Poznaj gospodarkę: Szwajcaria

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Poznaj gospodarkę: Szwajcaria"

Transkrypt

1 Poznaj gospodarkę: Szwajcaria Polscy kredytobiorcy perspektywy na 2015 rok. Analiza gospodarki szwajcarskiej przygotowana przez członków Strefy Analitycznej SKNF WZ UW.

2 Spis treści 1. Wstęp Sytuacja polityczna Bank Centralny i polityka pieniężna Wskaźniki makroekonomiczne Rynek kapitałowy Struktura gospodarki Znane spółki Podsumowanie... 30

3 1. Wstęp Szwajcaria to niewielkie paostwo położone w Europie Zachodniej. Zapewne kojarzy nam się przede wszystkim z zegarkami, serem oraz dalece posuniętą demokracją bezpośrednią, niewystępującą w tej formie w żadnym innym kraju europejskim. Od kilku lat jednak, szczególnie wśród Polaków, do tej listy dochodzi jeszcze jedna bardzo ważna pozycja szwajcarska waluta narodowa, czyli Frank, który spędza sen z powiek wszystkim tzw. frankowiczom, czyli osobom które zaciągnęły stosunkowo niedawno swoje kredyty hipoteczne we wspomnianej walucie. Czy w niedalekiej przyszłości możemy spodziewad się dużych wahao kursowych Franka Szwajcarskiego? Jeśli tak, to w którą stronę względem złotówki te wahania nastąpią? Na te, oraz wiele innych pytao postaramy się odpowiedzied w niniejszej publikacji. 2. Sytuacja polityczna Szwajcaria to paostwo federacyjne (formalnie konfederacyjne), opierające swój system na zasadach demokracji, republikanizmu i paostwa prawa. Ze względu na podział terytorialny i stosunkowo małą liczbę ludności w Szwajcarii istotną rolę odgrywa demokracja bezpośrednia, a w ramach niej referenda zarządzane w szeregu przypadków. Ustrój określa konstytucja, która weszła w życie 1 stycznia 2000 r. i była od tamtej pory kilkakrotnie zmieniana (ostatni raz w 2012 r.). System cechuje silna pozycja parlamentu i władz kantonalnych. Jest to paostwo wieczyście neutralne. Paostwo składa się z 26 kantonów, jednak 6 z nich uznaje się za "półkantony" - wybierają one tylko jednego członka Rady Kantonów i w referendach dysponują jedynie połową głosu. Każdy kanton ma swoją konstytucję, która reguluje funkcjonowanie parlamentów i rządów lokalnych, a także jednostek stojących na straży lokalnego prawa. Kompetencje kantonów są bardzo szerokie, ponieważ szwajcarska konstytucja pozostawia im znaczną autonomię. W Szwajcarii panuje system parlamentarno-komitetowy, który cechuje jednolitośd władzy paostwowej i nadanie parlamentowi roli organu władzy najwyższej (łączy się w nim egzekutywa i legislatywa). Dwuizbowy parlament, czyli Zgromadzenie Federalne, składa się z Rady Narodu i Rady Kantonów. Radę Narodu tworzy 200 "deputowanych Narodu", a jej kadencja trwa 4 lata. Rada Kantonów składa się zaś z 46 "deputowanych kantonów", których długośd kadencji określają

4 poszczególne kantony. Izby te mają jednakowe prawa, inicjatywę ustawodawczą i wkład w proces legislacyjny. Rząd (Rada Federalna), wybierany przez Zgromadzenie Federalne, składa się z 7 przedstawicieli różnych kantonów. Spośród członków Rady Federalnej mianowany jest Prezydent. Nie występuje on jednak jako głowa paostwa, ma znaczenie raczej marginalne. Nominuje go Zgromadzenie Federalne na jeden rok. Prezydentem zostaje osoba, która w poprzednim roku pełniła funkcję wiceprezydenta. Od 1 stycznia 2014 r. prezydentem jest Didier Burkhalter. Wyniki wyborów do Rady Narodu w 2011 r SVP SP FDP CVP GPS BDP glp Inne Źródło: cia.gov Zwycięzcą ostatnich wyborów jest Szwajcarska Partia Ludowa (SVP), ugrupowanie o poglądach konserwatywnych. Drugie miejsce zajęła centrolewicowa Socjaldemokratyczna Partia Szwajcarii (SP). Wysoki wynik uzyskała partia, która w 2008 r. odłączyła się od SVP - Obywatelska Partia Demokratyczna (BDP). O 4 punkty procentowe w stosunku do wyborów z 2011 r. wzrósł wynik Partii Liberalnej Zielonych (GLP). Jedynie BDP i GLP zdobyły więcej głosów niż w poprzednich wyborach. Największy spadek poparcia (ponad 2 punkty procentowe) odnotowały Radykalno - Demokratyczna Partia Szwajcarii (FDP) oraz Chrześcijaosko-Demokratyczna Partia Ludowa Szwajcarii (CVP).

5 Suwerennośd i neutralnośd Szwajcarii są od wieków akceptowane przez paostwa na arenie międzynarodowej - kraj ten nie brał udziału w żadnej z wojen światowych. Mimo to odgrywa znaczącą rolę w wielu organizacjach międzynarodowych, m.in. Organizacji Narodów Zjednoczonych (chociaż Szwajcaria przystąpiła do ONZ dopiero w 2002 r.), bierze także udział w integracji europejskiej, np. poprzez należenie do Strefy Schengen. Negocjacje akcesyjne w sprawie członkostwa w Unii Europejskiej zostały jednak odrzucone w referendum w 2001 r. 3. Bank Centralny i polityka pieniężna Szwajcarski Bank Narodowy Funkcję banku centralnego w Szwajcarii pełni Szwajcarski Bank Narodowy, w skrócie SNB (Swiss National Bank), który został założony w 1907 roku na mocy ustawy federalnej o banku centralnym. Jako jeden z nielicznych krajów zachodniej Europy Szwajcaria nie należy do Unii Europejskiej i strefy euro w związku z czym kraj ten dysponuje własną walutą, która jednocześnie jest jedną z najważniejszych walut na świecie i obok japooskiego jena i amerykaoskiego dolara zaliczana jest do tzw. walut bezpiecznej przystani, czyli takich które przyciągają kapitał w okresach niestabilności politycznej i finansowej na świecie. Warto też wspomnied o tym, że cross walutowy dolara z frankiem szwajcarskim (USD/CHF) należy do pierwszej czwórki najczęściej handlowanych par walutowych na świecie. Szwajcarski Bank Narodowy posiada również ciekawą strukturę właścicielską, rzadko spotykaną wśród innych banków centralnych na świecie. Specjalny statut określa, że SNB jest spółką akcyjną, której akcje są imienne i notowane na giełdzie. Kapitał zakładowy wynosi 25 milionów franków szwajcarskich, z czego około 55% znajduje się w posiadaniu akcjonariuszy publicznych (kantonów, kantonalnych banków itd.), a pozostałe akcje są w dużej mierze w rękach osób prywatnych. Konfederacja (czyli paostwo) nie posiada żadnych akcji. Niezależnośd SNB jest ściśle określona w konstytucji, natomiast wewnętrzne regulacje instytucji są zawarte w ustawie o Narodowym Banku. Bank ma dwie siedziby : jedną w Bernie i jedną w Zurychu natomiast posiada też sześd oddziałów przedstawicielskich w największych miastach (Bazylea, Genewa, Lozanna, Lugano, Lucerna, St.Gallen) oraz 14 biur prowadzonych przez banki kantonalne, które zajmują się podażą pieniądza w kraju. Będąc spółką akcyjną SNB organizuje również coroczne walne zgromadzenie akcjonariuszy, które z reguły odbywa się w kwietniu. Jednak w związku z tym, że SNB posiada publiczny mandat i idące z nim ograniczenia opisane w ustawie o Narodowym Banku, uprawnienia walnego zgromadzenia akcjonariuszy nie są tak szerokie jak w spółkach prawa prywatnego.

