Standard postępowania z donoszonym noworodkiem na sali porodowej

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Standard postępowania z donoszonym noworodkiem na sali porodowej"

Transkrypt

1 Konferencja Interdyscyplinarna, Zimowa Szkoła Postępy w Neonatologii 2014 Standard postępowania z donoszonym noworodkiem na sali porodowej Katarzyna Nowicka IMID Kierownik Kliniki : prof. dr hab.n.med. Ewa Helwich

2 Narodziny to tylko chwila, lecz jest to chwila szczególna F. Leboyer

3 Żyjemy w dobie, kiedy określenie dobrze urodzony nabrało nowej treści. Obecnie nie wystarcza już pragnienie, aby dziecko urodziło się żywe. Chcemy zaoszczędzić mu wszelkich dających się uniknąć trudności porodowych, aby w przyszłości nie było trudnym dzieckiem obarczonym urazem porodowym. Nazywamy to dobrym porodem. Wszystkie dzieci mają prawo być dobrze urodzone. W. Fijałkowski Rodzi się człowiek.

4 Regulacje prawne Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 23 września 2010 r., określające właściwe postępowanie i procedury medyczne w opiece okołoporodowej sprawowanej nad kobietą podczas fizjologicznej ciąży, fizjologicznego porodu, połogu oraz w opiece nad noworodkiem (Dziennik Ustaw Nr 187 z dn poz. 1259). Przepisy te weszły w życie 8 kwietnia 2011 r. (nowelizacja 20 września 2012 r.)

5 Ø Pierwszy tego typu dokument w Polsce Regulacje prawne poprawa jakości opieki okołoporodowej (uporządkowanie i ujednolicenie dotychczasowych praktyk), wdrożenie nowych procedur, znacznie zmieniających dotychczasowe sposoby działania. Ø Zmiany dotyczą przede wszystkim procedur związanych z przebiegiem fizjologicznego porodu oraz z pierwszym kontaktem rodziców z dzieckiem, czyli najważniejszej w ich życiu chwili, która już nigdy się dla obojga nie powtórzy!

6 Najważniejsze punkty standardu: Poród fizjologiczny: Ø spontaniczny poród niskiego ryzyka od momentu rozpoczęcia, Ø utrzymujący taki stopień ryzyka przez cały czas trwania porodu, Ø noworodek rodzi się z położenia główkowego, pomiędzy ukończonym 37 a 42 tygodniem ciąży, Ø matka i noworodek są w dobrym stanie.

7 Pierwszy kontakt matki z dzieckiem Ø Zaraz po narodzinach, dziecko (jeśli jego stan i stan matki oraz jej samopoczucie pozwalają na to) powinno być: położone na brzuchu matki, dokładnie osuszone, zabezpieczone przed utratą ciepła /czapeczka, ciepły ręcznik/. Ø Zwykle osuszenie i pobudzenie przez dotyk inicjują efektywne oddychanie.

8 Ø Wstępna ocena stanu noworodka na podstawie skali Apgar może być dokonana na brzuchu matki, jeżeli nie występują przeciwwskazania zdrowotne. Ø Ocena w skali Apgar: w 1 i 5 minucie u noworodków urodzonych w stanie dobrym /8-10 pkt Apgar/, w 1, 3, 5 i 10 minucie u noworodków urodzonych w stanie średnim /4-7 pkt Apgar/, ciężkim /0-3pkt Apgar/. Ø W razie potrzeby należy bezzwłocznie podjąć czynności resuscytacyjne, zgodne ze standardem resuscytacji.

9 Kontakt skóra do skóry Ø Rola kontaktu "skóra do skóry" natychmiast po narodzinach wspaniała nagroda po trudach porodu, korzystny wpływ na przebieg macierzyństwa, satysfakcja ze sprawowanej opieki nad dzieckiem. Ø Prawidłowy rozwój laktacji Ø Pozytywny wpływ na długość karmienia piersią Ø Mniejsze poczucie obciążenia i wysiłku związanego z pełnieniem obowiązków macierzyńskich (Lessing-Pernak J. 2010).

10 Kontakt skóra do skóry cd Ø Korzyści dla noworodka: lepsza adaptacja do życia pozamacicznego, poczucie bezpieczeństwa, redukcja stresu porodowego ochrona przed oziębieniem, prawidłowa kolonizacja skóry, jamy nosowej, przewodu pokarmowego /E.coli, Lactobacillus, Bacteroides, Bifidobacterium, Streptococcus spp./, możliwość ssania piersi matki /pozyskiwanie siary!/ Nieprzerwany kontakt z matką skóra do skóry" powinien trwać najdłużej jak jest to możliwe, co najmniej dwie godziny /optymalnie do zakończenia pierwszego karmienia piersią/

11

12 Wsparcie matki w zakresie laktacji. Ø W czasie kontaktu z dzieckiem skóra do skóry ważne jest zachęcanie jej do rozpoznania sygnałów gotowości dziecka do ssania i oferowanie pomocy, jeśli jej potrzebuje. Ø Nie należy wymuszać ani przyspieszać pierwszego karmienia powinno nastąpić w czasie największej gotowości do ssania, czyli między 20 a 50 minutą życia dziecka. Ø Matka powinna otrzymać pomoc w przystawianiu dziecka do piersi i dokładną informację na temat zalet karmienia naturalnego. Ø Dzieci karmione piersią od pierwszych chwil życia lepiej śpią, mniej płaczą i mają mniej dolegliwości brzusznych. (Lessing- Pernak J. 2010).

13 Ø Kontakt mamy z dzieckiem może zostać przerwany tylko w sytuacji wystąpienia zagrożenia życia lub zdrowia matki lub noworodka. Ø Fakt ten powinien zostać odnotowany w dokumentacji medycznej.

14 Pourodzeniowe procedury neonatologiczne Ø Odśluzowanie noworodka jeśli jest to konieczne czynność ta powoduje zaburzenie odruchu ssania i podrażnia nerw błędny - bezdechy, bradykardia. delikatnie, przy pomocy miękkiego cewnika lub gumowej gruszki, odsysamy śluz i płyn owodniowy z górnych dróg oddechowych: jamy ustnej, gardła, a następnie nosa.

15 Ø Odpępnienie Pourodzeniowe procedury neonatologiczne cd. zabieg aseptyczny, bezpośrednio po urodzeniu noworodka. Nieprawidłowo wykonany zabieg ryzyko powikłań zakażenie kikuta pępowinowego lub całego organizmu, wydłużenie czasu mumifikacji kikuta pępowinowego, ostra utrata krwi u noworodka. Ø Rodzaje odpępnień /zależne od stanu zdrowia dziecka i matki/: natychmiastowe /do 30 sekund/ ch.hemolityczna, HIV, wczesne /30sek-1 minuta/, późne /po ustaniu tętnienia pępowiny, ok. 3-5 minuty/.

16 Ø Natychmiastowe zaciśnięcie pępowiny /przed pierwszym oddechem/ zmniejszenie rozmiaru serca podczas kolejnych trzech lub czterech uderzeń, występowanie bradykardii /nie obserwowano jej u dzieci, u których pępowinę zaciśnięto po zainicjowaniu i ustabilizowaniu się oddychania/. Ø Późne zaciśnięcie pępowiny poprawa gospodarki żelazem w ciągu kolejnych 3 do 6 miesięcy życia dziecka, wzrost ryzyka hiperbilirubinemii wymagającej fototerapii.

17 Zasady postępowania podczas odpępnienia noworodka: Ø Po urodzeniu się dziecka zapięcie dwóch kleszczyków Kochera w odległości 3-4cm od siebie, przecięcie sznura pępowinowego między kleszczykami / czynność tę może wykonać ojciec dziecka/, założenie sterylnego zacisku 2 cm od pierścienia pępowinowego, odcięcie pozostałej części pępowiny do 1cm od zacisku (sprawdzenie ilości naczyń krwionośnych i poprawności założonego zacisku), zabezpieczenie kikuta pępowinowy jałowym gazikiem.

18 Oznakowanie noworodka Ø Ø Położna prezentuje matce/rodzicom płeć dziecka Oznakowanie przed odpępnieniem opaski zawierające etykiety stwierdzające tożsamość matki i noworodka rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia kod kreskowy lub kod QR imię i nazwisko matki, płeć noworodka, data i godzina urodzenia, kolejność porodu noworodka w przypadku ciąży mnogiej. Ø Odczytanie na sali porodowej tekstu na opasce (matka i/lub ojciec) w celu potwierdzenia zgodności danych. Ø Ø Umieszczenie opaski na kończynach dziecka (UWAGA: podrażnienia, ucisk). Udokumentowanie powyższych czynności w historii położniczej i neonatologicznej. Ø Przez cały okres pobytu noworodka w szpitalu nie powinno się zdejmować tych opasek.

