I. CZĘŚĆ WPROWADZAJĄCA

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "I. CZĘŚĆ WPROWADZAJĄCA"

Transkrypt

1 ĆWICZENIE nr 1 Podstawy pracy laboratoryjnej LITERATURA 1. Minczewski J., Marczenko Z., Chemia analityczna. T.1. Podstawy teoretyczne i analiza jakościowa. Wyd. 10. PWN, Warszawa Modzelewski M., Woliński J., Pracownia chemiczna. Technika laboratoryjna. WSiP, Warszawa Szmal Z.S., Lipiec T., Chemia analityczna z elementami analizy instrumentalnej, Wyd. VII poprawione i unowocześnione, PZWL, Warszawa Skrypt do ćwiczeń z chemii ogólnej, nieorganicznej i analitycznej, pod redakcją E. Skrzydlewskiej, Uniwersytet Medyczny w Białymstoku, Białystok Galus Z., Ćwiczenia rachunkowe z chemii analitycznej. Wyd. 9. WNT, Warszawa Cygański A.: Chemiczne metody analizy ilościowej. Wyd. 6. WNT, Warszawa Z. Warnke (red.): Obliczenia z chemii ogólnej, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk, 2008 Celem ćwiczenia jest wprowadzenie do prawidłowego i bezpiecznego wykonywania podstawowych czynności laboratoryjnych. ZAKRES MATERIAŁU OBOWIĄZUJĄCEGO NA ĆWICZENIE: 1. Zasady bezpieczeństwa i higieny pracy w laboratorium chemicznym; sposoby ogrzewania cieczy, budowa palnika Meckera, temperatura płomienia, zasady posługiwania się palnikiem gazowym, sposoby odmierzania cieczy, zasady prawidłowego ważenia, rodzaje wag, pojęcia: czułość, nośność i dokładność wagi, odmierzanie cieczy, sposoby oddzielania osadu od roztworu, korzystanie z odczynników chemicznych, suszenie i prażenie substancji, wytrącanie i sączenie osadów, rodzaje sączków, pojęcie: krystalizacji, sublimacji, sposoby przygotowywania roztworów. 2. Znajomość podstawowych obliczeń chemicznych (przeliczanie jednostek, np. pmol na nmol, umiejętność obliczania/przeliczania stężeń procentowych i molowych w oparciu o wzory). 3. Zagadnienia z wykładu poprzedzającego ćwiczenie. I. CZĘŚĆ WPROWADZAJĄCA A. Omówienie zasad bezpieczeństwa i higieny pracy w laboratorium chemicznym: zachowanie się w laboratorium chemicznym, porządek w pracowni, zabezpieczenia osobiste, postępowanie z odczynnikami chemicznymi, przechowywanie substancji chemicznych, klasyfikacja substancji niebezpiecznych, wiadomości niezbędne w razie wypadku, postępowanie w przypadku wystąpienia niebezpieczeństwa, B. Zapoznanie z podstawowymi rodzajami szkła i sprzętu laboratoryjnego oraz sposobami ich użytkowania. 1

2 II. CZĘŚĆ DOŚWIADCZALNA 1. Obsługa palnika gazowego i ogrzewanie cieczy Doświadczenie 1.1. Zapalanie i gaszenie palnika gazowego Zasady zapalania palnika w pierwszej kolejności należy odkręcić główny zawór gazowy w laboratorium (zawór ten odkręca asystent lub dyżurny), sprawdzić, czy jest zamknięty całkowicie dopływ powietrza (pierścień z otworami na powietrze powinien być zamknięty), zapalając palnik należy najpierw palącą się zapałkę zbliżyć do palnika, a następnie powoli odkręcić kurek gazowy i regulować dopływ powietrza odkręcając pierścień; (nie wolno postępować w kolejności odwrotnej; przy zbyt dużym dopływie powietrza może nastąpić tzw. przeskoczenie płomienia), na początku gaz zapala się dając świecący płomień, przez doprowadzenie odpowiedniej ilości powietrza można ten płomień wyregulować na płomień wyraźnie zróżnicowany na dwa stożki, w przypadku przeskoczenia płomienia, należy natychmiast zgasić palnik (odcinając dopływ gazu), zgaszony z powodu przeskoczenia płomienia palnik można zapalić dopiero po ostygnięciu, zamknąwszy uprzednio dopływ powietrza. Zasady gaszenia płomienia przed zgaszeniem palnika, należy w nim najpierw zamknąć dopływ powietrza, następnie należy zamknąć kurek gazowy znajdujący się przy stole laboratoryjnym, a po zgaszeniu płomienia należy zakręcić kurek gazowy znajdujący się bezpośrednio przy palniku, zamknąć główny zawór gazowy w laboratorium (zawór ten zakręca asystent lub dyżurny). a). zapalenie i zgaszenie palnika gazowego Meckera, Uwaga! Nie wolno pozostawiać palących się palników bez nadzoru Doświadczenie 1.2. Ogrzewanie cieczy Zasady ogrzewania cieczy w probówce: ogrzewanie cieczy w probówce przeprowadza się trzymając probówkę ukośnie w drewnianej łapie, probówkę wolno wypełnić cieczą tylko w 1/3 objętości, podczas ogrzewania wylot probówki powinien być skierowany zawsze od siebie w stronę przez nikogo nie zajętą, należy ogrzewać probówkę z boku w pobliżu lustra cieczy, a nie dno probówki, probówkę ogrzewa się w płomieniu nieświecącym (bez stożka), stale mieszając zawartość przez wstrząsanie, ogrzewanie powinno odbywać się we względnie wolnym tempie, tak aby nie dopuścić do przegrzania i wykipienia cieczy, Zasady ogrzewania cieczy w zlewce: 2

3 wylot naczynia zakrywamy szkiełkiem zegarkowym o odpowiedniej średnicy (nie wolno stosować szczelnych zamknięć tj. korków, zakrętek, hermetycznych pokrywek), naczynie od źródła ciepła powinno być odizolowane specjalną płytą izolacyjną, co przy ogrzewaniu na palniku gazowym jest bezwzględnie konieczne, naczynie wolno wypełnić cieczą tylko w 2/3 objętości (kolby stożkowe i krystalizatory w 1/2 objętości), ogrzewanie powinno odbywać się we względnie wolnym tempie, tak aby nie dopuścić do przegrzania i wykipienia cieczy. Ogrzewanie cieczy w probówce: a). do probówki o poj. 10 ml wlewamy wodę destylowaną (1/4 objętości probówki), b). probówkę umieszczamy w drewnianej łapie, c). probówkę trzymając ukośnie umieszczamy nad płomieniem palnika gazowego, mieszamy zawartość przez wstrząsanie, d). podczas ogrzewania wylot probówki powinien być skierowany zawsze od siebie w stronę przez nikogo nie zajętą, e). ogrzewanie prowadzimy do wrzenia, f). probówkę do ostygnięcia umieszczamy w statywie. 2. Ważenie W celu zważenia badanej substancji, zależnie od wymaganej czułości i dokładności, na pracowni chemicznej stosuje się różne rodzaje wag, które można w różny sposób sklasyfikować. Podział wag ze względu na: nośność i dokładność: zwyczajne (nośność: 5-10 kg; dokładność: ± 1 g), techniczne (nośność: g; dokładność: ± 0,01 g), analityczne (nośność: g; dokładność: ± 0,1 mg), półmikroanalityczne (nośność: 100 g; dokładność: ± 0,1 mg), mikroanalityczne (nośność: 5-30 g; dokładność: ± 0,001 mg), ultramikroanalityczne (nośność: do 1000 µg; dokładność: ± 0,1 0,01 µg). zasadę działania: dźwigniowe masę ważonego przedmiotu wyznacza się poprzez zrównanie jej masą znaną odważnikami, sprężynowe masa wyznaczana jest poprzez odkształcenie sprężyny spowodowanej masą ważonego przedmiotu, elektromechaniczne masa przedmiotu wyznaczana jest jako funkcja wartości sygnału elektrycznego, wytworzonego przez ważony przedmiot, hydrauliczne - masa przedmiotu wyznaczana zostaje jako funkcja ciśnienia wywieranego przez masę ciała za pomocą tłoka na ciecz w naczyniu zamkniętym. Obecnie najczęściej stosowane i najbardziej popularne, ze względu na łatwość dokonania pomiaru masy, jak i ich czułość są wagi elektroniczne. Zaliczane są do wag analitycznych dźwigniowych, a odczyt masy ważonej substancji obserwuje się na wyświetlaczu. Wśród wag elektronicznych, w zależności od czułości i dokładności, wyróżnia się wagi: techniczne, mikroanalityczne, 3

4 ultramikroanalityczne, termowagi (wagosuszarka, analizator wilgoci) urządzenie, w którym próbka podlega działaniu wzrastającej temperatury. Pozwala ona na kontrolowanie zmiany masy ważonej substancji podczas ogrzewania. Podstawowe zasady użytkowania wag analitycznych: waga powinna być czysta, waga powinna być wypoziomowana, waga nie może być obciążana powyżej nośności, ważone substancje nie powinny być kładzione bezpośrednio na szlace wagi: substancje stałe waży się w naczynkach wagowych lub na szkiełkach zegarkowych, ciecze waży się w zamkniętych butelkach lub kolbkach, nakładanie i zdejmowanie przedmiotów ważonych należy wykonywać spokojnym ruchem, przedmioty ważone umieszczać na środku szalki, rozmiar naczynia, w którym wykonuje się ważenie nie powinien być zbyt duży w porównaniu z odważką. waga nieużywana powinna pozostawać nieobciążona. Doświadczenie 2.1. Ważenie Ważenie substancji stałej na wadze analitycznej: a). włączyć wagę, b). gdy na wyświetlaczu wagi pojawi się komunikat 0,0001 g, na szalce wagi ustawić zamknięte naczynko wagowe, c). wagę wytarować, d). naczynko zdjąć z wagi, e). do naczynka wsypać pół łyżeczki stałego NaCl, f). zamknięte naczynko z substancją ustawić na szalce wagi, g). na wyświetlaczu odczytać masę substancji z dokładnością do 0,0001 g, h). naczynko zdjąć z szalki wagi, i). wagę wytarować, j). wagi nie wyłączać, pozostawić z komunikatem na wyświetlaczu g. 3. Suszenie substancji (osadów) Suszenie substancji stałych przeprowadza się: w podwyższonej temperaturze w suszarkach elektrycznych lub wagosuszarkach, w temperaturze pokojowej w eksykatorach: pod ciśnieniem atmosferycznym, pod zmniejszonym ciśnieniem, 4

