POLITECHNIKA WARSZAWSKA

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "POLITECHNIKA WARSZAWSKA"

Transkrypt

1 POLITECHNIKA WARSZAWSKA Wydział Saochodów i Maszyn Roboczych INSTYTUT POJAZDÓW Laboratoriu Terodynaiki Ćwiczenie nr: 7 BADANIE WILGOTNOŚCI POWIETRZA opracował: dr inż. Zdzisław Nagórski 1

2 Cele dwiczenia jest: poznanie etod i technik poiaru wilgotności, wykonanie badao wilgotności względnej powietrza w funkcji jego teperatury, interpretacja wielkości służących do oceny wilgotności powietrza, przy użyciu wykresu Molliera. 1. WPROWADZENIE Powietrze suche jest ieszaniną gazową azotu i tlenu, o łączny udziale asowy sięgający ok. %. Resztę, tj. ok. 1%, stanowią inne pierwiastki i związki cheiczne w stanie gazowy. Tę ieszaninę nazwano powietrze suchy, gdyż w zakresie naturalnych zian teperatury, tj. od ok. 00 K ( -70 o C) do ok. 350 K ( +80 o C), jego składniki występują tylko w stanie gazowy. Powietrze atosferyczne (gaz wilgotny nienasycony, nasycony lub przesycony) jest dwuskładnikową ieszaniną powietrza suchego (gaz suchy) i wody (wilgoci), która w ty zakresie teperatury, występuje w trzech stanach skupienia (pary przegrzanej i nasyconej, gły (para przesycona) ciekłej lub lodowej). Masa pary wodnej w powietrzu nasycony zienia się wraz z jego teperaturą, stąd np. po przechłodzeniu powietrza nasyconego, para wodna (gaz) wykrapla się. Między innyi, to zjawisko decyduje o transporcie wody w atosferze zieskiej i jest jedny z czynników kliatycznych, decydujących o ekosysteie na Ziei. Przykładowo, w wyieniony zakresie teperatury asa pary wodnej w powietrzu nasycony oże wzrosnąd ok krotnie. Obecnośd wody w powietrzu (chury, gła, deszcz, szron) a wpływ na procesy energetyczne i technologiczne, w których substrate (spalanie) lub poednikie (suszarnictwo, kliatyzacja) jest powietrze. Poednio a także wpływ na wyposażenie urządzeo (np. wersje arktyczne lub tropikalne saochodów) oraz ich konstrukcję (np. obwody elektryczne i elektroniczne w saochodach) i eksploatację. Poważny problee techniczny jest korozja ateriałów konstrukcyjnych, za którą odpowiedzialna jest przede wszystki wilgod, tworząca agresywne związki cheiczne z SO x, NO x itp. Przykłady te wykazują, że inforacja o wilgotności powietrza jest nie tylko paraetre kliatyczny, ale często oże byd ważny paraetre techniczny i eksploatacyjny Pojęcia podstawowe Do oceny jakościowej i ilościowej wilgoci w powietrzu wykorzystuje się następujące definicje i wielkości: - powietrze nasycone (gaz wilgotny nasycony) - zawiera aksyalną w danej teperaturze, asę pary wodnej, - powietrze nienasycone (gaz wilgotny nienasycony) - powietrze, które w danej teperaturze oże jeszcze wchłonąd pewną asę pary wodnej, - powietrze przesycone (gaz wilgotny przesycony) - powietrze, w który wykropliła się woda w postaci gły ciekłej lub lodowej, - ciśnienie baryczne powietrza p b jest suą ciśnieo cząstkowych (udziałowych, parcjalnych): powietrza suchego p 1 i pary wodnej p w (zgodnie z prawe Daltona): pb p 1 p (1) w W powietrzu nasycony, ciśnienie pary wodnej p w osiąga wartośd aksyalną p w teperaturze T, natoiast w powietrzu nienasycony w tej teperaturze ciśnienie p w < p. W tablicy 1 podano Wartości ciśnienia nasycenia w funkcji teperatury powietrza,

3 - punkt rosy - stan powietrza nasyconego, w który każde obniżenie teperatury powoduje wykroplenie się części pary wodnej w postaci gły lub rosy (ciśnienie p w = p ). Punkty rosy tworzą linię rosy, - wilgotnośd względna powietrza jest równa stosunkowi ciśnieo pary wodnej w powietrzu nienasycony i w powietrzu nasycony, w tej saej teperaturze T, tzn. p w (T) p (T) - wilgotnośd bezwzględna asowa (stopieo wilgoci, zawartośd wilgoci) X, wyznaczona z równao stanu pary wodnej (g.d.) i powietrza suchego (g.d.), jest równa stosunkowi asy pary wodnej w (w dowolny stanie skupienia) do asy powietrza suchego p, tzn. w pw X[kgH O / kg.pow.suchego] 0 6 p p Po uwzględnieniu zależności (), wilgotnośd bezwzględną asową opisuje wzór X [kgh O / kg.pow.suchego] p b w (), (3) 0, 6 p p p - wilgotnośd bezwzględna objętościowa jest stosunkie asy pary wodnej w do objętości V powietrza, tzn. 3 b[kgho/ pow.] V gdzie R p jest stałą gazową powietrza, a T jego teperaturą bezwzględną, w b w R T p Tablica 1. Ciśnienie nasycenia pary wodnej p w funkcji teperatury powietrza Ćwiczenie nr 3: p (4) b (5) T t P T t P T t P [K] [st. C] [Pa] [K] [st. C] [Pa] [K] [st. C] [Pa] stopieo nasycenia (parą wodną) powietrza jest określony stosunkie wilgotności bezwzględnych asowych powietrza: nienasyconego X do nasyconego X, w tej saej teperaturze T, tzn. X ( pb p) X p p Zwykle różnica iędzy wartościai i jest zaniedbywalna, ze względu na bliski jedności, iloraz ciśnieo we wzorze (6), tzn., b (6) 3

4 stała gazowa powietrza (ieszaniny powietrza suchego i pary wodnej) R p *J/(kg K)+ jest równa R p R g X R 1 X w 46 0,6 X 87 1 X p 1 0,378 p gdzie: R g = 87 J/(kg K) i R w = 46 J/(kg K) są stałyi gazowyi powietrza suchego (gaz) i pary wodnej (87/46 = 0,6), entalpia powietrza i *kj/kg+ (odpowiadająca asie ieszaniny: 1 kg powietrza suchego oraz X kg pary wodnej) jest równa b (T) (7) i = (c pg + X*c pw )*(T-73) + X*r (8) gdzie: c pg - jest izobaryczny ciepłe właściwy powietrza suchego (tabl. ), c pw - izobaryczny ciepłe właściwy pary wodnej, r - ciepłe parowania wody, a T [K] - teperaturą absolutną powietrza. Przyjęto, że powietrze o teperaturze 73 K a entalpię równą 0. Tablica. Izobaryczne ciepło właściwe powietrza suchego c pg w funkcji teperatury 1.. Wykres Molliera i - X T cpg [K] [kj/(kg K)] 83 1, , , , ,006 Do analizy zian wilgotności powietrza wykorzystuje się wykres Molliera (rys. 1), zbudowany w układzie: entalpia i - wilgotnośd bezwzględna asowa X i ciśnienie cząstkowe pary wodnej p w. Na ty wykresie naniesione są linie stałej wilgotności względnej (z linią rosy =1), linie stałej entalpii (izentalpy) i, stałej teperatury T *K+ i wilgotności bezwzględnej asowej X oraz linie poocnicze i oś ciśnieo cząstkowych pary wodnej p w [Pa lub Tr]. Linia rosy ( =1) oddziela obszar powietrza nienasyconego od powietrza przesyconego. Nachylenie izoter wynika z równao: - dla wartości 1: - dla > 1: i r cpw ( T 73 ), X T i cpw ( T 73 ), X T gdzie c pw jest ciepłe właściwy wody lub lodu. Linie izoter załaują się na linii rosy i w obszarze gły przebiegają podobnie, jak izentalpy. Oś ciśnieo cząstkowych oże pokrywad się z osią X lub oże znajdowad się po prawej stronie wykresu, przy czy wówczas jej skalę wyznacza kąt nachylenia poocniczej linii ukośnej. Linie izentalp są odchylone od pionu o kąt 135 O. Przykładowo, na wykresie pokazany na rys. a, punkt A reprezentuje powietrze nienasycone o teperaturze T A i wilgotności względnej A. Izentalpa i oraz linia stałej wilgotności bezwzględnej asowej X, przechodzące przez ten punkt, uożliwiają odczytanie wartości i A i X A lub p wa tego powietrza. Punkt A, który powstał z przecięcia izotery T A z linią rosy, po zrzutowaniu na oś X, wyznacza aksyalną zawartośd wilgoci X A w powietrzu o tej teperaturze oraz aksyalne ciśnienie cząstkowe pary wodnej p A. W podobny sposób odczytuje się ciśnienie cząstkowe pary wodnej p wa w powietrzu nienasycony (punkt A). 4

