W REPUBLICE FEDERALNEJ NIEMIEC

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "W REPUBLICE FEDERALNEJ NIEMIEC"

Transkrypt

1

2 WSPIERANIE MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W REPUBLICE FEDERALNEJ NIEMIEC na tle innych krajów członkowskich Unii Europejskiej Styczeń 1999 Polsko Niemieckie Towarzystwo Wspierania Gospodarki S.A. 1

3 Wydawca: POLSKO NIEMIECKIE TOWARZYSTWO WSPIERANIA GOSPODARKI S.A. ul. Kobylogórska Gorzów Wlkp. tel. (0 95) , fax (0 95) e mail: Opracował: Paweł Kużdowicz Przedruk dozwolony po uzgodnieniu z Wydawcą ISBN Polsko Niemieckie Towarzystwo Wspierania Gospodarki S.A.

4 SŁOWO WSTĘPNE Polityka wobec małych i średnich przedsiębiorstw nigdy przedtem nie zajmowała tak poczesnego miejsca w polityce Unii Europejskiej jak obecnie. Najważniejszym tego powodem jest problem bezrobocia, będący bolączką większości krajów członkow skich oraz Unii jako całości. Wieloletnie doświadczenia wykazały, iż najtańszym i skutecznym sposobem zwalczania tej patologii społecznej jest tworzenie nowych miejsc pracy poprzez inwestycje właśnie w sektorze MSP. 18 milionów małych i średnich przedsiębiorstw zatrudnia 66,2 % wszystkich pracujących w Unii Europej skiej (UE) i posiada olbrzymi potencjał kreowania trwałego zatrudnienia. Logicznym zatem następstwem tej diagnozy było przyjęcie Strategii rozwoju MSP jako źródła zatrudnienia, wzrostu gospodarczego oraz konkurencyjności (Rada Europejska, listo pad 1995) oraz Zintegrowanego Programu dla MSP na lata (Rada Euro pejska, grudzień 1996). Dokumenty te stanowią podstawę prawną i finansową działań zmierzających do właściwego rozwoju tego sektora w Unii. Sytuacja w poszczególnych krajach członkowskich jest bardzo zróżnicowana i zależy w głównej mierze od zamożności oraz polityki danego kraju. Ze środków europejskich w największym zakresie korzystają tzw. kraje kohezyjne (Grecja, Hiszpania, Irlandia i Portugalia), ale również wschodnie landy Niemiec, Południe Włoch czy inne słabiej rozwinięte regiony Unii Europejskiej. Decydujący jednak element wsparcia zawsze znajduje się w gestii danego kraju. Przykład biedniejszych członków Portugalii czy Grecji, których wsparcie dla MSP ogranicza się do programów Komisji Europejskiej oraz prób stworzenia właściwego klimatu administracyjnego dla tego sektora, w prze ciwieństwie do Francji, a przede wszystkim Niemiec, gdzie wsparcie europejskie jest tylko skromnym dopełnieniem programów krajowych stanowi najlepszy dowód tej tezy. Są też kraje zamożne, np. Wielka Brytania, które w porównaniu z dwoma wcze śniej wymienionymi ograniczają do minimum bezpośrednie wsparcie dla sektora MSP. Publikacja, którą otrzymują Państwo do ręki najbardziej szczegółowo omawia nie miecki model interwencji państwa w sektorze MSP. Programy finansowane przez Ko misję Europejską, Rząd Federalny oraz poszczególne landy przedstawione zostały jako bardzo spójny, uzupełniający się system. Szczególnie interesującym oraz bardzo po mocnym w zrozumieniu całości elementem jest rozdział 4. Przykłady tu przedstawio ne mogą być niezwykle użyteczne dla ministerialnych oraz wojewódzkich decyden tów w konstruowaniu naszego systemu pomocy dla MSP. Model naszego sąsiada, od którego wiele powinniśmy się uczyć, jest jednocześnie modelem krańcowym. Niemcy jako kraj dysponujący największym potencjałem gospodarczym w Europie, zawsze Polsko Niemieckie Towarzystwo Wspierania Gospodarki S.A. 3

5 hołdujący dużemu zaangażowaniu państwa w gospodarkę, posiadający we wschod nich landach regiony bardzo opóźnione rozwojowo, które jak już wspomniano w największym stopniu korzystają z funduszy europejskich, siłą rzeczy posiadają wa chlarz instrumentów wspierających przedsiębiorstwa nie spotykany w żadnym innym kraju UE. Ilość programów wymienionych tutaj, z których mogą skorzystać przedsię biorcy z sektora MSP na różnych etapach funkcjonowania firmy przekonuje nas, iż system niemiecki jest w tym zakresie bardzo hojny. Polski czytelnik porównując sytuację w naszym kraju może odnieść wrażenie, iż brak podobnych instrumentów i instytucji u nas jest po prostu zaniedbaniem ze strony państwa. Obiektywnie trzeba jednak przyznać, iż nie dysponujemy środkami w budże cie, które mogłyby nawet w ograniczonym stopniu stworzyć podobny do niemieckie go model. Na programy Komisji Europejskiej będziemy musieli poczekać jeszcze kilka lat. Możemy natomiast już teraz adoptować rozwiązania dotyczące otoczenia w jakim funkcjonują przedsiębiorstwa. Usuwanie barier administracyjnych, stworzenie sieci informacyjnej, wspieranie kooperacji międzynarodowej są to działania, które nie wy magają bardzo znaczących środków finansowych. Informacje zawarte w tej książce mają jeszcze jeden znaczący walor. Mogą stanowić bodziec dla polskich przedsiębiorców w poszukiwaniu bardzo atrakcyjnych partnerów po drugiej stronie Odry. Możliwości skorzystania z najnowszych osiągnięć technolo gicznych, z baz danych, a w końcu z zasobów kapitałowych dostępnych dla niemiec kich MSP, są niezwykle cennym wkładem do wspólnych przedsięwzięć. Omawiany w publikacji program JOP zachęca do takiej współpracy w bardzo wymierny sposób finansowy, o czym wiedza cały czas nie jest powszechna. Współpraca taka jest szcze gólnie pożądana w przypadku województw przygranicznych. Ich peryferyjne w sto sunku do centrum położenie przez wiele lat było czynnikiem utrudniającym rozwój przedsiębiorczości, teraz powinno stać się przewagą. Nie przypadkowo zatem, wydawcą tej bardzo interesującej lektury jest Polsko Nie mieckie Towarzystwo Wspierania Gospodarki, które oddaje kolejną bardzo pożytecz ną publikację. Mariusz Kasprzyk Kierownik Grupy Regionalnej Władzy Wdrażającej Program Współpracy Przygranicznej Phare 4 Polsko Niemieckie Towarzystwo Wspierania Gospodarki S.A.

6 OD WYDAWCY Szanowni Państwo, w ostatnich latach coraz szerzej dostrzegane jest w Polsce znaczenie rozwoju sektora małych i średnich przedsiębiorstw (MSP) dla stabilnego wzrostu gospodarczego, roz wiązywania problemów bezrobocia i restrukturyzacji gospodarki. W Unii Europejskiej działania wspierające MSP stały się istotnym elementem polityki strukturalnej. Wśród państw członkowskich Unii Niemcy są krajem, w którym wspie ranie rozwoju małych i średnich firm należy do tradycyjnych priorytetów polityki gospodarczej państwa. Dla Polski wszechstronna współpraca z Niemcami jest oczywistą konsekwencją nasze go bliskiego sąsiedztwa. Jednocześnie stanowi ona szansę jak najlepszego przygotowa nia się do wejścia do struktur Unii, nie tylko poprzez wykorzystanie kontaktów gospo darczych i politycznych, ale również poprzez krytyczną analizę rozwiązań przyjętych w Republice Federalnej Niemiec. Mamy nadzieję, że niniejsza publikacja będzie Państwu pomocna w usystematyzowa niu wiedzy nt. polityki wspierania MSP w Niemczech oraz jej praktycznych instru mentów. Jacek Robak Prezes Zarządu Polsko Niemieckiego Towarzystwa Wspierania Gospodarki S.A. Polsko Niemieckie Towarzystwo Wspierania Gospodarki S.A. 5

7 6 Polsko Niemieckie Towarzystwo Wspierania Gospodarki S.A.

