do Europy wciąż nam daleko Płaca minimalna rośnie, ale do Europy wciąż nam daleko Przez 12 ostatnich lat najniższe wynagrodzenie w Polsce wzrosło ponad dwukrotnie. Jednak to wciąż stanowi niewiele ponad połowę średniej europejskiej.

Bardziej szczegółowo

Reforma emerytalna. Co zrobimy? ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. www.mf.gov.pl

Reforma emerytalna. Co zrobimy? ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. www.mf.gov.pl Reforma emerytalna Co zrobimy? Grudzień, 2013 Kilka podstawowych pojęć.. ZUS Zakład Ubezpieczeń Społecznych to państwowa instytucja ubezpieczeniowa. Gromadzi składki na ubezpieczenia społeczne obywateli

Bardziej szczegółowo

Elementy systemu podatkowego

Elementy systemu podatkowego Elementy systemu podatkowego I. ogólne prawo podatkowe 1. zobowiązania podatkowe i postępowanie podatkowe ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa 1 2. kontrola skarbowa -ustawa z dnia 28 września

Bardziej szczegółowo

Sytuacja kobiet 50+ na europejskim rynku pracy. Iga Magda Instytut Badań Strukturalnych 13.01.2014

Sytuacja kobiet 50+ na europejskim rynku pracy. Iga Magda Instytut Badań Strukturalnych 13.01.2014 Sytuacja kobiet 50+ na europejskim rynku pracy Iga Magda Instytut Badań Strukturalnych 13.01.2014 Zatrudnienie w UE: kobiety a mężczyźni Zatrudnienie kobiet rosło przy spadających wskaźnikach zatrudnienia

Bardziej szczegółowo

GODZENIE PRACY ZAWODOWEJ Z ŻYCIEM RODZINNYM SEMINARIUM ELASTYCZNA OPRGANIZACJA PRACY I CZASU PRACY. DLACZEGO TAK? DLACZEGO NIE? Dorota Głogosz Instytut Pracy i Spraw Socjalnych Biuro Polityki Społecznej

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia... o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (projekt)

Ustawa z dnia... o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (projekt) Ustawa z dnia... o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (projekt) Art. 1. W ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 205, poz. 1585, z

Bardziej szczegółowo

UZASADNIENIE I. II. III.

UZASADNIENIE I. II. III. UZASADNIENIE I. W związku z wątpliwościami, czy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ma prawo przyznawać świadczenie honorowe osobom, które ukończyły 100 lat życia, w projekcie proponuje się wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

www.zus.pl ZUS wyjaśnia

www.zus.pl ZUS wyjaśnia Waloryzacja świadczeń emerytalno rentowych od dnia 1 marca 2009 r. W marcu 2009 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przeprowadza waloryzację świadczeń emerytalno-rentowych. Waloryzacja dokonywana jest z

Bardziej szczegółowo

Rozwijanie zdolności instytucjonalnych celem skutecznego zarządzania bezpieczeństwem ruchu drogowego w Polsce. Sekretariat Krajowej Rady BRD

Rozwijanie zdolności instytucjonalnych celem skutecznego zarządzania bezpieczeństwem ruchu drogowego w Polsce. Sekretariat Krajowej Rady BRD Rozwijanie zdolności instytucjonalnych celem skutecznego zarządzania bezpieczeństwem ruchu drogowego w Polsce Sekretariat Krajowej Rady BRD Krakowskie Dni Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego, Kraków, 26/02/2015

Bardziej szczegółowo

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych Autor: Artur Brzeziński Skrócony opis lekcji Uczniowie poznają wybrane fakty z historii emerytur, przeanalizują dwa podstawowe systemy emerytalne

Bardziej szczegółowo

Narodowa Agencja zapewni dofinansowanie działań do kwoty maksymalnej nieprzekraczającej 97090 EUR, która obejmuje :

Narodowa Agencja zapewni dofinansowanie działań do kwoty maksymalnej nieprzekraczającej 97090 EUR, która obejmuje : Uczelniane zasady podziału funduszy otrzymanych z Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji (Agencji Narodowej Programu LLP Erasmus) na działania zdecentralizowane Programu LLP Erasmus na rok akademicki 2011/12