5 Doświadczenie 3.1. Suszenie substancji w suszarce a). zważyć tygiel porcelanowy, zanotować wskazania wagi z dokładnością do 0,0001 g, b). do tygla odważyć około 500 mg uwodnionego chlorku kobaltu (II) (CoCl 2 nh 2 O) (zapisać masę tygla z substancją z dokładnością do 0,0001 g), c). wstawić do suszarki, suszyć w temperaturze C przez 30 min. d). umieścić w eksykatorze do ostygnięcia, e). zważyć tygiel z wysuszoną substancją (z dokładnością do 0,0001 g), f). porównać masę substancji przed suszeniem i po suszeniu, g). obliczyć procentową stratę masy, h). zaobserwować zmianę barwy soli podczas suszenia, i). napisać równanie zachodzącej reakcji chemicznej. Doświadczenie 3.2. Suszenie substancji z użyciem wagosuszarki a). na tacce do wagosuszarki odważyć około 500 mg uwodnionego chlorku kobaltu (II) (CoCl 2 nh 2 O), b). ustawić temperaturę wagosuszarki na C przez 30 min. c). po upływie 30 min. odczytać masę próbki, d). porównać masę substancji przed suszeniem i po suszeniu, e). obliczyć procentową stratę masy, f). zaobserwować zmianę barwy soli podczas suszenia, g). napisać równanie zachodzącej reakcji chemicznej. Doświadczenie 3.3. Suszenie substancji w eksykatorze a). do dwóch krystalizatorów odważyć po 0,5g 2-hydratu chlorku wapnia (CaCl 2 2H 2 O), b). jeden krystalizator z odważoną substancją umieścić w eksykatorze, a drugi pozostawić na zewnątrz, c). po trzech godzinach zaobserwować zmiany. 4. Prażenie substancji Prażenie polega na ogrzewaniu, uprzednio wysuszonej substancji, w wysokiej temperaturze ( C). W czasie prażenia substancja traci wszystkie składniki lotne i bardzo często ulega różnym przemianom chemicznym uzyskując jednocześnie stała masę. Doświadczenie 4.1. Prażenie soli w tyglu porcelanowym a). do tygla porcelanowego odważyć ok. 500 mg uwodnionego chlorku kobaltu (II) (CoCl 2 nh 2 O), b). umieścić na trójnogu nad płomieniem palnika, prażyć przez około 10 min. c). pozostawić do wystygnięcia, d). zaobserwować zmianę barwy soli podczas prażenia, e). napisać równanie zachodzącej reakcji chemicznej. 5

6 Doświadczenie 4.2. Prażenie soli w łyżce do spalań a). odważyć 200 mg siarczanu (VI) miedzi (II) i umieścić na łyżce do spalań, b). ogrzewać w płomieniu palnika, c). zapisać obserwacje zmian zachodzących w czasie ogrzewania, d). napisać równanie reakcji (tabela w sprawozdaniu), 5. Odmierzanie cieczy Do odmierzania niewielkich objętości cieczy w laboratoriach stosuje się: pipety miarowe, pipety automatyczne, pipety Pasteura. Pipeta miarowa jest to zazwyczaj długa i wąska rurka szklana z precyzyjną skalą, która na jednym końcu posiada precyzyjnie wykonane zwężenie, a na drugim gładką i prostą końcówkę. Końcówka służy do zakładania nań ssawki gumowej (lub specjalnej pompki). Pipety miarowe mają pojemność od 0,5 do 200ml. Część pipet umożliwia pomiar tylko jednej objętości, za to z bardzo dużą precyzją. Pipety takie nie posiadają pełnej skali, lecz tylko nacięcie na szyjce wskazujące na poziom do którego należy nabrać ciecz. Pipety te są czasami nazywane pipetami mianowanymi. Do bezpiecznego i higienicznego napełniania pipet szklanych służą różnego rodzaju nasadki, pompki i trójzaworowe gruszki gumowe (właściwe operowanie zaworkami umożliwia korzystanie z pipety bez konieczności zdejmowania gruszki). Pipeta automatyczna jest to specjalny rodzaj pipety miarowej. Posiada ona mechanizm dozujący, regulator oraz wymienną końcówkę (z teflonu lub polietylenu). Odmierzana ciecz jest pobierana tylko do końcówki, przy pomocy tłoczka, który po zwolnieniu jest wypychany przez sprężynkę i zasysa ściśle określoną ilość cieczy. Produkowane są także stało-pojemnościowe lub wielokanałowe wersje pipety automatycznej. Pipety automatyczne służą przede wszystkim do szybkiego odmierzania niewielkich objętości cieczy - od 1µl do 5 ml. Pipety automatyczne mogą być używane do pipetowania normalnego albo pipetowania różnicowego. Postępowanie w przypadku pipetowania normalnego: a). wciśnij tłok do pierwszego oporu, a następnie zanurz końcówkę pipety pionowo 2-3 mm pod powierzchnię pipetowanej cieczy, b). zwalniaj tłok powoli zapewniając gładki jego przesuw i zassanie cieczy do końcówki, c). czekaj 2-3 sekundy i wyciągnij końcówkę z cieczy przesuwając po ściance naczynia (pionowo), d). przenieś pipetowaną ciecz do naczynia docelowego dotykając końcówką ścianki lub dna naczynia, powoli naciśnij tłok do pierwszego oporu, e). dociśnij tłok do drugiego oporu wydmuchnij z końcówki ewentualne pozostałości pipetowanej cieczy. Postepowanie w przypadku pipetowania różnicowego: a). wciśnij tłok do drugiego oporu, a następnie zanurz końcówkę pipety pionowo 2-3 mm pod powierzchnię pipetowanej cieczy, b). zwalniaj tłok powoli zapewniając gładki jego przesuw i zassanie cieczy do końcówki, c). czekaj 2-3 sekundy i wyciągnij końcówkę z cieczy przesuwając po ściance naczynia (pionowo), 6

7 d). przenieś pipetowaną ciecz do naczynia docelowego dotykając końcówką ścianki lub dna naczynia, powoli naciśnij tłok do pierwszego oporu, część cieczy pozostanie w końcówce, e). nie zwalniając nacisku na tłok (pierwszy opór), przenieś pipetę do naczynia wyjściowego z dozowaną cieczą i opróżnij końcówkę poprzez dociśnięcie tłoka do drugiego oporu. Pipeta Pasteura to najprostszy rodzaj pipety. Jest to dłuższa lub krótsza rurka szklana lub plastikowa, o pojemności zazwyczaj ok. 1 ml, która posiada dolny odcinek wąski i górny odcinek szerszy. Przy jej pomocy pobiera się i przenosi niewielkie ilości cieczy przy pomocy zwykłej ssawki gumowej. Doświadczenie 5.1. Odmierzanie cieczy pipetą klasyczną Odmierzanie cieczy: a). wytarować wagę automatyczną na naczynko wagowe, b). zdjąć naczynko z szalki wagi, c). na końcówkę pipety o poj. 5 ml nałożyć pompkę do pipetowania i pobrać 1 ml wody destylowanej, tak aby menisk dolny zatrzymał się na kresce, d). pipetę należy trzymać pionowo a odczytu menisku dokonać tak aby oko było na wysokości kreski, e). po ustaleniu położenia dolnego menisku, dotyka się końcem pipety suchej ścianki naczynia, z którego pobiera się płyn, w celu usunięcia pozostałej na ściance pipety kropli lub jej części, f). pipetę przenosi się nad naczynko wagowe, trzymając pipetę lekko pochyloną, dotyka się jej końcem ścianki naczynia i pozwala się wypłynąć cieczy, g). w zwężeniu na końcu pipety pozostaje kropla, której nie wolno wytrząsać i wydmuchiwać, jak również dotykać końcem pipety cieczy w naczyniu (chyba że tak podaje instrukcja wykonania ćwiczenia), h). zważyć odmierzoną do naczynka ciecz, i). powtórzyć powyższe czynności 3-krotnie, notując za każdym razem wskazania wagi. Doświadczenie 5.2. Pobieranie cieczy pipetą Pasteura a). na górny koniec szklanej pipety Pasteura nałożyć ssawkę silikonową, b). przy wciśniętej ssawce (przy pipecie szklanej i plastikowej), zanurzyć końcówkę pipety w roztworze (woda destylowana), zwalniając ssawkę pobrać dowolną objętość cieczy (pipetę należy trzymać pionowo), c). pipetę przenosi się nad naczynie, do którego odmierza się roztwór (zlewka o poj. 100ml). Trzymając pipetę lekko pochyloną, dotyka się jej końcem ścianki naczynia i naciskając ssawkę, pozwala się wypłynąć cieczy, d). powtórzyć powyższe czynności z użyciem plastikowej pipety Pasteura. Doświadczenie 5.3. Odmierzanie cieczy pipetą automatyczną Zastosowanie techniki pipetowania normalnego do dokładnego odmierzania cieczy: a). wytarować wagę automatyczną na naczynko wagowe, b). zdjąć naczynko z szalki wagi, 7