5 Rys. 1. Wykres Molliera i - X dla powietrza o ciśnieniu p b = 10 5 Pa (prawdziwy dla zian p b = 1000 hpa w granicach +-3%). 5

6 a) i[kj/kg] T[K] izentalpa Para nienasycona i A izotera b) i T[K] i=ide Para nienasycona A Linia rosy A A T A 1 T T Izotera badanego powietrza Linia rosy 1 Obszar gły Obszar gły 73 X A X A X p wa p A p w X w (T) X (T) X p w (T) p (T) p w Rys.. Fragenty wykresu Molliera: a) interpretacja graficzna podstawowych wielkości występujących w badaniach wilgotności, b) interpretacja graficzna psychroetrycznej etody poiaru wilgotności 1.3. Metody poiaru wilgotności powietrza Do poiarów wilgotności powietrza wykorzystuje się etody higroetryczne i psychroetryczne. Poniżej, krótko zostaną scharakteryzowane ważniejsze z nich. Metody higroetryczne wykorzystują zjawiska, w których ziana ilości pary wodnej powoduje zianę cech lub własności fizykocheicznych eleentów poiarowych czujników. Często pozwalają na bezpoedni odczyt wilgotności względnej powietrza. Rozróżnia się następujące etody higroetryczne: - absorpcyjną. Bezwzględna ilośd wilgoci, pochłoniętej przez tzw. osuszacz, jest wyznaczana z bilansu asy powietrza badanego i powietrza suchego. Metodę tę zaleca się do wzorcowych badao wilgotności powietrza, - kondensacyjną. Z przechłodzonego powietrza, które kontaktuje się np. z odpowiednio ziną powierzchnią, wykrapla się para wodna. W powietrzu o stałej zawartości wilgoci, początek wykraplania (zaglenie w punkcie rosy) pary wodnej na eleencie o regulowanej teperaturze, oże służyd do wyznaczania wilgotności względnej powietrza. Wykorzystuje się do tego zianę cech tego eleentu, spowodowaną wykroplenie się na ni pary wodnej (zatowione lusterko, ziana rezystancji elektrycznej). Teperatura punktu rosy pozwala poednio określid wilgotnośd względną powietrza, - higroskopową. W tej grupie etod wykorzystuje się zianę cech fizycznych substancji pod wpływe wilgoci. Najbardziej popularną (i tanią) jest etoda włosowa, w której wykorzystuje się efekt ziany długości włosa lub specjalnego włókna pod wpływe zian wilgotności względnej powietrza, - elektryczną. W tej grupie etod wykorzystuje się ziany rezystancji elektrycznego czujnika higroskopowego, powodujące zianę paraetrów obwodu elektrycznego. Rezystore poiarowy oże tu byd czujnik elektrolityczny (wpływ wilgoci na rezystancję roztworów soli lub kwasów), czujnik sorpcyjny (wpływ wilgoci na rezystor higroskopijny) itp. Higroetry wykorzystujące ww. etody poiarowe charakteryzują się różnyi dokładnościai poiarowyi. Higroetry o dużej dokładności są dośd skoplikowane i dlatego wykorzystuje się je zwykle do poiarów wzorcowych, natoiast higroetry, o prostej budowie i najczęściej ałej dokładności, wykorzystuje się do orientacyjnych poiarów wilgotności względnej. Metody psychroetryczne należą obecnie do powszechnie stosowanych sposobów poiaru wilgotności powietrza. Poiar wilgotności względnej opiera się na poedni poiarze teperatury powietrza badanego - tzw. teroetre suchy i teperatury powietrza sztucznie nasyconego wilgocią - tzw. teroetre okry. Metodę psychroetryczną poiaru wilgotności wykorzystuje się w psychroetrach Augusta i Assanna. Przyrządy te są proste w obsłudze i tanie, przy czy 6

7 psychroetr Assanna charakteryzuje się lepszą dokładnością poiaru. Podstawą do wyznaczenia wilgotności względnej powietrza są dwie wielkości: teperatura badanego powietrza (równa teperaturze teroetru suchego) T *K+ i różnica psychroetryczna T psych = T - T, gdzie T *K+ jest teperaturą teroetru okrego. Obydwie teperatury są zwykle ierzone teroetrai wyskalowanyi w stopniach Celsjusza. Mechaniz tego zjawiska (z pewny uproszczenie) jest następujący: powietrze przy teroetrach: suchy i okry (jego naczynie z rtęcią jest owinięte okrą szatką) zawiera parę wodną o różnych ciśnieniach cząstkowych, odpowiadających powietrzu nienasyconeu i nasyconeu. Potencjał ciśnieniowy (por. rys.b) wywołuje efekt parowania wody z koszulki teroetru okrego. Woda podczas parowania pobiera ciepło od powietrza, które otacza naczynie z rtęcią teroetru okrego, i powoduje lokalne obniżenie teperatury. Można zauważyd, że i niejsza wilgotnośd względna, ty większy potencjał ciśnieo cząstkowych pary wodnej i większa różnica psychroetryczna. Przy założeniu, że proces parowania wody jest adiabatyczny i izentalpowy, wilgotnośd względną powietrza ożna obliczyd ze wzoru p w ( T) p ( T ) A (T T ) p p (T) p ( T) b 100% gdzie: p w (T) [ Hg] - ciśnienie cząstkowe pary wodnej w badany powietrzu o teperaturze T [K] (odczytanej z teroetru suchego t [ o C]), p (T) [ Hg] - ciśnienie cząstkowe pary wodnej w powietrzu nasycony o tej saej teperaturze t (lub T), T [K] - teperatura powietrza nasyconego (odczytana z teroetru okrego t ( o C)), A - stała psychroetru, p b [ Hg] - ciśnienie baryczne. Wartości ciśnieo nasycenia (punkty na linii rosy) w funkcji teperatury powietrza T lub T odczytuje się z tablicy 1. Zasadę psychroetrycznego poiaru wilgotności względnej powietrza pokazano na rys. b. W iejscu przecięcia się izotery T z linią rosy ( =1), uzyskuje się punkt, przez który przeprowadza się izentalpę (zakłada się, że proces parowania wody z koszulki jest izentalpowy). Miejsce przecięcia tej izentalpy z izoterą T wskazuje punkt, przez który przechodzi linia stałej wilgotności względnej. Wyznaczenie tego punktu na wykresie Molliera pozwala odczytad pozostałe wielkości, charakteryzujące badane powietrze. Budowę psychroetrów Augusta i Assanna pokazano na rys. 3. Różnią się one tylko sposobe wyuszania ruchu powietrza, w iejscach poiaru jego teperatury. W psychroetrze Augusta powietrze przepływa w warunkach konwekcji swobodnej (ała, niestabilna prędkośd przepływu od 0,35 do 0,55 /s, która zienia wartośd stałej A = 0,00008 K -1 w granicach 15%). Natoiast w psychroetrze Assanna powietrze przepływa w warunkach konwekcji wyuszonej (z prędkością większą od,5 /s, gwarantującą praktyczną stałośd wielkości A = 0,00068 K -1 ). W psychroetrze Assanna ruch powietrza wyusza wentylator napędzany elektrycznie lub przez echaniz sprężynowy.. Opis stanowiska badawczego i procedura poiarowa Scheat stanowiska do badania wpływu teperatury powietrza na wilgotnośd względną powietrza pokazano na rysunku 4. Stanowisko to składa się z zakniętego tunelu poiarowego, w który przeieszcza się badane powietrze o nieznanej wilgotności. Jest ono ogrzewane grzałką elektryczną, o ocy elektrycznej regulowanej autotransforatore. Ruch powietrza wyusza wentylator. Po nagrzaniu powietrza (po ok. 0 in.) w tunelu, ożna rozpocząd obserwację teperatury na obydwu teroetrach. Poiary wilgotności przeprowadzane będą przy użyciu dwóch psychroetrów Assanna, ze sprężynowy i elektryczny napęde wentylatora, oraz higroetre włosowy. () 7

8 Rys. 3. Psychroetry: a) Augusta, b) Assanna Procedura poiarowa dla obu psychroetrów jest taka saa. Po zwilżeniu szatki i nałożeniu jej na pojenik z rtęcią teroetru okrego, rozpoczyna się obserwację wskazao obu teroetrów (w psychroetrze Assanna należy przedte włączyd wentylator). Po pewny czasie (ok. 1 - in.), ożna rozpocząd notowanie wskazao (w ty dwiczeniu poiarów) obydwu teroetrów, w celu znalezienia inialnych wartości ierzonej teperatury (szczególnie t ). Z chwilą wzrostu jednej z ierzonych teperatur ożna zakooczyd poiary (jednocześnie należy odczytad wskazania higroetru włosowego). Po zakooczeniu poiarów psychroetrai, ożna nastawid kolejną wartośd ocy grzałki. Okno do obserwacji teperatury Miejsca osadzenia psychroetrów Assanna z napęde: sprężynowy i elektryczny Higroetr włosowy G W A S 0 V Tunel poiarowy z krążący powietrze Rys. 4. Scheat blokowy stanowiska do badania wilgotności względnej powietrza, gdzie: G -grzałka, W - wentylator, S - silnik elektryczny, A - autotransforator 3. Obróbka danych poiarowych Wilgotnośd względna powietrza, w funkcji jego teperatury, będzie wyznaczana dwoa sposobai (odczyt higroetru daje wynik bezpoedni): - klasyczny, przy użyciu tablic psychroetrycznych, stanowiących wyposażenie standardowe psychroetru Assanna. Dla edniej wartości teperatury teroetru suchego T 8