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer 5 / 015 Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+8 ) 9 3 00 9 3 0 fax (+8 ) 9 1 77 e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Płatności bezgotówkowe w Polsce wczoraj, dziś i jutro

Płatności bezgotówkowe w Polsce wczoraj, dziś i jutro Adam Tochmański / Przewodniczący Koalicji na rzecz Obrotu Bezgotówkowego i Mikropłatności, Dyrektor Departamentu Systemu Płatniczego w Narodowym Banku Polskim Płatności bezgotówkowe w Polsce wczoraj, dziś

Bardziej szczegółowo

W związku z przypadającym w dniu 8 marca Dniem Kobiet postanowiliśmy przyjrzed się zawodowej sytuacji pao w Polsce.

W związku z przypadającym w dniu 8 marca Dniem Kobiet postanowiliśmy przyjrzed się zawodowej sytuacji pao w Polsce. W związku z przypadającym w dniu 8 marca Dniem Kobiet postanowiliśmy przyjrzed się zawodowej sytuacji pao w Polsce. Mimo, że pozycja kobiet na rynku pracy w Polsce stale się poprawia, to wciąż widoczne

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Urząd Pracy w Warszawie filia w Radomiu EURES OTWARTA EUROPA. Doradca Eures Janusz Wojcieszek-Łyś

Wojewódzki Urząd Pracy w Warszawie filia w Radomiu EURES OTWARTA EUROPA. Doradca Eures Janusz Wojcieszek-Łyś Wojewódzki Urząd Pracy w Warszawie filia w Radomiu EURES OTWARTA EUROPA Doradca Eures Janusz Wojcieszek-Łyś Radom 24.02.2010 EURES - CO TO JEST? EURES Europejskie Służby Zatrudnienia (European Employment

Bardziej szczegółowo

UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE: DYLEMATY, ANALIZY, ROZWIĄZANIA.

UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE: DYLEMATY, ANALIZY, ROZWIĄZANIA. Dr Wojciech Nagel Zespół Ubezpieczeń Społecznych Trójstronnej Komisji ds. SG UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE: DYLEMATY, ANALIZY, ROZWIĄZANIA. Część I. Obecna sytuacja systemu ubezpieczeń społecznych, problematyka

Bardziej szczegółowo

Liczba samochodów osobowych na 1000 ludności

Liczba samochodów osobowych na 1000 ludności GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICACH Wskaźniki Zrównoważonego Rozwoju. Moduł krajowy Więcej informacji: w kwestiach merytorycznych dotyczących: wskaźników krajowych oraz na poziomie

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH ANALIZA WYNIKÓW BADANIA OKRESÓW POBIERANIA EMERYTUR

ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH ANALIZA WYNIKÓW BADANIA OKRESÓW POBIERANIA EMERYTUR ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH DEPARTAMENT STATYSTYKI I PROGNOZ AKTUARIALNYCH ANALIZA WYNIKÓW BADANIA OKRESÓW POBIERANIA EMERYTUR Warszawa 2012 Opracował: Akceptowała: Andrzej Kania Specjalista Izabela

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer 9 / 1 Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+ ) 9 9 fax (+ ) 9 1 77 e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl Ministerstwo Finansów Ul.

Bardziej szczegółowo

Aktywizacja osób w podeszłym wieku na rynku pracy.

Aktywizacja osób w podeszłym wieku na rynku pracy. Aktywizacja osób w podeszłym wieku na rynku pracy. Aneta Maciąg Warszawa, 10.12.2015 r. Plan 1. Struktura demograficzna społeczeństwa. 2. Poziom zatrudnienia wśród osób powyżej 50 roku życia. 3. Przyczyny

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Posługuj c si poj ciem pracownika w kontek cie ubezpiecze społecznych to: Osoba współpracuj Pracodawc nice mi dzy umow zlecenia a umow o dzieło