8 c). wybraną pipetę automatyczną nastawić na maksymalną objętość (V 1 ) i odpipetować wodę do naczynka wagowego stosując technikę pipetowania normalnego, d). umieścić naczynko z wodą na szalce i odczytać masę odmierzonej wody z dokładnością do 0,0001 g, e). ważenie powtórzyć 3-krotnie, za każdym razem stosując suche naczynko wagowe i notując wskazanie wagi, f). powtórzyć ćwiczenie wykorzystując pipetę automatyczną o innym zakresie objętości (V 2 ). Zastosowanie techniki pipetowania różnicowego do dokładnego odmierzania cieczy: a). wytarować wagę automatyczną na naczynko wagowe, b). zdjąć naczynko z szalki wagi, c). wybraną pipetę automatyczną nastawić na maksymalną objętość (V 1 ) i odpipetować wodę do naczynka wagowego stosując technikę pipetowania różnicowego, d). umieścić naczynko z wodą na szalce i odczytać masę odmierzonej wody z dokładnością do 0,0001 g, e). ważenie powtórzyć 3-krotnie, za każdym razem stosując suche naczynko wagowe i notując wskazanie wagi, f). powtórzyć ćwiczenie wykorzystując pipetę automatyczną o innym zakresie objętości (V 2 ), g). porównać wyniki masy wody uzyskane techniką pipetowania normalnego i różnicowego. Doświadczenie 5.4. Odmierzanie cieczy przy użyciu dozowników butelkowych a). przed rozpoczęciem dozowania należy odkręcić gwintowaną nakrętkę umieszczoną na końcu kranika, b). następnie zakręcić dźwignię recylkulacji odczynnika do butli (pokrętło nad kranikiem), c). na skali dozownika ustawić odpowiednią objętość dozowanej cieczy ( pokrętło ze strzałką ustawiamy pozycji np. 10 ml), d). podstawić pod kranik dozownika zlewkę o poj. 250 ml, e). odkręcić dźwignię recyrkulacji odczynnika, f). aby rozpocząć dozowanie należy delikatnie unieść tłok dozownika (do momentu wyczucia oporu), w tym czasie jednostka dozująca automatycznie się napełni, g). delikatnie wcisnąć tłok dozownika (następuje wypłynięcie cieczy), h). po zadozowaniu roztworu zakręcić gwintowaną nakrętkę umieszczoną na końcu kranika. 6. Rozpuszczanie (roztwarzanie) substancji; oczyszczanie substancji, roztwory Rozpuszczanie i roztwarzanie ciał stałych w cieczach są to czynności najczęściej spotykane w praktyce laboratoryjnej, ponieważ większość reakcji chemicznych przeprowadza się w roztworach. Często zamiast słowa roztwarzanie zwyczajowo używa się słowa rozpuszczanie, chociaż jest to określenie prawidłowo użyte tylko w przypadku czysto fizycznego procesu przeprowadzania substancji stałej do roztworu. Jeżeli substancja przechodzi z fazy stałej do roztworu w wyniku reakcji chemicznej danej substancji z rozpuszczalnikiem mamy do czynienia z procesem roztwarzania. Mówi się więc o rozpuszczaniu cukru czy soli kuchennej w wodzie, ale o roztwarzaniu wodorotlenku żelaza w kwasie solnym czy miedzi w kwasie azotowym. 8

9 PODZIAŁ ROZTWORÓW 1. biorąc pod uwagę stan skupienia: a). gazowe (mieszaniny gazów) b). ciekłe: cieczy w cieczy, ciała stałego w cieczy, c). stałe (kryształy mieszane) - powstają podczas krystalizacji, 2. biorąc pod uwagę stopień nasycenia roztworu: a). nienasycony, b). nasycony, c). przesycony, roztwór nienasycony to taki, w którym można jeszcze rozpuścić pewną ilość substancji rozpuszczonej roztwór nasycony to taki, w którym dana substancja nie rozpuszcza się już więcej, w tych samych warunkach ciśnienia i temperatury roztwór przesycony to roztwór, w którym ilość substancji rozpuszczonej jest większa niż wynosi rozpuszczalność w danych warunkach, a mimo to substancja nie krystalizuje 3. biorąc pod uwagę wielkość cząsteczek substancji rozpuszczanej: a). rzeczywiste (właściwe) b). koloidalne c). zawiesiny Roztwory rzeczywiste (właściwe) stanowią układy homogeniczne, w których nie można wyodrębnić poszczególnych składników, np. mieszanina wody i cukru; średnica cząsteczek substancji rozproszonej w ośrodku rozpraszającym jest w przybliżeniu równa średnicy cząstek ośrodka rozpraszającego i wynosi od m. Roztwory koloidalne (zol) niejednorodne mieszaniny, zwykle dwufazowe, tworzące układ dwóch substancji, w którym jedna z substancji jest rozproszona w drugiej. Rozdrobnienie (czyli dyspersja) substancji rozproszonej jest tak duże, że fizycznie mieszanina sprawia wrażenie substancji jednorodnej, jednak nie jest to wymieszanie na poziomie pojedynczych cząsteczek. Średnica cząstek substancji rozproszonej jest większa od średnicy cząstek ośrodka rozpraszającego, jej wielkość waha się w granicach od m. Zawiesiny układy niejednorodne, dwufazowe, w postaci cząstek jednego ciała rozproszonych (faza rozproszona) w drugim ciele (faza rozpraszająca), np. cząstek ciała stałego w gazie lub cząstek cieczy w cieczy. Jeżeli cząstki te są dostatecznie małe, mowa jest o układzie koloidalnym. Gęstość fazy rozproszonej w zawiesinach jest na ogół większa niż gęstość fazy rozpraszającej i z tego powodu rozproszone cząstki fazy stałej mają tendencję do sedymentacji (opadania). Średnica cząstek substancji rozproszonej jest większa od średnicy cząstek ośrodka rozpraszającego i wynosi powyżej Sposoby oczyszczania substancji: Krystalizacja jest najlepszym sposobem oczyszczania substancji stałych. Proces ten polega na wydzieleniu z roztworu substancji stałej w postaci kryształów. Oczyszczanie przez krystalizację opiera się na wykorzystaniu różnicy w rozpuszczalności substancji i jej zanieczyszczeń w odpowiednio dobranym rozpuszczalniku. Sublimacja jest metodą, za pomocą której można wyodrębnić i oczyścić substancje stałe. Sublimacja jest procesem, w którym substancja stała przechodzi bezpośrednio w stan pary, przy stałej temperaturze. Po oziębieniu pary przechodzą w fazę stałą pomijając stan cieczy. 9

10 Doświadczenie 6.1. Sporządzanie i badanie właściwości roztworów. Krystalizacja substancji z roztworu przesyconego. a). do dwóch suchych probówek wsypać po szczypcie Na 2 SO 4, b). dodać po 1 ml wody destylowanej, c). obie probówki ogrzewać w płomieniu palnika do momentu rozpuszczenia soli, d). probówki pozostawić w statywie do ostygnięcia (w czasie studzenia roztwory nie powinny być mieszane, wstrząsane, itp.), e). po ostygnięciu probówek, do jednej dodać kryształek Na 2 SO 4, w drugiej probówce zapoczątkować krystalizację pocierając wewnętrzną ściankę probówki bagietką, f). porównaj czynniki, które zapoczątkowują proces krystalizacji. Doświadczenie 6.2. Otrzymywanie roztworu koloidalnego wodorotlenku żelaza (III) w wyniku hydrolizy soli żelaza (III) a). zlewkę o pojemności 250 ml, zawierającą 50 ml wody umieścić na płytce izolacyjnej nad płomieniem palnika i podgrzać wodę do wrzenia, b). po chwili dodać (mieszając zawartość zlewki) 5 ml 0,5M FeCl 3, c). ogrzewać zlewkę z roztworem jeszcze przez 2 minuty, d). zwrócić uwagę na postać i zabarwienie zolu wodorotlenku żelaza (III) zapisz obserwacje e). otrzymany roztwór ostudzić i pozostawić do kolejnych ćwiczeń Roztwory pozostawić do wykorzystania w doświadczeniu 6.3. i 7.2. Doświadczenie 6.3. Koagulacja zolu wodorotlenku żelaza (III) pod wpływem elektrolitów a). do trzech probówek nalać po 1 ml zolu wodorotlenku żelaza (III) [Fe(OH) 3 ] (roztwór z doświadczenia 6.2), b). następnie do pierwszej dodać: 1 ml 0,5M NaCl, do drugiej 1 ml 1% Na 2 SO 4, a do trzeciej 1 ml nasyconego roztworu NaCl, c). określ i porównaj wpływ zastosowanych odczynników na koagulację badanego zolu? Doświadczenie 6.4. Sublimacja jodu Uwaga! Ze względu na trujące działanie par jodu doświadczenie należy wykonać pod wyciągiem. a). w suchej czystej zlewce o poj. 100 ml umieścić ok. 200 mg zanieczyszczonego jodu, b). zlewkę z preparatem przykryć kolbą okrągłodenną o poj. 100 ml napełnioną w 3/4 zimną wodą, c). zlewkę umieścić na płytce izolacyjnej i ogrzewać małym płomieniem palnika aż do pojawienia się fioletowych par sublimującego jodu, d). zmniejszyć płomień palnika i przeprowadzić sublimację do końca, 10

11 e). zgasić palnik i po ochłodzeniu zlewki (brak fioletowych par) zebrać ostrożnie czysty jod z powierzchni kolby, f). otrzymany preparat zawiera jeszcze lotne zanieczyszczenia (głównie zokludowany Cl 2 ). 7. Osady trudno rozpuszczalne Strącanie (wytrącanie) osadów jest procesem przeciwnym do roztwarzania ciał stałych w cieczach. Strącanie ma na celu całkowite usunięcie pewnego składnika z roztworu w postaci trudno rozpuszczalnego osadu. Osady mogą być: Krystaliczne, koloidowe (galaretowate, maziste, kłaczkowate czyli bezpostaciowe). W laboratoriach analitycznych do oddzielania osadów od roztworów najczęściej stosowane są techniki tj.: dekantacja, wirowanie bądź sączenie. Dekantacja jest to zlewanie cieczy znad osadu, wykonywana jest po wytrąceniu się osadu z roztworu i opadnięciu go na dno naczynia. Dekantacja wykonywana jest dla usprawnienia (skrócenia czasu trwania) procesu filtracji fazy stałej w celu jej dalszego wykorzystania, lub też odwrotnie dla oczyszczenia fazy ciekłej. Czynności dekantacji dokonuje się na cieczy odstanej, poprzez ostrożne pochylanie naczynia tak, aby nadmiar cieczy wypływał jak najspokojniej, a ciecz, która jeszcze nie wypłynęła, wykonywała w naczyniu jak najmniejszy ruch. Wirowanie jest najbardziej rozpowszechnionym sposobem rozdzielanie ciekłych układów niejednorodnych pod działaniem siły odśrodkowej. Proces ten wykonuje się w urządzeniach zwanych wirówkami. Separacja zachodząca w wirówce jest w zasadzie podobna do procesu jaki zachodzi przy sedymentacji wynikającej z siły grawitacji. Siła powodująca separację jest jednak większa, co wynika z rotacji cieczy w wirówce. Sączenie polega na przepuszczeniu (przefiltrowaniu) mieszaniny przez porowate przegrody (sączek, bibuła filtracyjna, spiek) o wielkości porów odpowiednio dobranych do charakteru osadu. W laboratorium chemicznym stosuje się trzy rodzaje sączków w zależności od wielkości uzyskanych ziaren osadu: do sączenia osadów drobnokrystalicznych, jak np. BaSO 4, CaC 2 O 4, stosuje się sączki o najmniejszych porach, twarde (oznaczone niebieskim kolorem i numerem 390) do grubokrystalicznych osadów stosuje się sączki średnie (oznaczone kolorem żółtym i numerem 389) osady galaretowate, serowate sączy się na sączkach miękkich o największych porach. (oznaczone kolorem czerwonym lub szarym z numerem 388). Przy pracach jakościowych i preparatywnych, gdy chodzi o szybkie oddzielenie osadu od cieczy, używamy sączków karbowanych (znacznie większa powierzchnia sączenia). Doświadczenie 7.1. Wykonanie sączka zwykłego i karbowanego. Sączenie i przemywanie. osadów Przygotowanie sączka zwykłego* a). sączek do filtracji średnio-szybkiej (tzw. średni ) składamy na połowę dwukrotnie, b). sączek rozchylamy w kształcie stożka, w ten sposób, że po jednej stronie jest pojedyncza, a po drugiej stronie potrójna warstwa bibuły. 11

