BIULETYN INFORMACYJNY

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "BIULETYN INFORMACYJNY"

Transkrypt

1 BIULETYN INFORMACYJNY Polskiego Stowarzyszenia Chorych na Hemofilię NR 1 ZIMA 1998/99 Biuletyn Informacyjny narodził się wiosną bieżącego roku w Łodzi. Pierwotnie był biuletynem łódzkiego koła naszego Stowarzyszenia. Mimo swej skromnej, ośmiostronicowej objętości zyskał uznanie członków Stowarzyszenia, również z innych ośrodków. Dlatego też decyzją Zarządu Głównego PSCH przekształcono go w publikację mającą docierać do wszystkich kół Stowarzyszenia. Koła będą zaś decydować o sposobie rozprowadzania go wśród swoich członków. Liczymy również, że uda nam się wykorzystać nowoczesne sposoby komunikacji i udostępniać Biuletyn za pośrednictwem Internetu. Pragniemy, by Biuletyn ukazywał się regularnie jako kwartalnik. Czy tak się stanie, zależeć będzie w dużym stopniu od aktywności Kół liczymy na inspirację z ich strony, na opracowane przez Koleżanki i Kolegów informacje o działalności w poszczególnych częściach Polski, na materiały dotyczące spraw istotnych dla wszystkich członków Stowarzyszenia. Numer 1 otwiera bardzo istotny materiał oparty na fragmentach wystąpienia prof. S. Łopaciuka podczas tegorocznego Walnego Zjazdu naszego Stowarzyszenia, poświęcony aktualnej sytuacji w leczeniu hemofilii oraz najbliższej przyszłości w tej dziedzinie. Zamieszczamy również artykuły poświęcone czynnikowi rekombinowanemu i wirusowym zapaleniom wątroby, które niestety wciąż jeszcze są aktualne dla osób leczonych preparatami krwiopochodnym. Podajemy informacje o przysługujących wielu z nas prawach i ulgach, a w sekcji 8 relację z wizyty delegacji Zarządu Głównego PSCH w Ministerstwie Zdrowia. Jak w przypadku każdej publikacji, kształt Biuletynu Informacyjnego będzie w dużym stopniu zależeć od sugestii i propozycji naszych Czytelników. Prosimy o przekazywanie nam swoich uwag i opinii. [1] LECZENIE HEMOFILII DZIŚ I JUTRO Fragmenty wystąpienia prof. dr. hab. med. Stanisława Łopaciuka podczas II Walnego Zjazdu PSCH, 6 czerwca 1998 r. (...) zaopatrzenie w koncentraty jest głównym, podstawowym warunkiem sprawnej, dobrej opieki nad chorymi na hemofilię i pokrewne skazy krwotoczne. Dostateczne zaopatrzenie to według zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia i Światowej Federacji Hemofilii 2 jednostki koncentratu czynnika VIII oraz 0,2 jednostki czynnika IX na mieszkańca kraju [hemofilia B występuje 7 10 razy rzadziej niż hemofilia A - przyp. red.]. W Polsce równa się to odpowiednio 77 mln jednostek czynnika VIII i 8 mln jednostek czynnika IX. W okresie ostatnich trzech lat, które nie były najgorsze, mogliśmy korzystać z 40 mln jednostek czynnika VIII i 4 mln jednostek czynnika IX, osiągając w ten sposób wskaźnik zużycia około 1 jednostki czynnika VIII i 0,1 jednostki czynnika IX. Jest to połowa tego, co powinniśmy mieć. Oczywiście ta ilość nie wystarczyła, aby nasi chorzy mogli otrzymywać koncentrat do domu, o czym wręcz marzymy, ale pozwalała chorym czuć się bezpiecznie. Nie zdarzyło się, aby w sytuacji jakiegokolwiek zabiegu operacyjnego, a czasami nawet w bardzo trudnej sytuacji, kiedy zabieg był wykonywany u chorego mającego przeciwciała przeciw czynnikowi VIII, zabrakło nam koncentratu. Trzeba również powiedzieć, że pomimo tego niedostatku obecna ilość koncentratu jest trzykrotnie większa od tej, którą dysponowaliśmy przed 1990 rokiem, i dwukrotnie większa w porównaniu do roku Obecnie nie otrzymujemy darów w postaci koncentratów. W latach dary, szczególnie od Fundacji AmeriCares, stanowiły duże uzupełnienie zaopatrzenia ogólnego kraju, dochodząc do 20 mln jednostek czynnika VIII w skali roku. (...) Dwa lata temu dary od

2 Fundacji AmeriCares stanowiły 10 mln, rok temu 7 mln, a w tym roku tylko 2 mln jednostek i prawdopodobnie jest to już koniec. Dlatego musimy wypełnić tę lukę, przynajmniej w ilości 5 mln jednostek. Wierzę, że są takie możliwości poprzez zakup przez Wojewódzkie Stacje Krwiodawstwa ze środków własnych. Stacje mają, skromne wprawdzie, własne środki finansowe i bardzo prosimy dyrektorów stacji o zwiększenie zakupów. Niestety, przez następne dwa lata będziemy musieli utrzymać produkcję krioprecypitatu. Będziemy zabiegali o środki finansowe na zakup centralny koncentratów. Do tej pory ten zakup był bardzo niewielki. Dotyczył głównie bardzo rzadkich koncentratów, takich jak Haemate P, jak wieprzowy czynnik VIII o nazwie Hyate C, FEIBA dla chorych z inhibitorem, jak czynnik XIII oraz czynniki dla chorych obarczonych inną skazą niż hemofilia. Niepokoi nas fakt dużego zróżnicowania w zaopatrzeniu w koncentraty pomiędzy poszczególnymi regionami Polski. Oczywiście jest to wynik różnic ilości osocza oddawanego do frakcjonowania w Szwajcarii. Są regiony kraju zaopatrywane przez stacje krwiodawstwa w Szczecinie, Radomiu, Bydgoszczy, Wałbrzychu, gdzie wskaźnik zużycia czynnika VIII przekracza 1 jednostkę, a wskaźnik szczeciński zbliża się nawet do 2 jednostek na jednego mieszkańca. Ale niestety są regiony, jak np. zaopatrywane przez stacje krwiodawstwa w Kielcach, Zielonej Górze i Krakowie, gdzie wskaźnik ten jest poniżej 0,6 jednostki (...) Należy zwrócić uwagę, że pod względem dostępu do koncentratów sytuacja jest trudna na rynku międzynarodowym. Od dwóch lat bardzo trudno jest kupić koncentrat, a w tym roku wiele firm odmawia sprzedaży w związku z dużym deficytem czynnika VIII w firmach farmaceutycznych. Są tego dwie przyczyny. Pierwsza to zwiększone wymagania pod względem bezpieczeństwa koncentratów czynników krzepnięcia. Od 1985 roku wszystkie koncentraty antyhemofilowe są poddawane procedurze inaktywacji wirusów, najczęściej metodą z zastosowaniem organicznego rozpuszczalnika i detergentu (tzw. metoda S/D). W latach kilkudziesięciu chorych na hemofilię we Włoszech, Niemczech, Belgii i Irlandii zachorowało na wirusowe zapalenie wątroby typu A, które niewątpliwie było spowodowane użyciem jednego z koncentratów bardzo dobrej jakości, ale inaktywowanego poprzez procedurę S/D. Odpowiednie autorytety w 1997 roku zaleciły wszystkim producentom, aby oprócz inaktywacji S/D stosowana była druga procedura (nie dotyczy to koncentratów firmy Immuno, które inaktywowane są inną metodą, poprzez podgrzewanie w parze). W związku z tym firmy farmaceutyczne musiały dostosować produkcję koncentratów do zaleceń. Drugą metodą inaktywacji wirusów najczęściej jest to podgrzewanie liofilizatu na sucho. Firmy jednocześnie są zobowiązane do przeprowadzenia badań klinicznych nowego koncentratu. Badania zaplanowane są na trzy lata, co bardzo opóźnia wprowadzanie koncentratów podwójnie inaktywowanych na rynek farmaceutyczny. Ponadto wiele firm w trosce o większe bezpieczeństwo przetoczeń zrezygnowało z produkcji średnio oczyszczonych koncentratów, takich jak np. Kryobulin firmy Immuno, wprowadzając na to miejsce koncentraty wysoko oczyszczone, ale oczywiście dwa razy droższe. Drugą przyczyną jest tzw. choroba Creuzfeldta-Jacoba, tak nagłośniona przez nasze media. Są dwie odmiany tej choroby. Pierwsza, klasyczna, znana jest od dawna i nie jest przenoszona przez transfuzje. Druga, nazwana nowym wariantem choroby Creuzfeldta-Jacoba, teoretycznie mogłaby być przenoszona poprzez preparaty krwiopochodne. Nie ma jednak na to żadnych dowodów. Co więcej, przez tyle lat intensywnego leczenia substytucyjnego nie stwierdzono ani jednego przypadku choroby Creuzfeldta-Jacoba wśród chorych na hemofilię. Jednak producenci i lekarze są bardzo ostrożni i podjęto pewne działania w kierunku bezpieczeństwa koncentratów pod tym względem. Na przykład w ubiegłym roku w Stanach Zjednoczonych zniszczono 100 mln jednostek czynnika VIII, tracąc ponad 120 mln dolarów, ponieważ okazało się, że w zbiorczej puli osocza od kilkunastu tysięcy dawców znalazła się porcja osocza od jednego dawcy, który później zachorował na chorobę Creuzfeldta-Jacoba. Innym przykładem ostrożności jest np. to, że w Wielkiej Brytanii zarządzono, żeby od tego roku wyłącznie stosować rekombinowany czynnik VIII. Rekombinowane czynniki VIII coraz powszechniej stosowane są także w innych krajach.

