POLITECHNIKA WARSZAWSKA

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "POLITECHNIKA WARSZAWSKA"

Transkrypt

1 POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Saochodów i Maszyn Roboczych INSTYTUT POJAZDÓW Laboratoriu Terodynaiki Ćwiczenie nr: 7 BADANIE WILGOTNOŚCI POWIETRZA opracował: dr inż. Zdzisław Nagórski 1

2 Cele dwiczenia jest: poznanie etod i technik poiaru wilgotności, wykonanie badao wilgotności względnej powietrza w funkcji jego teperatury, interpretacja wielkości służących do oceny wilgotności powietrza, przy użyciu wykresu Molliera. 1. WPROWADZENIE Powietrze suche jest ieszaniną gazową azotu i tlenu, o łączny udziale asowy sięgający ok. %. Resztę, tj. ok. 1%, stanowią inne pierwiastki i związki cheiczne w stanie gazowy. Tę ieszaninę nazwano powietrze suchy, gdyż w zakresie naturalnych zian teperatury, tj. od ok. 00 K ( -70 o C) do ok. 350 K ( +80 o C), jego składniki występują tylko w stanie gazowy. Powietrze atosferyczne (gaz wilgotny nienasycony, nasycony lub przesycony) jest dwuskładnikową ieszaniną powietrza suchego (gaz suchy) i wody (wilgoci), która w ty zakresie teperatury, występuje w trzech stanach skupienia (pary przegrzanej i nasyconej, gły (para przesycona) ciekłej lub lodowej). Masa pary wodnej w powietrzu nasycony zienia się wraz z jego teperaturą, stąd np. po przechłodzeniu powietrza nasyconego, para wodna (gaz) wykrapla się. Między innyi, to zjawisko decyduje o transporcie wody w atosferze zieskiej i jest jedny z czynników kliatycznych, decydujących o ekosysteie na Ziei. Przykładowo, w wyieniony zakresie teperatury asa pary wodnej w powietrzu nasycony oże wzrosnąd ok krotnie. Obecnośd wody w powietrzu (chury, gła, deszcz, szron) a wpływ na procesy energetyczne i technologiczne, w których substrate (spalanie) lub poednikie (suszarnictwo, kliatyzacja) jest powietrze. Poednio a także wpływ na wyposażenie urządzeo (np. wersje arktyczne lub tropikalne saochodów) oraz ich konstrukcję (np. obwody elektryczne i elektroniczne w saochodach) i eksploatację. Poważny problee techniczny jest korozja ateriałów konstrukcyjnych, za którą odpowiedzialna jest przede wszystki wilgod, tworząca agresywne związki cheiczne z SO x, NO x itp. Przykłady te wykazują, że inforacja o wilgotności powietrza jest nie tylko paraetre kliatyczny, ale często oże byd ważny paraetre techniczny i eksploatacyjny Pojęcia podstawowe Do oceny jakościowej i ilościowej wilgoci w powietrzu wykorzystuje się następujące definicje i wielkości: - powietrze nasycone (gaz wilgotny nasycony) - zawiera aksyalną w danej teperaturze, asę pary wodnej, - powietrze nienasycone (gaz wilgotny nienasycony) - powietrze, które w danej teperaturze oże jeszcze wchłonąd pewną asę pary wodnej, - powietrze przesycone (gaz wilgotny przesycony) - powietrze, w który wykropliła się woda w postaci gły ciekłej lub lodowej, - ciśnienie baryczne powietrza p b jest suą ciśnieo cząstkowych (udziałowych, parcjalnych): powietrza suchego p 1 i pary wodnej p w (zgodnie z prawe Daltona): pb p 1 p (1) w W powietrzu nasycony, ciśnienie pary wodnej p w osiąga wartośd aksyalną p w teperaturze T, natoiast w powietrzu nienasycony w tej teperaturze ciśnienie p w < p. W tablicy 1 podano Wartości ciśnienia nasycenia w funkcji teperatury powietrza,

3 - punkt rosy - stan powietrza nasyconego, w który każde obniżenie teperatury powoduje wykroplenie się części pary wodnej w postaci gły lub rosy (ciśnienie p w = p ). Punkty rosy tworzą linię rosy, - wilgotnośd względna powietrza jest równa stosunkowi ciśnieo pary wodnej w powietrzu nienasycony i w powietrzu nasycony, w tej saej teperaturze T, tzn. p w (T) p (T) - wilgotnośd bezwzględna asowa (stopieo wilgoci, zawartośd wilgoci) X, wyznaczona z równao stanu pary wodnej (g.d.) i powietrza suchego (g.d.), jest równa stosunkowi asy pary wodnej w (w dowolny stanie skupienia) do asy powietrza suchego p, tzn. w pw X[kgH O / kg.pow.suchego] 0 6 p p Po uwzględnieniu zależności (), wilgotnośd bezwzględną asową opisuje wzór X [kgh O / kg.pow.suchego] p b w (), (3) 0, 6 p p p - wilgotnośd bezwzględna objętościowa jest stosunkie asy pary wodnej w do objętości V powietrza, tzn. 3 b[kgho/ pow.] V gdzie R p jest stałą gazową powietrza, a T jego teperaturą bezwzględną, w b w R T p Tablica 1. Ciśnienie nasycenia pary wodnej p w funkcji teperatury powietrza Ćwiczenie nr 3: p (4) b (5) T t P T t P T t P [K] [st. C] [Pa] [K] [st. C] [Pa] [K] [st. C] [Pa] stopieo nasycenia (parą wodną) powietrza jest określony stosunkie wilgotności bezwzględnych asowych powietrza: nienasyconego X do nasyconego X, w tej saej teperaturze T, tzn. X ( pb p) X p p Zwykle różnica iędzy wartościai i jest zaniedbywalna, ze względu na bliski jedności, iloraz ciśnieo we wzorze (6), tzn., b (6) 3

4 stała gazowa powietrza (ieszaniny powietrza suchego i pary wodnej) R p *J/(kg K)+ jest równa R p R g X R 1 X w 46 0,6 X 87 1 X p 1 0,378 p gdzie: R g = 87 J/(kg K) i R w = 46 J/(kg K) są stałyi gazowyi powietrza suchego (gaz) i pary wodnej (87/46 = 0,6), entalpia powietrza i *kj/kg+ (odpowiadająca asie ieszaniny: 1 kg powietrza suchego oraz X kg pary wodnej) jest równa b (T) (7) i = (c pg + X*c pw )*(T-73) + X*r (8) gdzie: c pg - jest izobaryczny ciepłe właściwy powietrza suchego (tabl. ), c pw - izobaryczny ciepłe właściwy pary wodnej, r - ciepłe parowania wody, a T [K] - teperaturą absolutną powietrza. Przyjęto, że powietrze o teperaturze 73 K a entalpię równą 0. Tablica. Izobaryczne ciepło właściwe powietrza suchego c pg w funkcji teperatury 1.. Wykres Molliera i - X T cpg [K] [kj/(kg K)] 83 1, , , , ,006 Do analizy zian wilgotności powietrza wykorzystuje się wykres Molliera (rys. 1), zbudowany w układzie: entalpia i - wilgotnośd bezwzględna asowa X i ciśnienie cząstkowe pary wodnej p w. Na ty wykresie naniesione są linie stałej wilgotności względnej (z linią rosy =1), linie stałej entalpii (izentalpy) i, stałej teperatury T *K+ i wilgotności bezwzględnej asowej X oraz linie poocnicze i oś ciśnieo cząstkowych pary wodnej p w [Pa lub Tr]. Linia rosy ( =1) oddziela obszar powietrza nienasyconego od powietrza przesyconego. Nachylenie izoter wynika z równao: - dla wartości 1: - dla > 1: i r cpw ( T 73 ), X T i cpw ( T 73 ), X T gdzie c pw jest ciepłe właściwy wody lub lodu. Linie izoter załaują się na linii rosy i w obszarze gły przebiegają podobnie, jak izentalpy. Oś ciśnieo cząstkowych oże pokrywad się z osią X lub oże znajdowad się po prawej stronie wykresu, przy czy wówczas jej skalę wyznacza kąt nachylenia poocniczej linii ukośnej. Linie izentalp są odchylone od pionu o kąt 135 O. Przykładowo, na wykresie pokazany na rys. a, punkt A reprezentuje powietrze nienasycone o teperaturze T A i wilgotności względnej A. Izentalpa i oraz linia stałej wilgotności bezwzględnej asowej X, przechodzące przez ten punkt, uożliwiają odczytanie wartości i A i X A lub p wa tego powietrza. Punkt A, który powstał z przecięcia izotery T A z linią rosy, po zrzutowaniu na oś X, wyznacza aksyalną zawartośd wilgoci X A w powietrzu o tej teperaturze oraz aksyalne ciśnienie cząstkowe pary wodnej p A. W podobny sposób odczytuje się ciśnienie cząstkowe pary wodnej p wa w powietrzu nienasycony (punkt A). 4