12 c). następnie sączek wkładamy do lejka i sprawdzamy, czy szczelnie przylega (dobieramy odpowiedni do lejka kąt rozwarcia stożka z bibuły). d). dobieramy lejek tak, by jego wolna przestrzeń nad sączkiem wynosiła około 5 mm (sączek nie może wystawać ponad brzeg lejka!!!), e). zwilżamy sączek wodą destylowaną z tryskawki i czekamy, aż woda spłynie (stały słupek cieczy świadczy o dobrze przygotowanym sączku). Wykonanie sączka karbowanego* a). sączek zwykły składamy na pół, a następnie na cztery części, b). rozkładamy sączek na połowę i najpierw jedną ćwiartkę, a następnie drugą zaginamy kilkakrotnie, c). podczas zaginania fałd uważamy, aby nie uszkodzić środka sączka (w samym środku sączka nie zaginamy). * sączka użyć w doświadczeniu 7.2. Sączenie a). dekantacja roztworu znad osadu: nie mącąc zawartości naczynia, zlewamy roztwór znad osadu na sączek po bagietce, porcjami, tak, aby nad zawiesiną pozostała wolna przestrzeń do krawędzi sączka o szerokości około 1 cm, b). przez użycie bagietki zapobiegamy spływaniu cieczy po zewnętrznej ścianie naczynia, rozpryskiwaniu cieczy oraz umożliwia skierowanie strumienia cieczy na sączek, c). bagietkę w czasie przelewania trzymamy tak, aby ciecz spływała na boczną ściankę sączka i aby koniec bagietki nie dotykał sączka, gdyż może go przedziurawić, d). najpierw przesączamy roztwór zlany przez dekantację znad osadu, przyspiesza to proces sączenia, e). resztę mokrego osadu ze zlewki przenosimy po bagietce na sączek, spłukując go w strumieniu wody (lub roztworu) z tryskawki, f). resztki osadu, które silnie przylegają do ścianek naczynia usuwamy przez pocieranie bagietką, g). po odsączeniu roztworu przystępujemy do przemywania osadu. Przemywanie osadu a). używamy do tego tryskawki z cieczą przemywającą (zimną lub gorącą w przypadku, gdy nie powoduje to rozpuszczania osadu), b). w celu przemycia osadu ciecz z tryskawki kierujemy bezpośrednio na sączek lub po bagietce w ten sposób, aby najpierw spłukać osad z górnej części ścianek sączka do jego dolnej części, c). ciecz myjącą dodajemy porcjami, pamiętając, że następną porcję dolewamy po całkowitym przesączeniu się poprzedniej, d). w oznaczeniach ilościowych, po ostatnim przemyciu sprawdzamy przesącz na zawartość substancji, od których mieliśmy oczyścić osad (zbieramy do probówki kilka cm 3 końcowego przesączu i dodajemy kilka kropli odpowiedniego odczynnika, brak reakcji informuje o właściwym przemyciu osadu). Doświadczenie 7.2. Dobór sączka. Sączenie osadu wodorotlenku żelaza (III) [Fe(OH) 3 ] a). przygotować zestawy do sączenia zawierające sączki miękki, twardy i karbowany (doświadczenie 7.1.), b). następnie używając cylindra miarowego odmierzyć 10 ml wymieszanego roztworu koloidalnego otrzymanego w doświadczeniu 6.2. i przelewając po bagietce przenieść zawartość cylindra na sączek miękki, c). zmierzyć czas sączenia (czas sączenia mierzymy od przeniesienia porcji roztworu z osadem Fe(OH) 3 na sączek do momentu, gdy na kroplę przesączu trzeba czekać powyżej 15 s), 12

13 d). czynności powtórzyć dla sączka twardego i karbowanego, e). porównać czas i efektywność sączenia osadu przez sączki o różnej porowatości, f). wskazać typ sączka odpowiedni do sączenia bezpostaciowego osadu Fe(OH) 3, g). opisać barwę i klarowność przesączy. 13

ĆWICZENIE nr 1 Podstawy pracy laboratoryjnej

ĆWICZENIE nr 1 Podstawy pracy laboratoryjnej ĆWICZENIE nr 1 Podstawy pracy laboratoryjnej LITERATURA 1. Minczewski J., Marczenko Z., Chemia analityczna. T.1. Podstawy teoretyczne i analiza jakościowa. Wyd. 10. PWN, Warszawa 2009. 2. Modzelewski M.,

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1. Technika ważenia oraz wyznaczanie błędów pomiarowych. Ćwiczenie 2. Sprawdzanie pojemności pipety

Ćwiczenie 1. Technika ważenia oraz wyznaczanie błędów pomiarowych. Ćwiczenie 2. Sprawdzanie pojemności pipety II. Wagi i ważenie. Roztwory. Emulsje i koloidy Zagadnienia Rodzaje wag laboratoryjnych i technika ważenia Niepewność pomiarowa. Błąd względny i bezwzględny Roztwory właściwe Stężenie procentowe i molowe.

Bardziej szczegółowo

Ściąga eksperta. Mieszaniny. - filmy edukacyjne on-line Strona 1/8. Jak dzielimy substancje chemiczne?

Ściąga eksperta. Mieszaniny.  - filmy edukacyjne on-line Strona 1/8. Jak dzielimy substancje chemiczne? Mieszaniny Jak dzielimy substancje chemiczne? Mieszaninami nazywamy substancje złożone z kilku skład, zachowujących swoje właściwości. Mieszaniny uzyskuje się na drodze mechanicznego mieszania ze sobą

Bardziej szczegółowo

Regulamin BHP pracowni chemicznej. Pokaz szkła. Technika pracy laboratoryjnej

Regulamin BHP pracowni chemicznej. Pokaz szkła. Technika pracy laboratoryjnej I. Regulamin BHP pracowni chemicznej. Pokaz szkła. Technika pracy laboratoryjnej Zagadnienia Regulamin bezpieczeństwa i higiena pracy w laboratorium chemicznym Organizacja stanowiska pracy Ochrona przeciwpożarowa

Bardziej szczegółowo

UKŁAD OKRESOWY PIERWIASTKÓW, WŁAŚCIWOŚCI CHEMICZNE PIERWIASTKÓW 3 OKRESU

UKŁAD OKRESOWY PIERWIASTKÓW, WŁAŚCIWOŚCI CHEMICZNE PIERWIASTKÓW 3 OKRESU 5 UKŁAD OKRESOWY PIERWIASTKÓW, WŁAŚCIWOŚCI CHEMICZNE PIERWIASTKÓW 3 OKRESU CEL ĆWICZENIA Poznanie zależności między chemicznymi właściwościami pierwiastków, a ich położeniem w układzie okresowym oraz korelacji

Bardziej szczegółowo

Metody otrzymywania kwasów, zasad i soli. Reakcje chemiczne wybranych kwasów, zasad i soli. Ćwiczenie 1. Reakcja otrzymywania wodorotlenku sodu

Metody otrzymywania kwasów, zasad i soli. Reakcje chemiczne wybranych kwasów, zasad i soli. Ćwiczenie 1. Reakcja otrzymywania wodorotlenku sodu V. Metody otrzymywania kwasów, zasad i soli. Reakcje chemiczne wybranych kwasów, zasad i soli Zagadnienia Kwasy i metody ich otrzymywania Wodorotlenki i metody ich otrzymywania Sole i metody ich otrzymywania

Bardziej szczegółowo

ZJAWISKA FIZYCZNE I CHEMICZNE

ZJAWISKA FIZYCZNE I CHEMICZNE ZJAWISKA FIZYCZNE I CHEMICZNE Ćwiczenie 3 Obowiązujące zagadnienia: Zjawiska fizyczne i chemiczne (z przykładami); Przemiany fazowe; Energia sieci krystalicznej; Energia hydratacji, rozpuszczanie, roztwarzanie.

Bardziej szczegółowo

WYZNACZANIE RÓWNOWAŻNIKA CHEMICZNEGO ORAZ MASY ATOMOWEJ MAGNEZU I CYNY

WYZNACZANIE RÓWNOWAŻNIKA CHEMICZNEGO ORAZ MASY ATOMOWEJ MAGNEZU I CYNY 14 WYZNACZANIE RÓWNOWAŻNIKA CHEMICZNEGO ORAZ MASY ATOMOWEJ MAGNEZU I CYNY CEL ĆWICZENIA: Wyznaczanie równoważnika chemicznego oraz masy atomowej magnezu i cyny na podstawie pomiaru objętości wodoru wydzielonego

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1. Ekstrakcja ciągła w aparacie Soxhleta

Ćwiczenie 1. Ekstrakcja ciągła w aparacie Soxhleta III. Metody rozdzielania mieszanin Zagadnienia Rodzaje i podział mieszanin Różnice między związkiem chemicznym a mieszaniną Metody rozdzielania mieszanin o Chromatografia o Krystalizacja o Ekstrakcja o

Bardziej szczegółowo

WŁAŚCIWOŚCI KOLIGATYWNE ROZTWORÓW

WŁAŚCIWOŚCI KOLIGATYWNE ROZTWORÓW Ćwiczenie nr 1 WŁAŚCIWOŚCI KOLIGATYWNE ROZTWORÓW I. Pomiar ciśnienia osmotycznego ĆWICZENIA PRAKTYCZNE Ciśnienie osmotyczne - różnica ciśnień wywieranych na błonę półprzepuszczalną przez dwie ciecze, które

Bardziej szczegółowo

HYDROLIZA SOLI. ROZTWORY BUFOROWE

HYDROLIZA SOLI. ROZTWORY BUFOROWE Ćwiczenie 9 semestr 2 HYDROLIZA SOLI. ROZTWORY BUFOROWE Obowiązujące zagadnienia: Hydroliza soli-anionowa, kationowa, teoria jonowa Arrheniusa, moc kwasów i zasad, równania hydrolizy soli, hydroliza wieloetapowa,

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie A-2 TECHNIKA PRACY LABORATORYJNEJ

Ćwiczenie A-2 TECHNIKA PRACY LABORATORYJNEJ Ćwiczenie A-2 TECHNIKA PRACY LABORATORYJNEJ Wymagania teoretyczne: 1. Podstawowy sprzęt laboratoryjny. 2. Mycie naczyń szklanych. 3. Ważenie na wadze elektronicznej. 4. Odmierzanie objętości cieczy, pipetowanie.