6 Ważną częścią banku jest Rada Banku składająca się z 11 członków, która nadzoruje i kontroluje działalnośd SNB. Sześciu z nich, w tym prezes i wiceprezes zarządu, jest wybieranych przez Radę Federalną (najwyższy organ władzy wykonawczej w kraju), natomiast pozostałych pięciu członków wybiera walne zgromadzenie akcjonariuszy. Elementem bez którego funkcjonowanie banku byłoby niemożliwe jest zarząd, czyli organ wykonawczy odpowiedzialny za politykę pieniężną, strategie inwestycyjne oraz międzynarodową współpracę walutową. Zarząd składa się z 3 członków wybieranych na sześcioletnie kadencje przez Radę Federalną oraz ich zastępców. Obecnym prezesem zarządu jest Thomas Jordan, wiceprezesem Jean-Pierre Danthine i ostatnim członkiem zarządu jest Fritz Zurbrugg. Cele i zadania Szwajcarskiego Banku Narodowego Przyjrzyjmy się teraz głównym celom i zadaniom przed którymi stoi SNB. A) Stabilnośd cen Według SNB stabilnośd cen jest istotnym warunkiem wzrostu gospodarczego i dobrobytu. Zbyt wysoka inflacja jak i również deflacja negatywnie wpływają na aktywnośd gospodarczą poprzez komplikacje decyzji podejmowanych przez konsumentów i producentów co w konsekwencji prowadzi do nieprawidłowego rozdysponowania pracy, kapitału i dochodów. W związku z tym Szwajcarski Bank Narodowy wychodzi z założenia, że stabilnośd cen oznacza wzrost cen konsumenckich o nie więcej niż 2% rocznie i oczywiście unikanie deflacyjnych okresów. Natomiast średnioterminowa prognoza inflacji jest głównym wskaźnikiem dla decyzji polityki pieniężnej. B) Realizacja polityki pieniężnej Szwajcarski Bank Narodowy wdraża założenia polityki pieniężnej poprzez sterowanie płynnością na rynku pieniężnym i dzięki temu wpływa na referencyjną stopę procentową, której rolę w Szwajcarii pełni poziom 3-mięsięcznego depozytu walutowego LIBOR nominowanego we frankach. Dodatkowo od 6 września 2011 roku do 15 stycznia 2015 roku obowiązywał minimalny dopuszczalny kurs notowao franka szwajcarskiego za euro (czyli pary walutowej EUR/CHF), który został określony na poziomie 1,20 i oznaczał że w wypadku obniżenia notowao poniżej 1,20 bank dokonywał interwencji walutowej (czyli skupował euro za franki, żeby utrzymad kurs powyżej oczekiwanego poziomu). Jednak w dniu 15 stycznia 2015 bank podjął niespodziewaną decyzję o zaprzestaniu obrony tego poziomu

7 doprowadzając do gwałtownych i chaotycznych reakcji na rynkach finansowych przez co frank szwajcarski zdecydowanie umocnił się względem koszyka najważniejszych walut. C) Zarządzanie aktywami Bank narodowy stoi przed bardzo istotnym zadaniem polegającym na zarządzaniu rezerwami walutowymi, które są najważniejszym składnikiem wszystkich jego aktywów. Rezerwy są potrzebne aby mied całkowitą pewnośd, że w każdym momencie można implementowad założenia polityki pieniężnej. D) Stabilnośd systemu finansowego Kolejnym ważnym zadaniem Szwajcarskiego Banku Narodowego jest dbanie o stabilnośd całego systemu finansowego w Szwajcarii, przez co rozumiemy analizę źródeł istniejących zagrożeo i identyfikacji obszarów, w których wymagane jest podjęcie konkretnych działao. Bank tworzy również ramy prawne dla całego sektora finansowego i nadzoruje działania rynku finansowego. E) Wydawanie i dystrybucja środków pieniężnych SNB posiada pełne prawo wydawania i dostarczania banknotów do szwajcarskiej gospodarki. F) Bezgotówkowe transakcje płatnicze W odniesieniu płatności bezgotówkowych Szwajcarski Bank Narodowy jest zaangażowany w obszar płatności między uczestnikami systemu Swiss Interbank Clearing, którego płatności są rozliczane za pośrednictwem depozytów prowadzonych właśnie przez bank centralny. G) Bankier Konfederacji Szwajcarski Bank Narodowy pełni również funkcję banku dla poszczególnych Konfederacji Szwajcarskich, co oznacza przetwarzanie ich płatności, przechowywanie papierów wartościowych oraz przeprowadzanie transakcji walutowych.

8 Polityka pieniężna Polityka pieniężna Szwajcarii i poziom stóp procentowych to temat, który w ostatnim miesiącu bardzo często pojawiał się w mediach w związku z ostatnią decyzją SNB i dużym zainteresowaniem ze strony polskich kredytobiorców posiadających kredyty spłacane w szwajcarskiej walucie SNB podjął zaskakującą dla rynków decyzję o wprowadzeniu ujemnych stóp procentowych (stopa depozytowa -0,25%), natomiast docelowy trzymiesięczny poziom LIBOR dla franka ma spaśd do przedziału <-0,25%, -0,75%>. Powodów takiej decyzji możemy doszukiwad się w trwającym kryzysie finansowym na rosyjskim rynku i w stymulującej polityce pieniężnej w strefie euro, bo połączenie tych dwóch czynników prowadziło do wzrostu popytu na bezpieczne aktywa nominowane w szwajcarskiej walucie i w konsekwencji do umacniania się franka. Jednak jeszcze bardziej niespodziewaną decyzją podjętą było zaprzestanie obrony kursu EUR/CHF na poziomie 1,20. Bez żadnych zapowiedzi i ostrzeżeo Szwajcarski Bank Narodowy zerwał z minimalnym kursem tej pary walutowej, co doprowadziło do gwałtownego umocnienia franka szwajcarskiego względem koszyka najważniejszych walut. Niezapowiadana decyzja Szwajcarskiego Banku Narodowego jest szeroko komentowana i większości wypadków są to głosy negatywne, bo uwolnienie kursu doprowadziło do bankructw niektórych brokerów, zawieszenia notowao par walutowych z frankiem szwajcarskim, a dla Polaków posiadających kredyty w szwajcarskiej walucie ta decyzja oznaczała nagły wzrost raty kredytu. Początkowa reakcja doprowadziła kurs EUR/CHF z poziomu 1,20 nawet do 0,89, czyli zmianę o około 25% w ciągu kilkunastu minut. Polski złoty również ucierpiał, bo pierwsza reakcja spowodowała, że frank szwajcarski był wyceniany nawet na 5 zł. Przy okazji decyzji o uwolnieniu notowao franka szwajcarskiego względem euro bank zdecydował się również na kolejne obniżenie stopy procentowej do rekordowo niskiego poziomu -0,75%.

9 Na wykresie widoczne są notowania pary walutowej EUR/CHF. Widoczna niska zmiennośd notowao od to wyznaczenie przez Szwajcarski Bank Narodowy minimalnego kursu 1,20, a ogromna świeca spadkowa to efekt ostatniej decyzji o uwolnienia kursu franka szwajcarskiego względem euro Od 2009 roku stopa procentowa była utrzymywana na bardzo niskich poziomach między 0,5% i 0% jednak ostatnia decyzja to historyczne posunięcie.

10 Co dalej z kredytami walutowymi we frankach? Temat stóp procentowych odbija się w Polsce szerokich echem w związku z dużą liczbą kredytów spłacanych we frankach. Pod koniec października 2014 roku około 30% kredytów hipotecznych udzielonych gospodarstwom domowym o wartości około 130 miliardów złotych było nominowanych we frankach. Warto się zatem zastanowid jak ujemna stopa depozytowa w Szwajcarii i ostatnie wydarzenia związane z uwolnieniem kursu franka szwajcarskiego względem euro mogą wpłynąd na oprocentowanie kredytów i czy taka sytuacja jest korzystna dla kredytobiorców. Oprocentowanie większości kredytów bankowych składa się z dwóch części. Pierwszą z nich jest stała marża banku, a druga to zmienna rynkowa stopa procentowa i w tym przypadku większośd banków bierze pod uwagę poziom 3-miesięcznego LIBOR we frankach. Wprowadzenie ujemnej stopy procentowej oznacza, że mogą spaśd odsetki i oprocentowanie kredytów, jednak raczej nie dojdzie do sytuacji, w której bank będzie dopłacał kredytobiorcy do jego zobowiązania. Wynika to ze sposobu skonstruowania umów, które określają, że jeżeli stopa jest dodatnia to klient płaci marże banku plus odsetki, a jeśli ujemna to klient płaci samą marże, bo przyjmuje się, że odsetki wynoszą 0. Obniżka stóp procentowych z listopada mogła przynieśd ukojenie kredytobiorcom posiadającym kredyty walutowe we frankach jednak było ono dosyd ulotne i trwało do 15 stycznia 2015 roku, czyli dnia który możemy określid jako czarny dzieo w historii frankowych kredytów. Gwałtowne umocnienie szwajcarskiej waluty doprowadziło do tego, że wartośd kredytów i spłacanych rat niebotycznie wzrosły, a niektórzy kredytobiorcy znaleźli się w tragicznej sytuacji finansowej w związku z zawirowaniami na światowym rynku walutowym. Wśród perspektyw walutowych na najbliższy czas przeważa opinia o utrzymywaniu się franka szwajcarskiego powyżej poziomu 4 zł, zatem wartośd kredytów i spłacanych rat w dalszym ciągu pozostanie na wyższym poziomie. Co raz częściej pojawiają się opinie, że rząd będzie interweniował i pomoże kredytobiorcom, którzy najbardziej ucierpieli na gwałtownym umocnieniu szwajcarskiej waluty. Przyjrzyjmy się teraz indeksowi cen konsumenckich w ujęciu rocznym na przestrzeni ostatnich 6 lat, bo to jego zachowanie i średnioterminowa prognoza jest jednym z kluczowych czynników uwzględnianych przez SNB w prowadzonej polityce pieniężnej. Optymalna sytuacja pożądana przez bank zakłada, że wzrost cen nie powinien przekraczad 2% w ujęciu rocznym, ale również nie powinien wkraczad w strefę deflacji, a w ciągu ostatnich dwóch lat przez kilka dłuższych okresów w Szwajcarii mieliśmy do czynienia właśnie z deflacją.

11 Cały 2012 rok upłynął pod znakiem spadku cen dochodzącym nawet do poziomu -1% i dopiero na początku 2014 roku ceny wróciły do okolic 0%, utrzymując się w wąskim zakresie przez większośd czasu. Zagraniczne rezerwy walutowe Szwajcarskiego Banku Narodowego doznały gwałtownego wzrostu w 2011 roku, kiedy bank zdecydował się bronid minimalnego kursu wymiany franka za euro, określonego na poziom 1,20. Jednak od połowy 2012 roku utrzymują się na względnie stałym poziomie, odczuwając tylko krótkotrwałe ruchy w zależności od decyzji i działao prowadzonych w danym momencie przez bank centralny.