5 Rys. 1. Wykres Molliera i - X dla powietrza o ciśnieniu p b = 10 5 Pa (prawdziwy dla zian p b = 1000 hpa w granicach +-3%). 5

6 a) i[kj/kg] T[K] izentalpa Para nienasycona i A izotera b) i T[K] i=ide Para nienasycona A Linia rosy A A T A 1 T T Izotera badanego powietrza Linia rosy 1 Obszar gły Obszar gły 73 X A X A X p wa p A p w X w (T) X (T) X p w (T) p (T) p w Rys.. Fragenty wykresu Molliera: a) interpretacja graficzna podstawowych wielkości występujących w badaniach wilgotności, b) interpretacja graficzna psychroetrycznej etody poiaru wilgotności 1.3. Metody poiaru wilgotności powietrza Do poiarów wilgotności powietrza wykorzystuje się etody higroetryczne i psychroetryczne. Poniżej, krótko zostaną scharakteryzowane ważniejsze z nich. Metody higroetryczne wykorzystują zjawiska, w których ziana ilości pary wodnej powoduje zianę cech lub własności fizykocheicznych eleentów poiarowych czujników. Często pozwalają na bezpoedni odczyt wilgotności względnej powietrza. Rozróżnia się następujące etody higroetryczne: - absorpcyjną. Bezwzględna ilośd wilgoci, pochłoniętej przez tzw. osuszacz, jest wyznaczana z bilansu asy powietrza badanego i powietrza suchego. Metodę tę zaleca się do wzorcowych badao wilgotności powietrza, - kondensacyjną. Z przechłodzonego powietrza, które kontaktuje się np. z odpowiednio ziną powierzchnią, wykrapla się para wodna. W powietrzu o stałej zawartości wilgoci, początek wykraplania (zaglenie w punkcie rosy) pary wodnej na eleencie o regulowanej teperaturze, oże służyd do wyznaczania wilgotności względnej powietrza. Wykorzystuje się do tego zianę cech tego eleentu, spowodowaną wykroplenie się na ni pary wodnej (zatowione lusterko, ziana rezystancji elektrycznej). Teperatura punktu rosy pozwala poednio określid wilgotnośd względną powietrza, - higroskopową. W tej grupie etod wykorzystuje się zianę cech fizycznych substancji pod wpływe wilgoci. Najbardziej popularną (i tanią) jest etoda włosowa, w której wykorzystuje się efekt ziany długości włosa lub specjalnego włókna pod wpływe zian wilgotności względnej powietrza, - elektryczną. W tej grupie etod wykorzystuje się ziany rezystancji elektrycznego czujnika higroskopowego, powodujące zianę paraetrów obwodu elektrycznego. Rezystore poiarowy oże tu byd czujnik elektrolityczny (wpływ wilgoci na rezystancję roztworów soli lub kwasów), czujnik sorpcyjny (wpływ wilgoci na rezystor higroskopijny) itp. Higroetry wykorzystujące ww. etody poiarowe charakteryzują się różnyi dokładnościai poiarowyi. Higroetry o dużej dokładności są dośd skoplikowane i dlatego wykorzystuje się je zwykle do poiarów wzorcowych, natoiast higroetry, o prostej budowie i najczęściej ałej dokładności, wykorzystuje się do orientacyjnych poiarów wilgotności względnej. Metody psychroetryczne należą obecnie do powszechnie stosowanych sposobów poiaru wilgotności powietrza. Poiar wilgotności względnej opiera się na poedni poiarze teperatury powietrza badanego - tzw. teroetre suchy i teperatury powietrza sztucznie nasyconego wilgocią - tzw. teroetre okry. Metodę psychroetryczną poiaru wilgotności wykorzystuje się w psychroetrach Augusta i Assanna. Przyrządy te są proste w obsłudze i tanie, przy czy 6

7 psychroetr Assanna charakteryzuje się lepszą dokładnością poiaru. Podstawą do wyznaczenia wilgotności względnej powietrza są dwie wielkości: teperatura badanego powietrza (równa teperaturze teroetru suchego) T *K+ i różnica psychroetryczna T psych = T - T, gdzie T *K+ jest teperaturą teroetru okrego. Obydwie teperatury są zwykle ierzone teroetrai wyskalowanyi w stopniach Celsjusza. Mechaniz tego zjawiska (z pewny uproszczenie) jest następujący: powietrze przy teroetrach: suchy i okry (jego naczynie z rtęcią jest owinięte okrą szatką) zawiera parę wodną o różnych ciśnieniach cząstkowych, odpowiadających powietrzu nienasyconeu i nasyconeu. Potencjał ciśnieniowy (por. rys.b) wywołuje efekt parowania wody z koszulki teroetru okrego. Woda podczas parowania pobiera ciepło od powietrza, które otacza naczynie z rtęcią teroetru okrego, i powoduje lokalne obniżenie teperatury. Można zauważyd, że i niejsza wilgotnośd względna, ty większy potencjał ciśnieo cząstkowych pary wodnej i większa różnica psychroetryczna. Przy założeniu, że proces parowania wody jest adiabatyczny i izentalpowy, wilgotnośd względną powietrza ożna obliczyd ze wzoru p w ( T) p ( T ) A (T T ) p p (T) p ( T) b 100% gdzie: p w (T) [ Hg] - ciśnienie cząstkowe pary wodnej w badany powietrzu o teperaturze T [K] (odczytanej z teroetru suchego t [ o C]), p (T) [ Hg] - ciśnienie cząstkowe pary wodnej w powietrzu nasycony o tej saej teperaturze t (lub T), T [K] - teperatura powietrza nasyconego (odczytana z teroetru okrego t ( o C)), A - stała psychroetru, p b [ Hg] - ciśnienie baryczne. Wartości ciśnieo nasycenia (punkty na linii rosy) w funkcji teperatury powietrza T lub T odczytuje się z tablicy 1. Zasadę psychroetrycznego poiaru wilgotności względnej powietrza pokazano na rys. b. W iejscu przecięcia się izotery T z linią rosy ( =1), uzyskuje się punkt, przez który przeprowadza się izentalpę (zakłada się, że proces parowania wody z koszulki jest izentalpowy). Miejsce przecięcia tej izentalpy z izoterą T wskazuje punkt, przez który przechodzi linia stałej wilgotności względnej. Wyznaczenie tego punktu na wykresie Molliera pozwala odczytad pozostałe wielkości, charakteryzujące badane powietrze. Budowę psychroetrów Augusta i Assanna pokazano na rys. 3. Różnią się one tylko sposobe wyuszania ruchu powietrza, w iejscach poiaru jego teperatury. W psychroetrze Augusta powietrze przepływa w warunkach konwekcji swobodnej (ała, niestabilna prędkośd przepływu od 0,35 do 0,55 /s, która zienia wartośd stałej A = 0,00008 K -1 w granicach 15%). Natoiast w psychroetrze Assanna powietrze przepływa w warunkach konwekcji wyuszonej (z prędkością większą od,5 /s, gwarantującą praktyczną stałośd wielkości A = 0,00068 K -1 ). W psychroetrze Assanna ruch powietrza wyusza wentylator napędzany elektrycznie lub przez echaniz sprężynowy.. Opis stanowiska badawczego i procedura poiarowa Scheat stanowiska do badania wpływu teperatury powietrza na wilgotnośd względną powietrza pokazano na rysunku 4. Stanowisko to składa się z zakniętego tunelu poiarowego, w który przeieszcza się badane powietrze o nieznanej wilgotności. Jest ono ogrzewane grzałką elektryczną, o ocy elektrycznej regulowanej autotransforatore. Ruch powietrza wyusza wentylator. Po nagrzaniu powietrza (po ok. 0 in.) w tunelu, ożna rozpocząd obserwację teperatury na obydwu teroetrach. Poiary wilgotności przeprowadzane będą przy użyciu dwóch psychroetrów Assanna, ze sprężynowy i elektryczny napęde wentylatora, oraz higroetre włosowy. () 7

8 Rys. 3. Psychroetry: a) Augusta, b) Assanna Procedura poiarowa dla obu psychroetrów jest taka saa. Po zwilżeniu szatki i nałożeniu jej na pojenik z rtęcią teroetru okrego, rozpoczyna się obserwację wskazao obu teroetrów (w psychroetrze Assanna należy przedte włączyd wentylator). Po pewny czasie (ok. 1 - in.), ożna rozpocząd notowanie wskazao (w ty dwiczeniu poiarów) obydwu teroetrów, w celu znalezienia inialnych wartości ierzonej teperatury (szczególnie t ). Z chwilą wzrostu jednej z ierzonych teperatur ożna zakooczyd poiary (jednocześnie należy odczytad wskazania higroetru włosowego). Po zakooczeniu poiarów psychroetrai, ożna nastawid kolejną wartośd ocy grzałki. Okno do obserwacji teperatury Miejsca osadzenia psychroetrów Assanna z napęde: sprężynowy i elektryczny Higroetr włosowy G W A S 0 V Tunel poiarowy z krążący powietrze Rys. 4. Scheat blokowy stanowiska do badania wilgotności względnej powietrza, gdzie: G -grzałka, W - wentylator, S - silnik elektryczny, A - autotransforator 3. Obróbka danych poiarowych Wilgotnośd względna powietrza, w funkcji jego teperatury, będzie wyznaczana dwoa sposobai (odczyt higroetru daje wynik bezpoedni): - klasyczny, przy użyciu tablic psychroetrycznych, stanowiących wyposażenie standardowe psychroetru Assanna. Dla edniej wartości teperatury teroetru suchego T 8