Bardziej szczegółowo

OTRZYMYWANIE ZWIĄZKÓW CHEMICZNYCH: PREPARATYKA TLENKÓW MIEDZI

OTRZYMYWANIE ZWIĄZKÓW CHEMICZNYCH: PREPARATYKA TLENKÓW MIEDZI 15 OTRZYMYWANIE ZWIĄZKÓW CHEMICZNYCH: PREPARATYKA TLENKÓW MIEDZI CEL ĆWICZENIA Zapoznanie studenta z prostymi metodami syntezy związków chemicznych i chemią związków miedzi Zakres obowiązującego materiału

Bardziej szczegółowo

GRAWITACYJNE ZAGĘSZCZANIE OSADÓW

GRAWITACYJNE ZAGĘSZCZANIE OSADÓW UTYLIZACJA OSADÓW Ćwiczenie nr 4 GRAWITACYJNE ZAGĘSZCZANIE OSADÓW 1. CHARAKTERYSTYKA PROCESU A. Grawitacyjne zagęszczanie osadów: Zagęszczać osady można na wiele różnych sposobów. Miedzy innymi grawitacyjnie

Bardziej szczegółowo

PREPARATYKA NIEORGANICZNA. Przykład 1 Ile kilogramów siarczanu(vi) żelaza (II) można otrzymać z 336 kg metalicznego żelaza?

PREPARATYKA NIEORGANICZNA. Przykład 1 Ile kilogramów siarczanu(vi) żelaza (II) można otrzymać z 336 kg metalicznego żelaza? PREPARATYKA NIEORGANICZNA W laboratorium chemicznym jedną z podstawowych czynności jest synteza i analiza. Każda z nich wymaga specyficznych umiejętności, które można przyswoić w trakcie ćwiczeń laboratoryjnych.

Bardziej szczegółowo

Metody rozdziału substancji, czyli śladami Kopciuszka.

Metody rozdziału substancji, czyli śladami Kopciuszka. 1 Metody rozdziału substancji, czyli śladami Kopciuszka. Czas trwania zajęć: 45 minut Pojęcia kluczowe: - ekstrakcja, - chromatografia, - adsorpcja, - sedymentacja, - dekantacja, - odparowywanie oraz z

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 3. Woda w substancjach stałych

Ćwiczenie 3. Woda w substancjach stałych Ćwiczenie 3 Oznaczenie zawartości wody krystalizacyjnej w CuSO 4 5H 2 O z wykorzystaniem analizatora wilgoci (częściowe odwodnienie) oraz suszarki laboratoryjnej (częściowe i całkowite odwodnienie) Literatura

Bardziej szczegółowo

KATALIZA I KINETYKA CHEMICZNA

KATALIZA I KINETYKA CHEMICZNA 9 KATALIZA I KINETYKA CHEMICZNA CEL ĆWICZENIA Zapoznanie studenta z procesami katalitycznymi oraz wpływem stężenia, temperatury i obecności katalizatora na szybkość reakcji chemicznej. Zakres obowiązującego

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE I - BIAŁKA. Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z właściwościami fizykochemicznymi białek i ich reakcjami charakterystycznymi.

ĆWICZENIE I - BIAŁKA. Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z właściwościami fizykochemicznymi białek i ich reakcjami charakterystycznymi. ĆWICZENIE I - BIAŁKA Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z właściwościami fizykochemicznymi białek i ich reakcjami charakterystycznymi. Odczynniki: - wodny 1% roztwór siarczanu(vi) miedzi(ii), - 10% wodny

Bardziej szczegółowo

UKŁADY WIELOFAZOWE ROZDZIELANIE MIESZANINY CHLORKÓW SODU I POTASU

UKŁADY WIELOFAZOWE ROZDZIELANIE MIESZANINY CHLORKÓW SODU I POTASU POLITECHNIKA GDAŃSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY KATEDRA TECHNOLOGII CHEMICZNEJ PODSTAWY TECHNOLOGII NIEORGANICZNEJ UKŁADY WIELOFAZOWE ROZDZIELANIE MIESZANINY CHLORKÓW SODU I POTASU Dr inż. Maria Pertkiewicz-Piszcz

Bardziej szczegółowo

III-A. Chemia wspomaga nasze zdrowie

III-A. Chemia wspomaga nasze zdrowie III-A. Chemia wspomaga nasze zdrowie III-A.1. POKAZ: Synteza aspiryny (kwas acetylosalicylowy) III-A.2. Badanie odczynu wodnych roztworów popularnych leków III-A.3. Reakcja leku na zgagę z kwasem solnym

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 3. Cukry mono i disacharydy

ĆWICZENIE 3. Cukry mono i disacharydy ĆWICZENIE 3 Cukry mono i disacharydy Reakcja ogólna na węglowodany (Reakcja Molischa) 1 ml 1% roztworu glukozy 1 ml 1% roztworu fruktozy 1 ml 1% roztworu sacharozy 1 ml 1% roztworu skrobi 1 ml wody destylowanej

Bardziej szczegółowo

Laboratorium 3 Toksykologia żywności

Laboratorium 3 Toksykologia żywności Laboratorium 3 Toksykologia żywności Literatura zalecana: Orzeł D., Biernat J. (red.) 2012. Wybrane zagadnienia z toksykologii żywności. Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu. Wrocław. Str.:

Bardziej szczegółowo

OTRZYMYWANIE EMULSJI I BADANIE ICH WŁAŚCIWOŚCI

OTRZYMYWANIE EMULSJI I BADANIE ICH WŁAŚCIWOŚCI OTRZYMYWANIE EMULSJI I BADANIE ICH WŁAŚCIWOŚCI Odczynniki: wosk pszczeli (4 g) olej parafinowy (9 cm 3 i 6 cm 3 ) oliwa z oliwek (5,5 cm 3 ) boraks (Na 2 B 4 O 7 10H 2 O) (0,2 g) olejek zapachowy (lawendowy

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 4. Oczyszczanie ścieków ze związków fosforu

ĆWICZENIE 4. Oczyszczanie ścieków ze związków fosforu ĆWICZENIE 4 Oczyszczanie ścieków ze związków fosforu 1. Wprowadzenie Zbyt wysokie stężenia fosforu w wodach powierzchniowych stojących, spiętrzonych lub wolno płynących prowadzą do zwiększonego przyrostu

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 4. Roztwory i ich właściwości

ĆWICZENIE 4. Roztwory i ich właściwości I. Roztwory rzeczywiste ĆWICZENIE 4 Roztwory i ich właściwości 1. Sporządzanie roztworu CuSO 4 o określonym stężeniu procentowym - wykonać w zespołach 2-osobowych W celu sporządzenia 25 lub 50 ml 10% m/v

Bardziej szczegółowo

żelaza(iii). Obserwacje: Wnioski:

żelaza(iii). Obserwacje: Wnioski: Tytuł: Czerwony klucz. Jako doświadczenie ukazujące jeden z objawów zajścia reakcji chemicznej zmiana barwy. Metoda otrzymania soli typu: metal + sól. Badanie aktywności metali, poprzez wypieranie metali

Bardziej szczegółowo

STĘŻENIE JONÓW WODOROWYCH. DYSOCJACJA JONOWA. REAKTYWNOŚĆ METALI

STĘŻENIE JONÓW WODOROWYCH. DYSOCJACJA JONOWA. REAKTYWNOŚĆ METALI Ćwiczenie 8 Semestr 2 STĘŻENIE JONÓW WODOROWYCH. DYSOCJACJA JONOWA. REAKTYWNOŚĆ METALI Obowiązujące zagadnienia: Stężenie jonów wodorowych: ph, poh, iloczyn jonowy wody, obliczenia rachunkowe, wskaźniki

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE ZAWARTOŚCI MANGANU W GLEBIE

OZNACZANIE ZAWARTOŚCI MANGANU W GLEBIE OZNACZANIE ZAWARTOŚCI MANGANU W GLEBIE WPROWADZENIE Przyswajalność pierwiastków przez rośliny zależy od procesów zachodzących między fazą stałą i ciekłą gleby oraz korzeniami roślin. Pod względem stopnia

Bardziej szczegółowo

Zapisz równanie zachodzącej reakcji. Wskaż pierwiastki, związki chemiczne, substraty i produkty reakcji.

Zapisz równanie zachodzącej reakcji. Wskaż pierwiastki, związki chemiczne, substraty i produkty reakcji. test nr 2 Termin zaliczenia zadań: IIIa - 29 października 2015 III b - 28 października 2015 zad.1 Reakcja rozkładu tlenku rtęci(ii) 1. Narysuj schemat doświadczenia, sporządź spis użytych odczynników,

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 5. Badanie właściwości chemicznych aldehydów, ketonów i kwasów karboksylowych. Synteza kwasu sulfanilowego.

Ćwiczenie 5. Badanie właściwości chemicznych aldehydów, ketonów i kwasów karboksylowych. Synteza kwasu sulfanilowego. Ćwiczenie 5. Badanie właściwości chemicznych aldehydów, ketonów i kwasów karboksylowych. Synteza kwasu sulfanilowego. Wprowadzenie teoretyczne Cel ćwiczeń: Zapoznanie studentów z właściwościami chemicznymi

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 3. Otrzymywanie i badanie właściwości chemicznych alkanów, alkenów, alkinów i arenów.