3 Sytuacja jest trudna. Będąc realistą sądzę, że w ciągu najbliższych 3 5 lat nie uda nam się znacząco zwiększyć dowozu koncentratów antyhemofilowych do Polski. Dobrze byłoby, abyśmy utrzymali obecny poziom. Są na to realne szanse. W przyszłości nasze nadzieje musimy wiązać jednak z koncentratami uzyskiwanymi drogą inżynierii genetycznej, tzw. rekombinowanymi czynnikami krzepnięcia. Rekombinowane czynniki VIII są już produkowane od kilku lat, były również stosowane w Polsce. Ostatnio uzyskano rekombinowany czynnik IX, który nazywa się BeneFix. Uzyskał on już licencję w krajach zachodnich. Problem polega na tym, że procedura produkcji tych czynników wymaga również ich oczyszczenia, co jest bardzo kosztowne. Ich cena jest wyższa od ceny koncentratów osoczopochodnych, co w naszych warunkach eliminuje ich zakup. Dysponując ograniczonymi środkami lepiej jest kupić dwukrotnie więcej koncentratu osoczopochodnego. Jednak są pewne nadzieje na przyszłość, bowiem już w najbliższym czasie zostanie uruchomiona produkcja nowej generacji rekombinowanych czynników krzepnięcia. Taką jaskółką jest czynnik o nazwie Refacto, który jest mutantem czynnika VIII, gdzie wycięto dużą część cząsteczki czynnika VIII, która nie jest potrzebna do jego aktywności. Dzięki temu uzyskano preparat bardzo trwały przy przechowywaniu, nie wymagający stabilizacji ludzkimi albuminami. Otóż jest nadzieja, że właśnie tą drogą pójdą producenci, wytwarzając rekombinowane czynniki krzepnięcia, które nie będą zawierały żadnych obcych białek, a zwłaszcza białka bydlęcego i białek ludzkich. Co więcej, na ostatnim Kongresie Światowej Federacji Hemofilii, który odbył się kilkanaście dni temu w Hadze, zapowiedziano produkcję supercząsteczek czynnika VIII, cząsteczek o niezwykłych właściwościach. Jest możliwe produkowanie czynnika VIII, który będzie miał zablokowane miejsca powodujące powstawanie przeciwciał, czyli tzw. epitopy. Jest możliwe wyprodukowanie hybrydy, to jest fragmentu czynnika ludzkiego połączonego z fragmentem czynnika wieprzowego, czyli takiego czynnika, który będzie aktywny pomimo obecności przeciwciał przeciw czynnikowi VIII. Jestem przekonany, że jest to kwestia kilku najbliższych lat. Niestety nie mogę nic optymistycznego powiedzieć na temat terapii genowej. Badania nadal są na etapie doświadczeń na zwierzętach i prawdopodobnie dopiero za kilka lat rozpoczną się pierwsze próby terapii genowej hemofilii u ludzi. [2] CHOMIKI A CZYNNIK REKOMBINOWANY Jaką rolę odgrywają chomiki w leczeniu chorych na hemofilię? Otóż ich komórki wykorzystuje się do produkcji czynnika VIII lub IX w laboratorium. Do pobranych od chomików komórek z ich nerek lub jajników wszczepia się ludzki gen czynnika VIII lub IX. Komórki umieszczone w płynie zawierającym substancje odżywcze dzielą się wielokrotnie i zgodnie z instrukcjami zawartymi we wszczepionym genie wytwarzają czynnik VIII lub IX jest to właśnie czynnik rekombinowany. (wg pisma Hemalog, 4/98) [3] CZYNNIK REKOMBINOWANY LEK PRZYSZŁOŚCI? Do niedawna jedynym źródłem czystego czynnika krzepnięcia było osocze krwi ludzkiej pobieranej od dawców. Jednakże rozwój medycyny stworzył nową możliwość czynnik rekombinowany. Czynnik ten uzyskuje się w laboratorium z komórek zwierzęcych, do których wprowadzono ludzki gen czynnika VIII lub IX. Rekombinowany czynnik VIII jest dostępny zaledwie od kilku lat, a rekombinowany czynnik IX jest jeszcze nowszym osiągnięciem; nie ma jednak wątpliwości, że ta metoda będzie w przyszłości wykorzystywana w leczeniu hemofilii. Usuwa ona bowiem zależność od dawców i powinna doprowadzić do uzyskania nieograniczonych ilości czynnika. Co więcej, metoda rekombinacji pozwala na modyfikowanie cząsteczek czynnika w taki sposób, by zapewnić im większą skuteczność. Mimo rosnącego wykorzystania czynnika rekombinowanego jest on wciąż mało znany. Podajemy odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania na ten temat.

4 Czy czynnik rekombinowany różni się od czynnika uzyskiwanego z osocza? Teoretycznie nie. Czynnik to czynnik, niezależnie od tego, czy powstał w komórce naszego ciała (zwykle w wątrobie), w komórce wątroby dawcy krwi czy w komórce w laboratorium. Jednak w rzeczywistości mogą występować drobne różnice. Gdy czynnik powstaje w wątrobie, do jego cząsteczki przyłączają się inne substancje, które nie są jej częścią. Mogą to być np. węglowodany. Komórka zwierzęca w laboratorium uzyskana metodą inżynierii genetycznej wytwarza czynnik identyczny z czynnikiem produkowanym w wątrobie, ale nie jest w stanie wytworzyć tych dodatkowych substancji. Czy ma to jakieś znaczenie? Właściwie nie. Naprawdę liczy się to, że zarówno czynnik rekombinowany, jak i czynnik monoklonalny uzyskany z osocza są bardzo czystymi koncentratami czynnika. W jaki sposób oczyszcza się czynnik rekombinowany (i czynnik monoklonalny uzyskiwany z osocza)? Chociaż w niektórych procesach produkcyjnych stosuje się filtry, to z reguły obie formy czynnika oczyszcza się przy użyciu niedawno opracowanej metody wykorzystującej przeciwciała monoklonalne. Te przeciwciała to białka, których celem jest znalezienie i związanie określonej substancji. Zwykle myślimy o przeciwciałach zwalczających zarazki robią to bardzo skutecznie. Ich metoda działania polega na wytropieniu zarazka i doczepieniu się do niego. Ten uścisk jest tak mocny i skuteczny, że zarazek przestaje być aktywny. Są również przeciwciała, które rozpoznają cząsteczki czynnika krzepnięcia i wiążą się z nimi. Jest to pożyteczny wariant przeciwciał, które powodują powstanie inhibitorów (antykoagulantów). Chodzi tu jednak o przeciwciała wytwarzane nie w ludzkim ciele, lecz w laboratorium po to, by spełnić ważną funkcję: oczyścić czynnik. Przeciwciała monoklonalne są przyczepione do koralików umieszczanych w specjalnie skonstruowanych cylindrach. Przeciwciała te robią tam to, co potrafią najlepiej wyłapują czynnik i przyłączają się do niego jak dawno nie widziani krewni. Substancję poddawaną oczyszczaniu przepuszcza się przez cylinder, a potem spłukuje się koraliki, żeby usunąć niepożądane resztki. Następnie płucze się je ponownie, tym razem roztworem, który rozbija wiązania między przeciwciałami a czynnikiem, i uwalnia się czynnik. Proces ma zastosowanie zarówno w przypadku otrzymywanego z osocza czynnika monoklonalnego (nazwanego tak od tej właśnie metody oczyszczania), jak i czynnika rekombinowanego. Jakie kroki podejmuje się, żeby czynnik rekombinowany był bezpieczny? Koncentraty czynnika monoklonalnego ogrzewa się lub poddaje działaniu specjalnych rozpuszczalników, by zabić wirusy. Jednak czynnik rekombinowany powstaje w laboratorium, więc można przyjąć, że nawet bez dalszej obróbki czy bez zastosowania tych metod inaktywacji wirusów jest wolny od wirusów atakujących człowieka. Niemniej czynnik jest nadal poddawany dokładnemu sprawdzeniu chodzi o to, żeby nie było w nim wirusów i bakterii. Czy czynnika rekombinowanego nie stabilizuje się przy użyciu ludzkiej albuminy substancji uzyskiwanej z osocza? Ilość czynnika VIII potrzebna do zastosowania jest tak mała, a jego cząsteczka jest tak wrażliwa, że konieczna jest substancja, która ułatwi cząsteczkom czynnika przetrwanie procesu produkcji, a jednocześnie powiększy objętość ułatwiając obróbkę. Czynnik wymaga też stabilizacji w procesie liofilizowania, a później rozpuszczania, jak również po to, by zachować swoją skuteczność przez cały okres przechowywania. Tradycyjnie stosuje się do tego celu albuminę z ludzkiego osocza. Jest ona powszechnie wykorzystywana już od 50 lat i przy zachowaniu odpowiednich metod inaktywacji wirusów nie powoduje przenoszenia chorób. Jeśli jednak podejmuje się duży wysiłek, by otrzymać czynnik nie związany z ludzkim osoczem, a potem do produktu końcowego dodaje się substancję pobraną z osocza, to celowość całego przedsięwzięcia staje pod znakiem zapytania. Dlatego też niedługo do użytku wejdą nowe metody, w których albuminy zastąpi roztwór sacharozy. Czy oznacza to, że przy produkcji czynnika rekombinowanego nie używa się żadnych substancji pochodzących z osocza?