8 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE ROLA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W GOSPODARCE Definicja małych i średnich przedsiębiorstw oraz kryteria ich klasyfikacji Wpływ MSP na dynamikę wzrostu gospodarczego i tworzenie nowych miejsc pracy Przedsięwzięcia polityczne podejmowane w zakresie wspierania MSP WSPIERANIE MSP W KRAJACH UNII EUROPEJSKIEJ Cele i organizacja polityki wspierania MSP Płaszczyzny administracyjne realizujące politykę wspierania MSP Organizacja polityki wspierania MSP Obszary polityki wspierania MSP Wieloletni program działań UE Polepszenie warunków ramowych Polepszenie bazy informacyjnej Wspieranie kooperacji międzynarodowej Polepszenie możliwości finansowania Uwzględnienie MSP w innych obszarach wspierania UE Uwzględnienie interesów MSP we wspieraniu badań i rozwoju Przystosowanie MSP do nowych wymagań rynku UE Nowe rozwiązania w krajach członkowskich UE Perspektywy wspierania MSP w krajach członkowskich UE POLITYKA WSPIERANIA MSP W NIEMCZECH Obszary wspierania MSP Pomoc finansowa Wspieranie innowacyjności Poprawa regionalnej struktury gospodarczej Programy wspierające na rzecz ochrony środowiska Wspomaganie tworzenia nowych podmiotów gospodarczych Wspieranie informacji i doradztwa Instrumenty centralnego systemu wspierania MSP Wspomaganie MSP w oparciu o specjalny fundusz ERP Wspomaganie MSP instytucjonalne w ramach budżetu państwa Wspomaganie MSP poprzez państwowe banki wspierające Uczestnictwo finansowe oraz spółki udziałów finansowych małych i średnich przedsiębiorstw Poręczenia i gwarancje, wspólnoty gwarancji kredytowych Polsko Niemieckie Towarzystwo Wspierania Gospodarki S.A. 7

9 3.3. Wspieranie MSP w kraju związkowym na przykładzie landu Badenii Wirtembergii (BW) Instytucje wspierające MSP Zasady wspierania gospodarki w landzie Wspieranie szkoleń, doradztwa i informacji Instrumenty pomocy finansowej Wspieranie rozwoju technologii Wspieranie zbytu Wspieranie tworzenia nowych firm na płaszczyźnie komunalnej Atrakcyjność tworzenia nowych firm dla rozwoju regionalnego Pomoc rządu federalnego i landu Przejmowanie istniejących przedsiębiorstw Przejęcie części zakładu dotychczasowego pracodawcy Tworzenie nowych firm jako alternatywa dla bezrobocia Perspektywy wspierania tworzenia nowych firm na płaszczyźnie komunalnej PRZYKŁADY WSPIERANIA PRZEDSIĘWZIĘĆ GOSPODARCZYCH W REPUBLICE FEDERALNEJ NIEMIEC Przykład 1. Fikcyjny rachunek inwestycyjny prowadzony w małym lub średnim przedsiębiorstwie Przykład 2. Przedsięwzięcie w zakresie ochrony środowiska Przykład 3. Tworzenie nowego przedsiębiorstwa przemysłowego w starych landach RFN Przykład 4. Finansowanie wolnych zawodów PRZEGLĄD WYBRANYCH PROGRAMÓW WSPIERANIA MSP Pomoc finansowa (ogólnie) Wspieranie badań i rozwoju Inicjatywa UE Poprawa regionalnej struktury gospodarczej Programy na rzecz ochrony środowiska Wspieranie doradztwa (Beratungsförderung) Wspieranie dokształcania zawodowego Wspieranie tworzenia nowych podmiotów gospodarczych PODSUMOWANIE LITERATURA Polsko Niemieckie Towarzystwo Wspierania Gospodarki S.A.

10 WPROWADZENIE Republika Federalna Niemiec uważana jest za jedno z najbogatszych i najlepiej zorga nizowanych państw świata. Podstaw sukcesu gospodarczego tego kraju upatruje się w wielu czynnikach. W opinii polityków niemieckich, sukces ten jest efektem istnienia zdecentralizowanej struktury organizacji państwa, w której szczególną rolę odgrywa element samorządowy oraz świadomego sterowania i wspierania gospodarki na wszel kich poziomach i ze wszystkich możliwych kierunków. Wysoka efektywność gospodarki RFN wynika z istnienia zróżnicowanej struktury wiel kości przedsiębiorstw, co pozwala na korzystny podział pracy oraz lepsze i bardziej elastyczne reagowanie na wszelkie objawy kryzysów. Kluczową rolę odgrywają tutaj małe i średnie przedsiębiorstwa (MSP). W przypadku konieczności przystosowania się do zmian strukturalnych, atutem MSP jest ich bliski kontakt z klientem, elastyczność i sprawna organizacja. Szczególna rola MSP polega na tworzeniu nowych miejsc pracy. Wspieranie tej grupy przedsiębiorstw w Niemczech ma na celu aktywizację inwestycji, pomoc w tworzeniu własnych firm, intensyfikację badań i rozwoju, popra wę środowiska naturalnego, kształtowanie regionalnej struktury gospodarczej, aktywi zację doradztwa, przedsięwzięć informacyjnych i szkoleniowych dla przedsiębiorstw. Finansowane ze środków budżetu federalnego działania motywacyjne obejmują z reguły cały obszar Niemiec. W nowych krajach związkowych (landach) istnieją obecnie możliwości wykorzystania programów służących wspomaganiu gospodarki rynkowej na warunkach korzystniej szych niż w starych landach. Istnieje szereg dodatkowych środków wspierania i pro gramów specyficznych dla poszczególnych krajów związkowych. Szczególne znacze nie ma tutaj wspieranie inwestycji. Najważniejszym czynnikiem rozwoju MSP są odpowiednie ogólnospołeczne uwarun kowania, w szczególności: dobrze rozwinięta infrastruktura społeczna i gospodarcza ze szczególnym uwzględnieniem rynku kapitałowego, polityka ekonomiczna i społeczna państwa, która nie preferuje wielkich przedsiębiorstw, umożliwia natomiast wykorzystanie atutów sektora MSP, sprawna administracja państwowa, możliwie przejrzysty i stabilny system prawny w gospodarce i państwie, pozostawiający podmiotom gospodarczym sporą swobodę działania. Dla zapewnienia tych warunków, przy ciągłych zmianach otoczenia przedsiębiorstw, wymagany jest interwencjonizm państwowy w zakresie wspomagania rozwoju MSP. Polsko Niemieckie Towarzystwo Wspierania Gospodarki S.A. 9

11 Realizowany jest on poprzez zastosowanie różnych instrumentów wspierania, z któ rych najważniejszymi są: dopłaty inwestycyjne, dotacje inwestycyjne na wspieranie rozwoju regionalnego, odpisy specjalne i ulgi podatkowe, uczestnictwo finansowe w tzw. spółkach udziałów finansowych MSP, poręczenia i gwarancje, wspieranie prac badawczych i rozwoju technologii, pomoc w organizowaniu zbytu oferowanych wyrobów i usług. Do najważniejszych państwowych środków aktywizacji w nowych krajach związko wych i Berlinie zalicza się dotacje na inwestycje, odpisy specjalne, wspieranie regio nalne oraz preferencje kredytowe. Załamania koniunktury oraz problemy strukturalne są istotnymi motorami unowocze śniania i tworzenia dodatkowych instrumentów wspierania. Na różnorodność tych instrumentów składają się działania prowadzone na wielu płaszczyznach polityczno administracyjnych. Ta różnorodność prowadzi jednak w praktyce do sytuacji, w której przedsiębiorcom, jak i podmiotom wspierającym coraz trudniej jest wybrać właściwe rozwiązania. Nie dostateczna koordynacja polityki wspierającej prowadzi często do podejmowania działań tego samego rodzaju na różnych płaszczyznach, co ostatecznie zmniejsza ich skutecz ność. Dalekosiężne wspieranie działalności gospodarczej w Republice Federalnej Niemiec, zachęca do inwestowania na tym terenie. Zagraniczni partnerzy, w tym polskie przed siębiorstwa, którzy chcieliby tutaj zaangażować się gospodarczo, mogą tak samo, jak niemieckie firmy wykorzystywać liczne możliwości oferowane przez RFN. W niniejszym opracowaniu opisano różne formy pomocy, jakiej udziela rząd federal ny, kraje związkowe i instytucje międzynarodowe (Unia Europejska), mające na celu aktywne wspieranie MSP w Niemczech. Dla lepszego przedstawienia problemu ukaza no także organizację systemu wspierania MSP w poszczególnych krajach członkow skich Unii Europejskiej. Niniejsza publikacja skierowana jest przede wszystkim do przedstawicieli życia gospo darczego w Polsce, pragnących zapoznać się z systemem wspierania MSP w Niem czech jednym z państw Unii Europejskiej. 10 Polsko Niemieckie Towarzystwo Wspierania Gospodarki S.A.