9 i różnicy psychroetrycznej T psych (= T - T ), odczytuje się z tych tablic wartośd wilgotności względnej [%] badanego powietrza, - obliczeniowy, przy wykorzystaniu tablicy 1 i wzoru (), w postaci p (T ) 0,00068 (T T ) p p (T ) b 100% Wielkości występujące w tablicy 3 oblicza się przy wykorzystaniu wzorów według następującej procedury: - ednie wartości teperatury T i T : T - wariancje teperatury T i T : (T) i1 Ti i 1 Ti T oraz oraz T ( T ) T i 1 i1 i T i T - ednie odchylenia standardowe, które ożna w przybliżeniu uznad za błędy etody poiaru teperatury T oraz T (błąd odczytu tenperatury wynosi ok. 0,1 K): T (T) (T) oraz T (T ) (T ) - różnicę psychroetryczną T psych z odchyłkai: T psych T T T psych T T T psych T T gdzie: Tpsych T T oraz T T T - stałą gazową powietrza wg. wzoru (7). psych, W sprawozdaniu należy podad cel dwiczenia, wyienid podstawowe wielkości wykorzystywane w poiarach oraz opisad stanowisko badawcze i wykorzystywane w badaniach etody poiaru wilgotności. Wykonad obliczenia dla zadanych wartości teperatury powietrza i zestawid je w załączonej tablicy 3; jeden tok obliczeo załączyd do sprawozdania. Na podstawie danych (tabl. 3) wykonad wykres wilgotności względnej powietrza =(T), wyznaczonej ww. trzea sposobai. Na wykresie nanieśd pola błędów Ti T psych. Ocenid dokładnośd poiarów i podad prawdopodobne przyczyny błędów. Uzyskane wyniki odnieśd do wykresu Molliera (i odpowiednio skoentowad). Literatura poocnicza: [1]. F. Kotlewski: Poiary w technice cieplnej. WNT, Warszawa 17. []. S. Wiśniewski, T. Wiśniewski: Terodynaika techniczna. PWN 17. [3]. S. Wiśniewski i inni: Terodynaika - poiary cieplne. Wyd. WAT 17.

10

11 Badania wilgotności powietrza Tablica 3. Dane poiarowe i wyniki obliczeo wilgotności powietrza Lp. U grz T i T (T) T T i T (T) T T psych T psych tab p (T) p (T) p b obl p w R p X hig [V] [K] [K] [K] [K] [K] [K] [K] [K] [K] [K] % [Pa] [Pa] [Pa] % [Pa] [J/kgK] - g/kg % Legenda: U grz - napięcie zasilania grzałki (<180 V), T i - wskazania teroetru suchego, T i - wskazania teroetru okrego, T i T - ednie wartości teperatur: t i T, (T) i (T) - wariancje teperatury zierzonej teroetrai T i T, T i T - błędy poiaru teperatury zierzonej obu teroetrai, T psych - psychroetryczna różnica teperatury, T psych - błąd poiaru teperatury T psych, tab - wilgotnośd względna powietrza odczytana z tablic psychroetrycznych, p (T) - ciśnienie nasycenia pary wodnej w teperaturze teroetru suchego, p (T) - ciśnienie nasycenia pary wodnej w teperaturze teroetru okrego, p b - ciśnienie powietrza, obl - wilgotnośd względna powietrza obliczona ze wzoru (7), - stopieo wilgoci, X - wilgotnośd bezwzględna asowa, hig - wilgotnośd względna powietrza odczytana z higroetru włosowego.

POMIARY WILGOTNOŚCI POWIETRZA

POMIARY WILGOTNOŚCI POWIETRZA Politechnika Lubelska i Napędów Lotniczych Instrukcja laboratoryjna POMIARY WILGOTNOŚCI POWIETRZA Pomiary wilgotności /. Pomiar wilgotności powietrza psychrometrem Augusta 1. 2. 3. Rys. 1. Psychrometr

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 5: Wymiana masy. Nawilżanie powietrza.

Ćwiczenie 5: Wymiana masy. Nawilżanie powietrza. 1 Część teoretyczna Powietrze wilgotne układ złożony z pary wodnej i powietrza suchego, czyli mieszaniny azotu, tlenu, wodoru i pozostałych gazów Z punktu widzenia różnego typu przemian skład powietrza

Bardziej szczegółowo

Warunki izochoryczno-izotermiczne

Warunki izochoryczno-izotermiczne WYKŁAD 5 Pojęcie potencjału chemicznego. Układy jednoskładnikowe W zależności od warunków termodynamicznych potencjał chemiczny substancji czystej definiujemy następująco: Warunki izobaryczno-izotermiczne

Bardziej szczegółowo

K raków 26 ma rca 2011 r.

K raków 26 ma rca 2011 r. K raków 26 ma rca 2011 r. Zadania do ćwiczeń z Podstaw Fizyki na dzień 1 kwietnia 2011 r. r. dla Grupy II Zadanie 1. 1 kg/s pary wo dne j o ciśnieniu 150 atm i temperaturze 342 0 C wpada do t urbiny z

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ INŻYNIERII ŚRODOWISKA I ENERGETYKI INSTYTUT MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH MIERNICTWO

POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ INŻYNIERII ŚRODOWISKA I ENERGETYKI INSTYTUT MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH MIERNICTWO POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ INŻYNIERII ŚRODOWISKA I ENERGETYKI INSTYTUT MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH MIERNICTWO Instrukcja laboratoryjna M-6 Pomiary wilgotności powietrza. Opracował: mgr inż. Dorota

Bardziej szczegółowo

Projekt Inżynier mechanik zawód z przyszłością współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt Inżynier mechanik zawód z przyszłością współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Zajęcia wyrównawcze z fizyki -Zestaw 4 -eoria ermodynamika Równanie stanu gazu doskonałego Izoprzemiany gazowe Energia wewnętrzna gazu doskonałego Praca i ciepło w przemianach gazowych Silniki cieplne

Bardziej szczegółowo

TERMOCHEMIA SPALANIA

TERMOCHEMIA SPALANIA TERMOCHEMIA SPALANIA I ZASADA TERMODYNAMIKI dq = dh Vdp W przemianach izobarycznych: dp = 0 dq = dh dh = c p dt dq = c p dt Q = T 2 T1 c p ( T)dT Q ciepło H - entalpia wewnętrzna V objętość P - ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Wojskowa Akademia Techniczna

Wojskowa Akademia Techniczna Wojskowa Akademia Techniczna Katedra Pojazdów Mechanicznych i Transportu LABORATORIUM TERMODYNAMIKI TECHNICZNEJ Instrukcja do ćwiczenia T-04 Temat: Pomiar wilgotności gazu. Wyznaczanie ciepła topnienia

Bardziej szczegółowo

Wyznaczenie gęstości cieczy za pomocą wagi hydrostatycznej. Spis przyrządów: waga techniczna (szalkowa), komplet odważników, obciążnik, ławeczka.

Wyznaczenie gęstości cieczy za pomocą wagi hydrostatycznej. Spis przyrządów: waga techniczna (szalkowa), komplet odważników, obciążnik, ławeczka. Cel ćwiczenia: WYZNACZANIE GĘSTOŚCI CIECZY ZA POMOCĄ WAGI HYDROSTATYCZNEJ Wyznaczenie gęstości cieczy za poocą wagi hydrostatycznej. Spis przyrządów: waga techniczna (szalkowa), koplet odważników, obciążnik,

Bardziej szczegółowo

WYKRES IX, WYKRES MOLLIERA - PIOTR PRZYBYCIN - OPIS MOŻLIWOŚCI PROGRAMU IX CHART 2011

WYKRES IX, WYKRES MOLLIERA - PIOTR PRZYBYCIN - OPIS MOŻLIWOŚCI PROGRAMU IX CHART 2011 Zawartość 1. OPIS PROGRAMU IX CHART (WYKRES IX, WYKRES MOLLIERA) WWW.WYKRES-IX.PL...2 2. PRACA Z PROGRAMEM KILKA UWAG:...2 3. MOŻLIWOŚCI OGÓLNE PROGRAMU:...3 a. DEFINICJA PUNKTU NA WYKRESIE...3 b. DEFINICJA

Bardziej szczegółowo

Pomiary ciepła spalania i wartości opałowej paliw gazowych

Pomiary ciepła spalania i wartości opałowej paliw gazowych Pomiary ciepła spalania i wartości opałowej paliw gazowych Ciepło spalania Q s jest to ilość ciepła otrzymana przy spalaniu całkowitym i zupełnym jednostki paliwa wagowej lub objętościowej, gdy produkty

Bardziej szczegółowo

Lewobieżny obieg gazowy Joule a a obieg parowy Lindego.