9 i różnicy psychroetrycznej T psych (= T - T ), odczytuje się z tych tablic wartośd wilgotności względnej [%] badanego powietrza, - obliczeniowy, przy wykorzystaniu tablicy 1 i wzoru (), w postaci p (T ) 0,00068 (T T ) p p (T ) b 100% Wielkości występujące w tablicy 3 oblicza się przy wykorzystaniu wzorów według następującej procedury: - ednie wartości teperatury T i T : T - wariancje teperatury T i T : (T) i1 Ti i 1 Ti T oraz oraz T ( T ) T i 1 i1 i T i T - ednie odchylenia standardowe, które ożna w przybliżeniu uznad za błędy etody poiaru teperatury T oraz T (błąd odczytu tenperatury wynosi ok. 0,1 K): T (T) (T) oraz T (T ) (T ) - różnicę psychroetryczną T psych z odchyłkai: T psych T T T psych T T T psych T T gdzie: Tpsych T T oraz T T T - stałą gazową powietrza wg. wzoru (7). psych, W sprawozdaniu należy podad cel dwiczenia, wyienid podstawowe wielkości wykorzystywane w poiarach oraz opisad stanowisko badawcze i wykorzystywane w badaniach etody poiaru wilgotności. Wykonad obliczenia dla zadanych wartości teperatury powietrza i zestawid je w załączonej tablicy 3; jeden tok obliczeo załączyd do sprawozdania. Na podstawie danych (tabl. 3) wykonad wykres wilgotności względnej powietrza =(T), wyznaczonej ww. trzea sposobai. Na wykresie nanieśd pola błędów Ti T psych. Ocenid dokładnośd poiarów i podad prawdopodobne przyczyny błędów. Uzyskane wyniki odnieśd do wykresu Molliera (i odpowiednio skoentowad). Literatura poocnicza: [1]. F. Kotlewski: Poiary w technice cieplnej. WNT, Warszawa 17. []. S. Wiśniewski, T. Wiśniewski: Terodynaika techniczna. PWN 17. [3]. S. Wiśniewski i inni: Terodynaika - poiary cieplne. Wyd. WAT 17.

10

11 Badania wilgotności powietrza Tablica 3. Dane poiarowe i wyniki obliczeo wilgotności powietrza Lp. U grz T i T (T) T T i T (T) T T psych T psych tab p (T) p (T) p b obl p w R p X hig [V] [K] [K] [K] [K] [K] [K] [K] [K] [K] [K] % [Pa] [Pa] [Pa] % [Pa] [J/kgK] - g/kg % Legenda: U grz - napięcie zasilania grzałki (<180 V), T i - wskazania teroetru suchego, T i - wskazania teroetru okrego, T i T - ednie wartości teperatur: t i T, (T) i (T) - wariancje teperatury zierzonej teroetrai T i T, T i T - błędy poiaru teperatury zierzonej obu teroetrai, T psych - psychroetryczna różnica teperatury, T psych - błąd poiaru teperatury T psych, tab - wilgotnośd względna powietrza odczytana z tablic psychroetrycznych, p (T) - ciśnienie nasycenia pary wodnej w teperaturze teroetru suchego, p (T) - ciśnienie nasycenia pary wodnej w teperaturze teroetru okrego, p b - ciśnienie powietrza, obl - wilgotnośd względna powietrza obliczona ze wzoru (7), - stopieo wilgoci, X - wilgotnośd bezwzględna asowa, hig - wilgotnośd względna powietrza odczytana z higroetru włosowego.

POMIARY WILGOTNOŚCI POWIETRZA

POMIARY WILGOTNOŚCI POWIETRZA Politechnika Lubelska i Napędów Lotniczych Instrukcja laboratoryjna POMIARY WILGOTNOŚCI POWIETRZA Pomiary wilgotności /. Pomiar wilgotności powietrza psychrometrem Augusta 1. 2. 3. Rys. 1. Psychrometr

Bardziej szczegółowo

Wydział Elektryczny, Katedra Maszyn, Napędów i Pomiarów Elektrycznych Laboratorium Przetwarzania i Analizy Sygnałów Elektrycznych

Wydział Elektryczny, Katedra Maszyn, Napędów i Pomiarów Elektrycznych Laboratorium Przetwarzania i Analizy Sygnałów Elektrycznych Wydział Elektryczny, Katedra Maszyn, Napędów i Pomiarów Elektrycznych Laboratorium Przetwarzania i Analizy Sygnałów Elektrycznych (bud A5, sala 310) Instrukcja dla studentów kierunku Automatyka i Robotyka

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 5: Wymiana masy. Nawilżanie powietrza.

Ćwiczenie 5: Wymiana masy. Nawilżanie powietrza. 1 Część teoretyczna Powietrze wilgotne układ złożony z pary wodnej i powietrza suchego, czyli mieszaniny azotu, tlenu, wodoru i pozostałych gazów Z punktu widzenia różnego typu przemian skład powietrza

Bardziej szczegółowo

Warunki izochoryczno-izotermiczne

Warunki izochoryczno-izotermiczne WYKŁAD 5 Pojęcie potencjału chemicznego. Układy jednoskładnikowe W zależności od warunków termodynamicznych potencjał chemiczny substancji czystej definiujemy następująco: Warunki izobaryczno-izotermiczne

Bardziej szczegółowo

Para wodna najczęściej jest produkowana w warunkach stałego ciśnienia.

Para wodna najczęściej jest produkowana w warunkach stałego ciśnienia. PARA WODNA 1. PRZEMIANY FAZOWE SUBSTANCJI JEDNORODNYCH Para wodna najczęściej jest produkowana w warunkach stałego ciśnienia. Przy niezmiennym ciśnieniu zmiana wody o stanie początkowym odpowiadającym

Bardziej szczegółowo

Wilgotność powietrza

Wilgotność powietrza Wilgotność powietrza Charakterystyki wilgotności 1. Ciśnienie pary wodnej (e) ciśnienie cząstkowe, jakie wywiera para wodna znajdująca się aktualnie w powietrzu, jednostka hpa 2. Ciśnienie maksymalne pary

Bardziej szczegółowo

ZACHODNIOPOMORSKI UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNY W SZCZECINIE

ZACHODNIOPOMORSKI UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNY W SZCZECINIE Szablon wyłącznie na użytek Katedry Techniki Cieplnej ZUT ZACHODNIOPOMORSKI UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNY W SZCZECINIE K AT E D R A T E C H N I K I C I E P L N E J LABORATORIUM Z... SPRAWOZDANIE Ćw. nr :

Bardziej szczegółowo

K raków 26 ma rca 2011 r.

K raków 26 ma rca 2011 r. K raków 26 ma rca 2011 r. Zadania do ćwiczeń z Podstaw Fizyki na dzień 1 kwietnia 2011 r. r. dla Grupy II Zadanie 1. 1 kg/s pary wo dne j o ciśnieniu 150 atm i temperaturze 342 0 C wpada do t urbiny z

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ INŻYNIERII ŚRODOWISKA I ENERGETYKI INSTYTUT MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH MIERNICTWO

POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ INŻYNIERII ŚRODOWISKA I ENERGETYKI INSTYTUT MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH MIERNICTWO POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ INŻYNIERII ŚRODOWISKA I ENERGETYKI INSTYTUT MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH MIERNICTWO Instrukcja laboratoryjna M-6 Pomiary wilgotności powietrza. Opracował: mgr inż. Dorota

Bardziej szczegółowo

MASA ATOMOWA STECHIOMETRIA

MASA ATOMOWA STECHIOMETRIA MASA ATOMOWA wzorce: J. Dalton wodór J.J. Berzelius tlen od 1961 r. skala oparta na węglu 12 { 12 98,89%; 13 1,11%} 12 6 ato 6n + 6p + 6e Jednostka asy atoowej jest to 1 / 12 asy atou węgla 12 j..a. 1

Bardziej szczegółowo

OZNACZENIE WILGOTNOSCI POWIETRZA 1

OZNACZENIE WILGOTNOSCI POWIETRZA 1 OZNACZENIE WILGOTNOSCI POWIETRZA 1 PODSTAWOWE POJĘCIA I OKREŚLENIA Powietrze atmosferyczne jest mieszaniną gazową zawierającą zawsze pewną ilość pary wodnej. Zawartość pary wodnej w powietrzu atmosferycznym

Bardziej szczegółowo

OBLICZENIA SILNIKA TURBINOWEGO ODRZUTOWEGO (rzeczywistego) PRACA W WARUNKACH STATYCZNYCH. Opracował. Dr inż. Robert Jakubowski