19 Ø Standard zaleca, aby opieka pielęgnacyjna nad położnicą i zdrowym noworodkiem była sprawowana przez tę samą osobę. Ø Położna jest osobą uprawnioną do dokonania pierwszej oceny noworodka.

20 Postępowanie ze zdrowym noworodkiem po cięciu cesarskim Ø Ø Po wydobyciu noworodka operator: dokonuje przecięcia pępowiny według standardowych procedur, pokazuje dziecko matce, przekazuje noworodka pod opiekę zespołu neonatologicznego. W punkcie noworodkowym dokonywane jest: osuszenie dziecka, ocena według skali Apgar, w razie potrzeby odśluzowanie, zaopatrzenie pępowiny, oznakowanie Ø Lekarz neonatolog przeprowadza badanie przedmiotowe noworodka / nie ma konieczności sprawdzania drożności przełyku i odbytu przy braku podejrzenia wady w okresie prenatalnym; wymagana jest obserwacja dziecka/

21 Kontakt skóra do skóry na sali Ø Ma pozytywny wpływ na: operacyjnej przebieg adaptacji pourodzeniowej u dziecka, rozwój laktacji u matki, redukcję stresu u matki i dziecka, ma działanie przeciwbólowe. Ø Realizacja procedury wymaga zgody i zaangażowania zespołów: położniczego, neonatologicznego i anestezjologicznego. Ø Po przewiezieniu matki i noworodka na salę pooperacyjną przywrócenie kontaktu skóra do skóry (minimum do czasu zakończenia pierwszego karmienia).

22

23 Obecność ojca dziecka na sali operacyjnej Ø Zgodne z odpowiednimi szpitalnymi procedurami Ø Noworodek ubrany, przy matce, w objęciach ojca Ø Kontakt skóra do skóry z ojcem w obrębie sali cięć cesarskich Ø Kontakt skóra do skóry z ojcem poza obrębem sali cięć cesarskich do momentu zakończenia zabiegu operacyjnego

24 Minimalizacja stresu na sali porodowej Ø Półmrok zbyt mocne światło może nie tylko działać na dzieci drażniąco, ale i zakłócić ich rytm dobowy. Ø Redukcja hałasu wg zaleceń Ministerstwa Ochrony Środowiska dopuszczalny poziom natężenia hałasu na terenie szpitali wynosi dba. Nadmierny hałas może prowadzić do upośledzenia słuchu noworodków. Ø Emocje rodziców młode matki często denerwują się zabarwieniem skóry noworodka, kształtem jego główki, nadmiernym spokojem lub płaczem dziecka. Należy je uspokoić i wyjaśnić, że nic mu nie zagraża.

25 Ø Po zakończeniu pierwszego kontaktu z matką noworodek jest badany, ważony i mierzony, jeżeli to możliwe w obecności matki i z zapewnieniem odpowiedniej temperatury otoczenia. Ø Ocena obejmuje: wydolność układu oddechowego i układu krążenia, obecność wad rozwojowych/ocena drożności nozdrzy przednich i tylnych, przełyku, odbytu, całości podniebienia/, ewentualnych uszkodzeń porodowych.

26 Ø Dokładne, poszerzone badanie kliniczne noworodka w ciągu jego pierwszych 12 godzin życia powinien przeprowadzić lekarz neonatolog lub lekarz pediatra w obecności matki.

27 Obowiązkowe czynności profilaktyczne Ø profilaktyka krwawienia wywołanego niedoborem witaminy K podanie jednorazowe witaminy K /2mg p.os, 0.5mg im/, Ø profilaktyka zakażenia przedniego odcinka oka 1% azotane srebra lub 0.5% maść erytromycynową, Ø w szczególnych przypadkach /dzieci matek HB s dodatnich/ szczepienia ochronne, zgodnie z odrębnymi przepisami i aktualnymi zaleceniami. Dodatkowo noworodki matek HB s dodatnich powinny otrzymać immunoglobulinę anty-hb s (uodpornienie czynno-bierne).

28 Ø U każdego noworodka wykonujemy przesiewowe badanie pulsoksymetryczne wykrycie bezobjawowych, krytycznych wad serca. Ø Pomiar saturacji na prawej kończynie dolnej w ciągu 2-3 minut w czasie między 2-24 godziną po urodzeniu. Saturacja =<95% jest wskazaniem do wykonania badania echokardiograficznego w trybie pilnym.

29 Ø W miejscu, gdzie rodzi się noworodek musi znajdować się co najmniej jedna osoba posiadająca umiejętność resuscytacji i dysponująca niezbędnym sprzętem do resuscytacji.

30 Wyposażenie nowoczesnego stanowiska na sali porodowej: Ø stanowisko do resuscytacji /neo-puff z odpowiednimi maskami/, Ø inkubator (zamknięty lub otwarty), Ø monitor wieloczynnościowy (SaO2, HR, RR tętnicze, EKG), Ø aparat wspomagający oddech (respirator lub CPAP), Ø laryngoskop z zestawem łyżek, Ø ssak próżniowy z wymiennym, jednorazowym wkładem, Ø leki do resuscytacji, Ø pompy strzykawkowe, pompa przepływowa Ø niezbędny do pielęgnacji noworodka sprzęt medyczny (strzykawki, cewniki, rurki intubacyjne, przylepce, 0,9% NaCl w ampułkach 5ml, kompresy, pieluchy jednorazowe).

31 Ø Noworodki urodzone w stanie średnim i ciężkim powinny być resuscytowane zgodnie z aktualnymi standardami resuscytacji. Ø Noworodki, u których stwierdzono zaburzenia, mogące stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia niezwłoczne przekazanie do oddziału patologii noworodka o odpowiednim poziomie referencyjnym.

32 A co niesie życie. Przeczytałam link i się uśmiałam... Nie ma wiele wspólnego z rzeczywistością... Oto kilka sprzeczności: Ø Podczas opieki w ciąży, razem z lekarzem/położną powinnaś ustalić plan opieki prenatalnej" oraz plan porodu" - plan porodu wypisywałam dzień po porodzie :) Ø Interwencje medyczne w porodzie fizjologicznym są czymś absolutnie normalnym, choć mnie spytano, czy chcę urodzić szybko (czyli przebijamy pęcherz, dajemy oksytocynę), czy normalnie (czyli męczymy się ile będzie trzeba). Ø Przez cały okres porodu możesz spożywać przejrzyste płyny - nie można Ø W 2 okresie porodu możesz przyjąć dowolną, wygodną dla Ciebie pozycję (także wertykalną) - do fazy partej służył fotel ginekologiczny i nie było innej możliwości. Ø Nieprzerwany kontakt z matką skóra do skóry" powinien trwać co najmniej dwie godziny po porodzie - chyba max 10 minut :) Ø W ciągu pierwszych 12 godzin życia noworodka dokładne badanie dziecka powinien przeprowadzić lekarz neonatolog lub lekarz pediatra, w obecności matki - bardzo zabawne... Ø Standard podkreśla znaczenie odpowiedniego wsparcia matki w zakresie laktacji - zero wsparcia i zainteresowania nawet jeśli występują poważne problemy... Ø Wbrew standardom wszystkie noworodki były pojone wodą z glukozą i mlekiem modyfikowanym i miały podawane smoczki.

33 Realizacja wybranych wytycznych Rozporządzenia MZ według raportu Fundacji Rodzić po Ludzku z 2012 roku. Ø Badaniem przeprowadzonym w okresie od r. do r. zostało objętych 10 szpitali (20 oddziałów) I i II stopnia referencyjności województwa mazowieckiego. Ø Główne wnioski: Standardy opieki okołoporodowej nie zostały w pełni wdrożone w żadnej z monitorowanych placówek. Standardy nie były i nie są traktowane jako obowiązujące prawo.

34 Opieka nad noworodkiem Pełny kontakt matki i dziecka skóra do skóry nie jest realizowany! Kontakt matki i dziecka skóra do skóry w 9 na 10 szpitali nie jest realizowany w sposób zgodny ze standardem. W 3 placówkach trudno nawet dostrzec próby jego wdrażania. W większości szpitali pierwszy kontakt trwa od kilku do kilkunastu minut, dziecko jest następnie zabierane do punktu noworodkowego, gdzie jest oceniane w skali Apgar, mierzone, ważone, czasami szczepione i ubierane. Potem zwykle, choć to też nie jest regułą, wraca do matki, gdzie odbywa się próba przystawienia do piersi. Jednak nawet takie postępowanie nie stanowi ustalonej procedury i zależy od indywidualnego podejścia personelu. Tylko 1 szpital realizuje niemal poprawnie kontakt skóra do skóry w trakcie którego matka jest informowana przez personel o znaczeniu pierwszego kontaktu, przystawiania do piersi, zaletach siary.

