Czym powinien kierować się sąd, ustalając jurysdykcję krajową dla umownych i pozaumownych zobowiązań elektronicznych?

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Czym powinien kierować się sąd, ustalając jurysdykcję krajową dla umownych i pozaumownych zobowiązań elektronicznych?"

Transkrypt

1 Marcin Orecki Czym powinien kierować się sąd, ustalając jurysdykcję krajową dla umownych i pozaumownych zobowiązań elektronicznych? 1. Uwagi wprowadzające Zagadnienia związane z umownymi i pozaumownymi zobowiązaniami elektronicznymi wiążą się z komputeryzacją społeczeństwa, która rozpoczęła się poza granicami RP już w latach 60. XX wieku. Niezwykle dynamiczny rozwój komputerów pociągnął za sobą rozwój sieci internetowych, co pozwoliło na stworzenie globalnej sieci, tj. Internetu 1. Ciągły rozwój Internetu doprowadził do powstania wielu pytań na gruncie prawa 2. Wiąże się to z coraz większym udziałem Internetu w życiu człowieka, zarówno w sferze prywatnej, jak i zawodowej. Co więcej, Internet jako globalne medium stał się atrakcyjnym polem dla prowadzenia działalności gospodarczej, znacząco redukując koszty transakcji handlowych zawieranych na odległość oraz (a być może przede wszystkim) dając szansę mniejszym przedsiębiorcom na dotarcie do odległych miejsc świata ze swoimi produktami 3. Jak się podkreśla 4, Internet charakteryzuje się wieloma zaletami ma globalny zasięg, w związku z czym trudno go przypisać do jakiegokolwiek państwa czy regionu, jest interaktywny, dzięki czemu możliwa jest wymiana danych, informacji etc. na odległość. Internet w końcu nie może 1 Internet jest tzw. rozległą siecią rozproszoną, która jest połączeniem nieraz bardzo odległych od siebie w sensie geograficznym systemów elektronicznych. Istnieje duża swoboda korzystania z usług internetowych bez względu na liczbę aktywnych serwerów, ponieważ serwery posiadają, co do zasady, więcej niż jeden punkt, dzięki któremu łączą się z siecią ogólną. Por. W.J. Kocot, Wpływ Internetu na prawo umów, Warszawa 2004, s. 20; Ponadto należy podkreślić, że globalny charakter pozwala na przekazywanie i udostępnianie dowolnej ilości informacji w każdym miejscu na ziemi, i to w czasie rzeczywistym, por. W.J. Kocot, Wpływ, s R. Skubisz, Internet Problemy prawne. Wprowadzenie, w: Internet Problemy prawne, red. R. Skubisz, Lublin 1999, s. 7 i n. 3 Podkreśla się, że przyczyną tak dynamicznego rozwoju handlu w Internecie było wyeliminowanie z kalkulacji gospodarczych problemu granic państwowych i geograficznych, W.J. Kocot, Wpływ, s Prawo Internetu, red. P. Podrecki, Warszawa 2007, s. 20.

2 być przedmiotem praw lub mówiąc inaczej, nie może do nikogo należeć. Jest on również aterytorialny, w związku z czym granice państw w żaden sposób go nie ograniczają. Do tego należy dodać daleko posuniętą anonimowość użytkowników. Wszystkie wymienione zalety stanowią jednocześnie spore wyzwania dla prawa. Zastosowanie tradycyjnych metod i instytucji prawnych do nietypowych sytuacji powstałych w związku z działalnością elektroniczną jest bardzo trudne, a czasami niemożliwe. Internet stanowi szczególne wyzwanie dla określenia jurysdykcji krajowej oraz prawa właściwego, które to dziedziny posługują się, co do zasady, łącznikami terytorialnymi 5 w celu ustalenia właściwego sądu i prawa 6. Komentarza wymagają dwa podstawowe pojęcia: umownego zobowiązania elektronicznego oraz deliktu elektronicznego. Zobowiązania elektroniczne, czy też umowy elektroniczne, nie otrzymały jak dotąd definicji legalnej 7, mimo że problematyka zawierania umów za pomocą środków elektronicznych rozwija się już od dłuższego czasu. W doktrynie podejmuje się próby zdefiniowania umów elektronicznych. Wśród licznych definicji, w ocenie Jacka Gołaczyńskiego 8, najwłaściwsza jest definicja Wolfganga Kiliana 9, że umowy elektroniczne są porozumieniami pomiędzy osobami fizycznymi lub prawnymi komunikującymi się ze sobą za pomocą środków technicznych (przez cyfrowe sieci komunikacyjne) w celu przeprowadzenia transakcji dotyczących dóbr niematerialnych (tzw. wykonanie on-line lub bezpośredni handel elektroniczny) lub stworzenie na drodze elektronicznej podstaw do wydania dóbr materialnych (tzw. wykonanie off-line lub pośredni handel elektroniczny) K. Flaga-Gieruszyńska, Jurysdykcja krajowa i uznanie orzeczeń sądów zagranicznych. Polska i standardy europejskie, Kraków 1999, s ; T. Ereciński, J. Ciszewski, Międzynarodowe Postępowanie Cywilne, Warszawa 1999, s. 70 i n. 6 P. Pietrzak, Prawo właściwe dla zobowiązań powstałych w związku z korzystaniem z Internetu, Monitor Prawniczy 2001, nr 17, dodatek: Internet i komputer w kancelarii, s J. Gołaczyński, Umowy elektroniczne próba definicji, w: Prawo umów elektronicznych, red. J. Gołaczyński, Kraków 2006, s Tamże. 9 W. Kilian, Umowy elektroniczne, w: Prawne i ekonomiczne aspekty komunikacji elektronicznej, red. J. Gołaczyński, Warszawa 2003, s Wśród umów elektronicznych można wyróżnić umowę o dostęp do sieci teleinformatycznej (accessprovider), umowy o dostawę sieci teleinformatycznej (network provider), umowę o dostawy usług w sieci (service provider), caching, hosting. Dodatkowo umowy można podzielić ze względu na kryterium podmiotowe umowy pomiędzy przedsiębiorcami (business-to-business B2B), pomiędzy konsumentami (consumer-to-consumer C2C) oraz umowy pomiędzy przedsiębiorcami a konsumentami (business-to-consumer B2C). Bardziej szczegółowo por. np. J. Gołaczyński, Prawo umów elektronicznych, Kraków 2006.

3 Jak podaje Marek Świerczyński, deliktem internetowym jest czyn niedozwolony popełniony na odległość w związku z Internetem (globalną siecią komputerową), w szczególności przy wykorzystaniu stron internetowych, poczty elektronicznej bądź innych środków komunikowania się na odległość 11. Do najczęstszych deliktów popełnianych w środowisku internetowym należy naruszenie dóbr osobistych, naruszenie praw własności intelektualnej oraz własności przemysłowej, a także czyny nieuczciwej konkurencji 12. Takie też definicje przyjmuję na potrzeby niniejszej pracy. 2. Przegląd wybranego orzecznictwa sądowego oraz poglądów doktryny Najbardziej rozwinięty system w zakresie ustalania jurysdykcji krajowej dla zobowiązań elektronicznych mają Stany Zjednoczone Ameryki, co wiąże się nie tylko z faktem, że komputeryzacja społeczeństwa amerykańskiego nastąpiła najszybciej, ale również w związku z systemem prawnym tam obowiązującym. Nie można jednak pominąć analizy orzecznictwa i poglądów krajów kontynentalnej Europy, co z punktu widzenia Polski jest ważniejsze Dostępność strony internetowej jako podstawa jurysdykcji krajowej Jednym z najgłośniejszych orzeczeń dotyczących ustalania jurysdykcji krajowej sądów francuskich i amerykańskich, jednocześnie będącym punktem przełomowym na arenie międzynarodowej jest sprawa LICRA, UEJF v. Yahoo! Inc., Yahoo! France 13. Dotyczyła ona aukcji internetowej prowadzonej przez Yahoo!, a dokładniej rzecz ujmując, informacji umieszczonej na stronie internetowej portalu Yahoo! o mającej się odbyć aukcji przedmiotów związanych z faszyzmem. Dwie francuskie organizacje LICRA (Ligue Internationale Contre le Racisme et l Antise mitisme) oraz UEJF (Union des Etudiants Juifs de France) których statutową działalnością jest zwalczanie rasizmu, pozwały Yahoo! (amerykańska korporacja) przed sąd francuski. Podstawą prawną był francuski kodeks karny, który zabrania wszystkiego, co pobudzałoby do nienawiści rasowej, w tym także o charakterze nazistowskim 14. Powodowie argumentowali, że strony internetowe Yahoo! wraz z informacją 11 M. Świerczyński, Delikty internetowe w prawie prywatnym międzynarodowym, Kraków 2006, s Tamże. 13 LICRA, French Union of Jewish Students v. Yahoo! Inc. USA, Yahoo France, Tribunal de Granade Instancje de Paris, Interim Court Order, 20 November 2000; Yahoo! Inc., v La Ligue Contre Le Racisme Et L Antisemitisme, 169 F.Supp 2d 1181, (2001); J. A. Gladstone, Determining Jurisdiction in Cyberspace: The Zippo Test or the Effects Test?, [5 kwietnia 2012 r.] Orzeczenie opisuje również D. Karwala, Dostępność przekazów internetowych jako podstawa jurysdykcji krajowej, w: Kolizyjne aspekty zobowiązań elektronicznych. Materiały z konferencji, red. J. Gołaczyński, Warszawa 2008, s Art. R645-1.

4 o aukcji internetowej były dostępne na terytorium Francji, w związku z czym obywatele tego kraju mogli mieć do tej informacji dostęp. Sąd francuski zgodził się z argumentami przedstawionymi przez powodów i zobowiązał amerykańską spółkę do podjęcia niezbędnych kroków celem zablokowania dostępu do spornej strony. Pomimo tego, że Yahoo! usunęła ze strony internetowej kontrowersyjne treści, spółka wszczęła postępowanie przed sądem w Kalifornii o stwierdzenie niewykonalności w Stanach Zjednoczonych orzeczenia francuskiego sądu. Argumentem było powołanie się na pierwszą poprawkę do konstytucji Stanów Zjednoczonych regulującą wolność słowa. Sąd pierwszej instancji (District Court w San Jose) uznał swoją jurysdykcję, a następnie zgodził się z argumentacją Yahoo! oraz stwierdził brak wykonalności orzeczenia sądu francuskiego w związku z naruszeniem podstawowej zasady, jaką jest wolność słowa. LICRA i UEJF skutecznie się odwołały do sądu apelacyjnego (9th Circuit U.S. Court of Appeals). Sąd apelacyjny uchylił orzeczenie pierwszej instancji w związku z brakiem jurysdykcji. Należy jeszcze wrócić do argumentów podniesionych przez Yahoo! przed sądem francuskim. Spółka amerykańska kwestionowała jurysdykcję sądów francuskich, argumentując to w ten sposób, że serwery, na których zamieszczona jest strona Yahoo!, znajdują się w Stanach Zjednoczonych (łącznikiem w tym przypadku miałoby być miejsce położenia urządzeń technicznych, serwerów). Na serwerach tych hostowane były wszystkie informacje dotyczące portalu Yahoo!, w związku z czym to amerykańskim sądom przysługuje jurysdykcja. Ponadto spółka amerykańska argumentowała, że w ramach swojej działalności międzynarodowej prowadzi specjalnie dedykowane strony Yahoo!, m.in. Yahoo! France, które kierowane są specjalnie do poszczególnych krajów. Podkreślić należy, że informacja o aukcji z przedmiotami o treściach nazistowskich znajdowała się tylko na stronie amerykańskiej Yahoo! (w tym miejscy należy zwrócić uwagę na element tzw. kierowania treści strony do konkretnego odbiorcy). Zarówno pierwszy, jak i drugi argument nie znalazł uznania sądu francuskiego. Zdaniem tego sądu, sam fakt wystawienia na widok publiczny lub mówiąc inaczej, sama dostępność strony internetowej we Francji naruszała prawo francuskie. Tak radykalne stanowisko jest oczywiście nierozsądne, ponieważ, idąc śladem tego rozumowania, Yahoo! mogła być pozwana w każdym zakątku globu. Przyjęcie samej tylko dostępności strony internetowej jako podstawy do uznania jurysdykcji krajowej była przyjmowana przez większość państw na świecie. W sprawie Inset Systems 15 (USA) problemem było używanie przez jedną ze spółek (Instruction Set Inc.) w domenie internetowej swojej strony, gdzie reklamowane były jej produkty, nazwy Inset.com. To miało naruszać prawa do znaku towarowego Inset spółki powodowej (Inset Systems Inc.). Spółka Inset Systems Inc. swoją siedzibę miała w stanie Connecticut, a spółka pozwana w Massachusetts. Sąd stanu Connecticut uznał swoją jurysdykcję, stwierdzając, że F. Supp. 161 (D. Conn. 1996).

