W numerze: 100-lecie Kościuszki. Jubileusz Solidarności. Pożegnanie Księdza. Ranking samorządów. Strażnicy Zawodzia.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "W numerze: 100-lecie Kościuszki. Jubileusz Solidarności. Pożegnanie Księdza. Ranking samorządów. Strażnicy Zawodzia."

Transkrypt

1

2

3 W numerze: 100-lecie Kościuszki Jubileusz Solidarności Pożegnanie Księdza Ranking samorządów Strażnicy Zawodzia Malarskie wersety Stomil wiecznie żywy Jesienny Chopin Szko³a dziœ Historia Zwi¹zku O Ojcu Dzier ku Kalisz wœród najlepszych Rodzina Machowiczów Janusz Lewandowski Recenzja teatralna Zaproszenie na festiwal Pod znakiem kościuszkowców i Solidarności Oddajemy w Pañstwa rêce kolejny, wrzeœniowy numer Kalisii. Wiod¹cym tematem jest w nim stulecie istnienia Gimnazjum i Liceum im. Tadeusza Koœciuszki. G³ówne uroczystoœci jubileuszu przypadaj¹ na odbywaj¹cy siê w po³owie miesi¹ca zjazd absolwentów tej szko³y. Znowu ze wszystkich stron przyjedzie wiele osób, które tu kiedyœ przebywa³y. Znów bêdzie gwarniej tej jesieni w mieœcie. Miasto w takich chwilach odm³adza siê niepowtarzaln¹ atmosfer¹ i my tak e m³odniejemy. W codziennym yciu tutaj widzimy wiele wad. Ale przyjezdnym Kalisz wydaje siê coraz piêkniejszy. Dla nich nasze miasto roœnie! A my dziêki ich yczliwoœci choæ na chwilê mo emy oderwaæ siê od codziennoœci. Myœlê, e okolicznoœciowy akcent na ³amach Kalisii wzbogaci œwiêto koœciuszkowców, a tak e przybli y wszystkim czytelnikom teraÿniejszoœæ tej szko³y. Najnowsze wydanie Kalisii zawiera wa ne informacje o wydarzeniach, które mia³y miejsce w Kaliszu przez ostatnie miesi¹ce. Wœród nich by³a i smutna wiadomoœæ o œmierci Ojca Stefana Dzier ka. Przypominamy na naszych ³amach, kim by³ ten wspania³y cz³owiek. Pragniemy kultywowaæ piêkne uczynki skromnego ksiêdza oraz nadal czerpaæ inspiracjê z jego wiary. Warto by by³o w tym celu wznowiæ wydanie jego ksi¹ ki zatytu³owanej Gdy odwaga kosztowa³a, choæby dla naszej m³odzie y. Bo ju od d³u szego czasu zdobycie tej unikalnej publikacji graniczy z cudem. Kolejny wa ny motyw wyeksponowany w Kalisii to 25-lecie Solidarnoœci. Rocznica jest najlepsz¹ okazj¹, by przypomnieæ historiê tego niezale nego zwi¹zku zawodowego na naszej kaliskiej ziemi. Szczególnie cenne wydaj¹ siê historyczne zdjêcia z czasów stanu wojennego: z pierwszych solidarnoœciowych spotkañ i przemarszów ulicami miasta. Zapraszam do lektury! El bieta Zmarz³a

4 Z okazji jubileuszu stu lat istnienia Gimnazjum i Liceum im. Tadeusza Koœciuszki Szkoła dziś Ilona Kapitaniak Dawniej w Kaliszu istnia³ podzia³ liceów wed³ug ich specyfiki. Kto chcia³ kszta³ciæ siê w kierunku studiów medycznych, zostawa³ uczniem liceum im. Adama Asnyka, bo istnia³y tam klasy o profilu biologiczno-chemicznym. Przyszli filolodzy wybierali Koœciuszkê, bo by³o to liceum o profilu humanistycznym, a marz¹cy o studiach na politechnice, liceum im. Miko³aja Kopernika. Dziœ nie ma ju tego podzia³u, istnieje te wiêcej liceów ogólnokszta³c¹cych. II Liceum Ogólnokszta³c¹ce im. Tadeusza Koœciuszki od kilku lat jest otwarte na oczekiwania uczniów i zmieniaj¹c¹ siê sytuacjê na rynku edukacyjnym. Dzisiaj nauka traktowana jest jak produkt, ka demu zale y na tym, by zdobyæ jak najlepsze wykszta³cenie. Aby sprostaæ temu zapotrzebowaniu, klasy maj¹ odpowiednie ukierunkowanie, które zmienia siê w miarê potrzeb uczniów. Ju od kilku lat otwieranych jest corocznie dziewiêæ klas pierwszych: humanistyczno-prawna z komunikacj¹ spo³eczn¹, humanistyczno-prawna, informatycznomatematyczna, jêzykowo-spo- ³eczna, ekonomiczna, dwie psychologiczno-artystyczne, biologiczno-chemiczna i ekologicznoturystyczna. Wszystkie klasy ciesz¹ siê du ym zainteresowaniem absolwentów gimnazjów, w tym roku 524 kandydatów w³aœnie Koœciuszkê uczyni³o szko³¹ pierwszego wyboru. Przyjêtych do klas pierwszych zosta³o 274 uczniów. Jak i w poprzednim roku, najwiêkszym zainteresowaniem cieszy³a siê klasa humanistycznoprawna z komunikacj¹ spo³eczn¹ czterech kandydatów na miejsce. Powsta³a ona w porozumieniu z w³adzami Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, lekcje s¹ prowadzone przez wyk³adowców akademickich, uczniowie maj¹ wiêc mo liwoœæ w szkole œredniej poznaæ przedsmak wy- szej uczelni. W ubieg³ym roku w szkole wyk³ada³ profesor UAM, Jaromir Jeszke, w roku obecnym do³¹czy do niego pracownik UAM, Piotr Czarczyñski. Zajêcia poprowadzi tak e doktor Krzysztof Walczak. Wspó³praca z uniwersytetem rozwija siê w dziedzinie sztuk plastycznych. Pozosta³e klasy równie realizuj¹ okreœlone przedmioty na poziomie rozszerzonym, co zostaje odnotowane na œwiadectwie. W zale noœci od ukierunkowania m³odzie uczy siê jêzyka ³aciñskiego i psychologii. W roku szkolnym 2004/2005 do liceum uczêszcza³o 941 uczniów. W dziewiêciu klasach I kszta³ci³o siê 276, w dziesiêciu II 328, w dziewiêciu III 293. Funkcjonowa³y dwie klasy IV (44 uczniów), wed³ug programu czteroletniego liceum, które koñczy³o siê tradycyjn¹ matur¹. Od 1999 roku obserwowany jest sta³y przyrost uczniów, którzy chc¹ uczêszczaæ do liceum Koœciuszki, deklaruje to oko³o 1000 gimnazjalistów. Rekord zosta³ pobity w roku 2000, otwarto wówczas jedenaœcie klas I, w szkole by³o wtedy 1077 uczniów. W tym roku wszystkich kandydatów by³o ponad Liceum im. Tadeusza Koœciuszki nale y do najwiêkszych szkó³ w Kaliszu, chocia nie kszta³ci m³odzie y w trybie wieczorowym ani nie jest zespo³em szkó³. Cel Jaros³aw Wujkowski, który jest dyrektorem szko- ³y szósty rok, zaproponowa³ funkcjonowanie liceum w systemie innym od dotychczasowego. Na zdjêciu nauczyciele i pracownicy administracji II Liceum Ogólnokszta³c¹cego im. Tadeusza Koœciuszki w Kaliszu (27 kwietnia 2004 roku). Stoj¹ od lewej: w czwartym rzêdzie Piotr Borkowski, Agata Miklas, Maciej Gramza, Tomasz Jeziorski, Wojciech Dyœko, ks. Daniel Wawrzyniak, Lech Kraszkiewicz; w trzecim rzêdzie Maria Dymarczyk, Katarzyna Wdowczyk, Beata Hassan, Ma³gorzata Antosik, Jolenta Kowalska, Arleta Kamiñska, El bieta Krokos, Andrzej Prus, Hanna Majchrzak, Karol Przyby³a, Helena Skrzeczyñska (pielêgniarka); w drugim rzêdzie: Bartosz Wieczorek, Jerzy Bruœ, Marta Skurniak, Katarzyna Paciorkowska, Dorota Wojciechowska (kierownik gospodarczy szko³y), Ma³gorzata Lisowicz, Irena M¹kosza, Sylwia Stasiak, El bieta Szmaja, Ma³gorzata Jeziorska; w pierwszym rzêdzie: Bo ena Tomczak, Beata Majchrzak, Justyna Twardowska-Roszak, Katarzyna Gadzinowska, Aldona Urbaniak, Alina Rzepiak, Justyna Nowacka, Violetta S³upianek, ks. Henryk Sikora. Siedz¹ od lewej: w drugim rzêdzie Ewa WoŸniak, Jadwiga Dremza, Kazimiera Krystyniak, Beata Macikowska, Wac³aw Majchrzak, Jaros³aw Wujkowski, Maria ubrowska-gil, Izabela Pietrzak, El bieta Salamon, Sylwia Mikucka; w pierwszym rzêdzie: Ilona Smaga, Dariusz Kaczmarek, Bo ena Koz³owska (g³ówna ksiêgowa), Ma³gorzata Zasadni (ksiêgowa), Monika Tomaszewska (sekretarz szko³y), Piotr Szpera, Micha³ Orczykowski, Piotr Mydlach. Fot. Jerzy Berger Przede wszystkim postawi³ na stworzenie atmosfery sprzyjaj¹cej twórczemu myœleniu nauczycieli i uczniów oraz na poprawienie wzajemnych relacji miêdzy nauczycielami a uczniami i ich rodzicami. Chodzi³o te o to, aby odzwyczaiæ mieszkañców Kalisza od tradycyjnego postrzegania szko- ³y i przyci¹gn¹æ do niej ambitnych uczniów. Niezbêdne do tego jest profesjonalne grono profesorskie i bardzo dobra baza dydaktyczna. Zespó³ nauczycielski w wiêkszoœci oparty jest na osobach zatrudnionych w pe³nym wymiarze godzin (w roku szkolnym 2004/2005 by³o ich 50) oraz na nauczycielach dochodz¹cych z innych szkó³ 29 osób. Zmiany zmierzaj¹ w kierunku zminimalizowania liczby nauczycieli, którzy zatrudnieni s¹ tak e w innych szko³ach. Spoœród grona profesorskiego 19 to nauczyciele dyplomowani, 43 mianowanych, 9 kontraktowych oraz 5 sta ystów (trzech bez stopnia awansu zawodowego). Oprócz nauki Aby uczeñ móg³ rozwijaæ swoje zainteresowania lub realizowaæ pasje, szko³a proponuje mu uczestnictwo w ró nego rodzaju ko³ach zainteresowañ. W nich uczniowie mog¹ pog³êbiaæ swoj¹ wiedzê, przygotowywaæ siê do olimpiad i studiów albo mi³o spêdzaæ czas. Dzia³aj¹ kluby: Europejczyka Polonus, historyczny Herodot, ekologiczny Bartek, ko³a zainteresowañ: wokalne, teatralne, psychologiczne, dziennikarskie, zespó³ taneczny Tadziówki i Miêdzyszkolny M³odzie owy Chór Dysonans. Uczniowie wydaj¹ szkoln¹ gazetê Tadek i prowadz¹ radiowêze³. Ka dy z nauczycieli ma godziny dydaktyczne, podczas których jest do dyspozycji ucznia. Oznacza to, e uczeñ mo e przyjœæ i poprosiæ o wyt³umaczenie jakiegoœ zagadnienia, którego nie zrozumia³ na lekcji lub którym jest bardziej zainteresowany. Nie musi to byæ nauczyciel ucz¹cy go. Jest to tak e czas, w którym rodzice mog¹ kontaktowaæ siê z nauczycielami. Dy ury dydaktyczne zorganizowane s¹ w czasie nie koliduj¹cym z godzinami lekcyjnymi, póÿnym popo³udniem lub wieczorem. Języki obce II liceum ogólnokszta³c¹ce jest jedyn¹ szko³¹ œredni¹ w Kaliszu, w której uczniowie naprawdê decyduj¹, jakich jêzyków chc¹ siê uczyæ. Wybór jêzyka nie jest ograniczony ukierunkowaniem klasy, któr¹ wybrali. Nie ma wiêc sytuacji typowej dla pozosta³ych liceów, e jeœli ktoœ chce byæ w klasie o ukierunkowaniu informatyczno-matematycznym, to musi uczyæ siê np. jêzyka niemieckiego i rosyjskiego. M³odzie ma do wyboru dwa tzw. jêzyki wiod¹ce, które odbywaj¹ siê trzy razy w tygodniu (angielski i niemiecki), oraz do wyboru cztery jêzyki dodatkowe, dwa razy tygodniowo (angielski, niemiecki, rosyj-