Lewobieżny obieg gazowy Joule a a obieg parowy Lindego. Lewobieżny obieg gazowy Joule a a obieg parowy Lindego. Adam Nowaczyk IM-M Semestr II Gdaosk 2011 Spis treści 1. Obiegi termodynamiczne... 2 1.1 Obieg termodynamiczny... 2 1.1.1 Obieg prawobieżny... 3

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD 3 TERMOCHEMIA

WYKŁAD 3 TERMOCHEMIA WYKŁAD 3 TERMOCHEMIA Termochemia jest działem termodynamiki zajmującym się zastosowaniem pierwszej zasady termodynamiki do obliczania efektów cieplnych procesów fizykochemicznych, a w szczególności przemian

Bardziej szczegółowo

- podaje warunki konieczne do tego, by w sensie fizycznym była wykonywana praca

- podaje warunki konieczne do tego, by w sensie fizycznym była wykonywana praca Fizyka, klasa II Podręcznik: Świat fizyki, cz.2 pod red. Barbary Sagnowskiej 6. Praca. Moc. Energia. Lp. Temat lekcji Wymagania konieczne i podstawowe 1 Praca mechaniczna - podaje przykłady wykonania pracy

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI KONKURS FIZYCZNY [ETAP SZKOLNY] ROK SZKOLNY

WOJEWÓDZKI KONKURS FIZYCZNY [ETAP SZKOLNY] ROK SZKOLNY MIEJSCE NA KOD UCZESTNIKA KONKURSU WOJEWÓDZKI KONKURS FIZYCZNY [ETAP SZKOLNY] ROK SZKOLNY 2011/2012 Czas trwania: 90 inut Test składa się z dwóch części. W części pierwszej asz do rozwiązania 15 zadań

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 425. Wyznaczanie ciepła właściwego ciał stałych. Woda. Ciało stałe Masa kalorymetru z ciałem stałym m 2 Masa ciała stałego m 0

Ćwiczenie 425. Wyznaczanie ciepła właściwego ciał stałych. Woda. Ciało stałe Masa kalorymetru z ciałem stałym m 2 Masa ciała stałego m 0 2014 Katedra Fizyki Nazwisko... Data... Nr na liście... Imię... Wydział... Dzień tyg... Godzina... Ćwiczenie 425 Wyznaczanie ciepła właściwego ciał stałych Masa suchego kalorymetru m k = kg Opór grzałki

Bardziej szczegółowo

PALIWO STAŁE, PALIWO CIEKŁE

PALIWO STAŁE, PALIWO CIEKŁE PALIWO STAŁE, PALIWO CIEKŁE SUBSTANCJA PALNA BALAST C S H 2 POPIÓŁ WILGOĆ PALIWO GAZOWE SUBSTANCJA PALNA BALAST C S H 2 CO 2,N 2, H 2 O SUBSTRATY PALIWO POWIETRZE KOMORA SPALANIA PRODUKTY SPALANIA S (romb)

Bardziej szczegółowo

Wilgoć - czynnik oddziaływujący na budynek

Wilgoć - czynnik oddziaływujący na budynek Wilgoć - czynnik oddziaływujący na budynek Tylko niektóre czynniki oddziałujące na budynek mogą stwarzać równie intensywne i istotne dla jego prawidłowego funkcjonowania zagrożenie jak wilgoć w różnych

Bardziej szczegółowo

Prowadzący: dr hab. inż. Agnieszka Gubernat (tel. (0 12) 617 36 96; gubernat@agh.edu.pl)

Prowadzący: dr hab. inż. Agnieszka Gubernat (tel. (0 12) 617 36 96; gubernat@agh.edu.pl) TRANSPORT MASY I CIEPŁA Seminarium Transport masy i ciepła Prowadzący: dr hab. inż. Agnieszka Gubernat (tel. (0 12) 617 36 96; gubernat@agh.edu.pl) WARUNKI ZALICZENIA: 1. ZALICZENIE WSZYSTKICH KOLOKWIÓW

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD 2 TERMODYNAMIKA. Termodynamika opiera się na czterech obserwacjach fenomenologicznych zwanych zasadami

WYKŁAD 2 TERMODYNAMIKA. Termodynamika opiera się na czterech obserwacjach fenomenologicznych zwanych zasadami WYKŁAD 2 TERMODYNAMIKA Termodynamika opiera się na czterech obserwacjach fenomenologicznych zwanych zasadami Zasada zerowa Kiedy obiekt gorący znajduje się w kontakcie cieplnym z obiektem zimnym następuje

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA GÓRNICZO HUTNICZA INSTRUKCJE DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH: TECHNIKA PROCESÓW SPALANIA

AKADEMIA GÓRNICZO HUTNICZA INSTRUKCJE DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH: TECHNIKA PROCESÓW SPALANIA AKADEMIA GÓRNICZO HUTNICZA IM. STANISŁAWA STASZICA W KRAKOWIE WYDZIAŁ INŻYNIERII METALI I INFORMATYKI PRZEMYSŁOWEJ KATEDRA TECHNIKI CIEPLNEJ I OCHRONY ŚRODOWISKA INSTRUKCJE DO ĆWICZEŃ LABORATORYJNYCH:

Bardziej szczegółowo

DRUGA ZASADA TERMODYNAMIKI

DRUGA ZASADA TERMODYNAMIKI DRUGA ZASADA TERMODYNAMIKI Procesy odwracalne i nieodwracalne termodynamicznie, samorzutne i niesamorzutne Proces nazywamy termodynamicznie odwracalnym, jeśli bez spowodowania zmian w otoczeniu możliwy

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie charakterystyk przepływu cieczy przez przelewy

Wyznaczanie charakterystyk przepływu cieczy przez przelewy Ć w i c z e n i e 1 Wyznaczanie charakterystyk przepływu cieczy przez przelewy 1. Wprowadzenie Cele ćwiczenia jest eksperyentalne wyznaczenie charakterystyk przelewu. Przelew ierniczy, czyli przegroda

Bardziej szczegółowo

CIEPŁO (Q) jedna z form przekazu energii między układami termodynamicznymi. Proces przekazu energii za pośrednictwem oddziaływania termicznego

CIEPŁO (Q) jedna z form przekazu energii między układami termodynamicznymi. Proces przekazu energii za pośrednictwem oddziaływania termicznego CIEPŁO, PALIWA, SPALANIE CIEPŁO (Q) jedna z form przekazu energii między układami termodynamicznymi. Proces przekazu energii za pośrednictwem oddziaływania termicznego WYMIANA CIEPŁA. Zmiana energii wewnętrznej

Bardziej szczegółowo

ZADANIA Z CHEMII Efekty energetyczne reakcji chemicznej - prawo Hessa

ZADANIA Z CHEMII Efekty energetyczne reakcji chemicznej - prawo Hessa Prawo zachowania energii: ZADANIA Z CHEMII Efekty energetyczne reakcji chemicznej - prawo Hessa Ogólny zasób energii jest niezmienny. Jeżeli zwiększa się zasób energii wybranego układu, to wyłącznie kosztem

Bardziej szczegółowo

c = 1 - właściwa praca sprężania izoentropowego [kj/kg], 1 - właściwa praca rozprężania izoentropowego

c = 1 - właściwa praca sprężania izoentropowego [kj/kg], 1 - właściwa praca rozprężania izoentropowego 13CHŁODNICTWO 13.1. PODSTAWY TEORETYCZNE 13.1.1. Teoretyczny obieg chłodniczy (obieg Carnota wstecz) Teoretyczny obieg chłodniczy, pokazany na rys.13.1, tworzy, ciąg przemian: dwóch izotermicznych 2-3

Bardziej szczegółowo

Ćw. 5. Badanie ruchu wahadła sprężynowego sprawdzenie wzoru na okres drgań

Ćw. 5. Badanie ruchu wahadła sprężynowego sprawdzenie wzoru na okres drgań KAEDRA FIZYKI SOSOWANEJ PRACOWNIA 5 FIZYKI Ćw. 5. Badanie ruchu wahadła sprężynowego sprawdzenie wzoru na ores drgań Wprowadzenie Ruch drgający naeży do najbardziej rozpowszechnionych ruchów w przyrodzie.