5 stała i ciągła reklama (continuous advertisement) w ramach strony internetowej była kierowana w sposób celowy i zamierzony na obszar stanu Connecticut. Przyjęto tym samym bardzo szeroką podstawę jurysdykcji sądu. W Minnesocie odnośnie do jurysdykcji krajowej przyjęto również bardzo szeroką podstawę jurysdykcji, jaką był sam fakt dostępności on-line informacji na obszarze tego stanu. Mówiąc inaczej jurysdykcją był objęty każdy, kto umieścił informację w Internecie w momencie, gdy była ona dostępna w Minnesocie. W praktyce oznaczało to, że każdy podlegał jurysdykcji sądów w Minnesocie. Tak szeroką jurysdykcję zaaprobował Prokurator Generalny Minnesoty, który wydał w 1995 r. oficjalną notę, w której stwierdził, że wszystkie osoby niemieszkające w Minnesocie, które umieszczają informację w Internecie, wiedząc że będą one rozpowszechniane i przekazywane w Minnesocie, będą podlegały jurysdykcji sądów tego stanu w przypadku naruszenia jego prawa 16. Tak szeroką jurysdykcję można określić mianem jurysdykcji nadmiernej. Przenosząc to na grunt praktyki, byłoby to wielkim zagrożeniem dla przedsiębiorców czy też przeciętnego Kowalskiego prowadzącego małą działalność gospodarczą, który mógłby być pozwany w dowolnym miejscu na świecie. W kanadyjskiej sprawie Alteen v. Informix Corp. 17 dotyczącej odpowiedzialności deliktowej, która również powstała ze względu na samą dostępność strony internetowej w Kanadzie, pozwany, producent pamięci komputerowych, wprowadzał w błąd użytkowników strony WWW przez składanie błędnych oświadczeń na stronie internetowej celem zawyżenia swojej ceny giełdowej. Pozwany nie oferował akcji w Kanadzie. Pozwany również nie umieścił żadnego ogłoszenia w prasie kanadyjskiej na ten temat, nie utrzymywał również bezpośredniego kontaktu z akcjonariuszami. Akcjonariusze mimo to wszczęli postępowanie przeciwko spółce w Kanadzie, a sąd uznał jurysdykcję sądów kanadyjskich w związku z dostępnością wyżej wymienionych informacji na terenie Kanady. W orzeczeniu niemieckiego sądu w sprawie Re the Maritime Trademark 18 sąd również przyjął swoją jurysdykcję na podstawie dostępności strony internetowej. Sprawa dotyczyła naruszenia prawa do znaku towarowego. Właściciel niemieckiego i europejskiego znaku towarowego Maritime, którego używał dla swojej sieci hotelów w Niemczech, pozwał w Niemczech duńskiego przedsiębiorcę, który prowadził działalność o podobnym charakterze w Kopenhadze. Pozwany zarejestrował znak towarowy Hotel Maritime w Danii, a w domenie swojej strony internetowej używał nazwy hotel-maritime.dk. Jedną z wersji językowych strony była wersja w języku niemieckim informująca o działalności pozwanego. Dodatkowo 16 D. Karwala, Dostępność przekazów, s [1998] 164 Nfld. & P.E.I.R. 301, 507 A.P.R. 301; Por. M. Świerczyński, Jurysdykcja krajowa a prawo właściwe w Internecie, w: Prawo Internetu, red. P. Podrecki, Warszawa 2007, s , przypis Re Maritime Trademark /00 [2003] IL Pr 297, Landgericht, Hamburg.

6 pozwany zamieszczał na stronie broszury informacyjne w różnych językach (w tym po niemiecku) udostępniane na prośbę przyszłych klientów. Powód zwrócił się do sądu o zobowiązanie pozwanego do zaprzestania używania nazwy Hotel Maritime w Niemczech oraz do zaprzestania prowadzenia strony internetowej pod taką domeną, dodatkowo jeszcze w języku niemieckim. Sąd oddalił powództwo, ale najpierw zbadał swoją jurysdykcję. Sąd przyjął bardzo szeroką podstawę jurysdykcji (biorąc pod uwagę tylko dostępność strony internetowej w Niemczech 19 ). Podstawą prawną orzeczenia był art. 5 pkt 3 rozporządzenia nr 44/ Sąd w Hamburgu stwierdził, że w przypadku naruszeń prawa ze znaku towarowego za pomocą internetu miejscem deliktu jest każde miejsce, gdzie strona Internetowa może być wyświetlona. Zarówno strony internetowe, jak i jej zawartości nie są w żaden sposób ograniczane (technicznie) do konkretnego państwa, w związku z czym, co do zasady, mogą być również wyświetlane w Niemczech, a to wystarcza, by uznać jurysdykcję sądów Niemieckich. Każdy przedsiębiorca biorący udział w obrocie internetowym jest świadomy, że zawartość strony internetowej takiego przedsiębiorstwa dostępna on-line może być wyświetlona wszędzie na świecie, w związku z czym taki przedsiębiorca powinien się spodziewać pozwania w innym państwie Podział stron internetowych na tzw. aktywne, pasywne i interaktywne (active v. passive test lub Zippo test) Przełomowa zmiana orzecznictwa amerykańskiego nastąpiła w sprawie Zippo Manufacturing Co. v. ZippoDot Com Inc. 22. Zawisła ona przed sądem w Pensylwanii (miejsce siedziby spółki Zippo Manufacturing Co.). Spółka pozwana (ZippoDot Com Inc.) miała swoją siedzibę w Kalifornii. Spółka pozwana prowadziła sklep internetowy, w którym oferowała swoje produkty. Domeną internetową sklepu było Zippo.com. Powód twierdził, że doszło do naruszenia przysługującego mu znaku towarowego. Sąd Pensylwanii, badając swoją 19 G. Smith, Here, there or everywhere? Cross-border liability on the internet, Computer and Telecomunications Law Review (2007), C.T.L.R.. s Rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001 o jurysdykcji oraz uznawaniu i wykonywaniu orzeczeń w sprawach cywilnych i handlowych, Dz.Urz. WE L 2001/12, s G. Smith, Here, there or everywhere?, s ; Również w sprawie dotyczącej domen concertconcept.com, concertconcept.de, concert-concept.de, sąd berliński uznał swoją jurysdykcję, stwierdzając, że miejsce położenia serwera, na którym znajdują się sporne informacje, nie ma znaczenia. Podaję za M. Kondrat, Znaki towarowe w Internecie, Warszawa 2001, s. 22. Por. również podobne orzeczenie sądu w Düsseldorfie w sprawie epson.de, Landgericht Düsseldorf, r., 34 O 191/96, cytuję za M. Kondrat, Znaki towarowe, s. 23, przypis F. Supp. 1119, W.D. Pa, 1996; J. A. Gladstone, Determining Jurisdiction in Cyberspace: The Zippo Test or the Effects. Test?, [6 kwietnia 2012 r.].

7 jurysdykcję, sprawdził, czy istnieje tzw. minimalny związek z forum. Okazało się, że na stronie było zarejestrowanych ok osób ze stanu Pensylwania, co dawało ok. 2% wszystkich subskrybentów. Sąd uznał, że istnieje minimalny związek z forum, a w konsekwencji uznał swoją jurysdykcję. Orzeczenie to zapoczątkowało zmianę podejścia sądów do określania jurysdykcji krajowej. Sama dostępność strony internetowej w Internecie przestała wystarczać. Sądy zaczęły uwzględniać fakt, że strony internetowe się różnią. Dokonano podziału na tzw. strony aktywne i strony bierne 23 (stąd też nazwa tego testu passive v. active test lub Zippo test). Sąd w Pensylwanii zauważył, że należy dokonać rozróżnienia stron internetowych na strony, przy których pomocy można dokonać transakcji handlowej, zawrzeć umowę itp., i które można zaliczyć do tzw. stron aktywnych, co z kolei stanowi jasną przesłankę uznania jurysdykcji sądów forum, gdzie taka strona jest dostępna i gdzie można dokonać takiej transakcji. Tego typu strony (active web-sites) charakteryzują się tym, że można na nich wypełnić np. formularz zamówienia lub w inny sposób interaktywnie uczestniczyć w zamówieniu produktów. W przypadku tych umów dochodzi do kontaktu (za pomocą wymiany informacji na serwerze hosta) pomiędzy komputerem użytkownika a komputerem przedsiębiorcy, co jest spełnieniem zasady minimalnego kontaktu w świetle doktryny amerykańskiej i uzasadnia jurysdykcję. Z drugiej strony istnieją strony internetowe, które stanowią jedynie nośnik informacji (zawierają informację handlową bez możliwości zawierania umów, np. brak tam formularzy lub niezbędnego kontaktu telefonicznego lub osobistego), które przedstawiają jedynie treści (podanie zwykłej informacji handlowej, oferty czy też regulaminu), bez jakiegokolwiek zachęcania czy możliwości zawierania umów. Sama dostępność tych stron nie może stanowić podstawy jurysdykcji sądów. W tym przypadku brak łączności, a tym samym minimalnego związku pomiędzy przedsiębiorcą a użytkownikiem strony. Jednocześnie sąd w Pensylwanii dostrzegł, że mogą istnieć jeszcze strony interaktywne (czyli oprócz kategorii stron pasywnych i aktywnych sąd odnalazł kategorię pośrednią stron interaktywnych środek spektrum the middle ground), przy pomocy których można wymieniać informację z komputerem hosta. Jest to bardzo pojemna kategoria, w ramach której zakwalifikowana zostanie pewnie większość stron internetowych. Strony z tej grupy charakteryzują się mieszanym charakterem, tj. są one nośnikiem informacji co do zasady, jednakże umożliwiają pewien stopień interaktywności. Jurysdykcja uzależniona jest w takich przypadkach od stopnia interaktywności danej strony i treści handlowych na niej wymienianych 24. Każdy przypadek powinien być analizowany ad casum. Doktryna czy też test Zippo znalazła uznanie w orzecznictwie sądów amerykańskich, czemu dają dowód kolejne orzeczenia, w których można ją odnaleźć 25. Wpłynęła ona również na 23 D. Karwala, Dostępność przekazów, s Tamże. 25 Np. American Eyewear v. Peeper`s 106 F. Supp. 2 nd 895 (5 th Cir. 2000), Multi-Tech Systems Inc. v.

8 orzecznictwo sądów Kanady, Australii oraz Unii Europejskiej. Warto jednak jeszcze przytoczyć inną sprawę, w której sąd amerykański zmodyfikował w pewnym sensie test Zippo. W sprawie Toys R Us Inc. v. Step Two S.A. 26 sąd amerykański zmodyfikował test Zippo. Przyjął, iż mimo że strona była w pełni interaktywna, to sądom amerykańskim nie przysługiwała jurysdykcja, ponieważ cała strona sporządzona była w języku hiszpańskim (pozwana była spółką hiszpańską), dodatkowo z podaniem hiszpańskiej waluty i hiszpańskich danych kontaktowych. Orzeczenie to pokazuje, że sądy zaczęły wymagać kolejnych, dodatkowych elementów celem uznania strony jako aktywnej i odróżnienia jej od stron pasywnych i interaktywnych. W tym przypadku był to język, waluta i dane kontaktowe. Test Zippo, choć był znaczącym postępem w ustalaniu jurysdykcji krajowej sądów, nie był rozwiązaniem idealnym 27. Trudności, jakie rodził podział oraz kwalifikacja stron na aktywne i bierne, spowodowały, że sądy zaczęły poszukiwać innych elementów przesądzających w bardziej wiarygodny sposób o zawartości strony, a także pozwalających zdeterminować cel takiej strony, tj. czy działalność była kierowana na określone forum. To doprowadziło do wykształcenia się tzw. testu skutków w orzeczeniu w sprawie Calder v. Jones (por. poniżej). W sprawie Euromarket Designs Ltd. v. Peters Ltd. 28 sąd angielski stwierdził, że sama dostępność strony internetowej nie stanowi podstawy do ustalenia jurysdykcji. Powód prowadził sieć sklepów w Stanach Zjednoczonych Ameryki pod nazwą Crate and Barrel, jednocześnie posiadając zarejestrowany znak towarowy w Anglii ze względu na fakt, że strona internetowa był dostępna w Zjednoczonym Królestwie. Pozwany miał sklep w Dublinie pod taką samą nazwą, jednocześnie nie posiadając żadnych sklepów w Wielkiej Brytanii. Pozew dotyczył naruszenia znaku towarowego w Wielkiej Brytanii w związku z reklamą w jednej z gazet, która jest sprzedawana zarówno w Wielkiej Brytanii, jak i w Irlandii. W reklamie o tytule Crate and Barrel, Dublin umieszczony był adres internetowy (www.crateandbarrelie.com) oraz irlandzki numer telefonu. Pozwany argumentował, że reklama nie stanowi użytkowania znaku towarowego w ramach działalności w Wielkiej Brytanii (powołując się na orzeczenie w sprawie Flowers Inc. przeciwko Phonenames Ltd. 29 ). Kluczowym argumentem pozwanego było stwierdzenie, że sam fakt dostępności strony internetowej na terenie Wielkiej Brytanii nie oznacza używania znaku towarowego (bądź też jego naruszenia) VocalTecCommunications Inc. 122 F. Supp. 2d 1046 (D. Min., 2000), Cybersell Inc. v. Cybersell Inc. 130 F.3d 414 (9 th Cir., 1997) F.3d 446, 3rd Circ., D. Karwala, Dostępność przekazów, s [2001] ES.R WL (CA), [2001] EWCA Civ 721 (Ct. App. Civ. Div. May 17).