5 ski i hiszpañski). Wielokrotnie zdarza siê, e na jakiœ jêzyk chodzi niewiele osób z danej klasy, bywa, e jest to jedna osoba. Tak e ona ma mo - liwoœæ uczenia siê wybranego przez siebie jêzyka. Stwarza to jednak pewne utrudnienia w konstruowaniu planu, który bierze pod uwagê takie sytuacje. Ale utrudnienia te s¹ minimalizowane i nie zdarza siê, by ktoœ w imiê wygody myœla³ o zmianie wczeœniej dokonanego wyboru. Szkolny program wychowawczy Od 2000 roku w liceum dzia³a Zespó³ Wychowawczy. W jego pracach uczestnicz¹ osoby, którym zale y na dokonywaniu zmian oraz stwarzaniu w szkole pozytywnej atmosfery. Nale ¹ do niego rodzice, uczniowie i nauczyciele wraz ze szkolnym psychologiem. Ciekawym przedsiêwziêciem zespo³u jest szkolny program wychowawczy, który przede wszystkim dotyczy zwiêkszenia wspó³pracy miêdzy rodzicami i nauczycielami, zmniejszenia trudnoœci zwi¹zanych z adaptacj¹ w nowej szkole, eliminacji agresji s³ownej, walki z na³ogami, doskonalenia umiejêtnoœci spo³ecznych uczniów i umiejêtnoœci pracy w zespole, kszta³towania pozytywnych gustów i zwyczajów kulturalnych oraz estetycznych, upowszechnienia najnowszych technologii informacyjnych (internetu), rozbudzenia wiêkszych aspiracji edukacyjnych, podkreœlania wagi samodzielnoœci, pracowitoœci i uczciwoœci w osi¹gniêciu sukcesu. Program obejmuje znacznie wiêcej zagadnieñ, jest on realizowany nie tylko podczas godzin wychowawczych, ale równie w czasie innych godzin lekcyjnych, by teoria sz³a w parze z praktyk¹. Szkoła z klasą Ten tytu³ znany jest chyba ka demu, kto jest zainteresowany kwesti¹ edukacji. Szko³a z klas¹ to ogólnopolski program przygotowany przez Gazetê Wyborcz¹, portal Gazeta.pl i Centrum Edukacji Obywatelskiej. Istnieje od 2002 roku, liceum Koœciuszki wziê³o udzia³ w jego drugiej edycji. Honorowy patronat nad programem obj¹³ prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, Aleksander Kwaœniewski. Program ma na celu podnoszenie poziomu edukacji i promowanie nowoczesnych oraz efektywnych metod kszta³cenia. Uczestnictwo w programie polega³o na realizowaniu ró - nego rodzaju zadañ w szeœciu obszarach. 1. Szko³a dobrze uczy ka dego zadanie Lepiej przygotowaæ do egzaminu. 2. Szko³a ocenia sprawiedliwie zadanie Jak lepiej informowaæ o ocenianiu?. 3. Szko³a uczy myœleæ i rozumieæ œwiat zadanie Co s³ychaæ na œwiecie?. 4. Szko³a rozwija spo³ecznie, uczy wra liwoœci zadanie M³odzi obywatele. 5. Szko³a pomaga uwierzyæ w siebie, tworzy dobry klimat zadanie Nasz szkolny kodeks. 6. Szko³a przygotowuje do przysz³oœci zadanie Wiêcej kultury. Do koñca maja 2004 roku liceum zrealizowa³o wszystkie zadania, a 1 paÿdziernika 2004 roku uzyska³o tytu³ Szko³y z klas¹ i certyfikat nr 269/ 2/2004. Współpraca międzynarodowa Certyfikat Szko³y z klas¹. Liceum im. Tadeusza Koœciuszki wspó³pracuje z piêcioma szko³ami: w Holandii (OSG Huygenwaard) w Heerhugowaard (od 2001 roku), na Ukrainie (Szko³a nr 45) we Lwowie (od 2003 roku), na S³owacji (Gymnazium Viliama Paulinyho-Totha) w Martinie (od 2004 roku), w Rosji (szko³a im. A. S. Puszkina nr 353) w Moskwie (od 2005 roku), w Danii (szko³a Andebølle Ungdomshøjskol) w Vissenbjergu (od 2005 roku). Planowana jest w najbli szym czasie wspó³praca z dwoma szko³ami: z Liceum Przyrodniczo-Matematycznym w oweczu w Bu³garii (kontakt od 2003 roku) i Suomalais- Venäläinen Koulu w Helsinkach w Finlandii (kontakt od 2004 roku). HOLANDIA Wspó³praca z Holandi¹ trwa od piêciu lat, rozpoczê³a siê podczas obchodów Œwiêta Miasta. Ka dego roku realizowane s¹ wspólne projekty, które dotycz¹ Unii Europejskiej oraz tradycji i zwyczajów narodowych. Odbywaj¹ siê tak e debaty i seminaria. Trwa wymiana m³odzie y i nauczycieli, holenderscy nauczyciele prowadz¹ lekcje w kaliskim liceum, a nauczyciele z Koœciuszki w szkole w Heerhugowaard. Holendrzy wspomagaj¹ szko³ê materialnie, oferuj¹c meble, ksi¹ ki i inne pomoce naukowe. UKRAINA Po zawarciu umowy m³odzie z kaliskiego liceum pojecha³a do szko³y we Lwowie i wziê³a udzia³ w organizowanym tam Konkursie Puszkinowskim. Uczennica drugiej klasy, Ma³gorzata Juszczak, zdoby³a wówczas trzecie miejsce recytuj¹c fragmenty Eugeniusza Oniegina. Grupa z liceum Koœciuszki by³a jedynym zespo³em, którego jêzykiem narodowym nie by³ jêzyk rosyjski. Dziêki tej wspó³pracy rozwinê³y siê te kontakty ze szko³¹ w Moskwie im. A. S. Puszkina. KONKURS PUSZKINOWSKI Liceum im. Tadeusza Koœciuszki, jako jedyna szko³a w Polsce, nale y do Sieci Szkó³ Puszkinowskich. W zwi¹zku z tym w kwietniu bie ¹cego roku odby³ siê w szkole Konkurs Puszkinowski. By³a to najwiêksza miêdzynarodowa impreza, która mia- ³a miejsce w liceum na przestrzeni lat. Z tej okazji przyby³y reprezentacje z niemal wszystkich szkó³ partnerskich. Podczas konkursu pojawi³a siê m.in. tematyka wzajemnych zwi¹zków i inspiracji miêdzy Mickiewiczem a Puszkinem. Zwyciêzc¹ zosta- Zwyciêska dru yna ukraiñska ze szko³y nr 45 we Lwowie. Fot. archiwum szko³y Wszyscy uczestnicy I Miêdzynarodowego Konkursu Puszkinowskiego (uczniowie II LO, Holendrzy, Rosjanie, S³owacy i Ukraiñcy) przed wejœciem do Muzeum Zamku Czartoryskich w Go³uchowie wraz z nauczycielami i opiekunami. Fot. archiwum szko³y ³a dru yna ze szko³y na Ukrainie. W szkole przebywa³o wówczas ponad 40 osób uczniów wraz z opiekunami z ró nych krajów. DANIA Wspó³praca ze szko³¹ folkow¹ w Danii jest najm³odsza. W roku szkolnym 2005 pojecha³o tam piêcioro uczniów liceum. Specyfik¹ tych wyjazdów jest to, e uczniowie przebywaj¹ tam przez kilka miesiêcy, musz¹ wiêc na ten czas dostaæ urlop z macierzystej szko³y, aby nie traciæ roku. Wyjazdy trwaj¹ trzy lub piêæ miesiêcy. Obecnie w

6 Inspekcja rodziców i Violetta S³upianek w szkole Andebølle Ungdomshøjskol w Danii. Fot. archiwum szko³y Danii przebywa ponad 20 uczniów Koœciuszki. Wyjechali na pocz¹tku wakacji, do szko³y powróc¹ w paÿdzierniku, nie bêd¹ wiêc mieli problemów z nadrobieniem materia³u. Warunkiem pobytu jest znajomoœæ jêzyka angielskiego, gdy szko³a ma charakter miêdzynarodowy. Przeznaczona jest dla m³odzie y artystycznie uzdolnionej oraz takiej, która chce rozwijaæ siê artystycznie. Trzeba wykazaæ siê du ¹ samodzielnoœci¹ i umiejêtnoœci¹ pracy w zespole, prowadzone s¹ ró norodne warsztaty. S¹ zajêcia z malarstwa, rzeÿby, lepienia w glinie, muzyki, fotografii, komunikacji interpersonalnej, psychologii i wielu innych dziedzin. Uczniowie, którzy pojechali jako pierwsi, zrobili szkole bardzo dobr¹ reklamê, na drugi wyjazd chêtnych by³o znacznie wiêcej ni miejsc. W ci¹gu minionych trzech lat za granic¹ przebywa³o ponad stu uczniów liceum, ponad piêædziesiêciu goœci³o w swoich domach kolegów z zagranicy. W wymianê zaanga owanych jest na sta³e dziesiêciu nauczycieli, kolejnych dziesiêciu do³¹czy³o podczas realizacji projektu Konkursu Puszkinowskiego. Plany rozwoju szko³y zmierzaj¹ do tego, by za kilka lat przeprowadziæ maturê miêdzynarodow¹ International Baccalaureate (IB). Bezpieczeństwo Szko³a to nie tylko lekcje i nauka. Podczas przerw uczniowie maj¹ zapewnion¹ opiekê, choæ czêsto nie zdaj¹ sobie z tego sprawy. Nauczyciele na ka dym piêtrze pe³ni¹ dy ury. Ale nie mog¹ byæ wszêdzie. Aby zapewniæ maksymalne bezpieczeñstwo, uczniowie (nauczyciele równie ) zobowi¹zani s¹ do noszenia identyfikatorów. Pozwala to dostrzec, kto nie jest uczniem lub pracownikiem szko³y. Identyfikator (ze zdjêciem) jest równoczeœnie kluczem do szko³y (od nowego roku szkolnego identyfikator zyska te now¹ funkcjê elektronicznej karty bibliotecznej). Do szko³y mog¹ oczywiœcie wejœæ osoby postronne czy znajomi uczniów. Zaskoczeniem jest dla nich fakt, e u drzwi wita ich ochroniarz, prosi o podanie danych personalnych i celu wizyty. Jeszcze do niedawna funkcjê tê pe³nili dy uruj¹cy uczniowie (nadal s¹ oni obecni, ale profesjonalny ochroniarz zapewnia wiêksze bezpieczeñstwo). Jednak pracownik ochrony to nie jedyne zabezpieczenie. Nad drzwiami i w kilku innych miejscach w szkole znajduj¹ siê kamery, których praca jest nagrywana. To, co one obserwuj¹, mo na na bie ¹co kontrolowaæ tak e z gabinetu dyrektora i pokoju pracowników porz¹dkowych. System monitoringu bêdzie udoskonalony, w najbli szym czasie zapis na taœmie magnetycznej zostanie zast¹piony zapisem cyfrowym. Dla wielu takie zabezpieczenia w szkole œredniej mog¹ wydawaæ siê niepotrzebne lub zbyt radykalne. Ale dwuletni okres funkcjonowania tego systemu pokaza³, e nie jest to zbêdny wydatek w szkolnym bud ecie. Zdecydowanie zmniejszy³a siê iloœæ kradzie y i zniszczeñ, szko³ê przesta³y te odwiedzaæ osoby, które mia³y nieprzyjazne zamiary. Uczniowie pal¹cy papierosy czy za ywaj¹cy narkotyki przestali byæ anonimowi, co pozwoli³o ustrzec pozosta³¹ m³odzie przed tymi na³ogami. Od wrzeœnia monitoring obejmie teren przyszkolny wraz z nowo wybudowan¹ sal¹ gimnastyczn¹. Sala gimnastyczna Ka dy, kto ukoñczy³ to liceum, niew¹tpliwie zapamiêta³ lekcje wychowania fizycznego. Sala gimnastyczna, mieszcz¹ca siê na parterze szko- ³y, to by³o niewielkich rozmiarów, niskie i ciemne pomieszczenie. Ale tylko niektóre lekcje na niej siê odbywa³y. Najczêœciej do dyspozycji pozostawa³y korytarze, schody i przyszkolne boisko. Od wrzeœnia sytuacja diametralnie siê zmieni³a, na wolnym placu przy szkole wybudowana zosta³a nowoczesna sala gimnastyczna. Jej budowa trwa³a rok, jeszcze w ubieg³e wakacje z ul. Szopena widaæ by³o kamienice przy ul. Szkolnej. Dziœ widok ten przys³ania nowoczesny budynek z równie nowoczesnym wyposa eniem. Oprócz boisk do gry w siatkówkê i koszykówkê oraz si- ³owni, uczniowie mog¹ skorzystaæ z jedynej w kaliskich szko³ach œcianki wspinaczkowej. Wypiêknia³o tak e otoczenie szko³y, powsta³ skwer, na którym uczniowie bêd¹ mogli odpocz¹æ w przerwach miêdzy lekcjami. Poœród alejek i trawników stoj¹ ³awki, pojawi siê popiersie patrona szko³y, Tadeusza Koœciuszki, umieszczone na kolumnie. Szare i zniszczone mury szko³y zyska³y now¹, jasno ó³t¹ elewacjê. Uczniowie do szko³y mog¹ przyje d aæ rowerami, przy sali jest wiata, pod któr¹ mog¹ bezpiecznie zostawiæ rowery. Jest to ewenement nie tylko w skali miasta czy województwa, ale nawet kraju, niew¹tpliwie przyczyni siê do zwiêkszenia liczby uczniów, nauczycieli, innych pracowników, którzy do szko³y bêd¹ przyje d aæ na dwóch kó³kach. Taka forma komunikacji bli sza jest Holandii, z któr¹ Koœciuszko ma umowê o wspó³pracy. Doceniaj¹c wagê jubileuszu Koœciuszki i oddanie do u ytku nowego obiektu sportowego, kaliskie w³adze oœwiatowe tutaj w³aœnie postanowi³y zainaugurowaæ 1 wrzeœnia rok szkolny 2005/2006. Nowoczesna sala gimnastyczna. Fot. archiwum szko³y Internetowy dzienniczek ucznia Ka dy zapewne pamiêta dzienniczek ucznia. W nim nauczyciel odnotowywa³ oceny, uwagi, prowadzi³ korespondencjê z rodzicami. Gdy uczeñ mia³ dostaæ s³ab¹ ocenê lub naganê, wystarczy- ³o powiedzieæ, e siê dzienniczka zapomnia³o i wówczas istnia³a szansa, e nastêpnego dnia nauczyciel ju nie bêdzie pamiêta³... Te czasy jednak bezpowrotnie minê³y. W liceum Koœciuszki wprowadzony zosta³ internetowy dzienniczek ucznia. Nauczyciele wpisuj¹ do niego oceny, zaznaczaj¹c, czy s¹ one ze sprawdzianu, pracy domowej czy odpowiedzi. Rodzice otrzymuj¹ indywidualne loginy i has³a, aby mogli sprawdziæ, jakie postêpy w nauce osi¹ga syn czy córka. Skoñczy³a siê era mówienia: Nie mam adnej oceny. Rodzic w ka dej chwili mo e zweryfikowaæ postêpy w nauce swojej pociechy. Oczywiœcie zapisy nie dotycz¹ tylko ocen, jest te miejsce na odnotowanie opuszczonych godzin, korespondencjê z rodzicami. Oni równie mog¹ spytaæ nauczyciela o nurtuj¹ce ich sprawy, nie musz¹ przyje d aæ do szko³y lub dowiadywaæ siê wszystkiego telefonicznie. Czy to dobry pomys³? Ma zarówno zwolenników, jak i przeciwników. Przeszkody bardzo czêsto s¹ natury technicznej, bo nie zawsze dzienniczek dzia³a tak, jak powinien. Nie wszyscy rodzice maj¹ te mo liwoœæ korzystania z internetu. Jednak niew¹tpliwie jest Ÿród³em informacji (oczywiœcie tylko o swoim dziecku, rodzic nie ma mo liwoœci sprawdzenia ocen innych uczniów). Usprawnia pracê podczas wyliczania œrednich i wykonywania ró nego rodzaju zestawieñ. Na pewno sprawia, e rodzice bardziej interesuj¹ siê wynikami swoich dzieci, s¹ o nich informowani czêœciej ni dwa razy w semestrze na wywiadówkach. Zmiany W ci¹gu ostatnich lat w szkole wiele siê zmieni- ³o. Ci, którzy odwiedz¹ swoje liceum po latach bêd¹ niew¹tpliwie zszokowani ogromem modernizacji. Czêœæ zmian jest widoczna go³ym okiem, jak na przyk³ad wymiana elewacji czy remont toalet, inne nie s¹ tak ³atwo dostrzegalne, ale bardzo