35 Ø Tylko w połowie monitorowanych placówek ocena noworodka w skali Apgar jest dokonywana na brzuchu matki Ø W żadnej nie jest realizowana zasada, że opieka nad matką i dzieckiem jest sprawowana przez 1 osobę. Ø Personel podejmuje próby przystawiania dziecka do piersi, ale uzależnione jest to od sytuacji na sali porodowej. Ø Informacje na temat prawidłowego przystawiania dziecka do piersi w większości wypadków udzielane są matkom na oddziale położniczym

36 Zdiagnozowane bariery Ø Brak znajomości wytycznych Rozporządzenia najsłabszą znajomość standardów wykazują osoby odpowiedzialne za ich wdrażanie, czyli ordynatorzy położne oddziałowe > ordynatorzy oddziałów neonatologicznych > ordynatorzy oddziałów położniczych kobiety rodzące w przeważającej większości nie znają standardów=nie są grupą nacisku Ø Braki w zatrudnieniu /położne/, złe warunki lokalowe Ø Brak odpowiedniej wiedzy i szkoleń wśród położnych, niskie poczucie wartości zawodowej Ø W większości szpitali istnieje wyraźny konflikt między personelem oddziałów położniczych i neonatologicznych. Ø Nie istnieje żaden system kontroli przestrzegania standardów ani system nagród i kar.

37 Realizacja kontaktu skóry do skóry w ocenie Konsultanta Krajowego w dziedzinie pielęgniarstwa ginekologicznego i położniczego Ø Najsłabszym elementem w opiece nad noworodkiem podczas porodu, jest realizacja 2 godzinnego kontaktu z matką skóra do skóry. Ø Na 285 szpitali, które udzieliły odpowiedzi, 141 deklaruje w sytuacji dobrego stanu matki i dziecka całkowitą realizację tego standardu, 110 dość często, 20 czasami, 9 w nielicznych porodach, 5 nie stosuje w ogóle.

38 Jako przyczyny nie realizowania standardu, realizowania częściowego lub nie podejmowania jego realizacji, szpitale wskazują w kolejności: decyzja lekarza neonatologa/pediatry!!!! brak warunków kadrowych i lokalowych, duża liczba porodów prowadzonych jednocześnie na sali porodowej, obawy personelu co do słuszności takiego postępowania, decyzja matki

39 Podsumowanie Ø Wymagania prawne Ø Wiedza medyczna Ø Etyka

40 Dziękuję za uwagę!

Maria Katarzyna Borszewska- Kornacka Klinika Neonatologii i Intensywnej Terapii Noworodka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

Maria Katarzyna Borszewska- Kornacka Klinika Neonatologii i Intensywnej Terapii Noworodka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Maria Katarzyna Borszewska- Kornacka Klinika Neonatologii i Intensywnej Terapii Noworodka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego 1.ZARZĄDZENIE MINISTRA 2.REKOMENDACJE TOWARZYSTW NAUKOWYCH 3.OPINIE EKSPERTÓW

Bardziej szczegółowo

Wystąpienie pokontrolne

Wystąpienie pokontrolne WOJEWODA DOLNOŚLĄSKI Wrocław, dnia 7 października 2015 r. PS-ZPSM.9612.12.2015.IS Pani Alicja Kulawiec Dyrektor Szpitala Św. Antoniego w Ząbkowicach Śląskich Wystąpienie pokontrolne W dniach od 30 do 31

Bardziej szczegółowo

1a. Osobą sprawującą opiekę był/była:?

1a. Osobą sprawującą opiekę był/była:? 1. Czy miała Pani wyznaczoną osobę sprawującą opiekę? osoba sprawująca opiekę lekarz specjalista w dziedzinie położnictwa i ginekologii, lekarz ze specjalizacją I stopnia w dziedzinie położnictwa i ginekologii,

Bardziej szczegółowo

IV WIELKOPOLSKIEJ KONFERENCJI

IV WIELKOPOLSKIEJ KONFERENCJI Plan porodu jest to rodzaj dokumentu, w którym kobieta opisuje swoje oczekiwania wobec porodu. Taki plan ciężarna powinna opracować wspólnie ze swoim lekarzem prowadzącym ciążę czy położną (rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

Wystqpienie pokontrolne

Wystqpienie pokontrolne WOJEWODA DOLNOŚLĄSKI Wrocław, d n ia t-v^ listopada 2015 r. PS-ZPSM.9612.19.2015.IS Pan Adam Zdaniuk Dyrektor Zespołu Opieki Zdrowotnej w Bolesławcu Wystqpienie pokontrolne W dniach od 24 do 25 września

Bardziej szczegółowo

Pion ginekologiczno - położniczy

Pion ginekologiczno - położniczy Pion ginekologiczno - położniczy Pion ginekologiczno- położniczy w rybnickim szpitalu usytuowany jest na 4 piętrze i składa się z 4 pododdziałów: - ginekologia operacyjna i zachowawcza - patologia ciąży

Bardziej szczegółowo

Pani Wanda Ekielska Dom Narodzin Świętej Rodziny ul. Polna 28A Łomianki

Pani Wanda Ekielska Dom Narodzin Świętej Rodziny ul. Polna 28A Łomianki Warszawa, 15 stycznia 2015 r. WOJEWODA MAZOWIECKI WK-II.9612.3.8.2014 Pani Wanda Ekielska Dom Narodzin Świętej Rodziny ul. Polna 28A 05-092 Łomianki W Y S T Ą P I E N I E P O K O N T R O L N E Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Plan Opieki Okołoporodowej

Plan Opieki Okołoporodowej Plan Opieki Okołoporodowej Do Personelu Medycznego, Wiem, że ten dokument powinien stać się częścią dokumentacji medycznej, w myśl obowiązującego od 8 kwietnia 2011 r. standardu opieki okołoporodowej (Rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

W Y S T Ą P I E N I E P O K O N T R O L N E

W Y S T Ą P I E N I E P O K O N T R O L N E Warszawa, 27 stycznia 2016 r. WOJEWODA MAZOWIECKI WK-II.9612.3.7.2015 Pan Mirosław Wielgoś Uniwersyteckie Centrum Zdrowia Kobiety i Noworodka Warszawski Uniwersytet Medyczny Sp. z o.o. ul. Starynkiewicza

Bardziej szczegółowo

Plan Opieki Okołoporodowej (PLAN PORODU)

Plan Opieki Okołoporodowej (PLAN PORODU) Plan Opieki Okołoporodowej (PLAN PORODU) Do Personelu Medycznego, Dokument ten został stworzony by wskazać, jakie są nasze oczekiwania związane z opieką okołoporodową. Mamy nadzieje, że weźmiecie je pod

Bardziej szczegółowo

Pan Stanisław Kwiatkowski Dyrektor Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w Płocku ul. Medyczna Płock

Pan Stanisław Kwiatkowski Dyrektor Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w Płocku ul. Medyczna Płock Warszawa, 28 stycznia 2016 r. WOJEWODA MAZOWIECKI WK-P.9612.3.1.2015 Pan Stanisław Kwiatkowski Dyrektor Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w Płocku ul. Medyczna 19 09-400 Płock W Y S T Ą P I E N I E P

Bardziej szczegółowo

Pan Zbigniew Deja Dyrektor Samodzielnego Publicznego Zespołu Zakładów Opieki Zdrowotnej - Szpital w Iłży ul. Bodzentyńska Iłża

Pan Zbigniew Deja Dyrektor Samodzielnego Publicznego Zespołu Zakładów Opieki Zdrowotnej - Szpital w Iłży ul. Bodzentyńska Iłża Warszawa, 17 listopada 2016 r. WOJEWODA MAZOWIECKI WK-II.9612.3.15.2016 Pan Zbigniew Deja Dyrektor Samodzielnego Publicznego Zespołu Zakładów Opieki Zdrowotnej - Szpital w Iłży ul. Bodzentyńska 17 27-100

Bardziej szczegółowo

ODDZIAŁ NEONATOLOGICZNY

ODDZIAŁ NEONATOLOGICZNY ODDZIAŁ NEONATOLOGICZNY Oddział funkcjonuje od stycznia 1961 roku. Obecnie liczy 15 łóżek. Posiada trzy w pełni wyposażone stanowiska do Intensywnej Terapii Noworodka. Rodzi się tutaj około 1000 noworodków

Bardziej szczegółowo

Rola położnej w opiece nad ciężarną, rodzącą, położnicą z cukrzycą Leokadia Jędrzejewska Konsultant Krajowy w dziedzinie pielęgniarstwa ginekologicznego i położniczego Kraków 20 21 maja 2011r. Grażyna