OBLICZENIA SILNIKA TURBINOWEGO ODRZUTOWEGO (rzeczywistego) PRACA W WARUNKACH STATYCZNYCH. Opracował. Dr inż. Robert Jakubowski OBLICZENIA SILNIKA TURBINOWEGO ODRZUTOWEGO (rzeczywistego) PRACA W WARUNKACH STATYCZNYCH DANE WEJŚCIOWE : Opracował Dr inż. Robert Jakubowski Parametry otoczenia p H, T H Spręż sprężarki, Temperatura gazów

Bardziej szczegółowo

Materiały pomocnicze do laboratorium z przedmiotu Metody i Narzędzia Symulacji Komputerowej

Materiały pomocnicze do laboratorium z przedmiotu Metody i Narzędzia Symulacji Komputerowej Materiały pomocnicze do laboratorium z przedmiotu Metody i Narzędzia Symulacji Komputerowej w Systemach Technicznych Symulacja prosta dyszy pomiarowej Bendemanna Opracował: dr inż. Andrzej J. Zmysłowski

Bardziej szczegółowo

OBLICZENIA SILNIKA TURBINOWEGO ODRZUTOWEGO (SILNIK IDEALNY) PRACA W WARUNKACH STATYCZNYCH

OBLICZENIA SILNIKA TURBINOWEGO ODRZUTOWEGO (SILNIK IDEALNY) PRACA W WARUNKACH STATYCZNYCH OBLICZENIA SILNIKA TURBINOWEGO ODRZUTOWEGO (SILNIK IDEALNY) PRACA W WARUNKACH STATYCZNYCH DANE WEJŚCIOWE : Parametry otoczenia p H, T H Spręż sprężarki π S, Temperatura gazów przed turbiną T 3 Model obliczeń

Bardziej szczegółowo

Projekt Inżynier mechanik zawód z przyszłością współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt Inżynier mechanik zawód z przyszłością współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Zajęcia wyrównawcze z fizyki -Zestaw 4 -eoria ermodynamika Równanie stanu gazu doskonałego Izoprzemiany gazowe Energia wewnętrzna gazu doskonałego Praca i ciepło w przemianach gazowych Silniki cieplne

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE NR 2,3. Zakład Budownictwa Ogólnego

ĆWICZENIE NR 2,3. Zakład Budownictwa Ogólnego Zakład Budownictwa Ogólnego ĆWICZENIE NR 2,3 Materiały kaienne - oznaczenie gęstości objętościowej i porowatości otwartej - oznaczenie gęstości i porowatości całkowitej Instrukcja z laboratoriu: Budownictwo

Bardziej szczegółowo

SPRĘŻ WENTYLATORA stosunek ciśnienia statycznego bezwzględnego w płaszczyźnie

SPRĘŻ WENTYLATORA stosunek ciśnienia statycznego bezwzględnego w płaszczyźnie DEFINICJE OGÓLNE I WIELKOŚCI CHARAKTERYSTYCZNE WENTYLATORA WENTYLATOR maszyna wirnikowa, która otrzymuje energię mechaniczną za pomocą jednego wirnika lub kilku wirników zaopatrzonych w łopatki, użytkuje

Bardziej szczegółowo

TERMOCHEMIA SPALANIA

TERMOCHEMIA SPALANIA TERMOCHEMIA SPALANIA I ZASADA TERMODYNAMIKI dq = dh Vdp W przemianach izobarycznych: dp = 0 dq = dh dh = c p dt dq = c p dt Q = T 2 T1 c p ( T)dT Q ciepło H - entalpia wewnętrzna V objętość P - ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Wyznaczenie gęstości cieczy za pomocą wagi hydrostatycznej. Spis przyrządów: waga techniczna (szalkowa), komplet odważników, obciążnik, ławeczka.

Wyznaczenie gęstości cieczy za pomocą wagi hydrostatycznej. Spis przyrządów: waga techniczna (szalkowa), komplet odważników, obciążnik, ławeczka. Cel ćwiczenia: WYZNACZANIE GĘSTOŚCI CIECZY ZA POMOCĄ WAGI HYDROSTATYCZNEJ Wyznaczenie gęstości cieczy za poocą wagi hydrostatycznej. Spis przyrządów: waga techniczna (szalkowa), koplet odważników, obciążnik,

Bardziej szczegółowo

TERMOCHEMIA SPALANIA

TERMOCHEMIA SPALANIA TERMOCHEMIA SPALANIA I ZASADA TERMODYNAMIKI dq = dh Vdp W przemianach izobarycznych: dp = 0 dq = dh dh = c p dt dq = c p dt Q = T 2 T1 c p ( T)dT Q ciepło H - entalpia wewnętrzna V objętość P - ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Wojskowa Akademia Techniczna

Wojskowa Akademia Techniczna Wojskowa Akademia Techniczna Katedra Pojazdów Mechanicznych i Transportu LABORATORIUM TERMODYNAMIKI TECHNICZNEJ Instrukcja do ćwiczenia T-04 Temat: Pomiar wilgotności gazu. Wyznaczanie ciepła topnienia

Bardziej szczegółowo

Kalkulator Audytora wersja 1.1

Kalkulator Audytora wersja 1.1 Kalkulator Audytora wersja 1.1 Program Kalkulator Audytora Energetycznego jest uniwersalnym narzędziem wspomagającym proces projektowania i analizy pracy wszelkich instalacji rurowych, w których występuje

Bardziej szczegółowo

Spotkania z fizyka 2. Rozkład materiału nauczania (propozycja)

Spotkania z fizyka 2. Rozkład materiału nauczania (propozycja) Spotkania z fizyka 2. Rozkład materiału nauczania (propozycja) Temat lekcji Siła wypadkowa siła wypadkowa, składanie sił o tym samym kierunku, R składanie sił o różnych kierunkach, siły równoważące się.

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Podstawy termodynamiki Rok akademicki: 2015/2016 Kod: MIC-1-206-s Punkty ECTS: 5 Wydział: Inżynierii Metali i Informatyki Przemysłowej Kierunek: Inżynieria Ciepła Specjalność: - Poziom studiów:

Bardziej szczegółowo

3. Przejścia fazowe pomiędzy trzema stanami skupienia materii:

3. Przejścia fazowe pomiędzy trzema stanami skupienia materii: Temat: Zmiany stanu skupienia. 1. Energia sieci krystalicznej- wielkość dzięki której można oszacować siły przyciągania w krysztale 2. Energia wiązania sieci krystalicznej- ilość energii potrzebnej do

Bardziej szczegółowo

Akademickie Centrum Czystej Energii. Ogniwo paliwowe

Akademickie Centrum Czystej Energii. Ogniwo paliwowe Ogniwo paliwowe 1. Zagadnienia elektroliza, prawo Faraday a, pierwiastki galwaniczne, ogniwo paliwowe 2. Opis Główną częścią ogniwa paliwowego PEM (Proton Exchange Membrane) jest membrana złożona z katody

Bardziej szczegółowo

Pomiary ciepła spalania i wartości opałowej paliw gazowych

Pomiary ciepła spalania i wartości opałowej paliw gazowych Pomiary ciepła spalania i wartości opałowej paliw gazowych Ciepło spalania Q s jest to ilość ciepła otrzymana przy spalaniu całkowitym i zupełnym jednostki paliwa wagowej lub objętościowej, gdy produkty

Bardziej szczegółowo

Lewobieżny obieg gazowy Joule a a obieg parowy Lindego.

Lewobieżny obieg gazowy Joule a a obieg parowy Lindego. Lewobieżny obieg gazowy Joule a a obieg parowy Lindego. Adam Nowaczyk IM-M Semestr II Gdaosk 2011 Spis treści 1. Obiegi termodynamiczne... 2 1.1 Obieg termodynamiczny... 2 1.1.1 Obieg prawobieżny... 3

Bardziej szczegółowo

WYKRES IX, WYKRES MOLLIERA - PIOTR PRZYBYCIN - OPIS MOŻLIWOŚCI PROGRAMU IX CHART 2011

WYKRES IX, WYKRES MOLLIERA - PIOTR PRZYBYCIN - OPIS MOŻLIWOŚCI PROGRAMU IX CHART 2011 Zawartość 1. OPIS PROGRAMU IX CHART (WYKRES IX, WYKRES MOLLIERA) WWW.WYKRES-IX.PL...2 2. PRACA Z PROGRAMEM KILKA UWAG:...2 3. MOŻLIWOŚCI OGÓLNE PROGRAMU:...3 a. DEFINICJA PUNKTU NA WYKRESIE...3 b. DEFINICJA

Bardziej szczegółowo

KOMPENDIUM WIEDZY. Opracowanie: BuildDesk Polska CHARAKTERYSTYKA ENERGETYCZNA BUDYNKÓW I ŚWIADECTWA ENERGETYCZNE NOWE PRZEPISY.