7 wa ne. Od piêciu lat szko³a posiada nowoczesn¹ gazow¹ kot³owniê. W ubieg³ym roku wszystkie okna zosta³y wymienione, co oznacza, e obecne s¹ szczelne i mo na je otwieraæ bez obawy, e wypadn¹. Czêœciowo wymieniony zosta³ dach, co przyczynia siê do jego uszczelnienia, gdy na drugim piêtrze do niedawna ka dy wiêkszy deszcz pozostawia³ po sobie œlady. Œciany w salach i na korytarzach zosta³y odmalowane, w przewa aj¹cej czêœci w ywych kolorach. Wiele sal jest piêknie zagospodarowanych przez opiekuj¹cych siê nimi nauczycieli i uczniów. M³odzie ma do dyspozycji centrum multimedialne i dwie pracownie komputerowe, w niektórych salach lekcyjnych równie s¹ komputery. Korzystaæ tak e mo na z rzutników do foliogramów, rzutnika multimedialnego, licznych telewizorów i magnetowidów oraz radiomagnetofonów z odtwarzaczami CD. Wzbogacona zosta- ³a baza dydaktyczna szko³y. Du a czêœæ inwestycji pochodzi ze œrodków pozabud etowych i darowizn. Podsumowanie Nie sposób zawrzeæ na kilku kartach tego, co obecnie dzieje siê w II Liceum Ogólnokszta³c¹cym im. Tadeusza Koœciuszki. Pominiêta zosta³a jak e wa na kwestia debat, seminariów oraz konkur- VII ZJAZD WYCHOWANKÓW GIMNAZJUM I LICEUM IM. TADEUSZA KOŒCIUSZKI ORAZ LICEUM IM. STEFANII SEMPO OWSKIEJ W KALISZU wrzeœnia 2005 roku KOMITET ORGANIZACYJNY sów i olimpiad, w których uczniowie szko³y odnosz¹ znaczne sukcesy, zdobywaj¹c tym samym indeksy na wy sze uczelnie. Szko³a powinna skopiowaæ chyba znane has³o Z tradycj¹ w nowoczesnoœæ i uczyniæ je swoim. Bo jest nowoczesna jeœli chodzi o edukacjê, teraz staje siê te taka w sposób widoczny na zewn¹trz. Tradycja i przesz³oœæ s¹ piêkne. Absolwenci tego liceum maj¹ zaszczyt odbieraæ œwiadectwa maturalne wœród murów pa³acu ksi¹ ¹t Czartoryskich w Go³uchowie. Ta piêkna chwila na pewno d³ugo pozostaje Absolwenci szko³y otrzymuj¹ œwiadectwa maturalne wœród murów pa³acu ksi¹ ¹t Czartoryskich w Go- ³uchowie. Fot. archiwum szko³y w ich pamiêci i pokazuje, e w tradycji, równie tej starszej ni stuletnia, kryje siê urzekaj¹ce tak e m³odych ludzi piêkno. Przewodnicz¹cy: Daniel Sztandera Wiceprzewodnicz¹ca: Teresa Koszycka Sekretarz: El bieta Piszczorowicz-Mondra Skarbnik: Bo ena Koz³owska Cz³onkowie: Ewa B³aszczyk, Dorota Czernic, Marek Dubis, Dorota Jakubek, Aneta Kolañczyk, Edmund Kubisiak, Jakub Kubisiak, Beata Majchrzak, Wac³aw Majchrzak, Katarzyna Matuszewska, Agata Miklas, Józef Nowakowski, Janusz Nowicki, Marek Piasecki, Ma³gorzata Rudowicz, Andrzej Tomczak, Bo ena Soœnicka, Wojciech Stefaniak, El - bieta Szmaja, Maria WoŸniak, Jaros³aw Wujkowski WYBITNI ABSOLWENCI Gimnazjum i Liceum Ogólnokszta³c¹cego im. Tadeusza Koœciuszki 1. Aleksander Anasiewicz ( ), prof. dr in., zas³u ony dla polskiego górnictwa 2. Zygmunt Baranek (ur. 1941), artysta-plastyk 3. Janusz Teodor Dybowski ( ), pisarz, brat Stefana 4. Stefan Dybowski ( ), minister Kultury i Sztuki w latach , prorektor WSP w Warszawie, prezes Ludowej Spó³dzielni Wydawniczej 5. Gustaw Arnold III Fibiger ( ), budowniczy fortepianów, za³o yciel TBF, poœmiertnie wpisany do Z³otej Ksiêgi Honorowych Obywateli Miasta Kalisza 6. Krzysztof Grzymski (ur. 1951), archeolog, badacz Egiptu, kustosz Królewskiego Muzeum w Toronto, Honorowy Obywatel Miasta Kalisza Stanis³aw Iwankiewicz (ur. 1920), prof. dr hab. med., otolaryngolog, rektor AM we Wroc³awiu, Honorowy Obywatel Miasta Kalisza Zygmunt Karolak ( ), artystamalarz, w 1984 roku zosta³ wpisany do Z³otej Ksiêgi Zas³u onych dla Kalisza 9. Cyprian Koœcielniak (ur. 1948), artysta-grafik 10. Józef Jakub Kowalski ( ), in. w³ókiennik, ekspert-konsultant maszyn tekstylnych 11. Tadeusz Kulisiewicz ( ), artysta-malarz, Honorowy Obywatel Miasta Kalisza Andrzej May ( ), aktor, re- yser teatralny 13. Adam M³odzianowski ( ), grafik, projektant wnêtrz 14. Jan Nowacki ( ), twórca preparatu antyrakowego NOVIT, autor 27 patentów w dziedzinie fizyki i chemii, Honorowy Obywatel Miasta Kalisza Józef OŸmin (zm. 2000), artysta-malarz 16. W³odzimierz Pietrzak ( ), poeta, krytyk literacki 17. Bart³omiej Pniewski (ur. 1943), artysta-plastyk 18. ks. Micha³ Poradowski ( ), filozof, teolog, dzia³acz polonijny 19. Wojciech Siemion (ur. 1928), aktor, re- yser teatralny, propagator polskiej sztuki ludowej, Zas³u ony dla Miasta Kalisza Wojciech Stefaniak (ur. 1966), artysta-plastyk

8 Nie boimy się wyzwań runku, na który z³o y³a siê praca wielu pokoleñ nauczycieli i ich wychowanków. Pozostaniemy szko³¹ humanistyczn¹, nad¹ aj¹c¹ za zmieniaj¹c¹ siê rzeczywistoœci¹. O nabór uczniowski jestem spokojny, o kadry równie. Wreszcie odejd¹ w zapomnienie tak e moje zmartwienia dotycz¹ce stanu bazy lokalowej i jakoœci wyposa enia. Mimo jubileuszu 100- lecia istnienia jesteœmy szko³¹ nowoczesn¹. W ci¹gu minionych szeœciu lat uda³o nam siê odnowiæ ca³¹ szko³ê, wymieniæ kot³owniê, wszystkie okna i wiêkszoœæ drzwi. Odnowiliœmy pomieszczenia, czêœciowo wymieniliœmy meble i doposa- yliœmy szko³ê w wystarczaj¹c¹ liczbê urz¹dzeñ komputerowych oraz audiowizualnych. Prawdziw¹ radoœæ sprawia nam nowa sala gimnastyczna, która jest fantastycznie wyposa ona. Nie boimy siê adnych wyzwañ gotowi jesteœmy im sprostaæ. Dziêkujê za rozmowê. Wypiêknia³o otoczenie szko³y. Powsta³ skwer, na którym uczniowie bêd¹ mogli odpocz¹æ w przerwach miêdzy lekcjami. Fot. Mariusz Hertmann Rozmawia³a El bieta Zmarz³a Rozmowa z Jaros³awem Wujkowskim, dyrektorem II Liceum im. Tadeusza Koœciuszki Jaka m³odzie kszta³ci siê w liceum im. Tadeusza Koœciuszki? Z czym przychodz¹ m³odzi ludzie do Waszej szko³y? Mo emy siê pokusiæ o stwierdzenie, e najwiêcej u nas m³odzie y o zainteresowaniach humanistycznych, artystyczno-psychologicznych. Jest to m³odzie bardzo zdolna. W bie ¹cym roku szkolnym dolna granica punktowa za œwiadectwo szkolne i osi¹gniêcia gimnazjalne oraz za egzamin gimnazjalny wynios³a ok. 140 pkt. Górny poziom punktowy naboru to ok. 180 pkt. ¹czna liczba kandydatów w roku szkolnym 2005/2006 by³a najwy sza w ostatnich latach. To w³aœnie w II LO chcia³o siê kszta³ciæ najwiêcej m³odych ludzi, na jedno miejsce przypada³o prawie dwóch kandydatów, a w klasie humanistyczno-prawnej z komunikacj¹ spo³eczn¹ a czterech kandydatów na jedno miejsce. Godny podkreœlenia jest fakt, e szko³a mimo ni u demograficznego potrafi zjednywaæ sobie co roku ogromn¹ liczbê kandydatów. Takie wyniki naboru rokuj¹ pozytywn¹ zdawalnoœæ egzaminów zewnêtrznych w nastêpnych latach. Jakie wartoœci Wasza szko³a przekazuje m³odzie y? Chcemy, aby m³odzie by³a wszechstronnie przygotowana do szybko zmieniaj¹cej siê rzeczywistoœci. D¹ ymy do ugruntowania postaw otwartych œwiatopogl¹dowo, choæ oczywiœcie nasz¹ najmocniejsz¹ stron¹ jest kszta³cenie spo³eczne. W olimpiadach humanistyczno-spo³ecznych szko- ³a nie ma sobie równych od z gór¹ siedmiu lat. Nasi uczniowie pod kierunkiem doœwiadczonych nauczycieli odnieœli najwy sze sukcesy w kraju, plasuj¹c siê w gronie laureatów i finalistów. Kszta³cimy postawy patriotyczne i obywatelskie, staramy siê, aby m³odzie rzeczywiœcie by³a zaanga owana w sensie spo³ecznym. Prowadzimy tak e rozbudowan¹ wspó³pracê miêdzynarodow¹ obecnie ze szko³ami partnerskimi z piêciu pañstw: Holandii, Ukrainy, S³owacji, Rosji i Danii. Czy reforma edukacji, skrócona do trzech lat nauka w liceum, nie powoduje ograniczenia roli szko³y w kszta³towaniu osobowoœci m³odego cz³owieka? Nie widzê tutaj jakiegokolwiek zagro enia ze strony nowego systemu edukacyjnego. Filozofia kszta³cenia oraz wychowania m³odzie y jest ukierunkowana na wiêksz¹ ich samodzielnoœæ i kszta³towanie umiejêtnoœci praktycznych. M³odzi ludzie musz¹ przyj¹æ na siebie wiêksz¹ odpowiedzialnoœæ za samych siebie. Chcemy, aby nasi absolwenci byli uwra liwionymi spo³ecznie patriotami z poczuciem przynale noœci do rodziny narodów europejskich, umiej¹cymi wykorzystywaæ najnowsze technologie informatyczne i pos³ugiwaæ siê przynajmniej jednym jêzykiem obcym. A jak wyobra a Pan sobie przysz³oœæ szko³y? Uwa am, e nadal bêdziemy jedn¹ z wiod¹cych placówek edukacyjnych naszego miasta i województwa. Nie bêdziemy rezygnowaæ z wize- Wspomnienia absolwentów Daniel Sztandera Wiceprezydent Kalisza matura 1969 Mam dylemat, który okres jest najwa niejszy w yciu ka dego cz³owieka czy liceum, czy studia. Myœlê, e liceum jest dlatego wa ne, e przyjaÿnie, które wówczas powstaj¹ s¹ bardziej autentyczne, szczere, bezinteresowne, trwaj¹ do koñca ycia. Wspominam szko³ê bardzo dobrze, to by³o wówczas jedyne liceum koedukacyjne, co mia³o znaczenie. Koledzy z samochodówki czy Asnyka byli bardziej od nas spragnieni kontaktów z dziewczynami, bardziej zawstydzeni. Przez to by³a to szko³a szczególna. Szko³ê wspominam bardzo ciep³o, wszystkich profesorów z sentymentem, nie pamiêtam sytuacji nieprzyjemnych. Udziela³em siê w sporcie, by³em w reprezentacji szko³y w lekkoatletyce, pi³ce rêcznej i koszykówce. Najwiêksze osi¹gniêcia mieliœmy w koszykówce, byliœmy na trzecim miejscu wœród szkó³ œrednich w województwie po-