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 30 listopada 2015 r. Poz. 1997 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 9 listopada 2015 r. w sprawie standardów postępowania medycznego w łagodzeniu

Bardziej szczegółowo

Pan Tomasz Maciejewski Dyrektor Instytutu Matki i Dziecka ul. Kasprzaka 17A Warszawa

Pan Tomasz Maciejewski Dyrektor Instytutu Matki i Dziecka ul. Kasprzaka 17A Warszawa Warszawa, 26 maja 2015 r. WOJEWODA MAZOWIECKI WK-II.9612.3.2.2015 Pan Tomasz Maciejewski Dyrektor Instytutu Matki i Dziecka ul. Kasprzaka 17A 01-211 Warszawa W Y S T Ą P I E N I E P O K O N T R O L N E

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ DRUGI: BADANIA PRZESIEWOWE/PROFILAKTYKA

ROZDZIAŁ DRUGI: BADANIA PRZESIEWOWE/PROFILAKTYKA NARODZINY Narodziny dziecka są najważniejszym wydarzeniem w życiu rodziny. Ważne jest, żeby adaptacja do życia pozamacicznego przebiegała w sposób najbardziej naturalny. Dlatego tak istotny jest pierwszy

Bardziej szczegółowo

ZAKRES PROFILAKTYCZNYCH ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ U DZIECI DO UKOŃCZENIA 6 ROKU ŻYCIA WRAZ Z OKRESAMI ICH PRZEPROWADZANIA

ZAKRES PROFILAKTYCZNYCH ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ U DZIECI DO UKOŃCZENIA 6 ROKU ŻYCIA WRAZ Z OKRESAMI ICH PRZEPROWADZANIA Załącznik nr 2 ZAKRES PROFILAKTYCZNYCH ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ U DZIECI DO UKOŃCZENIA 6 ROKU ŻYCIA WRAZ Z OKRESAMI ICH PRZEPROWADZANIA Termin badania (wiek) Badania (testy) przesiewowe oraz świadczenia

Bardziej szczegółowo

Pan Artur Skóra Dyrektor Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej ul. Kościuszki Węgrów

Pan Artur Skóra Dyrektor Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej ul. Kościuszki Węgrów Warszawa, 15 maja 2015 r. WOJEWODA MAZOWIECKI WK-S.9612.3.1.2015 Pan Artur Skóra Dyrektor Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej ul. Kościuszki 201 07-100 Węgrów W Y S T Ą P I E N I E P O

Bardziej szczegółowo

Wystąpienie pokontrolne

Wystąpienie pokontrolne WOJEWODA DOLNOŚLĄSKI PS-ZP.9612.17.2015.IS Wrocław, dnia Z ) czerwca 2015 r. Pan Tadeusz Tofel Dyrektor Oddziału Polskiego Centrum Zdrowia Góra Śląska spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Wystąpienie

Bardziej szczegółowo

Pan Arkadiusz Stępniewski Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Pniewach Pniewy 2A Pniewy

Pan Arkadiusz Stępniewski Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Pniewach Pniewy 2A Pniewy Warszawa, 14 sierpnia 2015 r. WOJEWODA MAZOWIECKI WK-R.9612.3.3.2015 Pan Arkadiusz Stępniewski Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Pniewach Pniewy 2A 05-652 Pniewy W Y S T Ą P I E N I E P

Bardziej szczegółowo

Wystąpienie pokontrolne

Wystąpienie pokontrolne WOJEWODA DOLNOŚLĄSKI Wrocław, dnia l/j stycznia 2016 r. PS-ZPSM.9612.44.2015.IS Pan Adam Chełmoński Z-ca Dyrektora ds. lecznictwa Szpital im. Sw. Jadwigi Śląskiej w Trzebnicy Wystąpienie pokontrolne W

Bardziej szczegółowo

W OJEW ODA DOLNOŚLĄSKI Wrocław, dnia i] kwietnia 2017 r.

W OJEW ODA DOLNOŚLĄSKI Wrocław, dnia i] kwietnia 2017 r. W OJEW ODA DOLNOŚLĄSKI Wrocław, dnia i] kwietnia 2017 r. ZP-ZPSM.9612.13.2017.IS Pani Ilona Zmarlak Prezes Zarządu Powiatowego Centrum Medycznego w Wołowie Spółki z o.o. ul. Inwalidów Wojennych 26 56-100

Bardziej szczegółowo

W Y S T Ą P I E N I E P O K O N T R O L N E

W Y S T Ą P I E N I E P O K O N T R O L N E Warszawa, 4 lutego 2015 r. WOJEWODA MAZOWIECKI WK-R.9612.3.3.2014 Pan Tomasz Skura Dyrektor Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w Nowym Mieście nad Pilicą ul. Tomaszowska 43 26-420 Nowe

Bardziej szczegółowo

Powody zaprzestania karmienia... 12

Powody zaprzestania karmienia... 12 RAPORT Z BADANIA Ocena wdrażania praktyk laktacyjnych w ramach obowiązującego standardu opieki okołoporodowej oraz sposobu żywienia dzieci od urodzenia do 12. miesiąca życia Spis treści Założenia ogólne...

Bardziej szczegółowo

Pan Edward Dąbrowski Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Borowiu ul. Garwolińska Borowie

Pan Edward Dąbrowski Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Borowiu ul. Garwolińska Borowie Warszawa, 30 listopada 2015 r. WOJEWODA MAZOWIECKI WK-S.9612.3.3.2015 Pan Edward Dąbrowski Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Borowiu ul. Garwolińska 9 08-412 Borowie W Y S T Ą P I E N I

Bardziej szczegółowo

Resuscytacja noworodka. Dorota i Andrzej Fryc

Resuscytacja noworodka. Dorota i Andrzej Fryc Resuscytacja noworodka Dorota i Andrzej Fryc Dlaczego szkolić położne? - Statystyki wewnątrzszpitalne, - Alternatywne miejsca porodu, - Kierunek samodzielność 09:55 2 Źródła zasad dotyczących resuscytacji

Bardziej szczegółowo

INFORMATOR Uprawnienia przysługujące w ramach ustawy o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin Za życiem

INFORMATOR Uprawnienia przysługujące w ramach ustawy o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin Za życiem INFORMATOR Uprawnienia przysługujące w ramach ustawy o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin Za życiem Informacje o przysługujących uprawnieniach można otrzymać: 1. w przychodni, 2. w szpitalu, 3. w ośrodkach

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Kozioł Katarzyna Latuszek - Pasternak. Warszawa, marzec 2015 r.

Katarzyna Kozioł Katarzyna Latuszek - Pasternak. Warszawa, marzec 2015 r. Katarzyna Kozioł Katarzyna Latuszek - Pasternak Warszawa, marzec 2015 r. Rzecznik Praw Pacjenta jest centralnym organem administracji rządowej właściwym w sprawach ochrony praw pacjentów określonych w

Bardziej szczegółowo

Wystąpienie pokontrolne

Wystąpienie pokontrolne WOJEWODA DOLNOŚLĄSKI /) Wrocław, dnia Jj listopada 2016 r. ZP-ZPSM.9612.12.2016.IS Pani Agnieszka Gralak-Słonina Dyrektor ZOZ Zespół Opieki Zdrowotnej w Złotoryi ul. Hoża 11 59-500 Złotoryja Wystąpienie

Bardziej szczegółowo

Pani Teresa Bogiel Mazowiecki Szpital Bródnowski Spółka z o.o. ul. Kondratowicza Warszawa

Pani Teresa Bogiel Mazowiecki Szpital Bródnowski Spółka z o.o. ul. Kondratowicza Warszawa Warszawa, 21 czerwca 2016 r. WOJEWODA MAZOWIECKI WK-II.9612.3.2.2016 Pani Teresa Bogiel Mazowiecki Szpital Bródnowski Spółka z o.o. ul. Kondratowicza 8 03-242 Warszawa W Y S T Ą P I E N I E P O K O N T

Bardziej szczegółowo

dodatni dodatni Podpis i pieczątka KOD lekarza ujemny ujemny Dni pobytu Data przyjęcia Data porodu Data wypisu S T R O N Ii. ZLECENIA POOPERACYJNE

dodatni dodatni Podpis i pieczątka KOD lekarza ujemny ujemny Dni pobytu Data przyjęcia Data porodu Data wypisu S T R O N Ii. ZLECENIA POOPERACYJNE LEKARZ PROWADZĄCY DATA Rp. (podpis) ZALECENIA DLA PACJENTKI (data) DOKUMENTACJĘ INDYWIDUALNĄ ZEWNĘTRZNĄ OTRZYMAŁAM str. 16 Imię i nazwisko SPIS ZAŁĄCZNIKÓW S. R. P. O. N. Rok Rok Rok Miejsce pracy Miasto