12 1. ROLA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W GOSPODARCE 1.1. Definicja małych i średnich przedsiębiorstw oraz kryteria ich klasyfikacji Definicja małego lub średniego przedsiębiorstwa wywołuje wiele kontrowersji i pole mik, związanych z ustaleniem właściwych kryteriów identyfikacji tego typu podmiotów gospodarczych. Pojęcie małych i średnich przedsiębiorstw zróżnicowane jest bowiem w zależności od branży i gałęzi gospodarki. Najogólniej kryteria te można podzielić na dwie grupy: jakościowe i ilościowe. Do najważniejszych kryteriów jakościowych moż na zaliczyć: system zarządzania, organizację zaopatrzenia, produkcji i zbytu, badania i rozwój oraz kadry. Główne kryteria ilościowe, to: wielkość zatrudnienia, wysokość obrotu rocznego, własność kapitału zakładowego oraz suma bilansu. Niejednoznacz ność kryteriów jakościowych skłania do odwołania się w praktyce do kryteriów ilościo wych. Zgodnie z pojęciem małych i średnich przedsiębiorstw, wprowadzonym przez Wspólnotę Europejską w 1992 roku, do grona tych podmiotów gospodarczych zalicza się te, które zatrudniają mniej niż 250 osób, osiągają maksymalną wartość obrotu rocznego w wysokości 20 mln ECU, a suma bilansowa jest mniejsza niż 10 mln ECU [7]. Po spełnieniu tych warunków, można uznać przedsiębiorstwo za małe lub średnie. Odróżniając dalej małe firmy od średnich, przez pojęcie małego rozumie się przedsiębiorstwo, którego roczny obrót jest mniejszy niż 5 mln ECU albo suma bilansowa niższa niż 2 mln ECU (por. tabela 1.). Kryterium własności kapitału zakładowego ma istotne znaczenie, szczególnie przy tworzeniu programów wspierania MSP. Jeśli więcej niż 25% kapitału zakładowego przedsiębiorstwa znajduje się w posiadaniu dużych firm, nie może być ono uznawane za małe lub średnie. Udziały takich instytucji, jak fundusze inwestycyjne czy towarzy stwa ubezpieczeniowe, nie zmieniają charakteru MSP. Mimo ścisłej definicji odnoszą cej się do MSP, opracowanej i zatwierdzonej przez Parlament Europejski, krajom członkowskim pozostawia się dużą swobodę w odniesieniu do zakresu jej stosowania. Tabela 1. Klasyfikacja przedsiębiorstw w Unii Europejskiej Źródło: Gemeinschaftsrahmen für staatliche Beihilfen an kleine und mittlere Unternehmen. KMU Definition. Kommission der Europäischen Gemeinschaft, Bruksela 1992 Polsko Niemieckie Towarzystwo Wspierania Gospodarki S.A. 11

13 Tabela 2. Klasyfikacja przedsiębiorstw w Niemczech wg działów gospodarki Źródło: H.C. Pfohl, P. Kellerwessel: Begrenzung der Klein und Mittelbetriebe von Großbetrieben, (w): Betriebswirtschaftslehre der Mittel und Kleinbetriebe, Berlin 1982 Ilościowe kryteria podziału przedsiębiorstw, oparte na ogólnych miernikach ekono micznych, mogą stanowić podstawę do ich porównywania tylko w określonych wa runkach. Używając do mierzenia wielkości i odróżnienia małych i średnich od dużych przedsiębiorstw takich kryteriów, jak wielkość obrotu i liczba zatrudnionych, nie uwzględnia się zróżnicowania branżowego i regionalnego przedsiębiorstw. Dla dokładniejszego opisu zróżnicowania firm stosowany jest podział ze względu na poszczególne działy gospodarki. W tabeli 2 przedstawiono klasyfikację przedsiębiorstw niemieckich w odniesieniu do takich działów gospodarki, jak: przemysł, rzemiosło, handel hurtowy i detaliczny, transport, usługi oraz wolne zawody. Przy zastosowaniu 12 Polsko Niemieckie Towarzystwo Wspierania Gospodarki S.A.

14 tego rodzaju klasyfikacji, takie kryteria, jak wielkość zatrudnienia i dochód roczny mają charakter relatywny. Te same wielkości przedsiębiorstw mają różne znaczenie w poszczególnych działach gospodarki; na przykład inne rozmiary przedsiębiorstwa decydują o zakwalifikowaniu go do grupy małych w handlu detalicznym, a inne w przemyśle. Klasyfikacja ta ma zatem charakter umowny Wpływ MSP na dynamikę wzrostu gospodarczego i tworzenie nowych miejsc pracy Elastyczna i efektywna struktura gospodarki stanowi dobrą podstawę dla konkurencyj ności oraz rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw, jak również wolnych zawo dów. Z drugiej zaś jednak strony, MSP odgrywają decydującą rolę w dynamice rozwo ju gospodarki narodowej. Ze statystyk podatkowych z 1994 roku wynika, że we wszystkich niemieckich krajach związkowych MSP stanowią 99,6% wszystkich płatników podatku obrotowego przed siębiorstw uzyskując przy tym ok. 53% produktu narodowego brutto. Zatrudniają one ok. 2/3 wszystkich pracowników i kształcą ok. 4/5 praktykantów. W tabeli 3 podano wskaźniki rozwoju MSP w latach 1996/97, które zostały oszacowane przez Federalny Instytut Badań MSP z Bonn (Institut für Mittelstandsforschung). W ostatnich latach obserwuje się wzrost udziału procentowego podmiotów prowadzą cych działalność na własny rachunek. Na terenie starych landów niemieckich udział ten zwiększył się z 6,9% w 1982 roku do 9,1% pod koniec 1996 roku. Rozwój ten jest przede wszystkim wynikiem rozpoczęcia działalności gospodarczej przez bezrobot nych. Polsko Niemieckie Towarzystwo Wspierania Gospodarki S.A. 13

15 Tabela 3. Wskaźniki rozwoju MSP w latach 1996/97 Źródło: Institut für Mittelstandsforschung, Bonn 14 Polsko Niemieckie Towarzystwo Wspierania Gospodarki S.A.

16 Według szacunków Instytutu Badań MSP, dokonanych w połowie 1997 roku, liczba aktywnych rynkowo firm w nowych krajach związkowych wynosiła 511 tys. W przed siębiorstwach tych zatrudniano w sumie prawie 3,4 mln pracowników. Tabela 4. przedstawia podział przedsiębiorstw ze względu na poszczególne działy gospodarki. Tabela 4. Podział przedsiębiorstw w nowych krajach związkowych Niemiec, w połowie 1997 r. Źródło: Wirtschaftspolitik für einen modernen, dynamischen und starken Mittelstand Udział procentowy podmiotów prowadzących działalność na własny rachunek wynosi 7,8% i zbliża się do poziomu zachodnioniemieckiego (9,1%). W latach na terenie starych landów niemieckich, dzięki rozwojowi sektora MSP, utworzono ok. 2 mln nowych miejsc pracy. Towarzyszyło temu zmniej szenie zatrudnienia o 500 tys. w dużych zakładach. W ostatnich 25 latach MSP przyczyniły się szczególnie do stworzenia nowych miejsc pracy. Przedsiębiorstwa, które same kształcą swoich pracowników mają największe szanse związania ze sobą wykwalifikowanej kadry. Podobnie jak w Niemczech, także w innych krajach członkowskich Unii Europejskiej, MSP stanowią podstawę struktury gospodarki. Udział przedsiębiorstw zatrudniających mniej niż 50 pracowników wynosi średnio 98%. Firmy zatrudniające powyżej 250 pracowników stanowią udział poniżej 1%. W Niemczech przedsiębiorstwa zatrudniające poniżej 50 pracowników uzyskują 40% udziału wielkości zatrudnienia, a we Włoszech zaś 64,5%. Widać tutaj znaczne zróż nicowanie w krajach członkowskich UE. Jeszcze większe różnice występują przy roz patrywaniu wydajności MSP. W Niemczech średni obrót przypadający na jednego pracownika, w przedsiębiorstwach zatrudniających poniżej 50 pracowników, wynosi ECU. W Portugalii wartość ta nie przekroczyła nigdy ECU. Różnice Polsko Niemieckie Towarzystwo Wspierania Gospodarki S.A. 15

