DŹWIĘK KOMPUTEROWY. Wprowadzenie do reżyserii dźwięku. Agata Chodyra

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "DŹWIĘK KOMPUTEROWY. Wprowadzenie do reżyserii dźwięku. Agata Chodyra Email: chodyrka@chopin.edu.pl"

Transkrypt

1 DŹWIĘK KOMPUTEROWY Wprowadzenie do reżyserii dźwięku Agata Chodyra 1

2 Wstęp Zajęcia Dźwięk komputerowy w semestrze zimowym obejmują swoim programem zagadnienia dotyczące podstaw pracy z dźwiękiem począwszy od emisji dźwięku (za pomocą rekwizytu, głosu, instrumentu muzycznego), poprzez nagranie, edycję i montaż w programie Pro Tools, aż do stworzenia ostatecznej wersji przygotowanej do przedstawienia słuchaczom. Ponieważ w sztukach multimedialnych dźwięk nie istnieje bez obrazu, dlatego też część zajęć będzie dotyczyła pracy z dźwiękiem w filmie (zarówno fabularnym, jak i animowanym), a także w innych formach audiowizualnych. Dźwięk komputerowy Pojęcie to może być rozumiane dwojako. Technologicznie jako dźwięk pochodzący z komputera, cyfrowy, zapisany w formacie plików cyfrowych i poddawany cyfrowym przetworzeniom. Aby właściwie współpracować z programem do obróbki dźwięku, trzeba poznać nie tylko podstawy realizacji poszczególnych zadań w programie, ale także samą ideę dźwięku cyfrowego, jego zalety i wady, a także różnice w stosunku do dźwięku analogowego. Estetycznie - to dźwięk sztuczny, wykreowany, odhumanizowany, nieistniejący w naturalnym otoczeniu człowieka. Zapis komputerowy daje szerokie spektrum możliwości przekształcania i kreacji dźwięku według potrzeb i wyobraźni użytkownika. 1. Dźwięk analogowy a dźwięk cyfrowy. Program Pro Tools. Dźwięk - to wrażenie słuchowe wywołane zjawiskiem akustycznym zwanym falą dźwiękową, rozchodzącym się w ośrodku sprężystym (gazie, cieczy, ciele stałym). Podstawowe cechy dźwięku to: wysokość dźwięku (zależna od częstotliwości drgania fali akustycznej), głośność (będąca zjawiskiem wrażeniowym, indywidualnym dla każdego słuchacza), czas trwania dźwięku (zależny od czasu drgania źródła dźwięku gdy drganie zanika, zanika również dźwięk) i barwa dźwięku pozwalająca odróżnić brzmienia różnych źródeł dźwięku, instrumentów, głosów (zależna jest sposobu pobudzenia drgania, częstotliwości, siły wzbudzenia). Fala dźwiękowa to zmiany ciśnienia akustycznego (fale ciśnienia), wywołane przez drgające cząstki ośrodka sprężystego (gazu, cieczy, ciała stałego). Poprzez rozrzedzenia i zagęszczenia cząstek przenoszona jest energia mechaniczna, umożliwiająca rozchodzenie się fali w danym ośrodku. Ponieważ drganie jest zjawiskiem okresowym (powtarzalnym), jego wartość określana jest mianem częstotliwości będącej ilością powtarzalnych cykli występujących w jednostce czasu (sekundzie). Jednostką częstotliwości f (frequency) jest herc (Hz). gdzie f częstotliwość n ilość drgań t czas, w którym odbyły się drgania W zależności od częstotliwości i natężenia dźwięku możemy odróżnić dźwięki słyszalne i dźwięki niesłyszalne przez człowieka. Teoretycznie przyjmuje się, że dźwięki, które rejestruje człowiek zawierają się w przedziale od 16 Hz (16 drgań na sekundę) do Hz. Taki zakres określany jest pasmem dźwięku. Oczywiście dźwięki słyszalne przez 2

3 poszczególnych ludzi mogą się różnić, zarówno w zakresie częstotliwości, jak i głośności. Regułą jest, że wraz z wiekiem zakres słyszalnych częstotliwości się zawęża (dotyczy to zwłaszcza częstotliwości wysokich), a także podnosi się dolna granica poziomu głośności słyszalnych dźwięków. Dźwięki o częstotliwościach poniżej 16 Hz nazywane są infradźwiękami (rejestrowanymi na przykład przez słonie) a powyżej Hz ultradźwiękami (słyszane i emitowane przez niektóre zwierzęta, np. psy, szczury, wieloryby czy nietoperze). Infradźwięki mają bardzo dużą długość fali, przez co są słabo tłumione (np. przez ekrany akustyczne) i mogą się rozchodzić na duże odległości. Naturalnym źródłem infradźwięków są pioruny, lawiny, trzęsienia ziemi, fale morskie. Z kolei ultradźwięki dzięki małej długości fali pozwalają na uzyskanie dokładnych obrazów przedmiotów. Ultradźwięki mają zastosowanie w medycynie za pomocą urządzenia generującego i rejestrującego fale ultradźwiękowe (ultrasonografu) można uzyskać obraz narządów wewnętrznych, a także płodu. Ultradźwięki wykorzystywane są także w lokalizacji wszystkich obiektów zanurzonych w wodzie. Ultradźwięki są wykorzystywane przez wieloryby do echolokacji rekinów i planktonu, a także przez nietoperze, dzięki czemu są zdolne do wykrywania owadów latających w ciemnościach. Źródło dźwięku to właśnie ciało drgające, którego energia jest wystarczająca aby pobudzić dany ośrodek do drgań, a tym samym wywołać wrażenie słuchowe. Sygnał foniczny jest to sygnał reprezentujący dźwięki w innej formie niż przebieg fali akustycznej. Najczęściej spotykaną formą sygnałów jest zmienne napięcie lub natężenie prądu elektrycznego (w mikrofonie, kablu, głośniku), jednakże taki sygnał może mieć też swoją postać mechaniczną (kształt rowka na płycie gramofonowej wyryty według zmian napięcia elektrycznego), magnetyczną (zmiany w ułożeniach cząstek tlenków żelaza lub chromu powstałe pod wpływem pola magnetycznego podczas zapisu na taśmie magnetofonowej), czy optyczną (ścieżka optyczna na taśmie filmowej). Cyfrowy sygnał foniczny to ciąg wartości liczbowych zapisanych w pamięci maszyny cyfrowej lub na nośniku danych, który reprezentuje dźwięk w postaci spróbkowanej i skwantowanej Zamianę sygnału analogowego (ciągłego w dziedzinie czasu i wartości) na jego reprezentację cyfrową można uzyskać za pomocą przetwornika analogowo-cyfrowego A/C (ang. A/D analog to digital). Przetwarzanie analogowo cyfrowe tworzą trzy etapy: próbkowanie, kwantyzacja, kodowanie. Proces ten określany jest mianem modulacji PCM (ang. Pulse Code Modulation). Przebieg działań odwrotny do wyżej wymienionego wykonuje przetwornik cyfrowo-analogowy C/A. Próbkowanie proces tworzenia sygnału dyskretnego, reprezentującego sygnał ciągły za pomocą ciągu wartości nazywanych próbkami. Zwykle jest pierwszym etapem przetwarzania sygnału analogowego na sygnał cyfrowy. Rys.1.1 Próbkowanie idealne funkcją grzebieniową. W ustalonych odstępach czasu (impulsach) mierzona jest wartość chwilowa przetwarzanego sygnału i na jej podstawie tworzone są tzw. próbki (sample). Sygnał przekształcony do postaci próbek to właśnie sygnał dyskretny. To, jak często sygnał jest sprawdzany określane jest mianem częstotliwości próbkowania. Oczywistym jest, że im 3

4 większa częstotliwość próbkowania tym z większą dokładnością można określić wartości sygnału. Kwantyzacja to określenie wartości przetwarzanego sygnału za pomocą ograniczonego zbioru liczb. Zbiór wartości wejściowych dzielony jest na przedziały, a każda wartość wypadająca w określonym przedziale jest określana jedną i tą samą liczbą. W rozumieniu potocznym kwantyzacja polega na zaokrąglaniu wartości według określonej skali. Wiąże się to z nieuniknioną i nieodwracalną utratą informacji, dlatego tak ważne jest, aby szerokość przedziałów kwantyzacji była jak najmniejsza. Rys.1.2 Kwantyzacja sygnału analogowego. Różnica między wartością skwantowaną i oryginalną jest nazywana błędem kwantyzacji. Dokładność kwantyzacji uzależniona jest od rozdzielczości bitowej przetwornika czyli od ilości dyskretnych wartości, jakie może on wytworzyć. Ilość bitów to potęga liczby 2 wynik takiego działania określa ilość poziomów kwantyzacji, np. przetwornik o rozdzielczości 8 bitowej ma 2 8 poziomów kwantyzacji, czyli 256. Z kolei przetwornik 14-sto bitowy jest w stanie określić 2 14 = wartości dyskretnych przetwarzanego sygnału. Kodowanie zamiana uzyskanych w wyniku kwantowania wartości na ciąg liczb, określanych w systemie binarnym szeregiem zer i jedynek. Dźwięk w formacie PCM może być zapisywany z różną częstotliwością próbkowania, w telefonii jest to najczęściej 8 khz, dla płyt CD-Audio jest to 44.1 khz, dla plików dźwiękowych wysokiej jakości 48, 96, a nawet 192 khz. Dźwięk PCM może się też charakteryzować różną rozdzielczością, najczęściej 8, 16, 20 lub 24 bitów na próbkę, może reprezentować 1 kanał (dźwięk monofoniczny), 2 kanały (stereofonia dwukanałowa) lub więcej (stereofonia wielokanałowa). PRO TOOLS Pro Tools program ten jest zaawansowaną cyfrową platformą do obróbki dźwięku, stworzoną przez firmę Digidesign. System w zależności od wersji oparty jest na montowanych wewnątrz komputera kartach DSP wraz z zewnętrznymi urządzeniami (interfejsami audio) dla wersji TDM/HD, bądź też wykorzystywane są interfejsy łączone przez łącza USB lub Firewire (dla wersji LE). System ten jest szeroko stosowany w studiach nagraniowych na całym świecie, zarówno do produkcji muzycznych, postprodukcji filmowej i telewizyjnej, jak i pracy nad muzyką filmową. Oprogramowanie pozawala na rejestrację, edycję i miksowanie wielośladowego materiału dźwiękowego. Umożliwia elastyczną konfigurację wejść, wyjść, całkowitą automatykę wielu parametrów (zapamiętywanie wszelkich zmian dokonywanych przez użytkownika), a także korzystanie z wielu narzędzi do obróbki dźwięku, tzw. wtyczek efektowych (ang. plug-ins). Sesja Pro Tools projekt, na którym pracuje użytkownik. Otwarcie sesji jest możliwe wyłącznie po uruchomieniu aplikacji Pro Tools. Może być otwarta tylko jedna sesja na raz, przy próbie otwarcia innego projektu poprzedni zostaje automatycznie zamknięty. 4

5 Rys.1.3a,b. Okno otwierania sesji dla wersji Pro Tools LE 8.0. Aby utworzyć sesję, w zakładce File wybieramy opcję Create New Session (skrót klawiaturowy dla systemu MacOS: Command+N). Podczas tworzenia sesji program zapyta użytkownika o parametry sesji (rys.1.3b) czyli o rodzaj plików dźwiękowych (WAV, AIFF, SDII), częstotliwość próbkowania, rozdzielczość bitową, zakres dynamiki, a także ilość klatek na sekundę. Po wybraniu wszystkich parametrów należy wcisnąć OK i uzyskamy obraz sesji, bez żadnych dźwięków ani ścieżek. Okno, które widzimy na ekranie nazywane jest oknem edycji (Edit Window). Rys.1.4a,b. Okno edycyjne, sposób tworzenia nowych ścieżek, wybór parametrów każdej ścieżki. Wszystkie dane w programie zapisywane są na wirtualnych ścieżkach dźwiękowych (tzw. audio tracks), nazywanych również potocznie śladami. Ścieżki mogą być w różnych formatach, w zależności od rodzaju zapisywanych na nich danych: mogą to być ścieżki audio, wejść pomocniczych, tłumików sumy, sygnałów MIDI. Ścieżki audio służą do zapisywania i odtwarzania cyfrowych sygnałów fonicznych. Każdy rodzaj ścieżki w programie Pro Tools tworzymy wybierając w zakładce Track opcję New Track (skrót Cmd+Shift+N). Wybieramy ilość śladów (rys.1.4b), ich rodzaj (audio, aux, midi, master fader) a także ilość kanałów na śladzie (mono, stereo, LCR, 5.0, 5.1). Utworzone ślady mają domyślnie nazwy Audio1, Audio2, itd., które użytkownik może dowolnie zmieniać. Rys.1.5a. Okno edycyjne z utworzonymi śladami. Rys.1.5b. Sposób zmiany nazwy śladów. 5