9 znañskim. Odwiecznie rywalizowaliœmy z Asnykiem, w moim roczniku wygrywaliœmy, ku niezadowoleniu profesora Paszyna z Asnyka. Warunków do æwiczeñ praktycznie nie by³o maleñka sala gimnastyczna. Nowa sala teraz zosta³a wybudowana. Gdy wchodzê dziœ do szko³y, jest ona taka sama jak niegdyœ, czuje siê tê sam¹ atmosferê. Zmiany dostrzegam w m³odzie y. Wydaje siê, e s¹ to ju doroœli ludzie. Ma³gorzata Korbik (Miœ) pracownik ksiêgowoœci matura 1995 Dla mnie wybór szko- ³y by³ chyba przypadkowy, ale patrz¹c z perspektywy czasu stwierdzam, e nie a³ujê. Nie by³o adnych rodzinnych tradycji, rodzice s¹ spoza Kalisza, wiêc nikt nie chodzi³ do Koœciuszki. Najmilej i najczêœciej wspominam czwart¹ klasê, czas przed matur¹ pomimo nauki i stresów. Mo e dlatego, e gdy zaczynaliœmy by³o nas bardzo du o, ponad trzydziestu, a w czwartej klasie tylko osiemnastu... Pamiêtam dokuczaj¹cy wszystkim brak sali gimnastycznej. Gdy by³o ciep³o, biegaliœmy po boisku, ale zim¹ pozostawa³y nam tylko korytarze. Kiedy inni mieli lekcje, wszystko by³o s³ychaæ. Mi³o wspominam lekcje fizyki z profesor Nawrock¹, chocia fizyka nie by³a moim ulubionym przedmiotem. Lubi³am te profesora Zaprzelskiego od wychowania fizycznego, zawsze potrafi³ nas rozœmieszyæ i odstresowaæ po niezapowiedzianych kartkówkach na poprzednich lekcjach. Byliœmy pierwszym rocznikiem z wy u demograficznego. Do tej pory wszystkie studniówki odbywa³y siê w szkole, korytarze by³y wtedy przystrajane, a nasza by³a w Konkrecie. Po tym liceum du o osób dosta³o siê na studia, co dobrze œwiadczy o poziomie szko³y. Urszula Wilczyñska- Rosada Dyrektor Zespo³u Szkó³ Mechaniczno- Elektrycznych w Kaliszu matura 1969 (IV LO im. Stefanii Sempo³owskiej) Moja szko³a to by³ babiniec. Zajmowa³yœmy drugie piêtro, mia³yœmy osobne wejœcie, od strony rzeki. Szko³y by³y zupe³nie odrêbne, zawsze drzwi do Koœciuszki by³y zamkniête, spotykaliœmy siê tylko na przerwach, na boisku. Przypatrywa³yœmy siê ch³opcom podczas przerw, troszkê im zazdroœci³yœmy, bo by³yœmy w eñskiej szkole. Kilka dziewcz¹t zrezygnowa³o i przesz³o do Koœciuszki. Pomimo e by³a to eñska szko³a, wspomnienia s¹ fantastyczne. Organizowa³yœmy sobie spotkania po lekcjach, jedynymi atrakcjami by³y wówczas kino, teatr i park. W szkole te ycie kwit³o, najfajniejsz¹ rzecz¹ by³y artosy. Co miesi¹c przyje d ali znani artyœci, np. Wanda Wi³komirska. Wszystko to sta³o na bardzo wysokim poziomie, koncerty stanowi³y szkolne œwiêto. Dyrektork¹ naszego liceum by³a Helena W³odarczyk, której wszystkie dziewczyny bardzo siê ba³y. Mia³a taki zwyczaj, e gdy wchodzi³yœmy do szko³y, to sprawdza³a, czy mamy przyszyte tarcze. Biada, jeœli tarcza by³a na agrafce albo s³abo przyszyta zostawa³a natychmiast oderwana. Pani W³odarczyk uczy³a nas geografii, sprawia³a wra enie srogiej i niedostêpnej. Musia³yœmy byæ zawsze przygotowane, ka dy dr a³. Przypominam sobie w zwi¹zku z ni¹ wiele zabawnych sytuacji, np. gdy wesz³a moda na bia³e poñczochy, ona nie znosi³a tego. Pamiêtam kole ankê, która zosta³a wezwana do odpowiedzi i pod ³awk¹ œci¹ga³a te poñczochy, tak siê ba³a. Nosi³yœmy ciemne p³aszcze, berety i oczywiœcie obowi¹zkowe czarne lub granatowe fartuchy z bia³ym ko³nierzem. Wtedy panowa³ wielki rygor, dyscyplina, cisza na lekcjach. By³o wówczas bardzo du o akademii z przeró nych okazji. Odbywa³y siê te konkursy recytatorskie i konkursy piosenki radzieckiej bra³am udzia³ w obydwóch. Tomasz Kwinta Dyrektor Zespo³u Szkó³ Gastronomiczno-Hotelarskich w Kaliszu matura 1964 Wybór Liceum im. Tadeusza Koœciuszki to w moim przypadku chyba rodzinna tradycja. Starsza siostra skoñczy³a tê szko³ê i dwóch m³odszych braci równie. Uczono w niej dobrze, a nawet bardzo dobrze, moja ca³a wiedza ogólna pochodzi z tego okresu. Mimo e by³em uczniem przeciêtnym, a niekiedy nawet s³abym, zosta³em wyposa ony w taki zasób wiedzy, e mog³em skoñczyæ studia. Ciep³o wspominam chyba wszystkich nauczycieli, mniej mo e tych, którzy uczyli mniej wa nych przedmiotów, jak np. WOP-u. Mnie tego przedmiotu uczy³ dyrektor Orszulak. Bardzo dobrzy poloniœci, od profesora Szlachty pocz¹wszy. Mia- ³em przyjemnoœæ zdawaæ maturê pod opiek¹ profesor Stefanii Wodziñskiej, wybitnej osobowoœci. Profesor Wierzbicka skutecznie uczy³a nas chemii, póÿniej nie mia³em adnych problemów z tym przedmiotem. Matematyki nauczono mnie tak, e do dzisiaj co roku stwierdzam, e maturê z matematyki bym zda³. Z moim wychowawc¹, Edwardem B³otnym, tworzyliœmy póÿniej strzelectwo w Kaliszu. Zawsze czule wspominam wszystkich nauczycieli, nie przypominam sobie, eby którykolwiek by³ z³oœliwy. Sytuacji, które zapad³y mi w pamiêæ by³o bardzo wiele, gdy nale a³em do bardzo ywych uczniów. eby mieæ miejsca, w których móg³bym siê schowaæ, mia³em klucze do prawie wszystkich pomieszczeñ, dorabia³em je samodzielnie. Ten ca³y pêk kluczy znalaz³ u mnie profesor Orszulak, dyrektor szko³y, tzn. dopad³ mnie, jak wychodziliœmy ze strychu. Nie bardzo wiedzia³, co z tym zrobiæ... Paulina Frankiewicz Studentka prawa na UW matura 2003 Chodzi³am do klasy o profilu humanistycznoprawnym. Chyba to zdecydowa³o, e przysz³am do Koœciuszki, bo to by³a jedyna szko³a, która mia³a ten profil. Moje wspomnienia z czasów liceum s¹ raczej oderwane od nauki, zwi¹zane bardziej z tym, co dzia³o siê poza szko³¹: z zagranicznymi wyjazdami do Heerhugowaard i Erfurtu, olimpiadami i przygotowaniami do nich. Mieliœmy wówczas du o swobody, mogliœmy siê skupiæ na tym, co lubimy robiæ. W szkole du o siê dzia³o, nauczyciele byli bardzo aktywni, czêsto wyje d aliœmy. Tradycyjna nauka nie by³a najwa niejsza. Z tej szko³y nigdy nie zapomnê nauczycieli. Moj¹ wychowawczyni¹ by³a profesor Bo ena Tomczak, ma niesamowit¹ wiedzê, ale baliœmy siê jej bardzo. Gdy by³am w Koœciuszce na dniach otwartych drzwi, nie podoba³a mi siê ta szko³a. By³a po prostu brzydka i stwierdzi³am, e do niej nie pójdê, tym bardziej e wszyscy mi j¹ odradzali. Dziœ nikt by mi ju nie odradza³ i by³ to wybór najlepszy z mo liwych. Myœlê, e w innej szkole nie mia³abym takich mo liwoœci, jakie zosta³y mi tu dane. Dyrektor Majchrzak otacza³ mnie tak¹ trosk¹, e gdy siê przygotowywa³am do olimpiady, mia³am ka d¹ ksi¹ kê, która by³a w spisie lektur. Kupowa³ na w³asny koszt, kry³ siê z tym, mówi¹c, e to do biblioteki bêdzie potrzebne. Ale wiem, e kupowa³ za w³asne pieni¹dze, ebym mog³a przeczytaæ. Dziêki tej szkole mam to, co mam. (Fot. Mariusz Hertmann, Ilona Kapitaniak)

10 Prezentujemy sylwetki wybitnych absolwentów Gimnazjum i Liceum Ogólnokszta³c¹cego im. Tadeusza Koœciuszki, którzy s¹ jednoczeœnie Honorowymi Obywatelami Miasta Kalisza. Gustaw Arnold Trzeci Robert Kordes Fibigerowie przybyli do nas z Austrii. W Kaliszu pojawili siê w XIX wieku, a ju w roku 1878 Gustaw Arnold Pierwszy zbudowa³ pierwszy fortepian. Zanim Kalisz sta³ siê najbardziej cenionym polskim oœrodkiem budowy tych instrumentów, musia³o jeszcze min¹æ trochê czasu, ale do dziœ s³owa Calisia i Fibiger du o znacz¹ w pianistycznym œwiecie. Tym smutniejsza jest historia ostatniego z rodu, Gustawa Arnolda Trzeciego. Przypominamy j¹ tak e dlatego, e by³ on absolwentem obchodz¹cego dziœ swój jubileusz gimnazjum (a póÿniej liceum) im. Tadeusza Koœciuszki. Pierwsza fabryka Fibigerów dzia³a³a w wynajêtym budynku przy al. Józefiny (dzisiejsza al. Wolnoœci). Lokum to szybko okaza³o siê za ciasne, Gustaw Pierwszy wybudowa³ wiêc nowy budynek przy ul. Chopina, gdzie produkcjê przeniesiono w 1898 roku i gdzie siedziba firmy znajduje siê do dziœ. O rozwoju fabryki œwiadczy systematyczny wzrost zatrudnienia: w 1902 roku pracowa³o w niej 40 osób, a w roku 1913 ju 200. Jednak o wiele bardziej imponowaæ mo e jej rosn¹ca, nie tylko w Polsce, renoma. Fortepiany i pianina Fibigerów niekiedy uznawano za najlepsze w œwiecie, tu po instrumentach Steinwaya. W czasie I wojny œwiatowej fabryka podzieli³a los ca³ego miasta, zburzonego przez prusk¹ artyleriê. Wojenne troski i ciê kie prze ycia za³ama- ³y Gustawa Pierwszego, który zmar³ w roku Jego syn, Gustaw Drugi, szkolony uprzednio na fortepianmistrza w Niemczech, kierowa³ firm¹ tylko do roku 1926, gdy sam umar³ na zawa³ serca. Wnuk za³o yciela firmy, Gustaw Trzeci (ur. 23 wrzeœnia 1912 roku), by³ wówczas jeszcze uczniem koœciuszkowskiego gimnazjum. Do czasu uzyskania przez niego pe³noletnioœci i zdobycia koniecznego doœwiadczenia w zawodzie interesy firmy prowadzi³ Karol Broniszewski (ró ne Ÿród³a podaj¹ tak e wersjê nazwiska: Broniszowski), konstruktor fortepianów z firmy Boessendorfer w Wiedniu. U Boessendorfera kszta³ci³ siê równie Gustaw Trzeci. Wczeœniej, w latach , studiowa³ w Szkole G³ównej Handlowej w Warszawie. Zanim zacz¹³ pracowaæ w rodzinnej firmie pod kierunkiem Broniszewskiego, odby³ jeszcze s³u - bê wojskow¹, do której szybko musia³ powróciæ, gdy w 1939 roku Niemcy napad³y na Polskê. S³u- y³ w 25. Pu³ku Artylerii Lekkiej, wchodz¹cym w sk³ad Armii Poznañ. Nie ominê³a go wiêc ani bitwa nad Bzur¹, ani walki w obronie Warszawy, ani wojenna rana. Piêæ lat okupacji spêdzi³ w obozie jenieckim w Woldenbergu (dzisiejszy polski Dobiegniew w woj. zachodniopomorskim, przy trasie z Poznania do Szczecina). W³adze obozowe zwróci³y rzecz jasna uwagê na niemieckie nazwisko jeñca i próbowa³y go nak³oniæ do podpisania volkslisty. Fibiger odmówi³, przez co spotyka³ siê póÿniej z rozmaitymi szykanami. Najgorsze jednak mia³o dopiero nadejœæ. W czasie nie- Na zdjêciu Gustaw Arnold Fibiger. obecnoœci Gustawa Trzeciego w Kaliszu fabryka jego ojca pracowa³a nadal, tym razem na wojenne potrzeby Niemców. Powsta³a w niej komórka AK Barka. Wpadka po³o y³a kres tej konspiracji, a jedn¹ z aresztowanych okaza³a siê siostra Gustawa, Elwira Fibigerówna. W styczniu 1945 roku, gdy wojska niemieckie wycofywa³y siê z Kalisza, znalaz³a siê ona w grupie rozstrzelanych w Lesie Skarszewskim za przynale noœæ do polskiego ruchu oporu (w grupie tej znalaz³o siê tak e kilka innych osób pochodzenia niemieckiego). Cztery dni póÿniej od kul wycofuj¹cych siê hitlerowców zginê³a we w³asnym domu matka Gustawa, Wanda Fibiger. Gdy niespe³na miesi¹c póÿniej wróci³ on z niewoli, zasta³ nie tylko zdewastowan¹ fabrykê, ale te wiadomoœæ o œmierci dwóch najbli szych mu osób. Nastêpne lata przypad³y na najbardziej ponury okres rz¹dów komunistycznych w Polsce. Ówczesne w³adze pocz¹tkowo w ogóle nie by³y zainteresowane wznowieniem produkcji fortepianów i pianin, próbuj¹c przestawiæ zak³ad na produkcjê mebli. Pomys³ ten nie by³ zreszt¹ oryginalny, bo to samo czyni³y wczeœniej okupacyjne w³adze niemieckie. Gustaw Trzeci, choæ spogl¹dano na niego podejrzliwie jako na spadkobiercê przedwojennego w³aœciciela i przedstawiciela klasy pró niaczej, zdo³a³ mimo to przekonaæ nowych rz¹dców do wznowienia tej produkcji. O dawnych porz¹dkach w fabryce nie mog³o byæ ju jednak mowy. Ostatni z Fibigerów najpierw zosta³ zastêpc¹ dyrektora firmy pod zarz¹dem pañstwowym, póÿniej jej dyrektorem, a od 1953 roku g³ównym konstruktorem zak³adu nosz¹cego ju wówczas nazwê Calisia. O eniony w 1946 roku z Iren¹ Krupczyñsk¹, mia³ dwie córki: Elwirê i Ewê. Czasy powojenne up³ynê³y mu g³ównie na pracy: obmyœla³ kolejne modele instrumentów, przyczyniaj¹c siê do odbudowy presti u firmy i wzrostu produkcji. Wymowne znów niech bêd¹ liczby: w roku 1950 Calisia wyprodukowa³a 136 pianin, rok póÿniej ju 269, z czego 150 przeznaczono na eksport do Europy Zachodniej, a u progu lat 90., w okresie prosperity, by³o to ju 3400 instrumentów rocznie (firma zatrudnia³a wtedy 270 osób). Najwiêkszym osi¹gniêciem Gustawa Trzeciego, obok tej produkcji, by³o za³o enie w 1954 roku pierwszego w Polsce i jednego z trzech na œwiecie Technikum Budowy Fortepianów (nosz¹cego póÿniej jego imiê). By³ nie tylko jego pomys³odawc¹ i twórc¹, ale te pierwszym dyrektorem i wyk³adowc¹. W szkole tej pracowa³ do 1978 roku. By³ ju wówczas na emeryturze. Ten niezwykle skromny, pracowity i bez reszty oddany swojemu powo³aniu cz³owiek nied³ugo cieszy³ siê zas³u onym odpoczynkiem w 1981 roku dozna³ wylewu krwi do mózgu. Ostatnie jego lata by³y smutn¹ wegetacj¹ cz³owieka naznaczonego stale postêpuj¹c¹ chorob¹ i cierpieniem. Przykuty do fotela w swoim mieszkaniu przy ul. Chopina, na pó³ sparali owany, móg³ tylko patrzeæ na gmach fabryki, w której up³ynê³o tyle lat jego aktywnego ycia, dok¹d ka dego dnia udawa³ siê do pracy, do swoich ukochanych instrumentów, i widzieæ tyle, ile wyznacza³ prostok¹t ram okiennych napisa³a Halina Tumolska, autorka wspomnienia o Fibigerach. Gustaw Trzeci zmar³ 22 stycznia 1989 roku, nie doczekawszy ani koñca PRL, ani starañ o odzyskanie fabryki lub chocia odszkodowania za jej nacjonalizacjê, przeprowadzon¹ z pogwa³ceniem nawet tego prawa, które obowi¹zywa³o w komunistycznym pañstwie. Jak mo na wnioskowaæ z dokumentów, przejêcie fabryki przez pañstwo nast¹pi³o w 1948 roku za odszkodowaniem. Spadkobiercy Gustawa Trzeciego podkreœlali potem, e rekompensaty tej ani on, ani oni nie otrzymali. Nie doczekali siê równie zwrotu fabryki. Jej historia przypadaj¹ca na lata 90. i okres najnowszy nie nale y ju jednak do tego wspominkowego i z koniecznoœci pobie nego opisu ycia oraz osi¹gniêæ kaliskich Fibigerów, a zw³aszcza ostatniego mêskiego potomka tego rodu. Korzysta³em z: Halina Tumolska, W krêgu tradycji. Technikum Budowy Fortepianów w Kaliszu Kalisz 1989; Zbigniew Koœcielak, Gdzie ucz¹ i czyni¹, e drewno gra.... Kalisz 1989; Piotr Gabryel, Przez œcianê. [W:] Wprost nr 28/ 1985; Pawe³ Szpecht, Napiêta struna. Co z w³asnoœci¹ Fibigerów?. [W:] Wprost nr 5/1991.