12 4. Wskaźniki makroekonomiczne Produkt Krajowy Brutto Według danych Międzynarodowego Funduszu Walutowego z 2013 roku, Szwajcaria to dwudziesta największa gospodarka na świecie pod względem nominalnego PKB. Na przestrzeni lat możemy zaobserwowad jego zrównoważony i stabilny wzrost, może wyłącznie poza okresem około roku 2009 oraz 2012, do czego jednak zdążyły przyzwyczaid nas również inne europejskie gospodarki. W 2013, wartośd nominalnego Produktu Krajowego Brutto Szwajcarii wyniosła 650,74 miliarda dolarów i była w historii wyższa tylko raz w roku 2011, kiedy było to nieco ponad 8 miliardów więcej, co widad na poniższym wykresie. Nominalny PKB (mld USD) 658,87 650,74 256,04 334,59 384,76 450,53 509, Źródło: opracowanie własne, dane countryeconomy.com Szwajcarska gospodarka to nie tylko jedna z najwyższych wartości PKB na świecie. Przyjmując wartości per capita możemy śmiało powiedzied, że Szwajcaria to wręcz światowa czołówka. Plasując się na 9 miejscu z wartością dolarów, Szwajcarzy wyprzedzają takie kraje jak między innymi Stany Zjednoczone, czy Holandia. nr Kraj Nominalny PKB (mld) nr Kraj PKB per capita 18 Turcja 819,990 USD 9 Szwajcaria USD 19 Arabia Saudyjska 748,450 USD 10 Stany Zjednoczone USD 20 Szwajcaria 650,431 USD 13 Holandia USD 21 Argentyna 610,288 USD 26 Francja USD 24 Polska 517,705 USD 29 Włochy USD 28 Austria 416,062 USD 48 Polska USD Źródło: opracowanie własne, dane Międzynarodowy Fundusz Walutowy (2013)

13 Inflacja Jeśli chodzi o inflację, gospodarka szwajcarska przejawia dośd oryginalne zachowania. Jak widzimy na poniższym wykresie, najwyższa wartośd tego zjawiska przez ostatnie czternaście lat wyniosła jedynie 3% około roku Warto zauważyd, że średnia dla Unii Europejskiej wynosiła wtedy 6,3%. Celem Szwajcarskiego Banku Narodowego jest inflacja nieprzekraczająca 2% rocznie. Większośd ekonomistów zgodziłaby się jednak, że inflacja wahająca się w granicach 0%, ze skłonnościami do niewysokiej deflacji, jak widzimy to w okolicach roku 2010 oraz 2012 nie jest niczym korzystnym. Jeśli chodzi o cały 2014, Szwajcaria zakooczyła ten rok nieco pod kreską. Jak widzimy, w ciągu ostatnich miesięcy ceny zmieniały się w granicach nie większych niż pół procenta, więc o deflacji zadecydowały dziesiętne części tego wskaźnika. Bezrobocie Czy wspomnieliśmy już o jakichkolwiek większych problemach gospodarki szwajcarskiej? Nie, bezrobocie również nie będzie jednym z nich. Na przestrzeni ostatnich czternastu lat, stopa bezrobocia w tym kraju wahała się w granicach dwóch do czterech procent. Jest to fenomen na skalę światową. Z obecnym wynikiem, wynoszącym nieco ponad 3% mamy ewidentnie do czynienia wyłącznie z tzw. bezrobociem przejściowym, którego nie da się wyeliminowad w żadnej gospodarce rynkowej. Szwajcaria pod tym względem deklasuje nawet takie kraje jak Niemcy i Austria, które wręcz słyną z niskiej stopy bezrobocia. Wynosi ona tam około 5%.

14 Wskaźnik wolności gospodarczej Mówiąc o tak niskim bezrobociu, nie możemy przejśd obojętnie obok danych na temat wolności gospodarczej w tym kraju. Pozycja Szwajcarii w rankingu wolności gospodarczej fundacji Heritage powinna byd jednym z czołowych argumentów ekonomistów o wolnościowych poglądach w dyskusjach ze zwolennikami interwencjonizmu paostwowego, którzy od lat powtarzają, że nadmierny wolny rynek prowadzi do strukturalnego bezrobocia. Czwarta pozycja spośród 178 notowanych w rankingu miejsc na świecie mówi sama za siebie. Szwajcaria pod względem wolności gospodarczej ustępuje w chwili obecnej jedynie: Hong Kongowi, Singapurowi oraz Australii. Jedyne kategorie, w których Szwajcaria traci nieco punktów to relatywnie wysokie wydatki rządowe. Rządy prawa Ograniczony rząd Prawo własności 90 Wydatki rządowe 65.7 Wolnośd od korupcji 88.1 Wolnośd fiskalna 68.9 Efektywnośd regulacji Wolne rynki Swoboda działalności gospodarczej 75.4 Wolny handel 90.0 Stosunki, prawo do pracy i płace 87.4 Wolnośd inwestycyjna 85.0 Stabilnośd monetarna 85.2 Wolnośd finansowa 80.0 Wskaźnik wolności gospodarczej 81.6 Pozycja w rankingu 4

15 PMI PMI to wskaźnik aktywności finansowej jeśli przyjmuje on wartośd powyżej 50, oznacza to ożywienie w danym sektorze gospodarki. Na chwilę obecną PMI dla przemysłu w Szwajcarii wynosi 52. Jest to widoczna poprawa względem ostatnich miesięcy, gdy wskaźnik ten znajdował się pod linią 50 punktów. Daleko jednak do sytuacji z początku roku 2014, kiedy PMI dla przemysłu wynosiło blisko 58 punktów. Import i eksport Bez wątpienia korzystną sytuacją dla gospodarki jest, gdy eksport przewyższa import. W Szwajcarii z taką sytuacją mamy do czynienia od roku 2002, gdy wartośd eksportu była wyższa o około 4,5 miliarda dolarów. W roku 2013, Szwajcarzy wyeksportowali dobra na wartośd równą łącznie 229 mld USD, co równe jest 35,21% ich PKB. Import zaś był niższy już o prawie 30 mld. Jak widzimy więc, handel międzynarodowy to bardzo ważna częśd gospodarki Szwajcarii. Do najczęściej eksportowany towarów należą: złoto (20%), produkty medyczne oraz zegarki, z których w koocu ten kraj słynie. Najczęściej sprowadzanymi dobrami zza granicy są również złoto oraz produkty medyczne, jak i samochody, ropa naftowa oraz biżuteria. Najwięcej transakcji Szwajcarzy przeprowadzają z Niemcami, USA oraz Francją.

16 Zależnośd między importem, a eksportem (mln USD) Eksport Import Deficyt budżetowy Jest to kolejna pozycja mocno odbiegająca od tego, do czego przyzwyczaiły nas inne światowe gospodarki. Chod trudno w to uwierzyd, ostatni raz gdy rząd Szwajcarii uchwalił budżet bez deficytu miał miejsce w roku Wyniósł on wtedy zaledwie nieco ponad 2 miliardy USD. W roku 2008, kiedy cały świat pogrążony był w głębokim kryzysie, niemal wszystkie kraje zadłużały się coraz bardziej, Szwajcarzy mogli cieszyd się wyjątkowo dużą nadwyżką budżetową, wynoszącą aż milionów dolarów. Deficyt budżetowy mln USD % PKB ,03 0,025 0,02 0,015 0,01 0, ,005-0,01-0,015-0,02 Jeśli rząd opisywanego przez nas kraju utrzyma wyniki na takim poziomie, będzie jednym z niewielu paostw na świecie dążącym do spłaty swojego długu publicznego, wynoszącego obecnie 49,14% PKB. Skąd wziął się taki dług? Jest to pozostałośd po recesji gospodarczej, jaką Szwajcaria była ogarnięta w latach

17 Dług publiczny mln USD % GDP ,8 0,7 0,6 0,5 0,4 0,3 0,2 0, Rynek kapitałowy W Szwajcarii rynek kapitałowy, w formie zorganizowanego obrotu publicznego, tworzą dwie giełdy: SIX Swiss Exchange oraz Berne exchange. Pierwsza giełda papierów wartościowych została utworzona w Genewie w 1850r. Walutą podstawową jest frank szwajcarski (CHF). Obecnie jedną z wiodących giełd papierów wartościowych w Europie jest SIX SWISS EXCHANGE. Znajduje się na pozycji lidera transgranicznego w zarządzaniu aktywami prywatnymi. Była pierwszą giełdą na świecie włączoną w pełni zautomatyzowany system obrotu, rozliczeo i rozrachunków w 1995r. Drugą, mniejsza giełdą prowadzącą obrót w Bernie jest Berne exchange. Wymiana na giełdach jest kontrolowana przez stowarzyszenie 55 banków. Każdy z banków ma równe prawa głosu w kwestii podejmowania decyzji dotyczących zarządzania i regulacji w zakresie wymiany. SIX Swiss Exchange Działająca obecnie giełda zlokalizowana jest w Zurychu i działa od 30 czerwca 1988 roku. W 2008 roku nastąpiło połączenie istniejących SWX Group (obrót papierami wartościowymi), Telekurs Group (obsługa obrotu) i SIS Group (informacje finansowe i transakcje płatnicze). W ten sposób powstała SIX SWISS EXCHANGE LTD prowadząca główną Szwajcarską Giełdę Papierów Wartościowych. Poniższa mapa przedstawia wizję funkcjonowania giełdy, jako rozwój i umacnianie partnerstwa w ramach inwestycji.