Bardziej szczegółowo

NEONATOLOGIA I OPIEKA NEONATOLOGICZNA

NEONATOLOGIA I OPIEKA NEONATOLOGICZNA NEONATOLOGIA I OPIEKA NEONATOLOGICZNA 1. Szczegółowe cele kształcenia wykaz umiejętności: W wyniku zorganizowanego procesu kształcenia student potrafi: Omówić założenia opieki neonatologicznej w oddziale

Bardziej szczegółowo

Pan Jarosław Rosłon Dyrektor Międzyleskiego Szpitala Specjalistycznego w Warszawie ul. Bursztynowa Warszawa

Pan Jarosław Rosłon Dyrektor Międzyleskiego Szpitala Specjalistycznego w Warszawie ul. Bursztynowa Warszawa Warszawa, 30 listopada 2015 r. WOJEWODA MAZOWIECKI WK-II.9612.3.6.2015 Pan Jarosław Rosłon Dyrektor Międzyleskiego Szpitala Specjalistycznego w Warszawie ul. Bursztynowa 2 04-749 Warszawa W Y S T Ą P I

Bardziej szczegółowo

1. Oddział tworzą: 1) Pododdziały: a) Położniczy (rooming- in), b) Patologii Ciąży, c) Porodowy ze Szkołą Rodzenia, d) Ginekologii,

1. Oddział tworzą: 1) Pododdziały: a) Położniczy (rooming- in), b) Patologii Ciąży, c) Porodowy ze Szkołą Rodzenia, d) Ginekologii, 1. Oddział tworzą: 1) Pododdziały: a) Położniczy (rooming- in), b) Patologii Ciąży, c) Porodowy ze Szkołą Rodzenia, d) Ginekologii, e) Izolacyjny (poł. gin), 2) Izba Przyjęć Położniczo-Ginekologiczna 1

Bardziej szczegółowo

Zadania położnej rodzinnej w opiece okołoporodowej - obowiązujące standardy. mgr Barbara Gardyjas

Zadania położnej rodzinnej w opiece okołoporodowej - obowiązujące standardy. mgr Barbara Gardyjas Zadania położnej rodzinnej w opiece okołoporodowej - obowiązujące standardy mgr Barbara Gardyjas 1 Wzorcowa reguła postępowania w danej dziedziny Obowiązująca procedura postępowania w danym zakresie mgr

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH POŁOŻNEJ PODSTAWOWEJ OPIEKI ZDROWOTNEJ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH POŁOŻNEJ PODSTAWOWEJ OPIEKI ZDROWOTNEJ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI 1 Załącznik nr 3 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH POŁOŻNEJ PODSTAWOWEJ OPIEKI ZDROWOTNEJ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Część I. 1. Świadczenia gwarantowane położnej podstawowej opieki zdrowotnej obejmują:

Bardziej szczegółowo

Pierwszy kontakt matki z dzieckiem

Pierwszy kontakt matki z dzieckiem Pierwszy kontakt matki z dzieckiem Leokadia Jędrzejewska Konsultant Krajowy w dziedzinie pielęgniarstwa ginekologicznego i położniczego III Ogólnopolski Kongres Położnych Warszawa 7-8 czerwca 2013r. Słowa

Bardziej szczegółowo

Pomaga przygotować się do porodu. Rozwiązuje problemy laktacyjne oraz udziela wskazówek w pielęgnacji noworodka.

Pomaga przygotować się do porodu. Rozwiązuje problemy laktacyjne oraz udziela wskazówek w pielęgnacji noworodka. Agnieszka Brześcińska położna z wyższym wykształceniem, specjalizacja położnicza, pedagog. Pracuje od 1998 roku w Klinice Położnictwa i Patologii Ciąży Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego Nr

Bardziej szczegółowo

Pani Lena Krajewska MEDICON Sp. z o.o. ul. Gagarina Radom

Pani Lena Krajewska MEDICON Sp. z o.o. ul. Gagarina Radom Warszawa, 14 kwietnia 2016 r. WOJEWODA MAZOWIECKI WK-R.9612.3.5.2015 Pani Lena Krajewska MEDICON Sp. z o.o. ul. Gagarina 1 26-600 Radom W Y S T Ą P I E N I E P O K O N T R O L N E Na podstawie art. 111

Bardziej szczegółowo

Koordynowana opieka nad kobietą w ciąży w praktyce

Koordynowana opieka nad kobietą w ciąży w praktyce Koordynowana opieka nad kobietą w ciąży w praktyce Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Łukowie ul. Doktora A. Rogalińskiego 3, 21-400 Łuków tel. (25) 798 2001 fax (25) 798 2603 spzoz@spzoz.lukow.pl

Bardziej szczegółowo

Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację pana posła Andrzeja Walkowiaka skierowaną do ministra zdrowia w dniu 30 czerwca 2010 r.

Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację pana posła Andrzeja Walkowiaka skierowaną do ministra zdrowia w dniu 30 czerwca 2010 r. Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację pana posła Andrzeja Walkowiaka skierowaną do ministra zdrowia w dniu 30 czerwca 2010 r. (znak: SPS-023-16587/10) w sprawie praw rodziców, którzy utracili

Bardziej szczegółowo

Opis:... ... ... 22. Zgon matki: a. podczas ciąŝy: ciąŝa ektopowa, poronienie wczesne do 12 t.c.

Opis:... ... ... 22. Zgon matki: a. podczas ciąŝy: ciąŝa ektopowa, poronienie wczesne do 12 t.c. Pieczęć oddziału/kliniki Miejscowość, dnia... adres, tel./fax Analiza zgonu kobiety w okresie ciąŝy, porodu i połogu I. DANE OGÓLNE: 1. Imię i nazwisko matki :... 2. Data urodzenia:... Wiek:... 3. Miejsce

Bardziej szczegółowo

W A R U N K I D L A O D D Z I A Ł Ó W A N E S T E Z J O L O G I I I I N T E N S Y WN E J T E R A P I I ORAZ ODDZIAŁÓW ANESTEZJOLOGII W SZPITALACH

W A R U N K I D L A O D D Z I A Ł Ó W A N E S T E Z J O L O G I I I I N T E N S Y WN E J T E R A P I I ORAZ ODDZIAŁÓW ANESTEZJOLOGII W SZPITALACH Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia.. w sprawie standardów postępowania medycznego w dziedzinie anestezjologii i intensywnej i intensywnej terapii dla podmiotów leczniczych (Dz..) Załącznik

Bardziej szczegółowo

Kardiotokografia. Czynniki wpływające na częstotliwość akcji serca płodu czynniki biochemiczne czynniki neurogenne czynniki hemodynamiczne

Kardiotokografia. Czynniki wpływające na częstotliwość akcji serca płodu czynniki biochemiczne czynniki neurogenne czynniki hemodynamiczne Kardiotokografia Kardiotokografia Stosowana jest do nadzoru płodu przed porodem i w czasie porodu Dzięki ciągłemu nadzorowi kardiotokograficznemu możliwe jest wczesne rozpoznanie niedotlenienia płodu i

Bardziej szczegółowo

WKŁADKA DO KARTY ZDROWIA DZIECKA

WKŁADKA DO KARTY ZDROWIA DZIECKA WKŁADKA DO KARTY ZDROWIA DZIECKA zawierająca działalność położnej środowiskowej/rodzinnej odnośnie noworodka (niemowlęcia) do 8 tygodnia życia Nazwisko:... Imię:... Data urodzenia:... Miejsce porodu:...

Bardziej szczegółowo

W zależności od stanu zdrowia noworodki dzielimy na trzy grupy:

W zależności od stanu zdrowia noworodki dzielimy na trzy grupy: Sprawdź jak bardzo pomocny jest logopeda podczas pierwszych dni nowonarodzonego dziecka. W tym artykule dowiesz się, jak wygląda badanie logopedyczne maluszka oraz jakich wskazówek specjalista powinien

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE Nr 22/2016/DSOZ PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA. z dnia 13 kwietnia 2016 r.

