Wiesława Ł. Nowacka Katedra Użytkowania Lasu SGGW w Warszawie

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wiesława Ł. Nowacka Katedra Użytkowania Lasu SGGW w Warszawie"

Transkrypt

1 Wiesława Ł. Nowacka Katedra Użytkowania Lasu SGGW w Warszawie ZMIANY STRUKTURALNE I ICH POWIĄZANIA Z ROZWOJEM MECHANIZACJI PRAC LEŚNYCH. WSTĘPNE REZULTATY BADAŃ COMFOR 1 Streszczenie Operacje leśne w główniej mierze są realizowane przez firmy zewnętrzne zatrudniane przez jednostki PGL LP na zasadzie outsourcing. Rola kontraktorów, firm ZUL zarysowuje się wyraźnie jako istotnych moderatorów rozwoju regionalnego i społeczności lokalnych. Firmy te coraz częściej napotykają na bariery dla swojego rozwoju. Mechanizacja wkraczająca szybkimi krokami do leśnictwa w powiązaniu z presją ekonomiczną wymuszającą wielogodzinną ciągłą aktywność, lekceważenie zasad ergonomii w pracy, stwarza szereg negatywnych konsekwencji dla zatrudnionych. Zasoby ludzkie stanowią istotne ograniczenie rozwoju mechanizacji prac w leśnictwie. Kolejnym czynnikiem mającym wpływ na wdrażanie mechanizacji są zmiany strukturalne zachodzące w samym leśnictwie i w jego otoczeniu. Wielkość oddziaływania zmian strukturalnych na sektor leśny i na wszystkich jego uczestników jest zależna od bardzo wielu czynników, które wzajemnie wewnętrznie na siebie oddziałują. Sposób, przebieg, tempo, wielkości chwilowych oddziaływań strukturalnych zmian są przyporządkowane do konkretnego przedsiębiorstwa, ale i kraju, i regionu. Wynika to z wagi czynników historycznych, politycznych i kulturowych w rozwoju każdej firmy. Zmiany strukturalne zachodzące globalnie i lokalnie w decydujący sposób wpływają na: poziom wzrostu firmy, przyrost zasobów technicznych i ludzkich, wzrost zakresu zobowiązań i przestrzeni działania, wzrost zasobów finansowych, bezpieczeństwo finansowe, trwałość Małych i Średnich Przedsiębiorstw. 1 Praca opiera się na wstępnych rezultatach uzyskanych w ramach realizacji projektu badawczego o akronimie COMFOR (Projekt No , 6 Program Ramowy UE), którego jednym z partnerów jest Katedra Użytkowania Lasu Wydziału Leśnego SGGW w Warszawie. 162

2 Wstęp Badania w zakresie zmian strukturalnych zachodzących w leśnictwie to nowe zjawisko. Wiedza w tym zakresie jest więc ograniczona. Sytuacja gospodarcza, polityczna w ujęciu globalnym jak i regionalnym, podlega w ostatnich dekadach bardzo istotnym przewartościowaniom. Istnieje potrzeba uzupełniania wiedzy w tym zakresie. Funkcjonowanie gospodarki leśnej w jej zrównoważonym układzie, opiera się na trzech podstawowych filarach: ekonomicznym, ekologicznym i społecznym. Wiedza na temat oddziaływania globalnych zmian strukturalnych na funkcjonowanie MSP w leśnictwie (Małe i Średnie Przedsiębiorstwa) wymaga rozszerzenia. Jest niezbędna dla realizacji jednego z istotniejszych postulatów Trzeciej Ministerialnej Konferencji dla Ochrony Lasów w Europie (MCPFE)- Rezolucji Lizbońskiej L1 People, Forests and Forestry Enhancement of Socio-Economic Aspects of Sustainable Forest Mnagement (Anon 1998). Świadomość ta jest również konieczna do pełnej realizacji współcześnie rozumianych zasad zrównoważonego rozwoju, które rozszerzają generalne zasady stworzone na konferencji UNECD 1992r., a dotyczące równorzędnego traktowania trzech komponentów: rozwoju ekonomicznego, ochrony środowiska i społecznej równości. Fundamentalne określenie zrównoważonego rozwoju wyrażone jest przez ponad pięćdziesiąt koniecznych do osiągnięcia celów, między innymi rozwój społeczeństw, ochronę środowiska naturalnego, prawa człowieka do wolności, równości, solidarności, ale również współuczestnictwa i współodpowiedzialności. Punkty 6 i 7 General Guidelines podkreślają: nowe możliwości zatrudniania i zarobkowania w zrównoważonym leśnictwie powinny być wzmacniane poprzez dywersyfikację działalności w leśnictwie, polityka rozwoju zasobów ludzkich powinna włączać rozwój kompetencji zarówno kierownictwa firm leśnych, pracowników jak i właścicieli lasów, niezbędne jest tworzenie równych warunków zarobkowania, zatrudnienia, szkoleń i rozwoju karier w leśnictwie, niezależnie od wielkości firmy, charakteru własności. Współcześnie można przyjąć za wielu badaczami, że następuje wyraźne przesunięcie traktowania wielofunkcyjności lasu będącego elementem środowiska w kierunku jednego składnika, jakim jest pełnienie przez las funkcji socjalnych i społecznych. Gospodarka leśna i przetwórstwo drewna to ważne dziedziny dla ludności zamieszkującej rejony niezurbanizowane. Priorytet ekonomiczny leśnictwa został aktualnie zastąpiony uwarunkowaniami społecznymi ze szczególnym naciskiem kładzionym na tworzenie stanowisk pracy, wspieranie budżetów samorządów lokalnych (Nowacka i in. 2006). Wielkość oddziaływania zmian strukturalnych na sektor leśny i na wszystkich jego aktorów jest zależna od bardzo wielu czynników, które wzajemnie wewnętrznie na siebie oddziałują. Sposób, przebieg, tempo, wielkości chwilowych oddziaływań strukturalnych zmian są przyporządkowane do konkretnego przedsiębiorstwa, ale i kraju, i regionu (Costa- 163

3 David 2005). Wynika to z wagi czynników historycznych, politycznych i kulturowych w rozwoju każdej firmy. Na przebieg zmian indywidualnych istotnie moderująco wpływają również dotychczasowe doświadczenia zarówno te, które nazwiemy sukcesem jak i porażką, te odbierane jednostkowo, jak i na poziomie lokalnym bądź globalnym. Należy uznać za celowe dążenie do stworzenia kompletnego teoretycznego modelu interakcji. Praktyczne wykorzystanie proponowanego modelu może ułatwić stosującym go firmom, trwały i dynamiczny rozwój z uwzględnieniem uwarunkowań ergonomicznych, a więc nacelowanych na dobro pracowników. Zmiany strukturalne podejście uniwersalne Co składa się na czynniki określane zmianami strukturalnymi wpływającymi na jednostkową firmę MSP? Biorąc pod uwagę zarówno wstępne wyniki uzyskanych badań w projekcie COMFOR jak i w jego poprzedniku ErgoWood 2 można je określić w kilku punktach: poziom wzrostu firmy w funkcji czasu. Miernikami jest przyrost zasobów technicznych i ludzkich, wzrost zasobów finansowych, bezpieczeństwo finansowe, ustawiczny rozwój odzwierciedlony przez trwałość na rynku lokalnym, wzrost zakresu zobowiązań i przestrzeni działania, sięganie po zadania na rynku globalnym, innowacyjność i zmiany technologiczne, widziana przez pryzmat rozwoju zasobów technicznych i ludzkich, kreowanie i wdrażanie nowych rozwiązań technicznych, technologicznych i organizacyjnych, ergonomiczne kształtowanie procesów pracy. Korzystanie z branżowych przykładów dobrej praktyki i skuteczne wdrażanie ich na poziomie swoich zadań, aktywne kreowanie zatrudnienia, rozumiane jako rozwój kadry, jej utrzymanie, trwałe związanie z firmą i jej długofalowymi celami, wzrost produktywności firmy uwzględniający zdrowie i sprawność działania pracowników. Rozwijanie kontaktów z innymi uczestnikami rynku pracy, twórcze wykorzystanie wiedzy płynącej z branż powiązanych, makro i mikroekonomiczne czynniki rozwoju płynące z krajowych, regionalnych i globalnych trendów i rozwiązań (w tym min. demografia, edukacja, polityka). Cel badań Zasadniczym celem całego pakietu COMFOR jest uzyskanie informacji niezbędnych do stworzenie modelu opisującego sytuację aktualną i pozwalającego na prognozowanie trendów rozwoju MSP z punktu widzenia produktywności powiązanej ze zdrowiem pracowniczym. Cele szczegółowe można ująć w kilku punktach: 2 Wyniki badań uzyskane w temacie badawczym ErgoWood zrealizowanym w ramach współpracy europejskiej 5. PR są dostępne na stronie internetowej: 164