9 w Wielkiej Brytanii. Dodatkowo pozwany argumentował, że reklama była adresowana na rynek irlandzki, który nie ma odpowiednika tej gazety. Sąd uznał, że nie doszło do naruszenia prawa ze znaku towarowego. Nie dojdzie zatem do naruszenia prawa ze znaku towarowego umieszczonego na stronie internetowej tak długo, jak strona ta nie jest intencjonalnie adresowana do konkretnego rynku (w tym przypadku Wielkiej Brytanii) 30. Warto odnotować, że w innej sprawie V&S Vin & Sprit Aktiebolag AB v. Absolut Beach Pty Ltd. sąd angielski uznał swoją jurysdykcję, ponieważ pozwana (Absolut Beach Pty Ltd.) australijska spółka oferowała na stronie internetowej swoje produkty, a jednocześnie istniała możliwość przyjmowania przez pozwaną zamówień przez Internet dokonanych w Wielkiej Brytanii; pozwana dystrybuowała też swoje broszury reklamowe w Wielkiej Brytanii na wyraźną prośbę potencjalnych klientów Test skutków Caldera W sprawie Calder v. Jones 31 spór dotyczył osoby fizycznej zamieszkałej w Kalifornii i gazety (redakcji) mającej siedzibę na Florydzie. Powód (osoba fizyczna) był znany w Kalifornii i cieszył się tam dobrą reputacją. Pozwana gazeta opublikowała krytyczny artykuł dotyczący osoby powoda. Sąd kalifornijski uznał, że skoro powód żył w Kalifornii i tam koncentrowała się jego aktywność życiowa, a dodatkowo miał tam dobrą reputację, publikacja wywiera wpływ na sytuację powoda właśnie w tym miejscu. Ponadto sąd uznał, że gazeta, mając świadomość istnienia dobrej reputacji powoda w Kalifornii, opublikowała zniesławiający artykuł, intencjonalnie kierując swą działalność na to terytorium, w konsekwencji czego sądom kalifornijskim przysługuje jurysdykcja G. Smith, Here, there or everywhere?, s U.S. 783 (1984); Zob. Też uwagi odnośnie do tego orzeczenia J.A. Gladstone, Determining Jurisdiction in Cyberspace: The Zippo Test or the Effects Test?, [6 kwietnia 2012 r.]. 32 Por. bardzo podobne orzeczenie angielskiego House of Lords w sprawie F. Shevill v. Presse Alliance.; W sprawie Stanley Young v. New Haven Advocate, et al. No (4th Cir., December 13, 2002), Sąd Apelacyjny stwierdził, że sądy federalne Wirginii nie mogą rozciągnąć jurysdykcji na dwa małe wydawnictwa gazetowe, które opublikowały rzekome publikacje w Internecie w celu zniesławienia powoda z Wirginii. Zgodnie z orzeczeniem, aby móc rozciągnąć jurysdykcję, należy wykazać, że 1) wydawnictwa kierowały swoją elektroniczną działalność na forum stanu (Wirginii), 2) z wyrażoną intencją zaangażowania się w stosunki w danym stanie (Wirginii) oraz że 3) ta działalność tworzy możliwy związek przyczynowy z osobą zamieszkującą ten stan, który będzie podlegał kognicji sądów danego stanu (Wirginii). Dalej sąd stwierdza, że samo umieszczenie artykułu w Internecie nie jest wystarczające do uznania jurysdykcji tylko dlatego, że artykuł zniesławiający dostępny jest w Internecie w każdym miejscu, ponieważ wydawnictwa były bardzo małymi wydawnictwami z Connecticut, które wydawały gazety praktycznie wyłącznie na potrzeby czytelników Connecticut. Tak też. Y. Farah, Jurisdictional aspects of electronic torts, in the footsteps of Shevill v. Presse Alliance SA, Computer and Telecomunications Law Review (2005) C.T.L.R.., s

10 Element skutków pojawia się również w orzeczeniu Dow Johns & Company Inc. v. Gutnick 33 (Australia). Sprawa dotyczyła zniesławiającego artykułu opublikowanego przez amerykańskiego wydawcę specjalizującego się w ekonomicznych raportach i analizach (Dow Jones & Company Inc.). Artykuł dotyczył australijskiego przedsiębiorcy (Josepha Gutnicka) i został opublikowany 28 października 2000 r. na stronach wydawcy. Zgodnie z artykułem, J. Gutnick miał być zaangażowany w malwersacje podatkowe oraz liczne podejrzane interesy z innym podmiotem (oprócz tekstu na stronie internetowej pojawiło się również zdjęcie J. Gutnicka). Artykuł był napisany w Nowym Jorku, a następnie umieszczony (upload) na serwerze zlokalizowanym w New Jersey. Do tego serwera dostęp miały osoby zamieszkujące Melbourne (stan Victoria w Australii). J. Gutnick pozwał Dow Jones & Company Inc. przed sądem w Victorii w Australii, argumentując, że właśnie w Viktorii artykuł był dostępny i że w tym miejscu jest dobrze znany, a jego reputacja została nadszarpnięta publikacją. Pozwany wydawca argumentował, że sąd w Victorii nie ma jurysdykcji, ponieważ serwer, na którym został umieszczony artykuł, znajduje się w New Jersey. Ponadto, posługując się opiniami eksperckimi, pozwany argumentował, że nie ma wpływu na to, kto (jaki użytkownik) zwróci się o możliwość otrzymania artykułu z serwera w New Jersey (dostęp do artykułu był płatny). Zgodnie z prawem obowiązującym w Australii, opublikowanie jakiegokolwiek materiału (w tym zniesławiającego) następuje w miejscu, gdzie można taki materiał przeczytać, zobaczyć lub usłyszeć 34. Sąd stanął na stanowisku, w kontekście publikacji internetowych, że miejscem publikacji jest miejsce, gdzie dany artykuł może być ściągnięty (download) 35. W konsekwencji tego sąd uznał, że artykuł naruszający dobra osobiste J. Gutnicka został opublikowany w Australii, jednocześnie uznając swoją jurysdykcję. Na marginesie warto dodać, że sąd w omawianej sprawie uznał odpowiedzialność publikującego za umieszczane w Internecie treści, bowiem publikujący musi lub powinien być świadomy globalnego charakteru sieci Internet oraz skutków, jakie może wywołać umieszczenie przez niego konkretnej treści w tym globalnym środowisku 36. Poglądy wykształcone w wymienionym wyżej orzeczeniu znalazły odzwierciedlenie w orzecznictwie sądów angielskich. Sprawa Don King v. Lennox Lewis, Lion Promotions LLC 33 [2002] HCA B. Fitzgerald, Case Notes. Dow Jones & Co. Inc. v. Gutnick [6 kwietnia 2012 r.]. 35 Tamże; Y. Farah, Jurisdictional aspects, s G. Smith, Here, there or everywhere?, s

11 and Judd Burstein 37 dotyczyła zniesławienia dokonanego publikacją umieszczoną w Internecie. Pozwany, Judd Burstein, oskarżył na dwóch stronach internetowych amerykańskich serwisów bokserskich (www.fightnews.com oraz Don Kinga o antysemityzm. Don King, Lennox Lewis i Judd Burstein przebywają w Stanach Zjednoczonych, a Lion Promotions jest spółką prawa amerykańskiego. Pozwani kwestionowali jurysdykcję sądu angielskiego. Sąd nie zgodził się z takim stanowiskiem, stwierdzając, że informacja zostaje opublikowana w miejscu, gdzie zniesławiające oświadczenie może być przeczytane lub usłyszane, a w przypadku informacji umieszczonych w Internecie, gdy taka informacja może byś ściągnięta (download) na komputer użytkownika i odczytana. Najważniejszym czynnikiem przesądzającym o przyznaniu jurysdykcji sądom angielskim w tej sprawie było to, że Don King jest bardzo rozpoznawalny w Wielkiej Brytanii oraz że istniały istotne relacje finansowe i gospodarcze łączące Don Kinga z Anglią. Ponadto dwa bokserskie serwisy, na których umieszczono zniesławiające oświadczenia, są często odwiedzane przez członków angielskiego środowiska bokserskiego 38. Podobnie rozstrzygnął sąd angielski w sprawie Richardson v. Schwarzenegger 39, w której uznał swoją jurysdykcję, po raz kolejny potwierdzając reguły ustalone w orzeczeniu w sprawie Dow Jones & Company Inc. v. Gutnik (publikacja ma miejsce tam, gdzie dochodzi do ściągnięcia (dowload) pliku na komputer użytkownika, oraz w sprawie Calder v. Jones (por. uwagi powyżej). Sądy brytyjskie mają zatem jurysdykcję w związku z tym, że powódka jest obywatelką Wielkiej Brytanii, w Wielkiej Brytanii przebywa i pracuje, ma również tam odpowiednią reputację (jako prezenterka telewizyjna) oraz jest tam znana, a w sprawie nie występują inne okoliczności uzasadniające lub wskazujące na jurysdykcję innych sądów (włączając w to sądy Stanów Zjednoczonych). Ponadto w przypadkach zniesławienia przyjmuje się domniemanie wystąpienia szkody w miejscu zamieszkania osoby zniesławionej w tym wypadku była to Wielka Brytania (orzeczenie w sprawie Shevill v. Presse Alliance 40 ). Dodatkowo prawem właściwym w sprawie było prawo angielskie. Wszystkie te okoliczności przesądzają, że sądom angielskim przysługuje jurysdykcja. Jak się podkreśla, kluczowym elementem testu skutków jest element intencji podmiotu prowadzącego lub podejmującego działalność w sieci oraz świadomość, że skutki takiej 37 [2004] EWHC 168 (QB). 38 S. Pankaj, E-commerce, New Dehli 2005, s. 173; G. Smith, Here, there or everywhere?, s ; G. Smith, First Eng Internet Libel Decision, [2 grudnia 2011 r.]. 39 [2004] EWHC 2422 (QB). 40 Wyrok ETS z 7 marca 1995 r., C 68/93 Shevillv. Presse Alliance.

12 działalności mogą mieć lub odnieść skutki w innym państwie 41. Jak się jednak wydaje, również i ta koncepcja stwarza problemy i budzi wątpliwości w stosowaniu. Największym problemem może się okazać trudność ze względu na daleko posuniętą anonimowość podmiotu dokonującego danej czynności w Internecie. Ponadto nawet przy założeniu, że dany podmiot zostanie zidentyfikowany, bardzo trudno ustalić, a następnie udowodnić czyjeś intencjonalne działanie. Trudno bowiem udowodnić, że ktoś celowo umieścił jakieś oświadczenie lub stwierdzenie po to, aby osiągnąć dany skutek. Jeszcze więcej problemów może stwarzać udowodnienie świadomości (sprawcy), że dany czyn będzie odczuwalny w danym, konkretnym miejscu. Ponadto należy dodać, że w przypadku deliktów internetowych, oprócz wykazania intencjonalnego działania, należy jeszcze wykazać szkodę, która powstała na danym forum, a szkoda ta musi być znaczna (substantial). To wynika z analizy orzeczenia w sprawie Stanley Young v. New Haven Advocate 42. Na gruncie prawa europejskiego podkreślono natomiast, że nie każde miejsce, (w którym nastąpiło zdarzenie powodujące szkodę) uzasadnia jurysdykcję na podstawie art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 44/ W orzeczeniu z 19 września 1995 r. C 364/93, w sprawie Marinari v. Lloyds Bank plc, ETS stwierdził, że należy dokonać rozróżnienia na tzw. szkodę pierwotną i tzw. szkodę wtórną. Szkoda pierwotna występuje w miejscu, gdzie naruszono dobra prawnie chronione i tylko to miejsce wchodzi w zakres przedmiotowy art. 5 ust. 3 rozporządzenia. W doktrynie przyjmuje się, że miejscem zdarzenia będącego przyczyną szkody dla deliktów internetowych jest miejsce, gdzie wprowadzono odpowiednie informacje (np. zniesławiające) 41 Y. Farah, Jurisdictional aspects, s ; W tym miejscu warto przytoczyć wyrok Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych w sprawie World Wide Volkswagen Corp v. Woodson (444 U.S. 286, 100 S. Ct. 559, 62 L. Ed. 2d 490, 1980 U.S. 65). Sprawa dotyczyła rozciągnięcia jurysdykcji sądu w sprawie z tytułu odpowiedzialności za szkody wywołane wadliwym produktem. Powodowie kupili samochód w Nowym Jorku w 1976 r. Następnie przenieśli się do Arizony. W trakcie podróży (w Oklahomie) mieli wypadek samochodowy, w wyniku którego doszło do pożaru samochodu, a osoby uczestniczące w wypadku zostały poszkodowane. Powodowie wnieśli pozew w Oklahomie z tytułu odpowiedzialności za wadliwy produkt. Jako pozwanych powodowie wskazali producenta samochodu, jego importera oraz regionalnego dystrybutora. Sąd uznał, że World Wide Volkswagen Corporation (jeden z pozwanych) ma swoją siedzibę w Nowym Jorku. Na podstawie umowy z firmą Volkswagen rozprowadzał samochody w Nowym Jorku, Connecticut i New Jersey. Również drugi pozwany, Seaway, miał swoją siedzibę w Nowym Jorku i nie prowadził żadnej działalności w Oklahomie. Powstało pytanie, czy Sąd w Oklahomie może rozciągnąć swoją jurysdykcje na podmiot niebędący w żaden sposób powiązany z tym miejscem z wyjątkiem faktu, że doszło w tym miejscy do wypadku samochodowego. Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych udzielił odpowiedzi negatywnej. W kontekście działalności internetowej należy stwierdzić, że aby przyjąć jurysdykcję sądu, należy wykazać, że istnieje jakiś związek z tym forum oraz że pozwany intencjonalnie kierował swoje działania właśnie na to forum. 42 No (4th Cir., December 13, 2002). 43 K. Weitz, Jurysdykcyjne aspekty umownych i deliktowych zobowiązań elektronicznych w świetle rozporządzenia Rady (WE) nr 44/2001 zagadnienia węzłowe, w: Kolizyjne aspekty, red. J. Gołaczyński, Warszawa 2008, s. 291.