ZARZĄDZENIE Nr 22/2016/DSOZ PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA. z dnia 13 kwietnia 2016 r. ZARZĄDZENIE Nr 22/2016/DSOZ PREZESA NARODOWEGO FUNDUSZU ZDROWIA z dnia 13 kwietnia 2016 r. zmieniające zarządzenie w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju świadczenia zdrowotne

Bardziej szczegółowo

V LECZNICTWO STACJONARNE

V LECZNICTWO STACJONARNE V LECZNICTWO STACJONARNE V LECZNICTWO STACJONARNE W 2004 r. na terenie województwa lubelskiego funkcjonowało 35 szpitali ogólnych, 3 szpitale psychiatryczne, 1 sanatorium przeciwgruźlicze oraz jeden zakład

Bardziej szczegółowo

PLAN ZAJĘĆ DYDAKTYCZNYCH

PLAN ZAJĘĆ DYDAKTYCZNYCH ZAKŁAD PIELĘGNIARSTWA W GINEKOLOGII I POŁOŻNICTWIE KATEDRY ZDROWIA KOBIETY Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach 8 00-15 30 PLAN ZAJĘĆ DYDAKTYCZNYCH Z PRZEDMIOTU PIELĘGNIARSTWO POŁOŻNICZO-GINEKOLOGICZNE

Bardziej szczegółowo

Fundacja Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy. Uniwersytet Medyczny w Poznaniu RAPORT. z realizacji

Fundacja Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy. Uniwersytet Medyczny w Poznaniu RAPORT. z realizacji Fundacja Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy Uniwersytet Medyczny w Poznaniu RAPORT z realizacji Programu Powszechnych Przesiewowych Badań Słuchu Noworodków w Polsce w latach 2003-2015 Klinika Otolaryngologii

Bardziej szczegółowo

3.Zaliczenie zajęć praktycznych - Odbywa się po zakończeniu zajęć z Położnictwa, Ginekologii i pielęgniarstwa położniczoginekologicznego

3.Zaliczenie zajęć praktycznych - Odbywa się po zakończeniu zajęć z Położnictwa, Ginekologii i pielęgniarstwa położniczoginekologicznego REGULAMIN PRZEDMIOTU POŁOŻNICTWO I GINEKOLOGIA I PIELĘGNIARSTWA POŁOŻNICZO- GINEKOLOGICZNEGO DLA STUDENTÓW III ROKU STUDIÓW STACJONARNYCH PIERWSZEGO STOPNIA, KIERUNEK-PIELĘGNIARSTWO ROK AKADEMICKI 2015-2016

Bardziej szczegółowo

Pytania z zakresu położnictwa

Pytania z zakresu położnictwa Pytania z zakresu położnictwa - 2017 1. Proszę omówić zapotrzebowanie na składniki mineralne i witaminowe u kobiet ciężarnych i karmiących piersią ze szczególnym uwzględnieniem znaczenia profilaktyki jodowej.

Bardziej szczegółowo

W Y S T Ą P I E N I E P O K O N T R O L N E

W Y S T Ą P I E N I E P O K O N T R O L N E Warszawa, 31 sierpnia 2015 r. WOJEWODA MAZOWIECKI WK-S.9612.3.2.2015 Pani Urszula Szyszło Dyrektor Wojskowej Specjalistycznej Przychodni Lekarskiej Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Siedlcach

Bardziej szczegółowo

Pani Lidia Grochowska Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej MEDYK ul. Sienkiewicza Pionki

Pani Lidia Grochowska Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej MEDYK ul. Sienkiewicza Pionki Warszawa, 30 maja 2016 r. WOJEWODA MAZOWIECKI WK-R.9612.3.1.2016 Pani Lidia Grochowska Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej MEDYK ul. Sienkiewicza 4 26-670 Pionki W Y S T Ą P I E N I E P O K O N T R O

Bardziej szczegółowo

PROTOKÓŁ KONTROLI PROBLEMOWEJ podmiotu leczniczego z dnia 22 i 23 marca 2012r. 1. Firma albo imię i nazwisko podmiotu leczniczego oraz adres siedziby:

PROTOKÓŁ KONTROLI PROBLEMOWEJ podmiotu leczniczego z dnia 22 i 23 marca 2012r. 1. Firma albo imię i nazwisko podmiotu leczniczego oraz adres siedziby: PROTOKÓŁ KONTROLI PROBLEMOWEJ podmiotu leczniczego z dnia 22 i 23 marca 2012r. 1. Firma albo imię i nazwisko podmiotu leczniczego oraz adres siedziby: Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej Szpital im.

Bardziej szczegółowo

Rozdział 2. Organizacja opieki nad noworodkiem wymagającym intensywnego nadzoru... 26

Rozdział 2. Organizacja opieki nad noworodkiem wymagającym intensywnego nadzoru... 26 Spis treści Przedmowa... 9 Rozdział 1. Wcześniactwo jako problem medyczny, rodzinny i społeczny... 17 Jan Oleszczuk, Henryka Sawulicka-Oleszczuk Czynniki ryzyka porodu przedwczesnego.... 17 Profilaktyka

Bardziej szczegółowo

Zakres zadań pielęgniarki i położnej podstawowej opieki zdrowotnej

Zakres zadań pielęgniarki i położnej podstawowej opieki zdrowotnej Załącznik nr 2 Zakres zadań pielęgniarki i położnej podstawowej opieki zdrowotnej Część I. 1. Pielęgniarka podstawowej opieki zdrowotnej i położna podstawowej opieki zdrowotnej, zwane dalej pielęgniarką

Bardziej szczegółowo

Ginekologia i położnictwo - opis przedmiotu

Ginekologia i położnictwo - opis przedmiotu Ginekologia i położnictwo - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Ginekologia i położnictwo Kod przedmiotu 12.0-WL-Lek-GiP Wydział Wydział Lekarski i Nauk o Zdrowiu Kierunek Lekarski Profil

Bardziej szczegółowo

SEMESTR LETNI 2014/2015 HARMONOGRAM ZAJEC KIERUNEK LEKARSKI ROK III PL

SEMESTR LETNI 2014/2015 HARMONOGRAM ZAJEC KIERUNEK LEKARSKI ROK III PL 3B 3A Grupa Data Godzina miejsce Przedmiot/tematyka Prowadzący czwartek 8.00-8.45 8.45-11.45 Mieszanki mlekozastępcze. Zaburzenia karmienia u dzieci. Cyrta 4 h Rozwój psychomotoryczny dziecka do 3 roku

Bardziej szczegółowo

Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci.

Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci. Testy dla kobiet w ciąży. Zakażenie HIV i AIDS u dzieci. dr n. med. Agnieszka Ołdakowska Klinika Chorób Zakaźnych Wieku Dziecięcego Warszawski Uniwersytet Medyczny Wojewódzki Szpital Zakaźny w Warszawie

Bardziej szczegółowo

(1) Nazwa przedmiotu. Poradnictwo laktacyjne (2) Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot

(1) Nazwa przedmiotu. Poradnictwo laktacyjne (2) Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot (1) Nazwa Poradnictwo laktacyjne (2) Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego Katedra: Położnictwa (3) Kod - (4) Studia Kierunek studiów Poziom Forma studiów

Bardziej szczegółowo

Dr n. med. Dorota Ćwiek Konsultant Wojewódzki w dziedzinie pielęgniarstwa ginekologiczno-położniczego

Dr n. med. Dorota Ćwiek Konsultant Wojewódzki w dziedzinie pielęgniarstwa ginekologiczno-położniczego Lp. 1. 2. 3. 4. 5. Dr n. med. Dorota Ćwiek Konsultant Wojewódzki w dziedzinie pielęgniarstwa ginekologiczno-położniczego Sprawozdanie z funkcjonowania zawodu położnej w województwie zachodniopomorskim

Bardziej szczegółowo

Ginekologia i położnictwo - opis przedmiotu

Ginekologia i położnictwo - opis przedmiotu Ginekologia i położnictwo - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Ginekologia i położnictwo Kod przedmiotu 12.0-WL-Lek-GiPoł Wydział Wydział Lekarski i Nauk o Zdrowiu Kierunek Lekarski Profil

Bardziej szczegółowo

STAN ZDROWIA POLSKICH DZIECI. Prof. nadzw. Teresa Jackowska Konsultant Krajowy w dziedzinie pediatrii

STAN ZDROWIA POLSKICH DZIECI. Prof. nadzw. Teresa Jackowska Konsultant Krajowy w dziedzinie pediatrii STAN ZDROWIA POLSKICH DZIECI Prof. nadzw. Teresa Jackowska Konsultant Krajowy w dziedzinie pediatrii W trosce o młode pokolenie. Jak wychować zdrowe dziecko? Konferencja prasowa 09.09.2015 Sytuacja demograficzna

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MAGISTERSKI kierunek POŁOŻNICTWO 2014/2015 OBSZAR WIEDZY HUMANISTYCZNEJ

EGZAMIN MAGISTERSKI kierunek POŁOŻNICTWO 2014/2015 OBSZAR WIEDZY HUMANISTYCZNEJ EGZAMIN MAGISTERSKI kierunek POŁOŻNICTWO 2014/2015 OBSZAR WIEDZY HUMANISTYCZNEJ 1. Filozofia zawodu położnej a misja opieki położniczej. 2. Wpływ wybranych koncepcji filozoficznych na kształtowanie współczesnego