4 1. Rozwinięcie teoretycznego modelu opisującego wpływ zmian strukturalnych na MSP będące na rożnych etapach rozwoju ekonomicznego i technicznego, w powiązaniu ze zdrowiem i wydajnością pracy. 2. Identyfikacja czynników strukturalnych stanowiących o podobieństwie reakcji MSP, jak również o zróżnicowaniu regionalnym. 3. Określenie konkretnych czynników, które ułatwiają lub utrudniają usprawnianie pracy z punktu widzenia ergonomicznie uzasadnionych technik pracy i jej organizacji, wspartej jednocześnie na wymaganiach w zakresie zdrowia i bezpieczeństwa zatrudnionych. 4. Prognoza technicznego I ekonomicznego rozwoju MSP w powiązaniu ze zdrowiem i sprawnością pracowników oparta na danych pochodzących od uczestniczących w projekcie dziesięciu MSP. Materiał i metody Wstępne badania oparte były na studiach literatury i danych statystycznych. Kwerenda materiałów dostępnych zarówno w źródłach internetowych jak i bibliotecznych rozpoczęła proces pozyskania informacji i danych użytecznych w dalszym postępowaniu. Kolejny materiał pomocny w określeniu regionalnych różnic i podobieństw pochodzi z wyników uzyskanych w ramach projektu COMFOR, z pakietu roboczego WP1.1 i WP 1.2. Podstawowe obszary tematyczne objęte badaniami to: 1. aktualny stan i przewidywane kierunki rozwoju leśnictwa jako sektora komercyjnej aktywności firm MSP, 2. poziom mechanizacji i rozwoju technicznego zatrudnianych w leśnictwie firm, 3. poziom outsourcing w leśnictwie, 4. wielkość i charakter wspierania MSP w zakresie bezpieczeństwa pracy, szkoleń, itp. 5. wiedza i jej transfer, metody i stosowane techniki, 6. funkcje i role pełnione przez jednostki certyfikacyjne w zrównoważonym rozwoju operacji leśnych i działalności na rzecz leśnictwa, 7. funkcje i role pełnione przez krajowe stowarzyszenia i grupy wsparcia. Podstawową metodą badawczą zastosowana w projekcie COMFOR była standaryzowana ankieta wypełniona przez krajowe RTD wsparte miejscowymi źródłami informacji (IS Information Source), min. reprezentującymi instytucje, jednostki badawcze, źródła rządowe, stowarzyszenia itp. W gromadzeniu danych i informacji uczestniczyli również miejscowi partnerzy współkreujący sytuację w leśnictwie (S- Stakeholder). 165

5 Kolejnym krokiem było praktyczne wykorzystanie narzędzi opracowanych w ramach projektu ErgoWood. Wykorzystanie tej metody łączyło się z aktywnym uczestnictwem dziesięciu bazowych MSP reprezentujących wszystkie uczestniczące w projekcie kraje 3. Zmiany strukturalne wstępne rezultaty Aspekty polityczne Rolą rządów jest tworzenie warunków prawnych i klimatu sprzyjającego przedsiębiorczości i rozwojowi biznesowych działań (Bednarski, Sienkiewicz 2006). Szczególne uwarunkowania muszą być określane dla MSP z racji ich specyfiki, wynikającej min. z wielkości i charakteru realizowanych w leśnictwie zadań. Podstawą jest spójność i przewidywalność kolejnych działań rządowych, akceptowalny system: podatkowy, ubezpieczeń społecznych, regulacji z zakresu prawa pracy. Szczególne znaczenie mają te wymagania w krajach, które tworzą gospodarkę rynkową i przechodzą długoletni okres transformacji z gospodarki centralnie planowanej do rynkowej. Indykatorami klimatu sprzyjającego rozwojowi MSP są: udział prywatnych przedsiębiorstw w rynku krajowym, udział prywatnych przedsiębiorstw w tworzeniu PKB, udział pracowników zatrudnianych w MSP w całości siły roboczej danego kraju, utrudnienia/ułatwienia w otwieraniu nowej działalności gospodarczej. Aspekty makro- i mikroekonomiczne Udział leśnictwa w gospodarce różnych krajów jest bardzo niejednolity (Jodłowski 2001, Blombäck i in. 2003), podobnie jak i poziom mechanizacji tego sektora. We wszystkich krajach czynnikami decydującymi o wdrażaniu metod pracy zmechanizowanej w leśnictwie są: struktura własnościowa w leśnictwie, krajowe zapotrzebowanie na drewno, system podatkowy i system finansowego wspierania działalności w leśnictwie, wielkość współzawodnictwa na rynku usług w leśnictwie zależna od wzrostu efektywności pracy, liczby firm funkcjonujących na rynku, itp. Czynnikami, które mają niebagatelne znaczenie dla rozwoju mechanizacji prac w leśnictwie są sytuacje kryzysowe jak wiatrołomy i inne katastrof ekologiczne (przykład konsekwencji huraganu Lothar we Francji i Niemczech), gwałtowny wzrost migracji i emigracji (przykład Polski), spadek ilości dostępnej na rynku pracy niskokwalifikowanej siły 3 W projekcie COMFOR uczestniczą partnerzy z dziesięciu krajów europejskich, reprezentujący trzy regiony charakterystyczne dla rozwoju mechanizacji w leśnictwie: Irlandia, Wielka Brytania, Holandia, Niemcy, Francja, Szwecja, Finlandia, Polska, Bułgaria i Rumunia. 166

6 roboczej (przykłady ze wszystkich krajów uczestników projektu badawczego). Przy takiej koniunkturze kontraktowanie prac i outsourcing stały się popularną formą reakcji na zaistniałą sytuację, zarówno lokalnie jak i globalnie (Blombäck i in. 2003). Wzmocnienie roli długofalowych kontraktów ma miejsce we wszystkich badanych krajach. Efektem jest stabilizacja załóg, możliwość planowania zakupów nowych maszyn w dłuższej perspektywie czasowej. Edukacja Jednym z istotnych czynników decydujących o powodzeniu przedsięwzięć z zakresu przedsiębiorczości, których znaczenie jest stale podkreślane w ujęciu lokalnym, jak i globalnym jest wiedza, poziom edukacji i umiejętności (Kwiatkowski 2001, Moerel 2001, Mako i in. 2006). Wysoki poziom wyszkolenia, wiedzy, tradycje w dziedzinach high-tech (kierunki inżynierskie i politechniczne) stanowią istotny wskaźnik powodzenia w funkcjonowaniu firm. Zmechanizowane leśnictwo zdecydowanie leży w tym nurcie aktywności. Nowoczesne maszyny wdrażane w MSP działających w leśnictwie, wymagają dobrze wykształconego operatora I właściciela. Bez wiedzy z zakresu ekonomii, techniki, uwarunkowań przyrodniczych ale i socjologii i psychologii, nie może być mowy o sukcesie firmy. Można zadać pytanie odnoszące się do kontekstu europejskiego: Czy siła robocza krajów europejskich posiada właściwe, wystarczające umiejętności, wiedzę, techniki pracy, które są konkurencyjne w kontekście gospodarki globalnej, starzejących się społeczeństw, gwałtownego rozwoju techniki? Odpowiedź niestety nie jest w pełni pozytywna. Poziom edukacji obywateli w wieku produkcyjnym w krajach EU-25 rośnie z roku na rok. W 2005 r. blisko 20% tej grupy to byli ludzie posiadający wyższe wykształcenie, podczas gdy pracownicy niewykwalifikowani stanowili mniej niż 33% populacji. W 2000 r. liczby te przedstawiały się odpowiednio: 17,6% i 36,2%. Nadal jednak nie jest to poziom zakładany w ramach Strategii Lizbońskiej (2000), która mówi o przekształceniu Unii Europejskiej do 2010 r. w najbardziej konkurencyjną, dynamiczną i opartą na wiedzy gospodarkę na świecie, gospodarkę, której celem jest zrównoważony wzrost, tworzenie coraz więcej i coraz lepszych miejsc pracy oraz poprawa poziomu spójności społecznej. Szczególnym działaniem przyczyniającym się do wzrostu kompetencji pracowników są szkolenia. Przez ostatnie lata sektorowe aspekty fachowego szkolenia znalazły się w centrum uwagi Unii Europejskiej. Rozwój fachowej polityki sektorowej wraz z całą pokrewną infrastrukturą, niezbędną do jej wdrożenia, stanowi problem stojący przed wieloma krajami współczesnej Europy, w szczególności krajów takich jak Polska, transformujących nadal swe gospodarki. Celem przedsiębiorcy dbającego o sukces firmy jest identyfikacja realnych 167