17 w wydajności pomiędzy krajami członkowskimi UE nie zależą jednak od specyfiki przedsiębiorstw. Wynika to przede wszystkim ze stopnia ogólnego rozwoju gospodar czego w danym państwie. Niezależnie od wielu różnic we wskaźnikach ekonomicznych, występujących pomię dzy krajami członkowskimi UE, w ostatnich latach można zaobserwować wyraźne podobieństwa w rozwoju dynamiki gospodarczej. Podczas, gdy duże przedsiębiorstwa na początku lat 90 tych redukowały miejsca pracy, MSP zwiększały wielkość zatrud nienia. Jest to wyraźnym przykładem stabilizującej funkcji MSP na rynku pracy. Tabela 5. Udział MSP w całkowitej liczbie przedsiębiorstw i wielkości zatrudnienia P = udział przedsiębiorstw w procentach Z = udział wielkości zatrudnienia w procentach Źródło: Eurostat, Unternehmen in Europa, Luxemburg 1994, str. 42 Dla Unii Europejskiej problemy rynku pracy są największym polityczno gospodar czym wyzwaniem lat 90 tych. Wychodząc temu naprzeciw, państwa członkowskie UE, kształtując swoją politykę gospodarczą, uwzględniają interesy małych i średnich przedsiębiorstw Przedsięwzięcia polityczne podejmowane w zakresie wspierania MSP Wyraźne akcentowanie w Europie roli małych i średnich przedsiębiorstw w gospodar ce przejawia się w intensyfikowaniu działań wspierających na korzyść tej grupy przed siębiorstw. Przy rozpatrywaniu przedsięwzięć wspierających podejmowanych przez Parlament Europejski, w których partycypują MSP, należy odróżnić dwa rodzaje dzia łań: wyraźnie zorientowane na wspieranie MSP, nieukierunkowane wprost na MSP, ale istotnie wpływające na ich rozwój. Deklarację o uwzględnieniu działań na korzyść MSP zawarto w Traktacie o Utworze niu Unii Europejskiej. Według art. 130 tego traktatu kraje członkowskie UE troszczą się o zagwarantowanie spełnienia wymagań koniecznych dla konkurencyjności prze 16 Polsko Niemieckie Towarzystwo Wspierania Gospodarki S.A.

18 mysłu w UE. Także przy określeniach dotyczących wspierania badań i rozwoju tech nologicznego (art. 130 f p), adresatem tych działań są wyraźnie MSP. Działania dotyczące rozwoju MSP, prowadzone od połowy lat 80 tych na płaszczyź nie europejskiej, określono w tzw. Wieloletnim programie działań UE. MSP mogą uczestniczyć również w licznych programach UE, które nie są przypisane bezpośred nio polityce ich rozwoju. Szczególnie znaczące są tutaj obszary rozwoju strukturalne go UE, jak i projektów badawczych. Polsko Niemieckie Towarzystwo Wspierania Gospodarki S.A. 17

19 2. WSPIERANIE MSP W KRAJACH UNII EUROPEJSKIEJ 2.1. Cele i organizacja polityki wspierania MSP Wzrost znaczenia polityki wspierania małych i średnich przedsiębiorstw podkreślono szczególnie w dwóch dokumentach: Inicjatywie Rozwoju UE (1992) i Białej Księdze (1993), które ustanowiły MSP segmentem polityki gospodarczej. Istotne wymagania obu tych inicjatyw Komisji Europejskiej odnoszą się do tworzenia nowych miejsc pracy, wzrostu gospodarczego oraz zwiększania konkurencyjności przedsiębiorstw. Stymulują one dalszy rozwój polityki gospodarczej MSP we wszystkich krajach człon kowskich UE. Przy organizacji polityki wspierania MSP można wyróżnić dwa sposoby postępowania: 1. Wspieranie procesu tworzenia miejsc pracy i zwiększanie konkurencyjności po przez pomoc w tworzeniu nowych firm i zagwarantowanie utrzymania istnieją cych miejsc pracy z jednej strony, jak również stymulowanie tworzenia miejsc pracy poprzez wspieranie istniejących zakładów z drugiej strony. Problem ten można rozpatrywać na dwa sposoby: czy powinno się wspierać tworzenie no wych, czy też firm istniejących już na przykład 3 5 lat? Politycy, zajmujący się tworzeniem polityki rozwoju MSP, podchodzą do rozwiązywania obu wyżej wy mienionych problemów jednocześnie; koncentrują się zarówno na wspieraniu tworzenia nowych, jak i istniejących podmiotów gospodarczych, w takich obsza rach, jak: finansowanie lub badania i rozwój. 2. Polepszanie ramowych warunków gospodarczych. Zagadnienie to w ostatnich latach zyskało na znaczeniu w niektórych państwach. Głównym zadaniem jest stworzenie zorientowanych na rynek ramowych warunków gospodarczych. Ta polityka, tzn. polepszanie ekonomicznych warunków gospodarczych dla przedsię biorstw poprzez uregulowanie, liberalizację, prywatyzację, nowelizację ustaw o konkurencji i reformę systemu podatkowego, daje się zauważyć w wielu krajach członkowskich UE (por. rozdział 2.4.) Płaszczyzny administracyjne realizujące politykę wspierania MSP W tym opracowaniu podjęto próbę analizy polityki gospodarczej MSP na płaszczy znach: międzynarodowej, państwowej i regionalnej. Jeżeli rząd ustanowi politykę gospodarczą MSP, to obowiązuje ona na obszarze całego państwa, jednak mogą ist nieć również programy określone tylko dla wybranych regionów. Stopień decentralizacji polityki MSP w poszczególnych państwach członkowskich za leży z reguły od wielkości danego kraju. Podstawowym warunkiem jest tutaj sprzęże 18 Polsko Niemieckie Towarzystwo Wspierania Gospodarki S.A.

20 nie zwrotne z przedsiębiorstwami prywatnymi w celu formułowania efektywnej polity ki. Im większy jest dany kraj, tym trudniejsze jest utrzymywanie bezpośrednich kon taktów ze wszystkimi przedsiębiorstwami. Na proces decentralizacji istotny wpływ ma rozwój polityczny i kulturalny poszczególnych krajów członkowskich. Federalna for ma państwa prowadzi do decentralizacji (Niemcy, Hiszpania). W większości krajów członkowskich rządy mają wyłączność na wdrażanie środków wspierających MSP (Austria, Dania, Finlandia, Grecja, Irlandia, Luksemburg, Holan dia, Portugalia, Szwecja i Wielka Brytania). W innych krajach członkowskich Belgia, Francja, Niemcy, Włochy i Hiszpania zarówno rząd, jak i urzędy regionalne mogą określać politykę MSP. W ostatnim czasie pozycja urzędów regionalnych w Belgii (Bruksela, Flandria, Walonia) nabrała wyraźnie na znaczeniu. We Francji i Włoszech urzędy regionalne mogą wdrażać środki wspierające; ustawodawstwo na tej płaszczyź nie jest zależne zasadniczo od decyzji rządu państwowego. Hiszpania przechodzi, od końca lat 70 tych, proces decentralizacji politycznej i administracyjnej urzędy regio nalne są obecnie odpowiedzialne za prowadzenie polityki MSP, finansowanej z wła snych środków lub przy wsparciu rządu państwowego Organizacja polityki wspierania MSP Za kształtowanie polityki gospodarczej wobec MSP w krajach członkowskich UE od powiadają zwykle różne ministerstwa. Podejmują one zarówno działania, które po średnio oddziałują na MSP, jak i przedsięwzięcia polityczne ukierunkowane szczegól nie na potrzeby tych przedsiębiorstw. Niektóre państwa stworzyły odrębne wydziały MSP w ramach ministerstw. Odgrywają one istotną rolę przy formułowaniu polityki wspierania tej grupy podmiotów gospodarczych i koordynacji wynikających z niej działań należących do kompetencji innych ministerstw. Odpowiedzialne za tworze nie polityki gospodarczej wobec dużych, średnich i małych przedsiębiorstw są mini sterstwa gospodarki i/lub ministerstwa przemysłu i handlu. MSP mogą być również bezpośrednim adresatem działań wspierających tworzenie miejsc pracy i kształcenie. Odpowiedzialnym za podejmowanie tych działań w więk szości krajów członkowskich jest Ministerstwo Pracy i Kształcenia. Podział kompeten cji pomiędzy różnymi ministerstwami wpływa na strukturę polityki MSP w danym państwie. Wymagana jest tutaj koordynacja działań, prowadzona przez specjalne mi nisterstwo lub wydział ds. MSP w ministerstwach gospodarki lub przemysłu i handlu. W Belgii i Luksemburgu istnieje Ministerstwo ds. MSP. Niemcy i Holandia posiadają wydział ds. MSP w Ministerstwie Gospodarki, we Francji utworzono odpowiednie wydziały w Ministerstwie Przemysłu i Handlu. W Wielkiej Brytanii utworzono Wy dział Ds. Małych Przedsiębiorstw (small firms division) w Ministerstwie Handlu i Przemysłu. Szef tego wydziału odpowiedzialny jest za koordynację działań dotyczą Polsko Niemieckie Towarzystwo Wspierania Gospodarki S.A. 19

Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem działalności innowacyjnej- działania PARP

Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem działalności innowacyjnej- działania PARP Mirosław Marek PARP, Prezes Zarządu Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem działalności innowacyjnej- działania PARP Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP)