Bardziej szczegółowo

TERMODYNAMIKA I TERMOCHEMIA

TERMODYNAMIKA I TERMOCHEMIA TERMODYNAMIKA I TERMOCHEMIA Termodynamika - opisuje zmiany energii towarzyszące przemianom chemicznym; dział fizyki zajmujący się zjawiskami cieplnymi. Termochemia - dział chemii zajmujący się efektami

Bardziej szczegółowo

BADANIE PARAMETRÓW PROCESU SUSZENIA

BADANIE PARAMETRÓW PROCESU SUSZENIA BADANIE PARAMETRÓW PROCESU SUSZENIA 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest poznanie budowy i zasady działania suszarki konwekcyjnej z mikrofalowym wspomaganiem oraz wyznaczenie krzywej suszenia dla suszenia

Bardziej szczegółowo

POWODZENIA! ZDANIA ZAMKNIĘTE. WOJEWÓDZKI KONKURS FIZYCZNY [ETAP SZKOLNY] ROK SZKOLNY 2009/2010 Czas trwania: 90 minut KOD UCZESTNIKA KONKURSU.

POWODZENIA! ZDANIA ZAMKNIĘTE. WOJEWÓDZKI KONKURS FIZYCZNY [ETAP SZKOLNY] ROK SZKOLNY 2009/2010 Czas trwania: 90 minut KOD UCZESTNIKA KONKURSU. KOD UCZESTNIKA KONKURSU WOJEWÓDZKI KONKURS FIZYCZNY [ETAP SZKOLNY] ROK SZKOLNY 2009/2010 Czas trwania: 90 inut Test składa się z dwóch części. W części pierwszej asz do rozwiązania 15 zadań zakniętych,

Bardziej szczegółowo

Procedury dekompresji i kompresji dla stężonego powietrza i nitrosku. Szybkość zanurzania nie może przekraczać 30 m/min.

Procedury dekompresji i kompresji dla stężonego powietrza i nitrosku. Szybkość zanurzania nie może przekraczać 30 m/min. Załącznik Nr 4 Procedury dekopresji i kopresji dla stężonego powietrza i nitrosku 1. PROCEDURY SPRĘŻANIA Szybkość zanurzania nie oże przekraczać 30 /. 2. PROCEDURY DEKOMPRESYJNE Tabele dekopresyjne wyznaczają

Bardziej szczegółowo

WENTYLACJA I KLIMATYZACJA

WENTYLACJA I KLIMATYZACJA WENTYLACJA I KLIMATYZACJA materiały dla studentów mgr inż. Bartosz Gil I. Powietrze wilgotne podstawowe wiadomości Powietrze wilgotne jest jednorodną mieszaniną powietrza suchego oraz zawartej w nim wody,

Bardziej szczegółowo

Zadanie 1. Zadanie: Odpowiedź: ΔU = 2,8663 10 4 J

Zadanie 1. Zadanie: Odpowiedź: ΔU = 2,8663 10 4 J Tomasz Lubera Zadanie: Zadanie 1 Autoklaw zawiera 30 dm 3 azotu o temperaturze 15 o C pod ciśnieniem 1,48 atm. Podczas ogrzewania autoklawu ciśnienie wzrosło do 3800,64 mmhg. Oblicz zmianę energii wewnętrznej

Bardziej szczegółowo

(1) Równanie stanu gazu doskonałego. I zasada termodynamiki: ciepło, praca.

(1) Równanie stanu gazu doskonałego. I zasada termodynamiki: ciepło, praca. (1) Równanie stanu gazu doskonałego. I zasada termodynamiki: ciepło, praca. 1. Aby określić dokładną wartość stałej gazowej R, student ogrzał zbiornik o objętości 20,000 l wypełniony 0,25132 g gazowego

Bardziej szczegółowo

Temat 1 (2 godziny): Próba statyczna rozciągania metali

Temat 1 (2 godziny): Próba statyczna rozciągania metali Temat 1 (2 godziny): Próba statyczna rozciągania metali 1.1. Wstęp Próba statyczna rozciągania jest podstawowym rodzajem badania metali, mających zastosowanie w technice i pozwala na określenie własności

Bardziej szczegółowo

SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA

SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA Zadania dla studentów ze skryptu,,obliczenia z chemii ogólnej Wydawnictwa Uniwersytetu Gdańskiego 1. Reakcja między substancjami A i B zachodzi według

Bardziej szczegółowo

TERMODYNAMIKA Zajęcia wyrównawcze, Częstochowa, 2009/2010 Ewa Mandowska

TERMODYNAMIKA Zajęcia wyrównawcze, Częstochowa, 2009/2010 Ewa Mandowska 1. Bilans cieplny 2. Przejścia fazowe 3. Równanie stanu gazu doskonałego 4. I zasada termodynamiki 5. Przemiany gazu doskonałego 6. Silnik cieplny 7. II zasada termodynamiki TERMODYNAMIKA Zajęcia wyrównawcze,

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ 1 POWTÓRZENIE DO EGZAMINU Z CHEMII

ARKUSZ 1 POWTÓRZENIE DO EGZAMINU Z CHEMII ARKUSZ 1 POWTÓRZENIE DO EGZAMINU Z CHEMII Zadanie 1. Na rysunku przedstawiono fragment układu okresowego pierwiastków. Dokoocz zdania tak aby były prawdziwe. Wiązanie jonowe występuje w związku chemicznym

Bardziej szczegółowo

PLAN WYNIKOWY MASZYNOZNAWSTWO OGÓLNE

PLAN WYNIKOWY MASZYNOZNAWSTWO OGÓLNE LN WYNIKOWY MSZYNOZNWSTWO OGÓLNE KLS I technik mechanik o specjalizacji obsługa i naprawa pojazdów samochodowych. Ilość godzin 38 tygodni x 1 godzina = 38 godzin rogram ZS 17/2004/19 2115/MEN 1998.04.16

Bardziej szczegółowo

VarioDry SPN 0003-0063

VarioDry SPN 0003-0063 Technologie VarioDry Osuszania SPN 0003-0063 Membranowy Osuszacz Powietrza VarioDry SPN 0003-0063 GŁÓWNE CECHY I KORZYŚCI: Bardzo niskie straty powietrza Lekka konstrukcja 9 typów o dopuszczalnym przepływie

Bardziej szczegółowo

Ć w i c z e n i e 1 POMIARY W OBWODACH PRĄDU STAŁEGO

Ć w i c z e n i e 1 POMIARY W OBWODACH PRĄDU STAŁEGO Ć w i c z e n i e POMIAY W OBWODACH PĄDU STAŁEGO. Wiadomości ogólne.. Obwód elektryczny Obwód elektryczny jest to układ odpowiednio połączonych elementów przewodzących prąd i źródeł energii elektrycznej.

Bardziej szczegółowo

KATEDRA APARATURY I MASZYNOZNAWSTWA CHEMICZNEGO Wydział Chemiczny POLITECHNIKA GDAŃSKA ul. G. Narutowicza 11/12 80-952 GDAŃSK

KATEDRA APARATURY I MASZYNOZNAWSTWA CHEMICZNEGO Wydział Chemiczny POLITECHNIKA GDAŃSKA ul. G. Narutowicza 11/12 80-952 GDAŃSK KATEDRA APARATURY I MASZYNOZNAWSTWA CHEMICZNEGO Wydział Chemiczny POLITECHNIKA GDAŃSKA ul. G. Narutowicza 11/12 80-952 GDAŃSK LABORATORIUM Z PROEKOLOGICZNYCH ŹRÓDEŁ ENERGII ODNAWIALNEJ 6. WYMIENNIK CIEPŁA

Bardziej szczegółowo

Wymienniki ciepła. Baza wiedzy Alnor. Baza wiedzy ALNOR Systemy Wentylacji Sp. z o.o. www.alnor.com.pl. Zasada działania rekuperatora

Wymienniki ciepła. Baza wiedzy Alnor. Baza wiedzy ALNOR Systemy Wentylacji Sp. z o.o. www.alnor.com.pl. Zasada działania rekuperatora Wymienniki ciepła Zasada działania rekuperatora Głównym zadaniem rekuperatora jest usuwanie zużytego powietrza i dostarczanie świeżego powietrza z zachowaniem odpowiednich parametrów - temperatury, wilgoci,

Bardziej szczegółowo

Chłodzenie naturlane w całorocznym przygotowaniu czynnika ziębniczego

Chłodzenie naturlane w całorocznym przygotowaniu czynnika ziębniczego Chłodzenie naturlane w całorocznym przygotowaniu czynnika ziębniczego Koszty przygotowania czynnika ziębniczego są zasadniczymi kosztami eksploatacyjnymi układów chłodniczych. Wykorzystanie niskiej temperatury

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie ciepła właściwego za pomocą czajnika. elektrycznego.