7 potrzeb w zakresie zróżnicowanych szkoleń pracowniczych np. w zakresie zarządzania, księgowości, operacji maszyną, jej napraw, innowatywności, kultury pracy. Zróżnicowanie podejścia do potrzeby rozwoju wiedzy w przedsiębiorstwie ma miejsce zarówno w odniesieniu lokalnym krajowym jak i globalnym ponadregionalnym. Zdolność do uczenia się leśnych przedsiębiorstw nie jest znane i wymaga odrębnego badania naukowego (Kwiatkowski 2001). Punktem wyjścia dla wdrażania ewentualnych specjalistycznych szkoleń przeznaczonych dla MSP działających w leśnictwie musi być rzetelna wiedza o aktualnych potrzebach, dotychczasowych sukcesach, stosowanych tradycyjnie technikach przekazu, oczekiwań odbiorców szkoleń. Dotychczasowe rezultaty case studies pozwoliły na ujawnienie istotnych różnic w tym, jak MSP się uczą, jak zdobywają dodatkową wiedzę i jak ją przekazują swoim pracownikom, kontraktorom. Szczególne różnice są widoczne w modelach działania stosowanych w krajach reprezentujących region Europy Północnej i Europy Środkowo-Wschodniej. Bardzo wyraźna jest przewaga instytucjonalnych źródeł wiedzy (stowarzyszenia, organizowane targi i pokazy) w przypadku regionu północnego w stosunku do typowych w przypadku centralnowschodniego regionu źródeł, jakimi są: rodzina, partnerzy rynkowi, współpracownicy. Kolejnym czynnikiem, który wyraźnie determinuje niechęć do korzystania z instytucjonalnych, sztywnych szkoleń jest fakt, iż MSP oczekują szybkich rozwiązań dla aktualnych i pilnych sytuacji. Takie rozwiązania znacząco szybciej podpowiada dobra praktyka zaprzyjaźnionej firmy i zastosowanie zasad benchmarking. Czynniki demograficzne Problem starzenia się społeczeństw dotyczy każdego z krajów członków EU, jest to w dużej mierze również problem globalny (Anon 2006). Konieczne jest wdrażanie na poziomie regionalnym, europejskim polityki wzmacniającej chęć i potrzebę pozostania pracowników na rynku pracy. Dzięki odpowiednim działaniom legislacyjnym (choćby system podatkowy I ubezpieczeniowy) uzyskano w krajach starej piętnastki UE wzrost średniego wieku przechodzenia na emeryturę z 60,8 lat w 2002 r. do 61,3 lat w 2003 r. Poniższy graf (ryc.1) przedstawia udział procentowy obywateli w wieku 65 i więcej lat w stosunku do całej populacji zatrudnionych na przykładzie wybranych krajów uczestników projektu COMFOR. W polityce demograficznej wspólnej Europy można wyróżnić pięć podstawowych zagadnień istotnych z punktu widzenia zrównoważonego rozwoju siły roboczej i MSP: 1. Promowanie rozwoju demograficznego poprzez zapewnienie rodzinie warunków do pełnienia zróżnicowanych ról i zaspakajania jej potrzeb. W szczególności umożliwienia godzenia roli pracownika z jego i rodziny oczekiwaniami w życiu prywatnym. 168

8 2. Promowanie zwiększonego zatrudnienia grup takich jak: ludzie młodzi, kobiety, starsi i nie w pełni sprawni. Konieczność ograniczania wczesnego przechodzenia na rentę/ emeryturę korzystając z narzędzi takich jak: aktywne kształtowanie organizacji pracy biorące pod uwagę szczególne zagrożenia niesione przez pracę w danym sektorze, inwestycja w szkolenia i usprawnianie warunków pracy, wyrównywanie sytuacji w poszczególnych krajach członkowskich. Nieaktywni ludzie w wieku powyżej 65 lat w stosunku do siły roboczej ogółem Wielka Brytania 30,82 Szwecja 31,79 Polska 27,57 Holandia 26,67 Irlandia 21,35 Niemcy 36,78 Francja 36,92 Finlandia 30, % Ryc. 1. Niepracujący w wieku powyżej 65 lat w stosunku do siły roboczej ogółem na przykładzie krajów uczestników projektu COMFOR. Rok (Na podstawie danych OECD, modyfikacja autorki) 3. Potęgowanie konkurencyjności gospodarki w ujęciu globalnym poprzez zastosowanie nowoczesnych technologii, promowanie zdolności innowacyjnych pracowników, zwiększenie nakładów na badania naukowe i ich wdrożenia. 4. Wzmocnienie działań na rzecz imigrantów i ich integracji z populacją w poszczególnych krajach członkowskich. Migracja wraz z rozszerzaniem się Europy nabiera istotnego znaczenia. Na przykład blisko pół miliona (do 800 tys.) młodych Polaków przeniosło się czasowo do pracy w Irlandii, Wielkiej Brytanii. Sprawia to, że wszystkie działy pracy prostej, niewykwalifikowanej w kraju rodzinnym cierpią na niedobór rąk do pracy. Koszt pracy automatycznie wzrasta, konkurencyjność firm, 169

9 zwłaszcza MSP, maleje. Problem ten dotyka w szczególny sposób gospodarek postsocjalistycznych. Jest potrzeba rozwijania polityki legalnej pracy i reguł imigracyjnych, które będą sprzyjać integracji z nową społecznością, rozwojowi siły roboczej. 5. Wzmacnianie publicznych finansów w krajach członkowskich ze szczególnym uwzględnieniem czynników ochrony socjalnej. System podatkowy Jednym z czynników decydujących o sprawnym funkcjonowaniu, o rozwoju działalności gospodarczej jest system fiskalny determinujący obciążenia podatkowe zarówno firm jak i obywateli. W tabeli podano podstawowe wielkości podatków, jakie obwiązują aktualnie w analizowanych krajach-uczestnikach projektu COMFOR. Tab. 1. Podatki w krajach uczestnikach projektu COMFOR (modyfikacja autorki na podstawie (2006 r.) Miejsce wśród analizowanych krajów Kraj Podatek dochodowy PIT Podatek CIT obywateli) 4 1 Rumunia ,7 2 Bułgaria ,3 3 Irlandia 42 12,5 81,1 4 Polska ,1 5 Finlandia 32, ,4 6 Wielka Brytania ,6 7 Niemcy 44,3 26,4 74,3 8 Holandia 52 29,6 65,8 9 Francja 48,1 33,8 64,2 10 Szwecja ,6 Wskaźnik wolności fiskalnej (uwzględnienie wszystkich podatków i obciążeń firm, Wolność działalności gospodarczej Rozpoczęcie działalności gospodarczej to w wielu przypadkach droga usłana wieloma przeszkodami. Jest to czynnik istotnie wpływający na rozwój nowych firm, na rozwój przedsiębiorczości, która z kolei gwarantuje zrównoważony rozwój gospodarki rynkowej. Zróżnicowanie w tej mierze między uczestnikami projektu jest znaczące. Przedstawia je poniższa tablica (tab.2.). Wolność rynkowa jest rozumiana jako możliwość kreowania nowej firmy, czas wymagany do jej zarejestrowania bądź wyrejestrowania, otrzymanie licencji na 4 Wynik bliski 100 oznacza maksymalną wolność fiskalną. Obliczenia wykonane według metodyki dostępnej na stronie 170

10 działalność, dalsze funkcjonowanie na rynku. Za wszystkie te elementy odpowiedzialna jest racjonalna działalność państwa i kreowanych przezeń regulacji prawnych. Tab. 2. Wolność rynkowa. Kraje uczestniczące w projekcie COMFOR (modyfikacja autorki na podstawie (2006 r.) Miejsce wśród analizowanych krajów Kraj Liczba dni koniecznych do zarejestrowania firmy 1 Finlandia 14 95,3 2 Szwecja 16 95,0 3 Irlandia 19 92,8 4 Wielka Brytania 18 92,1 5 Holandia 10 88,3 6 Niemcy 24 88,2 7 Francja 8 86,1 8 Rumunia 11 70,9 9 Bułgaria 32 66,9 10 Polska 31 56,1 Wskaźnik wolności rynkowej Począwszy od stycznia 2007r. mamy w UE 27 krajów, które łącznie stanowią olbrzymi rynek złożony z 495 mln obywateli, ponad 25 mln MSP, z wdrożonym Acquis Communautaire ( dorobkiem wspólnotowym ), z oczekiwaniami obywateli na pozytywny rozwój wspólnoty i jej celów (Borkowska 2005). Nowi członkowie, Bułgaria, Rumunia, podobnie jak Polska przed kilku laty, będą w każdym obszarze aktywności, w tym również leśnej, przeżywać trudności, które można ominąć dzięki korzystaniu z dobrych przykładów z krajów, które takie problemy już mają za sobą. Szczególne zagrożenia dla MŚP w krajach transformujących swe gospodarki niesione są przez strukturalne czynniki oddziałujące zarówno lokalnie jak i globalnie. Projekt COMFOR ma służyć pomocą dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw działających w sferze leśnictwa. Literatura 1. Anon General declaration and resolutions adopted. June Third Ministerial Conference on the Protection of Forests in Europe. Liaison Unit in Lisbon. 2. Anon The social situation in the European Union The Balance between Generations in an Ageing Europe. European Commission Directorate-General for Employment, Social Affairs and Equal Opportunities Unit E.1. Eurostat Unit F.3.Manuscript completed in April Bednarski M., Sienkiewicz Ł Polish small and medium enterprises. Chances, Barriers and Challenges. Raport IPiSS, Zesz