Ćwiczenie 3. Otrzymywanie i badanie właściwości chemicznych alkanów, alkenów, alkinów i arenów. Ćwiczenie 3. Otrzymywanie i badanie właściwości chemicznych alkanów, alkenów, alkinów i arenów. Wprowadzenie teoretyczne Cel ćwiczeń: Poznanie metod otrzymywania oraz badania właściwości węglowodorów alifatycznych

Bardziej szczegółowo

Wersja z dnia: Metoda piknometryczna jest metodą porównawczą. Wyznaczanie gęstości substancji ciekłych

Wersja z dnia: Metoda piknometryczna jest metodą porównawczą. Wyznaczanie gęstości substancji ciekłych Wersja z dnia: 2008-02-25 Wyznaczanie gęstości metodą piknometryczną Gęstości ciała (ρ) jest definiowana jako masa (m) jednostkowej objętości tego ciała (V). Jeśli ciało jest jednorodne, to jego gęstość

Bardziej szczegółowo

KRYSTALIZACJA JAKO METODA OCZYSZCZANIA I ROZDZIELANIA SUBSTANCJI STAŁYCH

KRYSTALIZACJA JAKO METODA OCZYSZCZANIA I ROZDZIELANIA SUBSTANCJI STAŁYCH KRYSTALIZACJA JAKO METODA OCZYSZCZANIA I ROZDZIELANIA SUBSTANCJI STAŁYCH Zakres materiału: -metody rozdzielania substancji, -zasady krystalizacji, -etapy krystalizacji, -kryteria doboru rozpuszczalnika

Bardziej szczegółowo

Chemia Organiczna Syntezy

Chemia Organiczna Syntezy Chemia rganiczna Syntezy Warsztaty dla uczestników Forum Młodych Chemików Gdańsk 2016 Dr hab. Sławomir Makowiec Mgr inż. Ewelina Najada-Mocarska Mgr inż. Anna Zakaszewska Wydział Chemiczny Katedra Chemii

Bardziej szczegółowo

ODWADNIANIE OSADU NA FILTRZE PRÓŻNIOWYM

ODWADNIANIE OSADU NA FILTRZE PRÓŻNIOWYM UTYLIZACJA OSADÓW Ćwiczenie nr 1 ODWADNIANIE OSADU NA FILTRZE PRÓŻNIOWYM 1. CHARAKTERYSTYKA PROCESU Jednym ze sposobów odwadniania osadów ściekowych jest ich filtracja przez różnego rodzaju tkaniny filtracyjne.

Bardziej szczegółowo

4. Równowagi w układach heterogenicznych.

4. Równowagi w układach heterogenicznych. Do doświadczeń stosować suche szkło i sprzęt laboratoryjny. Po użyciu szkło i sprzęt laboratoryjny należy wstępnie opłukać, a po zakończonych eksperymentach dokładnie umyć (przy użyciu detergentów) i pozostawić

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 2. Usuwanie chromu (VI) z zastosowaniem wymieniaczy jonowych

ĆWICZENIE 2. Usuwanie chromu (VI) z zastosowaniem wymieniaczy jonowych ĆWICZENIE 2 Usuwanie chromu (VI) z zastosowaniem wymieniaczy jonowych Część doświadczalna 1. Metody jonowymienne Do usuwania chromu (VI) można stosować między innymi wymieniacze jonowe. W wyniku przepuszczania

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 4. Identyfikacja wybranych cukrów w oparciu o niektóre reakcje charakterystyczne

Ćwiczenie 4. Identyfikacja wybranych cukrów w oparciu o niektóre reakcje charakterystyczne Klasyczna Analiza Jakościowa Organiczna, Ćw. 4 - Identyfikacja wybranych cukrów Ćwiczenie 4 Identyfikacja wybranych cukrów w oparciu o niektóre reakcje charakterystyczne Zagadnienia teoretyczne: 1. Budowa

Bardziej szczegółowo

Wnioski: Wnioski: Równanie reakcji chemicznej: Ca 2+ Mg 2+ Komentarz metodyczny:

Wnioski: Wnioski: Równanie reakcji chemicznej: Ca 2+ Mg 2+ Komentarz metodyczny: Tytuł: Woda - badanie właściwości - woda jako mieszanina. Wykazanie, że woda występująca w przyrodzie jest mieszaniną. Woda destylowana, mineralna, z kranu 3 zlewki, 3 palniki, 3 trójnogi, 3 siatki Do

Bardziej szczegółowo

5. RÓWNOWAGI JONOWE W UKŁADACH HETEROGENICZNYCH CIAŁO STAŁE - CIECZ

5. RÓWNOWAGI JONOWE W UKŁADACH HETEROGENICZNYCH CIAŁO STAŁE - CIECZ 5. RÓWNOWAGI JONOWE W UKŁADACH HETEROGENICZNYCH CIAŁO STAŁE - CIECZ Proces rozpuszczania trudno rozpuszczalnych elektrolitów można przedstawić ogólnie w postaci równania A m B n (stały) m A n+ + n B m-

Bardziej szczegółowo

Obserwacje: Wnioski:

Obserwacje: Wnioski: Doświadczenie: Badanie różnicy między mieszaniną a związkiem chemicznym. Tytuł: Reakcja siarki z cynkiem. Badanie różnicy między mieszaniną a związkiem chemicznym. Reakcja syntezy. Wiązanie jonowe. Otrzymywanie

Bardziej szczegółowo

II. ODŻELAZIANIE LITERATURA. Zakres wiadomości obowiązujących do zaliczenia przed przystąpieniem do wykonania. ćwiczenia:

II. ODŻELAZIANIE LITERATURA. Zakres wiadomości obowiązujących do zaliczenia przed przystąpieniem do wykonania. ćwiczenia: II. ODŻELAZIANIE LITERATURA 1. Akty prawne: Aktualne rozporządzenie dotyczące jakości wody do picia i na potrzeby gospodarcze. 2. Chojnacki A.: Technologia wody i ścieków. PWN, Warszawa 1972. 3. Hermanowicz

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA ODPADAMI. Oznaczanie metodą kolumnową wskaźników zanieczyszczeń wymywanych z odpadów

GOSPODARKA ODPADAMI. Oznaczanie metodą kolumnową wskaźników zanieczyszczeń wymywanych z odpadów GOSPODARKA ODPADAMI Ćwiczenie nr 5 Oznaczanie metodą kolumnową wskaźników zanieczyszczeń wymywanych z odpadów I. WPROWADZENIE Nieodpowiednie składowanie odpadków na wysypiskach stwarza możliwość wymywania

Bardziej szczegółowo

Litowce i berylowce- lekcja powtórzeniowa, doświadczalna.

Litowce i berylowce- lekcja powtórzeniowa, doświadczalna. Doświadczenie 1 Tytuł: Badanie właściwości sodu Odczynnik: Sód metaliczny Szkiełko zegarkowe Metal lekki o srebrzystej barwie Ma metaliczny połysk Jest bardzo miękki, można kroić go nożem Inne właściwości

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE

LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE LABORATORIUM FIZYKI PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W NYSIE Ćwiczenie nr 5 Temat: Wyznaczanie gęstości ciała stałego i cieczy za pomocą wagi elektronicznej z zestawem Hydro. 1. Wprowadzenie Gęstość

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA ODPADAMI. Oznaczanie metodą kolumnową wskaźników zanieczyszczeń wymywanych z odpadów

GOSPODARKA ODPADAMI. Oznaczanie metodą kolumnową wskaźników zanieczyszczeń wymywanych z odpadów GOSPODARKA ODPADAMI Ćwiczenie nr 5 Oznaczanie metodą kolumnową wskaźników zanieczyszczeń wymywanych z odpadów I. WPROWADZENIE: Nieodpowiednie składowanie odpadków na wysypiskach stwarza możliwość wymywania

Bardziej szczegółowo

Odpowiedź:. Oblicz stężenie procentowe tlenu w wodzie deszczowej, wiedząc, że 1 dm 3 tej wody zawiera 0,055g tlenu. (d wody = 1 g/cm 3 )

Odpowiedź:. Oblicz stężenie procentowe tlenu w wodzie deszczowej, wiedząc, że 1 dm 3 tej wody zawiera 0,055g tlenu. (d wody = 1 g/cm 3 ) PRZYKŁADOWE ZADANIA Z DZIAŁÓW 9 14 (stężenia molowe, procentowe, przeliczanie stężeń, rozcieńczanie i zatężanie roztworów, zastosowanie stężeń do obliczeń w oparciu o reakcje chemiczne, rozpuszczalność)

Bardziej szczegółowo

Analiza miareczkowa. Alkalimetryczne oznaczenie kwasu siarkowego (VI) H 2 SO 4 mianowanym roztworem wodorotlenku sodu NaOH

Analiza miareczkowa. Alkalimetryczne oznaczenie kwasu siarkowego (VI) H 2 SO 4 mianowanym roztworem wodorotlenku sodu NaOH ĆWICZENIE 8 Analiza miareczkowa. Alkalimetryczne oznaczenie kwasu siarkowego (VI) H 2 SO 4 mianowanym roztworem wodorotlenku sodu NaOH 1. Zakres materiału Pojęcia: miareczkowanie alkacymetryczne, krzywa

Bardziej szczegółowo

Układ Otoczenie Faza układu Składnik układu Układ dyspersyjny

Układ Otoczenie Faza układu Składnik układu Układ dyspersyjny ROZTWORY - STĘŻENIA Chemia roztworów Układ wyodrębniony obszar materii oddzielony od otoczenia wyraźnymi granicami Otoczenie to wszystko co się znajduje poza układem Faza układu jednorodna pod względem

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Tytuł: Reakcja kwasu i wodorotlenku. Powstawanie soli dobrze rozpuszczalnej. Roztwory: HCl, NaOH; fenoloftaleina Probówka, łapa drewniana, palnik, pipeta Do probówki nalewamy ok. 3cm 3 wodorotlenku sodu

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI Pracownia studencka Zakład Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 3 Oznaczanie witaminy E w oleju metodą HPLC ANALIZA PRODUKTÓW POCHODZENIA NATURALNEGO

Bardziej szczegółowo

Z roztworami za pan brat, nie tylko w laboratorium

Z roztworami za pan brat, nie tylko w laboratorium Z roztworami za pan brat, nie tylko w laboratorium Zajęcia realizowane metodą przewodniego tekstu Cel główny: Przygotowanie roztworów o określonym stężeniu. Treści kształcenia zajęć interdyscyplinarnych:

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1. Podstawowe czynności laboratoryjne: strącanie osadów, sączenie, krystalizacja

Ćwiczenie 1. Podstawowe czynności laboratoryjne: strącanie osadów, sączenie, krystalizacja Ćwiczenie 4. Odczyn roztworów 1 Ćwiczenie 1. Podstawowe czynności laboratoryjne: strącanie osadów, sączenie, krystalizacja Do często wykonywanych czynności w laboratorium chemicznym należą: wytrącanie

Bardziej szczegółowo

OCENA CZYSTOŚCI WODY NA PODSTAWIE POMIARÓW PRZEWODNICTWA. OZNACZANIE STĘŻENIA WODOROTLENKU SODU METODĄ MIARECZKOWANIA KONDUKTOMETRYCZNEGO

OCENA CZYSTOŚCI WODY NA PODSTAWIE POMIARÓW PRZEWODNICTWA. OZNACZANIE STĘŻENIA WODOROTLENKU SODU METODĄ MIARECZKOWANIA KONDUKTOMETRYCZNEGO OCENA CZYSTOŚCI WODY NA PODSTAWIE POMIAÓW PZEWODNICTWA. OZNACZANIE STĘŻENIA WODOOTLENKU SODU METODĄ MIAECZKOWANIA KONDUKTOMETYCZNEGO Instrukcja do ćwiczeń opracowana w Katedrze Chemii Środowiska Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

Odwadnianie osadu na filtrze próżniowym

Odwadnianie osadu na filtrze próżniowym Odwadnianie osadu na filtrze próżniowym Wprowadzenie W filtrach próżniowych odwadnianie osadów polega na filtracji cieczy przez warstwę osadu utworzoną na przegrodzie filtracyjnej (tkanina filtracyjna).