Wyznaczanie ciepła właściwego za pomocą czajnika. elektrycznego. 1 Wyznaczanie ciepła właściwego za pomocą czajnika elektrycznego. Czas trwania zajęć: 1h Określenie wiedzy i umiejętności wymaganej u uczniów przed przystąpieniem do realizacji zajęć: Uczeń: - wie, że

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka pracy płytowego rekuperatora ciepła zainstalowanego w układzie suszącym maszyny papierniczej.

Charakterystyka pracy płytowego rekuperatora ciepła zainstalowanego w układzie suszącym maszyny papierniczej. Charakterystyka pracy płytowego rekuperatora ciepła zainstalowanego w układzie suszącym maszyny papierniczej. Streszczenie: W pracy przedstawiono wyniki badao parametrów technologicznych pracy prototypowego

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI POLITECHNIKI ŁÓDZKIEJ BADANIE PRZETWORNIKÓW POMIAROWYCH

INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI POLITECHNIKI ŁÓDZKIEJ BADANIE PRZETWORNIKÓW POMIAROWYCH INSTYTUT ELEKTROENERGETYKI POLITECHNIKI ŁÓDZKIEJ ZAKŁAD ELEKTROWNI LABORATORIUM POMIARÓW I AUTOMATYKI W ELEKTROWNIACH BADANIE PRZETWORNIKÓW POMIAROWYCH Instrukcja do ćwiczenia Łódź 1996 1. CEL ĆWICZENIA

Bardziej szczegółowo

STECHIOMETRIA REAKCJI CHEMICZNYCH OBLICZENIA CHEMICZNE

STECHIOMETRIA REAKCJI CHEMICZNYCH OBLICZENIA CHEMICZNE STECHIOMETRIA REAKCJI CHEMICZNYCH OBLICZENIA CHEMICZNE Jak wygląda Olipiada? Zawody Olipiady są czterostopniowe: Etap Wstępny - polega na saodzielny rozwiązywaniu zadań zaieszczonych w Inforatorze Olipiady,

Bardziej szczegółowo

dr Dariusz Wyrzykowski ćwiczenia rachunkowe semestr I

dr Dariusz Wyrzykowski ćwiczenia rachunkowe semestr I Podstawowe prawa i pojęcia chemiczne. Fizyczne prawa gazowe. Zad. 1. Ile cząsteczek wody znajduje się w 0,12 mola uwodnionego azotanu(v) ceru Ce(NO 3 ) 2 6H 2 O? Zad. 2. W wyniku reakcji 40,12 g rtęci

Bardziej szczegółowo

Pompy ciepła 25.3.2014

Pompy ciepła 25.3.2014 Katedra Klimatyzacji i Transportu Chłodniczego prof. dr hab. inż. Bogusław Zakrzewski Wykład 6: Pompy ciepła 25.3.2014 1 Pompy ciepła / chłodziarki Obieg termodynamiczny lewobieżny Pompa ciepła odwracalnie

Bardziej szczegółowo

BUDOWA I ZASADA DZIAŁANIA ABSORPCYJNEJ POMPY CIEPŁA

BUDOWA I ZASADA DZIAŁANIA ABSORPCYJNEJ POMPY CIEPŁA Anna Janik AGH Akademia Górniczo-Hutnicza Wydział Energetyki i Paliw BUDOWA I ZASADA DZIAŁANIA ABSORPCYJNEJ POMPY CIEPŁA 1. WSTĘP W ostatnich latach obserwuje się wzrost zainteresowania tematem pomp ciepła.

Bardziej szczegółowo

Amoniakalne urządzenia chłodnicze Tom I

Amoniakalne urządzenia chłodnicze Tom I Amoniakalne urządzenia chłodnicze Tom I W tomie pierwszym poradnika omówiono między innymi: amoniak jako czynnik roboczy: własności fizyczne, chemiczne, bezpieczeństwo użytkowania, oddziaływanie na organizm

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 0 SPRAWDZANIE NACZYŃ MIAROWYCH

ĆWICZENIE 0 SPRAWDZANIE NACZYŃ MIAROWYCH ĆWICZENIE 0 HARMONOGRAM ZAJĘĆ LABORATORYJNYCH SPRAWDZANIE NACZYŃ MIAROWYCH Dział Nuer ćwiczenia 0. Ćwiczenia organizacyjne Sprawdzanie naczyń iarowych Tytuł ćwiczenia 1. Oznaczanie kwasowości i zasadowości

Bardziej szczegółowo

Przemiana izochoryczna. Prawo Charlesa

Przemiana izochoryczna. Prawo Charlesa COACH 29 Przemiana izochoryczna Program: Coach 6 Projekt: na ZMN060c CMA Coach Projects\PTSN Coach 6\ Termodynamika/PCharlesa_3.cma Przykład wyników: PCharlesa_6.cmr Cel ćwiczenia - Badanie zaleŝności

Bardziej szczegółowo

PARAMETRY PROCESU SPALANIA

PARAMETRY PROCESU SPALANIA PARAMETRY PROCESU SPALANIA Broszura informacyjna Spis treści Podstawowe zasady przeliczania wyników...3 1.1.Jednostki, w których wyrażane są mierzone wielkości...3 1.1.1.ppm (parts per milion)...3 1.1.2.Bezwzględne

Bardziej szczegółowo

Kalorymetria paliw gazowych

Kalorymetria paliw gazowych Katedra Termodynamiki, Teorii Maszyn i Urządzeń Cielnych W9/K2 Miernictwo energetyczne laboratorium Kalorymetria aliw gazowych Instrukcja do ćwiczenia nr 7 Oracowała: dr inż. Elżbieta Wróblewska Wrocław,

Bardziej szczegółowo

Dysza nawiewna. Wymiary

Dysza nawiewna. Wymiary Wymiary E ØD (MF) ØA Opis jest dyszą nawiewną, która przystosowana jest do wentylacji dużych powierzchni, gdzie wymagane są duże zasięgi. Dysza może być stosowana zarówno do ciepłego jak i chłodnego powietrza.

Bardziej szczegółowo

Wentylacja i klimatyzacja. Mgr inż. Andrzej Jurkiewicz

Wentylacja i klimatyzacja. Mgr inż. Andrzej Jurkiewicz Wentylacja i klimatyzacja Mgr inż. Andrzej Jurkiewicz Definicje Zadaniem wentylacji jest wymiana powietrza, w taki sposób i w takich ilościach, aby nie dopuścić do pogorszenia się warunków mikroklimatu,

Bardziej szczegółowo

1. Od czego i w jaki sposób zależy szybkość reakcji chemicznej?

1. Od czego i w jaki sposób zależy szybkość reakcji chemicznej? Tematy opisowe 1. Od czego i w jaki sposób zależy szybkość reakcji chemicznej? 2. Omów pomiar potencjału na granicy faz elektroda/roztwór elektrolitu. Podaj przykład, omów skale potencjału i elektrody

Bardziej szczegółowo

WYZNACZENIE CHARAKTERYSTYK STATYCZNYCH PRZETWORNIKÓW POMIAROWYCH

WYZNACZENIE CHARAKTERYSTYK STATYCZNYCH PRZETWORNIKÓW POMIAROWYCH Zakład Metrologii i Systemów Pomiarowych P o l i t e c h n i k a P o z n ańska ul. Jana Pawła II 4 60-96 POZNAŃ (budynek Centrum Mechatroniki, Biomechaniki i Nanoinżynierii) www.zmisp.mt.put.poznan.pl

Bardziej szczegółowo

BADANIE CHŁODZIARKI SPRĘŻARKOWEJ

BADANIE CHŁODZIARKI SPRĘŻARKOWEJ BADANIE CHŁODZIARKI SPRĘŻARKOWEJ Zenon Bonca, Waldemar Targański W rozdziale skrótowo omówiono teoretyczne podstawy działania parowego sprężarkowego urządzenia chłodniczego w zakresie niezbędnym do osiągnięcia

Bardziej szczegółowo

Wykład 10 Równowaga chemiczna

Wykład 10 Równowaga chemiczna Wykład 10 Równowaga chemiczna REAKCJA CHEMICZNA JEST W RÓWNOWADZE, GDY NIE STWIERDZAMY TENDENCJI DO ZMIAN ILOŚCI (STĘŻEŃ) SUBSTRATÓW ANI PRODUKTÓW RÓWNOWAGA CHEMICZNA JEST RÓWNOWAGĄ DYNAMICZNĄ W rzeczywistości

Bardziej szczegółowo

Prowadzący. http://luberski.w.interia.pl telefon PK: 126282746 Pokój 210A (Katedra Biotechnologii i Chemii Fizycznej C-5)

Prowadzący. http://luberski.w.interia.pl telefon PK: 126282746 Pokój 210A (Katedra Biotechnologii i Chemii Fizycznej C-5) Tomasz Lubera dr Tomasz Lubera mail: luberski@interia.pl Prowadzący http://luberski.w.interia.pl telefon PK: 126282746 Pokój 210A (Katedra Biotechnologii i Chemii Fizycznej C-5) Konsultacje: we wtorki