11 Kaliski Canadiana Jones El bieta Zmarz³a Odkopa³ Meroe staro ytn¹ stolicê Sudanu. Sta³ siê œwiatowym autorytetem w dziedzinie prehistorii Nubii. W latach 60. obserwowa³ badania archeologiczne w rodzinnym mieœcie. Wtedy polscy archeolodzy dokonywali wielkich odkryæ w rejonie Morza Œródziemnego, a on podziwia³ ich poczynania. W wieku 14 lat, zdaj¹c egzamin do szko³y œredniej, II Liceum Ogólnokszta³c¹cego, na jêzyku polskim wybra³em tzw. wolne pytanie: Kim chcia³byœ zostaæ w przysz³oœci?. Napisa³em wówczas rozprawê o tym, e chcia³bym zostaæ archeologiem wspomina. Za najwiêksze zrealizowane przez siebie marzenie uwa a prowadzenie badañ archeologicznych w Meroe, stolicy staro ytnego Sudanu, bêd¹cego jednym z najwiêkszych miast w Afryce. Jego praca na tych terenach rozpoczê³a siê w latach 80. Od tamtej pory do dziœ odkopa³ wiele pa³aców i œwi¹tyñ. Dosta³ medal za zas³ugi w tej dziedzinie, wrêczony w Chartumie. Archeologia ma to do siebie, e z jednej strony cz³owiek przebywa wœród elit w³adzy, honorowych goœci, w bogactwie, a z drugiej strony obcuje z najwiêksz¹ bied¹. Najciekawsza zdaniem Krzysztofa Grzymskiego jest praca w terenie. Na tych zapad³ych wsiach przyje d aj¹ do mnie Nomadzi z pustyni i prosz¹ o pracê. Przed paru laty, podczas okresu suszy i g³odu, mia- ³em w obozie mnóstwo uciekinierów, ludzi, którzy potracili wszystko i b³agali o jak¹kolwiek pracê. Pomagali w wykonywaniu zwyczajnych czynnoœci - przenoszeniu piachu, kopaniu ³opat¹. Jego zdaniem pasjonuj¹ce jest zarówno odkrywanie tajemnic, jak i ³¹czenie pewnych pozornie oderwanych elementów w logiczn¹ ca- ³oœæ. To nie musi dotyczyæ tylko archeologii egipskiej, bo w ka dym archeologicznym temacie kryje siê jakaœ tajemnica. Ciekawe mo e byæ osadnictwo indiañskie w Kanadzie, jak i osadnictwo s³owiañskie w Polsce. Ju po roku prac badawczych opublikowa³ pierwsz¹ ksi¹ kê na temat swoich prac badawczych w Meroe. Sudan jest bowiem miejscem wielkich mo liwoœci odkrywczych. Wyprawy do Sudanu finansuj¹ ró ne wydawnictwa (National Geographic), organizacje naukowe, spo³eczne, a tak- e instytucje pañstwowe. By³ kuratorem wielu wystaw egipskich, które odbi³y siê szerokim echem w œwiecie. Na pocz¹tku pracy w 1984 roku zacz¹³ organizowaæ w Royal Ontario Museum sta³¹ kolekcjê z Egiptu (z wykszta³cenia jest egiptologiem) i Nubii. Zosta³a otwarta pod koniec 1991 roku. W tym czasie zobaczy³ fantastyczn¹ wystawê w Berlinie, zatytu³owan¹ Z³oto Meroe. Wyeksponowano tam z³ote skarby królowej Amaniszacheto, które s¹ tym dla Nubii i Sudanu, czym skarby króla Tutenchamona Na zdjêciu Krzysztof Grzymski odbiera tytu³ Honorowego Obywatela Miasta Kalisza. Œwiêto Miasta 2000 roku. Fot. Jagoda i Arek Szymañscy dla Egiptu. W 1994 roku dziêki jego staraniom 2004 roku. Nie by³a to autorska wystawa kaliskiego przeniesiono tê wystawê do Royal Ontario Museum. archeologa, ale taka, któr¹ wybra³ i któr¹ opi- Wspania³e z³ote pierœcienie, nauszniki i inne sa³. Na poprzedniej ekspozycji mo na by³o zobaczyæ przedmioty robi³y wielkie wra enie. To by³ mój pierwszy, wielki okres kultury egipskiej, pierwszy du y sukces zawodowy, a jednoczeœnie natomiast ta prezentacja przedstawia³a, co siê osobista frajda. Wystawa okaza³a siê rów- póÿniej sta³o z Egiptem i ze sztuk¹ egipsk¹. nie sukcesem politycznym, po raz pierwszy przysz³o Ciekawsze eksponaty to miêdzy innymi fragmenrzyñskiej. na ni¹ wielu przedstawicieli ludnoœci muty wk³adanej do grobowców ksiêgi umar³ych, Pokazywa³a, e Sudan to nie tylko etnografia zawieraj¹cej zaklêcia i bêd¹cej drogowskazem dotycz¹ca wiejskiej czy koczowniczej po œmierci. Jednak najcenniejsze s¹ fragmenty ludnoœci, ale równie wspania³a staro ytna cywilizacja papirusu ksiêgi umar³ych Anie go, maj¹cej 27 z w³asnym pismem, jêzykiem i wszystkimi m d³ugoœci. Papirus jest pociêty, przechowy- skarbami kultury podsumowuje Krzysztof wany w segmentach, znakomicie zachowany, we Grzymski. wspania³ych, wyraÿnych kolorach (co œwiadczy Dziêki wystawie Z³oto Meroe kaliski archeolog o doskona³ych barwnikach, które przetrwa³y nawi¹za³ szereg miêdzynarodowych kon- prawie 3500 lat). taktów z muzeami w Stanach Zjednoczonych i w Nie wszystko wiemy o staro ytnoœci. Pozostaje Europie. W po³owie lat 90. jako przedstawiciel jeszcze wiele tajemnic, które mog¹ staæ siê wyzwaniem Royal Ontario Museum rozpocz¹³ wspó³pracê z dla m³odych archeologów, tak samo, Dorothe¹ Arnold z Metropolitan Museum of Art w jak dla mnie kiedyœ wyzwaniem by³o Meroe. Mamy Nowym Jorku przy organizowaniu wystawy milenijnej np. w tej chwili 1500 tekstów pisanych w jêzyku Sztuka egipska w okresie piramid. Wy- meroickim. Wiemy, e by³o to pismo alfabetycz- stawa okaza³a siê najwiêkszym sukcesem w dziejach ne, zawieraj¹ce 24 znaki. S¹ one odszyfrowane, muzeum. Odwiedzi³o j¹ oko³o 400 tys. osób. znamy ich wartoœæ fonetyczn¹. Mo emy wiêc odne, Ekspozycja zawiera³a eksponaty z 30 muzeów czytaæ te teksty, ale nie mo emy zrozumieæ, co na œwiecie, z okresu budowy piramid, czyli tzw. siê w nich mieœci i tu mamy tak¹ wielk¹ tajemnicê. okresu Starego Pañstwa ( p.n.e.). Gdyby uda³o siê znaleÿæ kiedyœ tekst dwujêzyczny, Mo na by³o zatem odbyæ podró w czasie do wtedy mo na by³oby je porównaæ podsu- staro ytnego Egiptu. mowuje Krzysztof Grzymski. Równie wysoko Krzysztof Grzymski ocenia wystawê Jedna z amerykañskich reporterek nazwa³a go Wieczny Egipt, zorganizowan¹ przez Canadiana Jones, bo to, co robi, kojarzy siê z American Federation of Art w USA, zawieraj¹c¹ wielk¹, filmow¹ przygod¹. No i ³atwiej wymówiæ 144 wybrane w œwiadomy sposób obiekty z British Canadiana Jones ni Krzysztof Grzymski. Dla Museum w Londynie. Po d³ugich negocja- nas, kaliszan, zawsze bêdzie on zatem kaliskim cjach uda³o siê j¹ zaprezentowaæ w Toronto w Canadiana Jonesem.