6 Po utworzeniu śladów należy określić ich wejścia i wyjścia (różne w zależności od wersji Pro Toolsa, a także konfiguracji studia, w którym się znajdujemy), najczęściej wyjście stereofoniczne na głośniki określane jest jako A 1-2. Ustawienie wejść i wyjść można zrobić w oknie mikserskim (Mix Window), do którego możemy przejść albo przez zakładkę Window Mix Window albo za pomocą skrótu klawiaturowego Command+=. Rys.1.6a Okno mikserskie Rys.1.6b. Okno mikserskie z wyborem wyjść na ścieżce Okno mikserskie jest odpowiednikiem wirtualnego stołu mikserskiego. Ścieżki w oknie mikserskim mają postać pionowych pasków będących odpowiednikami ścieżek w oknie edycji. Kolejnym ważnym elementem sesji jest okno transportu, które pozwala na uruchomienie lub zatrzymanie odtwarzania dźwięków w sesji (wejście w tryb Play, Stop), uruchomienie zapisu (Record), a także na przewijanie do tyłu (Rewind) i przodu (Fast Forward), czyli funkcje dobrze znane każdemu użytkownikowi urządzeń audio. Okno transportu można otworzyć przez zakładkę Window Transport Window lub za pomocą skrótu Cmd+1 (na klawiaturze numerycznej). Rys.1.7 Okno transportu. Kiedy mamy już utworzone ślady dźwiękowe i określone ich wyjścia możemy teoretycznie odtworzyć dźwięk. Ale utworzona sesja nie posiada żadnych plików dźwiękowych, trzeba je zaimportować (z płyty, dysku, pendrive a lub innego nośnika cyfrowego dźwięku), można je też nagrać. Importowanie plików jest możliwe poprzez zakładkę File-Import Audio (skrót Cmd+I). Rys.1.8a. Importowanie pliku audio w zakładce File. Rys.1.8b. Obraz wyszukiwarki pliku i okno konwersji. 6

7 Użytkownik w wyszukiwarce wybiera nośnik, z którego importowany jest plik i miejsce jego przeznaczenia (najlepiej, żeby to był folder związany z otwartym projektem). W przypadku, gdy importowany plik ma inne parametry niż ustawione przez użytkownika wcześniej parametry sesji Pro Tools, plik jest automatycznie konwertowany, tzn. może być zmieniony jego format (np. z AIFF na WAV), a także częstotliwość próbkowania, rozdzielczość bitowa, a także najczęściej wielokanałowość, ponieważ program Pro Tools pracuje na plikach monofonicznych, nawet jeśli są one na śladach wielokanałowych w sesji (wynika to z idei programu i potrzeby ingerencji w każdy element pliku dźwiękowego). Tak więc każdy importowany plik zakodowany np. stereofonicznie zostanie przekonwertowany na 2 pliki monofoniczne (a 5-cio kanałowy na 5 plików). Kiedy plik zostanie zaimportowany do sesji, program zapyta użytkownika, czy ma go pokazać na liście regionów (znajdującej się z prawej strony okna edycji i zawierającej wszystkie pliki użyte w danym projekcie), czy też zaimportować plik bezpośrednio na ślad, który zostanie specjalnie w tym celu utworzony (jest to nowy ślad, którego nazwa będzie taka sama, jak nazwa importowanego pliku). W pierwszym przypadku użytkownik aby odsłuchać zaimportowany dźwięk musi go przeciągnąć z listy regionów na dowolny ślad. W drugim przypadku wystarczy tylko uruchomić play naciskając spację (ponowne naciśnięcie spacji zatrzyma odtwarzanie stop). Rys.1.9 Widok okna edycyjnego z zaimportowanym plikiem dźwiękowym ułożonym na śladzie. Nagranie dźwięku możliwe jest w przypadku, gdy użytkownik ma podłączony do interfejsu mikrofon, bądź inne źródło dźwięku (analogowe lub cyfrowe). Aby nagrać trzeba wybrać wejście śladu w oknie miksu w zależności od wejścia, do którego jest podłączone źródło dźwięku (zależy to od konfiguracji studia). Rys.1.20a. Wybór wejść na śladzie Rys.1.20b. Uzbrojenie śladu do nagrania. Aby sprawdzić czy na wejściu Pro Toolsa jest sygnał ze źródła należy uzbroić wybrany ślad do nagrania. W oknie edycji, pod nazwą śladu, po lewej stronie znajduje się przycisk z narysowaną kropką. Po naciśnięciu przycisku ślad jest gotowy do nagrywania. Jeśli wszystko zostało poprawnie podłączone w tym momencie powinien się pojawić sygnał na wejściu 7

8 interfejsu, co możemy zaobserwować zarówno w oknie edycji, jak i w oknie miksu na miernikach. Po włączeniu w oknie transportu przycisku rekord (skrót Cmd+spacja), startuje zapis dźwięku na wybranym śladzie. ĆWICZENIE 1: Importowanie stereofonicznego pliku z płyty CD-Audio. Odsłuchanie. Obserwacja pliku w trybie waveform (rysunek obwiedni) i w trybie volume (rysunek automatyki głośności). ĆWICZENIE 2: Proste, próbne nagrania głosu (przeczytanie krótkiego tekstu). Ocena rysunku dźwięku (tzw. waveformu) na monitorze komputera, analiza kształtów przebiegów akustycznych, poznanie funkcji play, stop, scrub (przewijanie). ĆWICZENIE 3: Nagranie krótkich, impulsowych dźwięków (klaśnięcie, uderzenie, mlask), konieczność właściwego wysterowania wzmocnienia mikrofonu przy głośnych sygnałach, analiza kształtu przebiegu sygnału, czasu trwania, wybrzmienia, próba przesterowania poziomu cyfrowego (przekroczenia wartości maksymalnej) i analiza kształtu zniekształconego przebiegu cyfrowego. 2. Tor foniczny. Pulpit mikserski sprzężony z programem Pro Tools. Tor foniczny jest to część toru elektroakustycznego przenosząca sygnał elektryczny. Rys.2.1. Budowa toru fonicznego. Jakość toru fonicznego określa się na podstawie pomiarów jego parametrów elektrycznych, a najważniejsze z nich to: zniekształcenia liniowe - charakterystyka częstotliwościowa (zdolność urządzenia do przenoszenia sygnału szerokopasmowego bez jego zniekształcenia) zniekształcenia nieliniowe (wprowadzane przez układ urządzeń, zjawisko pojawiania się na wyjściu układu składników, których nie było na wejściu) zniekształcenia fazowe (powstają, gdy prędkość przechodzenia sygnału przez urządzenie zależy od jego częstotliwości z reguły większemu opóźnieniu podlegają częstotliwości wysokie) poziom szumów i zakłóceń W torze reżyserskim stosunkowo łatwo utrzymać wszystkie wymagane wartości parametrów. Do trudniejszych zagadnień zalicza się jedynie zwalczanie szumów własnych i zakłóceń. W torze mikrofonowym najważniejsza jest w miarę wyrównana charakterystyka 8

9 częstotliwościowa. Najwięcej problemów może się pojawić w torze głośnikowym, gdyż głośniki mogą powodować duże zniekształcenia nieliniowe. Ponadto ich charakterystyka częstotliwościowa nie zawsze bywa wyrównana w całym paśmie przenoszenia sygnałów. Tor foniczny zaczyna się od źródła sygnału (przetwornika), którym może być mikrofon, a także inne urządzenie wytwarzające prąd magnetofon, instrument elektryczny i inne. W zależności od rodzaju podłączonego źródła należy wybrać stosowną czułość wejścia, na które jest podłączone (jest to opisane przełącznikiem bądź przyciskiem mic/line na konsolecie). Mikrofon, jako źródło niskonapięciowe, wymaga wzmocnienia wstępnego, zwanym również mikrofonowym. Najczęściej wzmacniacze wstępne spotyka się pod postacią pokrętła (nie tłumika), może być również przycisk wzmacniający sygnał skokowo o konkretną wartość podawaną zazwyczaj w decybelach (db). Urządzenia liniowe dostarczające sygnały o znacznie większych napięciach nie wymagają wzmocnienia wstępnego należy zwrócić uwagę, aby nie podłączać takich urządzeń przy wybranej czułości wejścia mic, gdyż istnieje ryzyko uszkodzenia gniazda wejściowego. W przypadku podłączenia wielu źródeł sygnału fonicznego (np. wielu mikrofonów), każde źródło ma przypisany sobie tłumik indywidualny, który pozwala na płynną regulację dynamiki, niezależnie od innych sygnałów z pozostałych źródeł. Po przejściu przez tłumiki indywidualne sygnały foniczne ze wszystkich źródeł są sumowane, co zakończone jest tłumikiem sumarycznym pozwalającym na regulację dynamiki wszystkich źródeł jednocześnie. Rys.2.2. Konsoleta cyfrowa Yamaha N12. W torze fonicznym często można spotkać modyfikatory dźwięku (korektory, filtry, szyny opóźniające, bądź pozwalające na wysłanie sygnału na urządzenie zewnętrzne), umożliwiające dowolną regulację barwy dźwięku, a także jego przestrzenności. Urządzenia modyfikujące mogą być stałym elementem toru fonicznego, przez który sygnał przechodzi zawsze (należy wtedy zwrócić uwagę na ustawienia zerowe takiego urządzenia), mogą być także włączane do toru w razie potrzeby, za pomocą przycisków. Każdy tor foniczny jest wyposażony także w miernik wysterowania, który pozwala kontrolować (optycznie) poziom sygnału w torze (wartości napięć elektrycznych). Elementy toru fonicznego łączą się ze sobą przewodami i kablami. Przewodem jest drut lub skrętka drutów, izolowany lub nie, służący do przewodzenia prądu elektrycznego. Kabel to zespół izolowanych przewodów (żył), otoczonych wspólną powłoką ochronną. Elementy wewnątrz wzmacniaczy, tłumików, konsolety połączone są krótkimi przewodami lub kablami. Mikrofony łączymy za pomocą kabli mikrofonowych, sygnały wyjściowe ze stołu mikserskiego przesyła się również kablami do głośników, urządzeń zapisujących. 9

10 Rys.2.3. Przykładowe kable typu: Cinch, XLR (canon), jack. Podczas przesyłania sygnałów kablami mogą wystąpić zniekształcenia bądź zakłócenia sygnału. Zakłócenia dźwięku w odróżnieniu od zniekształceń są całkowicie nowymi dźwiękami niezależnymi od dźwięków odtwarzanych w torze. Dźwięki te mogą być trwałe (przydźwięki, buczenie, gwizd) lub chwilowe (trzaski elektryczne wywołane wyładowaniami ładunków elektrycznych). Zazwyczaj spowodowane są przedostawaniem się do urządzeń elektroakustycznych napięć (np. z sieci prądu czy z innych kabli leżących blisko kabli mikrofonowych). Szumy również zaliczane są do zakłóceń i istnieją w każdym torze fonicznym (są to zazwyczaj szumy własne urządzeń wzmacniających, rezystorów i in.). PRO TOOLS System Pro Tools może współpracować z zewnętrznymi konsoletami, kiedy to każdy ruch tłumika w stole mikserskim może być zapisany w programie, a także każda zmiana automatyki dowolnego parametru w sesji jest odwzorowywana na konsolecie. Takie urządzenie sprzężone z komputerem nazywane jest kontrolerem lub sterownikiem. Rys.2.4. Pulpit mikserski Control24 firmy Digidesign. Zapis w Pro Tools ie ruchów tłumików wykonanych na konsolecie jest możliwy wtedy, gdy na poszczególnych śladach w sesji (odpowiadających konkretnym tłumikom) wybierzemy odpowiednią funkcję automatyki: touch, latch lub write. Rys.2.5 Wybór trybów automatyki na ścieżce audio i okno możliwych do automatyzowania parametrów dźwięku. ĆWICZENIE 1: Podłączyć mikrofon kablem do konsolety, ustawić czułość wejścia i wysterowanie wstępne, prześledzić drogę sygnału mikrofonowego poprzez tor foniczny. Nagrać kilka razy krótki, zadany tekst (może być nagrany przez kilka osób lub przez jedną). Poukładać uzyskane pliki na różnych śladach w sesji Pro Tools i spróbować miksować je między sobą w trybach 10