13 do Internetu lub miejsce, gdzie znajduje się komputer sprawcy 44. Prawnie irrelewantne jest miejsce, gdzie stworzono treści naruszające odpowiednie prawa 45. Całkowicie błędne będzie również uznanie, że miejscem powstania szkody jest miejsce, gdzie znajduje się serwer, na którym zgromadzone są dane 46. Położenie serwera jest przypadkowe, dlatego nie może stanowić wyznacznika czy też nie może być podstawą ustalenia jurysdykcji. Ponadto sprawca danego deliktu nie będzie mieć świadomości położenia takiego serwera. Jak uważa Marek Świerczyński, żeby stwierdzić, czy szkoda wystąpiła w konkretnym państwie, nie wystarcza sama dostępność strony internetowej (ogólnie dostępnej). Zgodnie z orzeczeniem ETS, nie należy przyjmować tak szerokiego rozumienia pojęcia miejsce, gdzie nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę, które miałoby oznaczać każde miejsce, gdzie można odczuć negatywne skutki zdarzenia, które spowodowało powstanie szkody rzeczywistej w innym kraju orzeczenie z 19 września 1995 r. w sprawie C-364/93 Marinari 47. Tak szeroka wykładnia powodowałaby dużą niepewność w ustalaniu jurysdykcji krajowej, co pozostawałoby w sprzeczności z postulatem wzmocnienia ochrony prawnej osób zamieszkujących obszar Unii Europejskiej orzeczenie z 19 lutego 2002 r. w sprawie C-256/00 Besix 48. Mimo pewnych słabości, test skutków został przyjęty przez orzecznictwo amerykańskie i jest stosowany wraz z testem Zippo. Przykładem może być orzeczenie w sprawie People Solutions Inc. v. People Solutions Inc. 49, w którym sąd odmówił uznania swojej właściwości międzynarodowej wyłącznie na podstawie tego, że strona internetowa była interaktywna i że można było dokonywać za jej pomocą transakcji. Sąd podkreślił, że zadaniem powoda jest wykazanie celowego ukierunkowania działalności na dane forum, na którym dodatkowo muszą być odczuwalne skutki takiego działania 50. Element kierowania działalności pojawił się w rozporządzeniu nr 44/2001, w regulacji 44 K. Weitz, Jurysdykcyjne aspekty..., s. 293; M. Świerczyński, Jurysdykcja krajowa w zakresie zobowiązań deliktowych, Monitor Prawniczy 2002, nr 15, s K. Weitz, Jurysdykcyjne aspekty..., s Tamże. 47 M. Świerczyński, Jurysdykcja krajowa a prawo właściwe, s Tamże. 49 No. Civ. A. 399-CV-2339-L WL (N.D.Tex). 50 Podobnie w sprawie Millennium Enterprises Inc. v. Millennium Music L.P. 33 F. Suppl. 2D 907 (D. Or., 1999), choć w tej sprawie sąd zajął kategoryczne stanowisko (krytyczne) wobec testu Zippo, uznając, że charakter strony (to, czy jest aktywna czy też bierna), nie ma znaczenia. Ważne jest to, czy przedsiębiorca ukierunkował swoją działalność na dane forum i czy powoduje to w takim forum określone skutki.

14 dotyczącej umów konsumenckich (jest to niewątpliwy wpływ orzeczeń sądów amerykańskich). Od początku budził on jednak sporo kontrowersji. Liczne wątpliwości interpretacyjne co to tego zagadnienia znalazły wyraz w wyroku ETS z 7 grudnia 2010 r., sprawy poł. C-585/08 Pammer/Reederei Karl Schlüter GmbH & Co. KG i C-144/09 Hotel Alpenhof GmbH/Heller. Był to jeden z najbardziej oczekiwanych wyroków nie tylko ze względu na problemy interpretacyjne, ale również ze względu na fakt, że rola oraz rozwój e-handlu w Unii Europejskiej stale rośnie 51. Postępowanie przed Europejskim Trybunałem Sprawiedliwości związane było z pytaniami prejudycjalnymi wystosowanymi przez austriacki Sąd Najwyższy (Oberster Gerichtshof). W sprawie Pammer przedmiot sporu koncentrował się na nienależytym wykonaniu świadczenia. Konsument austriacki zapoznał się z ofertą spółki pośredniczącej z siedzibą w Niemczech na jej stronie internetowej, a następnie domagał się zwrotu uiszczonej kwoty za świadczenie, które zostało wykonane inaczej niż znajdowało się to w ofercie. W sprawie Hotel Alpenhof spór dotyczył niemieckiego przedsiębiorcy z niemieckim klientem. Niemiec przebywał w austriackim hotelu i opuścił go, nie uiściwszy należności za pobyt. Dla tego artykułu najistotniejszym zagadnieniem poruszanym przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości jest próba odpowiedzi na pytanie, na jakich podstawach oraz według jakich kryteriów należy ustalić, że przedsiębiorca kieruje swoją działalność do państwa zamieszkanego przez konsumenta, w przypadku gdy konsument zapoznaje się z ofertą przedsiębiorcy przez Internet. Kierowanie działalności, zgodnie z orzeczeniem ETS, nie może być wyłącznie utożsamiane z kierowaniem ofert lub z reklamą przedsiębiorcy. Kierowanie działalności jest raczej urzeczywistnianiem danej strategii marketingowej, która służy wejściu na określony rynek krajowy, a w konsekwencji zdobyciu tamtejszych klientów 52. Jak podkreślono, sama dostępność strony internetowej zawierającej informację o przedsiębiorcy i jego produktach jednak nie jest wystarczająca (por. uwagi Komisji i Rady do projektu art. 15 ust. 1 lit c rozporządzenia). Sprzedawca (przedsiębiorca) powinien dążyć do zawarcia umów z konsumentami. Taka aktywność sprzedawcy zmierza do ulokowania towarów lub usług na konkretnych rynkach 53. W związku z tym, że sama dostępność informacji nie jest wystarczająca do przyjęcia jurysdykcji, a sprzedawca (przedsiębiorca) musi podejmować pewne aktywne działania, pojawia się problem (szczególnie istotny dla działalności w 51 M. Pilich, Kierowanie przez przedsiębiorcę działalności do państwa zamieszkania konsumenta. Glosa do wyroku ETS z dnia 7 grudnia 2010 r., sprawy poł. C-5B5/08 Pammer/Reederei Karl Schlüter GmbH & Co. KG i C-144/09 Hotel Alpenhof GmbH/Heller, Polski Proces Cywilny 2011, nr 3, s Tamże., s Tamże.

15 cyberprzestrzeni), o jakie działania chodzi i jak określić w sposób pewny oznaki woli kierowania 54? Pojawia się też kolejny problem, ponieważ strona internetowa (każda) może być traktowana jako reklama (medium reklamowe), w związku z czym mieści się (jako reklama) w zakresie art. 15 ust. 1 lit. c rozporządzenia 55. Trybunał w omawianym wyroku stwierdził, że strona internetowa, na której zamieszczono wyłącznie informacje, nie przewidując żadnej możliwości zawarcia umowy na odległość, nie wystarcza do stwierdzenia kierowania działalności. Istnieją bowiem oznaki woli dostrzegalne w formie i treści strony internetowej 56. Trybunał rozróżnił te oznaki woli na wyraźne pewne oraz na dorozumiane wymagające analizy 57. Jednocześnie, pomimo próby wyliczenia przez Trybunał wspomnianych oznak, ich katalog wydaje się otwarty 58. W omawianym orzeczeniu Trybunał miał problem z rozróżnieniem pojęcia międzynarodowego charakteru działalności i kierowania działalności do danego państwa (państwa konsumenta) 59. Utożsamienie tych dwóch pojęć wydaje się błędne, dlatego należy przyjąć, że ETS nie przełamał dotychczasowego orzecznictwa, a w konsekwencji, że kierowanie działalności musi być rozumiane jako zwrócenie się przez przedsiębiorcę do jednego lub wielu państw członkowskich, w których będzie poszukiwać klientów i wobec których przejawia chęć zawarcia umowy i kontraktowania 60. Trudno też uznać, że podział na cechy pewne i dorozumiane oraz związane z nim hierarchizowanie tych cech (pewne ważniejsze od dorozumianych) w kontekście działalności w cyberprzestrzeni jest prawidłowy. 54 M. Pilich, Kierowanie, s Tamże, s. 163; por. uwagi w związku z problematyką jurysdykcji krajowej dla czynów niedozwolonych związanych z prowadzeniem reklamy internetowej w dalszej części artykułu. W tym miejscu można jedynie zasygnalizować, że reklama internetowa może być uznana w jednym państwie za zgodną z danym porządkiem prawnym, a w innym państwie może naruszać przepisy. Reklama internetowa z założenia będzie dostępna wszędzie. W tym kontekście również należy odnieść się do pojęcia kierowania danej reklamy na określone terytorium. Jednocześnie naruszenie przepisów powoduje odpowiedzialność z tytułu czynów niedozwolonych i będzie również podlegać rozporządzeniu nr 44/2001. Problemem, a jednocześnie ogromnym wyzwaniem jurysdykcyjnym (tak jak przy innych deliktach internetowych), jest wielomiejscowość szkody. Por. też M. Świerczyński, Reklama internetowa o zasięgu międzynarodowym. Zagadnienia kolizyjnoprawne, w: Kolizyjne aspekty, red. J. Gołaczyński, Warszawa 2008, s. 204 i n. 56 M. Pilich, Kierowanie, s Tamże; por. też pkt uzasadnienia. 58 M. Pilich, Kierowanie, s Tamże. 60 Tamże.