11 4. Blombäck P., Poschen P., Lövgren M Employment Trends and Prospects in the European Forest Sector. A study prepared for the European Forest Sector Outlook Study (EFSOS). Geneva Timber and Forest Discussion Papers. ECE/TIM/DP/29. UN New York and Geneva. 5. Borkowska S Przyszłość pracy w XXI wieku. IPiSS, GUS, 6. Costa-David J Creating an Entrepreneurial Europe: Activities of the EU in Promoting SMEs. United Nations Conference on Trade and Development After Fifteen Years of Market Reforms in Transition Economies: New Challenges and Perspectives for the Industrial Sector. United Nations Economic Commission for Europe, Geneva, May. 7. Jodłowski K Tendency in mechanization of wood harvesting in Poland. Landwirtschaftliche Universität Warschau Forstwirtschaftliche Faultet Lehrstuhl für Forstbenutzung. FORMEC Internationales Symposium Mechanisierung der Waldarbeit. Stand und Entwicklung der Forstlichen Verfahrenstechnik an der wende des Jahrhunderts. Warschau. Pp Kwiatkowski S.M Edukacyjna funkcja małych i średnich przedsiębiorstw. Zarządzanie Zasobami Ludzkimi. No Mako C., Csizmadia P., Illessy M., Does EU-integration help the SMEs to explore new development path? Lessons form an International Comparative Project. IPiSS. Zesz Moerel H Sectoral Training for Small- and Medium-Sized Enterprises in Europe (Szkolenia sektorowe dla małych i średnich firm w Europie). Zarządzanie Zasobami Ludzkimi. No Nowacka W.Ł, Moskalik T., Paschalis P., Zastocki D Implementation and socioeconomic impact of wood harvesting mechanization in Poland. Warsaw Agricultural University Press, Warszawa. STRUCTURAL CHANGES AND THEIR CONNECTION WITH DEVELOPMENT OF MECHANIZATION OF FORESTRY WORK. PRELIMINARY RESULTS OF COMFOR RESEARCH Increasingly, forest operations are conducted not by State Forest NFH s own workers but by outside firms hired on the basis of outsourcing approach. The role of the contractors is shaping up as that of real facilitators of regional and local development. These firms, with greater and greater frequency, run into barriers to their own growth. The fast pace of entry of mechanization into forestry in connection with economic pressures dictating uninterrupted activity, dismissive attitude toward principles of work ergonomics, create a number of 172

12 negative consequences for the employees. Human capital constitutes real limitations of the development of mechanization in forestry. Knowledge on the subject of contractors work shaped from one side by ergonomic, from the other by economic principles has scientific basis. Instilment of these principles encounters problems appearing in the main from on-going structural changes in forestry and its milieu. Research of the scope of structural changes happening in forestry is a new phenomenon. Knowledge is therefore limited. In the last few decades the economical, political situation considered globally as well as regionally has been subject to reevaluation. There is a need to enhance the level of knowledge in this field. The magnitude of the effect of structural changes on the forestry sector of the economy, and all of its participants, depends on many, many factors, which interact with one another. Method, process, tempo, magnitude of momentary effects of structural changes are ordered by the specific enterprise s, and national, and regional circumstances. This is a consequence of the relative weight of historical, political and cultural factors in the development of each company. Structural changes occurring globally and locally, in a decisive manner influence the level of growth, accumulation of technical and human resources, growth of scope of commitments and activities, increase of financial wherewithal, financial security, and sustainability of MSP. 173

Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce

Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce Dokumenty List od Premiera Czasy, w których żyjemy, to czasy komputerów, telefonów komórkowych, SMSów, czatów, Internetu i serwisów społecznościowych.

Bardziej szczegółowo

Uw a r u n k o w a n i a r o z w o j u Do l n e g o Śl ą s k a. Redaktor naukowy Teresa Kupczyk

Uw a r u n k o w a n i a r o z w o j u Do l n e g o Śl ą s k a. Redaktor naukowy Teresa Kupczyk Uw a r u n k o w a n i a r o z w o j u Do l n e g o Śl ą s k a w perspektywie roku 2020 Redaktor naukowy Teresa Kupczyk Wrocław 2010 Spis treści Wprowadzenie...7 1. Szanse i zagrożenia dla rozwoju Polski

Bardziej szczegółowo

Eugeniusz Koś micki Zrównoważony rozwój w warunkach globalizacji gospodarki. Podstawowe problemy teoretyczne i polityczne

Eugeniusz Koś micki Zrównoważony rozwój w warunkach globalizacji gospodarki. Podstawowe problemy teoretyczne i polityczne Eugeniusz Koś micki Zrównoważony rozwój w warunkach globalizacji gospodarki Podstawowe problemy teoretyczne i polityczne Białystok Poznań 2009 3 copyright by: Fundacja Ekonomistów Środowiska i Zasobów

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów Panel W zgodzie z naturą i kulturą czyli jak skutecznie wspierać rozwój infrastruktury na wsi? Warszawa, 28 października 2010

Bardziej szczegółowo

Strategia rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Polsce do roku 2013 STRESZCZENIE

Strategia rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Polsce do roku 2013 STRESZCZENIE Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji Strategia rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Polsce do roku 2013 STRESZCZENIE październik 2008 Rząd Rzeczypospolitej Polskiej, mając na uwadze dobro

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH Studia I stopnia stacjonarne i niestacjonarne Kierunek Międzynarodowe Stosunki Gospodarcze Specjalność PROGRAM OF BACHELOR STUDIES Graduate profile Graduate has a general theoretical knowledge in the field

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 Dr inż. Dariusz Nieć Dyrektor Departamentu Rozwoju Obszarów Wiejskich Warszawa 28 stycznia 2015

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Klastry wyzwania i możliwości

Klastry wyzwania i możliwości Klastry wyzwania i możliwości Stanisław Szultka Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową 29 września 2015 Klastry wyzwania nowej perspektywy 1. Klastry -> inteligentne specjalizacje 2. Organizacje klastrowe

Bardziej szczegółowo

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę 8 maja 2014 Łukasz Zalicki 85+ 80-84 75-79 70-74 65-69 60-64 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r.

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r. Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA Toruń, 28.04.2015 r. GRUPA MEBLOWA HORECA 9 firm produkcyjnych oraz WSZP/UMK 2 firmy z branży informatycznej Produkcja mebli w technologiach: drewno, płyty meblowe,

Bardziej szczegółowo

Brygida Beata Cupiał. Keywords: competitiveness, innovativeness, small and medium-sized enterprises, regional support policy

Brygida Beata Cupiał. Keywords: competitiveness, innovativeness, small and medium-sized enterprises, regional support policy Zarządzanie Publiczne, 2(18)/2012, s. 75-85 Kraków 2012 Published online September 10, 2012 doi: 10.4467/20843968ZP. 12.012.0536 Wsparcie konkurencyjności małych i średnich przedsiębiorstw w województwie

Bardziej szczegółowo

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze 16.10. 2014, Konstantynów Łódzki AGENDA EDIT VALUE TOOL Narzędzie

Bardziej szczegółowo

Inwestycje. światowego. gospodarczego. Świat Nieruchomości

Inwestycje. światowego. gospodarczego. Świat Nieruchomości Budownictwo polskie w latach światowego kryzysu gospodarczego E l ż b i e t a St a r z y k R e n a t a Ko z i k 40 Świat Nieruchomości W latach 2006-2008, gdy amerykański kryzys finansowy przeradzał się

Bardziej szczegółowo

Łukasz Urbanek. Departament RPO. Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji. Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

Łukasz Urbanek. Departament RPO. Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji. Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego 1 Łukasz Urbanek Kierownik Działu Programowania i Ewaluacji Departament RPO Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Strategia lizbońska 2007-2013 Strategia Europa 2020 2014-2020 Główne założenia

Bardziej szczegółowo

Teorie migracji Ekonomiczno społeczne skutki migracji Otwarcie niemieckiego rynku pracy:

Teorie migracji Ekonomiczno społeczne skutki migracji Otwarcie niemieckiego rynku pracy: Łukasz Pokrywka 23.05.2011 Teorie migracji Ekonomiczno społeczne skutki migracji Otwarcie niemieckiego rynku pracy: o Emigracja Polaków po przystąpieniu do UE o Sytuacja społeczno-gospodarcza Niemiec o

Bardziej szczegółowo

Część 1. Kierunki badań nad zarządzaniem małymi i średnimi przedsiębiorstwami... 13

Część 1. Kierunki badań nad zarządzaniem małymi i średnimi przedsiębiorstwami... 13 Spis treści Słowo wstępne (Marek Matejun).................................................. 11 Część 1. Kierunki badań nad zarządzaniem małymi i średnimi przedsiębiorstwami.................................