11 automatyki touch, latch i write. Porównać sposoby zapisu automatyki. Proszę obserwować na ekranie komputera obwiednię głośności regulowaną przy pomocy tłumików. Domiksować poszczególne warstwy w celu uzyskania efektu chóralnego czytania (proszę zwrócić uwagę na rysunek obwiedni poszczególnych nagrań i możliwe przesunięcia czasowe wersji). Panorama dźwięku to parametr pozwalający uzyskać wrażenie przemieszczania się dźwięku w przestrzeni stereofonicznej, bądź wielokanałowej. Wartości tego parametru możemy zaobserwować w oknie edycyjnym w trybie pan (przełączanym pod nazwą śladu). Możemy też zaobserwować położenie pokręteł panoramy w oknie miksu i to zarówno dla śladów stereofonicznych (dwa pokrętła), jak i dla śladów wielokanałowych (przestrzenny rysunek położenia wirtualnego źródła dźwięku). Rys.2.5a. Widok pokręteł panoramy w oknie mikserskim. Rys.2.5b. Przebieg krzywej panoramy w oknie edycyjnym. ĆWICZENIE 2: Nagrać kilka razy kroki w różnych rytmach i różnych butach. Zmienić obwiednię panoramy (za pomocą konsolety lub rysując myszką w Pro Tools ie) poszczególnych plików, aby uzyskać efekt przechodzenia kroków między głośnikami. Miksować głośność kroków, aby uzyskać efekt odchodzenia i nadchodzenia. Zmieszać wszystkie warstwy, aby uzyskać wrażenie zatłoczonego miejsca ulicy, pokoju, dworca. ĆWICZENIE 3: Nagrane i przygotowane wcześniej stereofoniczne pliki dźwiękowe (atmosfery ulicy z przejazdami samochodów, tramwajów, krokami przechodniów, atmosferą pleneru) miksować między sobą tak, aby uzyskać właściwe dla założeń proporcje między dźwiękami, a tym samym relacje między ruchem ulicznym a pieszym (w zależności od poziomów sygnałów raz jesteśmy bliżej ulicy, raz pomiędzy przechodniami). 3. Mikrofony. Narzędzia edycyjne w programie Pro Tools. Mikrofony są przetwornikami służącymi do przetwarzania przebiegów akustycznych (fal dźwiękowych) na przebiegi elektryczne (sygnały foniczne). Drgania powietrza wywołane przez źródło dźwięku są zamieniane na drgania membrany mikrofonu, a 11

12 te z kolei przemieniane w przebiegi elektryczne. W zależności od użytego w mikrofonie przetwornika możemy rozróżnić mikrofony: stykowe (węglowe) w których granulki węgla zmieniają swoją rezystancję pod wpływem ciśnienia wywieranego przez drgającą membranę. Te mikrofony mają zastosowanie głównie w telefonach (raczej starego typu), gdyż ich zakres przenoszenia jest wąski a zniekształcenia dość duże. piezoelektryczne nazywane też krystalicznymi lub ceramicznymi, bo wykorzystuje się w nich właściwości niektórych kryształów. Drgająca membrana jest przymocowana do materiału krystalicznego, który przy odkształceniu daje na wyjściu napięcie elektryczne. Są bardzo wrażliwe na wilgoć i zmiany temperatury. Najczęściej stosowane są jako przetworniki w instrumentach akustycznych. dynamiczne (magnetoelektryczne) składa się z cewki, magnesu wytwarzającego stałe pole magnetyczne i membrany uformowanej zazwyczaj do postaci kulistej czaszy. Ruch membrany powoduje ruch cewki w polu magnetycznym, a zmiany sił w polu powodują przepływ prądu. Mikrofony dynamiczne mogą zamiast cewki mieć zamontowaną wstęgę zawieszoną między biegunami magnesu. Mikrofony dynamiczne dają na swoim wyjściu duże napięcia, charakteryzują się także dużą kierunkowością, są też w stanie wytrzymać duże wartości ciśnienia akustycznego (głośne dźwięki), dlatego najczęściej wykorzystywane są jako mikrofony estradowe, dziennikarskie. pojemnościowe (elektrostatyczne) wykorzystywany głównie w celach profesjonalnych, składa się z dwóch elektrod podłączony do źródła stałego napięcia (najczęściej jest to 48V tzw. phantom). Jedna elektroda jest nieruchoma, a druga zmienia swoje położenie w zależności od drgań membrany zmiana odległości (pojemności) między nimi, co powoduje powstanie przebiegów prądu różniącego się od stałego zasilania phantomowego. Mikrofony pojemnościowe charakteryzują się dużą czułością i są wrażliwe na zbyt duże wartości ciśnienia akustycznego. Rys.3.1 m. węglowy firmy Grundig Rys.3.2 m. piezoelektryczny Rys.3.3 m. dynamiczny Rys.3.4. m. pojemnościowy Shure 737A Monoplex Shure SM58 Neumann U-87 Każdy mikrofon można określić kilkoma podstawowymi parametrami: skuteczność (czułość - zależy od częstotliwości fali i kąta jej padania na membranę), charakterystyka częstotliwościowa (wykres skuteczności mikrofonu w zależności od częstotliwości co jest zależne od budowy mikrofonu, materiału membrany i jakości wykonania), charakterystyka kierunkowa (określa zmiany skuteczności w zależności od kąta padania fali dźwiękowej) dynamika wrażliwość na magnetyczne lub elektryczne zniekształcenia. W zależności od charakterystyki kierunkowej rozróżniamy mikrofony: wszechkierunkowe (dookólne), mające jednakową skuteczność dla wszystkich kierunków padania fali dźwiękowej; dwukierunkowe (ósemkowe), mające największą skuteczność dla fal padających pod kątem 0 i 180, a nie reagują na dźwięki padające pod kątem 90 i 270 ; 12

13 jednokierunkowe (kardioidalne, nerkowe), reagują największą skutecznością na fale padające pod kątem 0, a na inne kierunki reagują według krzywej kardioidalnej. Dla fal padających z tyłu tzn. pod kątem 180 mikrofon jest nieczuły; ultrakierunkowe (tzw. shotgun), charakteryzuje się znacznie większą kierunkowością, a krzywa kardioidalna jest bardzo stroma. Mikrofony mogą mieć również zmienną (przełączalną) charakterystykę kierunkowości. Rys.3.5a. m. wszechkierunkowy Rys.3.5b. m. dwukierunkowy Rys.3.5c. m. jednokierunkowy Rys.3.5d. m. ultrakierunkowy Odrębnym rodzajem mikrofonów są mikrofony bezprzewodowe zwane też mikroportami (bodypackami), które przesyłają sygnał z mikrofonu za pomocą fal radiowych, bez użycia kabli. Nadajnik umieszczony np. na pasku artysty, przesyła sygnał z mikrofonu nagłownego lub krawatowego do zestrojonego z nim odbiornika, znajdującego się nawet w dużej odległości. Ta technologia pozwoliła na nagrania dźwięku w sytuacjach, kiedy mikrofon powinien pozostać niewidoczny (np. w szerokich planach w filmie, kiedy aktorzy prowadzą dialog), ale także na scenie teatru, kiedy istnieje konieczność nagłośnienia aktorów, a muszą się poruszać swobodnie. Mikroporty mają również szerokie zastosowanie w telewizji wyeliminowały konieczność podwieszania dużych mikrofonów pod sufitem studia, a także na estradzie, kiedy tańczący wokalista równocześnie śpiewa i nie ma możliwości ustawienia mikrofonu na statywie. Rys.3.6a. mikroport krawatowy Rys.3.6b. mikroport nagłowny Rys.3.6c. mikroport krawatowy z nadajnikiem Zniekształcenia sygnałów uzyskiwanych z mikrofonów mogą być różnego rodzaju. Najczęściej spotykane jest zniekształcenie polegające na zbyt wysokim wysterowaniu mikrofonu (poziom wzmocnienia wstępnego) przy dużym poziomie ciśnienia akustycznego. Najbardziej podatne na takie zniekształcenia są mikrofony pojemnościowe, które charakteryzują się dużą czułością ale także mikrofony bezprzewodowe, znajdujące się zazwyczaj bardzo blisko ust. Taki efekt nazywamy przesterowaniem dźwięku a jego brzmienie charakteryzuje się nieprzyjemnym w odbiorze trzeszczeniem, zwłaszcza w rejonie wysokich częstotliwości. Kolejne zniekształcenia dotyczą sygnałów uzyskanych z mikrofonów bezprzewodowych w wyniku zakłóceń fal radiowych (ich przyczyną mogą być inne fale radiowe będące w pobliżu odbiornika o zbliżonej do przesyłanej fali częstotliwości lub zbyt duża odległość nadajnika od odbiornika). Zakłócenia te dają efekt furkotania dźwięku (w przypadku nakładania się innej fali radiowej) lub przerywania, zanikania sygnału. Niektóre mikroporty zniekształcają sygnał także w momencie gdy moc baterii zasilających nadajnik jest na wyczerpaniu. Częstym zniekształceniem w mikroportach są też tzw. obcierki trzaski wynikające z kontaktu główki mikrofonu z ubraniem aktora, włosami, czy rekwizytem (np. aktor liczący pieniądze czy pakujący zakupy do foliowej torby). 13

14 Zniekształceniem najczęściej występującym dla mikrofonów dynamicznych są tzw. popy polegające na wdmuchiwaniu powietrza w mikrofon przy wymawianiu spółgłosek zwartych wybuchowych, takich jak p, b, t. Dotyka to zwłaszcza mikrofony znajdujące się blisko ust aktora czy wokalisty, a zniekształcenie polega na uwypukleniu pasma niskich częstotliwości, co daje wrażenie stuknięcia. PRO TOOLS Narzędzia edycyjne w programie Pro Tools są równie podstawowe przy współpracy z tym programem, jak smyczek dla muzyka, czy mikrofon dla wokalisty. Aby cokolwiek zmontować, przesunąć, uciąć w sesji, należy je znać. Wszystkie narzędzia znajdują się w oknie edycyjnym można je również przywołać odpowiednimi skrótami klawiaturowymi. Okno edycyjne otwiera się wybierając w zakładce Window Edit Window lub za pomocą skrótu Command+= (ten sam skrót służy do otwarcia okna mikserskiego). W górnej krawędzi okna edycyjnego znajduje się panel wyboru trybów edycyjnych (shuffle, slip, spot, grid), pasek narzędzi edycyjnych, licznik sesji i okno podziałki. Rys.3.6 Tryby edycyjne; skalowanie obrazu; narzędzia edycyjne; licznik sesji; start i koniec zaznaczenia; wartości siatki czasu. Pierwszy blok z czterema przyciskami służy do wybierania trybu edycji regionów na ścieżce (region to każdy fragment pliku powstały w wyniku montażu, kopiowania, czy duplikowania). Przy wyborze trybu slip (ślizgaj) można regiony przesuwać na ścieżce w sposób zupełnie dowolny. W trybie grid (siatka) położenie regionu zależy od siatki czasu w nagraniu (wartości siatki widoczne są w ostatnim okienku na pasku narzędzi). Tryb shuffle (tasowanie) dosuwa każdy region do krawędzi poprzedniego regionu podczas przenoszenia. W trybie spot (rozmieszczaj) po zaznaczeniu regionu otwiera się okno dialogowe, w którym należy wpisać dokładną lokalizację regionu na ścieżce. Kolejne przyciski służą do skalowania obrazu zapisu na ścieżce można zmienić wysokość widoku zapisu bez konieczności zwiększania obrazu samej ścieżki. Należy jednak pamiętać, że powiększenie widoku nie wpływa w żaden sposób na poziom nagrania. Za pomocą przycisków oznaczonych cyframi 1 do 5 można zapisać ustawienia skalowania w pamięci programu aby później móc je przywołać przy pomocy tego samego przycisku. Blok kolejnych sześciu przycisków składa się z podstawowych narzędzi edycyjnych: lupy (Zoom) pozwalającej na powiększanie i zmniejszanie widoku sesji; trymera (Trimming Tool), narzędzie do skracania i wydłużania regionów; kolejnym jest narzędzie do zaznaczania, zwane potocznie selektorem (Selector Tool), umożliwiające zaznaczanie potrzebnych obszarów na ścieżce za pomocą myszki; a narzędzie oznaczone rysunkiem ręki to chwytak (Grabber Tool), służący do przenoszenia zaznaczonego fragmentu dźwięku w dowolne miejsce na śladzie/śladach. Oznaczony rysunkiem głośnika jest scroll jego działanie przypomina ręczne przesuwanie taśmy na głowicy magnetofonu analogowego. Narzędzie działa tylko na ścieżkach audio. A przycisk oznaczony symbolem ołówka uruchamia narzędzie do rysowania, służące do korygowania przebiegów na ścieżce (narzędzie działa tylko przy maksymalnym powiększeniu widoku pliku). Poniżej tych narządzi znajdują się obrazy ścieżek, przedstawiające widok plików audio (w trybie wyświetlania waveform), a także wykresy sygnałów MIDI (na ścieżkach MIDI). W lewej części ekranu wyświetla się lista wszystkich ścieżek utworzonych w sesji. 14