18 Źródło: SIX Swiss Exchange, poza obrotem akcjami, handluje również innymi papierami wartościowymi takimi jak: obligacje rządowe oraz instrumenty pochodne (opcje na akcje). Tabela nr 1. Exchange Line TotalVolume TotalTurnover SWX Swiss Blue Chip Shares 25, ,77 SWX Mid & Small Caps Swiss Shares 6,40 236,44 SWX Foreign Shares 0,44 13,17 SWX Sponsored Foreign Shares 0,01 0,33 SWX Bonds CHF 62,58 65,43 SWX Bonds - Non CHF 0,22 0,24 SWX Exchange Traded Funds 3,22 173,26 SWX Investment Funds 0,25 30,49 SWX Sponsored Funds 0,00 1,46 SWX Exchange Traded Products 0,00 0,15 Total turnover for all segments 2 352,74 Źródło: na podstawie: Daily reports Tabela przedstawia całkowity obrót oraz kapitalizację (w mln CHF) w rozbiciu na instrumenty obrotu na giełdzie (dane na ). Główny indeks giełdowy na SIX Swiss Exchange jest indeks Blue Chip SMI. Składa się na niego 20 największych spółek rynku szwajcarskiego (m. in.: Givaudan SA, SGS AG, SWATCH GROPUP I), których akcje charakteryzują się najwyższa płynnością i co najmniej średniej wartości kapitalizacją.

19 Wykres. Portfel indeksu SIM Źródło: stan na r, Największy udział w portfelu indeksu mają spółki działające w sektorze farmaceutycznym i produkcji dóbr konsumpcyjnych. Indeks działa na zasadzie kumulatywnej dywidendy (przedstawia możliwości jej dystrybucji). Jest aktualizowany raz do roku oraz notowany w czasie rzeczywistym. Stanowi obecnie ponad 90% całej kapitalizacji rynkowej (także wolumenu obrotu) na giełdzie. Jest podstawowym indeksem stosowanym do indeksacji pochodnych instrumentów finansowych. Poniższy wykres przedstawia porównanie giełd szwajcarskich i polskiej. Kapitalizacja giełdy /mld/ GPW (PLN) GPW (CHF)* SWX (CHF) SWX (PLN)* *wartości przeliczone według kursu średniego NPB z dnia (Tabela nr 001/A/NBP/2015 z dnia , 3,5833 CHF/PLN)

20 Kolejny wykres prezentuje wartośd obrotu na głównym indeksie SWX zestawionym z polskim WIG 20 notowanym na GWP w Warszawie. Wartośd obrotu na głównych indeksach /mln EUR*/ , ,65 *wartości przeliczone według kursu średniego NPB z dnia (Tabela nr 001/A/NBP/2015 z dnia ) Berne Exchange (BX) SMI PR WIG 20 BX została założona w 1880 roku jako Związek Banków Berneoskich (Berner Börsenverein, BBV), przez dziewięd banków i czternaście przedsiębiorstw prywatnych w Zurychu. Giełda miała stosunkowo niewielki wolumen obrotu, aż do I wojny światowej. W 2002 roku wprowadzono elektroniczną platformę handlową do obsługi obrotu papierami wartościowymi. Obecnie giełda prowadzona jest przez spółkę BX Swiss AG. W przeciwieostwie do swoich konkurentów w Bazylei, Genewy i Zurychu, że nie brała udziału w połączeniu, które doprowadziły do powstania SWX. BX zachował formę prawną prywatnego stowarzyszenia pod prawem szwajcarskim, a jego członkami są największe banki działające w Bernie, w tym UBS i Credit Suisse Private Banking. Wymiana w Berne ukierunkowana jest głównie na szwajcarskie małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP), które nie spełniają warunków wejścia na giełdę SWX. Jest jedyną alternatywą na szwajcarskim rynku kapitałowym. Non-biurokratyczne podejście oraz utrzymywanie bliskich relacji z klientami oraz elastycznośd w porównaniu do innych emitentów tworzą przyjazne inwestorom środowisko. Na giełdzie notowane są również spółki z SWX. Kapitalizację giełdy tworzy pięddziesiąt spółek, których akcje są notowane na giełdzie BX. Wybitne spółki notowane obejmują: BLS Lötschbergbahn AG, Berno, drugi co do wielkości potentat kolejowy w Szwajcarii

21 Valiant Holding AG, Berno, głównym szwajcarski bank regionalny BKW FMB Energie AG, Berno, główny dostawca energii Swiss Swatch Group, Berno, największy producent zegarków na świecie Obrót na giełdzie regulowany jest przez Szwajcarski nadzoru rynku finansowego Urzędu Finma. Wykres przedstawia ceny głównych indeksów giełdy SWX oraz BX. Dla porównania również załączono wartośd polskiego WIG 20. Ceny indeksów /100'EUR/ WIG 20 SMI PR BIRW *wartości przeliczone według kursu średniego NPB z dnia (Tabela nr 001/A/NBP/2015 z dnia ) Nadzór rynku Szwajcarski Nadzór Rynku Finansowego prowadzony jest przez organizację Finma, która jest instytucją prawa publicznego z własną osobowością prawną. Jest ona odpowiedzialna za wdrażanie przepisów ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym i przestrzegania prawa w zakresie rynku finansowego. Jako niezależny organ nadzorujący działa w celu ochrony interesów wierzycieli, inwestorów i osób ubezpieczonych oraz w celu zapewnienia prawidłowego funkcjonowania rynków finansowych. Funkcjonowanie giełdy w szwajcarskich realiach wymaga posiadania licencji, zgodnie z ustawą federalną o giełdach i obrocie papierami wartościowymi (SESTA), która obowiązuje od dnia 1 lutego 1997 roku. Zgodnie z zapisami ustawy giełda powinna mied na zapewnienie przejrzystości i równego traktowania inwestorów oraz stworzenie ram dla funkcjonowania rynku papierów wartościowych. Ogólny nadzór Finma nad krajowymi giełdami polega na udzielaniu licencji operacyjnych. Prowadzi także kontrolę audytowi w organizacjach giełdowych. Krajowe giełdy

22 nadzorowane przez Finma są SIX Swiss Exchange Ltd, SIX Sctructurised Products Exchange Ltd i Eurex Zurich AG. Działalnośd giełd zagranicznych wymaga zgody FINMA na działalnośd trans graniczną. Organizacja sprawuje także kontrolę nad instytucjami para-giełdowymi, które nie są giełdami właściwymi n mocy przepisów ustawy federalnej. Giełdy takie wchodzą częściowo w zakres stanowionego prawa. Podleganie kontroli FINMA uzasadnione jest ochroną inwestorów zapewnieniem przejrzystości, równego traktowania i dostępu do informacji. BX Berne exchange została dopuszczona jako instytucja podobna do giełdy. Stopieo struktury i organizacji w BX nie jest równoznaczny z giełdą. Narodowy Bank Szwajcarii (SNB) i Finma są wspólnie odpowiedzialne za nadzór nad systemami płatności i rozrachunku papierów wartościowych. Na podstawie art. 19 ustawy o Narodowym Banku (NBA), SNB jest odpowiedzialny za nadzorowanie systemów płatniczych i rozrachunku papierów wartościowych. Jeśli chodzi o podział funkcji nadzorczych: SNB jest odpowiedzialny za nadzorowanie samego systemu, a Finma jest odpowiedzialna za nadzór nad operatorami systemów. Finma posiada licencję SIX SIS Ltd jako bank. Jest operatorem systemu SECOM rozrachunku papierów wartościowych oraz centralnego depozytu papierów wartościowych. W szwajcarskim systemie obrotu funkcjonuje instytucja Centralnego Counterparty (CCP). Najważniejszą funkcją w CCP jest wyeliminowanie ryzyka kontrahenta poprzez płatności i dostawy. W chwili obecnej funkcjonuje SIX x-clear AG system, który działa jako CCP dla krajowych uczestników na SIX Swiss Exchange w handlu akcjami, obligacjami i jednostkami uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych typu ETF. 6. Struktura gospodarki Około dwie trzecie obszaru Szwajcarii jest pokryte przez lasy, jeziora oraz góry. Jako, że na jej terenie nie istnieje wiele strategicznych surowców i minerałów, kraj ten musi je importowad, przetwarzad, a następnie sprzedawad jako gotowe wyroby. Jak w większości współczesnych krajów, w Szwajcarii również dominuje trójszczeblowy podział gospodarki. Możemy podzielid ją więc na trzy główne kategorie: Rolnictwo Przemysł Usługi Usługi są najważniejszą gałęzią gospodarki i obejmują m.in. bankowośd, ubezpieczenia, konsulting, informatykę oraz turystykę. Rolnictwo jest również bardzo ważną częścią