Bardziej szczegółowo

Katedra Silników Spalinowych i Pojazdów ATH ZAKŁAD TERMODYNAMIKI. Pomiar ciepła spalania paliw gazowych

Katedra Silników Spalinowych i Pojazdów ATH ZAKŁAD TERMODYNAMIKI. Pomiar ciepła spalania paliw gazowych Katedra Silników Salinowych i Pojazdów ATH ZAKŁAD TERMODYNAMIKI Pomiar cieła salania aliw gazowych Wstę teoretyczny. Salanie olega na gwałtownym chemicznym łączeniu się składników aliwa z tlenem, czemu

Bardziej szczegółowo

Mechanika i Budowa Maszyn

Mechanika i Budowa Maszyn Wydział Mechaniczny Nazwa programu kształcenia (kierunku) Mechanika i Budowa Maszyn Poziom i forma studiów studia II stopnia stacjonarne Specjalność: Technika cieplna, chłodnictwo i klimatyzacja Ścieżka

Bardziej szczegółowo

KLASA II PROGRAM NAUCZANIA DLA GIMNAZJUM TO JEST FIZYKA M.BRAUN, W. ŚLIWA (M. Małkowska)

KLASA II PROGRAM NAUCZANIA DLA GIMNAZJUM TO JEST FIZYKA M.BRAUN, W. ŚLIWA (M. Małkowska) KLASA II PROGRAM NAUZANIA LA GIMNAZJUM TO JEST FIZYKA M.RAUN, W. ŚLIWA (M. Małkowska) Wymagania Temat lekcji ele operacyjne : Kategoria celów podstawowe ponadpodstawowe konieczne podstawowe rozszerzające

Bardziej szczegółowo

DESTYLACJA JAKO METODA WYODRĘBNIANIA I OCZYSZCZANIA ZWIĄZKÓW CHEMICZNYCH

DESTYLACJA JAKO METODA WYODRĘBNIANIA I OCZYSZCZANIA ZWIĄZKÓW CHEMICZNYCH DESTYLCJ JKO METOD WYODRĘNINI I OCZYSZCZNI ZWIĄZKÓW CHEMICZNYCH Zakres materiału: - metody rozdzielania substancji, - destylacja - charakter wykorzystywanych zjawisk, typy destylacji, zastosowanie, charakterystyka

Bardziej szczegółowo

Jak mierzyć i jak liczyć efekty cieplne reakcji?

Jak mierzyć i jak liczyć efekty cieplne reakcji? Jak mierzyć i jak liczyć efekty cieplne reakcji? Energia Zdolność do wykonywania pracy lub do produkowania ciepła Praca objętościowa praca siła odległość 06_73 P F A W F h N m J P F A Area A ciśnienie

Bardziej szczegółowo

Bilans cieplny suszarni teoretycznej Termodynamika Techniczna materiały dla studentów

Bilans cieplny suszarni teoretycznej Termodynamika Techniczna materiały dla studentów Bilans cieplny suszarni teoretycznej Termodynamika Techniczna materiały dla studentó K. Kyzioł, J. Szczerba Bilans cieplny suszarni teoretycznej Na rysunku 1 przedstaiono przykładoy schemat suszarni jednostopnioej

Bardziej szczegółowo

Przedmiot: Metoda określania punktu rosy. Business Unit Contractors, Sika Services AG Speckstrasse 22, 8330 Pfäffikon, Switzerland

Przedmiot: Metoda określania punktu rosy. Business Unit Contractors, Sika Services AG Speckstrasse 22, 8330 Pfäffikon, Switzerland BU-Contractors Zalecenia wykonywania pomiaru punktu rosy Corporate Przedmiot: Metoda określania punktu rosy Informacje, a w szczególności zalecenia dotyczące działania i końcowego zastosowania produktów

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2. (1 pkt) Uzupełnij tabelę, wpisując wzory sumaryczne tlenków w odpowiednie kolumny. CrO CO 2 Fe 2 O 3 BaO SO 3 NO Cu 2 O

Zadanie 2. (1 pkt) Uzupełnij tabelę, wpisując wzory sumaryczne tlenków w odpowiednie kolumny. CrO CO 2 Fe 2 O 3 BaO SO 3 NO Cu 2 O Test maturalny Chemia ogólna i nieorganiczna Zadanie 1. (1 pkt) Uzupełnij zdania. Pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 16 znajduje się w.... grupie i. okresie układu okresowego pierwiastków chemicznych,

Bardziej szczegółowo

KARTA INFORMACYJNA PRZEDMIOTU

KARTA INFORMACYJNA PRZEDMIOTU Uniwersytet Rzeszowski WYDZIAŁ KIERUNEK Matematyczno-Przyrodniczy Fizyka techniczna SPECJALNOŚĆ RODZAJ STUDIÓW stacjonarne, studia pierwszego stopnia KARTA INFORMACYJNA PRZEDMIOTU NAZWA PRZEDMIOTU WG PLANU

Bardziej szczegółowo

Koszty nawilżania i osuszania powietrza w systemach klimatyzacyjnych

Koszty nawilżania i osuszania powietrza w systemach klimatyzacyjnych Koszty nawilżania i osuszania powietrza w systemach klimatyzacyjnych Warunki klimatyczne Klimatyzacja budynków użytkowych i przemysłowych wiąże się na ogół z koniecznością dostarczania do nich powietrza

Bardziej szczegółowo

Obieg Ackeret Kellera i lewobieżny obieg Philipsa (Stirlinga) podstawy teoretyczne i techniczne możliwości realizacji

Obieg Ackeret Kellera i lewobieżny obieg Philipsa (Stirlinga) podstawy teoretyczne i techniczne możliwości realizacji Obieg Ackeret Kellera i lewobieżny obieg Philipsa (Stirlinga) podstawy teoretyczne i techniczne możliwości realizacji Monika Litwińska Inżynieria Mechaniczno-Medyczna GDAŃSKA 2012 1. Obieg termodynamiczny

Bardziej szczegółowo

Roman Staszewski*, Stanis³aw Nagy*, Tomasz Machowski**, Pawe³ Rotko**

Roman Staszewski*, Stanis³aw Nagy*, Tomasz Machowski**, Pawe³ Rotko** WIERTNICTWO NAFTA GAZ TOM 23/1 2006 Roman Staszewski*, Stanis³aw Nagy*, Tomasz Machowski**, Pawe³ Rotko** NOWE MO LIWOŒCI INSTALACJI ADSORPCYJNO-DESORPCYJNYCH W PROCESACH TECHNOLOGICZNYCH UZDATNIANIA GAZU***

Bardziej szczegółowo

Plan wynikowy dla klasy II do programu i podręcznika To jest fizyka

Plan wynikowy dla klasy II do programu i podręcznika To jest fizyka Plan wynikowy dla klasy II do programu i podręcznika To jest fizyka Wymagania Temat lekcji ele operacyjne uczeń: Kategoria celów podstawowe Ponad podstawowe konieczne podstawowe rozszerzające dopełniające

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Z CHEMII DLA KLASY II GIMNAZJUM Nauczyciel Katarzyna Kurczab

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Z CHEMII DLA KLASY II GIMNAZJUM Nauczyciel Katarzyna Kurczab SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Z CHEMII DLA KLASY II GIMNAZJUM Nauczyciel Katarzyna Kurczab CZĄSTECZKA I RÓWNANIE REKCJI CHEMICZNEJ potrafi powiedzieć co to jest: wiązanie chemiczne, wiązanie jonowe, wiązanie

Bardziej szczegółowo

Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji

Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji Walidacja metod analitycznych Raport z walidacji Małgorzata Jakubowska Katedra Chemii Analitycznej WIMiC AGH Walidacja metod analitycznych (według ISO) to proces ustalania parametrów charakteryzujących

Bardziej szczegółowo

Pompy ciepła powietrze woda WPL 13/18/23 E/cool

Pompy ciepła powietrze woda WPL 13/18/23 E/cool European Quality Label for Heat Pumps powietrze woda WPL 1/1/ E/cool WPL 1 E WPL 1 E Do pracy pojedynczej lub w kaskadach (maksymalnie sztuk w kaskadzie dla c.o. przy zastosowaniu regulatorów WPMWII i

Bardziej szczegółowo

ELEKTROLIZA. Oznaczenie równoważnika elektrochemicznego miedzi oraz stałej Faradaya.

ELEKTROLIZA. Oznaczenie równoważnika elektrochemicznego miedzi oraz stałej Faradaya. ELEKTROLIZA Cel ćwiczenia Oznaczenie równoważnika elektrocheicznego iedzi oraz stałej Faradaya. Zakres wyaganych wiadoości. Elektroliza i jej prawa.. Procesy elektrodowe. 3. Równoważniki cheiczne i elektrocheiczne.