16 Idąc dalej, Trybunał zaproponował pewną listę okoliczności, które mają świadczyć o dorozumianym kierowaniu działalności przez przedsiębiorcę, tj.: 1) międzynarodowy charakter działalności, 2) podanie międzynarodowego prefiksu telefonicznego, 3) używanie domeny pierwszego poziomu, 4) opis tras dojazdowych do miejsca świadczenia usługi, 5) wzmianka o międzynarodowej klienteli czy też 6) język strony. Z tego katalogu widać, że Trybunał sięgnął do światowego orzecznictwa i próbuje wprowadzić pewne elementy do procesu interpretowania pojęcia kierowania działalności na tle art. 15 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 44/2001. Niestety jednak, wiele z tych kryteriów nie jest pomocnych przy ustalaniu jurysdykcji. Główna teza Trybunału, że determinacja jurysdykcji krajowej powinna opierać się raczej na aktywnej działalności podjętej za pomocą strony internetowej do zdobycia i podjęcia z nimi umów, aniżeli tylko na biernej informacji czy też samej dostępności strony internetowej w państwie konsumenta, jest prawidłowa. Teza ta była już wcześniej wypracowana i przyjęta przez doktrynę, nie tylko w Europie. Natomiast próba sprecyzowania kryteriów pomocnych przy ustalaniu, czy rzeczywiście zaistniała ta aktywna działalność oraz czy przedsiębiorca rzeczywiście kierował swoją działalność na teren zamieszkania konsumenta, budzi już wątpliwości. Być może jest to związane z trudnościami kwalifikacji elektronicznych metod według tradycyjnych kategorii. Pytanie zatem o to, jak powinno się determinować kierowanie działalności gospodarczej, pozostaje nadal otwarte Inne czynniki brane pod uwagę przy ustalaniu jurysdykcji krajowej Pomimo zagrożeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej w Internecie, przedsiębiorcy postrzegają cyberprzestrzeń jako swoisty rynek o ogromnym potencjale dla ich działalności gospodarczej 61. Chcąc zabezpieczyć się przed możliwością pozwania ich przed sądy jakiegokolwiek państwa (w związku z tym np., że ich strona internetowa dostępna jest w języku angielskim, z domeną.com, a walutą jest euro w takiej sytuacji trudno ustalić dokładne miejsce kierowania działalności danego przedsiębiorcy, nawet przy przyjęciu wypracowanych w orzecznictwie metod), przedsiębiorcy starają się nie tylko coraz bardziej ukierunkowywać swoją działalność, ale również stosować metody filtrowania przy pomocy metody blokowania dostępu do strony internetowej. Zgodnie z metodą kierowania treści strony internetowej do konkretnego państwa, sama dostępność strony internetowej i treści na niej zawartej nie stanowi podstawy do uznania jurysdykcji sądu. Dopiero inne czynniki przesądzają o istnieniu jurysdykcji krajowej. Przy podejmowaniu decyzji o tym, gdzie dany przedsiębiorca kieruje swoją działalność, sądy tradycyjnie brały pod uwagę język, walutę transakcji handlowej, końcówkę domeny 61 F.F. Wang, Internet Jurisdiction and Choice of Law: Legal Practices in the EU, US and China, Cambridge 2010, s. 5.

17 internetowej 62 (np..pl dla Polski,.de dla Niemiec) lub zastrzeżenia prawne (tzw. disclaimers), w których przedsiębiorcy informują, do jakich państw kierowana jest dana treść lub, mówiąc w ogólności, strona internetowa 63. Jak się jednak wydaje, wszystkie wyżej wymienione sposoby kierunkowania działalności mogą pomóc przy podejmowaniu decyzji, natomiast nie mają (i nie mogą mieć) charakteru przesądzającego 64. Prostym przykładem będzie stosowanie języka powszechnie znanego na całym świecie, jakim jest angielski, lub który stosowany jest w kilku krajach, np. niemiecki (Niemcy, Austria, część Szwajcarii) 65. Również waluta nie będzie pomocna przy określeniu ukierunkowania danej działalności, jeśli weźmiemy pod uwagę euro lub dolara amerykańskiego. Tym bardziej końcówka domeny nie może być wyznacznikiem kierowania danej działalności. Nie wszystkie końcówki domen są bowiem przypisane do konkretnego państwa jak np..pl czy.de. Istnieje wiele domen oderwanych od konkretnych państw, przykładowo domeny.com,.eu itp. 66. Oprócz powyższych metod, przedsiębiorcy zaczęli stosować metody selekcjonowania lub blokowania dostępu do konkretnej strony. Cel ten miał być osiągnięty przez wymaganie podania przed wejściem na daną stronę internetową np. kodu pocztowego miejsca, w którym mieszka dany użytkownik, lub numeru kierunkowego telefonu. Jeżeli użytkownik wpisał kod miejsca zamieszkania lub numer kierunkowy państwa, będącego na liście państw, w których strona nie ma być wyświetlana, strona taka była automatycznie blokowana. Taka metoda w swojej naiwności, że każdy użytkownik Internetu na świecie jest i będzie uczciwy i wpisze swój numer kierunkowy lub kod pocztowy, z góry skazana jest na porażkę i nie może stanowić podstawy jurysdykcji krajowej. Przykładem obchodzenia tej metody blokowania dostępu do strony internetowej lub, mówiąc prościej, nieuczciwości użytkowników, jest sprawa icravetv 67. Oczywiście wprowadzono wiele innych metod blokowania, takich jak wymaganie 62 Domeny internetowe funkcjonują w trzystopniowym, hierarchicznym systemie. Podstawową grupę domen stanowią tzw. domeny ogólne (generyczne), takie jak:.com,.gov,.org, oraz domeny krajowe.pl,.de. Domeny generyczne (czy też, ogólniej, mówiąc, pierwszego stopnia) występują z domenami drugiego stopnia. Por. J. Ożegalska, Prawne problemy posługiwania się adresami (domenami) internetowymi w obrocie gospodarczym, Radca Prawny 2001, nr 1, s. 23; M. Kondrat, Znaki towarowe w Internecie, Warszawa 2001, s A. Malarewicz, Prawo właściwe dla reklamy internetowej, Rejent 2004, nr 12, s D. Karwala, Dostępność przekazów, s. 316; M. Pilich, Kierowanie, s Por. też K. Weitz, Jurysdykcyjne aspekty, s A. Malarewicz, Prawo, s Tamże, s Spółka icravetv dostarczała przekazy telewizyjne za pomocą Internetu. Działalność taka była dozwolona w Kanadzie, natomiast wiele państw nie uznawało takiej działalności (w szczególności Stany Zjednoczone). W związku z tym, spółka, nie chcąc się narazić na odpowiedzialność cywilną, podjęła czynności mające na celu zablokowanie dostępu do przekazywanych za pomocą Internetu treści dla użytkowników pochodzących z obszaru spoza Kanady.

18 od użytkowników numerów kart płatniczych, weryfikacja numerów IP komputerów czy też próby wprowadzania specjalnych certyfikatów elektronicznych. Wszystkie te próby są tylko częściowo skuteczne i prowadzą do swoistego podzielenia Internetu lub wprowadzenia wirtualnych granic. Niektórzy mówią już nawet o powolnym podziale terytorialnym Internetu ( zoning of the Internet ) Uwagi końcowe Z przedstawionych powyżej, wybranych orzeczeń płyną wnioski praktyczne, które mogą być wykorzystane przez sądy przy ustalaniu jurysdykcji krajowej 69. Po pierwsze, stwierdzić należy, że obecnie powszechnie się przyjmuje, iż sama dostępność strony internetowej w Internecie nie może stanowić wyłącznej podstawy do ustalenia jurysdykcji sądów. Jest to zrozumiałe i wynika z globalnego charakteru Internetu. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do sytuacji, w której każdy, kto umieszcza jakąkolwiek informację w Internecie lub podejmuje prowadzenie działalności gospodarczej w cyberprzestrzeni, naraża się na możliwość pozwania w dowolnym miejscu na ziemi za naruszenie nieznanego mu prawa. Po drugie, przy podejmowaniu decyzji o istnieniu jurysdykcji należy uwzględnić intencję autora strony, jej treść, nakierowanie danej strony na określony teren (forum). Pomocnymi narzędziami (choć nie przesądzającymi) może być język użyty do przekazania treści, w przypadku handlu elektronicznego waluta, miejsce siedziby przedsiębiorcy, możliwość zawarcia umowy na stronie (strona interaktywna), a także (choć w niewielkim stopniu) użyta w nazwie domena internetowa (np..pl ). W przypadku zobowiązań pozaumownych należy brać pod uwagę nie tylko intencje osoby dokonującej (np. pomawiającego) oświadczenia, ale również świadomość możliwości wystąpienie szkód (co powinno być moim zdaniem domniemaniem prawnym). To ostatnie powinno być badane z uwzględnieniem reputacji poszkodowanego występującej na danym terytorium (znaczna część państw nie będzie odpowiednim forum do dochodzenia naruszeń dóbr osobistych wyjątkiem mogą tutaj być tzw. celebryci). W tym kontekście należałoby postulować wprowadzenie pewnych reguł pozwalających na ustalenie niezbędnego minimum przesądzającego o tym, czy szkoda już wystąpiła, czy jeszcze nie. Należy również ustalić stosowane w orzecznictwie sądów amerykańskich tzw. minimum kontaktów, znane Spółka na stronie internetowej wprowadziła metodę blokowania treści za pomocą wymogu wprowadzenie numeru kierunkowego kanadyjskiego. Innymi słowy, aby uzyskać dostęp do strony, należało podać kanadyjski numer kierunkowy. Każdy inny numer powodował zablokowanie dostępu do treści strony. Jak się jednak szybko okazało, użytkownicy wpisywali kanadyjskie numery kierunkowe pomimo tego, że nie zamieszkiwali w Kanadzie, w ten sposób obchodząc zabezpieczenia i uzyskując dostęp do prezentowanych na stronie treści. 68 D. Karwala, Dostępność przekazów, s Spora część uwag przedstawionych w orzeczeniach znalazła odzwierciedlenie zarówno w rozporządzeniu 44/2001, jak i w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

19 również prawu prywatnemu międzynarodowemu 70. W końcu, w kwestii naruszenia prawa do znaku towarowego lub własności intelektualnej należałoby również badać stopień naruszenia, a także to, czy dany podmiot naruszający dane prawo rzeczywiście prowadzi działalność (gospodarczą) w konkretnym państwie. 70 Jak się podkreśla w orzecznictwie sądów amerykańskich, ważne jest, czy mieszkańcy danego stanu rzeczywiście mieli faktyczny dostęp do strony internetowej. W orzecznictwie brano pod uwagę liczbę wyświetleń/połączeń z daną stroną. Tak dla przykładu, w sprawie Maritz, Inc., v. Cybergold, Inc., 947 F. Supp (E.D.Mo.1996), gdzie sąd wziął pod uwagę liczbę wyświetleń ze stanu powoda (Missouri): 311, w tym jednak 180 połączeń ze stroną dokonanych było przez samego powoda. Sąd nie wziął pod uwagę tych 180 połączeń i w ostatecznym rachunku uznał 131 połączeń ze stanu Missouri. Podobnie postąpił sąd w sprawie Cybersell, Inc. v. Cybersell, Inc. 130 F.3d 414 (9th Cir. 1997). Oceniając zatem wirtualną obecność na danym terytorium, kluczowym kryterium jest ustalenie liczby wyświetleń strony ( hits ). Jeżeli liczba wyświetleń strony będzie znacząca, należy przyjąć, że przedsiębiorca kieruje swoją działalność na teren takiego stanu lub powinien mieć świadomość potencjalnych relacji gospodarczych z tym stanem, a w konsekwencji tego musi liczyć się z możliwością bycia pozwanym w tym miejscu (por. D. Kot, M. Świerczyński, Prawo właściwe i jurysdykcja krajowa dla stosunków gospodarczych w Internecie, w: J. Barta, R. Markiewicz, Handel elektroniczny. Problemy prawne, red. R. Markiewicz, Kraków 2005, s ). Warto dodać, że na tle spraw karnych minimum kontaktów oznacza wymóg mniejszej liczby wyświetleń strony internetowej, by uznać jurysdykcję sądu. Tak w sprawie United States v. Thomas, 74 F.3d 701 (6th Cir. 1996), gdzie dla przyjęcia jurysdykcji sądu w Tennessee w stosunku do operatora prowadzącego działalność w Kalifornii wystarczyło ściągnięcie treści pornograficznej przez inspektora z miasta Memfis (Tennessee). Tak też w sprawie State v. Granite Gate Resorts, 568 N. W. 2d 715 (Minn. Ct. App. 1997). Por. D. Kot, M. Świerczyński, Prawo właściwe i jurysdykcja, s. 362.

Praktyczne informacje na temat handlu transgranicznego czyli co przedsiębiorca musi wiedzieć decydując się na handel transgraniczny?