Bardziej szczegółowo

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020:

CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY. Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój na lata 2014-2020: NAZWA CELU FINANSOWANIE Cel I.1. Wspieranie aktywności i przedsiębiorczości mieszkańców CEL STRATEGICZNY I. ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I STABILNEGO RYNKU PRACY Oś I. Osoby młode na rynku pracy: 1. Poprawa

Bardziej szczegółowo

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich Przasnysz, 18 maja 2015 r. Komunikat Komisji Europejskiej WPR do 2020 r. Wyzwania Europa 2020 3 cele polityki

Bardziej szczegółowo

Promocja zdrowego środowiska. z chorobami przewlekłymi Zdrowie publiczne i praca (PH Work)

Promocja zdrowego środowiska. z chorobami przewlekłymi Zdrowie publiczne i praca (PH Work) Promocja zdrowego środowiska pracy dla pracowników z chorobami przewlekłymi Zdrowie publiczne i praca (PH Work) Dane techniczne o projekcie Realizacja w latach 2011-2013 Finansowanie z Programu Zdrowia

Bardziej szczegółowo

Inteligentne organizacje zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników

Inteligentne organizacje zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników 2010 Inteligentne organizacje zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników Paulina Zadura-Lichota Zespół Przedsiębiorczości Warszawa, styczeń 2010 r. Pojęcie inteligentnej organizacji Organizacja inteligentna

Bardziej szczegółowo

rozwoju obszarów w wiejskich w Polsce Warszawa, 9 października 2007 r.

rozwoju obszarów w wiejskich w Polsce Warszawa, 9 października 2007 r. Stan i główne g wyzwania rozwoju obszarów w wiejskich w Polsce Warszawa, 9 października 2007 r. 1 Cele konferencji Ocena stanu i głównych wyzwań rozwoju obszarów wiejskich w Polsce Ocena wpływu reform

Bardziej szczegółowo

Europejska Strategia Bezpieczeństwa i Higieny Pracy

Europejska Strategia Bezpieczeństwa i Higieny Pracy Europejska Strategia Bezpieczeństwa i Higieny Pracy dr inż. Zofia Pawłowska kierownik Zakładu Zarządzania Bezpieczeństwem i Higieną Pracy CIOP-PIB Informacja przygotowana na posiedzenie Rady Ochrony Pracy

Bardziej szczegółowo

Wyzwania polskiej polityki edukacyjnej z perspektywy rynku pracy. dr Agnieszka Chłoń- Domińczak, IBE

Wyzwania polskiej polityki edukacyjnej z perspektywy rynku pracy. dr Agnieszka Chłoń- Domińczak, IBE Wyzwania polskiej polityki edukacyjnej z perspektywy rynku pracy dr Agnieszka Chłoń- Domińczak, IBE Plan prezentacji 1. Wyzwania dla polityki rozwoju umiejętności w Polsce 2. Absolwenci i ich sytuacja

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE O PROJEKTACH, O KTÓRYCH MOWA W ART. 2 UST

INFORMACJE O PROJEKTACH, O KTÓRYCH MOWA W ART. 2 UST INFORMACJE O PROJEKTACH, O KTÓRYCH MOWA W ART. 2 UST. 1 PKT 26A USTAWY, W RAMACH KTÓRYCH MOŻNA UZYSKAĆ POMOC W ZAKRESIE PORADNICTWA ZAWODOWEGO I INFORMACJI ZAWODOWEJ ORAZ POMOCY W AKTYWNYM POSZUKIWANIU

Bardziej szczegółowo

Sytuacja społeczno-ekonomiczna Unii Europejskiej i Strategia Lizbońska

Sytuacja społeczno-ekonomiczna Unii Europejskiej i Strategia Lizbońska Sytuacja społeczno-ekonomiczna Unii Europejskiej i Strategia Lizbońska Anna Ruzik CASE Centrum Analiz Społeczno-Ekonomicznych Instytut Pracy i Spraw Społecznych Plan prezentacji Wyzwania demograficzne

Bardziej szczegółowo

Wydział Programowania Rozwoju i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego. Katowice, 2 grudzień 2004

Wydział Programowania Rozwoju i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego. Katowice, 2 grudzień 2004 KSZTAŁTOWANIE I REALIZACJA POLITYKI ENERGETYCZNEJ NA POZIOMIE WOJEWÓDZTWA STAN OBECNY, PRIORYTETY NA PRZYSZŁOŚĆ W KONTEKŚCIE PROWADZONEJ AKTUALIZACJI STRATEGII ROZWOJU WOJEWÓDZTWA. Wydział Programowania

Bardziej szczegółowo

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU Krzysztof Pietraszkiewicz Prezes Związku Banków Polskich Warszawa 02.12.2015 Transformacja polskiej gospodarki w liczbach PKB w Polsce w latach 1993,2003 i 2013 w mld PLN Źródło:

Bardziej szczegółowo

Czynniki wzrostu innowacyjności regionu i przedsiębiorstw

Czynniki wzrostu innowacyjności regionu i przedsiębiorstw Czynniki wzrostu innowacyjności regionu i przedsiębiorstw prof. dr hab. Krystyna Poznańska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Katedra Zarządzania Innowacjami Poziom innowacyjności Polski na tle UE W raporcie

Bardziej szczegółowo

Bezpieczni na starcie, zdrowi na mecie" kampania informacyjna EU-OSHA 2016-2017

Bezpieczni na starcie, zdrowi na mecie kampania informacyjna EU-OSHA 2016-2017 Bezpieczni na starcie, zdrowi na mecie" kampania informacyjna EU-OSHA 2016-2017 Karolina Farin Spotkanie uczestników KSP KPC EU-OSHA Kraków, 22 czerwca 2015 r. Kampania informacyjna EU-OSHA 2016-2017 Wyzwania:

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ ZGŁASZANIA UWAG do projektu Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego na lata 2014-2020

FORMULARZ ZGŁASZANIA UWAG do projektu Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego na lata 2014-2020 FORMULARZ ZGŁASZANIA UWAG do projektu Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego na lata 2014-2020 1. Zgłaszane uwagi, postulaty, propozycje wraz z uzasadnieniem Lp. 1. 2. - 3. 4.

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet przedsiębiorczy jako ośrodek wzrostu innowacyjności regionu

Uniwersytet przedsiębiorczy jako ośrodek wzrostu innowacyjności regionu Uniwersytet przedsiębiorczy jako ośrodek wzrostu innowacyjności regionu Krzysztof Pawłowski Rektor WSB-NLU w Nowym Sączu Konferencja Polityka regionalna doświadczenia i perspektywy Kraków, 19-20 czerwca

Bardziej szczegółowo

Formy kształcenia ustawicznego w krajach wysokorozwiniętych

Formy kształcenia ustawicznego w krajach wysokorozwiniętych Formy kształcenia ustawicznego w krajach wysokorozwiniętych dr Paweł Modrzyński Prezentacja przygotowana w ramach projektu pn: Ludzie starsi na rynku pracy w województwie kujawsko-pomorskim. Tendencje

Bardziej szczegółowo

Kod KEK Status Kategoria Profil Kompetencja Kody OEK

Kod KEK Status Kategoria Profil Kompetencja Kody OEK Kierunkowe Efekty Kształcenia Wydział: Wydział Ekonomii i Stosunków Międzynarodowych Stopień: 1. (studia licencjackie) Kierunek: Europeistyka Rok semestr: 2012/13 zimowy Kod KEK Status Kategoria Profil

Bardziej szczegółowo

Tendencje w rozwoju sektora usług w Polsce w latach 2000 2006

Tendencje w rozwoju sektora usług w Polsce w latach 2000 2006 Jan Hybel Katedra Ekonomii i Polityki Gospodarczej SGGW Tendencje w rozwoju sektora usług w Polsce w latach 20002006 Wstęp Jedną z najważniejszych zmian obserwowanych w strukturze współczesnej gospodarki

Bardziej szczegółowo

Inteligentna Energia Program dla Europy

Inteligentna Energia Program dla Europy Inteligentna Energia Program dla Europy informacje ogólne, priorytety. Antonina Kaniszewska Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji (2007-2013) Competitiveness and Innovation framework Programme

Bardziej szczegółowo

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY

INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY INTERREG IVC CELE I PRIORYTETY Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Departament Polityki Regionalnej W prezentacji przedstawione zostaną: Cele programu Interreg IVC Priorytety programu Typy działań

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej. Wejherowo, 9 październik 2013 r.

Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej. Wejherowo, 9 październik 2013 r. Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej Wejherowo, 9 październik 2013 r. Strategia 6 RPS RPO 2014-2020 Strategia Rozwoju Województwa Pomorskiego 2020 (wrzesień 2012)

Bardziej szczegółowo

Obszar tematyczny Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy: Rozwój sektora prywatnego i promocja eksportu MŚP

Obszar tematyczny Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy: Rozwój sektora prywatnego i promocja eksportu MŚP Obszar tematyczny Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy: Rozwój sektora prywatnego i promocja eksportu MŚP Całkowita alokacja: do 10 milionów franków szwajcarskich W danym obszarze ma zastosowanie

Bardziej szczegółowo

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce?

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Maciej Bukowski Instytut Badań Strukturalnych Warszawa, 25.05.2012 Plan Wprowadzenie po co Polsce (eko)innowacje. Pułapka średniego dochodu Nie ma ekoinnowacyjności

Bardziej szczegółowo

Europejska strategia zatrudnienia W kierunku poprawy sytuacji pod względem zatrudnienia w Europie

Europejska strategia zatrudnienia W kierunku poprawy sytuacji pod względem zatrudnienia w Europie Europejska strategia zatrudnienia W kierunku poprawy sytuacji pod względem zatrudnienia w Europie Komisja Europejska Czym jest europejska strategia zatrudnienia? Każdy potrzebuje pracy. Wszyscy musimy

Bardziej szczegółowo

POLSKA i NIEMCY w UNII EUROPEJSKIEJ

POLSKA i NIEMCY w UNII EUROPEJSKIEJ POLSKA i NIEMCY w UNII EUROPEJSKIEJ Gospodarki i przedsiębiorstwa w procesie integracji redakcja naukowa Józef Olszyński SZKOŁA GŁÓWNA HANDLOWA W WARSZAWIE OFICYNA WYDAWNICZA WARSZAWA 201 0 SPIS TREŚCI

Bardziej szczegółowo

Regionalne i inteligentne specjalizacje jako podstawa kreowania polityki rozwoju

Regionalne i inteligentne specjalizacje jako podstawa kreowania polityki rozwoju Regionalne i inteligentne specjalizacje jako podstawa kreowania polityki rozwoju Marek Orszewski Dyrektor Wydziału Rozwoju Regionalnego UMWZ Europa 2020 Unia Europejska wyznaczyła wizję społecznej gospodarki

Bardziej szczegółowo

Oferta programu COSME

Oferta programu COSME EUROPEJSKIE INSTRUMENTY FINANSOWE NA RZECZ INNOWACYJNOŚCI I KONKURENCYJNOŚCI. DZIEŃ INFORMACYJNY DLA PRZEDSTAWICIELI MŚP Lublin, 21.11.2014 Oferta programu COSME Magdalena Szukała Lubelskie Centrum Transferu

Bardziej szczegółowo

SEMMERING projekt nakierowany na badanie kierunków rozwoju polityki naukowej, technologicznej i innowacyjnej UE. Zbadano instrumenty (finansowe i prawne) pobudzania i zaangaŝowania krajów członkowskich

Bardziej szczegółowo

Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Ewa Cłapa www.ewaclapa.pl

Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Ewa Cłapa www.ewaclapa.pl Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Ewa Cłapa www.ewaclapa.pl październik 2011 Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Pomoc przedakcesyjna począwszy od roku 2000 przyznana

Bardziej szczegółowo

Polska i Niemcy: dwa podejścia do reformy systemu. Biblioteka Uniwersytetu Warszawskiego, 29.10.2010

Polska i Niemcy: dwa podejścia do reformy systemu. Biblioteka Uniwersytetu Warszawskiego, 29.10.2010 Polska i Niemcy: dwa podejścia do reformy systemu emerytalnego Biblioteka Uniwersytetu Warszawskiego, 29.10.2010 Program konferencji 10:00 10:30 Powitanie oraz przedstawienie projektu Grzegorz Kula (WNE

Bardziej szczegółowo

Polityka spójności UE na lata 2014 2020

Polityka spójności UE na lata 2014 2020 UE na lata 2014 2020 Propozycje Komisji Europejskiej Unii Europejskiej Struktura prezentacji 1. Jakie konsekwencje będzie miała polityka spójności UE? 2. Dlaczego Komisja proponuje zmiany w latach 2014

Bardziej szczegółowo

Ograniczanie społecznych nierówności w zdrowiu

Ograniczanie społecznych nierówności w zdrowiu Ograniczanie społecznych nierówności w zdrowiu Projekt Predefiniowany współfinansowany w ramach Norweskiego Mechanizmu Finansowego 2009-2014 Dr Michał Marek Członek Rady Programowej Radca Ministra Projekt

Bardziej szczegółowo

Transfer wiedzy z uczelni wyższych do przemysłu podstawą rozwiniętej gospodarki rynkowej doświadczenia zachodnich krajów

Transfer wiedzy z uczelni wyższych do przemysłu podstawą rozwiniętej gospodarki rynkowej doświadczenia zachodnich krajów Transfer wiedzy z uczelni wyższych do przemysłu podstawą rozwiniętej gospodarki rynkowej doświadczenia zachodnich krajów Dr Marek Szarucki Katedra Analiz Strategicznych Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie

Bardziej szczegółowo

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society

Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing and its consequences for society Prof. Piotr Bledowski, Ph.D. Institute of Social Economy, Warsaw School of Economics local policy, social security, labour market Unit of Social Gerontology, Institute of Labour and Social Studies ageing

Bardziej szczegółowo

Wsparcie działalności MŚP ze środków UE. Listopad 2014 r. KPMG Tax M.Michna sp. k.

Wsparcie działalności MŚP ze środków UE. Listopad 2014 r. KPMG Tax M.Michna sp. k. Wsparcie działalności MŚP ze środków UE Listopad 2014 r. KPMG Tax M.Michna sp. k. Spis treści I. Horyzont 2020 II. COSME III. JEREMIE 1 Horyzont 2020 obszary wsparcia FILAR: Wiodąca pozycja w przemyśle:

Bardziej szczegółowo

BUDŻETOWANIE ZADANIOWE W KONTEKŚCIE SANACJI FINANSÓW PUBLICZNYCH W KRAJACH UNII EUROPEJSKIEJ

BUDŻETOWANIE ZADANIOWE W KONTEKŚCIE SANACJI FINANSÓW PUBLICZNYCH W KRAJACH UNII EUROPEJSKIEJ BUDŻETOWANIE ZADANIOWE W KONTEKŚCIE SANACJI FINANSÓW PUBLICZNYCH W KRAJACH UNII EUROPEJSKIEJ Wstęp Na opracowanie składa się 5 rozdziałów uzupełnionych o wprowadzenie i zakończenie. Rozdział 1 zawiera

Bardziej szczegółowo

Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć

Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć Społecznej odpowiedzialności biznesu można się nauczyć Maciej Cieślik Korzyści płynące z wprowadzania strategii społecznej odpowiedzialności biznesu w przedsiębiorstwach mają wymiar nie tylko wizerunkowy.

Bardziej szczegółowo

Dylematy polityki fiskalnej

Dylematy polityki fiskalnej Dylematy polityki fiskalnej Sytuacja finansów publicznych 2000-2011 2011 9% 8% 7% 6% 5% 4% 3% 2% 1% 0% 70% 3,0% 5,3% 5,0% 6,2% Saldo sektora general government (ESA 95, % PKB) 5,4% 4,1% 3,6% 1,9% Dług

Bardziej szczegółowo

Zasoby kadr dla zdrowia tendencje i perspektywy w starzejącym się społeczeństwie

Zasoby kadr dla zdrowia tendencje i perspektywy w starzejącym się społeczeństwie Zasoby kadr dla zdrowia tendencje i perspektywy w starzejącym się społeczeństwie Stanisława Golinowska Ewa Kocot Agnieszka Sowa długoterminowej: Finanse Kadry medyczne i socjalne Finansowanie Outline 1.