15 Rys.3.7b. Lista ścieżek w sesji. Ciemna kropka z lewej strony oznacza, że ścieżka jest widoczna w oknie edycji. Na każdym śladzie z lewej strony znajduje się blok różnych funkcji dostępnych każdej ścieżce w programie: funkcji Solo (wybór odtwarzania pojedynczej ścieżki), Mute (wyłączenie dźwięku danej ścieżki), przygotowanie ścieżki do nagrania (pole oznaczone białym kołem na fioletowym tle). Rys.3.8. Widok funkcji dostępnych na śladzie. Poniżej tych przycisków znajduje się zakładka do zmiany wyświetlanego na śladzie obrazu plików w trybie waveform (widok odtwarzanych plików jedyny tryb, w którym można przesuwać pliki) lub wykresów automatyki sterowania: volume (widok przebiegu krzywej głośności), pan (ustawień panoramy), mute (wyłączenia ścieżki). W przypadku wysyłania sygnału ze śladu na pomocnicze wejścia (tzw. busy), bądź używania na danym śladzie narzędzi do obróbki dźwięku (tzw. plug-inów), wybór parametrów automatyki we wspomnianej zakładce może być znacznie większy. ĆWICZENIE 1: Porównanie nagrań z trzech mikrofonów: pojemnościowego (np. Neumann U87), dynamicznego (np. Shure) i bezprzewodowego (np. Sennheiser). Proszę porównać brzmienie, dynamikę i barwę uzyskanych sygnałów dla mowy, śpiewu i krzyku. ĆWICZENIE 2: Analiza kierunkowości mikrofonu o zmiennej charakterystyce kierunkowej (np. Neumann U87), podczas nagrania krótkiego tekstu dla różnych charakterystyk: dookolnej, ósemkowej i kardioidalnej, przy poruszającym się źródle dźwięku (aktor czytający tekst powoli zmienia swoje położenie względem głównej osi mikrofonu). ĆWICZENIE 3: Porównanie nagrań z dwóch mikrofonów kierunkowych o różnej charakterystyce kierunkowej (hiperkardioidalnej i superkardioidalnej np. Sennheiser MKH 416 i MKH 816), porównać możliwości oddalenia od źródła bez straty jakości dźwięku, porównanie selektywności kierunkowości dla każdego mikrofonu, także dla źródła poruszającego się. 15

16 ĆWICZENIE 4: Próba zniekształcenia sygnału z mikrofonu kierunkowego (np. Sennheiser MKH 416) przy zbyt małej odległości mikrofonu od ust aktora lub zbyt daleko, a także poza kierunkiem promieniowania źródła dźwięku. 4. Głośniki, słuchawki. Sposoby edytowania dźwięku. Głośniki i słuchawki służą do przetwarzania sygnałów fonicznych (przebiegów prądu elektrycznego) na sygnały akustyczne. Sygnał doprowadzony do membrany powoduje ruchy drgające membrany, a te z kolei wprawiają w drganie cząstki powietrza, wytwarzając falę dźwiękową (głośniki) lub przekazując ciśnienie akustyczne bezpośrednio do ucha (słuchawki). Idealny głośnik przekazuje przebiegi prądu zmiennego o odpowiedniej częstotliwości proporcjonalnie i liniowo. Rzeczywisty zakres częstotliwości, w którym głośnik wytwarza falę akustyczną nazywa się pasmem przenoszenia głośnika. W zależności od sposobu pobudzania do drgań powietrza rozróżniamy głośniki: otwarte (membrana oddziałuje bezpośrednio na ośrodek powietrzny) najczęściej spotykane, tubowe (działanie membrany na powietrze jest wzmocnione specjalną tubą). Przy stosunkowo małych rozmiarach można uzyskać dużą moc akustyczną, stosuje się je na stadionach, w megafonach. Rys.4.1 Głośnik magnetoelektryczny otwarty: 1-membrana, 2-kosz, 3-cewka, 4-koniec cewki, 5-początek cewki, 6-nabiegunniki, 7-resor, 8-jarzmo, 9-szczelina powietrzna, 10-magnes trwały, 11-obrzeże sfałdowane Rys.4.2a. Głośnik tubowy, Rys.4.2b. Głośnik otwarty o obudowie zamkniętej. Głośniki podobnie, jak mikrofony - możemy też podzielić w zależności od sposobu działania mechanizmu przetwarzającego sygnał foniczny na falę akustyczną na: elektromagnetyczne magnetoelektryczne (dynamiczne) membrana jest połączona z cewką, piezoelektryczne (krystaliczne) pojemnościowe (elektrostatyczne), gdzie działanie przetworników jest podobne do mikrofonowych. 16

17 Aby uzyskać jak najlepsze parametry promieniowania energii akustycznej głośnik otwarty musi być wbudowany w obudowę. Głośnik bez obudowy nie promieniuje tonów niskich (ciśnienia akustyczne, tzn. zagęszczenia i rozrzedzenia cząstek powietrza po obu stronach membrany wyrównują się dla wolnych ruchów membrany). Im niższe tony mają być promieniowane przez głośnik, tym większe powinny być rozmiary obudowy. Rozróżniamy następujące obudowy: odgrodę (gruba płyta z drewna), obudowa otwarta (skrzynka otwarta z tyłu, wytłumiona materiałem tłumiącym dla fal promieniowanych przez tył membrany), obudowa zamknięta (skrzynka całkowicie zamknięta, nie występuje wyrównywanie się ciśnień po obu stronach membrany. Te obudowy zapewniają najszersze pasmo, nawet dla małych rozmiarów skrzynki), obudowa rezonansowa (zamknięta skrzynka z otworem na przedniej ścianie, dzięki czemu można odzyskać moc akustyczną promieniowaną przez tylną część membrany). odgroda obudowa otwarta obudowa zamknięta obudowa rezonansowa 1-materiał dźwiękochłonny, Rys.4.3. Rodzaje obudów głośnikowych 2-otwór Głośniki określane są przez szereg parametrów: efektywność (zależną od częstotliwości tonów promieniowanych przez głośnik, najczęściej wynosi ok. 90 db.), charakterystyka częstotliwościowa (różna dla różnych częstotliwości odtwarzanych przez głośnik dźwięków), częstotliwość rezonansowa (rezonans mechaniczny membrany, występujący w niskich częstotliwościach, zależny od średnicy membrany, od miękkości zawieszenia i od wielkości obudowy głośnika), użyteczne pasmo częstotliwości głośnika (obejmujące zakres od częstotliwości rezonansowej do takiej, przy której ciśnienie akustyczne wytwarzane przez głośnik zmniejsza się o 10 db.), charakterystyka kierunkowości głośnika (zależność efektywności głośnika, mierzona w stałej odległości od kąta względem głośnika), zniekształcenia nieliniowe (zależne od zmian sprężystości zawieszenia membrany i od drgań własnych membrany, słyszalnych, jako głuche dudnienia), moc znamionowa głośnika (największa moc, którą może być obciążony bez uszkodzeń, czy zniekształceń), sprawność głośnika (stosunek wypromieniowanej z głośnika mocy akustycznej do mocy elektrycznej do niego doprowadzonej). Słuchawki to przetworniki elektroakustyczne, przekształcające przebiegi prądu elektrycznego w słyszalną falę dźwiękową, podobnie, jak to czyni głośnik; jednakże w odróżnieniu od głośnika słuchawki są wykorzystywane do indywidualnego odbioru dźwięku, najczęściej umieszcza się je blisko ucha a nawet wewnątrz ucha. 17

18 Ze względu na budowę przetwornika rozróżniamy słuchawki: magnetoelektryczne (ruch membrany zbudowanej najczęściej ze stali wzbudzany jest przez zmiany pola magnetycznego w nieruchomej cewce), elektrodynamiczne (z membraną papierową lub z tworzywa sztucznego, wzbudzaną przez przyklejoną do niej cewkę poruszającą się pod wpływem prądu zmiennego), elektrostatyczne (z membraną pobudzaną na skutek zmian pola elektrycznego), piezoelektryczne (wykorzystujące deformacje materiału piezoelektrycznego pod wpływem pola elektrycznego). Ze względu na konstrukcję słuchawek rozróżniamy: słuchawki wokółuszne (zamknięte, otwarte lub półotwarte), w których całe ucho zakryte jest niewielką komorą, słuchawki nauszne (zamknięte, otwarte lub półotwarte), w których ucho jest przykryte komorą słuchawkową, słuchawki douszne wsuwane częściowo do kanału słuchowego słuchawki dokanałowe do prawidłowego odsłuchu wymagają uszczelnienia kanału usznego. Warto wspomnieć o różnicach pomiędzy słuchawkami otwartymi, półotwartymi a zamkniętymi. Konstrukcje otwarte słuchawek charakteryzują się tym, że dźwięk ze słuchawek promieniuje nie tylko do ucha słuchacza, ale także i na zewnątrz, co może być uciążliwe dla współpracowników, czy współtowarzyszy. Ponadto, słuchacz słyszy także dźwięki spoza słuchawek, co może przeszkadzać w pracy i wpływać na ocenę słuchanego nagrania. Słuchawki zamknięte nie przepuszczają dźwięku ani na zewnątrz, ani do wewnątrz komory słuchawkowej, dzięki czemu są doskonałymi izolatorami. Niestety ich wadą jest niedostateczna wentylacja małżowiny, a ponadto często spotykany efekt zatkania uszu i ból głowy przy dłuższym użytkowaniu. W słuchawkach otwartych można pracować znacznie dłużej bez wrażenia dyskomfortu. Rys.4.4 słuchawki nauszne Sony Słuchawki półotwarte Philips Słuchawki dokanałowe Etymotic ER-4S. PRO TOOLS Sposoby edytowania dźwięku czyli podstawowe funkcje montażowe, działają dla wszystkich śladów audio tak samo. Rozróżniamy następujące operacje edytowania plików w programie: cięcie (separate, cut) czyli przecięcie pliku lub regionu w dowolnym miejscu; można wybrać w zakładce Edit > Separate Region, bądź poprzez skrót klawiaturowy Command+E lub też przez naciśnięcie B. Te operacje można wykonać dla narzędzia edycyjnego zwanego selektorem (po uprzednim postawieniu selektora w pożądanym przez nas miejscu cięcia). Rys.4.5 W wyniku przecięcia pliku dźwiękowego powstają dwa niezależne regiony. 18