Bardziej szczegółowo

2 E Jodan(VII) potasu

2 E Jodan(VII) potasu 2 E Jodan(VII) potasu Wprowadzenie Jodan(VII) potasu (KIO 4 ) to białe ciało stałe, trudno rozpuszczalna w wodzie sól mocnego kwasu jodowego(vii) (HIO 4 ) oraz mocnej zasady wodorotlenku potasu (KOH).

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ ZAJĘĆ W CENTRUM NAUKI KOPERNIK W WARSZAWIE

SCENARIUSZ ZAJĘĆ W CENTRUM NAUKI KOPERNIK W WARSZAWIE 93 S t r o n a VI. SCENARIUSZ ZAJĘĆ W CENTRUM NAUKI KOPERNIK W WARSZAWIE 1.Temat zajęć: Projekt: Niezwykłości zwykłej wody Temat: Woda niezwyczajna ciecz 2. Czas pracy: 1 godzina 3. Materiały i narzędzia:

Bardziej szczegółowo

Chemia. 3. Która z wymienionych substancji jest pierwiastkiem? A Powietrze. B Dwutlenek węgla. C Tlen. D Tlenek magnezu.

Chemia. 3. Która z wymienionych substancji jest pierwiastkiem? A Powietrze. B Dwutlenek węgla. C Tlen. D Tlenek magnezu. Chemia Zestaw I 1. Na lekcjach chemii badano właściwości: żelaza, węgla, cukru, miedzi i magnezu. Który z zestawów badanych substancji zawiera tylko niemetale? A Węgiel, siarka, tlen. B Węgiel, magnez,

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM Z KATALIZY HOMOGENICZNEJ I HETEROGENICZNEJ PREPARATYKA KATALIZATORA POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY

LABORATORIUM Z KATALIZY HOMOGENICZNEJ I HETEROGENICZNEJ PREPARATYKA KATALIZATORA POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY KATEDRA FIZYKOCHEMII I TECHNOLOGII POLIMERÓW PREPARATYKA KATALIZATORA Miejsce ćwiczenia: Zakład Chemii Fizycznej, sala 109 LABORATORIUM Z KATALIZY HOMOGENICZNEJ I

Bardziej szczegółowo

Wydział Chemii UMCS Zakład Technologii Chemicznej. Palniki gazowe.

Wydział Chemii UMCS Zakład Technologii Chemicznej. Palniki gazowe. Wydział Chemii UMCS Zakład Technologii Chemicznej Palniki gazowe. Lublin 2015 PALNIK BUNSENA Na rysunku 1 przedstawiono schematycznie budowę i zasadę działania palnika Bunsena z regulacją dopływu powietrza.

Bardziej szczegółowo

Wykonywanie podstawowych czynności laboratoryjnych 311[31].O1.01

Wykonywanie podstawowych czynności laboratoryjnych 311[31].O1.01 MINISTERSTWO EDUKACJI NARODOWEJ Zofia Jakubiak Małgorzata Urbanowicz Wykonywanie podstawowych czynności laboratoryjnych 311[31].O1.01 Poradnik dla nauczyciela Wydawca Instytut Technologii Eksploatacji

Bardziej szczegółowo

RÓWNOWAGA I SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNEJ

RÓWNOWAGA I SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNEJ Ćwiczenie 7 semestr RÓWNOWAGA I SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNEJ Obowiązujące zagadnienia: Kinetyka (szybkość) reakcji, czynniki wpływające na szybkość reakcji chemicznych, reguła van t Hoffa, rzędowość reakcji,

Bardziej szczegółowo

REAKCJE UTLENIAJĄCO-REDUKCYJNE

REAKCJE UTLENIAJĄCO-REDUKCYJNE 7 REAKCJE UTLENIAJĄCO-REDUKCYJNE CEL ĆWICZENIA Zapoznanie się z reakcjami redoks. Zakres obowiązującego materiału Chemia związków manganu. Ich właściwości red-ox. Pojęcie utleniania, redukcji oraz stopnia

Bardziej szczegółowo

VI. Rozdzielanie zawiesin

VI. Rozdzielanie zawiesin VI. Rozdzielanie zawiesin Zawiesinami są nazywane mieszaniny niejednorodne ciała stałego (o rozmiarach cząstek większych niż 500 nm) i cieczy. Mieszaniny niejednorodne są to układy złożone przynajmniej

Bardziej szczegółowo

Substancje i ich właściwości

Substancje i ich właściwości Pierwsza partia materiału i dobrane do nich zadania typu egzaminacyjnego. Materia jest to wszystko co nas otacza. Materię tworzą substancje, posiadające określony stały skład i określone właściwości. Właściwości

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY LABORATORIUM PRZEMYSŁOWEGO. ĆWICZENIE 3a

PODSTAWY LABORATORIUM PRZEMYSŁOWEGO. ĆWICZENIE 3a PODSTAWY LABORATORIUM PRZEMYSŁOWEGO ĆWICZENIE 3a Analiza pierwiastkowa podstawowego składu próbek z wykorzystaniem techniki ASA na przykładzie fosforanów paszowych 1 I. CEL ĆWICZENIA Zapoznanie studentów

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY STECHIOMETRII

PODSTAWY STECHIOMETRII PODSTAWY STECHIOMETRII 1. Obliczyć bezwzględne masy atomów, których względne masy atomowe wynoszą: a) 7, b) 35. 2. Obliczyć masę próbki wody zawierającej 3,01 10 24 cząsteczek. 3. Która z wymienionych

Bardziej szczegółowo

Dyfuzja w cieczach - jak szybko zachodzi i od czego zależy.

Dyfuzja w cieczach - jak szybko zachodzi i od czego zależy. 1 Dyfuzja w cieczach - jak szybko zachodzi i od czego zależy. Czas trwania zajęć: 45 minut Pojęcia kluczowe: - dyfuzja, - ciecz, - temperatura, - stężenie, - ruchy cząsteczek, - materia. Hipoteza sformułowana

Bardziej szczegółowo

VI. Chemia opakowań i odzieży

VI. Chemia opakowań i odzieży VI. Chemia opakowań i odzieży VI-1. POKAZ: Badanie właściwości wybranych polimerów syntetycznych: poliestru (PET), polietylenu (PE), polichlorku winylu (PVC) polipropylenu (PP) i polistyrenu (PS) VI-2.

Bardziej szczegółowo

OCHRONA ŚRODOWISKA W ENERGETYCE NEUTRALIZACJA ŚCIEKÓW

OCHRONA ŚRODOWISKA W ENERGETYCE NEUTRALIZACJA ŚCIEKÓW KIiChŚ OCHRONA ŚRODOWISKA W ENERGETYCE NEUTRALIZACJA ŚCIEKÓW Ćwiczenie nr 2 I WPROWADZENIE Reakcja zobojętniania (neutralizacji) - jest to proces chemiczny, mający na celu doprowadzenie odczynu cieczy

Bardziej szczegółowo

Część I. TEST WYBORU 18 punktów

Część I. TEST WYBORU 18 punktów Część I TEST WYBORU 18 punktów Test zawiera zadania, w których podano propozycje czterech odpowiedzi: A), B), C), D). Tylko jedna odpowiedź jest prawidłowa. Prawidłową odpowiedź zaznacz znakiem X. W razie

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Chemii dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2010/2011

Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Chemii dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2010/2011 Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Chemii dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2010/2011 KOD UCZNIA Etap: Data: Czas pracy: szkolny 22 listopad 2010 90 minut Informacje dla ucznia:

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 4 Wstępne przygotowanie próbek gleby do badań oraz ustalenie wybranych właściwości fizykochemicznych. 1. Wstęp

Ćwiczenie 4 Wstępne przygotowanie próbek gleby do badań oraz ustalenie wybranych właściwości fizykochemicznych. 1. Wstęp Pracownia specjalizacyjna I rok OŚ II Ćwiczenie 4 Wstępne przygotowanie próbek gleby do badań oraz ustalenie wybranych właściwości fizykochemicznych 1. Wstęp Gleba jest złożonym, dynamicznym tworem przyrody,

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia nr 2: Stężenia

Ćwiczenia nr 2: Stężenia Ćwiczenia nr 2: Stężenia wersja z 5 listopada 2007 1. Ile gramów fosforanu(v) sodu należy zużyć w celu otrzymania 2,6kg 6,5% roztworu tego związku? 2. Ile należy odważyć KOH i ile zużyć wody do sporządzenia

Bardziej szczegółowo

Powtórzenie wiadomości z kl. I

Powtórzenie wiadomości z kl. I Mariola Winiarczyk Zespół Szkolno-Gimnazjalny Rakoniewice Powtórzenie wiadomości z kl. I Na początku kl. I po kilku lekcjach przypominających materiał w każdej klasie przeprowadzam mini konkurs chemiczny.