12 Stanisław Iwankiewicz Aneta Kolañczyk Stanis³aw Iwankiewicz, syn Teodora i Matyldy z Kaczorowskich, przyszed³ na œwiat 24 listopada 1920 roku w Kaliszu. W 1937 roku Stanis³aw Iwankiewicz otrzyma³ ma³¹ maturê w Gimnazjum Humanistycznym im. Adama Asnyka, a w 1939 roku maturê w Pañstwowym Gimnazjum im. Tadeusza Koœciuszki w Kaliszu. Po pomyœlnym zdaniu egzaminu konkursowego, 20 sierpnia 1939 roku rozpocz¹³ s³u bê wojskow¹ w Szkole Podchor¹ ych Sanitarnych Zawodowych w Warszawie, która dawa³a mo - liwoœæ studiowania wymarzonego kierunku, medycyny. Radoœæ trwa³a krótko, 1 wrzeœnia przerwa³ marzenia, a czas wojennej zawieruchy przyniós³ tak e rozpacz po stracie najbli szych: ojca, matki, brata. W wojnie obronnej Stanis³aw Iwankiewicz bra³ udzia³ jako sanitariusz wraz ze 104. Szpitalem Polowym. 18 wrzeœnia zosta³ internowany przez Armiê Czerwon¹, nastêpnego dnia uda³o mu siê szczêœliwie zbiec z transportu kolejowego. W czasie okupacji pracowa³ jako drwal w Nadleœnictwie Bolewice ko³o Grójca, w tym czasie by³ wspó³organizatorem grupy konspiracyjnej ZWZ AK OSINIACY. W sierpniu 1940 roku wróci³ do Kalisza, gdzie pracowa³ jako pisarz w firmach budowlanych w mieœcie i okolicy. Niespe³na cztery lata póÿniej musia³ uciekaæ do Warszawy przed gro ¹cym mu aresztowaniem. Tam dosta³ Kenkartê na nazwisko Stanis³aw Kowalski. Nazwiska tego u ywa³ do powrotu z niewoli w 1945 roku. Jako o³nierz Armii Krajowej pseudonim Jacek bra³ udzia³ w powstaniu w zgrupowaniu Krybar, a nastêpnie S³awbor. Wraz z dru yn¹ budowa³ liniê telefoniczn¹ ze Œródmieœcia na Mokotów kana³ami pod pozycjami niemieckimi. Po kapitulacji powstania Iwankiewicz zg³osi³ siê do S³u by Zdrowia Komendy G³ównej Armii Krajowej, której szefem by³ p³k dr Leon Strehl. Ten powierzy³ mu kierowanie kancelari¹ organizuj¹cego siê szpitala, z którym uda³ siê do obozu jenieckiego w Zeithain ko³o Drezna. W obozie zda³ egzamin, jakiemu zostali poddani studenci medycyny. Otrzyma³ zaœwiadczenie, e mo e pracowaæ w szpitalu. W paÿdzierniku 1945 roku Stanis³aw Iwankiewicz zapisa³ siê na Wydzia³ Lekarski Akademii Medycznej we Wroc³awiu. Podczas studiów nale a³ do Akademickiego Zwi¹zku Sportowego. By³ za³o ycielem sekcji wioœlarskiej, nastêpnie prezesem i wiceprezesem AZS. Dyplom lekarza uzyska³ 25 kwietnia 1951 roku. W czasie studiów pracowa³ przez dwa lata jako asystent wolontariusz w Zak³adzie Anatomii Opisowej i Topograficznej pod kierunkiem prof. zw. dra Tadeusza Marciniaka, a od 15 czerwca 1950 roku rozpocz¹³ pracê w Klinice Otolaryngologii we Wroc³awiu. W latach pracowa³ w Klinice pod kierunkiem prof. zw. dra hab. Teofila Zalewskiego, w latach pod kierunkiem prof. zw. dra hab. Wiktora Jankowskiego, od 1970 do 1980 by³ dyrektorem Instytutu Chorób Uk³adu Nerwowego i Narz¹dów Zmys³ów. Od 1 marca 1950 r. pracowa³ w zorganizowanej przez ówczesnego doc. dra Kornela Gibiñskiego Wojewódzkiej Przychodni Sportowo-Lekarskiej we Wroc³awiu. Od stycznia 1952 roku do marca 1963 roku by³ dyrektorem tej placówki (pracuj¹c równoczeœnie w Klinice). W 1951 roku razem z doktorem Wac³awem Kornaszewskim uruchomi³ komorê niskich ciœnieñ do badañ pilotów cywilnych, a w 1952 roku by³ wspó³organizatorem Oœrodka Badawczo-Lotniczego Lekarskiego przy Aeroklubie RP. Oœrodek zajmowa³ siê badaniem pilotów sportowych z ca³ej Polski. Pierwszy stopieñ specjalizacji w otolaryngologii uzyska³ w 1952 roku, natomiast drugi stopieñ w 1957 roku. 22 lutego 1961 roku obroni³ pracê doktorsk¹, a po dwóch latach habilitowa³ siê na podstawie dorobku naukowego i rozprawy pod tytu- ³em Kostne krzywe artykulacyjne. Etat docenta otrzyma³ w 1965 roku. Profesorem nadzwyczajnym zosta³ piêæ lat póÿniej, zaœ profesorem zwyczajnym w 1977 roku. W latach by³ prorektorem ds. nauki, a w latach rektorem Akademii Medycznej we Wroc³awiu. Jako rektor patronowa³ opracowaniu planów budowy nowej Akademii Medycznej. By³ organizatorem wydawnictwa Prace naukowe Akademii Medycznej we Wroc³awiu w 1967 roku i jego redaktorem naczelnym przez 24 lata. Profesor Stanis³aw Iwankiewicz jest autorem 374 prac naukowych i publicystycznych, w tym kilku wielokrotnie wznawianych podrêczników. Jest tak e pionierem mikrochirurgii ucha i krtani oraz cz³onkiem honorowym licznych towarzystw naukowych krajowych i zagranicznych: Polskiego Towarzystwa Otolaryngologii, Polskiego Towarzystwa Neurologii, Niemieckiego Towarzystwa Laryngologii, Czeskiego Towarzystwa Lekarskiego. W 1981 roku otrzyma³ doktorat honoris causa Akademii Medycznej w DreŸnie. Posiada wiele odznaczeñ wojskowych i cywilnych, w tym Krzy Komandorski Orderu Odrodzenia Polski, Krzy Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari, Krzy Walecznych i Odznakê Budowniczego Wroc³awia, kilkakrotne nagrody naukowe Ministra Zdrowia i Opieki Spo³ecznej oraz PAN. 1 paÿdziernika 1991 roku przeszed³ na emeryturê. Dziœ jest szczêœliwym dziadkiem, a nawet pradziadkiem. Mieszka z on¹ Zofi¹ Krystyn¹ Zawodniakówn¹, która ukoñczy³a tak e liceum Koœciuszki w 1947 roku, w domu z ogródkiem we wroc³aw- Profesor Stanis³aw Iwankiewicz przemawia podczas uroczystej sesji Rady Miejskiej Kalisza. Otrzyma³ wtedy tytu³ Honorowego Obywatela Miasta Kalisza. Œwiêto Miasta 2005 roku. Fot. Mariusz Hertmann skiej dzielnicy Krzyki. Syn Jaros³aw jest adiunktem Kliniki Otolaryngologii AM we Wroc³awiu, a syn Rados³aw doktorem habilitowanym, profesorem nadzwyczajnym Politechniki Wroc³awskiej. W 2001 roku zosta³a wydana wspomnieniowa ksi¹ ka profesora zatytu³owana A by³o to tak, znakomita lekcja historii, tak e naszego miasta. Obecnie profesor Iwankiewicz pracuje nad ksi¹ k¹ Polski szpital wojskowy w Zeithain, która uka e siê prawdopodobnie jeszcze w tym roku. W obozie jeñców wojennych przebywa³o ³¹cznie 1574 powstañców warszawskich, w tym 1031 rannych i chorych. Pracowa³o 58 lekarzy, 5 farmaceutów, 59 pielêgniarek dyplomowanych, 8 studentów medycyny, 110 sanitariuszek i personelu gospodarczego. W Zeithain mieœci siê Muzeum Jeñców Powstania Warszawskiego. W paÿdzierniku 2004 roku zosta³a ods³oniêta tablica zawieraj¹ca 44 nazwiska zmar³ych w obozie jenieckim. W czerwcu bie ¹cego roku, podczas uroczystej sesji Rady Miejskiej, profesor Stanis³aw Iwankiewicz otrzyma³ tytu³ Honorowego Obywatela Miasta Kalisza. Zawsze i wszêdzie podkreœla³em, e wszystko, co mam najlepszego wynios³em z mego rodzinnego domu i z Kalisza. Patrz¹c dziœ na Kalisz podziwiam jego rozwój i rozkwit, osi¹gniêcia obywateli w wielu dziedzinach. Dumny jestem z tego, e mogê siê nazywaæ nadal kaliszaninem. yczê mojemu miastu dalszego œwietnego rozwoju. Niechaj has³o: M³ode duchem najstarsze miasto w Polsce spe³nia siê ka dego dnia powiedzia³ wówczas profesor Stanis³aw Iwankiewicz.

13 Tadeusz Kulisiewicz El bieta Piszczorowicz-Mondra Urodzi³ siê 13 listopada 1899 roku w Kaliszu, zmar³ 18 sierpnia 1988 roku w Warszawie. Studia artystyczne rozpocz¹³ w Szkole Sztuk Dekoracyjnych w Poznaniu ( ), a nastêpnie kontynuowa³ w Akademii Sztuk Piêknych w Warszawie ( ) w pracowniach profesorów Mi- ³osza i Mieczys³awa Kotarbiñskich oraz W³adys³awa Skoczylasa. Debiutowa³ na wystawie Stowarzyszenia Artystów Grafików Ryt w 1926 roku w Warszawie. Bra³ udzia³ w licznych wystawach tej grupy. W tym samym roku po raz pierwszy wakacje spêdzi³ w Szlembarku, ma³ej podgórskiej miejscowoœci, której poœwiêci³ swoje cykle graficzne i rysunkowe. Pierwszy cykl drzeworytów do teki Szlembark powsta³ w latach Nastêpne to: Bacówka ( ), Metody (1934), Wieœ w Gorcach ( ), Rysunki szlembarskie (1939). W 1930 roku w Salonie Garliñskiego odby³a siê pierwsza indywidualna wystawa prac artysty. Tego roku Kulisiewicz uda³ siê w podró artystyczn¹ do Francji i Belgii, której efektem by³y drzeworyty oraz rysunki inspirowane francusk¹ rzeÿb¹ romañsk¹ i gotyck¹. W latach prowadzi³ kursy rysunku w warszawskiej Akademii Sztuk Piêknych. Kolejne podró e do W³och, Francji i Anglii odby³ w 1937 roku. W tym czasie bra³ udzia³ we wszystkich wa niejszych wystawach prezentuj¹cych sztukê polsk¹ w kraju i za granic¹. Lata wojny spêdzi³ w Krakowie oraz w Szlembarku. W czasie powstania warszawskiego sp³onê³y wszystkie prace artysty w jego warszawskiej pracowni. Od tej pory porzuci³ drzeworyt na rzecz rysunku, który sta³ siê g³ównym œrodkiem jego artystycznej wypowiedzi. Okres powojenny twórczoœci rozpoczyna cykl rysunków zburzonej Warszawy zatytu³owany Warszawa W 1946 roku Kulisiewicz po- Tadeusz Kulisiewicz Fot. Jan Styczyñski wróci³ na sta³e do Warszawy, obejmuj¹c jednoczeœnie funkcjê profesora na Akademii Sztuk Piêknych. Poza pobytami w Szlembarku odby³ wiele podró y zagranicznych, bêd¹cych inspiracj¹ do powstania nowych cykli rysunkowych. Pierwszy stworzy³ w 1947 roku po pobycie w Rumunii, Francji i Holandii. Kolejne to: Rysunki z podró y po Czechos³owacji (1951), Rysunki z Chin (1952), Kaukaskie Kredowe Ko³o (1956), rysunki powsta³e pod wra eniem teatru Bertolta Brechta: Rysunki z Indii (1956), dwa cykle Rysunki z Meksyku (1957, ), dwa cykle pt. Laguna wenecka (1958, 1961), Rysunki z Brazylii (1963), ilustracje do Matki Courage Brechta (1963). Inne cykle obok wspomnianych to: seria suchorytów z 1948 roku, cykl o³nierze Rewolucji i Pokoju (1950), Bojownicy o wolnoœæ i demokracjê (1951), Stalowe ptaki (1965), cykl rysunków do Galileusza Bertolta Brechta ( ), Kobieta ( ), Macierzyñstwo i Matka (1974), Moja historia sztuki (1975), Krajobrazy spalone ( ), Tadeusz Kulisiewicz Fot. Jan Styczyñski Komentarz W³adys³awa Koœcielniaka Mój przyjaciel Tadeusz Chiny (1982), Ludzie Indii, Meksyku, Brazylii ( ). Kulisiewicz by³ laureatem licznych nagród artystycznych i odznaczeñ pañstwowych, cz³onkiem korespondentem Akademii Sztuk Piêknych w Berlinie (1955), Honorowym Obywatelem Miasta Kalisza (1960) oraz cz³onkiem honorowym Akademii Sztuk Piêknych we Florencji (1965). Z Tadeuszem spotka³em siê po raz pierwszy w roku 1960, kiedy Kulis odwiedzi³ nasze miasto zaproszony na inauguracjê Jubileuszu XVIII wieków Kalisza. Podczas tej uroczystoœci Marii D¹browskiej i jemu w³aœnie wrêczono tytu³ Honorowego Obywatela Miasta Kalisza. Im pierwszym po 33 latach po Józefie Pi³sudskim przyznano to zaszczytne miano. By³ to okres szczytowy s³awy Kulisiewicza. Wyje d a³ za granicê z wystawami do wielu krajów ca³ego œwiata, przywozi³ stamt¹d setki szkiców, rysunków i znakomitych recenzji. Tadeusz by³ nadzwyczaj skromnym cz³owiekiem, choæ w tej skromnej postaci kry³ siê wielki artysta. Skromnoœæ ta odbija³a siê w sztuce w tworzonych przez niego rysunkach i grafikach. Upraszcza³ je tak dalece, e dalej ju nie by³o mo na, ale rysunek zawsze pozostawa³ czytelny. ycie jego obserwowa³em na licznych spotkaniach i wizytach w domu w Warszawie przy ul. Mazowieckiej czy w Kirach, w pobli u Koœcieliska, gdzie zbudowa³ sobie pracowniê po otrzymanej nagrodzie pañstwowej. Pañstwo Kulisiewiczowie mieszkali tam, w domu góralki Marysi, blisko szosy i dobrze widzieli przybywaj¹cych goœci. Mieli doœæ obszerny pokój z tarasem oraz widokiem na nieodleg³¹ drogê. Kiedy Tadeusz dostrzega³ nadchodz¹cych przybyszów otwiera³ okno i wystawia³ cztery kieliszki, które nape³nia³ specjaln¹ nalewk¹, a obok stawia³ talerz z zak¹sk¹, fasol¹ gotowan¹ w czosnku. Potem by³y rozmowy o Kaliszu i sztuce. W roku 1980, na jego 80-te urodziny, mia³a miejsce wielka wystawa retrospektywna w salach Zachêty, podczas której przedstawiono ok. 450 prac. Na jej temat, po wystawach w Meksyku, Indiach, Chinach, we W³oszech, w Brazylii, Rosji, na Kubie i w wielu miastach Europy, wypowiadali siê o wybitnym artyœcie znawcy sztuki z ca³ego œwiata w 145 katalogach. Kulis kochany by³ przez wszystkich, którzy go poznali.