19 Jeśli chcemy wyciąć kawałek z pliku lub regionu, musimy najpierw ten fragment zaznaczyć również przy użyciu selektora, a następnie przejść przez Edit Cut lub nacisnąć skrót Command+X (lub sam X) i wtedy zaznaczony fragment znika z widoku na śladzie (ale jest obecny w liście regionów po prawej stronie okna). Rys.4.6 Zaznaczenie fragmentu, który chcemy usunąć dokonujemy przy użyciu selektora. Rys.4.7 Operacja cut. W przypadku, gdy chcemy nadal widzieć usuwany przez nas fragment należy użyć skrótu Cmd+E, wtedy zaznaczony fragment pozostanie na śladzie, ale stanie się niezależnym już regionem, który można dowolnie przesuwać w obrębie śladu lub przekładać na inne ślady. Gdy chcemy wyciąć wszystko oprócz zaznaczonego fragmentu wybieramy w zakładce Edit Trim (albo skrótem Cmd+T ) i na widoku pozostaje tylko zaznaczony przez nas fragment. Gdy chcemy odciąć wszystko od początku do miejsca, w którym znajduje się selektor, możemy użyć skrótu Cmd+E i wtedy odcinany fragment będzie widoczny, bądź użyć skrótu A i wtedy na widoku pozostanie region, którego nowym początkiem stanie się pozycja selektora. Gdy chcemy odciąć wszystko do końca od selektora, należy wybrać skrót S. Aby dociąć początek lub koniec regionu lub pliku możemy też użyć narzędzia zwanego trymerem, który właśnie przycina plik lub region z brzegów. kopiowanie (copy) i wklejanie (paste) należy pamiętać, że kopiowanie podczas edycji dotyczy regionów (fragmentów), a nie plików (tzn. że wybierając opcję kopiuj w oknie edycyjnym nie dodajemy nowego pliku na dysku tylko multiplikujemy żądany przez nas fragment pliku lub nawet cały plik, ale tylko w widoku sesji, więc kopia będzie tylko regionem). Możemy kopiować na kilka sposobów: najpierw trzeba oryginał zaznaczyć za pomocą selektora (gdy kopiujemy jego fragment) lub chwytaka łapki (gdy cały blok widoczny na śladzie ma być skopiowany), po czym wybrać w zakładce Edit Copy (kopiuj). Uzyskamy kopię na razie zapisaną w buforze Pro Toolsa (można zapisać tylko jedną kopię na raz, przy ponownym wybraniu funkcji Copy poprzednia zostanie anulowana). Aby wkleić ją na ślad, a tym samym zobaczyć, należy wybrać w zakładce Edit Paste (wklej). Można też do tych operacji użyć skrótów klawiaturowych Cmd+C (lub samo C dla copy) i Cmd+V (lub V dla paste). Wklejony fragment pojawi się tam, gdzie obecnie stoi selektor. Rys.4.8 Zaznaczony fragment kopiujemy Edit > Copy Rys.4.9 Stawiamy selektor w pożądanym miejscu, po wybraniu funkcji Edit > Paste skopiowany fragment pojawi się na śladzie. 19

20 Innym sposobem na szybkie kopiowanie jest: duplikowanie (duplicate) - czyli pomnażanie zaznaczonego fragmentu. Różnica między duplikowaniem a kopiowaniem jest taka, że duplikowane regiony ustawiają się bezpośrednio jeden za drugim na ścieżce, a kopiując możemy wstawić wybrany fragment w dowolnym miejscu, także na innym śladzie (o zgodnym formacie, tzn. regionu stereofonicznego nie położymy na śladzie audio monofonicznym). Aby dokonać duplikowania, należy wybrać Edit > Duplicate lub skrót klawiaturowy Cmd+D. W zależności od ilości potrzebnych kopii, tyle razy należy wcisnąć skrót (przy kopiowaniu trzeba powtarzać komendę dotyczącą wklejania, ale treść kopii w buforze pozostaje niezmienna). Istnieje jeszcze trzeci sposób na kopiowanie, ale dotyczy on raczej całych bloków, niż zaznaczonych fragmentów należy chwycić łapką (chwytakiem) wybrany plik (lub region), który po chwyceniu zaznaczy się w całości na czarno i z wciśniętym klawiszem option przenieść w inne miejsce. Oryginał pozostanie tam gdzie był, a kopia będzie w nowym miejscu. Rys.4.10 Zaznaczony fragment możemy zduplikować Edit > Duplicate Rys.4.11 Zduplikowany trzykrotnie fragment. fade, crossfade (czyt. fejd, krosfejd) to terminy dotyczące wyciszenia (fade-out) i płynnego zgłośnienia dźwięku (fade-in), a także płynnego przenikania (crossfade) bez ingerencji tłumików, w sposób matematyczny, z góry ustalony w programie. Idea fade ów ma swoje źródło w technologii analogowej, kiedy montowano taśmę ucinając ją na ukos, aby uniknąć zniekształceń występujących na sklejce, a wynikających z różnic sygnału na dwóch fragmentach montowanej taśmy. Używa się określenia zapinać fade chociaż wydaje się, że jest to wyrażenie potoczne, jednak komenda ścisz, czy zgłośnij dotyczy zazwyczaj pracy z parametrem wzmocnienia, a fade jest swego rodzaju zabiegiem kosmetycznym. Przy użyciu pojęcia crossfade, czasem spotyka się też wyrażenie przenik. Fade można stworzyć na początku regionu (fade-in) lub na końcu (fade-out). Często nie jest słyszalny jak konkretne ściszenie, tylko pomaga regionom skończyć się w sposób miękki, nie drażniący słuchacza. Oczywiście zauważalność fade a zależy od jego długości i od miejsca jego rozpoczęcia i zakończenia. Crossfade zapinany jest, gdy mamy potrzebę sklejenia ze sobą dwóch regionów, pomaga wyeliminować niepożądane trzaski, powstające bardzo często na styku dwóch regionów (wynika to z tego, że powstają na brzegach regionów skoki, stopnie w linii waveformów, które są identyfikowane przez program jako trzaski). Crossfade też może być różnej długości. Aby stworzyć fade-in (fade początkowy), należy zaznaczyć fragment od początku regionu do momentu, gdzie fade ma się skończyć i wybrać Edit Fades lub skrót klawiaturowy Cmd+F (lub F). Otworzy się okno, w którym możemy obejrzeć przebieg sygnału wewnątrz fade a, wybrać kształt krzywej, według której sygnał będzie zgłaśniany, a także podsłuchać, jak to będzie brzmiało. Po naciśnięciu OK program przeliczy fade początkowy na regionie. Jednak najprostszym sposobem jest postawić selektor w miejscu, w którym fade ma się zakończyć i nacisnąć D. 20

Dźwięk podstawowe wiadomości technik informatyk

Dźwięk podstawowe wiadomości technik informatyk Dźwięk podstawowe wiadomości technik informatyk I. Formaty plików opisz zalety, wady, rodzaj kompresji i twórców 1. Format WAVE. 2. Format MP3. 3. Format WMA. 4. Format MIDI. 5. Format AIFF. 6. Format

Bardziej szczegółowo

Autorzy: Tomasz Sokół Patryk Pawlos Klasa: IIa

Autorzy: Tomasz Sokół Patryk Pawlos Klasa: IIa Autorzy: Tomasz Sokół Patryk Pawlos Klasa: IIa Dźwięk wrażenie słuchowe, spowodowane falą akustyczną rozchodzącą się w ośrodku sprężystym (ciele stałym, cieczy, gazie). Częstotliwości fal, które są słyszalne

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie II. Edytor dźwięku Audacity

Ćwiczenie II. Edytor dźwięku Audacity Ćwiczenie II. Edytor dźwięku Audacity Sprzęt Aplikacja Komputer osobisty PC Karta dźwiękowa zainstalowana w PC Mikrofon Wzmacniacz z kolumnami Audacity Program Audacity jest wielościeżkowym edytorem dźwięku.

Bardziej szczegółowo

Dźwięk. Parametry dźwięku. zakres słyszanych przez człowieka częstotliwości: 20 Hz - 20 khz; zakres dynamiki słuchu: 130 db

Dźwięk. Parametry dźwięku. zakres słyszanych przez człowieka częstotliwości: 20 Hz - 20 khz; zakres dynamiki słuchu: 130 db Dźwięk Parametry dźwięku zakres słyszanych przez człowieka częstotliwości: 20 Hz - 20 khz; zakres dynamiki słuchu: 130 db Przetwarzanie dźwięku konwersja energii akustycznej na elektryczną przetwarzanie

Bardziej szczegółowo

Gramofon z wyjściem USB, ION Quickplay LP, konwerter płyt winylowych => MP3

Gramofon z wyjściem USB, ION Quickplay LP, konwerter płyt winylowych => MP3 INSTRUKCJA OBSŁUGI Gramofon z wyjściem USB, ION Quickplay LP, konwerter płyt winylowych => MP3 Nr produktu 311844 Strona 1 z 8 PRZENOSZENIE MUZYKI DO PAMIĘCI KOMPUTERA Po instalacji oprogramowania możliwe

Bardziej szczegółowo

Audacity jest darmowym edytorem audio

Audacity jest darmowym edytorem audio Audacity jest darmowym edytorem audio Umożliwia on: nagrywanie i odtwarzanie, importowanie i eksportowanie plików w formatach MP3, WAV, AIFF, Ogg Vorbis i inne. edycję dźwięków z wykorzystaniem wycinania,

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI MIKSERA AKUSTYCZNEGO TYP: MX-6A

INSTRUKCJA OBSŁUGI MIKSERA AKUSTYCZNEGO TYP: MX-6A INSTRUKCJA OBSŁUGI MIKSERA AKUSTYCZNEGO TYP: MX-6A 1. Uwagi dla użytkownika. Dokonywanie jakichkolwiek przeróbek i napraw urządzenia przez osoby nieupoważnione do świadczeń gwarancyjnych pozbawia użytkownika

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Multimedia

Rozdział 4. Multimedia Rozdział 4. Multimedia Ćwiczenia zawarte w tym rozdziale pozwolą na wykorzystanie ogromnych moŝliwości multimedialnych systemu Windows XP. Większość narzędzi multimedialnych w Windows XP pochodzi z systemu

Bardziej szczegółowo

1. Opis okna podstawowego programu TPrezenter.

1. Opis okna podstawowego programu TPrezenter. OPIS PROGRAMU TPREZENTER. Program TPrezenter przeznaczony jest do pełnej graficznej prezentacji danych bieżących lub archiwalnych dla systemów serii AL154. Umożliwia wygodną i dokładną analizę na monitorze

Bardziej szczegółowo

Karta rozszerzająca Multi Digital do cyfrowych konsolet Soundcraft serii Si

Karta rozszerzająca Multi Digital do cyfrowych konsolet Soundcraft serii Si Karta rozszerzająca Multi Digital do cyfrowych konsolet Soundcraft serii Si Karta rozszerzająca Soundcraft Multi Digital do cyfrowych konsolet mikserskich Soundcraft serii Si jest interfejsem wykorzystującym

Bardziej szczegółowo

8-Channel Premium Mic/Line Mixer MIK0076. Instrukcja obsługi

8-Channel Premium Mic/Line Mixer MIK0076. Instrukcja obsługi 8-Channel Premium Mic/Line Mixer MIK0076 Instrukcja obsługi INSTRUKCJE BEZPIECZEŃSTWA Należy dokładnie zapoznać się z instrukcją obsługi przed uruchomieniem urządzenia. Instrukcję należy zachować, w celu

Bardziej szczegółowo

B. Kalibracja UNIJIG'a w programie Speaker Workshop. Po uruchomieniu program wygląda następująco:

B. Kalibracja UNIJIG'a w programie Speaker Workshop. Po uruchomieniu program wygląda następująco: A. Podłączenie systemu pomiarowego do komputera W celu podłączenia UNIJIG'a należy wykonać następujące połączenia: - podłączyć zasilanie z zasilacza wtyczkowego do gniazda oznaczonego 9VAC/12VDC na tylnej

Bardziej szczegółowo

Przetworniki elektroakustyczne

Przetworniki elektroakustyczne Przetworniki elektroakustyczne dr inż. Michał Bujacz bujaczm@p.lodz.pl Godziny przyjęć: środa 10:00-11:00 czwartek 10:00-11:00 Lodex 207 Przetworniki elektroakustyczne Przetwornik elektroakustyczny przetwarza

Bardziej szczegółowo

Konwersja dźwięku analogowego do postaci cyfrowej

Konwersja dźwięku analogowego do postaci cyfrowej Konwersja dźwięku analogowego do postaci cyfrowej Schemat postępowania podczas przetwarzania sygnału analogowego na cyfrowy nie jest skomplikowana. W pierwszej kolejności trzeba wyjaśnić kilka elementarnych

Bardziej szczegółowo

Mini mikser DJ ½ Nr art. 300936

Mini mikser DJ ½ Nr art. 300936 Mini mikser DJ ½ Nr art. 300936 Zastosowanie zgodne z przeznaczeniem. Miksowanie i regulowanie niskopoziomowych sygnałów audio. Urządzenie jest jednocześnie przełączane między źródłem sygnału podlegającego

Bardziej szczegółowo

Podzespoły Systemu Komputerowego:

Podzespoły Systemu Komputerowego: Podzespoły Systemu Komputerowego: 1) Płyta główna- jest jednym z najważniejszych elementów komputera. To na niej znajduje się gniazdo procesora, układy sterujące, sloty i porty. Bezpośrednio na płycie

Bardziej szczegółowo

Karta muzyczna Głośniki

Karta muzyczna Głośniki Karta muzyczna Głośniki Kwalifikacja E.12 Montaż i eksploatacja komputerów osobistych oraz urządzeń peryferyjnych Podręcznik do nauki zawodu Tomasz Kowalski W celu zdefiniowania jakości karty muzycznej

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi programu. BlazeVideo HDTV Player v6

Instrukcja obsługi programu. BlazeVideo HDTV Player v6 Instrukcja obsługi programu BlazeVideo HDTV Player v6 Spis treści 1. Opis programu...3 1.1 Wprowadzenie...3 1.2 Funkcje programu...3 1.3 Wymagania sprzętowe...4 2. Wygląd interfejsu...4 3. Obsługa programu...6

Bardziej szczegółowo

Wahadło. Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z zasadą dokonywania wideopomiarów w systemie Coach 6 oraz obserwacja modelu wahadła matematycznego.