Posługuj c si poj ciem pracownika w kontek cie ubezpiecze społecznych to: Osoba współpracuj Pracodawc nice mi dzy umow zlecenia a umow o dzieło 1 Posługując się pojęciem pracownika w kontekście ubezpieczeń społecznych to: osoby pozostające w stosunku pracy, a także osoby wykonujące pracę na podstawie umowy cywilno-prawnej zawartej ze swoim pracodawcą

Bardziej szczegółowo

Emerytury. {Pensions}

Emerytury. {Pensions} Emerytury {Pensions} 182 CODZIENNE ŻYCIE W IRLANDII Istnieją trzy rodzaje emerytur państwowych. Dwie z nich oparte są na składkach płaconych jako część ubezpieczenia społecznego emerytura państwowa pomostowa

Bardziej szczegółowo

1. Mechanizm alokacji kwot

1. Mechanizm alokacji kwot 1. Mechanizm alokacji kwot Zgodnie z aneksem do propozycji Komisji Europejskiej w sprawie przejęcia przez kraje UE 120 tys. migrantów znajdujących się obecnie na terenie Włoch, Grecji oraz Węgier, algorytm

Bardziej szczegółowo

Monitor konwergencji nominalnej

Monitor konwergencji nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Finansowej, Analiz i Statystyki Numer 5 / 1 Monitor konwergencji nominalnej Kontakt: tel. (+8 ) 69 36 69 36 fax (+8 ) 69 1 77 e-mail: dziennikarze @mofnet.gov.pl

Bardziej szczegółowo

Wyliczenie poziomu składek do ZUS, KRUS. Agata Tomczyk

Wyliczenie poziomu składek do ZUS, KRUS. Agata Tomczyk Wyliczenie poziomu składek do ZUS, KRUS. Agata Tomczyk Składki ZUS w zależności od rodzaju umowy i osiąganego dochodu (umowa o pracę, zlecenie, umowa o dzieło). Dla wszystkich ubezpieczonych wysokość składek

Bardziej szczegółowo

Emerytura. Wyliczanie emerytury. Do kiedy stare emerytury? 2014-04-03. Zasady wyliczania wysokości emerytury

Emerytura. Wyliczanie emerytury. Do kiedy stare emerytury? 2014-04-03. Zasady wyliczania wysokości emerytury Emerytura Zasady wyliczania wysokości emerytury to suma pieniędzy, którą będzie comiesięcznie otrzymywał ubezpieczony z ZUS w momencie, gdy nabędzie status emeryta. Reforma ubezpieczeń społecznych podzieliła

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY. uzyskane przez Zarząd. NSZZ PRC w temacie. emerytur - emerytur. pomostowych.

MATERIAŁY. uzyskane przez Zarząd. NSZZ PRC w temacie. emerytur - emerytur. pomostowych. Poznań, dnia 20-05-2013 r. MATERIAŁY uzyskane przez Zarząd NSZZ PRC w temacie emerytur - emerytur pomostowych. Pytania w sprawie emerytur pomostowych i wcześniejszych: 1. Pytanie czy takie warunki uprawniają

Bardziej szczegółowo

Komentarz FOR do raportu o stanie spraw publicznych i instytucji państwowych na dzień zakończenia rządów koalicji PO-PSL (2007-2015)

Komentarz FOR do raportu o stanie spraw publicznych i instytucji państwowych na dzień zakończenia rządów koalicji PO-PSL (2007-2015) Komentarz FOR do raportu o stanie spraw publicznych i instytucji państwowych na dzień zakończenia rządów koalicji PO-PSL (2007-2015) Aleksander Łaszek, Rafał Trzeciakowski, Tomasz Dróżdż Kontakt: E-mail:

Bardziej szczegółowo

Elastyczny rynek pracy gdzie zmierzamy?