Bardziej szczegółowo

2014-2020. Program. Infrastruktura i Środowisko. Wsparcie projektów z zakresu efektywności energetycznej w perspektywie programowej 2014-2020

2014-2020. Program. Infrastruktura i Środowisko. Wsparcie projektów z zakresu efektywności energetycznej w perspektywie programowej 2014-2020 Program 2014-2020 Infrastruktura i Środowisko Wsparcie projektów z zakresu efektywności energetycznej w perspektywie programowej 2014-2020 Warszawa, 23 kwietnia 2014 r. CELE TEMATYCZNE CELE TEMATYCZNE

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych Materiał na konferencję prasową w dniu 23 października 2007 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Demograficznych Notatka informacyjna WYNIKI BADAŃ GUS Informacja o rozmiarach i kierunkach emigracji

Bardziej szczegółowo

11 lat polskiej emigracji zarobkowej w Unii Europejskiej

11 lat polskiej emigracji zarobkowej w Unii Europejskiej 11 lat polskiej emigracji zarobkowej w Unii Europejskiej Raport Euro-Tax.pl Kwiecień 2015 W 11 lat Polacy zarobili 996 miliardów złotych w UE W ciągu 11 lat naszej obecności w strukturach Unii Europejskiej,

Bardziej szczegółowo

DIAGNOSTYKA W TECHNIKACH I ZASADNICZYCH SZKOŁACH ZAWODOWYCH

DIAGNOSTYKA W TECHNIKACH I ZASADNICZYCH SZKOŁACH ZAWODOWYCH DIAGNOSTYKA W TECHNIKACH I ZASADNICZYCH SZKOŁACH ZAWODOWYCH dr Anna Wawrzonek Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Wydział Studiów Edukacyjnych Szkoły zawodowe Zasadnicze szkoły zawodowe Technika

Bardziej szczegółowo

Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce. Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw

Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce. Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce 2 Trendy yglobalne Globalizacja Zmiany demograficzne Zmiany klimatu WYZWANIE: Konieczność budowania trwałych podstaw wzrostu umożliwiających realizację aspiracji rozwojowych

Bardziej szczegółowo

Adam Kozierkiewicz JASPERS

Adam Kozierkiewicz JASPERS Adam Kozierkiewicz JASPERS Europa 2020 Flagship initiatives Priorities Targets Digital agenda for Europe Innovation Union Youth on the move Resource efficient Europe An industrial policy for the globalisation

Bardziej szczegółowo

Zintegrowane Inwestycje Terytorialne jako narzędzie wspierające rozwój województwa podkarpackiego

Zintegrowane Inwestycje Terytorialne jako narzędzie wspierające rozwój województwa podkarpackiego Zintegrowane Inwestycje Terytorialne jako narzędzie wspierające rozwój województwa podkarpackiego Adam Hamryszczak Urząd Marszałkowski Województwa Podkarpackiego 16 grudnia 2014 r. 1 ZIT a STRATEGIA ROZWOJU

Bardziej szczegółowo

Konsultacja publiczna na temat skuteczności wsparcia innowacji w Europie. Kwestionariusz Cześć B, podmioty instytucjonalne

Konsultacja publiczna na temat skuteczności wsparcia innowacji w Europie. Kwestionariusz Cześć B, podmioty instytucjonalne Konsultacja publiczna na temat skuteczności wsparcia innowacji w Europie Kwestionariusz Cześć B, podmioty instytucjonalne Sekcja I: Identyfikacja respondenta 1. Skąd dowiedział(a) się Pan(i)o konsultacji

Bardziej szczegółowo

Wspomaganie innowacyjności przedsiębiorstw przez Programy Ramowe Unii Europejskiej

Wspomaganie innowacyjności przedsiębiorstw przez Programy Ramowe Unii Europejskiej Aleksander Bąkowski, Krajowy Punkt Kontaktowy 6. Programu Ramowego Unii Europejskiej, koordynator programu Horyzontalne działania z udziałem MŚP oraz programu Badania i Innowacje Wspomaganie innowacyjności

Bardziej szczegółowo

Finanse ubezpieczeń społecznych

Finanse ubezpieczeń społecznych Finanse ubezpieczeń społecznych Wykład 4. Procesy demograficzne a polityka społeczna Averting... rozdz. 1, Clark et al. (2004) Społeczeństwo się starzeje. Coraz więcej osób dożywa starości, ale również

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania Wydział Zarządzania Regionalnym Programem Operacyjnym Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania UNIA EUROPEJSKA EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO Rozporządzenie ogólne PE i Rady Ukierunkowanie

Bardziej szczegółowo

Agroturystyka w Polsce na tle pozostałych krajów Unii Europejskiej

Agroturystyka w Polsce na tle pozostałych krajów Unii Europejskiej dr Lucyna Przezbórska-Skobiej Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Katedra Ekonomii i Polityki Gospodarczej w Agrobiznesie Agroturystyka w Polsce na tle pozostałych krajów Unii Europejskiej Międzynarodowa

Bardziej szczegółowo

Po ukończeniu studiów pierwszego stopnia na kierunku ekonomia absolwent:

Po ukończeniu studiów pierwszego stopnia na kierunku ekonomia absolwent: Efekty kształcenia dla kierunku studiów ekonomia Studia pierwszego stopnia profil praktyczny 1. Umiejscowienie kierunku w obszarze. Kierunek studiów ekonomia należy do dziedziny nauk ekonomicznych w ramach

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW BEZPIECZEŃSTWO WEWNĘTRZNE STUDIA II STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW BEZPIECZEŃSTWO WEWNĘTRZNE STUDIA II STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW BEZPIECZEŃSTWO WEWNĘTRZNE STUDIA II STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia Kierunek studiów bezpieczeństwo wewnętrzne należy do

Bardziej szczegółowo

Nowa specjalność Zarządzanie badaniami i projektami Research and Projects Management

Nowa specjalność Zarządzanie badaniami i projektami Research and Projects Management Nowa specjalność Zarządzanie badaniami i projektami Research and Projects Management Kierunek: Informatyka i Ekonometria, WIiK Studia stacjonarne/niestacjonarne II stopnia Potrzeby kształcenia specjalistów

Bardziej szczegółowo

Zrozumieć zintegrowany rozwój filary zintegrowanego i zrównoważonego rozwoju miast

Zrozumieć zintegrowany rozwój filary zintegrowanego i zrównoważonego rozwoju miast Zrozumieć zintegrowany rozwój filary zintegrowanego i zrównoważonego rozwoju miast Integracja systemu zarzadzania rozwojem Integracja : Od wizji rozwoju, planów zagospodarowania, przez sredniookresowe

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu perspektywy i kierunki rozwoju

Społeczna odpowiedzialność biznesu perspektywy i kierunki rozwoju Społeczna odpowiedzialność biznesu perspektywy i kierunki rozwoju Redakcja Robert Karaszewski Anna Paluszek Spis treści Wstęp Janina Ochojska... 7 Robert Karaszewski... 11 I. Pierwsze refleksje Katarzyna

Bardziej szczegółowo

DEKLARACJA WARSZAWSKA

DEKLARACJA WARSZAWSKA DEKLARACJA WARSZAWSKA Warunki życia na naszej planecie są zagrożone i wymagają natychmiastowych działań. Wyzwaniem dla wszystkich rządów i społeczeństwa obywatelskiego jest ochrona i zrównoważone wykorzystanie

Bardziej szczegółowo

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction

Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce. Sustainable Urban Mobility Planning Poland. Wprowadzenie. Introduction Planowanie zrównoważonego transportu miejskiego w Polsce Sustainable Urban Mobility Planning Poland Wprowadzenie Introduction Wyzwania polityki UE w zakresie transportu miejskiego Zatłoczenie centrów miast

Bardziej szczegółowo

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU Według przepisów prawa UE i Polski inż. Bartłomiej Asztemborski basztemborski@kape.gov.pl dr inż. Ryszard Wnuk Zmień odpady na zysk - Biogazownia w Twojej gminie Rozwój

Bardziej szczegółowo

Współpraca międzyinstytucjonalna - PPTSM w kreowaniu polityki surowcowej

Współpraca międzyinstytucjonalna - PPTSM w kreowaniu polityki surowcowej Współpraca międzyinstytucjonalna - PPTSM w kreowaniu polityki surowcowej Dr hab. inż. Jan Kudełko, prof. nadzw. Warszawa, 26.05.2014 r. Polska Platforma Technologiczna Surowców Mineralnych Polska Platforma

Bardziej szczegółowo

Możliwości udziału firm w 7. Programie Ramowym

Możliwości udziału firm w 7. Programie Ramowym Możliwości udziału firm w 7. Programie Ramowym Do udziału w projektach finansowanych w ramach 7. Programu Ramowego zachęca się przede wszystkim przedsiębiorstwa które są zainteresowane nawiązaniem współpracy

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe 1. Cele i przydatność ujęcia modelowego w ekonomii 2.