Praktyczne informacje na temat handlu transgranicznego czyli co przedsiębiorca musi wiedzieć decydując się na handel transgraniczny? Praktyczne informacje na temat handlu transgranicznego czyli co przedsiębiorca musi wiedzieć decydując się na handel transgraniczny? ANNA ŻOCHOWSKA - SYCHOWICZ Plan Wykładu I. Prawo właściwe dla zobowiązań

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Jerzy Kwaśniewski

POSTANOWIENIE. SSN Jerzy Kwaśniewski Sygn. akt III SK 7/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 24 maja 2011 r. SSN Jerzy Kwaśniewski w sprawie z powództwa H. L. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością przeciwko Prezesowi Urzędu

Bardziej szczegółowo

Aleksandra Kunkiel-Kryńska Prawo konsumenckie UE jurysdykcja w sprawach dotyczących umów zawartych przez konsumentów

Aleksandra Kunkiel-Kryńska Prawo konsumenckie UE jurysdykcja w sprawach dotyczących umów zawartych przez konsumentów Aleksandra Kunkiel-Kryńska Prawo konsumenckie UE jurysdykcja w sprawach dotyczących umów zawartych przez konsumentów wprowadzenie i wyrok TS z 7.12.2010 r. w sprawach połączonych: C-585/08 Peter Pammer

Bardziej szczegółowo

Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji a ustawa Prawo własności przemysłowej. Różnice procesowe. Szkic problematyki

Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji a ustawa Prawo własności przemysłowej. Różnice procesowe. Szkic problematyki Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji a ustawa Prawo własności przemysłowej Różnice procesowe. Szkic problematyki Zasady ochrony Ustawa Prawo własności przemysłowej chroni prawa podmiotowe, niezależnie

Bardziej szczegółowo

Zwalczanie piractwa intelektualnego w internecie. perspektywa znaków towarowych

Zwalczanie piractwa intelektualnego w internecie. perspektywa znaków towarowych Zwalczanie piractwa intelektualnego w internecie perspektywa znaków towarowych Dr Mariusz Kondrat KONDRAT Kancelaria Prawno-Patentowa mariusz@kondrat.pl Znaki wyróżniają Znaki komunikują Luksus, prestiż,

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda Sygn. akt III SK 23/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 3 grudnia 2014 r. SSN Maciej Pacuda w sprawie z powództwa Elektrociepłowni Z. S.A. z siedzibą w Z. przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 11. Wprowadzenie... 15

Spis treści. Wykaz skrótów... 11. Wprowadzenie... 15 Spis treści Wykaz skrótów... 11 Wprowadzenie... 15 Rozdział pierwszy Wprowadzenie do problematyki handlu elektronicznego... 21 1. Wpływ Internetu na tworzenie prawa handlu elektronicznego... 21 1.1. Światowa

Bardziej szczegółowo

WYROK SĄDU POLUBOWNEGO

WYROK SĄDU POLUBOWNEGO Sąd Polubowny ds. Domen Internetowych Przy Polskiej Izbie Informatyki i Telekomunikacji Warszawa ul. Nowogrodzka 31 pok.103 Sygn.akt. 21/04/PA WYROK SĄDU POLUBOWNEGO Wydany w Krakowie dnia 18 lipca 2005

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ D UNIEWAŻNIENIE DZIAŁ 2 PRZEPISY PRAWA MATERIALNEGO. Przepisy prawa materialnego

CZĘŚĆ D UNIEWAŻNIENIE DZIAŁ 2 PRZEPISY PRAWA MATERIALNEGO. Przepisy prawa materialnego WYTYCZNE DOTYCZĄCE ROZPATRYWANIA SPRAW ZWIĄZANYCH ZE WSPÓLNOTOWYMI ZNAKAMI TOWAROWYMI PRZEZ URZĄD HARMONIZACJI RYNKU WEWNĘTRZNEGO (ZNAKI TOWAROWE I WZORY) CZĘŚĆ D UNIEWAŻNIENIE DZIAŁ 2 PRZEPISY PRAWA MATERIALNEGO

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN SERWISU INTERNETOWEGO

REGULAMIN SERWISU INTERNETOWEGO REGULAMIN SERWISU INTERNETOWEGO Informacje ogólne 1. Serwis działający pod adresem www.brw.com.pl prowadzony jest przez "BLACK RED WHITE" Spółka Akcyjna (S.A.) z siedzibą w Biłgoraju, adres ul. Krzeszowska

Bardziej szczegółowo

POPRAWKI 1-20. PL Zjednoczona w różnorodności PL 2009/2170(INI) 12.1.2012. Projekt sprawozdania Diana Wallis (PE469.99.v02-00)

POPRAWKI 1-20. PL Zjednoczona w różnorodności PL 2009/2170(INI) 12.1.2012. Projekt sprawozdania Diana Wallis (PE469.99.v02-00) PARLAMENT EUROPEJSKI 2009-2014 Komisja Prawna 12.1.2012 2009/2170(INI) POPRAWKI 1-20 Projekt sprawozdania Diana Wallis (PE469.99.v02-00) zawierającego zalecenia dla Komisji w sprawie zmiany rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

NOWE PRAWA KONSUMENTA. Zwrot towaru zakupionego przez internet

NOWE PRAWA KONSUMENTA. Zwrot towaru zakupionego przez internet NOWE PRAWA KONSUMENTA Zwrot towaru zakupionego przez internet Sprzedaż towarów i usług przez Internet, ze względu na swoje walory praktyczne, ma coraz większe znaczenie dla klienta także tego, a może przede

Bardziej szczegółowo

Sąd Poluhowny ds. Domen Internetowych przy Polskiej Izbic Informatyki i Telekomunikacji ul. Koszykowa 54,00-675 Warszawa. Wyrok Sądu Polubownego

Sąd Poluhowny ds. Domen Internetowych przy Polskiej Izbic Informatyki i Telekomunikacji ul. Koszykowa 54,00-675 Warszawa. Wyrok Sądu Polubownego Sąd Poluhowny ds. Domen Internetowych przy Polskiej Izbic Informatyki i Telekomunikacji ul. Koszykowa 54,00-675 Warszawa sygn. akt 56/09/PA Wyrok Sądu Polubownego Wydany w dniu 17 grudnia 2009 r. w Warszawie

Bardziej szczegółowo

W jakim terminie konsument powinien poinformować przedsiębiorcę o stwierdzeniu niezgodności towaru z umową?

W jakim terminie konsument powinien poinformować przedsiębiorcę o stwierdzeniu niezgodności towaru z umową? W jakim terminie konsument powinien poinformować przedsiębiorcę o stwierdzeniu niezgodności towaru z umową? w terminie 2 miesięcy od dnia stwierdzenia niezgodności towaru z umową w terminie 2 miesięcy

Bardziej szczegółowo

Regulamin portalu tubalubartowa.pl z dnia 6 sierpnia 2015 roku. Dział I- Wstęp

Regulamin portalu tubalubartowa.pl z dnia 6 sierpnia 2015 roku. Dział I- Wstęp Regulamin portalu tubalubartowa.pl z dnia 6 sierpnia 2015 roku. Dział I- Wstęp 1 Niniejszy Regulamin określa zasady korzystania z portalu Tuba Lubartowa 2 Niniejszy Regulamin i przepisy prawa obowiązującego

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji od wyroku Sądu Rejonowego [ ] w W.

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji od wyroku Sądu Rejonowego [ ] w W. Sygn. akt III CZP 17/14 ZAGADNIENIE PRAWNE W sprawie o zapłatę na skutek apelacji od wyroku Sądu Rejonowego [ ] w W. z dnia 28 maja 2013 r. Czy osoba będąca członkiem zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda Sygn. akt III SK 56/12 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 21 czerwca 2013 r. SSN Maciej Pacuda w sprawie z powództwa Cyfrowy Polsat Spółki Akcyjnej w W. przeciwko Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt IV CSK 151/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 23 października 2013 r. SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący) SSN Antoni Górski SSN Agnieszka Piotrowska

Bardziej szczegółowo

DECYZJA RAMOWA RADY 2003/568/WSISW(1) z dnia 22 lipca 2003 r. w sprawie zwalczania korupcji w sektorze prywatnym RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

DECYZJA RAMOWA RADY 2003/568/WSISW(1) z dnia 22 lipca 2003 r. w sprawie zwalczania korupcji w sektorze prywatnym RADA UNII EUROPEJSKIEJ, Stan prawny: 2009-03-18 Numer dokumentu LexPolonica: 63305 DECYZJA RAMOWA RADY 2003/568/WSISW(1) z dnia 22 lipca 2003 r. w sprawie zwalczania korupcji w sektorze prywatnym RADA UNII EUROPEJSKIEJ, uwzględniając

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Sygn. akt III CZP 33/12. Dnia 18 lipca 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie :

UCHWAŁA. Sygn. akt III CZP 33/12. Dnia 18 lipca 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt III CZP 33/12 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 18 lipca 2012 r. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Dariusz Dończyk SSN Krzysztof Pietrzykowski w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt I CSK 354/11. Dnia 4 kwietnia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie :

POSTANOWIENIE. Sygn. akt I CSK 354/11. Dnia 4 kwietnia 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt I CSK 354/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 4 kwietnia 2012 r. SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Dariusz Dończyk SSN Irena Gromska-Szuster w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca)

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca) Sygn. akt IV CSK 611/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 25 czerwca 2014 r. SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska SSN Krzysztof Pietrzykowski

Bardziej szczegółowo

PARTNER. www.lubasziwspolnicy.pl

PARTNER. www.lubasziwspolnicy.pl PARTNER Bezpieczeństwo danych przetwarzanych w serwerowni w świetle prawa polskiego gromadzenie, udostępnianie, ochrona. Witold Chomiczewski, LL.M. radca prawny Lubasz i Wspólnicy Kancelaria Radców Prawnych

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda

POSTANOWIENIE. SSN Maciej Pacuda Sygn. akt II PK 296/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 19 marca 2012 r. SSN Maciej Pacuda w sprawie z powództwa J. P. przeciwko Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń S.A. o odszkodowanie, po

Bardziej szczegółowo

REKLAMACJA PRODUKTU PRZEZ KONSUMENTA NA PODSTAWIE USTAWY

REKLAMACJA PRODUKTU PRZEZ KONSUMENTA NA PODSTAWIE USTAWY REKLAMACJA PRODUKTU PRZEZ KONSUMENTA NA PODSTAWIE USTAWY PODSTAWA REKLAMACJI DATA ZAWARCIA UMOWY SPRZEDAŻY PODSTAWA PRAWNA PODSTAWOWE PRZESŁANKI ODPOWIEDZIALNOŚCI SPRZEDAWCY z tytułu niezgodności towaru

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący) SSN Iwona Koper SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący) SSN Iwona Koper SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca) Sygn. akt I CSK 184/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 15 stycznia 2014 r. SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący) SSN Iwona Koper SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2015 r.

ZAGADNIENIE PRAWNE. W sprawie o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2015 r. Sygn. akt III CZP 16/16 ZAGADNIENIE PRAWNE W sprawie o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2015 r. Czy zakładowi ubezpieczeń, który wypłacił odszkodowanie z tytułu

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 14 lutego 2005 r. I UK 166/04

Wyrok z dnia 14 lutego 2005 r. I UK 166/04 Wyrok z dnia 14 lutego 2005 r. I UK 166/04 Powództwo pracownika przeciwko pracodawcy o jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy podlega oddaleniu ze względu na brak biernej legitymacji procesowej

Bardziej szczegółowo

OBOWIĄZKI INFORMACYJNE

OBOWIĄZKI INFORMACYJNE Transformacje Prawa Prywatnego 4/2010 ISSN 1641 1609 OBOWIĄZKI INFORMACYJNE PROJEKT Tytuł: Obowiązki informacyjne Rozdział I. Obowiązki informacyjne przed dokonaniem czynności prawnej Art. 1. Obowiązek

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Z DNIA 26 WRZEŚNIA 2002 R. I KZP 20/02

UCHWAŁA Z DNIA 26 WRZEŚNIA 2002 R. I KZP 20/02 UCHWAŁA Z DNIA 26 WRZEŚNIA 2002 R. I KZP 20/02 Dopuszczalne jest orzeczenie na podstawie art. 42 1 k.k. zakazu prowadzenia pojazdów określonego rodzaju, kierowanie którymi nie wymaga posiadania uprawnień

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt III CSK 149/06 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 14 września 2006 r. SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Krzysztof Pietrzykowski

Bardziej szczegółowo

1.9. Jurysdykcja wyłączna...46 1.9.1. Uwagi ogólne...46 1.9.2. Przypadki jurysdykcji wyłącznej...47 1.10. Umowy jurysdykcyjne...49 1.11.

1.9. Jurysdykcja wyłączna...46 1.9.1. Uwagi ogólne...46 1.9.2. Przypadki jurysdykcji wyłącznej...47 1.10. Umowy jurysdykcyjne...49 1.11. Spis treści Wykaz skrótów...11 Rozdział pierwszy Rys historyczny współpracy sądowej w sprawach cywilnych i handlowych we Wspólnotach Europejskich i Unii Europejskiej...13 1. Międzynarodowe postępowanie

Bardziej szczegółowo

DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH

DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH Katowice, dnia 08. 06. 2005r. RKT 61 27/05/AD DECYZJA Nr RKT - 33 /2005 I. Stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów

Bardziej szczegółowo

1.2. KODEKS CYWILNY ustawa Kodeks cywilny z dn. 23 kwietnia 1964 r. (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.).

1.2. KODEKS CYWILNY ustawa Kodeks cywilny z dn. 23 kwietnia 1964 r. (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.). Regulamin 1. DEFINICJE Użyte w niniejszym Regulaminie pojęcia oznaczają: 1.1. KLIENT osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych, a w wypadkach przewidzianych przez przepisy powszechnie

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 13 stycznia 2009 r. II UK 146/08

Wyrok z dnia 13 stycznia 2009 r. II UK 146/08 Wyrok z dnia 13 stycznia 2009 r. II UK 146/08 1. Wspólnik spółki cywilnej prowadzący działalność gospodarczą ma indywidualny tytuł do ubezpieczenia społecznego. 2. Udokumentowana i usprawiedliwiona przerwa

Bardziej szczegółowo

Ustawa ma zastosowanie do umów zawieranych przez przedsiębiorcę z konsumentami.