14 Profesor Jan Nowacki Piotr Mydlach Jan Nowacki, zmar³y przed trzema laty wybitny chemik, a tak e Koœciuszkowiec, urodzi³ siê 3 paÿdziernika 1903 roku we wsi Stok ko³o B³aszek. Wczesn¹ m³odoœæ spêdzi³ w Kaliszu, jako uczeñ Gimnazjum Pañstwowego im. Tadeusza Koœciuszki. W 1920 roku, w krytycznym dla Polski okresie wojny polsko-bolszewickiej, maj¹c 17 lat, wraz z m³odszym bratem Walentym i licznym gronem kolegów szkolnych wst¹pi³ do Armii Ochotniczej. Skierowano go do s³u by wartowniczej, powierzanej czêsto m³odszym wiekiem ochotnikom. Po zwyciêskim odparciu nieprzyjaciela, powróci³ do gimnazjalnej ³awki i dokoñczy³ ten etap edukacji egzaminem dojrza³oœci w 1924 roku. Nastêpnie podj¹³ studia na Wydziale Chemii Politechniki Lwowskiej, który ukoñczy³ uzyskuj¹c tytu³ in yniera oraz wyró nienie Primus inter pares, przyznawane najlepszym absolwentom. Po studiach odby³ obowi¹zkowe przeszkolenie wojskowe w Szkole Podchor¹ ych Artylerii w Brzeœciu nad Bugiem, któr¹ tak e ukoñczy³ z wyró nieniem. Nastêpnie nadal w ramach s³u by wojskowej skierowano go do pracy w Fabryce Materia³ów Wybuchowych w Pionkach. Po zakoñczeniu s³u by wojskowej in ynier Nowacki nadal utrzymywa³ kontakt z przemys³em obronnym. Pierwszym miejscem samodzielnej pracy by³o laboratorium chemiczne w Zago d oniu ko³o Radomia, gdzie uczestniczy³ w budowie eksperymentalnej stacji oczyszczania wody, potrzebnej w procesie wytwarzania prochu. Nastêpnie pe³ni³ funkcjê inspektora w Wydziale Wojskowym Ministerstwa Przemys³u, gdzie nadzorowa³ przygotowania przemys³u cywilnego w ówczesnych województwach kieleckim i krakowskim do produkcji dla potrzeb wojska. W okresie miêdzywojennym zg³osi³ swoje pierwsze patenty, tak e zwi¹zane z wytwarzaniem materia³ów dla armii. Przed drug¹ wojn¹ œwiatow¹ prowadzi³ w Kielcach przedsiêbiorstwo chemiczne. Poœlubi³ Zofiê Józefowsk¹, z któr¹ mia³ czworo dzieci: córki El bietê i Beatê oraz synów Krzysztofa i Marka. Zagro enie agresj¹ niemieck¹ sprawi³o, e Jan Nowacki znalaz³ siê wœród oficerów rezerwy powo³anych do s³u by wojskowej. W czasie wojny obronnej we wrzeœniu 1939 roku, w stopniu podporucznika, dowodzi³ bateri¹ artyleryjsk¹ wchodz¹c¹ w sk³ad 4 Pu³ku Artylerii Ciê kiej. Podczas okupacji Nowacki osiad³ w Kielcach, gdzie uruchomi³ konspiracyjn¹ produkcjê czêœci uzbrojenia i wyposa enia dla oddzia³ów Armii Krajowej (miêdzy innymi baterie i akumulatory dla urz¹dzeñ ³¹cznoœci). Zagro ony aresztowaniem przeniós³ siê do Warszawy, gdzie podj¹³ siê prowadzenia zajêæ w tajnej szkole podchor¹ ych AK na Mokotowie. W powstaniu warszawskim, bêd¹c oficerem uzbrojenia, pracowa³ przy produkcji ³adunków wybuchowych. Jan Nowacki Po zakoñczeniu wojny próbowa³ prowadziæ w³asny zak³ad chemiczny w Kielcach. Potem przeniós³ siê z rodzin¹ do Warszawy. Od 1961 roku do przejœcia na emeryturê by³ pracownikiem naukowym w Instytucie Chemii Fizycznej Polskiej Akademii Nauk. Kontynuowa³ karierê naukow¹, zg³asza³ nowe patenty i udoskonalenia techniczne, zorganizowa³ stacjê doœwiadczaln¹ badaj¹c¹ mo liwoœci zastosowania odpadów przemys³owych i górniczych w rolnictwie. Ponadto, do wa - niejszych osi¹gniêæ profesora zaliczyæ nale y opracowanie metod wytwarzania niektórych nawozów sztucznych (mikronawóz uniwersalny, nawóz borowy), oraz nowych sposobów otrzymywania i przetwarzania wa nych dla przemys³u zwi¹zków: manganu, kobaltu, niklu i krzemowych. Ogólny rozg³os przynios³o mu wynalezienie preparatu antynowotworowego NOVIT. Pocz¹tki prac nad preparatem wi¹ ¹ siê z jednym z ostatnich zg³oszeñ patentowych: Pasz dla zwierz¹t na bazie odpadów kopalnianych i przemys³owych (...). W 1967 roku, na pastwiskach hodowlanych Pañstwowych Gospodarstw Rolnych w ówczesnym województwie szczeciñskim, profesor Nowacki, w ramach doœwiadczeñ nad nawozami sztucznymi, bada³ wp³yw mikroelementów z krzemionki koloidalnej i ³ugów poflotacyjnych na tempo wzrostu traw. Miejscowi weterynarze zauwa- yli, e rozrzucone na ³¹kach substancje s¹ bezpoœrednio spo ywane przez zwierzêta. Jednoczeœnie spad³a iloœæ przypadków nowotworów i poprawi³y siê wyniki hodowlane. Profesor postanowi³ przenieœæ odkrycie na grunt hodowli zwierz¹t, a potem medycyny. Po zmodyfikowaniu mieszanki i dalszych badaniach laboratoryjnych, wypróbowa³ preparat na sobie (przyjmowa³ go wiele lat). Kluczowe okaza³y siê badania na grupie ochotników pacjentów oddzia³u chorób nowotworowych szpitala w Wyrozêbach ko³o Siedlec, przeprowadzone w 1978 roku. Wykonano je pod kontrol¹ lekarzy specjalistów. Wa n¹ rolê w przedsiêwziêciu odegrali zaprzyjaÿnieni z profesorem hierarchowie katoliccy, miêdzy innymi ks. biskup Zbigniew Józef Kraszewski. Wsparli projekt Nowackiego swym autorytetem, co okaza³o siê bardzo potrzebne, gdy prowadzi³ on wiêkszoœæ badañ we w³asnym zakresie, bêd¹c ju emerytowanym uczonym, spoza œrodowiska lekarskiego. Profesor Nowacki zacz¹³ szerzej udostêpniaæ preparat na pocz¹tku lat 80., a formu³ê udoskonala³ do 1995 roku. Od pocz¹tku stosowania preparatu zauwa ano prawid³owoœci precyzuj¹ce stosowanie go jako leku. Przede wszystkim profesor i jego póÿniejsi wspó³pracownicy zawsze podkreœlali, e NOVIT jest kompozycj¹ zwi¹zków nieorganicznych (g³ównie mikro- i makroelementów, jak: elazo, magnez, wapñ, kobalt, mangan, glin) i dzia³a korzystnie na organizm poprzez uzupe³nienie ich niedoborów, wywo³anych procesem chorobowym oraz metodami jego leczenia (szczególnie chemioterapi¹ i radioterapi¹). Ma zastosowanie jako preparat pomocniczy stosowany nie zamiast, ale obok leczenia choroby nowotworowej metodami medycyny konwencjonalnej. Stosowaniu NOVIT-u przypisuje siê wzmocnienie systemu immunologicznego chorego i zmniejszenie dolegliwoœci. Najwiêksze efekty pozytywne zaobserwowano u pacjentów w pocz¹tkowym stadium choroby oraz w przypadkach nowotworów tkanek miêkkich (szczególnie raka piersi, p³uc oraz bia³aczki). Ocenia siê, e od pocz¹tku stosowania preparatu do 1992 roku skorzysta³o z niego oko³o 40 tys. osób, a po tym roku do chwili obecnej ponad 20 tys. Pomimo pojedynczych g³osów krytycznych, wyniki podjêtych kuracji oceniane s¹ dobrze. Lek przyjmowany by³ tak e profilaktycznie, miêdzy innymi przez papie a Jana Paw³a II. Nowacki opatentowa³ preparat w 1996 roku. Od po³owy lat 90. podjêto te próby pomocniczego stosowania preparatu u chorych na AIDS. Profesor Jan Nowacki doceniony zosta³ tak e na gruncie oficjalnym. Otrzyma³ wiele odznaczeñ, w tym dwa ordery papieskie za dzia³alnoœæ charytatywn¹ i pomoc chorym: Benemerenti (1984 rok) i Pro Ecclesia et Pontifice (1989 rok). Rada Miejska Kalisza nada³a mu godnoœæ Honorowego Obywatela Miasta (30 maja 1995 roku). Profesor zmar³ dnia 20 kwietnia 2002 roku w wieku 99 lat. Pochowano go w Kielcach, w grobie rodzinnym. Opracowano na podstawie materia³ów zamieszczonych w kwartalniku Kaliszanie w Warszawie IV 2005, nr

15 100 lat Kościuszki. Wydawnictwo jubileuszowe Jaros³aw Dolat Bogata literatura szkolnictwa kaliskiego doczeka³a siê znacz¹cego uzupe³nienia. Brakowa³o bowiem dot¹d opracowania dotycz¹cego Liceum im. Tadeusza Koœciuszki. Ksi¹ ka wydana zosta³a z okazji jubileuszu stulecia szko³y, a eby uœwietniæ obchody i dotrzeæ do jak najszerszego grona zainteresowanych, absolwentów i nauczycieli Koœciuszki. Autorom przyœwieca³a ponadto idea dokonania podsumowania wieku istnienia szko³y i przekazania jej dorobku kolejnym pokoleniom. Autorami poszczególnych rozdzia³ów by³y osoby zwi¹zane ze szko³¹. Nadzór redakcyjny nad ca³oœci¹ objê³a Aneta Kolañczyk absolwentka II LO, autorka ksi¹ ek o dziedzictwie literackim Kalisza. Wspó³pracowali z ni¹ przy redakcji El bieta Piszczorowicz-Mondra i Jaros³aw Wujkowski. Wydawnictwo zosta³o podzielone na trzy czêœci. Pierwsza, zatytu³owana Spojrzenie w przesz³oœæ, zawiera trzy rozdzia³y. Pierwszy z nich, Szko³a handlowa, gimnazjum i liceum, II Liceum Ogólnokszta³c¹ce im. Tadeusza Koœciuszki w Kaliszu. Zarys historyczny, podzielony zosta³ na poszczególne podrozdzia³y. Piotr Mydlach przedstawi³ pocz¹tki szko³y, która mia³a mieæ profil handlowy, gdy na pocz¹tku XX wieku Kalisz bardzo intensywnie rozwija³ siê gospodarczo i wymaga³ coraz lepiej przygotowanych ludzi w zwi¹zku ze specjalizacjami kaliskiej gospodarki. Inicjatorami i prowadz¹cymi szko³ê byli m.in. miejscowi przedsiêbiorcy. Autor opisa³ tak e dzieje szko³y w okresie miêdzywojennym. Kolejne podrozdzia³y dotycz¹ lat powojennych. Lata opisa³a Agata Miklas. Wskaza³a na zasadniczy problem, jaki przewija³ siê w tych latach na terenie szko³y, tj. upolitycznienie nauczania. Jednak pomimo niesprzyjaj¹cych warunków, dziêki pracy poszczególnych nauczycieli i zdolnoœciom uczniów, szko- ³a dorobi³a siê grona wybitnych absolwentów równie w tym okresie. Lata zaprezentowa³a Irena Ho³ysiak. Najwa niejszym wydarzeniem w yciu szko- ³y by³y wówczas obchody 75. lat istnienia szko³y. Rozwija³y siê równie w tym okresie ró ne organizacje, m.in. po 1989 roku wznowiono redagowanie prasy uczniowskiej. Maria WoŸniak opisa³a okres lat , tj. czas pe³nienia przez ni¹ funkcji dyrektora szko³y. Nastêpny rozdzia³, opracowany przez Teresê Koszyck¹ i Ma³gorzatê Rudowicz, zawiera historiê epizodyczn¹, a zarazem bardzo ciekaw¹. By³o ni¹ krótkie istnienie eñskiego liceum im. Stefanii Sempo³owskiej. Funkcjonowa³o ono w latach , pocz¹tkowo w obiektach po szkole Sióstr Nazaretanek, nastêpnie na 2 piêtrze Liceum im. Tadeusza Koœciuszki. Uczniowie i nauczyciele tej niespodziewanie zlikwidowanej szko- ³y kultywuj¹ tradycje. W 1995 roku odby³ siê pierwszy zjazd wychowanek, a w 2000 roku spotka³y siê one po raz drugi. W 1995 roku powsta³o Stowarzyszenie Wychowanków Liceum Ogólnokszta³c¹cego im. Tadeusza Koœciuszki. Poœwiêcony mu zosta³ kolejny rozdzia³, opracowany przez Mariê WoŸniak. Czêœæ druga ksi¹ ki o II LO w Kaliszu nosi tytu³ Ludzie. Przedstawia dyrektorów Szko³y Handlowej, Gimnazjum i Liceum im. Tadeusza Koœciuszki (Beata Majchrzak), wspomnienia o wybranych nauczycielach i uzdolnionych uczniach, spisane przez osoby zwi¹zane ze szko³¹. Tych najwybitniejszych absolwentów ukazano w czterech rozdzia³ach. Sylwetki o³nierzy, uczestników wojen w XX wieku, zaprezentowali Wojciech Dyœko i Józef Margules. Beata Majchrzak i Wac³aw Majchrzak przygotowali rozdzia³ pt. Zwyciêzcy olimpiad i konkursów przedmiotowych obejmuj¹cy 20 ostatnich lat, wraz z zamieszczeniem wybranych dokonañ uczniowskich i nauczycielskich. Na koñcu drugiej czêœci Karolina Skrzypczyñska i Jakub Wujkowski przedstawili Klub Europejczyka Polonus, dzia³aj¹cy w latach Szko³a dzisiaj to tytu³ czêœci trzeciej. Zawiera ona obszerny tekst Jaros³awa Wujkowskiego na temat wspó³czesnego, mened erskiego zarz¹dzania placówk¹ oœwiatow¹. W czêœci ostatniej za³¹czono w uk³adzie mieszanym, chronologiczno-alfabetycznym, listy dyrektorów, nauczycieli i wychowanków szko³y. W sumie nale y pracê zespo³u redakcyjnego oceniæ pozytywnie, uda³o im siê uwypukliæ najwa niejsze fakty z historii tej ma³ej ojczyzny, jak¹ by³a szko³a powszechna dla koœciuszkowców. Na podkreœlenie zas³uguje te estetyka ksi¹ ki. Ok³adkê zaprojektowa³ Wojciech Stefaniak. Pozycjê tê mo na polecaæ innym organizatorom jubileuszy i redaktorom opracowuj¹cym tego typu wydawnictwa jako wzorzec do naœladowania. Wzi¹wszy pod uwagê 100-letni¹ historiê Liceum Ogólnokszta³c¹cego im. Tadeusza Koœciuszki w Kaliszu, stowarzyszenie absolwentów tej szko³y powsta³o stosunkowo póÿno. Stowarzyszenie Absolwentów Liceum Ogólnokszta³c¹cego im. Tadeusza Koœciuszki w Kaliszu istnieje od 1996 roku. Pomys³ jego powo³ania zrodzi³ siê podczas pi¹tego zjazdu wychowanków, w którym wziê³o udzia³ prawie 350 absolwentów szko³y. Razem od święta i na co dzień Przewodnicz¹cym komitetu organizacyjnego by³ Jacek Stefaniak, w opracowaniu statutu wydatnie pomóg³ mecenas Tomasz Koszycki, a podczas I walnego zebrania cz³onków stowarzyszenia wybrano siedmioosobowy zarz¹d oraz prezesa, którym zosta³ Daniel Sztandera. Dziêki zainteresowaniu mediów w Kaliszu zaczê³o byæ g³oœno o wychowankach szko³y, ich losach, osi¹gniêciach i sukcesach. S³u y³y temu równie spotkania z koœciuszkowcami, których kariera zawodowa potoczy³a siê szczególnie interesuj¹co. Odbywa³y siê one w przytulnych wnêtrzach Rogatki Wroc³awskiej. Goœcili tam m.in. redaktor naczelny Warsaw Voice Kazimierz Sobolewski, kustosz Królewskiego Muzeum w Toronto, archeolog i badacz Egiptu Krzysztof Grzymski, projektant form przemys³owych Bart³omiej Pniewski, a póÿniej tak e grafik u ytkowy, mieszkaj¹cy na sta³e w Holandii, Cyprian Koœcielniak. Nowym elementem ycia stowarzyszeniowego sta³y siê sportowe wtorki panów pracuj¹cych nad kondycj¹ fizyczn¹, gromadne wyjazdy na narty, a tak e wspólne przedsiêwziêcia absolwentów kaliskich szkó³, jak na przyk³ad spotkanie z prof. Stanis³awem Iwankiewiczem, noce kabaretowe, spotkania op³atkowo-noworoczne i koncerty kolêd. Nowoœci¹ by³y ponadto zabawy karnawa³owe absolwentów, rodziców, nauczycieli i sympatyków szko³y, s³u ¹ce zebraniu funduszy na renowacjê budynku szkolnego. Inauguracj¹ obchodów 100-lecia szko³y by³o ostatnio otwarcie 23 stycznia 2004 roku w Muzeum Okrêgowym Ziemi Kaliskiej wystawy rysunków absolwenta Gimnazjum i Liceum im. Tadeusza Koœciuszki z 1925 roku, Zygmunta Karolaka, który za swe zas³ugi wpisany zosta³ do Ksiêgi Zas³u ony dla Miasta Kalisza. K.P.