Bardziej szczegółowo

Informacja o udzielanym w Niemczech wsparciu systemowym w branży technologii informacyjnokomunikacyjnych 2015-12-25 21:55:07

Informacja o udzielanym w Niemczech wsparciu systemowym w branży technologii informacyjnokomunikacyjnych 2015-12-25 21:55:07 Informacja o udzielanym w Niemczech wsparciu systemowym w branży technologii informacyjnokomunikacyjnych (ICT) 2015-12-25 21:55:07 2 Niemiecka branża ICT osiągnęła w 2012 roku obroty w wysokości ok. 220

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Wsparcie dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 15 kwietnia 2015 r. Alokacja

Bardziej szczegółowo

ŚRODA Z FUNDUSZAMI 2015-09-03 FUNDUSZE EUROPEJSKIE NA LATA 2014-2020 DLA PRZEDSIĘBIORCÓW. EFRR 8,6 mld euro. Cel szczegółowy:

ŚRODA Z FUNDUSZAMI 2015-09-03 FUNDUSZE EUROPEJSKIE NA LATA 2014-2020 DLA PRZEDSIĘBIORCÓW. EFRR 8,6 mld euro. Cel szczegółowy: ŚRODA Z FUNDUSZAMI FUNDUSZE EUROPEJSKIE NA LATA 2014-2020 DLA PRZEDSIĘBIORCÓW Rzeszów, 02.09.2015 r. PO IR PODZIAŁ ALOKACJI PO IR STRUKTURA DLA PRZEDSIĘBIORCÓW EFRR 8,6 mld euro Nr i nazwa osi priorytetowej

Bardziej szczegółowo

2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności innowacyjnej mikroprzedsiębiorstw. Dr Barbara Grzybowska. Warszawa, maj 2010

2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności innowacyjnej mikroprzedsiębiorstw. Dr Barbara Grzybowska. Warszawa, maj 2010 2010 Kierunki i instrumenty wsparcia działalności j mikroprzedsiębiorstw Dr Barbara Grzybowska Warszawa, maj 2010 PLAN WYSTĄPIENIA 1. Współpraca mikroprzedsiębiorstw z innymi podmiotami w zakresie realizacji

Bardziej szczegółowo

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Regionalny program operacyjny jest narzędziem słuŝącym realizacji strategii rozwoju regionu przy wykorzystaniu środków Unii Europejskiej w latach

Bardziej szczegółowo

Dotacje dla wiedzy i technologii

Dotacje dla wiedzy i technologii Dotacje dla wiedzy i technologii Ewelina Hutmańska, Wiceprezes Zarządu Capital-ECI sp. z o.o. Polskie firmy wciąż są wtórnymi innowatorami Ponad 34,5 mld zł wydały na innowacje firmy, zatrudniające powyżej

Bardziej szczegółowo

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Zarys wybranych programów form wsparcia MSP w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw Paweł Czyż, PARP, 2004 1. Sektorowy

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW KOMISJA EUROPEJSKA Strasburg, dnia 12.3.2013 COM(2013) 144 final KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW Inicjatywa na rzecz

Bardziej szczegółowo

Inicjatywa JEREMIE instrumenty zwrotne dla rozwoju MŚP

Inicjatywa JEREMIE instrumenty zwrotne dla rozwoju MŚP Inicjatywa JEREMIE instrumenty zwrotne dla rozwoju MŚP Konin, 24 marca 2014 r. BGK jedyny Bank Państwowy w Polsce założony w 1924 r. www.jeremie.com.pl 2 Bank Gospodarstwa Krajowego, utworzony w 1924 r.,

Bardziej szczegółowo

Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO?

Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO? Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO? Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej jest kwestią wyboru pewnego modelu cywilizacyjnego. Skutki ekonomiczne

Bardziej szczegółowo

Wpływ integracji europejskiej w obszarze rynków finansowych na dostępność sektora MSP do finansowania zewnętrznego

Wpływ integracji europejskiej w obszarze rynków finansowych na dostępność sektora MSP do finansowania zewnętrznego Wpływ integracji europejskiej w obszarze rynków finansowych na dostępność sektora MSP do finansowania zewnętrznego Artykuł wprowadzający do e-debaty Sektor małych i średnich przedsiębiorstw (MSP) ma istotne

Bardziej szczegółowo

Konsultacja publiczna na temat skuteczności wsparcia innowacji w Europie. Kwestionariusz Cześć B, podmioty instytucjonalne

Konsultacja publiczna na temat skuteczności wsparcia innowacji w Europie. Kwestionariusz Cześć B, podmioty instytucjonalne Konsultacja publiczna na temat skuteczności wsparcia innowacji w Europie Kwestionariusz Cześć B, podmioty instytucjonalne Sekcja I: Identyfikacja respondenta 1. Skąd dowiedział(a) się Pan(i)o konsultacji

Bardziej szczegółowo

Możliwości finansowania działalności gospodarczej w Niemczech

Możliwości finansowania działalności gospodarczej w Niemczech Możliwości finansowania działalności gospodarczej w Niemczech dr Christopher Hahn Poznań, 26 listopada 2013 r. Doradztwo prawne. Doradztwo podatkowe. Luther. Rechtsberatung. Steuerberatung. Luther. Agenda

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Oferta programu COSME

Oferta programu COSME EUROPEJSKIE INSTRUMENTY FINANSOWE NA RZECZ INNOWACYJNOŚCI I KONKURENCYJNOŚCI. DZIEŃ INFORMACYJNY DLA PRZEDSTAWICIELI MŚP Lublin, 21.11.2014 Oferta programu COSME Magdalena Szukała Lubelskie Centrum Transferu

Bardziej szczegółowo

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa.

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 1. Zaznacz państwa członkowskie starej Unii Europejskiej, które nie wprowadziły dotąd

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020

Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020 1 Wprowadzenie do Funduszy Europejskich na lata 2014-2020 2 Stan prac wdrożeniowych System informatyczny Wytyczne i wzory dokumentów Szczegółowe opisy priorytetów Negocjacje programów operacyjnych z KE

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP

FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP FUNDUSZE UE DLA PRZEDSIĘBIORCÓW PROGRAM OPERACYJNY INNOWACYJNA GOSPODARKA Działania realizowane przez PARP Iwona Szendel Dyrektor Zespołu Instrumentów Inwestycyjnych Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji

Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Źródła finansowania badań przemysłowych i prac rozwojowych oraz wdrożeń innowacji Agnieszka Matuszak 1 Strona 0 ŹRÓDŁA FINANSOWANIA BADAŃ PRZEMYSŁOWYCH I PRAC ROZWOJOWYCH ORAZ WDROŻEŃ INNOWACJI Jednym

Bardziej szczegółowo

Fundusz Rozwoju i Promocji Województwa Wielkopolskiego S.A. Krzysztof Leń Poznań 17 grudnia 2010

Fundusz Rozwoju i Promocji Województwa Wielkopolskiego S.A. Krzysztof Leń Poznań 17 grudnia 2010 Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Fundusz Rozwoju i Promocji Województwa Wielkopolskiego S.A. Krzysztof Leń Poznań 17 grudnia 2010 Instrumenty finansowe

Bardziej szczegółowo

Finansowanie MŚP w ramach funduszy strukturalnych

Finansowanie MŚP w ramach funduszy strukturalnych Finansowanie MŚP w ramach funduszy strukturalnych Marceli Niezgoda Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Lublin, 22 czerwca 2015 r. Wyzwanie na najbliższe lata zwiększenie poziomu zatrudnienia

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój

Program Operacyjny Inteligentny Rozwój Instrumenty wsparcia przedsiębiorców w Programie Operacyjnym Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Program Operacyjny Inteligentny Rozwój I. Wsparcie prowadzenia prac B+R przez przedsiębiorstwa oraz konsorcja

Bardziej szczegółowo

IX Świętokrzyska Giełda Kooperacyjna Nowych Technologii Energii Odnawialnej Technologia Przyszłości

IX Świętokrzyska Giełda Kooperacyjna Nowych Technologii Energii Odnawialnej Technologia Przyszłości W imieniu Świętokrzyskiego Centrum Innowacji i Transferu Technologii Sp. z o.o. oraz Targów Kielce pragnę Państwa serdecznie zaprosić do bezpłatnego udziału w IX Świętokrzyskiej Giełdzie Kooperacyjnej

Bardziej szczegółowo

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Towarzystwo Inicjatyw Europejskich ul. Próchnika 1 lok. 303 90-408 Maj 2013 Operator Programu Wolontariatu Długoterminowego

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla MŚP w nowym okresie finansowania 2014 2020. Szczecin, 26.10. 2011r.