5 Niezupełnie. By utrzymać się przy życiu i być w stanie wytwarzać czynnik, te komórki zwierzęce potrzebują substancji pokarmowych; pobierają je z płynu zawierającego surowicę krwi bydlęcej i ludzkiej. Istnieje też już jednak rekombinowany czynnik IX, który uzyskuje się w środowisku odżywczym złożonym z cukru, soli i różnych aminokwasów w tej mieszance nie ma żadnej surowicy krwi. Jest prawdopodobne, że w pewnym momencie przyszłości również czynnik VIII będzie wytwarzany bez użycia surowicy ludzkiej czy zwierzęcej. Jak się mają produkty rekombinowane do inhibitorów? Chociaż wyrażano obawy, że czynnik rekombinowany może w jakiś sposób narażać ludzi na ryzyko wytworzenia się inhibitorów, to chyba jednak tak się nie dzieje. Nie ma dowodów, że metoda rekombinowania zwiększa predyspozycje biorcy do wytwarzania inhibitorów. Badacze nadal prowadzą badania w tej dziedzinie, jednak większość ekspertów jest zgodna, że obecnie nie można stwierdzić, iż stosowanie czynnika rekombinowanego łączy się z większą lub z mniejszą częstotliwością występowania inhibitorów niż w przypadku czynnika konwencjonalnego. Jakich nowych produktów możemy oczekiwać w przyszłości? Trwają prace nad różnymi formami czynników krzepnięcia. Być może uda się wytworzyć silniejsze czynniki krzepliwości, mające zwiększoną efektywność, ale może się z tym wiązać ryzyko powstawania zakrzepów. Nadal trwają testy na zwierzętach dotyczące cząsteczki czynnika IX, w której jeden z elementów zastąpiono wariantem czynnika VII. Ta na pozór dziwna zmiana wynika z faktu, że dzięki temu otrzymuje się bardziej aktywną cząsteczkę czynnika IX. Badana jest także cząsteczka, z której usunięto fragment nie odgrywający roli w krzepnięciu. Tak zmniejszone cząsteczki mogą być produkowane szybciej i w bardziej wydajny sposób. Metoda rekombinacji może również pomóc osobom z inhibitorem, a to dzięki opracowaniu hybrydy wieprzowo-ludzkiej. Wiemy, że działanie inhibitora odnosi się tylko do pewnych części ludzkiego czynnika VIII. Technika rekombinacji pozwala na usunięcie tych fragmentów i zastąpienie ich odpowiadającymi im fragmentami z czynnika wieprzowego. Ludzkie przeciwciała dużo słabiej reagują na te fragmenty z czynnika wieprzowego, przez co otrzymany czynnik rekombinowany może w mniejszym stopniu pobudzać działanie inhibitorów. (na podstawie artykułu dr Neali Schwartzberg, Hemalog 4/98) [4] PYTANIA I ODPOWIEDZI Czy to prawda, że ananas może spowodować krwawienie? Podobno zawiera jakiś enzym, który utrudnia tworzenie się skrzepów. Wydaje mi się to mało prawdopodobne. A jednak to prawda. Ananas zawiera enzym o nazwie bromalina, który rozpuszcza białka. Skrzepy krwi to rodzaj sieci z białek. Jeśli w twoim organizmie tworzy się właśnie skrzep po krwawieniu w jamie ustnej albo po zabiegu dentystycznym, powinieneś zdecydowanie unikać jedzenia ananasa. Zawarty w nim enzym rozbije sieć białkową tworzącą skrzep; to z kolei spowoduje nawrót krwawienia. Podobne enzymy zawiera inny owoc - papaja. Lepiej więc unikać obu tych owoców w okresie po krwawieniach w obrębie ust lub po zabiegu u dentysty. (wg pisma Hemalog 2/98) [5] POWIKŁANIA ZWIĄZANE Z HEMOFILIĄ [5a] Zapalenie wątroby Zapalenie wątroby występuje po uszkodzeniu lub infekcji wątroby. Może występować bezobjawowo, a może też objawiać się ogólnym zmęczeniem, mdłościami, wymiotami, bólem mięśni i stawów, wrażliwością wątroby na dotyk, powiększeniem wątroby, spadkiem wagi ciała.

6 Chorobę może wywołać każda substancja uszkadzająca wątrobę, w tym alkohol, narkotyki, inne środki chemiczne, wirusy, albo dowolna kombinacja tych elementów. Jeżeli schorzenie wywołały wirusy, określa się je jako wirusowe zapalenie wątroby. Zakażenie może nastąpić przez krew i produkty krwiopochodne. Obecnie znamy sześć różnych wirusów wywołujących to schorzenie - typ A, B, C, D, E oraz G. Zapalenie wątroby typu A, B i C stanowi prawie 95% wszystkich znanych przypadków wirusowego zapalenia wątroby. Pozostałe typy spotyka się rzadko. Dzisiejsze czynniki krzepnięcia są bardziej bezpieczne niż dawniej, chociaż nadal istnieje ryzyko zarażenia wirusem zapalenia wątroby w wyniku podania czynnika. Metody wykrywania dawców z zapaleniem wątroby są obecnie dużo dokładniejsze, przez co zmniejsza się szansa infekcji. Przy produkcji czynników stosuje się również nowe metody inaktywacji wirusów, dzięki czemu są one bardziej bezpieczne w użyciu. W 1997 r. nie zanotowano żadnego przypadku wirusowego zapalenia wątroby typu C spowodowanego infekcją w wyniku przetoczenia czynnika krzepnięcia inaktywowanego jednym z tych sposobów. Również wirusy zapalenia wątroby typu B i D giną dzięki tym metodom. Nie zanotowano dotąd ani jednego przypadku przeniesienia wirusów zapalenia wątroby typu E przez produkty krwiopochodne. Niewielka liczba chorych na hemofilię została zakażona wirusami zapalenia wątroby typu G, prawdopodobnie za pośrednictwem preparatów krwiopochodnych. Wirusy typu A odnajdywano w czynniku krzepnięcia oczyszczanym przy użyciu metody S/D (rozpuszczalnik i detergent), po części dlatego, że są one odporne na aktualnie stosowane metody zwalczania wirusów. Infekcja zapaleniem wątroby typu A jest nadal ryzykiem dla osób ze skazami krwotocznymi otrzymujących produkty osoczopochodne. Jednakże infekcji tego typu można zapobiec przez szczepienie. Dzisiejsze środki bezpieczeństwa, choć bardzo udoskonalone, nie są doskonałe. Pełnej krwi i składników krwi, w tym masy krwinkowej, osocza, płytek i krioprecypitatu, nie można oczyszczać przy użyciu obecnie stosowanych metod inaktywacji wirusów. Dzieje się tak dlatego, że metody te spowodowałyby uszkodzenie ważnych składników krwi lub zablokowanie ich działania, przez co takie produkty krwiopochodne stałyby się bezużyteczne. Zgodnie z aktualnymi danymi ryzyko zarażenia przez krew wirusowym zapaleniem wątroby typu C jest mniejsze niż jeden do tysiąca, a dla typu B - jeden na pięćdziesiąt tysięcy. Zaleca się, by osoby ze skazami krwotocznymi szczepiły się zapobiegawczo przeciw zapaleniu wątroby typu A i B. Co roku powinny też poddawać się testom na obecność wirusów zapalenia wątroby typu C. Niestety, nie ma szczepionki przeciw typowi C. (na podstawie materiałów National Hemophilia Foundation zamieszczonych w Internecie - [5b] Leczenie wirusowego zapalenia wątroby typu C Większość osób otrzymujących produkty wytwarzane z osocza gromadzonego od wielu dawców przed wprowadzeniem bardziej skutecznych metod inaktywacji wirusów, tzn. przed końcem lat osiemdziesiątych, miało wirusowe zapalenie wątroby typu C; większość z nich jest nosicielami tego wirusa. Obecność wirusa w organizmie może spowodować przewlekłe zapalenie wątroby, a u niektórych osób, po wielu latach, prowadzić do marskości wątroby lub do raka wątroby. Bardzo wolny i zmienny przebieg przewlekłego zapalenia wątroby oznacza, że jego pełne znaczenie może nie ujawniać się przez całe dziesięciolecia. Jednoczesna infekcja HIV przyspieszała przebieg przewlekłego zapalenia wątroby typu C u wielu chorych, dużo częściej prowadząc do niewydolności wątroby. Wirus zapalenia wątroby typu C jest trudny do wykrycia. Test dla wykazania infekcji (przeciwciał zapalenia wątroby typu C) opracowano dopiero w 1989 r., a zastosowano go do badania pobranej krwi w 1990 r. Niedawno opracowano metodę pomiaru ilości materiału RNA wirusa typu C w krwi; wykorzystuje ona technikę PCR (polymerase chain reaction). Kosztowne testy PCR wykonuje się w wysoce wyspecjalizowanych placówkach, więc ich dostępność jest ograniczona. Są one jednak najlepszym wskaźnikiem infekcji wirusem zapalenia wątroby typu C.

7 Pomiary enzymów wątrobowych (transaminaz) mogą być zwodnicze, ponieważ przewlekłe zapalenie wątroby może istnieć i postępować przy normalnym poziomie tych enzymów. Interferon-alfa to białko normalnie obecne w organizmie. Jego wytwarzanie wzrasta w wyniku reakcji na infekcje wirusowe. Obecnie takie preparaty produkowane przy użyciu metod rekombinacji stosuje się w leczeniu pewnych schorzeń, w tym przewlekłego zapalenia wątroby typu B i C (zapalenie wątroby typu B przeradza się w stan przewlekły jedynie w niewielu przypadkach). Interferon powstrzymuje replikowanie się wirusów zapalenia wątroby typu B i C. Duże dawki leku podaje się w zastrzykach domięśniowych lub podskórnych, zwykle trzy razy w tygodniu. U mniej więcej połowy pacjentów wirus zapalenia wątroby typu C znika po kilku tygodniach leczenia, ale może ujawnić się ponownie po zakończeniu podawania leku. Tylko u ok. 20% leczonych zanika na zawsze po pierwszym okresie terapii. U części pacjentów reagujących na wstępne leczenie, a potem wykazujących nawrót po odstawieniu leku, druga, dłuższa tura leczenia może dać trwałe wyniki. Tak więc terapia w większości przypadków nie przynosi żadnych rezultatów, a jest skuteczna w odniesieniu tylko do niewielu chorych. U sporej grupy pacjentów obserwowano kilka skutków ubocznych, m.in. objawy podobne do grypy, wypadanie włosów i spadek liczby czerwonych krwinek. Te objawy, choć często nieprzyjemne, rzadko były poważne. październik 1996 (na podstawie artykułu dr Carol Kasper ze Światowej Federacji Hemofilii zamieszczonego w Internecie, [6] ULGI I PRAWA, O KTÓRYCH WARTO WIEDZIEĆ Przedstawiamy w skrócie najistotniejsze postanowienia dotyczące praw osób niepełnosprawnych oraz zniżek przysługujących takim osobom (oraz ewentualnie ich opiekunom). Szczegóły można znaleźć w odpowiednich aktach prawnych - za każdym razem podajemy dokładne dane. Praca Ustawa z dnia r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - Dziennik Ustaw nr 123 poz. 776 z 1997 r. Czas pracy nie może przekraczać 8 godzin dziennie i 40 godzin tygodniowo. Nie wolno zatrudniać osób niepełnosprawnych w porze nocnej. Czas pracy osób ze znacznym i umiarkowanym stopniem niepełnosprawności nie może przekraczać 7 godzin dziennie i 35 godzin tygodniowo, a w tygodniu, w którym przypada dzień ustawowo wolny - 28 godzin. Przepisów tych nie stosuje się do osób zatrudnionych przy pilnowaniu oraz gdy lekarz zakładowy, na wniosek zainteresowanego, wyrazi na to zgodę. Do czasu pracy wlicza się przerwę na gimnastykę usprawniającą - 30 minut dziennie. Pracownikom zaliczonym do znacznego i umiarkowanego stopnia przysługuje dodatkowy urlop w wysokości 10 dni roboczych (nie dotyczy to osób posiadających prawo do więcej niż 26 dni urlopu po przepracowaniu 1 roku). Pracodawca ma obowiązek zwolnić pracownika, na wniosek lekarza, na turnus rehabilitacyjny - nie więcej niż 1 raz w roku. Zachowuje się prawo do wynagrodzenia, obliczonego jak za urlop wypoczynkowy. Pracodawca ma obowiązek zwolnić pracownika na badania specjalistyczne, zabiegi lecznicze lub usprawniające oraz w celu uzyskania zaopatrzenia ortopedycznego, jeżeli czynności te nie mogą być wykonane poza godzinami pracy. Ulgi komunikacyjne Dziennik Ustaw nr 54 poz. 254 z 1996 r. z późniejszymi zmianami Rencistom i emerytom przysługuje rocznie prawo do dwóch przejazdów ulgowych pociągiem. Inwalidzi ze znacznym stopniem niepełnosprawności korzystają z bezpłatnych