KOMPENDIUM WIEDZY. Opracowanie: BuildDesk Polska CHARAKTERYSTYKA ENERGETYCZNA BUDYNKÓW I ŚWIADECTWA ENERGETYCZNE NOWE PRZEPISY. Sprawdzanie warunków cieplno-wilgotnościowych projektowanych przegród budowlanych (wymagania formalne oraz narzędzie: BuildDesk Energy Certificate PRO) Opracowanie: BuildDesk Polska Nowe Warunki Techniczne

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD 3 TERMOCHEMIA

WYKŁAD 3 TERMOCHEMIA WYKŁAD 3 TERMOCHEMIA Termochemia jest działem termodynamiki zajmującym się zastosowaniem pierwszej zasady termodynamiki do obliczania efektów cieplnych procesów fizykochemicznych, a w szczególności przemian

Bardziej szczegółowo

Porównanie metod określania własności termodynamicznych pary wodnej

Porównanie metod określania własności termodynamicznych pary wodnej LABORATORIUM TERMODYNAMIKI I TECHNIKI CIEPLNEJ Porównanie metod określania własności termodynamicznych pary wodnej prof. dr hab. inż. Krzysztof Urbaniec ZAKŁAD APARATURY PRZEMYSŁOWEJ POLITECHNIKA WARSZAWSKA,

Bardziej szczegółowo

ZALEŻNOŚĆ CIŚNIENIA PARY NASYCONEJ WODY OD TEM- PERATURY. WYZNACZANIE MOLOWEGO CIEPŁA PARO- WANIA

ZALEŻNOŚĆ CIŚNIENIA PARY NASYCONEJ WODY OD TEM- PERATURY. WYZNACZANIE MOLOWEGO CIEPŁA PARO- WANIA ZALEŻNOŚĆ CIŚNIENIA PARY NASYCONEJ WODY OD TEM- PERATURY. WYZNACZANIE MOLOWEGO CIEPŁA PARO- WANIA I. Cel ćwiczenia: zbadanie zależności ciśnienia pary nasyconej wody od temperatury oraz wyznaczenie molowego

Bardziej szczegółowo

POMIARY WIELKOŚCI NIEELEKTRYCZNYCH

POMIARY WIELKOŚCI NIEELEKTRYCZNYCH POMIARY WIELKOŚCI NIEELEKTRYCZNYCH Dr inż. Eligiusz PAWŁOWSKI Politechnika Lubelska Wydział Elektrotechniki i Informatyki Prezentacja do wykładu dla EMST Semestr letni Wykład nr 11 Prawo autorskie Niniejsze

Bardziej szczegółowo

Destylacja z parą wodną

Destylacja z parą wodną Destylacja z parą wodną 1. prowadzenie iele związków chemicznych podczas destylacji przy ciśnieniu normalnym ulega rozkładowi lub polimeryzacji. by możliwe było ich oddestylowanie należy wykonywać ten

Bardziej szczegółowo

Wstęp do Geofizyki. Hanna Pawłowska Instytut Geofizyki, Wydział Fizyki, Uniwersytet Warszawski

Wstęp do Geofizyki. Hanna Pawłowska Instytut Geofizyki, Wydział Fizyki, Uniwersytet Warszawski Wstęp do Geofizyki Hanna Pawłowska Instytut Geofizyki, Wydział Fizyki, Uniwersytet Warszawski Wykład 3 Wstęp do Geofizyki - Fizyka atmosfery 2 /43 Powietrze opisuje się równaniem stanu gazu doskonałego,

Bardziej szczegółowo

Uniwersalne cechy temperatury śląskiej TŚ w normowaniu czasu pracy i bezpieczeństwa cieplnego górników w środowiskach pracy kopalń głębokich

Uniwersalne cechy temperatury śląskiej TŚ w normowaniu czasu pracy i bezpieczeństwa cieplnego górników w środowiskach pracy kopalń głębokich dr hab. inż. JAN DRENDA prof. nadzw. w Pol. Śl. Politechnika Śląska Uniwersalne cechy temperatury śląskiej TŚ w normowaniu czasu pracy i bezpieczeństwa cieplnego górników w środowiskach pracy kopalń głębokich

Bardziej szczegółowo

- podaje warunki konieczne do tego, by w sensie fizycznym była wykonywana praca

- podaje warunki konieczne do tego, by w sensie fizycznym była wykonywana praca Fizyka, klasa II Podręcznik: Świat fizyki, cz.2 pod red. Barbary Sagnowskiej 6. Praca. Moc. Energia. Lp. Temat lekcji Wymagania konieczne i podstawowe 1 Praca mechaniczna - podaje przykłady wykonania pracy

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 425. Wyznaczanie ciepła właściwego ciał stałych. Woda. Ciało stałe Masa kalorymetru z ciałem stałym m 2 Masa ciała stałego m 0

Ćwiczenie 425. Wyznaczanie ciepła właściwego ciał stałych. Woda. Ciało stałe Masa kalorymetru z ciałem stałym m 2 Masa ciała stałego m 0 2014 Katedra Fizyki Nazwisko... Data... Nr na liście... Imię... Wydział... Dzień tyg... Godzina... Ćwiczenie 425 Wyznaczanie ciepła właściwego ciał stałych Masa suchego kalorymetru m k = kg Opór grzałki

Bardziej szczegółowo

WYKONUJEMY POMIARY. Ocenę DOSTATECZNĄ otrzymuje uczeń, który :

WYKONUJEMY POMIARY. Ocenę DOSTATECZNĄ otrzymuje uczeń, który : WYKONUJEMY POMIARY Ocenę DOPUSZCZAJĄCĄ otrzymuje uczeń, który : wie, w jakich jednostkach mierzy się masę, długość, czas, temperaturę wie, do pomiaru jakich wielkości służy barometr, menzurka i siłomierz

Bardziej szczegółowo

I. KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU

I. KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU I. KARTA PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmiotu: TERMODYNAMIKA TECHNICZNA 2. Kod przedmiotu: Sd 3. Jednostka prowadząca: Wydział Mechaniczno-Elektryczny 4. Kierunek: Mechanika i budowa maszyn 5. Specjalność: Eksploatacja

Bardziej szczegółowo

FIZYKA CZĄSTECZKOWA I TERMODYNAMIKA

FIZYKA CZĄSTECZKOWA I TERMODYNAMIKA FIZYKA CZĄSTECZKOWA I TERMODYNAMIKA Fizyka - cząsteczkowa Dział fizyki badający budowę i własności aterii przy założeniu, że każde ciało składa się z dużej liczby bardzo ałych cząsteczek. Cząsteczki te

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI KONKURS FIZYCZNY [ETAP SZKOLNY] ROK SZKOLNY

WOJEWÓDZKI KONKURS FIZYCZNY [ETAP SZKOLNY] ROK SZKOLNY MIEJSCE NA KOD UCZESTNIKA KONKURSU WOJEWÓDZKI KONKURS FIZYCZNY [ETAP SZKOLNY] ROK SZKOLNY 2011/2012 Czas trwania: 90 inut Test składa się z dwóch części. W części pierwszej asz do rozwiązania 15 zadań

Bardziej szczegółowo

Wilgoć - czynnik oddziaływujący na budynek

Wilgoć - czynnik oddziaływujący na budynek Wilgoć - czynnik oddziaływujący na budynek Tylko niektóre czynniki oddziałujące na budynek mogą stwarzać równie intensywne i istotne dla jego prawidłowego funkcjonowania zagrożenie jak wilgoć w różnych

Bardziej szczegółowo

PALIWO STAŁE, PALIWO CIEKŁE

PALIWO STAŁE, PALIWO CIEKŁE PALIWO STAŁE, PALIWO CIEKŁE SUBSTANCJA PALNA BALAST C S H 2 POPIÓŁ WILGOĆ PALIWO GAZOWE SUBSTANCJA PALNA BALAST C S H 2 CO 2,N 2, H 2 O SUBSTRATY PALIWO POWIETRZE KOMORA SPALANIA PRODUKTY SPALANIA S (romb)

Bardziej szczegółowo

Badanie zależności temperatury wrzenia wody od ciśnienia

Badanie zależności temperatury wrzenia wody od ciśnienia Ćwiczenie C2 Badanie zależności temperatury wrzenia wody od ciśnienia C2.1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest pomiar zależności temperatury wrzenia wody od ciśnienia (poniżej ciśnienia atmosferycznego),

Bardziej szczegółowo

W9 26. Wykresy pary. Termodynamika techniczna. Wykres i s pary wodnej. Odczytywanie wykresu

W9 26. Wykresy pary. Termodynamika techniczna. Wykres i s pary wodnej. Odczytywanie wykresu W9 26 Wykresy pary Odczytywanie wykresu 1 i x=1 K x=0,4 x=0,6 x=0,8 x=0 x=0,2 s 2 [kj/kg] 3000 2500 2000 1500 1000 500 i i r 0 273,16 350 400 450 500 550 600 650 [K] 3 4 Wykres i s jest bardzo wygodny

Bardziej szczegółowo

Spis treści. PRZEDMOWA. 11 WYKAZ WAśNIEJSZYCH OZNACZEŃ. 13 I. POJĘCIA PODSTAWOWE W TERMODYNAMICE. 19

Spis treści. PRZEDMOWA. 11 WYKAZ WAśNIEJSZYCH OZNACZEŃ. 13 I. POJĘCIA PODSTAWOWE W TERMODYNAMICE. 19 Spis treści PRZEDMOWA. 11 WYKAZ WAśNIEJSZYCH OZNACZEŃ. 13 I. POJĘCIA PODSTAWOWE W TERMODYNAMICE. 19 Wykład 1: WPROWADZENIE DO PRZEDMIOTU 19 1.1. Wstęp... 19 1.2. Metody badawcze termodynamiki... 21 1.3.