Elastyczny rynek pracy gdzie zmierzamy? Elastyczny rynek pracy gdzie zmierzamy? dr Agnieszka Chłoń-Domińczak Konferencja Przemysłu Materiałów Budowlanych 20 maja 2010 r., Rawa Mazowiecka Rynek pracy wyzwania na przyszłość Starzenie się ludności

Bardziej szczegółowo

Rehabilitacja zawodowa osób z niepełnosprawnościami w Europie. dr Marcin Garbat Uniwersytet Zielonogórski

Rehabilitacja zawodowa osób z niepełnosprawnościami w Europie. dr Marcin Garbat Uniwersytet Zielonogórski Rehabilitacja zawodowa osób z niepełnosprawnościami w Europie dr Marcin Garbat Uniwersytet Zielonogórski NIEPEŁNOSPRAWNI W EUROPIE Około 83,2 mln ogółu ludności Europy to osoby z niepełnosprawnością (11,7%

Bardziej szczegółowo

Zasady finansowania wyjazdów

Zasady finansowania wyjazdów Zasady finansowania wyjazdów w ramach programu Erasmus+ w roku akademickim 2014/2015 I Stypendia na wyjazdy dla studentów (wyjazdy na studia SMS oraz wyjazdy na praktyki SMP) 1) Stypendia otrzymują tylko

Bardziej szczegółowo

Zasady finansowania wyjazdów

Zasady finansowania wyjazdów Zasady finansowania wyjazdów w ramach programu LLP-Erasmus w roku akademickim 2013/2014 I. Łączna wysokość przyznanej subwencji w ramach programu LLP-Erasmus to 71 800 EUR, z podziałem na następujące działania:

Bardziej szczegółowo

Opodatkowanie dochodów z pracy najemnej wykonywanej za granicą

Opodatkowanie dochodów z pracy najemnej wykonywanej za granicą Opodatkowanie dochodów z pracy najemnej wykonywanej za granicą Uzyskując dochody z tytułu pracy najemnej wykonywanej za granicą, w większości przypadków należy pamiętać o rozliczeniu się z nich także w

Bardziej szczegółowo

Edukacja a rynek pracy. dr Dariusz Danilewicz Katedra Rozwoju Kapitału Ludzkiego Szkoła Główna Handlowa w Warszawie

Edukacja a rynek pracy. dr Dariusz Danilewicz Katedra Rozwoju Kapitału Ludzkiego Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Edukacja a rynek pracy dr Dariusz Danilewicz Katedra Rozwoju Kapitału Ludzkiego Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Rynek pracy co to? Zatrudnianie nie jest koniecznością Rynek pracy jako całość to byt

Bardziej szczegółowo

(4) Belgia, Niemcy, Francja, Chorwacja, Litwa i Rumunia podjęły decyzję o zastosowaniu art. 11 ust. 3 rozporządzenia

(4) Belgia, Niemcy, Francja, Chorwacja, Litwa i Rumunia podjęły decyzję o zastosowaniu art. 11 ust. 3 rozporządzenia L 367/16 23.12.2014 ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) NR 1378/2014 z dnia 17 października 2014 r. zmieniające załącznik I do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 oraz załączniki

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje dla studentów PWSIiP wyjeżdżających na studia i praktyki w ramach Programu Erasmus+

Podstawowe informacje dla studentów PWSIiP wyjeżdżających na studia i praktyki w ramach Programu Erasmus+ Podstawowe informacje dla studentów PWSIiP wyjeżdżających na studia i praktyki w ramach Programu Erasmus+ Program edukacyjny Unii Europejskiej, którego adresatem jest między innymi szkolnictwo wyższe.

Bardziej szczegółowo

Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014

Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014 WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W KATOWICACH Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014 KATOWICE październik 2014 r. Wprowadzenie Minęło dziesięć lat od wstąpienia Polski do Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

Symbole emerytury wcześniejszej

Symbole emerytury wcześniejszej Podstawa prawna: ustawa o emeryturach i rentach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity z 2009r., Dz. U. Nr 153, poz. 1227, ze zm.) Ustawa z 11.5.2012r. o zmianie ustawy o emeryturach

Bardziej szczegółowo

Aktywność zawodowa osób z grupy 50 plus.