Ustawa ma zastosowanie do umów zawieranych przez przedsiębiorcę z konsumentami. 25 grudnia 2014 roku wchodzi w życie ustawa, której celem jest unifikacja i doprecyzowanie regulacji prawnych w obszarze zawierania umów na odległość. Ustawa w szczególności dotyczy następujących zagadnień:

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Prezes SN Tadeusz Ereciński (przewodniczący) SSN Jacek Gudowski SSN Karol Weitz (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Bartczak

UCHWAŁA. Prezes SN Tadeusz Ereciński (przewodniczący) SSN Jacek Gudowski SSN Karol Weitz (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Bartczak Sygn. akt III CZP 106/14 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 26 lutego 2015 r. Prezes SN Tadeusz Ereciński (przewodniczący) SSN Jacek Gudowski SSN Karol Weitz (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Bartczak

Bardziej szczegółowo

Postanowienie z dnia 16 grudnia 2005 r. II UK 77/05

Postanowienie z dnia 16 grudnia 2005 r. II UK 77/05 Postanowienie z dnia 16 grudnia 2005 r. II UK 77/05 Orzeczenie stwierdzające znaczny stopień niepełnosprawności nie jest równoznaczne z orzeczeniem lekarza orzecznika organu rentowego o całkowitej niezdolności

Bardziej szczegółowo

w składzie: L. Bay Larsen, prezes izby, K. Jürimäe, J. Malenovský, M. Safjan (sprawozdawca) i A. Prechal, sędziowie,

w składzie: L. Bay Larsen, prezes izby, K. Jürimäe, J. Malenovský, M. Safjan (sprawozdawca) i A. Prechal, sędziowie, WYROK TRYBUNAŁU (czwarta izba) z dnia 22 stycznia 2015 r.(*) Odesłanie prejudycjalne Rozporządzenie (WE) nr 44/2001 Artykuł 5 pkt 3 Jurysdykcja szczególna w sytuacji, gdy przedmiotem postępowania jest

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Agnieszka Piotrowska (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Maria Szulc (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Agnieszka Piotrowska (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Maria Szulc (sprawozdawca) Sygn. akt II CSK 504/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 24 lipca 2014 r. SSN Agnieszka Piotrowska (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Maria Szulc (sprawozdawca) w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

Certyfikat. 1 Definicje

Certyfikat. 1 Definicje Certyfikat REGULAMIN SKLEPU INTERNETOWEGO 1. Niniejszy Regulamin określa ogólne warunki, zasady oraz sposób sprzedaży prowadzonej przez Marcina Dudka prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Marcin

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt I CSK 446/06 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 21 lutego 2007 r. SSN Stanisław Dąbrowski (przewodniczący) SSN Gerard Bieniek SSN Marek Sychowicz (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

Jak uniknąć utraty roszczeń z najmu

Jak uniknąć utraty roszczeń z najmu Jak uniknąć utraty roszczeń z najmu termin zawarcia różni się od terminu przekazania wynajmowanego lokalu. W praktyce gospodarczej zawarcie umowy wiąże się z reguły z jednoczesnym wywarciem przez nią skutków

Bardziej szczegółowo

Kiedy umowa zlecenie jest umową o pracę? - na przykładzie orzecznictwa.

Kiedy umowa zlecenie jest umową o pracę? - na przykładzie orzecznictwa. VII EDYCJA Konwent Prawa Pracy Joanna Kaleta Kiedy umowa zlecenie jest umową o pracę? - na przykładzie orzecznictwa. 1 1 Treść stosunku pracy art. 22 k.p. Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 13 stycznia 2006 r., III CZP 122/05

Uchwała z dnia 13 stycznia 2006 r., III CZP 122/05 Uchwała z dnia 13 stycznia 2006 r., III CZP 122/05 Sędzia SN Elżbieta Skowrońska-Bocian (przewodniczący) Sędzia SN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) Sędzia SN Dariusz Zawistowski Sąd Najwyższy w

Bardziej szczegółowo

PIĘĆ PRAW, O KTÓRYCH WARTO WIEDZIEĆ

PIĘĆ PRAW, O KTÓRYCH WARTO WIEDZIEĆ PIĘĆ PRAW, O KTÓRYCH WARTO WIEDZIEĆ Zanim dokonasz zakupu, poznaj swoje prawa! Konsumentom kupującym towar lub usługę, przez internet lub w sklepie, we własnym kraju lub w innym państwie UE, przysługują

Bardziej szczegółowo

I. POSTANOWIENIA OGÓLNE

I. POSTANOWIENIA OGÓLNE OGÓLNE WARUNKI KORZYSTANIA PRZEZ UŻYTKOWNIKÓW INDYWIDUALNYCH Z SERWISU INTERNETOWEGO THE SWAN SCHOOL I. POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Niniejszy regulamin określa "Ogólne warunki korzystania przez użytkowników

Bardziej szczegółowo

przedstawiam następujące stanowisko:

przedstawiam następujące stanowisko: RZECZPOSPOLITA POLSKA PROKURATOR GENERALNY Warszawa, dnia grudnia 2015 r. PG VIII TK 135/15 (K 36/15) TRYBUNAŁ KONSTYTUCYJNY W związku z wnioskiem Rzecznika Praw Obywatelskich o stwierdzenie niezgodności

Bardziej szczegółowo

Aby zamówić akumulator zamienny, skontaktuj się z obsługą klienta.

Aby zamówić akumulator zamienny, skontaktuj się z obsługą klienta. 8. Informacje ogólne Jeśli produkt nie działa poprawnie... 1. Przeczytaj ten podręcznik użytkownika lub poradnik szybkiego startu. 2. Skontaktuj się z obsługą klienta: +49 (0) 1805 938 802 w Europie E-mail:

Bardziej szczegółowo

1. REKLAMACJA PRODUKTU PRZEZ KONSUMENTA NA PODSTAWIE USTAWY

1. REKLAMACJA PRODUKTU PRZEZ KONSUMENTA NA PODSTAWIE USTAWY 1. REKLAMACJA PRODUKTU PRZEZ KONSUMENTA NA PODSTAWIE USTAWY 2. PODSTAWA REKLAMACJI 3. z tytułu niezgodności towaru z umową 4. z tytułu rękojmi 5. DATA ZAWARCIA UMOWY SPRZEDAŻY 6. dotyczy Umów Sprzedaży

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 25 lipca 2001 r.

Warszawa, 25 lipca 2001 r. Warszawa, 25 lipca 2001 r. Opinia na temat wniosku Stowarzyszenia Związek Polskich Artystów Plastyków do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie niezgodności art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt III SK 14/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 1 września 2010 r. SSN Andrzej Wróbel (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Zbigniew Hajn SSN Halina Kiryło

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt III CSK 111/07 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 22 listopada 2007 r. SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Zbigniew

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Wojciech Katner (sprawozdawca)

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Wojciech Katner (sprawozdawca) Sygn. akt V CSK 556/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 27 listopada 2013 r. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Wojciech Katner (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że dyrektywa w sprawie zatrzymywania danych jest nieważna

Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że dyrektywa w sprawie zatrzymywania danych jest nieważna Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej KOMUNIKAT PRASOWY nr 54/14 Luksemburg, 8 kwietnia 2014 r. Kontakty z Mediami i Informacja Wyrok w sprawach połączonych C-293/12 i C-594/12 Digital Rights Ireland

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca)

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) Sygn. akt I CSK 763/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 11 października 2013 r. SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Józef Frąckowiak

Bardziej szczegółowo

Postanowienie z dnia 1 czerwca 2010 r. III UZ 3/10

Postanowienie z dnia 1 czerwca 2010 r. III UZ 3/10 Postanowienie z dnia 1 czerwca 2010 r. III UZ 3/10 Zwrot kosztów procesu strony korzystającej z pomocy radcy prawnego w sprawie o ustalenie odpowiedzialności wspólników spółki jawnej za zaległości z tytułu

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Protokolant Ewa Krentzel

POSTANOWIENIE. Protokolant Ewa Krentzel Sygn. akt I CSK 713/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 14 listopada 2014 r. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Irena Gromska-Szuster SSN Dariusz Zawistowski Protokolant

Bardziej szczegółowo

REKLAMACJA PRODUKTU PRZEZ KONSUMENTA NA PODSTAWIE USTAWY

REKLAMACJA PRODUKTU PRZEZ KONSUMENTA NA PODSTAWIE USTAWY REKLAMACJA PRODUKTU PRZEZ KONSUMENTA NA PODSTAWIE USTAWY PODSTAWA REKLAMACJI DATA ZAWARCIA UMOWY SPRZEDAŻY PODSTAWA PRAWNA PODSTAWOWE PRZESŁANKI ODPOWIEDZIALNOŚCI SPRZEDAWCY z tytułu niezgodności towaru

Bardziej szczegółowo

Internetowa sprzedaż pomiędzy przedsiębiorcami bierzesz fakturę nie jesteś już konsumentem MARTA KOPEĆ

Internetowa sprzedaż pomiędzy przedsiębiorcami bierzesz fakturę nie jesteś już konsumentem MARTA KOPEĆ Internetowa sprzedaż pomiędzy przedsiębiorcami bierzesz fakturę nie jesteś już konsumentem MARTA KOPEĆ Plan Wykładu I. Charakterystyka przedsiębiorcy II. Podstawowe zasady obowiązujące w obrocie profesjonalnym:

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt III CK 277/05 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 30 listopada 2005 r. SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Maria Grzelka SSN Iwona

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT. Wykład nr 0. Podstawy prawa i ochrona własności intelektualnej. Instytut InŜynierii i Gospodarki Wodnej Zakład Gospodarki Wodnej

KONSPEKT. Wykład nr 0. Podstawy prawa i ochrona własności intelektualnej. Instytut InŜynierii i Gospodarki Wodnej Zakład Gospodarki Wodnej Wykład nr 0 Podstawy prawa i ochrona własności intelektualnej KONSPEKT wykład adów Instytut InŜynierii i Gospodarki Wodnej Zakład Gospodarki Wodnej OPRACOWAŁ dr hab.inŝ.wojciech Chmielowski prof. PK Wykład

Bardziej szczegółowo

Mediacja konsumencka

Mediacja konsumencka Mediacja konsumencka Inspekcja Handlowa od ponad 10 lat prowadzi mediacje w formule określonej w art. 36 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 roku o Inspekcji Handlowej /tekst jednolity w Dz. U. z 2009 r. nr

Bardziej szczegółowo

L O C A L P R E S E N C E W I T H A G L O B A L F O O T P R I N T. www.gpventures.pl

L O C A L P R E S E N C E W I T H A G L O B A L F O O T P R I N T. www.gpventures.pl 1 PLAN PREZENTACJI 2 1. WŁASNOŚĆ INTELEKTUALNA. DEFINICJA 3 1. WŁASNOŚĆ INTELEKTUALNA. DEFINICJA własność intelektualna (ang. intellectual property) - prawa, których przedmiotem są dobra niematerialne

Bardziej szczegółowo

Jakie mogą być skutki niewykonania lub nienależytego wykonania zamówienia

Jakie mogą być skutki niewykonania lub nienależytego wykonania zamówienia Jakie mogą być skutki niewykonania lub nienależytego wykonania zamówienia Ewa Gadomska Prawnik z Kancelarii Prawnej Jerzy T. Pieróg Organizator przetargu w celu ochrony swojego interesu powinien sprawdzać,

Bardziej szczegółowo

Przepisy dotyczące postanowień niedozwolonych we wzorcach umownych. Kodeks cywilny. Art. 385.

Przepisy dotyczące postanowień niedozwolonych we wzorcach umownych. Kodeks cywilny. Art. 385. Przepisy dotyczące postanowień niedozwolonych we wzorcach umownych. Kodeks cywilny Art. 385. 1. W razie sprzeczności treści umowy z wzorcem umowy strony są związane umową. 2. Wzorzec umowy powinien być

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 12 marca 2003 r., III CZP 96/02

Uchwała z dnia 12 marca 2003 r., III CZP 96/02 Uchwała z dnia 12 marca 2003 r., III CZP 96/02 Sędzia SN Jan Górowski (przewodniczący) Sędzia SN Bronisław Czech (sprawozdawca) Sędzia SN Barbara Myszka Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Dariusza Ś. i

Bardziej szczegółowo

Prawne aspekty prowadzenia strony internetowej

Prawne aspekty prowadzenia strony internetowej Prawne aspekty prowadzenia strony internetowej Piotr Waglowski UNIA EUROPEJSKA EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO Autor: Piotr Waglowski Wydawca: Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) ul.