Bardziej szczegółowo

Zadania domowe z termodynamiki I dla wszystkich kierunków A R C H I W A L N E

Zadania domowe z termodynamiki I dla wszystkich kierunków A R C H I W A L N E Zadania domowe z termodynamiki I dla wszystkich kierunków A R C H I W A L N E ROK AKADEMICKI 2015/2016 Zad. nr 4 za 3% [2015.10.29 16:00] Ciepło właściwe przy stałym ciśnieniu gazu zależy liniowo od temperatury.

Bardziej szczegółowo

Badanie parametrów suszenia granulatu popiołowego w atmosferze powietrza i gazów spalinowych

Badanie parametrów suszenia granulatu popiołowego w atmosferze powietrza i gazów spalinowych POLITECHNIKA WARSZAWSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY ZAKŁAD TECHNOLOGII NIEORGANICZNEJ I CERAMIKI Badanie paraetrów suszenia granulatu popiołowego w atosferze powietrza i gazów spalinowych instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD 2 TERMODYNAMIKA. Termodynamika opiera się na czterech obserwacjach fenomenologicznych zwanych zasadami

WYKŁAD 2 TERMODYNAMIKA. Termodynamika opiera się na czterech obserwacjach fenomenologicznych zwanych zasadami WYKŁAD 2 TERMODYNAMIKA Termodynamika opiera się na czterech obserwacjach fenomenologicznych zwanych zasadami Zasada zerowa Kiedy obiekt gorący znajduje się w kontakcie cieplnym z obiektem zimnym następuje

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie charakterystyk przepływu cieczy przez przelewy

Wyznaczanie charakterystyk przepływu cieczy przez przelewy Ć w i c z e n i e 1 Wyznaczanie charakterystyk przepływu cieczy przez przelewy 1. Wprowadzenie Cele ćwiczenia jest eksperyentalne wyznaczenie charakterystyk przelewu. Przelew ierniczy, czyli przegroda

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 22 WYZNACZANIE CIEPŁA PAROWANIA WODY W TEMPERETATURZE WRZENIA

ĆWICZENIE 22 WYZNACZANIE CIEPŁA PAROWANIA WODY W TEMPERETATURZE WRZENIA ĆWICZENIE 22 WYZNACZANIE CIEPŁA PAROWANIA WODY W TEMPERETATURZE WRZENIA Aby parowanie cieczy zachodziło w stałej temperaturze należy dostarczyć jej określoną ilość ciepła w jednostce czasu. Wielkość równą

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 15 BADANIE WZMACNIACZY MOCY MAŁEJ CZĘSTOTLIWOŚCI

ĆWICZENIE 15 BADANIE WZMACNIACZY MOCY MAŁEJ CZĘSTOTLIWOŚCI 1 ĆWICZENIE 15 BADANIE WZMACNIACZY MOCY MAŁEJ CZĘSTOTLIWOŚCI 15.1. CEL ĆWICZENIA Celem ćwiczenia jest poznanie podstawowych właściwości wzmacniaczy mocy małej częstotliwości oraz przyswojenie umiejętności

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA GÓRNICZO HUTNICZA INSTRUKCJE DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH: TECHNIKA PROCESÓW SPALANIA

AKADEMIA GÓRNICZO HUTNICZA INSTRUKCJE DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH: TECHNIKA PROCESÓW SPALANIA AKADEMIA GÓRNICZO HUTNICZA IM. STANISŁAWA STASZICA W KRAKOWIE WYDZIAŁ INŻYNIERII METALI I INFORMATYKI PRZEMYSŁOWEJ KATEDRA TECHNIKI CIEPLNEJ I OCHRONY ŚRODOWISKA INSTRUKCJE DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH:

Bardziej szczegółowo

PORÓWNANIE WYKRESU INDYKATOROWEGO I TEORETYCZNEGO - PRZYKŁADOWY TOK OBLICZEŃ

PORÓWNANIE WYKRESU INDYKATOROWEGO I TEORETYCZNEGO - PRZYKŁADOWY TOK OBLICZEŃ 1 PORÓWNANIE WYKRESU INDYKATOROWEGO I TEORETYCZNEGO - PRZYKŁADOWY TOK OBLICZEŃ Dane silnika: Perkins 1104C-44T Stopień sprężania : ε = 19,3 ε 19,3 Średnica cylindra : D = 105 mm D [m] 0,105 Skok tłoka

Bardziej szczegółowo

Wiktor Hibner Marian Rosiński. laboratorium techniki cieplnej

Wiktor Hibner Marian Rosiński. laboratorium techniki cieplnej Wiktor Hibner Marian Rosiński laboratorium techniki cieplnej WYDAWNICTWA POLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ WARSZAWA 1980 Opiniodawca prof. dr hab. inź. Leon Kołodziejczyk Wydano za zgodą Rektora Politechniki Warszawskiej

Bardziej szczegółowo

Wojskowa Akademia Techniczna Katedra Pojazdów Mechanicznych i Transportu

Wojskowa Akademia Techniczna Katedra Pojazdów Mechanicznych i Transportu Wojskowa Akademia Techniczna Katedra Pojazdów Mechanicznych i Transportu LABORATORIUM TERMODYNAMIKI TECHNICZNEJ Instrukcja do ćwiczenia T-05 Temat: Pomiar parametrów przepływu gazu. Opracował: dr inż.

Bardziej szczegółowo

Metrologia cieplna i przepływowa

Metrologia cieplna i przepływowa Metrologia cieplna i przepływowa Systemy Maszyny i Urządzenia Energetyczne IV rok Badanie manometru z wykorzystaniem piezoelektrycznego przetwornika ciśnienia Instrukcja do ćwiczenia Katedra Systemów Energetycznych

Bardziej szczegółowo

DRUGA ZASADA TERMODYNAMIKI

DRUGA ZASADA TERMODYNAMIKI DRUGA ZASADA TERMODYNAMIKI Procesy odwracalne i nieodwracalne termodynamicznie, samorzutne i niesamorzutne Proces nazywamy termodynamicznie odwracalnym, jeśli bez spowodowania zmian w otoczeniu możliwy

Bardziej szczegółowo

1. 1 J/(kg K) nie jest jednostką a) entropii właściwej b) indywidualnej stałej gazowej c) ciepła właściwego d) pracy jednostkowej

1. 1 J/(kg K) nie jest jednostką a) entropii właściwej b) indywidualnej stałej gazowej c) ciepła właściwego d) pracy jednostkowej 1. 1 J/(kg K) nie jest jednostką a) entropii właściwej b) indywidualnej stałej gazowej c) ciepła właściwego d) pracy jednostkowej 2. 1 kmol każdej substancji charakteryzuje się taką samą a) masą b) objętością

Bardziej szczegółowo

Wykład 3. Diagramy fazowe P-v-T dla substancji czystych w trzech stanach. skupienia. skupienia

Wykład 3. Diagramy fazowe P-v-T dla substancji czystych w trzech stanach. skupienia. skupienia Wykład 3 Substancje proste i czyste Przemiany w systemie dwufazowym woda para wodna Diagram T-v dla przejścia fazowego woda para wodna Diagramy T-v i P-v dla wody Punkt krytyczny Temperatura nasycenia

Bardziej szczegółowo

Prowadzący: dr hab. inż. Agnieszka Gubernat (tel. (0 12) 617 36 96; gubernat@agh.edu.pl)

Prowadzący: dr hab. inż. Agnieszka Gubernat (tel. (0 12) 617 36 96; gubernat@agh.edu.pl) TRANSPORT MASY I CIEPŁA Seminarium Transport masy i ciepła Prowadzący: dr hab. inż. Agnieszka Gubernat (tel. (0 12) 617 36 96; gubernat@agh.edu.pl) WARUNKI ZALICZENIA: 1. ZALICZENIE WSZYSTKICH KOLOKWIÓW

Bardziej szczegółowo

I. KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU

I. KARTA PRZEDMIOTU CEL PRZEDMIOTU I. KARTA PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmiotu: TERMODYNAMIKA 2. Kod przedmiotu: Sdt 3. Jednostka prowadząca: Wydział Mechaniczno-Elektryczny 4. Kierunek: Mechanika i budowa maszyn 5. Specjalność: Eksploatacja