Aktywność zawodowa osób z grupy 50 plus. Biuletyn Obserwatorium Regionalnych Rynków Pracy Nr 17 Aktywność zawodowa osób z grupy 50 plus. Część I. Osoby z grupy 50 plus na rynkach pracy państw członkowskich. Proces starzenia się społeczeństw nie

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOT USTAWY WYNIKI GŁOSOWANIA SKUTKI FISKALNE PRZYJĘCIA USTAWY

PRZEDMIOT USTAWY WYNIKI GŁOSOWANIA SKUTKI FISKALNE PRZYJĘCIA USTAWY KTO JAK GŁOSOWAŁ? KALENDARIUM FINANSÓW PUBLICZNYCH 2001-2011 M. Guzikowski (FOR), W. Wojciechowski (FOR) 24.01.2011 Zestawienie prezentuje najważniejsze zmiany w dochodach i wydatkach budżetu państwa oraz

Bardziej szczegółowo

dr Sławomir Nałęcz Z-ca dyr. Dep. Badań Społecznych i Warunków Życia Główny Urząd Statystyczny

dr Sławomir Nałęcz Z-ca dyr. Dep. Badań Społecznych i Warunków Życia Główny Urząd Statystyczny dr Sławomir Nałęcz Z-ca dyr. Dep. Badań Społecznych i Warunków Życia Główny Urząd Statystyczny Wyniki Narodowego Spisu Ludności i Mieszkań 2002, 2011. Wskaźnik NEET w Polsce na tle innych krajów Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Pozapłacowe koszty pracy Czesław Grzesiak

Pozapłacowe koszty pracy Czesław Grzesiak Pozapłacowe koszty pracy Czesław Grzesiak TESCO Polska sp. z o.o. 1 Ponad podziałami Warto zobaczyć z kim przegrywamy. Polska jeszcze długi czas nie przebije konkurencji infrastrukturą, np. drogi, kulturą

Bardziej szczegółowo

Praca na Islandii Guðrúnartún 1 105 Reykjavík Tel.: 535 5600 asi@asi.is www.asi.is Guðrúnartún 1 105 Reykjavík Tel.: 535 5600 asi@asi.is www.asi.

Praca na Islandii Guðrúnartún 1 105 Reykjavík Tel.: 535 5600 asi@asi.is www.asi.is Guðrúnartún 1 105 Reykjavík Tel.: 535 5600 asi@asi.is www.asi. Praca na Islandii Praca na Islandii Prawo obcokrajowców do pracy na Islandii Pracownicy pochodzący z krajów należących do ESB i EFTA (Unia Europejska) mają prawo do zatrudnienia się na Islandii bez specjalnego

Bardziej szczegółowo

Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen samochodów pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych samochodów w UE w 2010 r.

Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen samochodów pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych samochodów w UE w 2010 r. KOMISJA EUROPEJSKA KOMUNIKAT PRASOWY Przeciwdziałanie praktykom monopolistycznym: sprawozdanie na temat cen pokazuje mniejsze różnice w cenach nowych w UE w 2010 r. Bruksela, 26 lipca 2011 r. Ostatnie

Bardziej szczegółowo

Informacja dla emerytów i rencistów osiągających dodatkowe przychody

Informacja dla emerytów i rencistów osiągających dodatkowe przychody Informacja dla emerytów i rencistów osiągających dodatkowe przychody I. Podstawa prawna: 1. ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego,

Bardziej szczegółowo

Pozapłacowe koszty pracy w Polsce na tle innych krajów europejskich. Jakub Bińkowski

Pozapłacowe koszty pracy w Polsce na tle innych krajów europejskich. Jakub Bińkowski Pozapłacowe koszty pracy w Polsce na tle innych krajów europejskich Jakub Bińkowski Warszawa 2014 1 POSTULATY ZPP Bogactwo bierze się z pracy. Kapitał czy ziemia, póki nie zostają ożywione pracą, są martwe.

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin.