Wsparcie dla MŚP w nowym okresie finansowania 2014 2020. Szczecin, 26.10. 2011r. Wsparcie dla MŚP w nowym okresie finansowania 2014 2020 Szczecin, 26.10. 2011r. Wsparcie dla MŚP w ramach RPO WZ 2007-2013 Inicjatywa JEREMIE System dotacyjny Alokacja na konkursy - dotacje: poddziałanie

Bardziej szczegółowo

Szanse na sfinansowanie inwestycji z dotacji UE 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych

Szanse na sfinansowanie inwestycji z dotacji UE 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Szanse na sfinansowanie inwestycji z dotacji UE 2014-2020 Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Katowice, 24.03.2015 Fundusze Europejskie 2014-2020 innowacje przedsiębiorczośd

Bardziej szczegółowo

liwości finansowania branży y IT z funduszy UE

liwości finansowania branży y IT z funduszy UE Możliwo liwości finansowania branży y IT z funduszy UE CO TO JEST DOTACJA? Dotacja jest bezzwrotną pomocą finansową W wielu przypadkach jest to refundacja kosztów, które przedsiębiorca poniósł. Dlatego

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość i przedsiębiorczość społeczna.

Przedsiębiorczość i przedsiębiorczość społeczna. Przedsiębiorczość i przedsiębiorczość społeczna. ekspert: Szymon Medalion prowadząca: Marzena Szewczyk-Nelson Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc

Bardziej szczegółowo

Finansowanie innowacji. Adrian Lis

Finansowanie innowacji. Adrian Lis 2011 Finansowanie innowacji Adrian Lis Plan prezentacji Część teoretyczna Wewnętrzne i zewnętrzne źródła finansowania innowacji Programy wspierające innowacyjność Część praktyczna Główne problemy i najlepsze

Bardziej szczegółowo

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA

FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA FINANSOWANIE INNOWACJI REKOMENDACJE DLA DOLNEGO ŚLĄSKA prof. nzw. dr hab. Beata Filipiak Unia Europejska stoi wobec konieczności wzmocnienia swojej międzynarodowej pozycji konkurencyjnej w obliczu zmieniających

Bardziej szczegółowo

Enterprise Europe Network wsparcie dla biznesu w zasięgu ręki

Enterprise Europe Network wsparcie dla biznesu w zasięgu ręki Enterprise Europe Network wsparcie dla biznesu w zasięgu ręki Justyna Kulawik European Commission Enterprise and Industry Trochę historii sieć Euro Info Centres (EIC) Sieć Euro Info Centres powstała w

Bardziej szczegółowo

Fundusze strukturalne i przedakcesyjne dla MŚP

Fundusze strukturalne i przedakcesyjne dla MŚP Fundusze strukturalne i przedakcesyjne dla MŚP Michał Janas Centrum Wspierania Biznesu w Rzeszowie www.spp.org.pl Plan 1) PHARE 2002 2) 3) Phare 2002 Program Rozwoju Przedsiębiorstw Usługi doradcze w następuj

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego

Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Urząd d Marszałkowski Województwa Świętokrzyskiego Instrumenty wsparcia przedsiębiorstw w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego na lata 2007 - Ostrowiec Świętokrzyski,

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej. Wejherowo, 9 październik 2013 r.

Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej. Wejherowo, 9 październik 2013 r. Regionalny Program Strategiczny w zakresie aktywności zawodowej i społecznej Wejherowo, 9 październik 2013 r. Strategia 6 RPS RPO 2014-2020 Strategia Rozwoju Województwa Pomorskiego 2020 (wrzesień 2012)

Bardziej szczegółowo

CoopEst. Włodzimierz Grudziński

CoopEst. Włodzimierz Grudziński CoopEst Włodzimierz Grudziński CoopEst jest funduszem kapitałowym z siedzibą w Brukseli, którego celem jest wspieranie rozwoju ekonomii społecznej w nowych i przyszłych krajach członkowskich Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

Instrumenty dłużne na preferencyjnych warunkach dla innowacyjnych firm

Instrumenty dłużne na preferencyjnych warunkach dla innowacyjnych firm Deutsche Bank Instrumenty dłużne na preferencyjnych warunkach dla innowacyjnych firm Europejski Fundusz Inwestycyjny Deutsche Bank 1 Gwarancje z Europejskiego Funduszu Inwestycyjnego (EFI) Deutsche Bank

Bardziej szczegółowo

Polska w Onii Europejskiej

Polska w Onii Europejskiej A/452928 Polska w Onii Europejskiej - wybrane polityki sektorowe Wydawnictwo SGGW Warszawa 2004 Spis treści Wstęp 9 1. CHARAKTERYSTYKA PORÓWNAWCZA GOSPODAREK POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ 11 1.1. Dynamika

Bardziej szczegółowo

Finansowanie inwestycji MŚP przez instrumenty zwrotne rekomendacje dla perspektywy finansowej 2014-2020 w oparciu o programy UE

Finansowanie inwestycji MŚP przez instrumenty zwrotne rekomendacje dla perspektywy finansowej 2014-2020 w oparciu o programy UE Finansowanie inwestycji MŚP przez instrumenty zwrotne rekomendacje dla perspektywy finansowej 2014-2020 w oparciu o programy UE realizowane przez Bank Pekao SA Katowice, 16 maja 2014 Dużo większa rola

Bardziej szczegółowo

Zachodniopomorska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A.

Zachodniopomorska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Zachodniopomorska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Zachodniopomorska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. powstała w 1994 roku jako spółka akcyjna, w której głównym akcjonariuszem jest Samorząd Województwa

Bardziej szczegółowo

NSS. Programy pomocowe (operacyjne)

NSS. Programy pomocowe (operacyjne) Możliwości wsparcia Startup-ów z funduszy Unii Europejskiej Anna Widelska Maciej Wiśniewski Branżowy Punkt Kontaktowy dla IT NSS Narodowa Strategia Spójności Programy pomocowe (operacyjne) Program Infrastruktura

Bardziej szczegółowo

Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych

Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych WROCŁAWSKI PARK TECHNOLOGICZNY Partnerzy regionalni Wrocławskiego Parku Technologicznego w realizacji celów statutowych Marek Winkowski Wiceprezes WPT S.A. Anna Madera - Kierownik DAIP Gdańsk, 09.03.2009

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

Organizacje udzielające pomocy przedsiębiorcom

Organizacje udzielające pomocy przedsiębiorcom Organizacje udzielające pomocy przedsiębiorcom Fundacja Inkubator ul. Piotrkowska 114, 90-006 Łódź tel. 042 633 16 55, fax: 042 633 87 13 www.inkubator.org.pl e-mail: sekretariat@inkubator.org.pl Fundacja

Bardziej szczegółowo

Napędzamy rozwój przedsiębiorstw

Napędzamy rozwój przedsiębiorstw Inicjatywa JEREMIE w województwie pomorskim - PRFPK Sp. z o.o. w procesie finansowania MŚP Inicjatywa JEREMIE dla rozwoju Pomorza Napędzamy rozwój przedsiębiorstw Realizacja operacji wg stanu na koniec

Bardziej szczegółowo

KIGNET izbowy system wsparcia konkurencyjności polskich przedsiębiorstw

KIGNET izbowy system wsparcia konkurencyjności polskich przedsiębiorstw Słupska Izba Przemysłowo-Handlowa od 8 lipca br., w ramach złożonego w 2004 r. Wniosku do Krajowej Izby Gospodarczej, uczestniczy w profesjonalnym projekcie pt: KIGNET izbowy system wsparcia konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Michał Zdziarski Tomasz Ludwicki

Michał Zdziarski Tomasz Ludwicki Prezentacja wyników badań Michał Zdziarski Tomasz Ludwicki Uniwersytet Warszawski PERSPEKTYWA PREZESÓW Badanie zrealizowane w okresie marzec-kwiecień 2014. Skierowane do prezesów 500 największych firm

Bardziej szczegółowo

Rozwój konkurencyjności polskiej gospodarki poprzez cyfryzację Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020.

Rozwój konkurencyjności polskiej gospodarki poprzez cyfryzację Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020. Program Operacyjny Inteligentny Rozwój 2014-2020. Raport Społeczeństwo informacyjne w liczbach 2012 http://www.mac.gov.pl/raporty-i-dane/ 2 3% populacji firm w Polsce 1540 firm dużych Potencjał sektora

Bardziej szczegółowo

Działania PARP w nowej perspektywie finansowej 2014-2020

Działania PARP w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 2014 Paulina Zadura-Lichota Dyrektor Departamentu Rozwoju Przedsiębiorczości i Innowacyjności Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Działania PARP w nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Kraków,

Bardziej szczegółowo

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014

Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 Anna Ober Aleksandra Szcześniak 09.05.2014 http://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/2014_2020/strony/ glowna.aspx 2 I Wsparcie prowadzenia prac B+R przez przedsiębiorstwa oraz konsorcja naukowoprzemysłowe

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego Szczegółowe nakłady na realizację Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego. Dokument przedstawia w formie tabelarycznej szacunkową

Bardziej szczegółowo

Informatyzacja przedsiębiorstwa z dotacji unijnej

Informatyzacja przedsiębiorstwa z dotacji unijnej Wrocław, 02.06.2010 Materiał prasowy Informatyzacja przedsiębiorstwa z dotacji unijnej W sprawnym funkcjonowaniu przedsiębiorstwa coraz większego znaczenia nabierają zintegrowane systemy informatyczne.