Bardziej szczegółowo

Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego. Wyznaczanie ciepła właściwego cieczy metodą kalorymetryczną

Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego. Wyznaczanie ciepła właściwego cieczy metodą kalorymetryczną Katedra Chemii Fizycznej Uniwersytetu Łódzkiego Wyznaczanie ciepła właściwego cieczy metodą kalorymetryczną opracowanie ćwiczenia: dr J. Woźnicka, dr S. Belica ćwiczenie nr 38 Zakres zagadnień obowiązujących

Bardziej szczegółowo

Pomiar parametrów w obwodach magnetycznych Pomiar parametrów w łączach selsynowych

Pomiar parametrów w obwodach magnetycznych Pomiar parametrów w łączach selsynowych Zakład Napędów Wieloźródłowych Instytut Maszyn Roboczych Ciężkich W Laboratoriu Elektrotechniki i Elektroniki Ćwiczenie - protokół oiar paraetrów w obwodach agnetycznych oiar paraetrów w łączach selsynowych

Bardziej szczegółowo

CIEPŁO (Q) jedna z form przekazu energii między układami termodynamicznymi. Proces przekazu energii za pośrednictwem oddziaływania termicznego

CIEPŁO (Q) jedna z form przekazu energii między układami termodynamicznymi. Proces przekazu energii za pośrednictwem oddziaływania termicznego CIEPŁO, PALIWA, SPALANIE CIEPŁO (Q) jedna z form przekazu energii między układami termodynamicznymi. Proces przekazu energii za pośrednictwem oddziaływania termicznego WYMIANA CIEPŁA. Zmiana energii wewnętrznej

Bardziej szczegółowo

Metrologia cieplna i przepływowa

Metrologia cieplna i przepływowa Metrologia cieplna i przepływowa Systemy Maszyny i Urządzenia Energetyczne IV rok Badanie manometru z wykorzystaniem tensometrycznego przetwornika ciśnienia Instrukcja do ćwiczenia Katedra Systemów Energetycznych

Bardziej szczegółowo

Rys. 1. Stanowisko pomiarowe do pomiaru parametrów mikroklimatu w pomieszczeniu

Rys. 1. Stanowisko pomiarowe do pomiaru parametrów mikroklimatu w pomieszczeniu Ćwiczenie Nr 3 Temat: BADANIE MIKROKLIMATU W POMIESZCZENIACH Celem ćwiczenia jest zapoznanie studentów z zagadnieniami dotyczącymi badania mikroklimatu w pomieszczeniach za pomocą wskaźników PMV, PPD.

Bardziej szczegółowo

Kontrola procesu spalania

Kontrola procesu spalania Kontrola procesu spalania Spalanie paliw polega na gwałtownym utlenieniu składników palnych zawartych w paliwie przebiegającym z wydzieleniem ciepła i zjawiskami świetlnymi. Ostatecznymi produktami utleniania

Bardziej szczegółowo

c = 1 - właściwa praca sprężania izoentropowego [kj/kg], 1 - właściwa praca rozprężania izoentropowego

c = 1 - właściwa praca sprężania izoentropowego [kj/kg], 1 - właściwa praca rozprężania izoentropowego 13CHŁODNICTWO 13.1. PODSTAWY TEORETYCZNE 13.1.1. Teoretyczny obieg chłodniczy (obieg Carnota wstecz) Teoretyczny obieg chłodniczy, pokazany na rys.13.1, tworzy, ciąg przemian: dwóch izotermicznych 2-3

Bardziej szczegółowo

2-drogowy zawór (NO) do instalacji pary wodnej, odciążony hydraulicznie (PN 25) VGS gwint zewnętrzny

2-drogowy zawór (NO) do instalacji pary wodnej, odciążony hydraulicznie (PN 25) VGS gwint zewnętrzny Arkusz informacyjny 2-drogowy zawór (NO) do instalacji pary wodnej, odciążony hydraulicznie (PN 25) VGS gwint zewnętrzny Opis VGS jest normalnie otwartym (NO) 2-drogowym zaworem odciążonym hydraulicznie

Bardziej szczegółowo

Politechnika Gdańska

Politechnika Gdańska Politechnika Gdańska Wydział Mechaniczny Katedra Energetyki i Aparatury Przemysłowej Seminarium z Współczesnych Technik Zamrażania Temat: 2. Własności termofizyczne produktów żywnościowych świeżych i po

Bardziej szczegółowo

TERMODYNAMIKA I TERMOCHEMIA

TERMODYNAMIKA I TERMOCHEMIA TERMODYNAMIKA I TERMOCHEMIA Termodynamika - opisuje zmiany energii towarzyszące przemianom chemicznym; dział fizyki zajmujący się zjawiskami cieplnymi. Termochemia - dział chemii zajmujący się efektami

Bardziej szczegółowo

Badanie zależności temperatury wrzenia cieczy od ciśnienia

Badanie zależności temperatury wrzenia cieczy od ciśnienia Katedra Silników Spalinowych i Pojazdów ATH ZAKŁAD TERMODYNAMIKI Badanie zależności temperatury wrzenia cieczy od ciśnienia - 1 - Wstęp teoretyczny Gaz rzeczywisty jest jedynym z trzech stanów skupienia

Bardziej szczegółowo

KATEDRA SYSTEMÓW ENERGETYCZNYCH i URZĄDZEŃ OCHRONY ŚRODOWISKA

KATEDRA SYSTEMÓW ENERGETYCZNYCH i URZĄDZEŃ OCHRONY ŚRODOWISKA KATEDRA SYSTEMÓW ENERGETYCZNYCH i URZĄDZEŃ OCHRONY ŚRODOWISKA Maszyny i Urządzenia Energetyczne LABORATORIUM Współpraca Maszyn Przepływowych Opracował: Paweł Mendyka AGH WIMIR KRAKÓW 1 Współpraca aszyn

Bardziej szczegółowo

Ćw. 5. Badanie ruchu wahadła sprężynowego sprawdzenie wzoru na okres drgań

Ćw. 5. Badanie ruchu wahadła sprężynowego sprawdzenie wzoru na okres drgań KAEDRA FIZYKI SOSOWANEJ PRACOWNIA 5 FIZYKI Ćw. 5. Badanie ruchu wahadła sprężynowego sprawdzenie wzoru na ores drgań Wprowadzenie Ruch drgający naeży do najbardziej rozpowszechnionych ruchów w przyrodzie.

Bardziej szczegółowo

Temat: Analiza energetyczna procesów cieplnych powtórzenie. Scenariusz lekcji fizyki w gimnazjum

Temat: Analiza energetyczna procesów cieplnych powtórzenie. Scenariusz lekcji fizyki w gimnazjum 1 Helena Stech: Scenariusz lekcji Analiza energetyczna procesów cieplnych powtórzenie. Temat: Analiza energetyczna procesów cieplnych powtórzenie. Scenariusz lekcji fizyki w gimnazjum Cele lekcji: - powtórzenie

Bardziej szczegółowo

WAT - WYDZIAŁ ELEKTRONIKI INSTYTUT SYSTEMÓW ELEKTRONICZNYCH. Przedmiot: CZUJNIKI I PRZETWORNIKI Ćwiczenie nr 1 PROTOKÓŁ / SPRAWOZDANIE

WAT - WYDZIAŁ ELEKTRONIKI INSTYTUT SYSTEMÓW ELEKTRONICZNYCH. Przedmiot: CZUJNIKI I PRZETWORNIKI Ćwiczenie nr 1 PROTOKÓŁ / SPRAWOZDANIE Grupa: WAT - WYDZIAŁ ELEKTRONIKI INSTYTT SYSTEMÓW ELEKTRONICZNYCH Przedmiot: CZJNIKI I PRZETWORNIKI Ćwiczenie nr 1 PROTOKÓŁ / SPRAWOZDANIE Temat: Przetworniki tensometryczne /POMIARY SIŁ I CIŚNIEŃ PRZY

Bardziej szczegółowo

DRUGA ZASADA TERMODYNAMIKI

DRUGA ZASADA TERMODYNAMIKI DRUGA ZASADA TERMODYNAMIKI Procesy odwracalne i nieodwracalne termodynamicznie, samorzutne i niesamorzutne Proces nazywamy termodynamicznie odwracalnym, jeśli bez spowodowania zmian w otoczeniu możliwy

Bardziej szczegółowo

ZADANIA Z CHEMII Efekty energetyczne reakcji chemicznej - prawo Hessa

ZADANIA Z CHEMII Efekty energetyczne reakcji chemicznej - prawo Hessa Prawo zachowania energii: ZADANIA Z CHEMII Efekty energetyczne reakcji chemicznej - prawo Hessa Ogólny zasób energii jest niezmienny. Jeżeli zwiększa się zasób energii wybranego układu, to wyłącznie kosztem

Bardziej szczegółowo

BADANIE PARAMETRÓW PROCESU SUSZENIA

BADANIE PARAMETRÓW PROCESU SUSZENIA BADANIE PARAMETRÓW PROCESU SUSZENIA 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie budowy i zasady działania suszarki konwekcyjnej z mikrofalowym wspomaganiem oraz wyznaczenie krzywej suszenia dla suszenia