Wahadło. Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z zasadą dokonywania wideopomiarów w systemie Coach 6 oraz obserwacja modelu wahadła matematycznego. 6COACH38 Wahadło Program: Coach 6 Projekt: komputer H : C:\Program Files (x86)\cma\coach6\full.en\cma Coach Projects\PTSN Coach 6\Wideopomiary\wahadło.cma Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie

Bardziej szczegółowo

ARRIS VIP 1013 01.2015. Copyright 2015 Grupa MULTIPLAY.

ARRIS VIP 1013 01.2015. Copyright 2015 Grupa MULTIPLAY. ARRIS VIP 1013 01.2015 Copyright 2015 Grupa MULTIPLAY. Podłączenie dekodera ARRIS VIP 1013 Nie należy przykrywać urządzenia żadnymi innymi elementami. Zalecane jest, aby odległość między urządzeniem a

Bardziej szczegółowo

Jak usunąć wokal z nagrania?

Jak usunąć wokal z nagrania? Jak usunąć wokal z nagrania? Niektóre z edytorów audio posiadają funkcję usuwania wokali z nagrań (Voice Removal lub podobna). Może się ona przydać osobom pragnącym wykonać utwór karaoke bez ścieżki wokalnej.

Bardziej szczegółowo

70-606 SZCZECIN Telefon:+48 091 4539619

70-606 SZCZECIN Telefon:+48 091 4539619 INSTRUKCJA OBSŁUGI DYSTRYBUCJA : DJ-DISTRIBUTION NUMARK POLSKA ul. Hryniewieckiego 1 mag.iii 2p. 70-606 SZCZECIN Telefon:+48 091 4539619 Zawartość pudełka: NDX200 Przewód zasilający Przewód audio RCA Instrukcja

Bardziej szczegółowo

urządzenie elektroniczne służące do przetwarzania wszelkich informacji, które da się zapisać w formie ciągu cyfr albo sygnału ciągłego.

urządzenie elektroniczne służące do przetwarzania wszelkich informacji, które da się zapisać w formie ciągu cyfr albo sygnału ciągłego. Komputer (z ang. computer od łac. computare obliczać, dawne nazwy używane w Polsce: mózg elektronowy, elektroniczna maszyna cyfrowa, maszyna matematyczna) urządzenie elektroniczne służące do przetwarzania

Bardziej szczegółowo

Mac i MIDI. profesjonalne studio w Twoim domu. Michał Podpora Apple Distinguished Educator

Mac i MIDI. profesjonalne studio w Twoim domu. Michał Podpora Apple Distinguished Educator Mac i MIDI profesjonalne studio w Twoim domu Michał Podpora Apple Distinguished Educator Agenda co to jest MIDI podłączenie instrumentu MIDI do komputera Apple instrument sprzętowy a instrument programowy,

Bardziej szczegółowo

4.10 Odtwarzanie multimediów

4.10 Odtwarzanie multimediów Podstawy open source system SUSE Linux 4-176 4.10 Odtwarzanie multimediów 4.10.1 Mikser dźwięków Aby zmodyfikować głośność, klikamy lewym przyciskiem myszy na ikonkę głośnika w prawym dolnym rogu, na głównym

Bardziej szczegółowo

Padlet wirtualna tablica lub papier w Internecie

Padlet wirtualna tablica lub papier w Internecie Padlet wirtualna tablica lub papier w Internecie Umiejętność gromadzenia, a potem przetwarzania, wykorzystania i zastosowania informacji w celu rozwiązania jakiegoś problemu, jest uważana za jedną z kluczowych,

Bardziej szczegółowo

TECHNIKI MULTIMEDIALNE

TECHNIKI MULTIMEDIALNE Studia Podyplomowe INFORMATYKA TECHNIKI MULTIMEDIALNE dr Artur Bartoszewski Karty dźwiękowe Karta dźwiękowa Rozwój kart dźwiękowych Covox Rozwój kart dźwiękowych AdLib Rozwój kart dźwiękowych Gravis Ultrasound

Bardziej szczegółowo

W przypadku pojawienia się pytań, nasz zespół pozostaje do Państwa dyspozycji. Zapraszamy do kontaktu.

W przypadku pojawienia się pytań, nasz zespół pozostaje do Państwa dyspozycji. Zapraszamy do kontaktu. W przypadku pojawienia się pytań, nasz zespół pozostaje do Państwa dyspozycji. Zapraszamy do kontaktu. Biuro Obsługi Klienta w Knurowie ul. Szpitalna 8, pok. 101 44190 Knurów tel.: 32 302 06 06 Biuro Obsługi

Bardziej szczegółowo

Jak uŝywać programu Windows Movie Maker?

Jak uŝywać programu Windows Movie Maker? Jak uŝywać programu Windows Movie Maker? Windows Movie Maker to program do tworzenia/edytowania filmów. Jest on standardowo dorzucany do systemu operacyjnego Windows. Program jest prosty w obsłudze i w

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Napędu robotów

Laboratorium Napędu robotów WYDZIAŁ ELEKTRYCZNY INSTYTUT MASZYN, NAPĘDÓW I POMIARÓW ELEKTRYCZNYCH Laboratorium Napędu robotów INS 5 Ploter frezująco grawerujący Lynx 6090F 1. OPIS PRZYCISKÓW NA PANELU STEROWANIA. Rys. 1. Przyciski

Bardziej szczegółowo

Temat: Organizacja skoroszytów i arkuszy

Temat: Organizacja skoroszytów i arkuszy Temat: Organizacja skoroszytów i arkuszy Podstawowe informacje o skoroszycie Excel jest najczęściej wykorzystywany do tworzenia skoroszytów. Skoroszyt jest zbiorem informacji, które są przechowywane w

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI Grand TV USB 2.0

INSTRUKCJA OBSŁUGI Grand TV USB 2.0 INSTRUKCJA OBSŁUGI Grand TV USB 2.0 ROZDZIAŁ 1 1.1 Wstęp Grand TV USB 2.0 to tuner telewizyjny na magistrali USB 2.0. Umożliwia oglądanie audycji telewizyjnych na ekranie notebooka/monitora, jak również

Bardziej szczegółowo

Przenośny radiomagnetofon z odtwarzaczem płyt CD

Przenośny radiomagnetofon z odtwarzaczem płyt CD TV PRODUCTS sp. z o.o.-dystrybutor ul. Parkowa 12 Kraj pochodzenia: Chiny 43-365 Wilkowice TV PRODUCTS sklep wysyłkowy tel. 033 / 817 41 98 tel./fax 033 / 817 41 97 Przenośny radiomagnetofon z odtwarzaczem

Bardziej szczegółowo

Skrócona instrukcja obsługi rejestratorów marki

Skrócona instrukcja obsługi rejestratorów marki Skrócona instrukcja obsługi rejestratorów marki v 1.0, 22-05-2014 1 Spis treści 1. Wprowadzenie do technologii HD-CVI...3 2. Pierwsze uruchomienie...3 3. Logowanie i przegląd menu rejestratora...4 4. Ustawienia

Bardziej szczegółowo

Przewodnik użytkownika produktu Apogee Mic

Przewodnik użytkownika produktu Apogee Mic Przewodnik użytkownika produktu Apogee Mic Jak zainstalować mikrofon Apogee MiC na komputerze z systemem Windows?To bardzo proste! Wystarczy pobrać bezpłatny sterownik ASIO4all i zainstalować go w komputerze.

Bardziej szczegółowo

BEZPRZEWODOWY VIDEODOMOFON XT-07 2.4GHz Cyfrowa transmisja

BEZPRZEWODOWY VIDEODOMOFON XT-07 2.4GHz Cyfrowa transmisja BEZPRZEWODOWY VIDEODOMOFON XT-07 2.4GHz Cyfrowa transmisja Dziękujemy za zakup videodomofonu firmy REER ELECTRONICS Prosimy o zapoznanie się z instrukcją przed podłączeniem videodomofonu Spis treści 1.

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE

SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE SYSTEMY OPERACYJNE I SIECI KOMPUTEROWE WINDOWS 1 SO i SK/WIN 006 Wydajność systemu 2 SO i SK/WIN Najprostszym sposobem na poprawienie wydajności systemu, jeżeli dysponujemy zbyt małą ilością pamięci RAM

Bardziej szczegółowo

Część I. Pomiar drgań własnych pomieszczenia

Część I. Pomiar drgań własnych pomieszczenia LABORATORIUM INśYNIERII DŹWIĘKU 2 ĆWICZENIE NR 10 Część I. Pomiar drgań własnych pomieszczenia I. Układ pomiarowy II. Zadania do wykonania 1. Obliczyć promień krytyczny pomieszczenia, przy załoŝeniu, Ŝe

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi Systemu Sterowania Crestron UG Wydział Matematyki, Fizyki i Informatyki

Instrukcja obsługi Systemu Sterowania Crestron UG Wydział Matematyki, Fizyki i Informatyki Instrukcja obsługi Systemu Sterowania Crestron UG Wydział Matematyki, Fizyki i Informatyki 1 1. WPROWADZENIE System sterowania jest urządzeniem mającym na celu ułatwienie obsługi sprzętów audio oraz video

Bardziej szczegółowo

Główne elementy zestawu komputerowego

Główne elementy zestawu komputerowego Główne elementy zestawu komputerowego Monitor umożliwia oglądanie efektów pracy w programach komputerowych Mysz komputerowa umożliwia wykonywanie różnych operacji w programach komputerowych Klawiatura

Bardziej szczegółowo

MKH 40 P 48. Instrukcja obsługi

MKH 40 P 48. Instrukcja obsługi MKH 40 P 48 Instrukcja obsługi Spis treści Krótka charakterystyka....................................................... 3 Rozpoczęcie użytkowania..................................................... 4

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI DYSTRYBUCJA : DJ-DISTRIBUTION NUMARK POLSKA

INSTRUKCJA OBSŁUGI DYSTRYBUCJA : DJ-DISTRIBUTION NUMARK POLSKA M3 INSTRUKCJA OBSŁUGI DYSTRYBUCJA : DJ-DISTRIBUTION NUMARK POLSKA ul. Hryniewieckiego 1 mag.iii 2p. 70-606 SZCZECIN Telefon:+48 091 4539619 www.numark-dj.pl e-mail: numark@numark-dj.pl Wstęp Gratulujemy

Bardziej szczegółowo

I Tworzenie prezentacji za pomocą szablonu w programie Power-Point. 1. Wybieramy z górnego menu polecenie Nowy a następnie Utwórz z szablonu

I Tworzenie prezentacji za pomocą szablonu w programie Power-Point. 1. Wybieramy z górnego menu polecenie Nowy a następnie Utwórz z szablonu I Tworzenie prezentacji za pomocą szablonu w programie Power-Point 1. Wybieramy z górnego menu polecenie Nowy a następnie Utwórz z szablonu 2. Po wybraniu szablonu ukaŝe się nam ekran jak poniŝej 3. Następnie

Bardziej szczegółowo

Instalacja MUSB2232FKA w systemie Windows 7

Instalacja MUSB2232FKA w systemie Windows 7 Instalacja MUSB2232FKA w systemie Windows 7 1. Instalację przeprowadziłem w systemie Windows 7 Home Premium wersja 32 bity. System pracował ze standardowymi ustawieniami kontroli konta użytkownika. Wkładamy

Bardziej szczegółowo

Teletechnika sygnałowa i wizyjna Audio/Video

Teletechnika sygnałowa i wizyjna Audio/Video Teletechnika sygnałowa i wizyjna Audio/Video Kable stosowane w systemach audio muszą charakteryzować się jak najlepszymi parametrami. Budowa kabli wynika z ich zastosowania, dlatego mamy do czynienia z