- o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Prezes Rady Ministrów RM 10-20-09 Druk nr 1743 Warszawa, 20 lutego 2009 r. Pan Bronisław Komorowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Turystyki w Częstochowie

Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Turystyki w Częstochowie Wyższa Szkoła Hotelarstwa i Turystyki w Częstochowie ZASADY FINANSOWANIA WYJAZDÓW STYPENDIALNYCH W RAMACH PROGRAMU LIFELONG LEARNING PROGRAMME - LLP - ERASMUS DLA STUDENTÓW I PRACOWNIKÓW WYŻSZEJ SZKOŁY

Bardziej szczegółowo

Komunikat FOR: Przywrócenie poprzedniego wieku emerytalnego będzie wypychać młodych Polaków na emigrację

Komunikat FOR: Przywrócenie poprzedniego wieku emerytalnego będzie wypychać młodych Polaków na emigrację Warszawa, 8 grudnia 2015 r. Komunikat FOR: Przywrócenie poprzedniego wieku emerytalnego będzie wypychać młodych Polaków na emigrację Polskie społeczeństwo się starzeje rośnie liczba osób w wieku emerytalnym

Bardziej szczegółowo

MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ

MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ mgr Małgorzata Bułkowska mgr Mirosława Tereszczuk dr inż. Robert Mroczek Konferencja: Przemysł spożywczy otoczenie rynkowe, inwestycje, ekspansja

Bardziej szczegółowo

Kapitał początkowy po zmianach od 23.09.2011r.

Kapitał początkowy po zmianach od 23.09.2011r. Kapitał początkowy po zmianach od 23.09.2011r. Co to jest kapitał początkowy Kapitał początkowy jest tzw. hipotetyczną emeryturą pomnożoną przez średnie dalsze trwania życia dla wieku 62 lat równe dla

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 2. Zbieg tytułów ubezpieczeń ustalanie ubezpieczeń obowiązkowych

ROZDZIAŁ 2. Zbieg tytułów ubezpieczeń ustalanie ubezpieczeń obowiązkowych ROZDZIAŁ 2 Zbieg tytułów ubezpieczeń ustalanie ubezpieczeń obowiązkowych 36. Czy w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej i wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia istnieje zwolnienie z

Bardziej szczegółowo

świadczenia rodzinne Informacje o państwie ubezpieczenia zdrowotnego Udbetaling Danmark Kongens Vænge 8 3400 Hillerød A.

świadczenia rodzinne Informacje o państwie ubezpieczenia zdrowotnego Udbetaling Danmark Kongens Vænge 8 3400 Hillerød A. Wyślij do Udbetaling Danmark Kongens Vænge 8 3400 Hillerød świadczenia rodzinne Informacje o państwie ubezpieczenia zdrowotnego A. Dane osobowe Imię i nazwisko Duński numer osobowy Adres Numer telefonu

Bardziej szczegółowo

(Akty, których publikacja jest obowiązkowa)

(Akty, których publikacja jest obowiązkowa) 27.4.2006 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 114/1 I (Akty, których publikacja jest obowiązkowa) ROZPORZĄDZENIE (WE) NR 629/2006 PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY z dnia 5 kwietnia 2006 r. zmieniające

Bardziej szczegółowo

Źródło: http://gazeta.policja.pl/997/archiwum-1/2008/numer-41-082008/28515,jak-to-robia-w-europie.html Wygenerowano: Wtorek, 28 czerwca 2016, 19:25

Źródło: http://gazeta.policja.pl/997/archiwum-1/2008/numer-41-082008/28515,jak-to-robia-w-europie.html Wygenerowano: Wtorek, 28 czerwca 2016, 19:25 Policja 997 Źródło: http://gazeta.policja.pl/997/archiwum-1/2008/numer-41-082008/28515,jak-to-robia-w-europie.html Wygenerowano: Wtorek, 28 czerwca 2016, 19:25 Jak to robią w Europie Europejski policjant

Bardziej szczegółowo

Stosunek młodych Polaków do projektu podwyższenia wieku emerytalnego. Raport badawczy

Stosunek młodych Polaków do projektu podwyższenia wieku emerytalnego. Raport badawczy Stosunek młodych Polaków do projektu podwyższenia wieku emerytalnego Raport badawczy Warszawa, 19 kwietnia 2012 Nota metodologiczna Głównym celem badania było poznanie wiedzy i opinii młodych Polaków na