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla mikroprzedsiębiorstw

Wsparcie dla mikroprzedsiębiorstw Wsparcie dla mikroprzedsiębiorstw Portal finansowy IPO.pl Każde mikroprzedsiębiorstwo powinno skorzystać ze wsparcia funduszy unijnych. Fundusze te mają bardzo wiele zalet, które wpływają pozytywnie na

Bardziej szczegółowo

Możliwości udziału firm w 7. Programie Ramowym

Możliwości udziału firm w 7. Programie Ramowym Możliwości udziału firm w 7. Programie Ramowym Do udziału w projektach finansowanych w ramach 7. Programu Ramowego zachęca się przede wszystkim przedsiębiorstwa które są zainteresowane nawiązaniem współpracy

Bardziej szczegółowo

Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne. Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka

Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne. Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia i wynikające z nich Programy Operacyjne ze szczególnym uwzględnieniem Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Warszawa, 28 stycznia 2007 1 Narodowe Strategiczne

Bardziej szczegółowo

Think small first MSP przede wszystkim oferta PARP na lata 2014-2020

Think small first MSP przede wszystkim oferta PARP na lata 2014-2020 2014 Jakub Moskal Dyrektor Departamentu Koordynacji Wdrażania Programów PARP Think small first MSP przede wszystkim oferta PARP na lata 2014-2020 Łódź, 13 listopada 2014 r. Nowa perspektywa 2014-2020 Miejscowość,

Bardziej szczegółowo

Klastry wyzwania i możliwości

Klastry wyzwania i możliwości Klastry wyzwania i możliwości Stanisław Szultka Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową 29 września 2015 Klastry wyzwania nowej perspektywy 1. Klastry -> inteligentne specjalizacje 2. Organizacje klastrowe

Bardziej szczegółowo

Programowanie polityki strukturalnej

Programowanie polityki strukturalnej Fundusze strukturalne są instrumentami polityki strukturalnej Unii Europejskiej. Ich zadaniem jest wspieranie restrukturyzacji i modernizacji gospodarek krajów UE. W ten sposób wpływa się na zwiększenie

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA BEZROBOCIU ORAZ AKTYWIZACJI LOKALNEGO RYNKU PRACY

POWIATOWY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA BEZROBOCIU ORAZ AKTYWIZACJI LOKALNEGO RYNKU PRACY Załącznik do Uchwały Nr X/71/2003 Rady Powiatu Polickiego z dnia 28 sierpnia 2003 roku POWIATOWY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA BEZROBOCIU ORAZ AKTYWIZACJI LOKALNEGO RYNKU PRACY Police Czerwiec 2003 Podstawa

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

700 milionów zł na innowacyjne projekty polskich firm. Polskie banki w 7.Programie ramowym UE

700 milionów zł na innowacyjne projekty polskich firm. Polskie banki w 7.Programie ramowym UE ŚNIADANIE PRASOWE: 700 milionów zł na innowacyjne projekty polskich firm. Polskie banki w 7.Programie ramowym UE 29 października 2013r. Warszawa, Klub Bankowca, ul. Smolna 6 0 KRAJOWY PUNKT KONTAKTOWY

Bardziej szczegółowo

LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013

LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013 MOśLIWO LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013 2013 Działalno alność PARP na rzecz wspierania rozwoju i innowacyjności ci polskich przedsiębiorstw Izabela WójtowiczW Dyrektor Zespołu

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny

Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Wsparcie dla przedsiębiorców w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Marcin Łata Departament Konkurencyjności i Innowacyjności Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Katowice, 16 maja

Bardziej szczegółowo

Konferencja prasowa podczas XIV Forum Edukacyjnego dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw

Konferencja prasowa podczas XIV Forum Edukacyjnego dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw 2014 Bożena Lublińska Kasprzak Prezes Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Konferencja prasowa podczas XIV Forum Edukacyjnego dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw Warszawa, 24 czerwca 2014 r.,

Bardziej szczegółowo

Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020. 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki

Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020. 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki Finansowania projektów w nowej perspektywie w ramach I i II Osi priorytetowej RPO WŁ 2014-2020 12 czerwca 2015 r., Tomaszów Mazowiecki 476,46 mln euro (ok. 1,95 mld PLN ) z EFRR na rozwój gospodarczy regionu

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Warszawa, 11 kwiecień 2014 Już po raz czwarty Bank Pekao przedstawia raport o sytuacji mikro i małych firm 7 tysięcy wywiadów z właścicielami firm, Badania

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013. Wrocław, 9 kwietnia 2014

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013. Wrocław, 9 kwietnia 2014 Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Wrocław, 9 kwietnia 2014 Już po raz czwarty Bank Pekao przedstawia raport o sytuacji mikro i małych firm 7 tysięcy wywiadów z właścicielami firm, Badania

Bardziej szczegółowo

Jak zdobywać rynki zagraniczne

Jak zdobywać rynki zagraniczne Jak zdobywać rynki zagraniczne Nagroda Emerging Market Champions 2014 *Cytowanie bez ograniczeń za podaniem źródła: Jak zdobywać rynki zagraniczne. Badanie Fundacji Kronenberga przy Citi Handlowy zrealizowane

Bardziej szczegółowo

pogłębianie wiedzy o instrumentach finansowych EFSI Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich Instrumenty finansowe

pogłębianie wiedzy o instrumentach finansowych EFSI Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich Instrumenty finansowe pogłębianie wiedzy o instrumentach finansowych EFSI Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich , współfinansowane z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich

Bardziej szczegółowo

Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP

Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Szanowni Państwo, Mam przyjemność zaprosić Państwa firmę do udziału w Usłudze

Bardziej szczegółowo

Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013

Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013 Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013 Agenda Bankowość korporacyjna w Polsce na tle krajów

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych

Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych Katarzyna Mucha Dział Obsługi Badań Naukowych i Projektów Unijnych Na realizacje projektów do Polski w latach 2014-2020 z budżetu Unii Europejskiej trafić ma 82,5 mld euro Kwota zostanie podzielona odpowiednio:

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKI BANK INWESTYCYJNY

EUROPEJSKI BANK INWESTYCYJNY EUROPEJSKI BANK INWESTYCYJNY Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) realizuje cele Unii Europejskiej poprzez zapewnianie długoterminowego finansowania projektów, udzielanie gwarancji i doradztwo. Wspiera projekty

Bardziej szczegółowo

Instrumenty finansowania w okresie programowania 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych

Instrumenty finansowania w okresie programowania 2014-2020. Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Instrumenty finansowania w okresie programowania 2014-2020 Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytut Nauk Ekonomicznych i Społecznych Invest Expo, Katowice, 08.12.2014 Fundusze Europejskie 2014-2020 innowacje

Bardziej szczegółowo

Informacje gospodarcze z Rosji 2016-05-16 14:17:52

Informacje gospodarcze z Rosji 2016-05-16 14:17:52 Informacje gospodarcze z Rosji 2016-05-16 14:17:52 2 1. Wspieranie przemysły motoryzacyjnego w Rosji Rząd Rosji w oparciu o podprogram Przemysł samochodowy w ramach państwowego programu Rozwój przemysły

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego (Załącznik do uzupełnienia)

Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego (Załącznik do uzupełnienia) Załącznik nr 2 do Programu Rozwoju Innowacji Województwa Lubuskiego (Załącznik do uzupełnienia) Szczegółowe nakłady na realizację Programu Rozwoju Innowacji województwa lubuskiego. Dokument przedstawia

Bardziej szczegółowo

Jak ubiegać się o fundusze unijne?