Bardziej szczegółowo

PROBLEMY TECHNICZNE. Co zrobić, gdy natrafię na problemy związane z użytkowaniem programu DYSONANS

PROBLEMY TECHNICZNE. Co zrobić, gdy natrafię na problemy związane z użytkowaniem programu DYSONANS PROBLEMY TECHNICZNE Co zrobić, gdy natrafię na problemy związane z użytkowaniem programu DYSONANS Jeżeli stwierdziłeś występowanie błędów lub problemów podczas pracy z programem DYSONANS możesz skorzystać

Bardziej szczegółowo

Wersja 2.6 przeznaczona jest dla systemów Windows Vista/7. Pobierz ze strony:

Wersja 2.6 przeznaczona jest dla systemów Windows Vista/7. Pobierz ze strony: Windows Movie Maker Windows Movie Maker to program do obróbki filmów. Wersja 2.6 przeznaczona jest dla systemów Windows Vista/7. Pobierz ze strony: http://www.dobreprogramy.pl/windows-movie-maker,program,windows,11546.html

Bardziej szczegółowo

Rejestrator temperatury i wilgotności AX-DT100. Instrukcja obsługi

Rejestrator temperatury i wilgotności AX-DT100. Instrukcja obsługi Rejestrator temperatury i wilgotności AX-DT100 Instrukcja obsługi Wstęp Rejestrator temperatury i wilgotności wyposażony jest w bardzo dokładny czujnik temperatury i wilgotności. Głównymi zaletami rejestratora

Bardziej szczegółowo

Ovation moduł Playera audio i video w ramach środowiska Pyramix rozwiązanie dla teatrów, sal widowiskowych, telewizji i radia

Ovation moduł Playera audio i video w ramach środowiska Pyramix rozwiązanie dla teatrów, sal widowiskowych, telewizji i radia $ Ovation moduł Playera audio i video w ramach środowiska Pyramix rozwiązanie dla teatrów, sal widowiskowych, telewizji i radia Co to jest Ovation? Ovation to oprogramowanie instalowane na komputerze PC/MAC

Bardziej szczegółowo

Gramofon z wyjściem USB ION

Gramofon z wyjściem USB ION INSTRUKCJA OBSŁUGI Gramofon z wyjściem USB ION Nr produktu 304494 Strona 1 z 8 Krótki przewodnik Upewnij się czy wszystkie elementy znajdują się w opakowaniu - Gramofon CD - Slipmata - Zasilacz sieciowy

Bardziej szczegółowo

Platforma szkoleniowa krok po kroku

Platforma szkoleniowa krok po kroku Platforma szkoleniowa krok po kroku Jeśli masz problemy z uruchomieniem Platformy szkoleniowej warto sprawdzić poprawność poniższych konfiguracji: Minimalne wymagania sprzętowe SPRZĘT Procesor min. 233

Bardziej szczegółowo

Nagrywamy podcasty program Audacity

Nagrywamy podcasty program Audacity Pobieranie i instalacja Program Audacity jest darmowym zaawansowanym i wielościeżkowym edytorem plików dźwiękowych rozpowszechnianym na licencji GNU GPL. Jest w wersjach dla systemów typu Unix/Linux, Microsoft

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA OBSŁUGI URZĄDZEŃ ANDROID BOX MINIX

INSTRUKCJA OBSŁUGI URZĄDZEŃ ANDROID BOX MINIX INSTRUKCJA OBSŁUGI URZĄDZEŃ ANDROID BOX MINIX 1 Spis treści Spis treści...2 1. Zawartość opakowania...3 2. Opis urządzenia...3 3. Funkcje...4 4. Oprogramowanie i konta...5 5. Pierwsze uruchomienie...5

Bardziej szczegółowo

USB HYBRID TV STICK. Instrukcja obsługi. Watch & record Digital TV & Analog TV programs on Your PC! MT4153

USB HYBRID TV STICK. Instrukcja obsługi. Watch & record Digital TV & Analog TV programs on Your PC! MT4153 USB HYBRID TV STICK Watch & record Digital TV & Analog TV programs on Your PC! MT4153 Instrukcja obsługi PL 2 Wprowadzenie Presto! PVR jest rejestratorem wideo w Twoim komputerze. Możesz nagrywać programy

Bardziej szczegółowo

Brelok do kluczy DeLuxe, 1,5"

Brelok do kluczy DeLuxe, 1,5 Brelok do kluczy Deluxe Cyfrowa ramka na zdjęcia Brelok do kluczy DeLuxe, 1,5" Instrukcja obsługi Drodzy klienci! Cyfrowa ramka 1,5 umożliwia Państwu oglądanie i zapisywanie zdjęć w formacie JPG lub BMP.

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJĄCEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE CZERWIEC 2010

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJĄCEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE CZERWIEC 2010 Zawód: asystent operatora dźwięku Symbol cyfrowy zawodu: 313[06] Numer zadania: 6 Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu 313[06]-06-102 Czas trwania egzaminu: 240 minut

Bardziej szczegółowo

Pliki audio mp3 w Alesis Fusion

Pliki audio mp3 w Alesis Fusion Pliki audio mp3 w Alesis Fusion Autor: Łukasz Gajowski E-mail: lukasz@waves.pl Www: http://www.fusion.waves.pl Data napisania dokumentu: 08.12.2007 Często nowi użytkownicy Alesis'a Fusion zastanawiają

Bardziej szczegółowo

Jednostka centralna. Miejsca na napędy 5,25 :CD-ROM, DVD. Miejsca na napędy 3,5 : stacja dyskietek

Jednostka centralna. Miejsca na napędy 5,25 :CD-ROM, DVD. Miejsca na napędy 3,5 : stacja dyskietek Ćwiczenia 1 Budowa komputera PC Komputer osobisty (Personal Komputer PC) komputer (stacjonarny lub przenośny) przeznaczony dla pojedynczego użytkownika do użytku domowego lub biurowego. W skład podstawowego

Bardziej szczegółowo

Interfejs analogowy LDN-...-AN

Interfejs analogowy LDN-...-AN Batorego 18 sem@sem.pl 22 825 88 52 02-591 Warszawa www.sem.pl 22 825 84 51 Interfejs analogowy do wyświetlaczy cyfrowych LDN-...-AN zakresy pomiarowe: 0-10V; 0-20mA (4-20mA) Załącznik do instrukcji obsługi

Bardziej szczegółowo

Oprogramowanie. DMS Lite. Podstawowa instrukcja obsługi

Oprogramowanie. DMS Lite. Podstawowa instrukcja obsługi Oprogramowanie DMS Lite Podstawowa instrukcja obsługi 1 Spis treści 1. Informacje wstępne 3 2. Wymagania sprzętowe/systemowe 4 3. Instalacja 5 4. Uruchomienie 6 5. Podstawowa konfiguracja 7 6. Wyświetlanie

Bardziej szczegółowo

LOKALIZATOR PRZENOŚNY KDZ-3C.

LOKALIZATOR PRZENOŚNY KDZ-3C. LOKALIZATOR PRZENOŚNY KDZ-3C. System kontroli doziemienia KDZ-3 1. Wstęp Wczesne wykrycie zakłóceń w pracy lub awarii w obiektach elektro-energetycznych pozwala uniknąć poważnych strat finansowych lub

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi spektrometru EPR

Instrukcja obsługi spektrometru EPR POLITECHNIKA CZĘSTOCHOWSKA WYDZIAŁINŻYNIERII PROCESOWEJ, MATERIAŁOWEJ I FIZYKI STOSOWANEJ INSTYTUT FIZYKI Instrukcja obsługi spektrometru EPR Rys. 1. Spektrometr EPR na pasmo X. Pomiary przy pomocy spektrometru

Bardziej szczegółowo

Odbiornik z wyświetlaczem

Odbiornik z wyświetlaczem Odbiornik z wyświetlaczem GEN-910 Przed włączeniem zapoznaj się z treścią niniejszej instrukcji. Zaleca się zachować instrukcję na przyszłość. Genway - pomoc techniczna tel. +48 (24) 366 88 26 e-mail:

Bardziej szczegółowo

PA100U PRZENOŚNY WZMACNIACZ Z WEJŚCIEM USB

PA100U PRZENOŚNY WZMACNIACZ Z WEJŚCIEM USB PA100U PRZENOŚNY WZMACNIACZ Z WEJŚCIEM USB INSTRUKCJA OBSŁUGI 1. Wstęp INSTRUKCJA OBSŁUGI Niniejsza instrukcja przeznaczona jest dla użytkowników w krajach Unii Europejskiej. Ważne informacje dotyczące

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi programu PVR Manager v 2.2.

Instrukcja obsługi programu PVR Manager v 2.2. Instrukcja obsługi programu PVR Manager v 2.2. Program słuŝy do obsługi dysku twardego w tunerze Interstar 9000 PVR. UmoŜliwia: a) odtwarzanie nagranych audycji b) edycje audycji (zmiana nazwy, wycięcie

Bardziej szczegółowo

Dlaczego stosujemy edytory tekstu?

Dlaczego stosujemy edytory tekstu? Edytor tekstu Edytor tekstu program komputerowy służący do tworzenia, edycji i formatowania dokumentów tekstowych za pomocą komputera. Dlaczego stosujemy edytory tekstu? możemy poprawiać tekst możemy uzupełniać

Bardziej szczegółowo

5.4. Tworzymy formularze

5.4. Tworzymy formularze 5.4. Tworzymy formularze Zastosowanie formularzy Formularz to obiekt bazy danych, który daje możliwość tworzenia i modyfikacji danych w tabeli lub kwerendzie. Jego wielką zaletą jest umiejętność zautomatyzowania

Bardziej szczegółowo

Rozdział 3. Praca z klipami... 37

Rozdział 3. Praca z klipami... 37 Rozdział 1. Wprowadzenie do programu Windows Movie Maker... 7 To, co powinieneś wiedzieć, zanim rozpoczniesz pracę z programem Windows Movie Maker...8 Skąd pobrać nową wersję programu i jakie są wymagania

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJĄCEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE CZERWIEC 2010

ARKUSZ EGZAMINACYJNY ETAP PRAKTYCZNY EGZAMINU POTWIERDZAJĄCEGO KWALIFIKACJE ZAWODOWE CZERWIEC 2010 Zawód: asystent operatora dźwięku Symbol cyfrowy zawodu: 313[06] Numer zadania: Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu 313[06]-0-102 Czas trwania egzaminu: 240 minut

Bardziej szczegółowo

Systemy multimedialne. Instrukcja 5 Edytor audio Audacity

Systemy multimedialne. Instrukcja 5 Edytor audio Audacity Systemy multimedialne Instrukcja 5 Edytor audio Audacity Do sprawozdania w formacie pdf należy dołączyc pliki dźwiękowe tylko z podpunktu 17. Sprawdzić poprawność podłączenia słuchawek oraz mikrofonu (Start->Programy->Akcesoria->Rozrywka->Rejestrator

Bardziej szczegółowo

Konftel 55Wx Skrócona instrukcja obsługi

Konftel 55Wx Skrócona instrukcja obsługi POLSKI Konftel 55Wx Skrócona instrukcja obsługi Konftel 55Wx to urządzenie konferencyjne, które można połączyć z telefonem stacjonarnym, komórkowym oraz z komputerem. Wykorzystując jedyną w swoim rodzaju

Bardziej szczegółowo

Rejestratory Sił, Naprężeń.

Rejestratory Sił, Naprężeń. JAS Projektowanie Systemów Komputerowych Rejestratory Sił, Naprężeń. 2012-01-04 2 Zawartość Typy rejestratorów.... 4 Tryby pracy.... 4 Obsługa programu.... 5 Menu główne programu.... 7 Pliki.... 7 Typ

Bardziej szczegółowo

Ustawienia ogólne. Ustawienia okólne są dostępne w panelu głównym programu System Sensor, po kliknięciu ikony

Ustawienia ogólne. Ustawienia okólne są dostępne w panelu głównym programu System Sensor, po kliknięciu ikony Ustawienia ogólne Ustawienia okólne są dostępne w panelu głównym programu System Sensor, po kliknięciu ikony Panel główny programu System Sensor (tylko dla wersja V2, V3, V4) Panel główny programu System

Bardziej szczegółowo

System nagłośnieniowy "300M" dla wozu pogrzebowego z mikrofonem bezprzewodowym o zasięgu do 300m w terenie otwartym.