Bardziej szczegółowo

Pomiar zadymienia spalin

Pomiar zadymienia spalin Pomiar zadymienia spalin Zajęcia laboratoryjne w pracowni badao silników spalinowych Katedra Mechatroniki Wydział Nauk Technicznych UWM Opiekun Naukowy : mgr Maciej Mikulski Pomiar zadymienia spalin Zadymienie

Bardziej szczegółowo

Menu. Badania temperatury i wilgotności atmosfery

Menu. Badania temperatury i wilgotności atmosfery Menu Badania temperatury i wilgotności atmosfery Wilgotność W powietrzu atmosferycznym podstawową rolę odgrywa woda w postaci pary wodnej. Przedostaje się ona do atmosfery w wyniku parowania z powieszchni

Bardziej szczegółowo

3. Przyrost temperatury gazu wynosi 20 C. Ile jest równy ten przyrost w kelwinach?

3. Przyrost temperatury gazu wynosi 20 C. Ile jest równy ten przyrost w kelwinach? 1. Która z podanych niżej par wielkości fizycznych ma takie same jednostki? a) energia i entropia b) ciśnienie i entalpia c) praca i entalpia d) ciepło i temperatura 2. 1 kj nie jest jednostką a) entropii

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 254. Badanie ładowania i rozładowywania kondensatora. Ustawiony prąd ładowania I [ ma ]: t ł [ s ] U ł [ V ] t r [ s ] U r [ V ] ln(u r )

Ćwiczenie nr 254. Badanie ładowania i rozładowywania kondensatora. Ustawiony prąd ładowania I [ ma ]: t ł [ s ] U ł [ V ] t r [ s ] U r [ V ] ln(u r ) Nazwisko... Data... Wydział... Imię... Dzień tyg.... Godzina... Ćwiczenie nr 254 Badanie ładowania i rozładowywania kondensatora Numer wybranego kondensatora: Numer wybranego opornika: Ustawiony prąd ładowania

Bardziej szczegółowo

Instrukcja stanowiskowa

Instrukcja stanowiskowa POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Budownictwa, Mechaniki i Petrochemii Instytut Inżynierii Mechanicznej w Płocku Zakład Aparatury Przemysłowej LABORATORIUM WYMIANY CIEPŁA I MASY Instrukcja stanowiskowa Temat:

Bardziej szczegółowo

POMIARY CIEPLNE KARTY ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH V. 2011

POMIARY CIEPLNE KARTY ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH V. 2011 ĆWICZENIE 1: Pomiary temperatury 1. Wymagane wiadomości 1.1. Podział metod pomiaru temperatury 1.2. Zasada działania czujników termorezystancyjnych 1.3. Zasada działania czujników termoelektrycznych 1.4.

Bardziej szczegółowo

III. TREŚCI NAUCZANIA

III. TREŚCI NAUCZANIA 72 S t r o n a Przedmiot Treści nauczania z podstawy programowej matematyka 1.7. Stosuje obliczenia na liczbach wymiernych do rozwiązywania problemów w kontekście praktycznym, w tym do zmiany jednostek.

Bardziej szczegółowo

Ć W I C Z E N I E N R C-5

Ć W I C Z E N I E N R C-5 INSTYTUT FIZYKI WYDZIAŁ INŻYNIERII PRODUKCJI I TECHNOLOGII ATERIAŁÓW POLITECHNIKA CZĘSTOCHOWSKA PRACOWNIA ECHANIKI I CIEPŁA Ć W I C Z E N I E N R C-5 WYZNACZANIE CIEPŁA PAROWANIA WODY ETODĄ KALORYETRYCZNĄ

Bardziej szczegółowo

Analiza ekonomiczna chłodzenia bezpośredniego i wyparnego

Analiza ekonomiczna chłodzenia bezpośredniego i wyparnego Analiza ekonomiczna chłodzenia bezpośredniego i wyparnego Dla celów klimatyzacyjnych obecnie najpowszechniej stosowane są freonowe klimatyzatory sprężarkowe. Swoją popularność zawdzięczają stosunkowo szybkiemu

Bardziej szczegółowo

BILANSE ENERGETYCZ1TE. I ZASADA TERMODYNAMIKI

BILANSE ENERGETYCZ1TE. I ZASADA TERMODYNAMIKI BILANSE ENERGETYCZ1TE. I ZASADA TERMODYNAMIKI 2.1. PODSTAWY TEORETYCZNE Sporządzenie bilansu energetycznego układu polega na określeniu ilości energii doprowadzonej, odprowadzonej oraz przyrostu energii

Bardziej szczegółowo

POWODZENIA! ZDANIA ZAMKNIĘTE. WOJEWÓDZKI KONKURS FIZYCZNY [ETAP SZKOLNY] ROK SZKOLNY 2009/2010 Czas trwania: 90 minut KOD UCZESTNIKA KONKURSU.

POWODZENIA! ZDANIA ZAMKNIĘTE. WOJEWÓDZKI KONKURS FIZYCZNY [ETAP SZKOLNY] ROK SZKOLNY 2009/2010 Czas trwania: 90 minut KOD UCZESTNIKA KONKURSU. KOD UCZESTNIKA KONKURSU WOJEWÓDZKI KONKURS FIZYCZNY [ETAP SZKOLNY] ROK SZKOLNY 2009/2010 Czas trwania: 90 inut Test składa się z dwóch części. W części pierwszej asz do rozwiązania 15 zadań zakniętych,

Bardziej szczegółowo

Wykład 2. Anna Ptaszek. 7 października Katedra Inżynierii i Aparatury Przemysłu Spożywczego. Chemia fizyczna - wykład 2. Anna Ptaszek 1 / 1

Wykład 2. Anna Ptaszek. 7 października Katedra Inżynierii i Aparatury Przemysłu Spożywczego. Chemia fizyczna - wykład 2. Anna Ptaszek 1 / 1 Wykład 2 Katedra Inżynierii i Aparatury Przemysłu Spożywczego 7 października 2015 1 / 1 Zjawiska koligatywne Rozpuszczenie w wodzie substancji nielotnej powoduje obniżenie prężności pary nasyconej P woda

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI KLASA I Budowa materii Wymagania na stopień dopuszczający obejmują treści niezbędne dla dalszego kształcenia oraz użyteczne w pozaszkolnej działalności ucznia. Uczeń: rozróżnia

Bardziej szczegółowo

WENTYLACJA I KLIMATYZACJA

WENTYLACJA I KLIMATYZACJA WENTYLACJA I KLIMATYZACJA materiały dla studentów mgr inż. Bartosz Gil I. Powietrze wilgotne podstawowe wiadomości Powietrze wilgotne jest jednorodną mieszaniną powietrza suchego oraz zawartej w nim wody,

Bardziej szczegółowo

Procedury dekompresji i kompresji dla stężonego powietrza i nitrosku. Szybkość zanurzania nie może przekraczać 30 m/min.

Procedury dekompresji i kompresji dla stężonego powietrza i nitrosku. Szybkość zanurzania nie może przekraczać 30 m/min. Załącznik Nr 4 Procedury dekopresji i kopresji dla stężonego powietrza i nitrosku 1. PROCEDURY SPRĘŻANIA Szybkość zanurzania nie oże przekraczać 30 /. 2. PROCEDURY DEKOMPRESYJNE Tabele dekopresyjne wyznaczają

Bardziej szczegółowo

Zadanie 1. Zadanie: Odpowiedź: ΔU = 2,8663 10 4 J

Zadanie 1. Zadanie: Odpowiedź: ΔU = 2,8663 10 4 J Tomasz Lubera Zadanie: Zadanie 1 Autoklaw zawiera 30 dm 3 azotu o temperaturze 15 o C pod ciśnieniem 1,48 atm. Podczas ogrzewania autoklawu ciśnienie wzrosło do 3800,64 mmhg. Oblicz zmianę energii wewnętrznej

Bardziej szczegółowo

Wersja z dnia: Metoda piknometryczna jest metodą porównawczą. Wyznaczanie gęstości substancji ciekłych

Wersja z dnia: Metoda piknometryczna jest metodą porównawczą. Wyznaczanie gęstości substancji ciekłych Wersja z dnia: 2008-02-25 Wyznaczanie gęstości metodą piknometryczną Gęstości ciała (ρ) jest definiowana jako masa (m) jednostkowej objętości tego ciała (V). Jeśli ciało jest jednorodne, to jego gęstość

Bardziej szczegółowo

Czym jest chłodzenie ewaporacyjne?

Czym jest chłodzenie ewaporacyjne? Czym jest chłodzenie ewaporacyjne? Praktycznie klimatyzacja ewaporacyjna jest odpowiedzialna np. za chłodną bryzę nad morzem. Wiatr wiejący od strony morza w kierunku plaży, powoduje odparowanie wody,

Bardziej szczegółowo