Bardziej szczegółowo

Płaca brutto a płaca netto. Danuta Stachula PROFESJON@LNY TRENER

Płaca brutto a płaca netto. Danuta Stachula PROFESJON@LNY TRENER Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Danuta Stachula Płaca brutto a płaca netto PROFESJON@LNY TRENER Danuta Stachula Danuta Stachula nauczyciel

Bardziej szczegółowo

Opóźnienia w płatnościach w transakcjach handlowych

Opóźnienia w płatnościach w transakcjach handlowych Opóźnienia w płatnościach w transakcjach handlowych 13/05/2008-20/06/2008 Znaleziono 408 odpowiedzi z 408 odpowiadających wybranym kryteriom 0. Uczestnictwo Kraj DE - Niemcy 48 (11,8%) PL - Polska 44 (10,8%)

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY PODLASKIEGO RYNKU PRACY. Dr Cecylia Sadowska-Snarska Wydział Ekonomii i Zarządzania Uniwersytetu w Białymstoku

PERSPEKTYWY PODLASKIEGO RYNKU PRACY. Dr Cecylia Sadowska-Snarska Wydział Ekonomii i Zarządzania Uniwersytetu w Białymstoku PERSPEKTYWY PODLASKIEGO RYNKU PRACY Dr Cecylia Sadowska-Snarska Wydział Ekonomii i Zarządzania Uniwersytetu w Białymstoku Plan prezentacji 2 1. Sytuacja demograficzna w woj. podlaskim na tle trendów światowych.

Bardziej szczegółowo

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 35/2015

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 35/2015 kg na mieszkańca Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 35/2015 RYNEK ZBÓŻ TENDENCJE CENOWE Ceny krajowe w przedsiębiorstwach prowadzących zakupy W pierwszym tygodniu września 2015 r. na rynku krajowym ceny

Bardziej szczegółowo

Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO?

Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO? Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO? Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej jest kwestią wyboru pewnego modelu cywilizacyjnego. Skutki ekonomiczne

Bardziej szczegółowo

Monitor konwergencji nominalnej

Monitor konwergencji nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Finansowej, Analiz i Statystyki Numer 7 / 2014 Monitor konwergencji nominalnej Kontakt: tel. (+48 22) 694 36 00 694 36 04 fax (+48 22) 694 41 77 e-mail: dziennikarze

Bardziej szczegółowo

KONSULTACJE NA TEMAT RÓŻNORODNOŚCI W MIEJSCU PRACY ORAZ ANTYDYSKRYMINACJI

KONSULTACJE NA TEMAT RÓŻNORODNOŚCI W MIEJSCU PRACY ORAZ ANTYDYSKRYMINACJI KONSULTACJE NA TEMAT RÓŻNORODNOŚCI W MIEJSCU PRACY ORAZ ANTYDYSKRYMINACJI 14.06.2005-15.07.2005 Znaleziono 803 odpowiedzi z 803 odpowiadających wybranym kryteriom Proszę wskazać główny sektor działalności

Bardziej szczegółowo

DEREGULACJA DOSTĘPU DO ZAWODÓW

DEREGULACJA DOSTĘPU DO ZAWODÓW DEREGULACJA DOSTĘPU DO ZAWODÓW Polska Czechy Wlk. Brytania Austria Islandia Hiszpania Portugalia Lichtenstein Grecja Szwajcaria Niemcy Dania Francja Włochy Norwegia Belgia Malta Holandia Irlandia Finlandia

Bardziej szczegółowo

programu LLP- ERASMUS w Wyższej Szkole Zarządzania i Bankowości w Krakowie w roku akademickim 2012/2013

programu LLP- ERASMUS w Wyższej Szkole Zarządzania i Bankowości w Krakowie w roku akademickim 2012/2013 Uczelniane zasady finansowania wyjazdów studentów na studia oraz praktyki zagraniczne w ramach programu LLP- ERASMUS w Wyższej Szkole Zarządzania i Bankowości w Krakowie w roku akademickim 2012/2013 Dotyczy:

Bardziej szczegółowo