Bardziej szczegółowo

Wyniki leczenia noworodków urodzonych z ekstremalnie małą urodzeniową masą ciała (ELBW)

Wyniki leczenia noworodków urodzonych z ekstremalnie małą urodzeniową masą ciała (ELBW) Wyniki leczenia noworodków urodzonych z ekstremalnie małą urodzeniową masą ciała (ELBW) Marek Szczepański Klinika Neonatologii i intensywnej Terapii Noworodka Uniwersytet Medyczny w Białymstoku Interdyscyplinarna

Bardziej szczegółowo

kurs dla kobiet wtorki dla kobiet z osobą towarzyszącą czwartki PROGRAM ZAJĘĆ I spotkanie II spotkanie

kurs dla kobiet wtorki dla kobiet z osobą towarzyszącą czwartki PROGRAM ZAJĘĆ I spotkanie II spotkanie Zajęcia w Szkole Rodzenia odbywają się w cyklu 8 spotkań. Zapraszamy Panie pomiędzy 20 34 tygodniem ciąży do udziału w spotkaniach: - indywidualnie kurs dla kobiet wtorki godz. 18.00 20.00 - kurs dla kobiet

Bardziej szczegółowo

z dnia. 2015 r. w sprawie standardu postępowania medycznego w łagodzeniu bólu porodowego

z dnia. 2015 r. w sprawie standardu postępowania medycznego w łagodzeniu bólu porodowego R O Z P O R Z Ą D Z E N I E Projekt z dnia 12-10-2015 r. M I N I S T R A Z D R O W I A 1) z dnia. 2015 r. w sprawie standardu postępowania medycznego w łagodzeniu bólu porodowego Na podstawie art. 22 ust.

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Medyczny Poznań Hanna Werc

Uniwersytet Medyczny Poznań Hanna Werc Pielęgnowanie noworodka z Encefalopatią niedotleniowo niedokrwienną Uniwersytet Medyczny Poznań Hanna Werc Wskazania do zastosowania hipotermii Kryteria A,B,C definiujące encefalopatię HIE od umiarkowanej

Bardziej szczegółowo

Dziennik Ustaw 4 Poz ZAKRES ZADAŃ PIELĘGNIARKI PODSTAWOWEJ OPIEKI ZDROWOTNEJ I POŁOŻNEJ PODSTAWOWEJ OPIEKI ZDROWOTNEJ CZĘŚĆ I

Dziennik Ustaw 4 Poz ZAKRES ZADAŃ PIELĘGNIARKI PODSTAWOWEJ OPIEKI ZDROWOTNEJ I POŁOŻNEJ PODSTAWOWEJ OPIEKI ZDROWOTNEJ CZĘŚĆ I Dziennik Ustaw 4 Poz. 1567 ZAKRES ZADAŃ PIELĘGNIARKI PODSTAWOWEJ OPIEKI ZDROWOTNEJ I POŁOŻNEJ PODSTAWOWEJ OPIEKI ZDROWOTNEJ CZĘŚĆ I Załącznik nr 2 1. Pielęgniarka podstawowej opieki zdrowotnej, zwana dalej

Bardziej szczegółowo

Wybrane dane statystyczne charakteryzujące opiekę medyczna nad matką i dzieckiem w Wielkopolsce

Wybrane dane statystyczne charakteryzujące opiekę medyczna nad matką i dzieckiem w Wielkopolsce WIELKOPOLSKA M. POZNAŃ POWIAT POZNAŃSKI Załącznik nr 2 Wybrane dane statystyczne charakteryzujące opiekę medyczna nad matką i dzieckiem w Wielkopolsce Istnieje około 80 szpitali publicznych w Wielkopolsce,

Bardziej szczegółowo

Gminny Program Opieki nad Kobietą w Ciąży 2011-2014

Gminny Program Opieki nad Kobietą w Ciąży 2011-2014 wersja robocza Gminny Program Opieki nad Kobietą w Ciąży 2011-2014 Pomysłodawcy: Komisja Zdrowia, Opieki Społecznej i Profilaktyki Rady Gminy Izabelin Autor: Anita Mamczur 1 I. Opis problemu zdrowotnego

Bardziej szczegółowo

II. INFORMACJE O RODZICACH/OPIEKUNACH Rodzina: pełna/niepełna: w trakcie rozwodu/w separacji/rodzic samotnie wychowujący dziecko/inne:...

II. INFORMACJE O RODZICACH/OPIEKUNACH Rodzina: pełna/niepełna: w trakcie rozwodu/w separacji/rodzic samotnie wychowujący dziecko/inne:... Pieczątka Żłobka Data wpływu... KWESTIONARIUSZ O PRZYJĘCIE DZIECKA DO ŻŁOBKA (Kartę wypełniają rodzice lub prawni opiekunowie) Prosimy o wypełnienie kwestionariusza. Uzyskane informacje zostaną wykorzystane

Bardziej szczegółowo

Sylabus na rok 2014-2015

Sylabus na rok 2014-2015 (1) Nazwa Poradnictwo laktacyjne (2) Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego Katedra: Położnictwa (3) Kod - (4) Studia Kierunek studiów Poziom Forma studiów

Bardziej szczegółowo

Aneks III. Uzupełnienia odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego i Ulotki dla pacjenta

Aneks III. Uzupełnienia odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego i Ulotki dla pacjenta Aneks III Uzupełnienia odpowiednich punktów Charakterystyki Produktu Leczniczego i Ulotki dla pacjenta Uwaga: Charakterystyka Produktu Leczniczego i Ulotka dla pacjenta są wynikiem zakończenia procedury

Bardziej szczegółowo

Opieka pielęgniarska nad pacjentem w oddziale chirurgii ogólnej, po zabiegu operacyjnym, w wybranych jednostkach chorobowych.

Opieka pielęgniarska nad pacjentem w oddziale chirurgii ogólnej, po zabiegu operacyjnym, w wybranych jednostkach chorobowych. Opieka pielęgniarska nad pacjentem w oddziale chirurgii ogólnej, po zabiegu operacyjnym, w wybranych jednostkach chorobowych. Aby ujednolicić opis opieki pielęgniarskiej nad pacjentem po zabiegu operacyjnym

Bardziej szczegółowo

Opieka nad kobietą i dzieckiem realizowana przez położną. Dr Barbara Prażmowska Instytut Pielęgniarstwa CMUJ

Opieka nad kobietą i dzieckiem realizowana przez położną. Dr Barbara Prażmowska Instytut Pielęgniarstwa CMUJ Opieka nad kobietą i dzieckiem realizowana przez położną Dr Barbara Prażmowska Instytut Pielęgniarstwa CMUJ Cele wystąpienia Definicja zawodu położnej Uregulowania prawne zawodu położnej Świadczenia zdrowotne

Bardziej szczegółowo

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej

6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2. Podsumowanie planu zarządzania ryzykiem dotyczącego produktu leczniczego DUOKOPT przeznaczone do wiadomości publicznej 6.2.1. Podsumowanie korzyści wynikających z leczenia Co to jest T2488? T2488

Bardziej szczegółowo

NEONATOLOGIA I OPIEKA NEONATOLOGICZNA III rok 2013/2014

NEONATOLOGIA I OPIEKA NEONATOLOGICZNA III rok 2013/2014 NEONATOLOGIA I OPIEKA NEONATOLOGICZNA III rok 2013/2014 1. Szczegółowe cele kształcenia wykaz umiejętności: W wyniku zorganizowanego procesu kształcenia student potrafi: Omówić założenia opieki neonatologicznej

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI Rodzaje i zakres dokumentacji medycznej prowadzonej w podmiotach leczniczych dla osób pozbawionych wolności oraz sposób jej przetwarzania. Dz.U.2016.258 z dnia 2016.02.29 Status: Akt obowiązujący Wersja

Bardziej szczegółowo

Oddziały szpitala. Administrator, SP Opoczno - Wygenerowano: /10:22:20

Oddziały szpitala. Administrator, SP Opoczno - Wygenerowano: /10:22:20 Oddziały szpitala Administrator, 23.02.2012 Oddział Anestezjologii i Intensywnej Terapii W oddziale przebywają chorzy w stanach zagrożenia życia. Oddział dysponuje specjalistycznym sprzętem do leczenia

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 26 lutego 2016 r. Poz. 249. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH i ADMINISTRACJI 1) z dnia 25 lutego 2016 r.