8 przejazdów drugą klasą pociągów osobowych oraz mają prawo do 50% zniżki w pociągach pospiesznych, ekspresowych i autobusach PKS. Opiekunowie osób o znacznym stopniu niepełnosprawności korzystają z bezpłatnych przejazdów PKP i PKS. Rodzice i opiekunowie dzieci i młodzieży niepełnosprawnej są uprawnieni do bezpłatnych przejazdów tylko na trasie między miejscem zamieszkania a ośrodkiem (szkoła, przychodnia). We wszystkich wypadkach podstawą ulgi jest dokument potwierdzający niepełnosprawność - m.in. legitymacja wydawana przez Zespoły do spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności oraz ZUS. Ulgi pocztowe i telekomunikacyjne Dziennik Ustaw nr 127 poz. 598 z 1996 r. Osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności, na wózkach inwalidzkich lub osoby z uszkodzonym wzrokiem mają prawo do bezpłatnego i bezpośredniego doręczania korespondencji, listonosz powinien przyjąć od nich list zwykły i opłacony. Abonament za radio i TV Dziennik Ustaw nr 82 poz. 383 z 1996 r. Prawo do zwolnienia z opłat przysługuje m.in. osobom o znacznym stopniu niepełnosprawności na podstawie dowodu osobistego z wpisem o zaliczeniu do (dawnej) pierwszej grupy. Należy również okazać orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Inne uprawnienia Dziennik Ustaw nr 13 poz. 60 z 1993 r. Osoby niepełnosprawne lub z dzieckiem niepełnosprawnym mają prawo do załatwiania swoich spraw poza kolejnością w instytucjach, urzędach, sklepach. Emblemat inwalidzki Dziennik Ustaw nr 32 poz. 145 z 1993 r. Otrzymują go osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz o umiarkowanym i lekkim stopniu niepełnosprawności (schorzenie narządów ruchu) lub innych schorzeniach na wniosek lekarza wymagane zaświadczenie. Uprawnia on do niestosowania się do zakazów zakaz ruchu wszelkich pojazdów oraz zakaz postoju (jeżeli czas dozwolonego postoju jest dłuższy niż dwie minuty ). Parking ( koperta ) Przysługuje osobie niepełnosprawnej według zasad przyznawania emblematu. Jeżeli parking ma znaleźć się np. przy bloku i jest częścią drogi dostępnej dla wszystkich mieszkańców, wniosek o wyznaczenie parkingu składa się w Zarządzie Dróg Miejskich. Do podania należy dołączyć zaświadczenie o prowadzeniu samochodu przez osobę niepełnosprawną. [7] JESZCZE O ULGACH Osobom niepełnosprawnym przysługują ulgi również w środkach komunikacji miejskiej. Szczegółowe decyzje pozostają w rękach poszczególnych samorządów lokalnych, można jednak oczekiwać, że powszechnie będą stosowane następujące zasady: - inwalida dawnej pierwszej grupy (obecnie stopień niepełnosprawności znaczny) podróżuje bezpłatnie; dotyczy to również opiekuna takiej osoby;

9 - inwalida dawnej drugiej grupy (obecnie stopień niepełnosprawności umiarkowany), który pobiera rentę, ale nie pracuje, ma prawo do zniżki. [8] SPOTKANIE Z PEŁNOMOCNIKIEM RZĄDU W dniu 23 listopada 1998 r. delegacja Zarządu Głównego PSCH w składzie: wiceprezes Zbigniew Babiak oraz członkowie Zarządu Ewa Tomaszek i Zdzisław Grzelak spotkała się w Ministerstwie Zdrowia i Opieki Społecznej z podsekretarzem stanu do spraw Reformy Służby Zdrowia Anną Knysok i dyrektorem Departamentu Świadczeń Zdrowotnych Jerzym Serafinem. Głównym celem rozmowy było uzyskanie informacji na temat leczenia skaz krwotocznych w nowym systemie służby zdrowia. Poniżej przedstawiamy dwa najważniejsze pytania i uzyskane na nie odpowiedzi. Jaka będzie procedura w przyjmowaniu chorych na hemofilię w przypadku krwawień? Czy będzie obowiązywać rejonizacja? Czy chory na hemofilię będzie miał możliwość zgłaszania się do najbliższego oddziału szpitalnego poza ostrymi dyżurami i przez całą dobę? - Nie obowiązuje skierowanie i rejonizacja w nagłych przypadkach, a więc także przy hemofilii (bez względu na porę dnia). Czy Ministerstwo ma sankcję, aby zmusić szpital do podpisania kontraktu z Kasą Chorych o leczenie chorych na hemofilię? - Szpital nie może odmówić podpisania umowy z Kasą Chorych na leczenie chorych na hemofilię - wystarczy jeden taki sygnał, a taki szpital ma zerwaną umowę. Podczas rozmowy uzyskano także informacje, że w budżecie centralnym na rok 1999 uwzględniono kwoty na zakup czynników krzepnięcia oraz na frakcjonowanie osocza w Szwajcarii. Delegaci zwrócili uwagę na konieczność zapewnienia środków na zakup czynników krzepnięcia dla skaz rzadziej występujących. BIULETYN INFORMACYJNY Polskiego Stowarzyszenia Chorych na Hemofilię. Do użytku wewnętrznego. Opracował Adam Sumera. Współpraca: Robert Prencel. Korespondencję prosimy kierować pod następujący adres: Łódzkie Koło Terenowe Polskiego Stowarzyszenia Chorych na Hemofilię, ul. Zarzewska 10/18, Łódź. Nasz kontakt internetowy:

Iga Niczyporuk II rok licencjat

Iga Niczyporuk II rok licencjat Iga Niczyporuk II rok licencjat jeden z płynów ustrojowych w organizmie człowieka, którego objętość wynosi ok. 5 5,5 litrów. Krew spełnia czynności transportowe, dostarcza do tkanek tlen i substancje odżywcze,

Bardziej szczegółowo

ULGI I UPRAWNIENIA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

ULGI I UPRAWNIENIA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH ULGI I UPRAWNIENIA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Pojęcie niepełnosprawności Niepełnosprawność oznacza trwałą lub okresową niezdolność do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia

Bardziej szczegółowo

Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B?

Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B? Czy grozi mi wirusowe zapalenie wątroby typu B? Co to jest? Wirus zapalenia wątroby typu B (HBW) powoduje zakażenie wątroby mogące prowadzić do poważnej choroby tego organu. Wątroba jest bardzo ważnym

Bardziej szczegółowo

CIBA-GEIGY Sintrom 4

CIBA-GEIGY Sintrom 4 CIBA-GEIGY Sintrom 4 Sintrom 4 Substancja czynna: 3-[a-(4-nitrofenylo-)-0- -acetyloetylo]-4-hydroksykumaryna /=acenocoumarol/. Tabletki 4 mg. Sintrom działa szybko i jest wydalany w krótkim okresie czasu.

Bardziej szczegółowo

Ulgi i uprawnienia osób niepełnosprawnych

Ulgi i uprawnienia osób niepełnosprawnych Ulgi i uprawnienia osób niepełnosprawnych Ulgi przysługujących osobom niepełnosprawnym w podróŝy środkami publicznego transportu zbiorowego kolejowego (PKP) i autobusowego (PKS) Lp. Uprawnieni Przejazdy

Bardziej szczegółowo

WYCIECZKA DO LABORATORIUM

WYCIECZKA DO LABORATORIUM WYCIECZKA DO LABORATORIUM W ramach projektu e-szkoła udaliśmy się do laboratorium w Krotoszynie na ul. Bolewskiego Mieliśmy okazję przeprowadzić wywiad z kierowniczką laboratorium Panią Hanną Czubak Oprowadzała

Bardziej szczegółowo

Uprawnienia pracownika niepełnosprawnego. Warszawa, maj 2014 r.