23 gospodarki, z tym że produkcja w tym sektorze nie jest wystarczająca, aby zaspokoid potrzeby mieszkaoców, dlatego też Szwajcaria musi polegad na dobrach importowanych z innych krajów. Wspomniany powyżej brak zasobów znacząco wpłynął również na przemysł, zwłaszcza ten specjalistyczny. Szwajcarski przemysł obejmuje przede wszystkim produkcję maszyn, chemiczną i farmaceutyczną oraz produkcję zegarków. Polityka gospodarcza rządu nastawiona jest głównie na rozwój gospodarczy. W tym celu regularnie są prowadzone prace nad poprawą ustawodawstwa o konkurencyjności, upraszczaniem procedur administracyjnych, a także te związane z walką z korupcją. Dzięki tym działaniom Szwajcaria uplasowała się na 4 pozycji na świecie i na 1 w Europie pod względem wolności gospodarczej (indeks publikowany przez heritage.org). Rolnictwo Pod względem zatrudnienia i udziału w wartości dodanej PKB, rolnictwo w Szwajcarii ma strukturę zbliżoną do średniej z paostw uprzemysłowionych w UE. W latach udział rolnictwa w całości PKB spadł z 2,3% do 0,7%. Jeśli chodzi natomiast o zatrudnienie, to w rolnictwie zatrudnionych jest około 3,7% wszystkich pracujących osób. Ponad jedna trzecia obszaru Szwajcarii to tereny rolnicze. W latach kurczyły się one w tempie 1,1m 2 co sekundę, co dało ogólny ubytek wielkości 850 km 2, czyli 5,4% całości. Odbiło się to również na ilości gospodarstw rolnych. W roku 2000 Szwajcaria liczyła ponad 70,5 tys. gospodarstw rolnych. W roku 2012 było ich już tylko 56,6 tysiąca. To co dodatkowo charakteryzuje szwajcarski sektor rolnictwa, to bardzo intensywne wsparcie ze strony rządu. Sektor ten co roku otrzymuje około 3 mld CHF dotacji oraz subsydiów i jest to jeden z najwyższych poziomów pomocy w zestawieniu międzynarodowym. Ze względu na ukształtowanie terenu oraz warunki klimatyczne, większośd gospodarstw rolniczych specjalizuje się w hodowli zwierząt (ok. 60% całości). Obejmuje ona przede wszystkim drób, świnie oraz bydło rogate. Na dalszym planie znajdują się owce, kozy oraz konie. Coraz większą rolę w hodowli odgrywają krowy mleczne. Jak łatwo się domyślid, ma to swoje odzwierciedlenie w produkcji mleka oraz wyrobów mlecznych.

24 Źródło: Federal Statistical Office, Swiss Agriculture, Pocket Statistics 2014 Jeśli chodzi o uprawy roślinności, to blisko 71% całości terenów zielonych (bez obszarów górskich) zajmują łąki i pastwiska. Na drugim miejscu (14%) znajdują się tereny ze zbożami. Do głównych zbóż uprawianych w Szwajcarii zaliczamy: pszenicę, jęczmieo oraz owies. Oprócz powyższych zbóż uprawiane są również inne rośliny np. buraki cukrowe, ziemniaki, rośliny oleiste oraz owoce. Zajmują one mniejsze powierzchnie rolne, co jednak wcale nie pomniejsza ich udziału w wartości produkcji całego sektora. Źródło: Federal Statistical Office, Swiss Agriculture, Pocket Statistics 2014

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy strefy euro publikuje Europejski Bank Centralny, natomiast bilans płatniczy Unii Europejskiej - Eurostat.

Bilans płatniczy strefy euro publikuje Europejski Bank Centralny, natomiast bilans płatniczy Unii Europejskiej - Eurostat. Bilans płatniczy zestawienie (dochody wpływy kontra wydatki płatności) wszystkich transakcji dokonanych między rezydentami (gospodarką krajową) a nierezydentami (zagranicą) w danym okresie. Jest on sporządzany

Bardziej szczegółowo

LYXOR ETF WIG20. Pierwszy ETF notowany na Giełdzie Papierów. 2 września 2010 r.

LYXOR ETF WIG20. Pierwszy ETF notowany na Giełdzie Papierów. 2 września 2010 r. LYXOR ETF WIG20 Pierwszy ETF notowany na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie Niniejszy materiał ma wyłącznie charakter informacyjny oraz promocyjny i nie powinien stanowić podstawy do podejmowania

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r.

Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r. Warszawa, dnia 14 września 2015 r. Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r. Miesięczny bilans płatniczy został oszacowany przy wykorzystaniu danych z miesięcznych i kwartalnych sprawozdań polskich podmiotów

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje o spółce PKO BP

Podstawowe informacje o spółce PKO BP Podstawowe informacje o spółce PKO BP PKO BANK POLSKI S.A. jeden z najstarszych banków w Polsce. W opinii wielu pokoleń Polaków uważany jest za bezpieczną i silną instytucję finansową. Większościowym akcjonariuszem

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz

Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz Synteza* Na koniec III kw. 2010 r. PKO Bank Polski na tle wyników konkurencji**

Bardziej szczegółowo

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy prof. dr hab. Piotr Banaszyk, prof. zw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Gospodarki Międzynarodowej Agenda 1. Przyczyny globalnego

Bardziej szczegółowo

Gospodarka światowa w 2015. Mateusz Knez kl. 2A

Gospodarka światowa w 2015. Mateusz Knez kl. 2A Gospodarka światowa w 2015 Mateusz Knez kl. 2A Koło Ekonomiczne IV LO Nasze koło ekonomiczne współpracuje z Uniwersytetem Ekonomicznym w Poznaniu. Wspólne działania rozpoczęły się od podpisania umowy pomiędzy

Bardziej szczegółowo

SZWAJCARSKI RYNEK ICT DLA POLSKICH INWESTORÓW. Spotkanie informacyjne Czwartek, 13 listopada 2014, Warszawa

SZWAJCARSKI RYNEK ICT DLA POLSKICH INWESTORÓW. Spotkanie informacyjne Czwartek, 13 listopada 2014, Warszawa SZWAJCARSKI RYNEK ICT DLA POLSKICH INWESTORÓW Spotkanie informacyjne Czwartek, 13 listopada 2014, Warszawa Partnerzy: Swiss Business Hub Polska przy Ambasadzie Szwajcarii w Warszawie we współpracy z Polską

Bardziej szczegółowo

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Mirosław Gronicki Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Warszawa 31 maja 2011 r. Spis treści 1. Geneza światowego kryzysu finansowego. 2. Światowy kryzys finansowy skutki. 3. Polska

Bardziej szczegółowo

Bank of America Corp.(DE) (BAC) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE).

Bank of America Corp.(DE) (BAC) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE). Bank of America Corp.(DE) (BAC) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE). Czym zajmuje się firma? Bank of America jeden z największych banków świata. Pod względem wielkości aktywów zajmuje 3.

Bardziej szczegółowo

INWESTORZY W OBROTACH GIEŁDOWYCH 2008 ROKU

INWESTORZY W OBROTACH GIEŁDOWYCH 2008 ROKU GPW 27 NOWA JAKOŚĆ INWESTORZY W OBROTACH GIEŁDOWYCH 28 ROKU - podsumowanie 1 RYNEK AKCJI W 28 ROKU ŚREDNIA WARTOŚĆ TRANSAKCJI (PLN) 2 UDZIAŁ TRANSAKCJI W OBROTACH 1 18 8 16 6 14 4 2 12 24 25 26 27 28 24

Bardziej szczegółowo

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy

Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Gospodarka otwarta i bilans płatniczy Zagregowane wydatki w gospodarce otwartej Jeżeli przyjmiemy, że wydatki krajowe na dobra wytworzone w kraju zależą od poziomu dochodu Y oraz realnej stopy procentowej

Bardziej szczegółowo

Lyxor ETF DAX i Lyxor ETF S&P 500 na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie

Lyxor ETF DAX i Lyxor ETF S&P 500 na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie Lyxor ETF DAX i Lyxor ETF S&P 500 na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie Lyxor Asset Management Jedna z największych na świecie i druga w Europie instytucja zarządzająca funduszami typu ETF. Należy

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Raport miesięczny. Centrum Finansowe Banku BPS S.A. za maj 2013 roku. Warszawa, 14.06.2013 r.

Raport miesięczny. Centrum Finansowe Banku BPS S.A. za maj 2013 roku. Warszawa, 14.06.2013 r. Raport miesięczny Centrum Finansowe Banku BPS S.A. za maj 2013 roku Warszawa, 14.06.2013 r. Spis treści: 1. INFORMACJE NA TEMAT WYSTĄPIENIA TENDENCJI I ZDARZEŃ W OTOCZENIU RYNKOWYM SPÓŁKI, KTÓRE W JEJ

Bardziej szczegółowo

Indeks Zadłużenia-wrzesień 2011. Zły miesiąc dla zadłużonych w euro.