Warszawa, dnia 26 lutego 2016 r. Poz. 249. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH i ADMINISTRACJI 1) z dnia 25 lutego 2016 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 26 lutego 2016 r. Poz. 249 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH i ADMINISTRACJI 1) z dnia 25 lutego 2016 r. w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA. (Dz. U. Nr 210, poz. 1540)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA. (Dz. U. Nr 210, poz. 1540) ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 7 listopada 2007 r. w sprawie rodzaju i zakresu świadczeń zapobiegawczych, diagnostycznych, leczniczych i rehabilitacyjnych udzielanych przez pielęgniarkę albo położną

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 8 grudnia 2015 r. Poz. 2069 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 9 listopada 2015 r.

Warszawa, dnia 8 grudnia 2015 r. Poz. 2069 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 9 listopada 2015 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 8 grudnia 2015 r. Poz. 2069 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 9 listopada 2015 r. w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów dokumentacji medycznej

Bardziej szczegółowo

INSTYTUT MATKI I DZIECKA w Warszawie, Klinika Patologii i Intensywnej Terapii Noworodka

INSTYTUT MATKI I DZIECKA w Warszawie, Klinika Patologii i Intensywnej Terapii Noworodka Leczenie pod znakiem zapytania, czyli kontrowersje w intensywnej terapii noworodka, Pałac Sulisław; 15-1616 maja 2015 Wrodzone wytrzewienie od prenatalnej diagnozy do decyzji terapeutycznych Magdalena

Bardziej szczegółowo

ŚWIADOMA MAMA - ZDROWE DZIECKO - LEPSZE JUTRO

ŚWIADOMA MAMA - ZDROWE DZIECKO - LEPSZE JUTRO ŚWIADOMA MAMA - ZDROWE DZIECKO - LEPSZE JUTRO program zwiększenia liczby urodzeń w Tarnowie i powiecie tarnowskim PODSUMOWANIE PROJEKTU TARNÓW - 25 LISTOPADA 2016 Fundusze pomocowe Mechanizm Finansowy

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE. z dnia r.

ROZPORZĄDZENIE. z dnia r. Projekt z dnia 17 lutego 2016 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH i ADMINISTRACJI 1) z dnia.. 2016 r. w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów oraz sposobu przetwarzania dokumentacji medycznej w

Bardziej szczegółowo

Cytrynian kofeiny w codziennej praktyce u wcześniaków z Zespołem Zaburzeń Oddychania wyniki badania ogólnopolskiego

Cytrynian kofeiny w codziennej praktyce u wcześniaków z Zespołem Zaburzeń Oddychania wyniki badania ogólnopolskiego Cytrynian kofeiny w codziennej praktyce u wcześniaków z Zespołem Zaburzeń Oddychania wyniki badania ogólnopolskiego Iwona Sadowska-Krawczenko Oddział Kliniczny Noworodków, Wcześniaków z Intensywną Terapią

Bardziej szczegółowo

W A R U N K I D L A O D D Z I A Ł Ó W A N E S T E Z J O L O G I I I I N T E N S Y WN E J T E R A P I I ORAZ ODDZIAŁÓW ANESTEZJOLOGII W SZPITALACH

W A R U N K I D L A O D D Z I A Ł Ó W A N E S T E Z J O L O G I I I I N T E N S Y WN E J T E R A P I I ORAZ ODDZIAŁÓW ANESTEZJOLOGII W SZPITALACH Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia.. (poz..) Załącznik nr 1 W A R U N K I D L A O D D Z I A Ł Ó W A N E S T E Z J O L O G I I I I N T E N S Y WN E J T E R A P I I ORAZ ODDZIAŁÓW ANESTEZJOLOGII

Bardziej szczegółowo

1. Świadczenia w zakresie promocji zdrowia i profilaktyki. 1) Rozpoznawanie, ocena i zapobieganie zagrożeniom zdrowotnym podopiecznych.

1. Świadczenia w zakresie promocji zdrowia i profilaktyki. 1) Rozpoznawanie, ocena i zapobieganie zagrożeniom zdrowotnym podopiecznych. Zakres zadań pielęgniarki i położnej POZ 1. Pielęgniarka i położna podstawowej opieki zdrowotnej wybrana przez świadczeniobiorcę planuje i realizuje kompleksową opiekę pielęgniarską i pielęgnacyjną opiekę

Bardziej szczegółowo

NIFTY TM Nieinwazyjny, Genetyczny Test Prenataly określający ryzyko wystąpienia zespołu Downa, Edwardsa i Patau

NIFTY TM Nieinwazyjny, Genetyczny Test Prenataly określający ryzyko wystąpienia zespołu Downa, Edwardsa i Patau NIFTY TM Nieinwazyjny, Genetyczny Test Prenataly określający ryzyko wystąpienia zespołu Downa, Edwardsa i Patau Nieinwazyjne badania prenatalne, polegające na ocenia parametrów biochemicznych, takie jak

Bardziej szczegółowo

WAŻNE INFORMACJE RODZINKA... BOBASEK. Mama... Pesel... Grupa krwi... Inne... Tata... Pesel... Grupa krwi... Inne... Ważne telefony : ...

WAŻNE INFORMACJE RODZINKA... BOBASEK. Mama... Pesel... Grupa krwi... Inne... Tata... Pesel... Grupa krwi... Inne... Ważne telefony : ... OKŁADKA RODZINKA... WAŻNE INFORMACJE Mama...... Pesel... Grupa krwi... Inne... MAMA TATA Tata...... Pesel... Grupa krwi... Inne... Ważne telefony : BOBASEK Pozostali członkowie rodzinki:..............................

Bardziej szczegółowo

Wanda Siemiątkowska - Stengert

Wanda Siemiątkowska - Stengert Wanda Siemiątkowska - Stengert Wpływ zabiegu odsysania z tchawicy na ciśnienie śródczaszkowe i układ krążenia noworodków wymagających wentylacji zastępczej, po zastosowaniu różnej premedykacji farmakologicznej.

Bardziej szczegółowo

Dr n. med. Elżbieta Kraśnianin. Mgr Izabela Kowalska

Dr n. med. Elżbieta Kraśnianin. Mgr Izabela Kowalska (1) Nazwa przedmiotu Położnictwo środowiskowe (2) Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego Katedra: Położnictwa (3) Kod przedmiotu - (4) Studia Kierunek studiów

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 5 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program badań prenatalnych

Załącznik nr 5 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program badań prenatalnych Program badań prenatalnych 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU BADAŃ PRENATALNYCH, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego W ostatnich latach wzrasta systematycznie średni wiek

Bardziej szczegółowo

Cito. Bezinwazyjny dla noworodka, praktyczny dla Ciebie MIERNIK BILIRUBINY MBJ20. Cito sprzęt medyczny - Profesjonalne urządzenia medyczne

Cito. Bezinwazyjny dla noworodka, praktyczny dla Ciebie MIERNIK BILIRUBINY MBJ20. Cito sprzęt medyczny - Profesjonalne urządzenia medyczne Cito Bezinwazyjny dla noworodka, praktyczny dla Ciebie MIERNIK BILIRUBINY MBJ20 Bezbolesne badanie wystąpienia żółtaczki Bezinwazyjny miernik bilirubiny Żółtaczka noworodkowa pojawia się u większości noworodków

Bardziej szczegółowo

TREŚCI MERYTORYCZNE PRAKTYK ZAWODOWYCH NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO I STOPNIA. rok II semestr III

TREŚCI MERYTORYCZNE PRAKTYK ZAWODOWYCH NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO I STOPNIA. rok II semestr III TREŚCI MERYTORYCZNE PRAKTYK ZAWODOWYCH NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO I STOPNIA rok II semestr III rok akademicki 2012/2013 PODSTAWY PIELĘGNIARSTWA PRAKTYKI ZAWODOWE (40 godzin sem II + 80 godzin sem III)

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU OPIS

KARTA PRZEDMIOTU OPIS CECHA PRZEDMIOTU KARTA PRZEDMIOTU OPIS INFORMACJE OGÓLNE O PRZEDMIODCIE Nazwa przedmiotu POŁOŻNICTWO I GINEKOLOGIA Poziom realizacji Studia pierwszego stopnia stacjonarne przedmiotu Jednostka realizująca

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Zdrowie i płodność kobiety. Cele operacyjne rozdziału Celina Łepecka-Klusek... 45

Spis treści. Zdrowie i płodność kobiety. Cele operacyjne rozdziału Celina Łepecka-Klusek... 45 Rozdział I Zdrowie i płodność kobiety Cele operacyjne rozdziału Celina Łepecka-Klusek... 1 1. Okresy życia kobiety Michał Bokiniec... 2 1.1. Okres dojrzewania, pokwitania... 2 1.2. Okres dojrzałości płciowej...

Bardziej szczegółowo