Uprawnienia pracownika niepełnosprawnego. Warszawa, maj 2014 r. Uprawnienia pracownika niepełnosprawnego Warszawa, maj 2014 r. Plan prezentacji 1) Kim jest osoba niepełnosprawna- rodzaje orzeczeń 2) Uprawnienia pracownika niepełnosprawnego: prawo do skróconego czasu

Bardziej szczegółowo

ULGI I UPRAWNIENIA PRZYSŁUGUJĄCE OSOBIE NIEPEŁNOSPRAWNEJ

ULGI I UPRAWNIENIA PRZYSŁUGUJĄCE OSOBIE NIEPEŁNOSPRAWNEJ ULGI I UPRAWNIENIA PRZYSŁUGUJĄCE OSOBIE NIEPEŁNOSPRAWNEJ MUZEA Osoby niepełnosprawne (dzieci do lat 16 oraz osoby powyżej 16 r.ż. posiadający znaczny, umiarkowany lub lekki stopień niepełnosprawności)

Bardziej szczegółowo

Wszyscy Mamy Równe Szanse aktywizacja osób wykluczonych

Wszyscy Mamy Równe Szanse aktywizacja osób wykluczonych ULGI I UPRAWNIENIA PRZYSŁUGUJĄCE OSOBIE NIEPEŁNOSPRAWNEJ MUZEA Osoby niepełnosprawne posiadające ważne orzeczenie o niepełnosprawności wraz z opiekunami mają prawo do ulgowych biletów wstępu do muzeów

Bardziej szczegółowo

OCHRONA PRACY KOBIET

OCHRONA PRACY KOBIET OCHRONA PRACY KOBIET Ochrona pracy kobiet uwzględnia w szczególności: ochronę stosunku pracy kobiet w ciąży i w okresie urlopu macierzyńskiego, zakaz zatrudniania kobiet w ciąży w godzinach nadliczbowych

Bardziej szczegółowo

Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG

Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG Co robię, aby nie zachorować na AIDS? Mateusz Hurko kl. III AG -Czym jest HIV? -HIV jest wirusem. Jego nazwa pochodzi od: H human I immunodeficiency ludzki upośledzenia odporności V virus wirus -To czym

Bardziej szczegółowo

Niepełnosprawny pracownik. www.pip.gov.pl

Niepełnosprawny pracownik. www.pip.gov.pl Niepełnosprawny pracownik www.pip.gov.pl Zakaz dyskryminacji Pracownicy powinni być równo traktowani przez pracodawcę w stosunkach pracy w zakresie: nawiązywania i rozwiązywania stosunku pracy, warunków

Bardziej szczegółowo

[logo Rządu Walii] www.cymru.gov.uk. Twój poradnik na temat szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) Pokonać raka szyjki macicy

[logo Rządu Walii] www.cymru.gov.uk. Twój poradnik na temat szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) Pokonać raka szyjki macicy [logo Rządu Walii] www.cymru.gov.uk Twój poradnik na temat szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) Pokonać raka szyjki macicy Co to jest rak szyjki macicy? Ten typ raka rozwija się w

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2008 Profilaktyka i terapia krwawień u dzieci z hemofilią A i B.

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2008 Profilaktyka i terapia krwawień u dzieci z hemofilią A i B. Załącznik nr do zarządzenia Nr./2008/DGL Prezesa NFZ Nazwa programu: PROFILAKTYKA I TERAPIA KRWAWIEŃ U DZIECI Z HEMOFILIĄ A I B. ICD- 10 D 66 Dziedziczny niedobór czynnika VIII D 67 Dziedziczny niedobór

Bardziej szczegółowo

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2008 Zapobieganie krwawieniom u dzieci z hemofilią A i B.

Terapeutyczne Programy Zdrowotne 2008 Zapobieganie krwawieniom u dzieci z hemofilią A i B. załącznik nr 5 do zarządzenia 45/2008/DGL z dnia 7 lipca 2008 r. załącznik nr 33 do zarządzenia Nr 36/2008/DGL Prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. Nazwa programu: ZAPOBIEGANIE KRWAWIENIOM U DZIECI Z

Bardziej szczegółowo

Obowiązki i korzyści związane z zatrudnianiem osób niepełnosprawnych

Obowiązki i korzyści związane z zatrudnianiem osób niepełnosprawnych VII EDYCJA Konwent Prawa Pracy r. pr. Mateusz Brząkowski Obowiązki i korzyści związane z zatrudnianiem osób niepełnosprawnych 1 1 Zatrudnianie niepełnosprawnych Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji

Bardziej szczegółowo

Prawa osób niepełnosprawnych

Prawa osób niepełnosprawnych Vademecum dla osób niepełnosprawnych - przewodnik zawodowy Część I. Podstawowe pojęcia Prawa osób niepełnosprawnych 1 SPIS TREŚCI: Prawa osób niepełnosprawnych Jakie prawa mają osoby niepełnosprawne str.

Bardziej szczegółowo

Niepełnosprawny pracownik. www.pip.gov.pl

Niepełnosprawny pracownik. www.pip.gov.pl Niepełnosprawny pracownik www.pip.gov.pl Zakaz dyskryminacji Pracownicy powinni być równo traktowani przez pracodawcę w stosunkach pracy w zakresie: nawiązywania i rozwiązywania stosunku pracy, warunków

Bardziej szczegółowo

KTO ODDAJE KREW - OKAZUJE SERCE

KTO ODDAJE KREW - OKAZUJE SERCE Krew i jej składniki: Krew jest tkanką płynną, która krąży w naczyniach krwionośnych. Stanowi 8% całej masy ciała i jest zbudowana z części płynnej, czyli osocza oraz wyspecjalizowanych komórek czyli czerwonych

Bardziej szczegółowo

PRZYWILEJE HONOROWEGO DAWCY KRWI

PRZYWILEJE HONOROWEGO DAWCY KRWI PRZYWILEJE HONOROWEGO DAWCY KRWI KTO OTRZYMUJE TYTUŁ HONOROWEGO DAWCY KRWI? OSOBA, KTÓRA ODDAŁA BEZPŁATNIE KREW I ZOSTAŁA ZAREJESTROWANA W JEDNOSTCE ORGANIZACYJNEJ PUBLICZNEJ SŁUŻBY KRWI ŻEBY ZOSTAĆ HONOROWYM

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Kitajewska Główny Inspektorat Sanitarny

Katarzyna Kitajewska Główny Inspektorat Sanitarny Katarzyna Kitajewska Główny Inspektorat Sanitarny 1 Zranienia i zakłucia przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 czerwca 2013 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny

Bardziej szczegółowo

PROJEKT USTAWY O ZMIANIE USTAWY O PUBLICZNEJ SŁUŻBIE KRWI ODWRÓCONA TABELA ZGODNOŚCI

PROJEKT USTAWY O ZMIANIE USTAWY O PUBLICZNEJ SŁUŻBIE KRWI ODWRÓCONA TABELA ZGODNOŚCI Lp. Przepis projektu ustawy Uzasadnienie wprowadzenia przepisu 1 Art. 1 pkt 1 ustawy o zmianie ustawy o publicznej służbie krwi: art. 1 otrzymuje brzmienie: Art. 1. Ustawa określa: 1) organizację i zadania

Bardziej szczegółowo

5. Zatrudnianie osób niepełnosprawnych

5. Zatrudnianie osób niepełnosprawnych 5.1. Uwagi ogólne 5. Zatrudnianie osób niepełnosprawnych 5.2. Obowiązki i szczególne uprawnienia pracodawców w związku z zatrudnianiem osób niepełnosprawnych 5.3. Dodatkowe uprawnienia osób niepełnosprawnych

Bardziej szczegółowo

Dokumenty poświadczające uprawnienia do korzystania z ulg i zwolnień w komunikacji miejskiej. Załącznik nr 3. Tabela nr 1

Dokumenty poświadczające uprawnienia do korzystania z ulg i zwolnień w komunikacji miejskiej. Załącznik nr 3. Tabela nr 1 Załącznik nr 3 Dokumenty poświadczające uprawnienia do korzystania z przejazdów bezpłatnych i ulgowych autobusami MZK Piła Sp. z o. o. stosowane w komunikacji miejskiej i podmiejskiej. Tabela nr 1 Dokumenty

Bardziej szczegółowo

C. Średnia liczba pacjentów leczona w ośrodku kwartalnie z uwzględnieniem rodzaju skazy.

C. Średnia liczba pacjentów leczona w ośrodku kwartalnie z uwzględnieniem rodzaju skazy. Wyniki raportu za 2013 rok sporządzone w oparciu o dane przesłane przez wojewódzkich koordynatorów ds. leczenia hemofilii i pokrewnych skaz krwotocznych - DOROŚLI A. Dane organizacyjne. 11 ośrodków dysponuje

Bardziej szczegółowo

PRZESTRZEGANIE PRZEPISÓW PRAWA PRACY W ZAKŁADACH PRACY ZATRUDNIAJĄCYCH OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNE

PRZESTRZEGANIE PRZEPISÓW PRAWA PRACY W ZAKŁADACH PRACY ZATRUDNIAJĄCYCH OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNE PRZESTRZEGANIE PRZEPISÓW PRAWA PRACY W ZAKŁADACH PRACY ZATRUDNIAJĄCYCH OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNE 1 ZAGADNIENIA 1. Czas pracy pracowników niepełnosprawnych 2. Wynagrodzenie za czas zwolnień od pracy 3. Urlop

Bardziej szczegółowo

Wszyscy Mamy Równe Szanse aktywizacja osób wykluczonych

Wszyscy Mamy Równe Szanse aktywizacja osób wykluczonych ULGI I UPRAWNIENIA PRZYSŁUGUJĄCE OSOBIE NIEPEŁNOSPRAWNEJ MUZEA Osoby niepełnosprawne posiadające ważne orzeczenie o niepełnosprawności wraz z opiekunami mają prawo do ulgowych biletów wstępu do muzeów

Bardziej szczegółowo

Po co jest potrzebne orzeczenie Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności?

Po co jest potrzebne orzeczenie Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności? Po co jest potrzebne orzeczenie Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności? Orzeczenie może dawać uprawnienia do różnych świadczeń. Orzekaniem o niepełnosprawności dziecka zajmuje się Miejski

Bardziej szczegółowo

PODDAWANIE SIĘ TRANSFUZJI INFORMACJE DLA PACJENTÓW I KREWNYCH

PODDAWANIE SIĘ TRANSFUZJI INFORMACJE DLA PACJENTÓW I KREWNYCH Poddawanie się transfuzji Informacje dla pacjentów i krewnych PODDAWANIE SIĘ TRANSFUZJI INFORMACJE DLA PACJENTÓW I KREWNYCH Podczas pobierania krwi od dawcy wyodrębnia się z niej czerwone krwinki, płytki

Bardziej szczegółowo

Kiedy lekarz powinien decydować o wyborze terapii oraz klinicznej ocenie korzyści do ryzyka stosowania leków biologicznych lub biopodobnych?