Bardziej szczegółowo

BEKO TECHNOLOGIES. Kompletny, szybki i profesjonalny serwis. Pełna diagnostyka systemów uzdatniania spręŝonego powietrza

BEKO TECHNOLOGIES. Kompletny, szybki i profesjonalny serwis. Pełna diagnostyka systemów uzdatniania spręŝonego powietrza BEKO TECHNOLOGIES SERWIS Diagnostyka i pomiary Kompletny, szybki i profesjonalny serwis Pełna diagnostyka systemów uzdatniania spręŝonego powietrza Prace diagnostyczne osuszaczy ziębniczych Prawidłowy

Bardziej szczegółowo

KONKURS MATEMATYCZNO FIZYCZNY 22 listopada 2007r. Klasa II

KONKURS MATEMATYCZNO FIZYCZNY 22 listopada 2007r. Klasa II ...... iię i nazwisko ucznia... klasa KONKURS MATEMATYCZNO FIZYCZNY 22 listopada 2007r. Klasa II... ilość punktów Drogi uczniu! Przed Tobą zestaw 12 zadań. Pierwsze 8 to zadania zaknięte. Rozwiązanie tych

Bardziej szczegółowo

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 4: Analiza współzależności. dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 4: Analiza współzależności. dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 4: Analiza współzależności dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl Statystyczna teoria korelacji i regresji (1) Jest to dział statystyki zajmujący

Bardziej szczegółowo

2. Dane techniczne... 4 2.1. Parametry metrologiczne... 4 2.2. Warunki eksploatacji... 4 2.3. Dane fizyczne... 4 2.4. Realizowane funkcje...

2. Dane techniczne... 4 2.1. Parametry metrologiczne... 4 2.2. Warunki eksploatacji... 4 2.3. Dane fizyczne... 4 2.4. Realizowane funkcje... ROAD MASTER 4 SPIS TREŚCI 1. Wstęp......... 3 2. Dane techniczne........ 4 2.1. Paraetry etrologiczne...... 4 2.2. Warunki eksploatacji....... 4 2.3. Dane fizyczne........ 4 2.4. Realizowane funkcje.......

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM ELEKTROTECHNIKI POMIAR PRZESUNIĘCIA FAZOWEGO

LABORATORIUM ELEKTROTECHNIKI POMIAR PRZESUNIĘCIA FAZOWEGO POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ TRANSPORTU KATEDRA LOGISTYKI I TRANSPORTU PRZEMYSŁOWEGO NR 1 POMIAR PRZESUNIĘCIA FAZOWEGO Katowice, październik 5r. CEL ĆWICZENIA Poznanie zjawiska przesunięcia fazowego. ZESTAW

Bardziej szczegółowo

Skraplarki Claude a oraz Heylandta budowa, działanie, bilans cieplny oraz charakterystyka techniczna

Skraplarki Claude a oraz Heylandta budowa, działanie, bilans cieplny oraz charakterystyka techniczna POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ MECHANICZNY Skraplarki Claude a oraz Heylandta budowa, działanie, bilans cieplny oraz charakterystyka techniczna Wykonała: Alicja Szkodo Prowadzący: dr inż. W. Targański 2012/2013

Bardziej szczegółowo

KONKURS MATEMATYCZNO FIZYCZNY II etap Klasa II

KONKURS MATEMATYCZNO FIZYCZNY II etap Klasa II ...... iię i nazwisko ucznia... klasa KONKURS MATEMATYCZNO FIZYCZNY II etap Klasa II... ilość punktów Drogi uczniu! Przed Tobą zestaw 1 zadań. Pierwsze 8 to zadania zaknięte. Rozwiązanie tych zadań polega

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2014/2015

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2014/2015 CZĘŚĆ 2. PRZEDMIOTY PRZYRODNICZE ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ ARKUSZE: GM-P1X, GM-P2, GM-P4, GM-P5, GM-P7, GM-P1L, GM-P1U KWIECIEŃ 2015

Bardziej szczegółowo

OBLICZENIA STECHIOMETRIA STECHIOMETRIA: INTERPRETACJA ILOŚCIOWA ZJAWISK CHEMICZNYCH

OBLICZENIA STECHIOMETRIA STECHIOMETRIA: INTERPRETACJA ILOŚCIOWA ZJAWISK CHEMICZNYCH 1 OBLICZENIA STECHIOMETRIA STECHIOMETRIA: INTERPRETACJA ILOŚCIOWA ZJAWISK CHEMICZNYCH Np.: WYZNACZANIE ILOŚCI SUBSTRATÓW KONIECZNYCH DLA OTRZYMANIA OKREŚLONYCH ILOŚCI PRODUKTU PODSTAWY OBLICZEŃ CHEMICZNYCH

Bardziej szczegółowo

Instrukcja ćwiczenia nr 11

Instrukcja ćwiczenia nr 11 Instrukcja ćwiczenia nr 11 Temat: Stacja przygotowania powietrza sprężonego 1. Cel ćwiczenia: 2. Wprowadzenie: Celem ćwiczenia jest poznanie zasad budowy układów przygotowania powietrza sprężonego na statkach,

Bardziej szczegółowo

Dlaczego pompa powinna być "inteligentna"?

Dlaczego pompa powinna być inteligentna? Dlaczego pompa powinna być "inteligentna"? W ciepłowniczych i ziębniczych układach pompowych przetłaczanie cieczy ma na celu transport ciepła, a nie, jak w pozostałych układach, transport masy. Dobrym

Bardziej szczegółowo

MECHANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM

MECHANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM MECANIKA PŁYNÓW LABORATORIUM Ćwiczenie nr 4 Współpraca pompy z układem przewodów. Celem ćwiczenia jest sporządzenie charakterystyki pojedynczej pompy wirowej współpracującej z układem przewodów, przy różnych

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: "Pomiary mocy w układach trójfazowych dla różnych charakterów obciążenia"

Ćwiczenie: Pomiary mocy w układach trójfazowych dla różnych charakterów obciążenia Ćwiczenie: "Pomiary mocy w układach trójfazowych dla różnych charakterów obciążenia" Opracowane w ramach projektu: "Wirtualne Laboratoria Fizyczne nowoczesną metodą nauczania realizowanego przez Warszawską

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 1. Regulacja i pomiar napięcia stałego oraz porównanie wskazań woltomierzy.

Ćwiczenie nr 1. Regulacja i pomiar napięcia stałego oraz porównanie wskazań woltomierzy. Ćwiczenie nr 1 Regulacja i pomiar napięcia stałego oraz porównanie wskazań woltomierzy. 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest analiza wpływów i sposobów włączania przyrządów pomiarowych do obwodu elektrycznego

Bardziej szczegółowo

OSUSZACZE POWIETRZA AQUA-AIR AQUA-AIR DR120, AQUA-AIR DR190, AQUA-AIR DR250, AQUA-AIR DR310, AQUA-AIR DR70

OSUSZACZE POWIETRZA AQUA-AIR AQUA-AIR DR120, AQUA-AIR DR190, AQUA-AIR DR250, AQUA-AIR DR310, AQUA-AIR DR70 Bart Import Poland 64-500 Szamotuły ul. Dworcowa 34 tel. +48 61 29 30 685 fax. +48 61 29 26 144 www.aqua-air.pl OSUSZACZE POWIETRZA AQUA-AIR AQUA-AIR DR120, AQUA-AIR DR190, AQUA-AIR DR250, AQUA-AIR DR310,

Bardziej szczegółowo

Składniki pogody i sposoby ich pomiaru

Składniki pogody i sposoby ich pomiaru Składniki pogody I sposoby ich pomiaru Tytuł: Składniki pogody i sposoby ich pomiaru Temat zajęć : Pogoda i klimat, obserwacje meteorologiczne Przedmiot: przyroda Autor: Hedesz Natalia Szkoła: Szkoła Podstawowa

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM OPTYKI GEOMETRYCZNEJ

LABORATORIUM OPTYKI GEOMETRYCZNEJ LABORATORIUM OPTYKI GEOMETRYCZNEJ POMIAR OGNISKOWYCH SOCZEWEK CIENKICH 1. Cel dwiczenia Zapoznanie z niektórymi metodami badania ogniskowych soczewek cienkich. 2. Zakres wymaganych zagadnieo: Prawa odbicia

Bardziej szczegółowo

1. Szczelność powietrzna budynku

1. Szczelność powietrzna budynku 1. Szczelność powietrzna budynku Wymagania prawne, pomiary Nadmierna infiltracja powietrza do budynku powoduje: Straty energetyczne Przenikanie wilgoci do przegród budynku. Wilgoć niszczy materiały konstrukcyjne

Bardziej szczegółowo

Kurs początkowy i uzupełniający w zakresie substancji kontrolowanych

Kurs początkowy i uzupełniający w zakresie substancji kontrolowanych Projekt Nr POKL.08.01.01-635/10 pt. Szerzenie wiedzy pracowników sektora spożywczego kluczem do sukcesu przedsiębiorstw. współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Bardziej szczegółowo