Indeks Zadłużenia-wrzesień 2011. Zły miesiąc dla zadłużonych w euro. Indeks Zadłużenia-wrzesień 2011. Zły miesiąc dla zadłużonych w euro. Na jakiś czas cichnie temat kredytów we franku szwajcarskim, bo kurs tej waluty względnie się ustabilizował. Ale przełom sierpnia i

Bardziej szczegółowo

Gwałtowny spadek kursu rubla białoruskiego spowodował wzrost cen we wrześniu 2015-11-16 08:43:09

Gwałtowny spadek kursu rubla białoruskiego spowodował wzrost cen we wrześniu 2015-11-16 08:43:09 Gwałtowny spadek kursu rubla białoruskiego spowodował wzrost cen we wrześniu 2015-11-16 08:43:09 2 ANALITYKA: Gwałtowny spadek kursu rubla białoruskiego spowodował wzrost cen we wrześniu Przegląd realnego

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Model klasyczny podstawowe założenia Podstawowe założenia modelu są dokładnie takie same jak w modelu klasycznym gospodarki

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty siódmy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

PLANY FINANSOWE KRAJOWYCH BANKO W KOMERCYJNYCH NA 2015 R.

PLANY FINANSOWE KRAJOWYCH BANKO W KOMERCYJNYCH NA 2015 R. Opracowanie: Wydział Analiz Sektora Bankowego (DBK 1) Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, W dniu 9 kwietnia r.

Bardziej szczegółowo

ANALIZA RYNKU ZDROWEJ ŻYWNOŚCI W POLSCE. Próbka raportu

ANALIZA RYNKU ZDROWEJ ŻYWNOŚCI W POLSCE. Próbka raportu ANALIZA RYNKU ZDROWEJ ŻYWNOŚCI W POLSCE Próbka raportu Spis treści 1. Zawartośd raportu... 3 2. Przedstawienie YPI... 4 3. Analiza popytu na żywnośd ekologiczną (fragment)... 5 4. Trendy i perspektywy

Bardziej szczegółowo

BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Podsumowanie 2011 roku Kierunki Strategiczne na lata 2012-2015. 19 marca 2012 roku

BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Podsumowanie 2011 roku Kierunki Strategiczne na lata 2012-2015. 19 marca 2012 roku BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Podsumowanie roku Kierunki Strategiczne na lata 2012-2015 19 marca 2012 roku / mln zł / / mln zł / wyniki podsumowanie Rozwój biznesu SEGMENT KORPORACYJNY Transakcje walutowe

Bardziej szczegółowo

BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Wyniki za 2013 rok i podział zysku. Warszawa, 24 czerwca 2014

BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Wyniki za 2013 rok i podział zysku. Warszawa, 24 czerwca 2014 BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Wyniki za 2013 rok i podział zysku Warszawa, 24 czerwca 2014 Otoczenie makroekonomiczne Gospodarka stopniowo przyspiesza Dalsza poprawa sytuacji na rynku pracy 7.0 5.0 3.0

Bardziej szczegółowo

Rozwój systemu finansowego w Polsce

Rozwój systemu finansowego w Polsce Departament Systemu Finansowego Rozwój systemu finansowego w Polsce Warszawa 213 Struktura systemu finansowego (1) 2 Struktura aktywów systemu finansowego w Polsce w latach 25-VI 213 1 % 8 6 4 2 25 26

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Wahania koniunktury gospodarczej Ożywienie i recesja w gospodarce Dr Joanna Czech-Rogosz Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 16.04.2012 1. Co to jest koniunktura gospodarcza?

Bardziej szczegółowo

05-530 Góra Kalwaria, ul. Pijarska 21 tel.: [22] 717-82-65 fax: [22] 717-82-66 kom.: [0] 692-981-991, [0] 501-633-694 Info: 0 708 288 308

05-530 Góra Kalwaria, ul. Pijarska 21 tel.: [22] 717-82-65 fax: [22] 717-82-66 kom.: [0] 692-981-991, [0] 501-633-694 Info: 0 708 288 308 05-530 Góra Kalwaria, ul. Pijarska 21 tel.: [22] 717-82-65 fax: [22] 717-82-66 kom.: [0] 692-981-991, [0] 501-633-694 Info: 0 708 288 308 biuro@assman.com.pl http://www.assman.com.pl 21-11-2006 W części

Bardziej szczegółowo

10. Perspektywy rozwiązywania problemu zadłużenia: koordynowanie polityki ekonomicznej w ramach spotkań przywódców i ministrów finansów państw; mądra

10. Perspektywy rozwiązywania problemu zadłużenia: koordynowanie polityki ekonomicznej w ramach spotkań przywódców i ministrów finansów państw; mądra TEMAT: Zadłużenie międzynarodowe 9. 8. Funkcje kredytów w skali międzynarodowej: eksport kapitałów; możliwość realizacji określonych inwestycji np. przejęcie kontroli nad firmą znajdującą się zagranicą,

Bardziej szczegółowo

BANK BPH KONTYNUUJE DYNAMICZNY ROZWÓJ

BANK BPH KONTYNUUJE DYNAMICZNY ROZWÓJ Warszawa, 27 lipca 2005 r. Informacja prasowa BANK BPH KONTYNUUJE DYNAMICZNY ROZWÓJ Skonsolidowane wyniki finansowe Banku BPH po II kwartałach 2005 roku według MSSF osiągnięcie w I półroczu 578 mln zł

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

Kontrakty terminowe na indeksy GPW pozostaje czwartym rynkiem w Europie

Kontrakty terminowe na indeksy GPW pozostaje czwartym rynkiem w Europie Rynek instrumentów pochodnych GPW w I półroczu 2012 roku na tle Europy GPW utrzymuje czwartą pozycję w Europie pod względem wolumenu obrotów indeksowymi kontraktami terminowymi Kontrakty terminowe na indeksy

Bardziej szczegółowo

Kapitalizacja na koniec okresu w mln pln - marzec

Kapitalizacja na koniec okresu w mln pln - marzec lp. Emitent Miejsce w rankingu w porównaniu do ubiegłego miesiąca Kapitalizacja na koniec okresu w mln pln - marzec Kapitalizacja na koniec okresu w mln pln- luty Różnica kapitalizacji w porównaniu do

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY INWESTYCYJNE NA 2011 ROK

PERSPEKTYWY INWESTYCYJNE NA 2011 ROK Chorzów, 7 Kwiecień 2011 WIDZIMY WIĘCEJ MOŻLIWOŚCI PERSPEKTYWY INWESTYCYJNE NA 2011 ROK GLOBALNE CZYNNIKI RYZYKA Niestabilność polityczna w rejonie Afryki Północnej i krajów Bliskiego Wschodu Wzrost cen

Bardziej szczegółowo

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna

A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego. I. Gospodarka regionalna TEMATY, KTÓRE STUDENCI WYDZIAŁU ZAMIEJSCOWEGO W ŻYRARDOWIE STAROPOLSKIEJ SZKOŁY WYŻSZEJ POWINNI UMIEĆ OMÓWIĆ W TRAKCIE OBRONY PRAC DYPLOMOWYCH (LICENCJACKICH) A. Z zakresu przedmiotów kształcenia ogólnego

Bardziej szczegółowo

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl System finansowy w Polsce dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl Segmenty sektora finansowego (w % PKB) 2 27 212 Wielkość systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 2 Hiszpania pod koniec XX wieku była jednym z najszybciej rozwijających się gospodarczo państw Europy, kres rozwojowi położył światowy kryzys z końca

Bardziej szczegółowo

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r.

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r. Opracowanie: Wydział Analiz Sektora Bankowego Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 201 r. W dniu 22 marca

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty czwarty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty szósty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

USDPLN to analogicznie poziom 3,26 i wsparcie 3,20-3,22.

USDPLN to analogicznie poziom 3,26 i wsparcie 3,20-3,22. 09:00 Okazuje się, że wczorajsze dane o wykorzystanie deficytu budżetowego w Polsce nie były tragiczne i dodatkowo EURUSD znów zaczyna rosnąć więc występują naturalne czynniki sprzyjające umocnieniu PLN.

Bardziej szczegółowo

Prognoza finansowa Grupy Motoricus S.A. na rok 2012

Prognoza finansowa Grupy Motoricus S.A. na rok 2012 Prognoza finansowa Grupy Motoricus S.A. na rok 2012 Przedstawiona prognoza została sporządzona na okres od 1 stycznia 2012 do 31 grudnia 2012 r. 1. Rynek motoryzacyjny - prognozy tendencji w 2012 r. Rynek

Bardziej szczegółowo

Programy wspierania kredytobiorców hipotecznych w wybranych krajach

Programy wspierania kredytobiorców hipotecznych w wybranych krajach Programy wspierania kredytobiorców hipotecznych CHORWACJA Wobec kredytów we franku szwajcarskim władze zamroziły na jeden rok kurs kuny do franka (na poziomie 6,39, czyli sprzed decyzji SNB o uwolnieniu

Bardziej szczegółowo

Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska

Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Międzynarodowe Stosunki Ekonomiczne Makroekonomia gospodarki otwartej i finanse międzynarodowe Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Plan wykładu Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Aneks Nr 1 do Prospektu Emisyjnego. PCC Rokita Spółka Akcyjna. zatwierdzonego przez Komisję Nadzoru Finansowego w dniu 7 maja 2014 roku

Aneks Nr 1 do Prospektu Emisyjnego. PCC Rokita Spółka Akcyjna. zatwierdzonego przez Komisję Nadzoru Finansowego w dniu 7 maja 2014 roku Aneks Nr 1 do Prospektu Emisyjnego PCC Rokita Spółka Akcyjna zatwierdzonego przez Komisję Nadzoru Finansowego w dniu 7 maja 2014 roku Niniejszy aneks został sporządzony w związku z opublikowaniem przez

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w okresie I-IX 2013 r. 1

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w okresie I-IX 2013 r. 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 20 grudnia 2013 r. Wyniki finansowe banków w okresie I-IX 2013 r. 1 W końcu września 2013 r. działalność operacyjną

Bardziej szczegółowo

Korekta nierównowagi zewnętrznej

Korekta nierównowagi zewnętrznej Wykład 4 Korekta nierównowagi zewnętrznej Plan wykładu 1. System kursu walutowego 2. Korekta przy sztywnym kursie 1. System kursu walutowego W systemie płynnych kursów walutowych cena waluty jest wyznaczona

Bardziej szczegółowo

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro PREZENTACJA WYNIKÓW Wojciech Mroczek Znaczenie strefy euro w światowym handlu 1996-1998 2004-2006 Czy wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej Witold Grostal, Dyrektor Biura Strategii Polityki Pieniężnej w NBP Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej VII Konferencja dla Budownictwa / 14 kwietnia 2015 r. 2005Q1 2006Q1

Bardziej szczegółowo

Matematyka finansowa 11.10.2004 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. XXXIII Egzamin dla Aktuariuszy - 11 października 2004 r.