Kiedy lekarz powinien decydować o wyborze terapii oraz klinicznej ocenie korzyści do ryzyka stosowania leków biologicznych lub biopodobnych? Kiedy lekarz powinien decydować o wyborze terapii oraz klinicznej ocenie korzyści do ryzyka stosowania leków biologicznych lub biopodobnych? prof. dr hab. med.. Piotr Fiedor Warszawski Uniwersytet Medyczny

Bardziej szczegółowo

Badania przesiewowe z kropli krwi dla twojego dziecka

Badania przesiewowe z kropli krwi dla twojego dziecka Badania przesiewowe z kropli krwi dla twojego dziecka W pierwszym tygodniu po porodzie zaproponujemy Ci badanie przesiewowe z kropli krwi Twojego dziecka (test bibułkowy). Dlaczego powinnam poddać moje

Bardziej szczegółowo

Ty i Twoje dziecko Wirusowe zapalenie wątroby typub

Ty i Twoje dziecko Wirusowe zapalenie wątroby typub Ty i Twoje dziecko Wirusowe zapalenie wątroby typub Jeżeli chorujesz na wirusowe zapalenie wątroby typu B i jesteś w ciąży, planujesz ciążę, właśnie urodziłaś, albo masz już dzieci, ta ulotka dostarczy

Bardziej szczegółowo

Wakacyjny poradnik pacjenta

Wakacyjny poradnik pacjenta Wakacyjny poradnik pacjenta Biuro Rzecznika Praw Pacjenta Pamiętaj jako pacjent masz prawo do: świadczeń zdrowotnych zgodnych z aktualną wiedzą medyczną; informacji o swoim stanie zdrowia; zgłaszania działań

Bardziej szczegółowo

Orzekanie o niepełnosprawności i stopnie niepełnosprawności

Orzekanie o niepełnosprawności i stopnie niepełnosprawności Vademecum dla osób niepełnosprawnych - przewodnik zawodowy Część I. Podstawowe pojęcia Orzekanie o niepełnosprawności i stopnie niepełnosprawności 1 SPIS TREŚCI: Orzekanie o niepełnosprawności i stopnie

Bardziej szczegółowo

PRZYWILEJE HONOROWEGO DAWCY KRWI

PRZYWILEJE HONOROWEGO DAWCY KRWI PRZYWILEJE HONOROWEGO DAWCY KRWI KTO OTRZYMUJE TYTUŁ HONOROWEGO DAWCY KRWI? OSOBA, KTÓRA ODDAŁA BEZPŁATNIE KREW I ZOSTAŁA ZAREJESTROWANA W JEDNOSTCE ORGANIZACYJNEJ PUBLICZNEJ SŁUŻBY KRWI ŻEBY ZOSTAĆ HONOROWYM

Bardziej szczegółowo

Zniżki na przejazdy środkami komunikacji miejskiej

Zniżki na przejazdy środkami komunikacji miejskiej Zniżki na przejazdy środkami komunikacji miejskiej Osoby niepełnosprawne korzystające z przejazdów PKS i PKP uprawnione są przy zakupie biletów do korzystania z ulg. By móc skorzystać z ulgi, trzeba mieć

Bardziej szczegółowo

Mariola Winiarczyk Zespół Szkolno-Gimnazjalny Rakoniewice

Mariola Winiarczyk Zespół Szkolno-Gimnazjalny Rakoniewice Mariola Winiarczyk Zespół Szkolno-Gimnazjalny Rakoniewice Szkolny Konkurs Wiedzy o AIDS i HIV obejmuje dwa etapy. Etap pierwszy przeprowadzany jest ok. 25 października. Biorą w nim udział trój osobowe

Bardziej szczegółowo

SZCZEPIENIA OCHRONNE U DOROSŁYCH lek. Kamil Chudziński Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii CSK MSW w Warszawie 10.11.2015 Szczepionki Zabite lub żywe, ale odzjadliwione drobnoustroje/toksyny +

Bardziej szczegółowo

Standardy leczenia wirusowych zapaleń wątroby typu C Rekomendacje Polskiej Grupy Ekspertów HCV - maj 2010

Standardy leczenia wirusowych zapaleń wątroby typu C Rekomendacje Polskiej Grupy Ekspertów HCV - maj 2010 Standardy leczenia wirusowych zapaleń wątroby typu C Rekomendacje Polskiej Grupy Ekspertów HCV - maj 2010 1. Leczeniem powinni być objęci chorzy z ostrym, przewlekłym zapaleniem wątroby oraz wyrównaną

Bardziej szczegółowo

"Samowystarczalność Polski w zakresie zaopatrzenia w bezpieczną krew, jej składniki i produkty krwiopochodne na lata 2005-2008".

Samowystarczalność Polski w zakresie zaopatrzenia w bezpieczną krew, jej składniki i produkty krwiopochodne na lata 2005-2008. Ministerstwo Zdrowia PROGRAM POLITYKI ZDROWOTNEJ PAŃSTWA Nazwa programu: "Samowystarczalność Polski w zakresie zaopatrzenia w bezpieczną krew, jej składniki i produkty krwiopochodne na lata 2005-2008".

Bardziej szczegółowo

Dobierając optymalny program szczepień, jesteśmy w stanie zapobiec chorobom, które mogą być zagrożeniem dla zdrowia Państwa pupila.

Dobierając optymalny program szczepień, jesteśmy w stanie zapobiec chorobom, które mogą być zagrożeniem dla zdrowia Państwa pupila. SZCZEPIENIA KOTÓW Działamy według zasady: Lepiej zapobiegać niż leczyć Wychodząc naprzeciw Państwa oczekiwaniom oraz dbając o dobro Waszych pupili opisaliśmy program profilaktyczny chorób zakaźnych psów,

Bardziej szczegółowo

Vademecum dla osób niepełnosprawnych - przewodnik zawodowy Część I. Podstawowe pojęcia. Prawa osób niepełnosprawnych

Vademecum dla osób niepełnosprawnych - przewodnik zawodowy Część I. Podstawowe pojęcia. Prawa osób niepełnosprawnych Vademecum dla osób niepełnosprawnych - przewodnik zawodowy Część I. Podstawowe pojęcia Prawa osób niepełnosprawnych Opracowano w CIiPKZ w Tarnowie na podstawie Informacji umieszczonych na stronach 1 SPIS

Bardziej szczegółowo

ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU

ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU ZMIANY W ORGANIZMIE SPOWODOWANE PICIEM ALKOHOLU ( na podstawie artykułu zamieszczonego na portalu internetowym www.wp.pl zebrał i opracował administrator strony www.atol.org.pl ) Przewlekłe nadużywanie

Bardziej szczegółowo

UPRAWNIENIA DO BEZPŁATNYCH PRZEJAZDÓW

UPRAWNIENIA DO BEZPŁATNYCH PRZEJAZDÓW UPRAWNIENIA DO BEZPŁATNYCH PRZEJAZDÓW MIEJSKI ZAKŁAD KOMUNIKACYJNY W TOMASZOWIE MAZOWIECKIM SP. z o.o. NA PODSTAWIE UCHWAŁY RADY MIEJSKIEJ 1) Osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz opiekunowie

Bardziej szczegółowo

ORZECZENIE O NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI

ORZECZENIE O NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI P R A W O I P R A K T Y K A JOLANTA ZOZULA APS, Warszawa ORZECZENIE O NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI Kto może się ubiegać o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności O wydanie orzeczenia o niepełnosprawności może się

Bardziej szczegółowo

JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje. Najczęstsze przyczyny chorób wątroby. Objawy towarzyszące chorobom wątroby

JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje. Najczęstsze przyczyny chorób wątroby. Objawy towarzyszące chorobom wątroby SPIS TREŚCI JAK DZIAŁA WĄTROBA? Wątroba spełnia cztery funkcje Wątroba jest największym narządem wewnętrznym naszego organizmu. Wątroba jest kluczowym organem regulującym nasz metabolizm (każda substancja

Bardziej szczegółowo

PRACODAWCY ZATRUDNIAJĄCY OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNE. Warszawa, maj 2014 r.

PRACODAWCY ZATRUDNIAJĄCY OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNE. Warszawa, maj 2014 r. PRACODAWCY ZATRUDNIAJĄCY OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNE Warszawa, maj 2014 r. PLAN PREZENTACJI Wliczanie do stanu zatrudnienia Wpłaty na PFRON Możliwość obniżenia wpłat na PFRON Klauzule społeczne 2 Ogólna zasada

Bardziej szczegółowo

MAM HAKA NA CHŁONIAKA

MAM HAKA NA CHŁONIAKA MAM HAKA NA CHŁONIAKA CHARAKTERYSTYKA OGÓLNA Chłoniaki są to choroby nowotworowe, w których następuje nieprawidłowy wzrost komórek układu limfatycznego (chłonnego). Podobnie jak inne nowotwory, chłoniaki

Bardziej szczegółowo

KOMPLEKSOWE PODEJŚCIE DO TERAPII

KOMPLEKSOWE PODEJŚCIE DO TERAPII KOMPLEKSOWE PODEJŚCIE DO TERAPII Ból PRZYWRACANIE ZDROWIA W SZCZEGÓLNY SPOSÓB 2 Krążenie Zapalenie Naprawa tkanek Większość z nas uważa zdrowie za pewnik. Zdarzają się jednak sytuacje, kiedy organizm traci

Bardziej szczegółowo

Co to jest cukrzyca?

Co to jest cukrzyca? Co to jest cukrzyca? Schemat postępowania w cukrzycy Wstęp Cukrzyca to stan, w którym organizm nie może utrzymać na odpowiednim poziomie stężenia glukozy (cukru) we krwi. Glukoza jest głównym źródłem energii

Bardziej szczegółowo

Uzależnienia. Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji.