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Michał Laskowski. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 5 listopada 2013 r.,

POSTANOWIENIE. SSN Michał Laskowski. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 5 listopada 2013 r., Sygn. akt III KK 217/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 5 listopada 2013 r. SSN Michał Laskowski na posiedzeniu w trybie art. 535 3 k.p.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 5 listopada

Bardziej szczegółowo

ZAKUPY GRUPOWE PORADNIK DLA KONSUMENTÓW

ZAKUPY GRUPOWE PORADNIK DLA KONSUMENTÓW ZAKUPY GRUPOWE PORADNIK DLA KONSUMENTÓW Warszawa, 2013 r. ZAKUPY GRUPOWE PORADNIK DLA KONSUMENTÓW I. Czym są zakupy grupowe i co konsument powinien o nich wiedzieć Na rynku dostępnych jest wiele portali

Bardziej szczegółowo

Decyzja Nr 12/ 07 /I/2013 w sprawie interpretacji indywidualnej

Decyzja Nr 12/ 07 /I/2013 w sprawie interpretacji indywidualnej Dyrektor znak: Śląskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w w Katowicach Dyrektor Śląskiego znak: WSS Oddziału - 12/ 07 Wojewódzkiego /I/2013 Narodowego Funduszu Zdrowia w Katowicach

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN. 1 Definicje

REGULAMIN. 1 Definicje REGULAMIN Niniejszy Regulamin określa zasady i warunki sprzedaży prowadzonej przez intesy sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu w serwisie internetowym dostępnym pod adresem www.platformaprzetargowa.eu. 1 Definicje

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca) SSN Małgorzata Gersdorf

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca) SSN Małgorzata Gersdorf Sygn. akt II PK 326/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 16 lipca 2013 r. SSN Zbigniew Hajn (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca) SSN Małgorzata Gersdorf

Bardziej szczegółowo

Spis treści. II. Unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego. I. Wątpliwości terminologiczne... 34

Spis treści. II. Unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego. I. Wątpliwości terminologiczne... 34 Wykaz skrótów... Inne źródła... Wprowadzenie... Rozdział I. Uwagi ogólne dotyczące unieważnienia i wygaśnięcia jako zasadniczych przesłanek ustania prawa z rejestracji wzoru przemysłowego... 1 1. Prawa

Bardziej szczegółowo

REKLAMACJA PRODUKTU PRZEZ KONSUMENTA NA PODSTAWIE USTAWY

REKLAMACJA PRODUKTU PRZEZ KONSUMENTA NA PODSTAWIE USTAWY REKLAMACJA PRODUKTU PRZEZ KONSUMENTA NA PODSTAWIE USTAWY PODSTAWA REKLAMACJI DATA ZAWARCIA UMOWY SPRZEDAŻY PODSTAWA PRAWNA PODSTAWOWE PRZESŁANKI ODPOWIEDZIALNOŚCI SPRZEDAWCY z tytułu niezgodności towaru

Bardziej szczegółowo

Porozumienia ograniczające konkurencję a utrudnienia w transferze technologii. dr Paweł Podrecki Uniwersytet Jagielloński

Porozumienia ograniczające konkurencję a utrudnienia w transferze technologii. dr Paweł Podrecki Uniwersytet Jagielloński Porozumienia ograniczające konkurencję a utrudnienia w transferze technologii dr Paweł Podrecki Uniwersytet Jagielloński Agenda Prawo konkurencji i prawa własności intelektualnej Formy transferu technologii

Bardziej szczegółowo

WYROK TRYBUNAŁU (pierwsza izba) z dnia 19 kwietnia 2012 r.(*)

WYROK TRYBUNAŁU (pierwsza izba) z dnia 19 kwietnia 2012 r.(*) WYROK TRYBUNAŁU (pierwsza izba) z dnia 19 kwietnia 2012 r.(*) Rozporządzenie (WE) nr 44/2001 Jurysdykcja i uznawanie orzeczeń sądowych oraz ich wykonywanie w sprawach cywilnych i handlowych Jurysdykcja

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN SKLEPU INTERNETOWEGO www.netia.emarket.pl

REGULAMIN SKLEPU INTERNETOWEGO www.netia.emarket.pl REGULAMIN SKLEPU INTERNETOWEGO www.netia.emarket.pl POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Regulamin określa zasady korzystania przez Nabywców ze Sklepu prowadzonego przez Sprzedawcę. 2. Regulamin udostępniany jest nieprzerwanie

Bardziej szczegółowo

Rejestracja i ochrona domen internetowychnajnowsze

Rejestracja i ochrona domen internetowychnajnowsze Title of the presentation Date # Rejestracja i ochrona domen internetowychnajnowsze trendy w państwach UE Rafał Kruczkowski European Commission Enterprise and Industry Domena internetowa Komputery komunikujące

Bardziej szczegółowo

Problemy związane z zakresem pojęcia reklamy produktów leczniczych w świetle tzw. dużej nowelizacji ustawy Prawo farmaceutyczne

Problemy związane z zakresem pojęcia reklamy produktów leczniczych w świetle tzw. dużej nowelizacji ustawy Prawo farmaceutyczne Problemy związane z zakresem pojęcia reklamy produktów leczniczych w świetle tzw. dużej nowelizacji ustawy Prawo farmaceutyczne Rafał Jerzy Kruszyński 1. Uwagi wprowadzające Produkty lecznicze stanowią

Bardziej szczegółowo

REKLAMACJA PRODUKTU PRZEZ KONSUMENTA NA PODSTAWIE USTAWY

REKLAMACJA PRODUKTU PRZEZ KONSUMENTA NA PODSTAWIE USTAWY PODSTAWA REKLAMACJI DATA ZAWARCIA UMOWY SPRZEDAŻY REKLAMACJA PRODUKTU PRZEZ KONSUMENTA NA PODSTAWIE USTAWY PODSTAWA PRAWNA PODSTAWOWE PRZESŁANKI ODPOWIEDZIALN OŚCI SPRZEDAWCY z t Z tytułu niezgodności

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Agnieszka Piotrowska

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Agnieszka Piotrowska Sygn. akt II CSK 50/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 31 stycznia 2014 r. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Agnieszka

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Jadwiga Skibińska-Adamowicz

POSTANOWIENIE. SSN Jadwiga Skibińska-Adamowicz Sygn. akt I PK 47/03 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 23 maja 2003 r. SSN Jadwiga Skibińska-Adamowicz w sprawie z powództwa S. C. przeciwko Centrum Języków Obcych spółce cywilnej w B. J. M.,

Bardziej szczegółowo

GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH

GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH GENERALNY INSPEKTOR OCHRONY DANYCH OSOBOWYCH dr Wojciech R. Wiewiórowski Warszawa, dnia 2 stycznia 2012 r. DOLiS/DEC-820/10 dot. DOLiS-440-820/10/OS/I D E C Y Z J A Na podstawie art. 104 1 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

Pytania dotyczące CZĘŚCI III DPSN - DOBRE PRAKTYKI CZŁONKÓW RAD NADZORCZYCH

Pytania dotyczące CZĘŚCI III DPSN - DOBRE PRAKTYKI CZŁONKÓW RAD NADZORCZYCH Pytania dotyczące CZĘŚCI III DPSN - DOBRE PRAKTYKI CZŁONKÓW RAD NADZORCZYCH 1. (Ad. III. 1) Jakie informacje powinna zawierać samoocena rady nadzorczej jako odrębny dokument (punkt III.1.2 Dobrych Praktyk)

Bardziej szczegółowo

Ekonomia i finanse innowacyjny moduł programowy dla przedmiotu Podstawy przedsiębiorczości

Ekonomia i finanse innowacyjny moduł programowy dla przedmiotu Podstawy przedsiębiorczości Regulamin internetowej platformy edukacyjnej przygotowanej w ramach projektu Ekonomia i finanse innowacyjny moduł programowy dla przedmiotu Podstawy przedsiębiorczości 1 Postanowienia ogólne 1. Regulamin

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk SSN Barbara Myszka (sprawozdawca)

POSTANOWIENIE. SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk SSN Barbara Myszka (sprawozdawca) Sygn. akt I CSK 470/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 6 czerwca 2014 r. SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk SSN Barbara Myszka (sprawozdawca) w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Protokolant Bożena Nowicka

UCHWAŁA. Protokolant Bożena Nowicka Sygn. akt III CZP 122/05 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 13 stycznia 2006 r. SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN Dariusz Zawistowski

Bardziej szczegółowo

Orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości z dnia 6.10.2009 r. w sprawie C-123/08 Wolzenburg. I. Stan faktyczny i prawny

Orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości z dnia 6.10.2009 r. w sprawie C-123/08 Wolzenburg. I. Stan faktyczny i prawny Orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości z dnia 6.10.2009 r. w sprawie C-123/08 Wolzenburg I. Stan faktyczny i prawny W dniu 6 października 2009 r. Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich wydał wyrok

Bardziej szczegółowo

ZAKRES ZASTOSOWANIA KARTY PRAW PODSTAWOWYCH (CFR):PODWAŻANIE KRAJOWYCH ŚRODKÓW PRAWNYCH NA PODSTAWIE CFR

ZAKRES ZASTOSOWANIA KARTY PRAW PODSTAWOWYCH (CFR):PODWAŻANIE KRAJOWYCH ŚRODKÓW PRAWNYCH NA PODSTAWIE CFR ZAKRES ZASTOSOWANIA KARTY PRAW PODSTAWOWYCH (CFR):PODWAŻANIE KRAJOWYCH ŚRODKÓW PRAWNYCH NA PODSTAWIE CFR Laurent Pech Middlesex University London (L.Pech@mdx.ac.uk) PLAN 1. KRÓTKIE OMÓWIENIE WYBRANYCH

Bardziej szczegółowo

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW CEZARY BANASIŃSKI

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW CEZARY BANASIŃSKI PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW CEZARY BANASIŃSKI DDK- 61- /07/JK Warszawa, dn. lutego 2007 r. POSTANOWIENIE I. Na podstawie art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji

Bardziej szczegółowo

Warunki ubezpieczenia:

Warunki ubezpieczenia: Polisa nr Okres ubezpieczenia: od 15.11.2015 00:00 do 14.11.2016 23:59 Ubezpieczyciel: Sopockie Towarzystwo Ubezpieczeń Ergo Hestia SA Tymczasowy nr TP000086014 Dane Ubezpieczającego: Dane Ubezpieczonego:

Bardziej szczegółowo

Opinia prawna z dnia 6.02.2012 r.

Opinia prawna z dnia 6.02.2012 r. Opinia prawna z dnia 6.02.2012 r. dla Okręgowej Izby Lekarskiej w Płocku w sprawie : czy w obecnym stanie prawnym tj. wobec wejścia w życie z dniem 01 lipca 2011 r. nowelizacji art. 53 ustawy z dnia 05

Bardziej szczegółowo

w postępowaniu nakazowym art. 485 par. 2a kpc#

w postępowaniu nakazowym art. 485 par. 2a kpc# Pozew o zapłatę w postępowaniu nakazowym art. 485 par. 2a kpc# , dnia r. Sąd 1 w Wydział ul., _ Powód: (imię i nazwisko/firma i siedziba/w przypadku osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą

Bardziej szczegółowo

Wyrok z dnia 18 maja 2001 r. III RN 98/00

Wyrok z dnia 18 maja 2001 r. III RN 98/00 Wyrok z dnia 18 maja 2001 r. III RN 98/00 Podatek dochodowy od osób fizycznych pobrany w formie ryczałtu w latach 1993-1996 od członków spółdzielni pracy będącej zakładem pracy chronionej z przychodu uzyskanego

Bardziej szczegółowo

OPINIA KRAJOWEJ RADY SĄDOWNICTWA z dnia 8 listopada 2013 r. w przedmiocie projektu ustawy o prawach konsumenta

OPINIA KRAJOWEJ RADY SĄDOWNICTWA z dnia 8 listopada 2013 r. w przedmiocie projektu ustawy o prawach konsumenta OPINIA KRAJOWEJ RADY SĄDOWNICTWA z dnia 8 listopada 2013 r. w przedmiocie projektu ustawy o prawach konsumenta Krajowa Rada Sądownictwa, po zapoznaniu się z przedłożonym jej do zaopiniowania projektem

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Irena Gromska-Szuster

POSTANOWIENIE. SSN Irena Gromska-Szuster Sygn. akt I CSK 607/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 28 maja 2014 r. SSN Irena Gromska-Szuster w sprawie z powództwa Stowarzyszenia [ ] przeciwko B. Bank S.A. z siedzibą w W. o uznanie postanowień

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt I CSK 14/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 11 października 2013 r. SSN Katarzyna Tyczka-Rote (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk SSN Józef Frąckowiak

Bardziej szczegółowo

REKLAMACJA PRODUKTU PRZEZ KONSUMENTA NA PODSTAWIE USTAWY

REKLAMACJA PRODUKTU PRZEZ KONSUMENTA NA PODSTAWIE USTAWY REKLAMACJA PRODUKTU PRZEZ KONSUMENTA NA PODSTAWIE USTAWY PODSTAWA REKLAMACJI DATA ZAWARCIA UMOWY SPRZEDAŻY PODSTAWA PRAWNA PODSTAWOWE PRZESŁANKI ODPOWIEDZIALNOŚCI SPRZEDAWCY z tytułu niezgodności towaru

Bardziej szczegółowo