Matematyka finansowa 11.10.2004 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. XXXIII Egzamin dla Aktuariuszy - 11 października 2004 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy XXXIII Egzamin dla Aktuariuszy - 11 października 2004 r. Część I Matematyka finansowa Imię i nazwisko osoby egzaminowanej:... WERSJA TESTU Czas egzaminu: 100 minut

Bardziej szczegółowo

Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania

Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania Departament Długu Publicznego Plan finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa i jego uwarunkowania Listopad 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Miesięczny kalendarz emisji... 2 Komentarze MF... 8 ul.

Bardziej szczegółowo

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu

Ryzyko walutowe i zarządzanie nim. dr Grzegorz Kotliński, Katedra Bankowości AE w Poznaniu 1 Ryzyko walutowe i zarządzanie nim 2 Istota ryzyka walutowego Istota ryzyka walutowego sprowadza się do konieczności przewalutowania należności i zobowiązań (pozycji bilansu banku) wyrażonych w walutach

Bardziej szczegółowo

24-miesięczna lokata strukturyzowana Wielka 20-tka

24-miesięczna lokata strukturyzowana Wielka 20-tka 24-miesięczna lokata strukturyzowana Wielka 20-tka Okres subskrypcji: 25.05.2010-08.06.2010 Okres trwania lokaty: 9.06.2010-08.06.2012 Aktywo bazowe: kontrakt terminowy na WIG20 Minimalna kwota wpłaty:

Bardziej szczegółowo

Studenckie Koło Naukowe Rynków Kapitałowych

Studenckie Koło Naukowe Rynków Kapitałowych Pfizer Inc. (PFE) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE). Czym zajmuje się firma? Pfizer Inc. to firma farmaceutyczna o światowym zasięgu, prowadząca prace badawcze w celu opracowania nowych

Bardziej szczegółowo

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii Teresa Łuczka Godziny konsultacji: 12 13.30 poniedziałek 15 16 wtorek p. 306 Strzelecka T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii WYKŁAD 1 (26.02)

Bardziej szczegółowo

Top 5 Polscy Giganci

Top 5 Polscy Giganci lokata ze strukturą Top 5 Polscy Giganci Pomnóż swoje oszczędności w bezpieczny sposób inwestując w lokatę ze strukturą Top 5 Polscy Giganci to możliwy zysk nawet do 45%. Lokata ze strukturą Top 5 Polscy

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. POSTANOWIENIA OGÓLNE 3 ROZDZIAŁ 2. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL DŁUŻNY 3 ROZDZIAŁ 3. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL

Bardziej szczegółowo

Sektor rolny i handel zagraniczny we Francji 2013-02-11 10:08:01

Sektor rolny i handel zagraniczny we Francji 2013-02-11 10:08:01 Sektor rolny i handel zagraniczny we Francji 2013-02-11 10:08:01 2 Francuski sektor rolniczy jest jednym z najważniejszych sektorów gospodarki tego kraju i zajmuje kluczowe miejsce w handlu zagranicznym

Bardziej szczegółowo

Ryszard Petru Przewodniczący Towarzystwa Ekonomistów Polskich

Ryszard Petru Przewodniczący Towarzystwa Ekonomistów Polskich Ryszard Petru Przewodniczący Towarzystwa Ekonomistów Polskich PERSPEKTYWY GOSPODARCZE DLA POLSKI Coface Country Risk Conference Warszawa, 27 marca 2014 r. Plan Sytuacja w gospodarce światowej Poprawa koniunktury

Bardziej szczegółowo

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 4

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 4 TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 4 TEST WYBORU (1 pkt za prawidłową odpowiedź) Przeczytaj uważnie pytania, wybierz jedną poprawną odpowiedź spośród podanych i zakreśl ją znakiem X. Czas pracy 30 minut. 1. Bankiem

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe banków w I półroczu 2013 r. 1

Wyniki finansowe banków w I półroczu 2013 r. 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 24 września 2013 r. Wyniki finansowe banków w I półroczu 2013 r. 1 W końcu czerwca 2013 r. działalność operacyjną prowadziły

Bardziej szczegółowo

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 3

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 3 TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 3 TEST WYBORU (1 pkt za prawidłową odpowiedź) Przeczytaj uważnie pytania, wybierz jedną poprawną odpowiedź spośród podanych i zakreśl ją znakiem X. Czas pracy 30 minut. 1. Państwem

Bardziej szczegółowo

Ebay Inc. (EBAY) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NASDAQ).

Ebay Inc. (EBAY) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NASDAQ). Ebay Inc. (EBAY) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NASDAQ). Czym zajmuje się firma? ebay - portal internetowy prowadzący największy serwis aukcji internetowych na świecie. ebay został założony

Bardziej szczegółowo

Certyfikaty Depozytowe. Alternatywa dla tradycyjnych sposobów inwestowania

Certyfikaty Depozytowe. Alternatywa dla tradycyjnych sposobów inwestowania Certyfikaty Depozytowe Alternatywa dla tradycyjnych sposobów inwestowania Spis treści Certyfikaty Depozytowe Cechy Certyfikatów Depozytowych Zalety Certyfikatów Depozytowych Budowa Certyfikatu Depozytowego

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny...

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny... Opis funduszy Spis treści Opis funduszy OF/ULS2/1/2015 Rozdział 1. Rozdział 2. Rozdział 3. Rozdział 4. Rozdział 5. Rozdział 6. Rozdział 7. Rozdział 8. Rozdział 9. Rozdział 10. Postanowienia ogólne...3

Bardziej szczegółowo

Handel zagraniczny towarami rolno-spoŝywczymi Polski z USA w latach 2009 2013 i w okresie I VII 2014 r.

Handel zagraniczny towarami rolno-spoŝywczymi Polski z USA w latach 2009 2013 i w okresie I VII 2014 r. BIURO ANALIZ I PROGRAMOWANIA Warszawa, 14-9-6 Handel zagraniczny towarami rolno-spoŝywczymi Polski z USA w latach 9 13 i w okresie I VII 14 r. Stany Zjednoczone utrzymują pozycję największej i najbardziej

Bardziej szczegółowo

WYNIKI LIBET S.A. ZA 2014 R. Warszawa, 24 marca 2015 r.

WYNIKI LIBET S.A. ZA 2014 R. Warszawa, 24 marca 2015 r. WYNIKI LIBET S.A. ZA 2014 R. Warszawa, 24 marca 2015 r. Zarząd Thomas Lehmann Prezes Zarządu Dyrektor Zarządzający Libet S.A. Ireneusz Gronostaj Członek Zarządu Dyrektor Finansowy Libet S.A. 2 Agenda LIBET

Bardziej szczegółowo

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Prof. dr hab. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Makrootoczenie: Otoczenie polityczne Otoczenie ekonomiczne Otoczenie społeczne Otoczenie technologiczne

Bardziej szczegółowo

VII.1. Rachunek zysków i strat t Grupy BRE Banku

VII.1. Rachunek zysków i strat t Grupy BRE Banku VII.1. Rachunek zysków i strat t Grupy BRE Banku Grupa BRE Banku zakończyła rok 2012 zyskiem brutto w wysokości 1 472,1 mln zł, wobec 1 467,1 mln zł zysku wypracowanego w 2011 roku (+5,0 mln zł, tj. 0,3%).

Bardziej szczegółowo

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165

SYSTEM BANKOWY. Finanse 110630-1165 SYSTEM BANKOWY Finanse Plan wykładu Rodzaje i funkcje bankowości Bankowość centralna Banki komercyjne i inwestycyjne Finanse Funkcje banku centralnego(1) Bank dla państwa Bank dla banków Emisja pieniądza

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PODMIOTÓW Z KAPITAŁEM ZAGRANICZNYM 1 W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2013 R.

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PODMIOTÓW Z KAPITAŁEM ZAGRANICZNYM 1 W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2013 R. URZĄD STATYSTYCZNY W POZNANIU ul. Wojska Polskiego 27/29, 60 624 Poznań Opracowania sygnalne Data opracowania: luty 2015 Kontakt: e mail: SekretariatUSPOZ@stat.gov.pl tel. 61 27 98 200, fax 61 27 98 100

Bardziej szczegółowo

GRUPA KAPITAŁOWA NOBLE BANK S.A. PRZEGLĄD WYNIKÓW FINANSOWYCH ZA IV KWARTAŁ 2009 ROKU. 8 Marca 2010 r.