Uzależnienia. Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji. Uzależnienia Nabyta silna potrzeba zażywania jakiejś substancji. Termin uzależnienie jest stosowany głównie dla osób, które nadużywają narkotyków, alkoholu i papierosów. Używki Wszystkie używki stanowią

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZKOLENIA PIELĘGNIAREK I POŁOŻNYCH DOKONUJĄCYCH PRZETACZANIA KRWI I JEJ SKŁADNIKÓW

PROGRAM SZKOLENIA PIELĘGNIAREK I POŁOŻNYCH DOKONUJĄCYCH PRZETACZANIA KRWI I JEJ SKŁADNIKÓW PROGRAM SZKOLENIA PIELĘGNIAREK I POŁOŻNYCH DOKONUJĄCYCH PRZETACZANIA KRWI I JEJ SKŁADNIKÓW opracowany przez Instytut Hematologii i Transfuzjologii w dniu 27 kwietnia 2005r. 1.Szkolenie podstawowe SZKOLENIE

Bardziej szczegółowo

B. ULOTKA INFORMACYJNA

B. ULOTKA INFORMACYJNA B. ULOTKA INFORMACYJNA 1 ULOTKA INFORMACYJNA Versifel FeLV 1. NAZWA I ADRES PODMIOTU ODPOWIEDZIALNEGO ORAZ WYTWÓRCY ODPOWIEDZIALNEGO ZA ZWOLNIENIE SERII, JEŚLI JEST INNY Podmiot odpowiedzialny: Zoetis

Bardziej szczegółowo

UZASADNIENIE WNIOSKU* (wypełnia osoba ubiegająca się o umieszczenie lub jej przedstawiciel ustawowy)

UZASADNIENIE WNIOSKU* (wypełnia osoba ubiegająca się o umieszczenie lub jej przedstawiciel ustawowy) Miejscowość,... data... W N I O S E K osoby ubiegającej się o umieszczenie w domu pomocy społecznej Imię i nazwisko... Data i miejsce urodzenia... Adres zamieszkania... Nr PESEL... Na podstawie art. 54

Bardziej szczegółowo

Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce www.seniorizdrowie.pl

Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce www.seniorizdrowie.pl Projekt jest współfinansowany ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na lata 2014 2020 Cukrzyca Epidemia XXI wieku Debata w Wieliczce

Bardziej szczegółowo

Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w Wieruszowie

Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w Wieruszowie Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w Wieruszowie Hcv HCV to wirus zapalenia wątroby typu C EPIDEMIOLOGIA Wg danych Państwowego Zakładu Higieny i Instytutu Hematologii i Transfuzjologii, uznawanych

Bardziej szczegółowo

Warszawa, maj 2014 r. Warszawa, 14 r.

Warszawa, maj 2014 r. Warszawa, 14 r. Warszawa, maj 2014 r. Warszawa, 14 r. PLAN PREZENTACJI: Wliczanie do stanu zatrudnienia Wpłaty na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych Możliwość obniżenia wpłat na PFRON Klauzule społeczne

Bardziej szczegółowo

DZIESIĘCIOLECIE FUNKCJONOWANIA POWIATOWEGO ZESPOŁU DO SPRAW ORZEKANIA O NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI W KIELCACH

DZIESIĘCIOLECIE FUNKCJONOWANIA POWIATOWEGO ZESPOŁU DO SPRAW ORZEKANIA O NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI W KIELCACH ZARZĄD POWIATU W KIELCACH DZIESIĘCIOLECIE FUNKCJONOWANIA POWIATOWEGO ZESPOŁU DO SPRAW ORZEKANIA O NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI W KIELCACH Kielce, maj 2010r. I. ZADANIA ORAZ PODSTAWY PRAWNE FUNKCJONOWANIA ZESPOŁU

Bardziej szczegółowo

... data wpływu kompletnego wniosku (dzień, miesiąc, rok) W N I O S E K. ..syn/córka imię (imiona) i nazwisko

... data wpływu kompletnego wniosku (dzień, miesiąc, rok) W N I O S E K. ..syn/córka imię (imiona) i nazwisko ...... data wpływu kompletnego wniosku (dzień, miesiąc, rok) Pieczęć jednostki rozpatrującej wniosek nr wniosku W N I O S E K O dofinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych

Bardziej szczegółowo

BROSZURA INFORMACYJNA DLA PACJENTA

BROSZURA INFORMACYJNA DLA PACJENTA BROSZURA INFORMACYJNA DLA PACJENTA Zastosowanie produktu BOTOX /Vistabel 4 jednostki Allergan/0,1 ml toksyna botulinowa typu A w leczeniu zmarszczek pionowych gładzizny czoła Spis treści Co to są zmarszczki

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 12 grudnia 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 12 grudnia 2011 r. Dziennik Ustaw Nr 269 15693 Poz. 1598 1598 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 12 grudnia 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych Na

Bardziej szczegółowo

ULGI DLA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH NA PRZEJAZDY PKS I PKP

ULGI DLA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH NA PRZEJAZDY PKS I PKP ULGI DLA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH NA PRZEJAZDY PKS I PKP Osoby niepełnosprawne korzystające z przejazdów środkami transportu PKS i PKP uprawnione są do ulg. Aby mieć prawo do zniżki, należy mieć ze sobą

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR 363/2012 RADY MIEJSKIEJ W RADOMIU. z dnia 22 czerwca 2012 r.

UCHWAŁA NR 363/2012 RADY MIEJSKIEJ W RADOMIU. z dnia 22 czerwca 2012 r. UCHWAŁA NR 363/2012 RADY MIEJSKIEJ W RADOMIU w sprawie ustalenia cen urzędowych za usługi przewozowe w komunikacji miejskiej w Radomiu. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r.

Bardziej szczegółowo

ORZECZNICTWO DOTYCZĄCE ORZEKANIA O NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI LUB O STOPNIU NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI

ORZECZNICTWO DOTYCZĄCE ORZEKANIA O NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI LUB O STOPNIU NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI ORZECZNICTWO DOTYCZĄCE ORZEKANIA O NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI LUB O STOPNIU NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI Orzeczenia o niepełnosprawności (w przypadku osób do 16 roku życia) oraz o stopniu niepełnosprawności (w przypadku

Bardziej szczegółowo

Orzekanie stopnia niepełnosprawności dla osób powyżej 16 roku życia

Orzekanie stopnia niepełnosprawności dla osób powyżej 16 roku życia Orzekanie stopnia niepełnosprawności dla osób powyżej 16 roku życia Osoba niepełnosprawna zaliczana jest do jednego z trzech stopni niepełnosprawności: 1) znacznego, 2) umiarkowanego, 3) lekkiego. Orzeczenie

Bardziej szczegółowo

Co mogę zrobić, aby ochronić się przed rakiem szyjki macicy i innymi chorobami powodowanymi przez HPV*? Wszystko, co mogę

Co mogę zrobić, aby ochronić się przed rakiem szyjki macicy i innymi chorobami powodowanymi przez HPV*? Wszystko, co mogę Co mogę zrobić, aby ochronić się przed rakiem szyjki macicy i innymi chorobami powodowanymi przez HPV*? Wszystko, co mogę Mam tyle marzeń co zrobić, aby je ochronić? Wszystko, co mogę. Marzenia są po to,

Bardziej szczegółowo

Czasem pracy jest czas, w którym pozostajesz w dyspozycji pracodawcy w zakładzie lub w innym miejscu wyznaczonym do wykonywania pracy.

Czasem pracy jest czas, w którym pozostajesz w dyspozycji pracodawcy w zakładzie lub w innym miejscu wyznaczonym do wykonywania pracy. Czasem pracy jest czas, w którym pozostajesz w dyspozycji pracodawcy w zakładzie lub w innym miejscu wyznaczonym do wykonywania pracy. Zgodnie z Kodeksem pracy, czas pracy nie może przekraczać: 8 godzin

Bardziej szczegółowo

Oświadczenie Wnioskodawcy o dochodach

Oświadczenie Wnioskodawcy o dochodach Załącznik nr 1 Wniosek o dofinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym Imię i nazwisko... PESEL albo numer dokumentu tożsamości...

Bardziej szczegółowo

o krew dostarcza tkankom tlen (bierze udział w oddychaniu), w składniki energetyczne, mineralne, witaminy, hormony,

o krew dostarcza tkankom tlen (bierze udział w oddychaniu), w składniki energetyczne, mineralne, witaminy, hormony, Co to jest krew Krew płynna tkanka, składająca się z krwinek czerwonych, krwinek białych, płytek krwi i osocza (plazmy). Krew spełnia wiele ważnych funkcji w organizmie człowieka: krwinki czerwone - są

Bardziej szczegółowo

NIE NARAŻAJ SWOJEGO ZDROWIA! STOP PRZEDSTAWIAMY RECEPTĘ NA SKUTECZNĄ PROFILAKTYKĘ

NIE NARAŻAJ SWOJEGO ZDROWIA! STOP PRZEDSTAWIAMY RECEPTĘ NA SKUTECZNĄ PROFILAKTYKĘ NIE NARAŻAJ SWOJEGO ZDROWIA! POWIEDZ grypie STOP PRZEDSTAWIAMY RECEPTĘ NA SKUTECZNĄ PROFILAKTYKĘ Jedną z najpowszechniej występujących i wciąż niedocenianych chorób jest grypa, choroba, która w sezonie

Bardziej szczegółowo

1 grudnia - Światowy Dzień AIDS

1 grudnia - Światowy Dzień AIDS 1 grudnia - Światowy Dzień AIDS HIV to ludzki wirus upośledzenia (niedoboru) odporności. Może wywołać zespół nabytego upośledzenia odporności AIDS. Ze względu na skalę zakażeń i tempo rozprzestrzeniania

Bardziej szczegółowo

Zatrudnianie osób niepełnosprawnych

Zatrudnianie osób niepełnosprawnych PRAWO PROMOTOR OT OR 10/2014 MARTA JENDRASIK ekspert ds. prawa pracy, wykładowca fot. Thinkstock Zatrudnianie osób niepełnosprawnych Jakie zmiany w zatrudnianiu niepełnosprawnych wprowadziła Ustawa z dnia

Bardziej szczegółowo

Korzystałem/am z dofinansowania do turnusu rehabilitacyjnego ze środków PFRON** TAK (podać rok)... NIE

Korzystałem/am z dofinansowania do turnusu rehabilitacyjnego ze środków PFRON** TAK (podać rok)... NIE WNIOSEK O dofinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym Imię i nazwisko......... PESEL Nr dokumentu tożsamości... Adres zamieszkania

Bardziej szczegółowo

wypełnić, jeśli lekarz uznał konieczność pobytu opiekuna czytelny podpis wnioskodawcy

wypełnić, jeśli lekarz uznał konieczność pobytu opiekuna czytelny podpis wnioskodawcy Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej Nr sprawy RSN.700.........2015 Dział Rehabilitacji Społecznej Osób Niepełnosprawnych ul. Północna 9b, 43-600 Jaworzno tel. 32 618 18 70, fax. 32 618 18 69 WNIOSEK O DOFINANSOWANIE

Bardziej szczegółowo

RYZYKO ZAWODOWE ZWIĄZANE EKSPOZYCJĄ NA CZYNNIKI BIOLOGICZNE W SŁUŻBIE ZDROWIA

RYZYKO ZAWODOWE ZWIĄZANE EKSPOZYCJĄ NA CZYNNIKI BIOLOGICZNE W SŁUŻBIE ZDROWIA RYZYKO ZAWODOWE ZWIĄZANE EKSPOZYCJĄ NA CZYNNIKI BIOLOGICZNE W SŁUŻBIE ZDROWIA Katarzyna Zielińska-Jankiewicz Anna Kozajda Irena Szadkowska-Stańczyk NARAŻENIE NA CZYNNIKI BIOLOGICZNE W SŁUŻBIE ZDROWIA GRUPY

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O DOFINANSOWANIE ZE ŚRODKÓW PAŃSTWOWEGO FUNDUSZU REHABILITACYJI OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH UCZESTNICTWA W TURNUSIE REHABILITACYJNYM

WNIOSEK O DOFINANSOWANIE ZE ŚRODKÓW PAŃSTWOWEGO FUNDUSZU REHABILITACYJI OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH UCZESTNICTWA W TURNUSIE REHABILITACYJNYM WNIOSEK O DOFINANSOWANIE ZE ŚRODKÓW PAŃSTWOWEGO FUNDUSZU REHABILITACYJI OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH UCZESTNICTWA W TURNUSIE REHABILITACYJNYM (wypełnia osoba niepełnosprawna lub, w przypadku osoby niepełnoletniej,

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE Nr 15/2010 Starosty Pułtuskiego z dnia 17 lutego 2010 r.