Jak ubiegać się o fundusze unijne? BIBLIOTEKA ZAMÓWIEŃ PUBLICZNYCH Strona 1 Jak ubiegać się o fundusze unijne? Spis treści Strona 2 Można mądrze finansować inwestycje w miastach..3 Rozwój lokalny możliwy dzięki Unii Europejskiej.11 Są alternatywy

Bardziej szczegółowo

Finansowanie wdrażania innowacji przez banki

Finansowanie wdrażania innowacji przez banki III Forum Gospodarcze InvestExpo Finansowanie wdrażania innowacji przez banki Dr inż. Jerzy Małkowski Związek Banków Polskich Chorzów, 8 kwietnia 2011 r. 1 CZYM JEST INNOWACJA? Efekty wszelkich działań

Bardziej szczegółowo

WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu

WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu WSPARCIE WIELKOPOLSKIEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W RAMACH WRPO 2014+ 1 Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Cel główny WRPO 2014+ POPRAWA KONKURENCYJNOŚCI I SPÓJNOŚCI WOJEWÓDZTWA Alokacja

Bardziej szczegółowo

Wsparcie polskiego rynku venture capital w Programie ramowym CIP 2007-2013

Wsparcie polskiego rynku venture capital w Programie ramowym CIP 2007-2013 Wsparcie polskiego rynku venture capital w Programie ramowym CIP 2007-2013 Joanna Dąbrowska Chorzów, 7 kwietnia 2011 r. Strumienie finansowania MŚP 2007-2013 Krajowe programy operacyjne np. PO IG, PO IiŚ,

Bardziej szczegółowo

Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego. Założenia perspektywy finansowej 2014-2020. www.pgie.pl

Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego. Założenia perspektywy finansowej 2014-2020. www.pgie.pl Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego Założenia perspektywy finansowej 2014-2020 www.pgie.pl Perspektywa 2014-2020 W latach 2014-2020 Polska otrzyma z budżetu UE ok. 119,5 mld euro. Na

Bardziej szczegółowo

Czynniki wzrostu innowacyjności regionu i przedsiębiorstw

Czynniki wzrostu innowacyjności regionu i przedsiębiorstw Czynniki wzrostu innowacyjności regionu i przedsiębiorstw prof. dr hab. Krystyna Poznańska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Katedra Zarządzania Innowacjami Poziom innowacyjności Polski na tle UE W raporcie

Bardziej szczegółowo

Europejska strategia zatrudnienia W kierunku poprawy sytuacji pod względem zatrudnienia w Europie

Europejska strategia zatrudnienia W kierunku poprawy sytuacji pod względem zatrudnienia w Europie Europejska strategia zatrudnienia W kierunku poprawy sytuacji pod względem zatrudnienia w Europie Komisja Europejska Czym jest europejska strategia zatrudnienia? Każdy potrzebuje pracy. Wszyscy musimy

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 11

Spis treści. Wstęp... 11 Spis treści Wstęp... 11 Rozdział 1. Pojęcie i znaczenie handlu międzynarodowego... 13 1.1. Elementy handlu zagranicznego... 13 1.1.1. Pojęcie i funkcje handlu zagranicznego... 13 1.1.2. Formy handlu zagranicznego...

Bardziej szczegółowo

Jacek Szlachta. Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego. Białystok 20 luty 2014 roku

Jacek Szlachta. Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego. Białystok 20 luty 2014 roku Jacek Szlachta Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego Białystok 20 luty 2014 roku 1 Struktura prezentacji 1. Zapisy strategii województwa podlaskiego do roku 2020 w

Bardziej szczegółowo

Źródła finansowania rozwoju przedsiębiorstw

Źródła finansowania rozwoju przedsiębiorstw www.psab.pl Źródła finansowania rozwoju przedsiębiorstw Przemysław Jura Prezes Zarządu Instytutu Nauk Ekonomicznych i Społecznych Koordynator zarządzający Ponadregionalną Siecią Aniołów Biznesu - Innowacja

Bardziej szczegółowo

SZWAJCARSKI RYNEK ICT DLA POLSKICH INWESTORÓW. Spotkanie informacyjne Czwartek, 13 listopada 2014, Warszawa

SZWAJCARSKI RYNEK ICT DLA POLSKICH INWESTORÓW. Spotkanie informacyjne Czwartek, 13 listopada 2014, Warszawa SZWAJCARSKI RYNEK ICT DLA POLSKICH INWESTORÓW Spotkanie informacyjne Czwartek, 13 listopada 2014, Warszawa Partnerzy: Swiss Business Hub Polska przy Ambasadzie Szwajcarii w Warszawie we współpracy z Polską

Bardziej szczegółowo

Zewnętrzne źródła finansowania działalności przedsiębiorstwa ze środków UE. Magdalena Nowak - Siwińska

Zewnętrzne źródła finansowania działalności przedsiębiorstwa ze środków UE. Magdalena Nowak - Siwińska Zewnętrzne źródła finansowania działalności przedsiębiorstwa ze środków UE Magdalena Nowak - Siwińska wewnętrzne zewnętrzne Kredyt inwestycyjny Leasing Dotacja/Dofinansowanie Krajowe np. Dotacja z Urzędu

Bardziej szczegółowo

Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm

Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm Projekty proinnowacyjne inicjatywy instytucji otoczenia biznesu wspierające innowacyjność firm Bydgoszcz, 14.05.2014 Pracodawcy Pomorza i Kujaw Związek Pracodawców Pracodawcy Pomorza i Kujaw to regionalny

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA W OBSZARZE NAUKI DO 2020 ROKU

ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA W OBSZARZE NAUKI DO 2020 ROKU ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA W OBSZARZE NAUKI DO 2020 ROKU maj-czerwiec, 2013 ul. Hoża 20 \ ul. Wspólna 1/3 \ 00-529 Warszawa \ tel. +48 (22) 529 27 18 \ fax +48 (22) 628 09 22 ZAŁOŻENIA POLITYKI PAŃSTWA

Bardziej szczegółowo

Wspomaganie innowacyjności przedsiębiorstw przez Programy Ramowe Unii Europejskiej

Wspomaganie innowacyjności przedsiębiorstw przez Programy Ramowe Unii Europejskiej Aleksander Bąkowski, Krajowy Punkt Kontaktowy 6. Programu Ramowego Unii Europejskiej, koordynator programu Horyzontalne działania z udziałem MŚP oraz programu Badania i Innowacje Wspomaganie innowacyjności

Bardziej szczegółowo

Rozdział I Wprowadzenie

Rozdział I Wprowadzenie Rozdział I Wprowadzenie Przedmiotem Strategii Nowe szanse, nowe możliwości wspierania przedsiębiorczości MMSP na terenie powiatu bełchatowskiego, 2005-2013 jest pokazanie możliwości współfinansowania zadań

Bardziej szczegółowo

Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Ewa Cłapa www.ewaclapa.pl

Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Ewa Cłapa www.ewaclapa.pl Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Ewa Cłapa www.ewaclapa.pl październik 2011 Fundusze nie tylko europejskie - jak z nich skorzystać? Pomoc przedakcesyjna począwszy od roku 2000 przyznana

Bardziej szczegółowo

Oferta PARP dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej na lata 2014-2020

Oferta PARP dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej na lata 2014-2020 2014 Jakub Moskal Dyrektor Departamentu Koordynacji Wdrażania Programów PARP Oferta PARP dla przedsiębiorców w nowej perspektywie finansowej na lata 2014-2020 Warszawa, 5 czerwca 2014 r. Nowa perspektywa

Bardziej szczegółowo

Działania WPHI Berlin na rzecz polskich przedsiębiorców

Działania WPHI Berlin na rzecz polskich przedsiębiorców Działania WPHI Berlin na rzecz polskich przedsiębiorców Wydział Promocji Handlu i Inwestycji Ambasady RP w Berlinie Jan Masalski Radca Poznań, 11.12.2014 Porównanie potencjału obu krajów Wyszczególnienie

Bardziej szczegółowo

Małopolskie Regionalny Program Operacyjny 2007-2013 DZIAŁANIE 2.1 ROZWOJ I PODNIESIENIE KONKURENCYJNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTW Schemat A

Małopolskie Regionalny Program Operacyjny 2007-2013 DZIAŁANIE 2.1 ROZWOJ I PODNIESIENIE KONKURENCYJNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTW Schemat A Małopolskie Regionalny Program Operacyjny 2007-2013 DZIAŁANIE 2.1 ROZWOJ I PODNIESIENIE KONKURENCYJNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTW Numer i nazwa priorytetu Oś Priorytetowa 2. Gospodarka regionalnej szansy Instytucja

Bardziej szczegółowo

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji

Dofinansowanie na rozwój działalności i wdrożenie innowacji RPO Lubuskie 2020 Oś Priorytetowa 1 Gospodarka i innowacje PI 3 c Zwiększone zastosowanie innowacji w przedsiębiorstwach sektora MŚP W ramach PI mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa mogą uzyskać wsparcie

Bardziej szczegółowo

PRIORYTETY I DZIAŁANIA EFS PROPOZYCJA

PRIORYTETY I DZIAŁANIA EFS PROPOZYCJA Tablica Działania EFS w ramach SOP Działanie (obszar interwencji) 1.1. Rozwój i modernizacja instrumentów i instytucji rynku 1.2. Wspieranie młodzieży poszukującej zarządzająca (Managing authority) EFS

Bardziej szczegółowo