System nagłośnieniowy 300M dla wozu pogrzebowego z mikrofonem bezprzewodowym o zasięgu do 300m w terenie otwartym. System nagłośnieniowy "300M" dla wozu pogrzebowego z mikrofonem bezprzewodowym o zasięgu do 300m w terenie otwartym. Nagłośnienie na samochód reklamowy lub karawan pogrzebowy. Zestaw może współpracować

Bardziej szczegółowo

Instrukcja QuickStart

Instrukcja QuickStart Instrukcja QuickStart Przyciski i łączność 1. Włącznik urządzenia: Przytrzymaj przycisk, aby włączyć urządzenie. Krótkie naciśnięcie włącza urządzenie, gdy znajduje się trybie gotowości. 2. Przyciski głośności:

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Przegląd bramofonu SAFE

Rozdział 1. Przegląd bramofonu SAFE Spis treści INSTRUKCJA OBSŁUGI SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. PRZEGLĄD BRAMOFONU SAFE... 2 1.1 OPIS... 2 1.2. FUNKCJE... 2 1.3. WYMAGANIA SYSTEMOWE... 2 1.4. ROZPOCZĘCIE UŻYTKOWANIA... 3 ROZDZIAŁ2. DZIAŁANIE

Bardziej szczegółowo

Długopis z ukrytą kamerą cyfrową HD

Długopis z ukrytą kamerą cyfrową HD Długopis z ukrytą kamerą cyfrową HD Instrukcja obsługi Nr produktu: 956256 Strona 1 z 5 1. Szczegóły produktu Nr Nazwa Opis 1 Przycisk obsługi Jest to wielofunkcyjny przycisk, którego funkcje zależą od

Bardziej szczegółowo

RCForb (Client) Instrukcja Użytkownika

RCForb (Client) Instrukcja Użytkownika RCForb (Client) Instrukcja Użytkownika Dokumentacja wstępna. Spis treści Strona # - Instalacja i pierwsze uruchomienie Strona # - Konfiguracja ustawień Twego dźwięku Strona # - Odnalezienie stacji zdalnej

Bardziej szczegółowo

PROJEKT SYSTEMU NAGŁOŚNIENIA DLA HALI SPORTOWEJ O WYMIARACH 18m x 40m dla systemu MP Project

PROJEKT SYSTEMU NAGŁOŚNIENIA DLA HALI SPORTOWEJ O WYMIARACH 18m x 40m dla systemu MP Project DLA HALI SPORTOWEJ O WYMIARACH 18m x 40m dla systemu MP Project MTB-SYSTEM ŁĘKI 180C, 32-425 TRZEMEŚNIA, www.mtb-system.pl 2015r. 1. Wstęp Przedmiotem opracowania jest projekt systemu elektroakustycznego

Bardziej szczegółowo

Zawartość zestawu DPF-151 Przewód USB Podręcznik użytkownika CD-ROM z oprogramowaniem do kompresji zdjęć

Zawartość zestawu DPF-151 Przewód USB Podręcznik użytkownika CD-ROM z oprogramowaniem do kompresji zdjęć Z uwagi na bezpieczeństwo: Niniejszy podręcznik należy przeczytać, aby zapewnić właściwe użytkowanie produktu i uniknąć niebezpieczeństwa lub szkód materialnych. Odtwarzacza należy używać we właściwy sposób,

Bardziej szczegółowo

VIDEO REKORDER 4-KANAŁOWY (STAND-ALONE) model : DVR-4/25U INSTRUKCJA OBSŁUGI

VIDEO REKORDER 4-KANAŁOWY (STAND-ALONE) model : DVR-4/25U INSTRUKCJA OBSŁUGI VIDEO REKORDER -KANAŁOWY (STAND-ALONE) model : DVR-/25U INSTRUKCJA OBSŁUGI Spis treści 1. Opis podstawowy 2. Wygląd 2.1.Panel przedni 2.2.Panel tylny 3. Instalacja 3.2.Podłączenie kamer i monitorów 3.3.Podłączenie

Bardziej szczegółowo

Platforma szkoleniowa krok po kroku. Poradnik Kursanta

Platforma szkoleniowa krok po kroku. Poradnik Kursanta - 1 - Platforma szkoleniowa krok po kroku Poradnik Kursanta PORA - 2 - Jeśli masz problemy z uruchomieniem Platformy szkoleniowej warto sprawdzić poprawność poniższych konfiguracji: - 3 - SPRZĘT Procesor

Bardziej szczegółowo

CONCEPTRONIC. Instrukcja Szybkiej Instalacji

CONCEPTRONIC. Instrukcja Szybkiej Instalacji CONCEPTRONIC Tuner TV DVB-T USB CTVDIGUSB2, CTVDIGDUAL Instrukcja Szybkiej Instalacji Produkt posiada 5-letnią gwarancję Dane kontaktowe serwisu: Email: serwis@impakt.com.pl Dystrybutor: Impakt Sp. z o.o.,

Bardziej szczegółowo

PX 151. DMX-RS232 Interface INSTRUKCJA OBSŁUGI

PX 151. DMX-RS232 Interface INSTRUKCJA OBSŁUGI PX 5 DMX-RS Interface INSTRUKCJA OBSŁUGI R SPIS TREŚCI. Opis ogólny.. Warunki bezpieczeństwa. Opis elementów odtwarzacza.. 4.. Płyta czołowa... 4.. Płyta tylna... 4.. Bok lewy. 4.4. Bok prawy... 4 4. Kontrolki

Bardziej szczegółowo

PRZETWORNIK ANALOGOWO- CYFROWY USB Instrukcja obsługi 2 POLSKI. Twoja muzyka + nasza pasja

PRZETWORNIK ANALOGOWO- CYFROWY USB Instrukcja obsługi 2 POLSKI. Twoja muzyka + nasza pasja PRZETWORNIK ANALOGOWO- CYFROWY USB Instrukcja obsługi 2 POLSKI Twoja muzyka + nasza pasja Spis treści Połączenia...3 Zasady obsługi urządzenia...4 Kolory migających wskaźników diodowych...4 Kolory wskaźników

Bardziej szczegółowo

Instrukcja szybkiego uruchomienia

Instrukcja szybkiego uruchomienia Instrukcja szybkiego uruchomienia Rejestrator IP NVR-009 Przed włączeniem zapoznaj się z treścią niniejszej instrukcji. Zaleca się zachować instrukcję na przyszłość. Spis treści 1. Złącza i przyciski urządzeń...3

Bardziej szczegółowo

Automatyzacja i robotyzacja procesów technologicznych

Automatyzacja i robotyzacja procesów technologicznych Automatyzacja i robotyzacja procesów technologicznych Obsługa grawerki Laser 500 i programu LaserCut 5.3 Dominik Rzepka, dominik.rzepka@agh.edu.pl Celem projektu jest wykonanie grawerunku na pleksi oraz

Bardziej szczegółowo

CAR MP3 PLAYER RDS 982 INSTRUKCJA kompatybilny z SD, USB, MP3

CAR MP3 PLAYER RDS 982 INSTRUKCJA kompatybilny z SD, USB, MP3 Wygląd panelu i opis funkcji CAR MP3 PLAYER RDS 982 INSTRUKCJA kompatybilny z SD, USB, MP3 1. Włącznik / MODE 2. Przycisk obuszczania panelu 3. Zegar 4. Numer 5 / TYPE 5. Numer 6 / D/ 5+ 6. 1/PAU 7. 2/INT

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi zasilaczy awaryjnych serii AT-UPS

Instrukcja obsługi zasilaczy awaryjnych serii AT-UPS Instrukcja obsługi zasilaczy awaryjnych serii AT-UPS 1. Uwagi o bezpieczeństwie 2. Zasady pracy: 1. Normalny tryb pracy 2. Awaryjny tryb pracy 3. Akumulator i ładowanie 3. Główne cechy: 1. Bezobsługowa

Bardziej szczegółowo

Kompletny system multimedialny, łatwe w użyciu a jednocześnie bogate w oferowane funkcje narzędzie wspomagające oprawę liturgii i pracę duszpasterską

Kompletny system multimedialny, łatwe w użyciu a jednocześnie bogate w oferowane funkcje narzędzie wspomagające oprawę liturgii i pracę duszpasterską Kompletny system multimedialny, łatwe w użyciu a jednocześnie bogate w oferowane funkcje narzędzie wspomagające oprawę liturgii i pracę duszpasterską w parafii. Funkcje systemu - wyświetlanie tekstów pieśni

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 3. Nośniki i nagrywarki...z...38 CD i DVD 38 Pojemność płyt 41 Format płyt 42

Spis treści. 3. Nośniki i nagrywarki...z...38 CD i DVD 38 Pojemność płyt 41 Format płyt 42 3. Nośniki i nagrywarki...z...38 CD i DVD 38 Pojemność płyt 41 Format płyt 42 Spis treści Wstęp...Z... 5 1. Zakup nagrywarki...z... 7 Wybór typu nagrywarki 7 Rodzaje złącz 8 Technologia Burn-Proof 8 Formaty

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi. Karta video USB + program DVR-USB/8F. Dane techniczne oraz treść poniższej instrukcji mogą ulec zmianie bez uprzedzenia.

Instrukcja obsługi. Karta video USB + program DVR-USB/8F. Dane techniczne oraz treść poniższej instrukcji mogą ulec zmianie bez uprzedzenia. Instrukcja obsługi Karta video USB + program DVR-USB/8F Dane techniczne oraz treść poniższej instrukcji mogą ulec zmianie bez uprzedzenia. Spis treści 1. Wprowadzenie...3 1.1. Opis...3 1.2. Wymagania systemowe...5

Bardziej szczegółowo

Tworzenie prezentacji w MS PowerPoint

Tworzenie prezentacji w MS PowerPoint Tworzenie prezentacji w MS PowerPoint Program PowerPoint dostarczany jest w pakiecie Office i daje nam możliwość stworzenia prezentacji oraz uatrakcyjnienia materiału, który chcemy przedstawić. Prezentacje

Bardziej szczegółowo

Mikrofon stereofoniczny STM10

Mikrofon stereofoniczny STM10 Instrukcja obsługi Mikrofon stereofoniczny STM10 Spis treści Podstawy...3 Omówienie funkcji...3 Omówienie urządzenia...3 Montaż...4 Używanie mikrofonu...5 Nagrywanie dźwięku...5 Tworzenie nagrań wideo

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA INSTALACJI URZĄDZENIA

INSTRUKCJA INSTALACJI URZĄDZENIA INSTRUKCJA INSTALACJI URZĄDZENIA Dla urządzeń o numerach seryjnych serii A01000 i E01000 1. Wymagania FiloVox działa na komputerach z systemem operacyjnym Windows 2000, XP lub Windows 2003. Dodatkowo komputer

Bardziej szczegółowo

1. Opis. 2. Wymagania sprzętowe:

1. Opis. 2. Wymagania sprzętowe: 1. Opis Aplikacja ARSOFT-WZ2 umożliwia konfigurację, wizualizację i rejestrację danych pomiarowych urządzeń produkcji APAR wyposażonych w interfejs komunikacyjny RS232/485 oraz protokół MODBUS-RTU. Aktualny

Bardziej szczegółowo

Nagrywarka DVD/VHS COMBO HDMI Skrócona instrukcja obsługi.

Nagrywarka DVD/VHS COMBO HDMI Skrócona instrukcja obsługi. Nagrywarka DVD/VHS COMBO HDMI Skrócona instrukcja obsługi. I. Opis przycisków, gniazd wejść i wyjść urządzenia. Rys 1. 1. Włącznik / Wyłącznik 2. Komora kasety VHS 3. Tacka nagrywarki DVD 4. Przycisk EJECT

Bardziej szczegółowo

ARRIS VIP 1113 01.2015. Copyright 2015 Grupa MULTIPLAY.

ARRIS VIP 1113 01.2015. Copyright 2015 Grupa MULTIPLAY. ARRIS VIP 1113 01.2015 Copyright 2015 Grupa MULTIPLAY. Podłączenie dekodera ARRIS VIP 1113 Nie należy przykrywać urządzenia żadnymi innymi elementami. Zalecane jest, aby odległość między urządzeniem a

Bardziej szczegółowo

Doświadczalne wyznaczanie prędkości dźwięku w powietrzu

Doświadczalne wyznaczanie prędkości dźwięku w powietrzu Doświadczalne wyznaczanie prędkości dźwięku w powietrzu Autorzy: Kamil Ćwintal, Adam Tużnik, Klaudia Bernat, Paweł Safiański uczniowie klasy I LO w Zespole Szkół Ogólnokształcących im. Edwarda Szylki w

Bardziej szczegółowo