ZARZĄDZENIE Nr 15/2010 Starosty Pułtuskiego z dnia 17 lutego 2010 r. ZARZĄDZENIE Nr 15/2010 Starosty Pułtuskiego z dnia 17 lutego 2010 r. w sprawie: ustalenia zasad dofinansowania do uczestnictwa osób niepełnosprawnych i ich opiekunów w turnusach rehabilitacyjnych ze środków

Bardziej szczegółowo

zdrowia Zaangażuj się

zdrowia Zaangażuj się Ochrona Twojego zdrowia Zaangażuj się Niniejszy projekt jest finansowany przez Ochrona Twojego zdrowia Zaangażuj się www.oha.com 1. Zainteresuj się ochroną swojego zdrowia. Jeśli masz pytania lub wątpliwości

Bardziej szczegółowo

PRACA ZALICZENIOWA Z PRAKTYK ZAWODOWYCH ODDZIAL GINEGOLOGICZNO POŁOŻNICZY

PRACA ZALICZENIOWA Z PRAKTYK ZAWODOWYCH ODDZIAL GINEGOLOGICZNO POŁOŻNICZY W.S.H.E w Łodzi Kierunek Pielęgniarstwo Poziom B Mariola Krakowska Nr Albumu 42300 PRACA ZALICZENIOWA Z PRAKTYK ZAWODOWYCH ODDZIAL GINEGOLOGICZNO POŁOŻNICZY TEMAT PRACY: UDZIAŁ PIELĘGNIARKI W PROFILAKTYCE

Bardziej szczegółowo

Imię i nazwisko opiekuna... ... Data urodzenia

Imię i nazwisko opiekuna... ... Data urodzenia Znak sprawy: W N I O S E K o przyznanie dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych do uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym UWAGA! Przed złożeniem wniosku należy

Bardziej szczegółowo

Antybiotykooporność. Dr Maciej Starachowski www.swiatzdrowia.pl

Antybiotykooporność. Dr Maciej Starachowski www.swiatzdrowia.pl Antybiotykooporność Dr Maciej Starachowski www.swiatzdrowia.pl Pominięte dawki antybiotyków prowadzą do nieskutecznych leków i nieskutecznego leczenia Kiedy zalecenia dotyczące antybiotyków nie są przestrzegane,

Bardziej szczegółowo

Adres zamieszkania*... ... Data urodzenia...telefon..

Adres zamieszkania*... ... Data urodzenia...telefon.. Numer sprawy... Wniosek o dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym (wypełnia osoba niepełnosprawna lub w przypadku osoby

Bardziej szczegółowo

Zakażenie pszczoły miodnej patogenem Nosema ceranae. Diagnostyka infekcji wirusowych pszczoły miodnej

Zakażenie pszczoły miodnej patogenem Nosema ceranae. Diagnostyka infekcji wirusowych pszczoły miodnej Zakażenie pszczoły miodnej patogenem Nosema ceranae Diagnostyka infekcji wirusowych pszczoły miodnej Plan 1. Znaczenie ekologiczne i gospodarcze pszczół 2. Choroby pszczół i ich diagnostyka 3. Podstawy

Bardziej szczegółowo

Korzystałem(am) z dofinansowania do uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym ze środków PFRON** TAK (podać rok)... NIE

Korzystałem(am) z dofinansowania do uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym ze środków PFRON** TAK (podać rok)... NIE Wniosek o dofinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym (wypełnia osoba niepełnosprawna lub w przypadku osoby niepełnosprawnej

Bardziej szczegółowo

NajwyŜsza Izba Kontroli Departament Pracy, Spraw Socjalnych i Zdrowia

NajwyŜsza Izba Kontroli Departament Pracy, Spraw Socjalnych i Zdrowia NajwyŜsza Izba Kontroli Departament Pracy, Spraw Socjalnych i Zdrowia Warszawa, dnia grudnia 2009 r. Pan Jacek Paszkiewicz Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia KPZ-410-14-03/2009 P/09/095 WYSTĄPIENIE POKONTROLNE

Bardziej szczegółowo

Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Nowej Soli, ul. Piłsudskiego 65, tel. (68) 457-43-34

Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Nowej Soli, ul. Piłsudskiego 65, tel. (68) 457-43-34 Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Nowej Soli, ul. Piłsudskiego 65, tel. (68) 457-43-34 Nr sprawy: Data wpływu wniosku do PCPR Wniosek o dofinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób

Bardziej szczegółowo

ANKIETA dla osób chorych, leczących się na boreliozę oraz wyleczonych

ANKIETA dla osób chorych, leczących się na boreliozę oraz wyleczonych ANKIETA dla osób chorych, leczących się na boreliozę oraz wyleczonych Głównym celem tej ankiety jest porównanie skuteczności leczenia standardowego i niestandardowego. Ponadto analizie poddane zostaną

Bardziej szczegółowo

UPRAWNIENIA DO ULGOWYCH PRZEJAZDÓW KOLEJĄ W KOMUNIKACJI KRAJOWEJ

UPRAWNIENIA DO ULGOWYCH PRZEJAZDÓW KOLEJĄ W KOMUNIKACJI KRAJOWEJ UPRAWNIENIA DO ULGOWYCH PRZEJAZDÓW KOLEJĄ W KOMUNIKACJI KRAJOWEJ L.p. UPRAWNIENI DO ULGI WYMIAR ULGI (%) Przejazdy w klasie drugiej na podstawie biletów jednorazowych imiennych miesięcznych w pociągach

Bardziej szczegółowo

Dokumenty uprawniające do bezpłatnych i ulgowych przejazdów lokalnym transportem zbiorowym Przejazdy bezpłatne (ulga 100%)

Dokumenty uprawniające do bezpłatnych i ulgowych przejazdów lokalnym transportem zbiorowym Przejazdy bezpłatne (ulga 100%) Uprawnienia do zwolnień i ulg w opłatach za przejazdy lokalnym transportem zbiorowym organizowanym przez Miasto Poznań od dnia 1 lipca 2014 r. do dnia 1 stycznia 2015 r. na podstawie uchwały RM Poznania

Bardziej szczegółowo

Zdobycze biotechnologii w medycynie i ochronie środowiska

Zdobycze biotechnologii w medycynie i ochronie środowiska Zdobycze biotechnologii w medycynie i ochronie środowiska InŜynieria genetyczna - badania biomedyczne Jednym z najbardziej obiecujących zastosowań nowych technologii opartych na przenoszeniu genów z jednego

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 2 października 201 r. Poz. 118 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 23 października 201 r. w sprawie wymagań zdrowotnych dla kandydata na dawcę

Bardziej szczegółowo

10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY

10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY 10 FAKTÓW NA TEMAT CUKRZYCY FAKT 1. Około 347 mln ludzi na świecie choruje na cukrzycę. Istnieje rosnąca globalna epidemia cukrzycy, u której podłoża leży szybki przyrost przypadków nadwagi i otyłości

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XIV/153/2015 RADY MIEJSKIEJ KALISZA z dnia 17 września 2015 r.

UCHWAŁA Nr XIV/153/2015 RADY MIEJSKIEJ KALISZA z dnia 17 września 2015 r. UCHWAŁA Nr XIV/153/2015 RADY MIEJSKIEJ KALISZA z dnia 17 września 2015 r. w sprawie uprawnień do bezpłatnych i ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego komunikacji miejskiej na terenie

Bardziej szczegółowo

Mam Haka na Raka. Chłoniak

Mam Haka na Raka. Chłoniak Mam Haka na Raka Chłoniak Nowotwór Pojęciem nowotwór określa się niekontrolowany rozrost nieprawidłowych komórek w organizmie człowieka. Nieprawidłowość komórek oznacza, że różnią się one od komórek otaczających

Bardziej szczegółowo

ULGA REHABILITACYJNA

ULGA REHABILITACYJNA ULGA REHABILITACYJNA Warunki uprawniające do skorzystania z ulgi rehabilitacyjnej: podatnik posiada status osoby niepełnosprawnej (art. 26 ust. 7d i 7g ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zwanej

Bardziej szczegółowo

To warto wiedzieć o HIV

To warto wiedzieć o HIV Opracowanie: dr n. med. Dorota Rogowska-Szadkowska Projekt graficzny: heroldart.com To warto wiedzieć o HIV Warszawa 2015 ISBN 978-83-87068-57-8 Egzemplarz bezpłatny sfinansowany przez Krajowe Centrum

Bardziej szczegółowo

Przejazdy bezpłatne (ulga 100%)

Przejazdy bezpłatne (ulga 100%) Uprawnienia do zwolnień i ulg w opłatach za przejazdy lokalnym transportem zbiorowym organizowanym przez Miasto Poznań od dnia 1 września 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. na podstawie uchwały RM Poznania

Bardziej szczegółowo