GRUPA KAPITAŁOWA NOBLE BANK S.A. PRZEGLĄD WYNIKÓW FINANSOWYCH ZA IV KWARTAŁ 2009 ROKU. 8 Marca 2010 r. GRUPA KAPITAŁOWA NOBLE BANK S.A. PRZEGLĄD WYNIKÓW FINANSOWYCH ZA IV KWARTAŁ 2009 ROKU 8 Marca 2010 r. ZASTRZEŻENIE Niniejsza prezentacja została opracowana wyłącznie w celu informacyjnym na potrzeby klientów

Bardziej szczegółowo

Studenckie Koło Naukowe Rynków Kapitałowych

Studenckie Koło Naukowe Rynków Kapitałowych Apple Inc. (AAPL) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NASDAQ). Czym zajmuje się firma? Apple Inc. (wcześniej Apple Computer Inc.) przedsiębiorstwo komputerowe założone 1 kwietnia 1976 roku przez

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRZEDSIĘBIORSTWA OMEGA

CHARAKTERYSTYKA PRZEDSIĘBIORSTWA OMEGA Edward Radosiński 1. SYSTEM WYTWARZANIA CHARAKTERYSTYKA PRZEDSIĘBIORSTWA OMEGA 1.1. Produkcja: a) przedsiębiorstwo - zaliczane do branży przemysłu spożywczego - może jednocześnie wytwarzać trzy asortymenty

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Spis treści Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Wstępne określenie przedmiotu ekonomii 7 Ekonomia a inne nauki 9 Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, środki produkcji i środki konsumpcji,

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW arytet siły nabywczej () arytet siły nabywczej jest wyprowadzany w oparciu o prawo jednej ceny. rawo jednej ceny zakładając,

Bardziej szczegółowo

W dłuższym terminie Grexit nie powinien zaszkodzić Polsce

W dłuższym terminie Grexit nie powinien zaszkodzić Polsce W dłuższym terminie Grexit nie powinien zaszkodzić Polsce Cała uwaga Europy skupia się od kilku miesięcy na Grecji ze względu na nasilenie trwającego w tym kraju kryzysu finansowego. Perspektywa wyjścia

Bardziej szczegółowo

Studenckie Koło Naukowe Rynków Kapitałowych

Studenckie Koło Naukowe Rynków Kapitałowych Microsoft Corp. (MSFT) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NASDAQ). Czym zajmuje się firma? Microsoft - na początku XXI wieku jest największą na świecie firmą branży komputerowej. Najbardziej znana

Bardziej szczegółowo

Prezentowane dane charakteryzują zbiorowość spółek z udziałem kapitału zagranicznego prowadzących działalność na terenie województwa łódzkiego w 2008

Prezentowane dane charakteryzują zbiorowość spółek z udziałem kapitału zagranicznego prowadzących działalność na terenie województwa łódzkiego w 2008 Prezentowane dane charakteryzują zbiorowość spółek z udziałem kapitału zagranicznego prowadzących działalność na terenie województwa łódzkiego w 2008 r., w których został zaangażowany kapitał zagraniczny

Bardziej szczegółowo

BANKI. EuroRating obniża do negatywnej perspektywę ratingów dla ośmiu polskich banków

BANKI. EuroRating obniża do negatywnej perspektywę ratingów dla ośmiu polskich banków Warszawa, 20.01.2015 EuroRating obniża do negatywnej perspektywę ratingów dla ośmiu polskich banków DZIAŁANIE RATINGOWE Warszawa, 20 stycznia 2015 r. Agencja ratingowa EuroRating zmieniła na negatywną

Bardziej szczegółowo

Sierpnień 2015. Kieruj płynnością swojej firmy! Typy inwestycyjne Union Investment TFI. Warszawa Sierpień 2015 r.

Sierpnień 2015. Kieruj płynnością swojej firmy! Typy inwestycyjne Union Investment TFI. Warszawa Sierpień 2015 r. Kieruj płynnością swojej firmy! Typy inwestycyjne Union Investment TFI Warszawa Sierpień 2015 r. W co lokować nadwyżki? Aktualne typy inwestycyjne Zarządzanie płynnością PLN Potencjał wzrostu UniLokata

Bardziej szczegółowo

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Raport na temat działalności Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Kierunki eksportu i importu oraz zachowania MSP w Europie Lipiec 2015 European SME Export

Bardziej szczegółowo

Rynki Azjatyckie 25.08.2014 29.08.2014. 3,7% obecnie 3,7% poprzednio 3,7% prognoza. -609B obecnie 659,8B poprzednio

Rynki Azjatyckie 25.08.2014 29.08.2014. 3,7% obecnie 3,7% poprzednio 3,7% prognoza. -609B obecnie 659,8B poprzednio Rynki Azjatyckie 25.08.2014 29.08.2014 Szymon Ręczelewski JAPONIA 26 sierpnia Wskaźnik Cen Usług Korporacyjnych (rok do roku) [1] 3,7% obecnie 3,7% poprzednio 3,7% prognoza 27 sierpnia Zakup obligacji

Bardziej szczegółowo

Sukces. Bądź odważny, nie bój się podejmować decyzji Strach jest i zawsze był największym wrogiem Ludzi

Sukces. Bądź odważny, nie bój się podejmować decyzji Strach jest i zawsze był największym wrogiem Ludzi Sukces Każdy z nas przychodzi na świat z sekretnym zadaniem. Jak myślisz, jakie jest Twoje? Czy jesteś gotowy wykorzystać w pełni swój potencjał? Do czego masz talent? Jakie zdolności, zainteresowania

Bardziej szczegółowo

Kiedy skończy się kryzys?

Kiedy skończy się kryzys? www.pwc.com Kiedy skończy się kryzys? Ryszard Petru Partner PwC Przewodniczący Rady Towarzystwa Ekonomistów Polskich Plan 1 Sytuacja 2 w 3 Wnioski w gospodarce światowej Wpływ na sytuację rynków finansowych

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE ZARZĄDU. Działalność

SPRAWOZDANIE ZARZĄDU. Działalność SPRAWOZDANIE ZARZĄDU Spółka jest jednostką zależną, w całości należącą do Powszechnej Kasy Oszczędności Banku Polskiego Spółki Akcyjnej ("Bank PKO ). Spółka nie zatrudnia pracowników. Działalność Przedmiotem

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Polski

Sytuacja gospodarcza Polski Sytuacja gospodarcza Polski Bohdan Wyżnikiewicz Warszawa, 4 czerwca 2014 r. Plan prezentacji I. Bieżąca sytuacja polskiej gospodarki II. III. Średniookresowa perspektywa wzrostu gospodarczego polskiej

Bardziej szczegółowo

Forum Akcjonariat Prezentacja

Forum Akcjonariat Prezentacja Forum Akcjonariat Prezentacja 1 Zastrzeżenie Niniejsza prezentacja została opracowana wyłącznie w celu informacyjnym na potrzeby klientów i akcjonariuszy PKO BP SA oraz analityków rynku i nie może być

Bardziej szczegółowo

w całości (97,1%) podmiotom sektora niefinansowego, nieznacznie powiększając w analizowanym okresie swój udział w tym segmencie rynku (o 1,1 pkt

w całości (97,1%) podmiotom sektora niefinansowego, nieznacznie powiększając w analizowanym okresie swój udział w tym segmencie rynku (o 1,1 pkt Wyniki finansowe banków w 2008 r. [1] Warszawa, 2009.05.08 W końcu 2008 r. działalność prowadziło 70 banków komercyjnych (o 6 więcej niż rok wcześniej), w tym 60 z przewagą kapitału zagranicznego lub całkowicie

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. www.wsip.com.pl

Spis treêci. www.wsip.com.pl Spis treêci Jak by tu zacząć, czyli: dlaczego ekonomia?........................ 9 1. Podstawowe pojęcia ekonomiczne.............................. 10 1.1. To warto wiedzieć już na początku.............................

Bardziej szczegółowo

Informacja o działalności Grupy Kapitałowej Banku Millennium w I kwartale 2013 r.

Informacja o działalności Grupy Kapitałowej Banku Millennium w I kwartale 2013 r. INFORMACJA PRASOWA strona: 1 Warszawa, 25 kwietnia 2013 r. Informacja o działalności Grupy Kapitałowej Banku Millennium w I kwartale 2013 r. (Warszawa, 25 kwietnia 2013 r.) Zysk skonsolidowany Grupy Banku

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty drugi kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2013 roku a

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2013 roku a Warszawa, 09.05.2014 r. Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2013 roku a W końcu grudnia 2013 r. w ewidencji Centralnego Rejestru Członków otwartych

Bardziej szczegółowo

Narodowy Bank Polski. Wykład nr 5

Narodowy Bank Polski. Wykład nr 5 Narodowy Bank Polski Wykład nr 5 NBP podstawy prawne NBP reguluje ustawa z dn.29.08.1997 roku o Narodowym Banku Polskim (Dz.U nr 140 z późn.zm). Cel działalności NBP Podstawowym celem działalności NBP

Bardziej szczegółowo

Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment

Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment Warszawa maj 2012 r. W co lokować nadwyżki? Aktualne typy inwestycyjne. maj 2012 2 Zarządzanie płynnością PLN Stały

Bardziej szczegółowo