Bardziej szczegółowo

2015-07-15. PRZEPŁYWY Z UE DO KRAJÓW EUROPY ŚRODKOWO-WSCHODNIEJ (MLN EUR) W L. 2000-2013 225,4 mld EUR ROZWÓJ REGIONALNY KRAJÓW EŚW - UWARUNKOWANIA

2015-07-15. PRZEPŁYWY Z UE DO KRAJÓW EUROPY ŚRODKOWO-WSCHODNIEJ (MLN EUR) W L. 2000-2013 225,4 mld EUR ROZWÓJ REGIONALNY KRAJÓW EŚW - UWARUNKOWANIA "Implementation of EU regional policy in Central and Eastern Europe weight of history and economic challenges Jean Monnet project, 212-215 POLITYKA SPÓJNOŚCI ORAZ WYKORZYSTANIE FUNDUSZY UE W KRAJACH EUROPY

Bardziej szczegółowo

Edukacja a rynek pracy. dr Dariusz Danilewicz Katedra Rozwoju Kapitału Ludzkiego Szkoła Główna Handlowa w Warszawie

Edukacja a rynek pracy. dr Dariusz Danilewicz Katedra Rozwoju Kapitału Ludzkiego Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Edukacja a rynek pracy dr Dariusz Danilewicz Katedra Rozwoju Kapitału Ludzkiego Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Rynek pracy co to? Zatrudnianie nie jest koniecznością Rynek pracy jako całość to byt

Bardziej szczegółowo

Środki unijne - Jak najlepiej wykorzystać ostatnią szansę?

Środki unijne - Jak najlepiej wykorzystać ostatnią szansę? Środki unijne - Jak najlepiej wykorzystać ostatnią szansę? Magdalena Bednarska - Wajerowska Dyrektor Wydziału Koordynacji Polityki Regionalnej Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Budżet Unii

Bardziej szczegółowo

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme Pracownia Naukowo-Edukacyjna Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme and the contribution by ESF funds towards the results achieved within specific

Bardziej szczegółowo

Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO?

Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO? Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO? Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej jest kwestią wyboru pewnego modelu cywilizacyjnego. Skutki ekonomiczne

Bardziej szczegółowo

Zwiększenie konkurencyjności regionu poprzez społeczną odpowiedzialność biznesu. Magdalena Woźniak - Miszewska Szczecin, 23-24 listopada 2011 r.

Zwiększenie konkurencyjności regionu poprzez społeczną odpowiedzialność biznesu. Magdalena Woźniak - Miszewska Szczecin, 23-24 listopada 2011 r. Zwiększenie konkurencyjności regionu poprzez społeczną odpowiedzialność biznesu Magdalena Woźniak - Miszewska Szczecin, 23-24 listopada 2011 r. Plan wystąpienia: 1. Cel główny 2. Centrum Obsługi Inwestorów

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w programach Unii Europejskiej 2014 2020. COSME i Horyzont 2020. Dolnośląskie Spotkania Biznesowe, maj 2014 r.

Wsparcie dla przedsiębiorców w programach Unii Europejskiej 2014 2020. COSME i Horyzont 2020. Dolnośląskie Spotkania Biznesowe, maj 2014 r. Wsparcie dla przedsiębiorców w programach Unii Europejskiej 2014 2020 COSME i Horyzont 2020 Dolnośląskie Spotkania Biznesowe, maj 2014 r. COSME small and medium sized enterprises Program na rzecz konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH

PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH Priorytet 1. Ułatwianie transferu wiedzy i innowacji w rolnictwie, leśnictwie i na obszarach wiejskich 1a. Zwiększenie innowacyjności i bazy wiedzy na obszarach

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia na kierunku studiów projektowanie mebli i ich odniesienie do efektów obszarowych oraz kompetencji inżynierskich

Efekty kształcenia na kierunku studiów projektowanie mebli i ich odniesienie do efektów obszarowych oraz kompetencji inżynierskich Załącznik nr 1 do uchwały nr 46/2013 Senatu UP Efekty kształcenia na kierunku studiów projektowanie mebli i ich odniesienie do efektów obszarowych oraz kompetencji inżynierskich Wydział prowadzący kierunek:

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia Kierunek studiów Zarządzanie reprezentuje dziedzinę

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego. Założenia perspektywy finansowej 2014-2020. www.pgie.pl

Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego. Założenia perspektywy finansowej 2014-2020. www.pgie.pl Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego Założenia perspektywy finansowej 2014-2020 www.pgie.pl Perspektywa 2014-2020 W latach 2014-2020 Polska otrzyma z budżetu UE ok. 119,5 mld euro. Na

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020. Warszawa, 14 października 2014 r.

Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020. Warszawa, 14 października 2014 r. Nowa perspektywa finansowa Unii Europejskiej 2014-2020 Warszawa, 14 października 2014 r. 1 Cele tematyczne 2 Programy operacyjne na poziomie krajowym i regionalnym 3 Programy ramowe Unii Europejskiej Wsparcie

Bardziej szczegółowo

ŚRODOWISKO JAKO WAŻNY OBIEKT OBSERWACJI STATYSTYKI PUBLICZNEJ. Główny Urząd Statystyczny. Wiesława Domańska. w.domanska@stat.gov.

ŚRODOWISKO JAKO WAŻNY OBIEKT OBSERWACJI STATYSTYKI PUBLICZNEJ. Główny Urząd Statystyczny. Wiesława Domańska. w.domanska@stat.gov. ŚRODOWISKO JAKO WAŻNY OBIEKT OBSERWACJI STATYSTYKI PUBLICZNEJ Główny Urząd Statystyczny 1 Wiesława Domańska w.domanska@stat.gov.pl Warszawa, 2 października 2014 r. PLAN PREZENTACJI 1. Znaczenie środowiska

Bardziej szczegółowo

Obecne i nowe usługi polskiego systemu wsparcia MŚP

Obecne i nowe usługi polskiego systemu wsparcia MŚP 2010 Aneta Wilmańska Zastępca Prezesa PARP Obecne i nowe usługi polskiego systemu wsparcia MŚP Wsparcie dla innowacyjnych przedsiębiorstw nowe perspektywy Warszawa, 26 maja 2010 r. PARP na rzecz rozwoju

Bardziej szczegółowo

Otoczenie organizacji

Otoczenie organizacji Otoczenie organizacji Rodzaje otoczenia przedsiębiorstwa: makrootoczenie mezootoczenie otoczenie konkurencyjne Makrootoczenie jest to zespół warunków funkcjonowania przedsiębiorstwa wynikający z tego,

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ

ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ Patrycja Zwiech ROZDZIAŁ 21 AKTYWNOŚĆ EKONOMICZNA KOBIET I MĘŻCZYZN W POLSCE NA TLE KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ 1. Wstęp Polska, będąc członkiem Unii Europejskiej, stoi przed rozwiązaniem wielu problemów.

Bardziej szczegółowo

Wyzwania rozwojowe gmin województwa śląskiego w kontekście zachodzących procesów demograficznych

Wyzwania rozwojowe gmin województwa śląskiego w kontekście zachodzących procesów demograficznych Wyzwania rozwojowe gmin województwa śląskiego w kontekście zachodzących procesów demograficznych Cel badania Główny: Identyfikacja kierunków i czynników rozwoju województwa śląskiego w kontekście zachodzących

Bardziej szczegółowo

Transport drogowy w gospodarce Polski

Transport drogowy w gospodarce Polski KOMSTA Henryk 1 DROŹDZIEL Paweł 2 CABAN Jacek 3 Transport drogowy w gospodarce Polski WSTĘP Transport należy do jednych z najdynamiczniej rozwijających się obszarów gospodarki Polski. Rozwój ten widać

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KZ NR 503 ds. Facility Management

PLAN DZIAŁANIA KZ NR 503 ds. Facility Management PLAN DZIAŁANIA KZ NR 503 ds. Facility Management Strona 1 STRESZCZENIE Termin Facility Management (FM) nie ma idealnego przekładu na język polski. Często spotykanym tłumaczeniem pojęcia FM jest zarządzanie

Bardziej szczegółowo