Bardziej szczegółowo

Substancje i ich właściwości - zadania

Substancje i ich właściwości - zadania Zadanie 1 Spośród niżej wymienionych pierwiastków zaznacz ten, który jest metalem: a. N b. C c. S d. Ag Zadanie 2 Ceglastoczerwonym metalem jest: a. Zelazo b. Wapń c. Miedź d. Srebro Zadanie 3 Charakterystycznego

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 2. A. Oznaczenie zawartości wapnia w postaci tlenku wapnia w kamieniach moczowych. Osady w analizie ilościowej

Ćwiczenie 2. A. Oznaczenie zawartości wapnia w postaci tlenku wapnia w kamieniach moczowych. Osady w analizie ilościowej Ćwiczenie 2 A. Oznaczenie zawartości wapnia w kamieniach moczowych. Otrzymywanie grubokrystalicznego osadu szczawianu wapnia i przeprowadzenie go w postać o ustalonym składzie stechiometrycznym. B. Oznaczenie

Bardziej szczegółowo

Laboratorium 1. Izolacja i wykrywanie trucizn cz. 1

Laboratorium 1. Izolacja i wykrywanie trucizn cz. 1 Laboratorium 1 Izolacja i wykrywanie trucizn cz. 1 Literatura zalecana: Bajguz A., Piotrowska A. 2005. Ćwiczenia z toksykologii środowiska. Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok. Str. 15 17,

Bardziej szczegółowo

Badanie procesu starzenia się kwasu ortokrzemowego w roztworach wodnych

Badanie procesu starzenia się kwasu ortokrzemowego w roztworach wodnych ĆWICZENIE 3 Badanie procesu starzenia się kwasu ortokrzemowego w roztworach wodnych Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z metodą otrzymywania polikwasów na przykładzie procesu kondensacji kwasu ortokrzemowego

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 2: Właściwości osmotyczne koloidalnych roztworów biopolimerów.

Ćwiczenie 2: Właściwości osmotyczne koloidalnych roztworów biopolimerów. 1. Część teoretyczna Właściwości koligatywne Zjawiska osmotyczne związane są z równowagą w układach dwu- lub więcej składnikowych, przy czym dotyczy roztworów substancji nielotnych (soli, polisacharydów,

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS

OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS Zagadnienia teoretyczne. Spektrofotometria jest techniką instrumentalną, w której do celów analitycznych wykorzystuje się przejścia energetyczne zachodzące

Bardziej szczegółowo

SEDYMENTACJA ODŚRODKOWA

SEDYMENTACJA ODŚRODKOWA KATEDRA TECHNIKI WODNO-MUŁOWEJ I UTYLIZACJI ODPADÓW INSTRUKCJA DO LABORATORIUM INŻYNIERIA PORCESOWA SEDYMENTACJA ODŚRODKOWA BADANIE WPŁYWU CZASU ORAZ PRĘDKOŚCI WIROWANIA NA STOPIEŃ ODWODNIENIA OSADU KOSZALIN

Bardziej szczegółowo

2. Podczas spalania 2 objętości pewnego gazu z 4 objętościami H 2 otrzymano 1 objętość N 2 i 4 objętości H 2O. Jaki gaz uległ spalaniu?

2. Podczas spalania 2 objętości pewnego gazu z 4 objętościami H 2 otrzymano 1 objętość N 2 i 4 objętości H 2O. Jaki gaz uległ spalaniu? 1. Oblicz, ilu moli HCl należy użyć, aby poniższe związki przeprowadzić w sole: a) 0,2 mola KOH b) 3 mole NH 3 H 2O c) 0,2 mola Ca(OH) 2 d) 0,5 mola Al(OH) 3 2. Podczas spalania 2 objętości pewnego gazu

Bardziej szczegółowo

13. TERMODYNAMIKA WYZNACZANIE ENTALPII REAKCJI ZOBOJĘTNIANIA MOCNEJ ZASADY MOCNYMI KWASAMI I ENTALPII PROCESU ROZPUSZCZANIA SOLI

13. TERMODYNAMIKA WYZNACZANIE ENTALPII REAKCJI ZOBOJĘTNIANIA MOCNEJ ZASADY MOCNYMI KWASAMI I ENTALPII PROCESU ROZPUSZCZANIA SOLI Wykonanie ćwiczenia 13. TERMODYNAMIKA WYZNACZANIE ENTALPII REAKCJI ZOBOJĘTNIANIA MOCNEJ ZASADY MOCNYMI KWASAMI I ENTALPII PROCESU ROZPUSZCZANIA SOLI Zadania do wykonania: 1. Wykonać pomiar temperatury

Bardziej szczegółowo

DESTYLACJA JAKO METODA WYODRĘBNIANIA I OCZYSZCZANIA ZWIĄZKÓW CHEMICZNYCH

DESTYLACJA JAKO METODA WYODRĘBNIANIA I OCZYSZCZANIA ZWIĄZKÓW CHEMICZNYCH DESTYLCJ JKO METOD WYODRĘNINI I OCZYSZCZNI ZWIĄZKÓW CHEMICZNYCH Zakres materiału: - metody rozdzielania substancji, - destylacja - charakter wykorzystywanych zjawisk, typy destylacji, zastosowanie, charakterystyka

Bardziej szczegółowo

TYPY REAKCJI CHEMICZNYCH

TYPY REAKCJI CHEMICZNYCH Ćwiczenie 8 TYPY REAKCJI CHEMICZNYCH Obowiązujące zagadnienia: Reakcje syntezy, reakcje analizy, reakcje wymiany, reakcje redoks, reakcje hydrolizy, reakcje dysproporcjonowania, reakcje odwracalne, reakcje

Bardziej szczegółowo

relacje ilościowe ( masowe,objętościowe i molowe ) dotyczące połączeń 1. pierwiastków w związkach chemicznych 2. związków chemicznych w reakcjach

relacje ilościowe ( masowe,objętościowe i molowe ) dotyczące połączeń 1. pierwiastków w związkach chemicznych 2. związków chemicznych w reakcjach 1 STECHIOMETRIA INTERPRETACJA ILOŚCIOWA ZJAWISK CHEMICZNYCH relacje ilościowe ( masowe,objętościowe i molowe ) dotyczące połączeń 1. pierwiastków w związkach chemicznych 2. związków chemicznych w reakcjach

Bardziej szczegółowo

Dwutlenek węgla bez tajemnic.

Dwutlenek węgla bez tajemnic. 1 Dwutlenek węgla bez tajemnic. Czas trwania zajęć: 45 minut Pojęcia kluczowe: - dwutlenek węgla, - reakcja chemiczna. Hipoteza sformułowana przez uczniów: 1. Dwutlenek węgla można otrzymać w reakcji spalania

Bardziej szczegółowo

prowadzonego w ramach projektu Uczeń OnLine

prowadzonego w ramach projektu Uczeń OnLine SCENARIUSZ ZAJĘĆ KOŁA NAUKOWEGO: BIOLOGICZNO - CHEMICZNEGO prowadzonego w ramach projektu Uczeń OnLine 1. Autor: Rafał Pycka 2. Grupa docelowa: uczniowie klasy I LO ZS Nr w Łukowie 3. Liczba godzin: 2

Bardziej szczegółowo

Środki klarujące stosowane w analityce cukrowniczej w Nordzucker Polska S.A.

Środki klarujące stosowane w analityce cukrowniczej w Nordzucker Polska S.A. Środki klarujące stosowane w analityce cukrowniczej w Nordzucker Polska S.A. Opalenica, 25.06.2013r. Nazwa pliku 20130614 Środki klarujące w analityce cukrowniczej.ppt Odpowiedzialny : dr Eugeniusz Rychter

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII Pracownia studencka Katedry Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 3 Oznaczanie chlorków metodą spektrofotometryczną z tiocyjanianem rtęci(ii)

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE TECHNIKI PRACY LABORATORYJNEJ: ROZTWORY, WAŻENIE, STRĄCANIE OSADÓW, SĄCZENIE

PODSTAWOWE TECHNIKI PRACY LABORATORYJNEJ: ROZTWORY, WAŻENIE, STRĄCANIE OSADÓW, SĄCZENIE ĆWICZENIA LABORATORYJNE 2 Geologia I rok, studia licencjackie PODSTAWOWE TECHNIKI PRACY LABORATORYJNEJ: ROZTWORY, WAŻENIE, STRĄCANIE OSADÓW, SĄCZENIE 1. Roztwory Roztworem jest jednorodna mieszanina dwóch

Bardziej szczegółowo

DEZYNFEKCJA WODY CHLOROWANIE DO PUNKTU

DEZYNFEKCJA WODY CHLOROWANIE DO PUNKTU DEZYNFEKCJA WODY CHLOROWANIE DO PUNKTU PRZEŁAMANIA WPROWADZENIE Ostatnim etapem uzdatniania wody w procesie technologicznym dla potrzeb ludności i przemysłu jest dezynfekcja. Proces ten jest niezbędny

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie stałej dysocjacji pk a słabego kwasu metodą konduktometryczną CZĘŚĆ DOŚWIADCZALNA. Tabela wyników pomiaru

Wyznaczanie stałej dysocjacji pk a słabego kwasu metodą konduktometryczną CZĘŚĆ DOŚWIADCZALNA. Tabela wyników pomiaru Wyznaczanie stałej dysocjacji pk a słabego kwasu metodą konduktometryczną Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest wyznaczenie stałej dysocjacji pk a słabego kwasu metodą konduktometryczną. Zakres wymaganych

Bardziej szczegółowo

Materiały pomocnicze do ćwiczeń

Materiały pomocnicze do ćwiczeń Podstawowe wyposaŝenie i czynności laboratoryjne wykonywane podczas ćwiczeń laboratoryjnych z zakresu chemii sanitarnej, chemii budowlanej, oczyszczania wody i ścieków. Większość urządzeń w laboratorium

Bardziej szczegółowo

Bromowanie alkanów. Andrzej Danel

Bromowanie alkanów. Andrzej Danel strona 1/5 omowanie alkanów Andrzej Danel palnik, szalka Petriego (średnica 10-15 cm), dwa szkiełka zegarkowe (średnica 2-5 cm), folia aluminiowa, drut miedziany zwinięty w spiralkę, pęseta, n-heksan,

Bardziej szczegółowo

FILTRACJA CIŚNIENIOWA

FILTRACJA CIŚNIENIOWA KATEDRA TECHNIKI WODNO-MUŁOWEJ I UTYLIZACJI ODPADÓW INSTRUKCJA DO LABORATORIUM INŻYNIERIA PORCESOWA FILTRACJA CIŚNIENIOWA BADANIE WPŁYWU CIŚNIENIA NA STOPIEŃ ODWODNIENIA PLACKA FILTRACYJNEGO KOSZALIN 2014

Bardziej szczegółowo