16 Kuźnia charakterów Krzysztof Pierzchlewski O wadze, jak¹ przywi¹zuje siê w szko³ach do sportu ³atwo siê przekonaæ, odwiedzaj¹c izby pamiêci oraz gabinety dyrektorów. Wisz¹ tam dyplomy i stoj¹ puchary, które jednak z czasem pokrywa kurz niepamiêci. Warto zatem, zw³aszcza przy okazji takich jubileuszy jak okr¹g³a setka II Liceum Ogólnokszta³c¹cego im. Tadeusza Koœciuszki, zajrzeæ równie do archiwów, aby porównaæ stan obecny i przesz³y szkolnego sportu, przekonaæ siê, jakim dyscyplinom oddawali siê chêtniej uczniowie na pocz¹tku minionego stulecia, jakim po wojnie, a jakim obecnie. W pierwszych latach istnienia placówki, wówczas jeszcze Szko³y Handlowej, przeznaczano na tzw. æwiczenia cielesne stosunkowo niewiele godzin lekcyjnych, niemniej dbano o rozwój bazy umo liwiaj¹cej prowadzenie zajêæ i uprawianie wybranych dyscyplin sportu w wolnym czasie. Szczególne zas³ugi w tym dziele po³o yli: Józef D¹browski i Feliks Matawowski. Ten drugi zas³yn¹³ jako budowniczy i opiekun szkolnej przystani wioœlarskiej, otworzonej oficjalnie w maju 1931 roku. Wa nym przedsiêwziêciem w yciu gimnazjum by³o trzy lata wczeœniej urz¹dzenie w budynku sali gimnastycznej. aby w kajakach (lata 30.) Żaby ciągnie do wody W szkole istnia³o przed wojn¹ kilka organizacji dbaj¹cych o rozwój kultury fizycznej swych cz³onków. Jako pierwsze wymieñmy kó³ko sportowe w Szkole Handlowej (od roku), stanowi¹ce w rzeczywistoœci zakonspirowan¹ dru ynê skautów. Jej tradycje przejê³a nastêpnie Kaliska Dru yna Skautowa im. Tadeusza Koœciuszki, której po odzyskaniu niepodleg³oœci nadano nazwê Harcerska, a w 1930 roku przekszta³cono w Harcersk¹ Dru ynê Wodn¹ im. Tadeusza Koœciuszki w Kaliszu. Z czasem rozwinê³a ona dzia- ³alnoœæ w zakresie kursów eglarskich, budowy kajaków i turystyki. Niezale nie od harcerzy dzia- ³a³o przy szkole ko³o sportowe wioœlarzy, dysponuj¹ce m.in. 80 kajakami zbudowanymi przez uczniów na zajêciach praktycznych. Tak wiêc w latach miêdzywojennych wodniactwo sta³o siê koronn¹ dyscyplin¹ sportow¹ koœciuszkowców, zwanych z racji zielonego koloru czapek abami. Wielu z nich bardzo owocnie kontynuowa³o te zainteresowania, udaj¹c siê jak póÿniejszy uczestnik epopei ORP Orze³, kpt. mar. Stanis³aw Pierzchlewski do szkó³ morskich, ale tak e ci, dla których s³u enie Neptunowi nie sta³o siê sposobem na ycie, nadal ci¹gnêli do wiose³ i agli. Tak by³o z absolwentem szko³y, prof. Stanis³awem Iwankiewiczem, który powiedzia³ podczas wrêczenia mu w kaliskim ratuszu honorowego obywatelstwa miasta: Wspomnê jeszcze, e równie tradycje sportu wioœlarskiego, z którego Kalisz s³yn¹³ od koñca XIX wieku, przeszczepi³em na grunt wroc³awski, zak³adaj¹c w 1945 roku sekcjê wioœlarsk¹ Akademickiego Zwi¹zku Sportowego i organizuj¹c udan¹ w szybkim czasie odbudowê zburzonej w Festung Breslau przystani wioœlarskiej. Siła przestworzy Równie chêtnie jak w toñ wody, przep³ywaj¹cej przecie tu obok murów szko³y, koœciuszkowcy spogl¹dali w przestworza. W 1924 roku powsta³o Szkolne Ko³o Lotnicze, za³o one przez uzdolnionego mi³oœnika lotnictwa i modelarza, W³adys³awa Koz³owskiego. Odnotowa³o ono znacz¹ce sukcesy w budowie modeli, a jego prezesa czeka³a w przysz³oœci kariera in yniera konstruktora lotnictwa oraz pilota. Do s³awy polskich skrzyde³ przyczyni³ siê walnie tak e pilot pp³k. Stanis³aw Skar yñski ( ) bohater samotnego lotu przez Ocean Atlantycki w 1933 roku, uczestnik bitwy o Wielk¹ Brytaniê, poleg³y œmierci¹ lotnika na Morzu Pó³nocnym. Do wybitnych postaci zwi¹zanych z szeroko pojêtym sportem trzeba tak e zaliczyæ wychowanka Szko³y Handlowej i póÿniejszego Gimnazjum, Juliusza Ulrycha ( ), wspó³organizatora skautingu krakowskiego, zarzewiaka, oficera I Brygady Legionów i POW, pu³kownika, dyrektora Pañstwowego Urzêdu Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego, ministra komunikacji w latach , pos³a na Sejm. Wychowywał przez sport W okresie powojennym szczególne zas³ugi dla rozwoju sportu w szkole po³o y³ Edward B³otny, który pracê pedagogiczn¹ rozpocz¹³ jako niespe³na dwudziestoletni m³odzieniec. O jego oddaniu m³odzie y œwiadczy chocia by ten fakt, e zaraz po swoim œlubie pop³yn¹³ z gronem podopiecznych kajakami w dó³ Prosny i Warty, przesuwaj¹c miesi¹c miodowy o dwa tygodnie. To z jego inicjatywy powsta³y reprezentacyjne dru yny koszykówki i pi³ki rêcznej, rywalizuj¹ce z du- ym powodzeniem z innymi zespo³ami w ramach Kaliskiej Ligi Szkolnej. Te dzia³ania wspiera³ swoim autorytetem dyrektor Kazimierz Pomorski ( ). Dziêki obu animatorom szko³a oddzia- ³ywa³a na ca³¹ dzielnicê. W zimie jej boisko stawa³o siê lodowiskiem, a w lecie miejscem wielu wydarzeñ sportowych, m.in. zaciêtych pojedynków koszykarzy i szczypiornistów z liceów Koœciuszki i Asnyka. W latach 80. Edward B³otny postara³ siê o zainteresowanie m³odzie y strzelectwem sportowym. Wspólnie z uczniami przysposobi³ szkolne poddasze na strzelnicê. Dziêki wspó³pracy z Lig¹ Obrony Kraju, a zw³aszcza z Klubem Strzelectwa Sportowego Bursztyn, uczniowie zaczêli odnosiæ sukcesy nawet w zawodach o Srebrne Muszkiety czy w Jesiennych Zawodach Strzeleckich Ziemi Kaliskiej. Kiedy w 1991 roku profesora wybrano prezesem klubu, g³ówn¹ baz¹ szkoleniow¹ uczyni³ on w³aœnie strzelnicê w II LO. Edward B³otny doprowadzi³ tak e do zintegrowania dzia³aczy tej dyscypliny, zakupu nowoczesnego sprzêtu i broni, a ponadto zdo³a³ wychowaæ kadrê godnych nastêpców, dzia³aczy sportowych, trenerów i nauczycieli, którzy z powodzeniem kontynuuj¹ jego dzie³o. To sprawi³o, e o ywiony rozwój sportu strzeleckiego w Kaliszu jest wartoœci¹ trwa³¹, a Robert Nizio³ek, wielokrotny medalista Mistrzostw Polski i cz³onek Kadry Narodowej w strzelectwie sportowym, tylko otwiera d³ug¹ listê wybitnych zawodników, na któr¹ wpisa³ siê z³otymi zg³oskami tak e Dawid Kafkowski, maturzysta z 2004 roku, a obecnie student Politechniki Poznañskiej. To on zdoby³ w 1999 roku mistrzostwo Polski organizacji LOK, by³ wielokrotnym mistrzem regionu w konkurencji kpn 40 i kst 60 oraz zdobywc¹ III miejsca w rankingu Najlepszy zawodnik roku 2001 Polskiego Zwi¹zku Strzelectwa Sportowego. Nie tylko strzelectwo Wœród absolwentów szko³y nie brakuje te czynnych sportowców innych dyscyplin, w których osi¹gaj¹ wyniki licz¹ce siê w skali regionu i kraju. Nale y do nich triathlonistka Sylwia Spychalska (matura w 2002 roku, obecnie studentka prawa na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu), której klasê sportow¹ okreœla II miejsce w sportach letnich w klasyfikacji generalnej kobiet, zdobyte podczas VI Ogólnopolskiej Olimpiady M³odzie y. Piotr Bêcki, absolwent liceum z tego samego rocznika, student Pañstwowej Wy szej Szko³y Zawodowej w Kaliszu, mo e poszczyciæ siê II miejscem na P³ywackich Miêdzynarodowych Zawodach Nadziei Paraolimpijskich 50 m stylem motylkowym (Katowice 2001), III miejscem na Mistrzostwach Europy w Berlinie 100 m stylem motylkowym (2003) i II miejscem w Pucharze Europy 100 m stylem motylkowym (Brno 2003). Inny koœciuszkowiec, Przemys³aw Pietrzak, odniós³ du e sukcesy w kolarstwie torowym, by³ wielokrotnym mistrzem Polski w jeÿdzie dru ynowej i indywidualnie na dochodzenie. Razem z dru yn¹ zaj¹³ siódme miejsce w Mistrzostwach Œwiata 2003 roku. Wœród lekkoatletów wybitn¹ pozycjê zaj¹³ kulomiot Mariusz uczak, mistrz Polski juniorów m³odszych w 1996 roku i zdobywca III miejsca w Mistrzostwach Polski Juniorów w 1998 roku. W latach 60. do budynku przy ul. Szkolnej 5 uczêszcza³y tak e dziewczêta z IV LO im. Stefanii Sempo³owskiej. Godzi siê odnotowaæ, e w 1965 roku uczennica (imiê nieznane) Dobrowolska zdoby³a mistrzostwo Kalisza w biegu na 400 m, a Henryka Ptak wygra³a wówczas w biegu przez p³otki na 80 m. Krystyna Tarnowska zdoby³a II miejsce w skoku wzwy. Rok wczeœniej dziewczêta potrafi³y tak e odnieœæ dru ynowe zwyciêstwo

17 Poeci z Kościuszki Dawid Kafkowski Fot. archiwum w p³ywaniu i wyró nia³y siê w gimnastyce artystycznej, zdobywaj¹c III miejsce w Zawodach Okrêgowych w Poznaniu i I miejsce w Zawodach o Puchar Miast. Znacz¹cy sukces odnios³a w roku szkolnym 1966/1967 El bieta Sadowska, zajmuj¹c I miejsce w Wojewódzkiej Olimpiadzie P³ywackiej. Sport niejedno ma imię Jak mo na wnioskowaæ z tego krótkiego przegl¹du, ycie sportowe koœciuszkowców uleg³o przez dziesiêciolecia zmianom, staj¹c siê o wiele bardziej urozmaicone ni na pocz¹tku. Ale choæ dyscyplin przybywa, jakoœ nikt nie powtórzy³ wyczynu s³ynnego wynalazcy preparatu torfowego, prof. Stanis³awa To³py (nauczyciela biologii w gimnazjum pod koniec lat 30.), który w 1945 roku pokona³ drogê z Oleœnicy do Wroc³awia na wielb³¹dzie odkupionym od czerwonoarmisty za pó³ litra samogonu. Tak ju pewnie pozostanie, bo przecie o czerwonoarmistê jest dziœ w naszym kraju jeszcze trudniej ni o wielb³¹da, a bimber jako œrodek p³atniczy bardzo siê zdewaluowa³. Zapewne nie ujrzymy ju tak e tak oryginalnie wygl¹daj¹cych mi³oœników sportów motorowych jak prof. Zbigniew Piktus Ulatowski, który na swoim mopedzie marki Simson mkn¹³ ulicami Kalisza, wzbudzaj¹c podziw nie tylko rozwijan¹ szybkoœci¹, ale równie niezwykle twarzowym nakryciem g³owy, czyli tzw. pilotk¹. Prof. Edward B³otny (z lewej) W poczcie wybitnych wychowanków II Liceum Ogólnokszta³c¹cego im. Tadeusza Koœciuszki w Kaliszu literatów jest dwóch: W³odzimierz Pietrzak i Janusz Teodor Dybowski. Obaj debiutowali na ³amach szkolnego czasopisma Œwit, które od roku 1924 ukazywa³o siê w Koœciuszce. Po maturze opuœcili Kalisz. Pietrzak zapisa³ siê na wydzia³ prawny Uniwersytetu Warszawskiego. Nale a³ do grupy literackiej S. Klub ten powsta³ z inicjatywy Jana Kotta i oprócz Pietrzaka znaleÿli siê tam tak e inni wychowankowie szkó³ kaliskich: Stefan Otwinowski i Jan Werner. W 1934 roku wyda³ razem z Ryszardem Matuszewskim i Janem Kottem tomik poetycki. Drugi, ju samodzielny zbiór wierszy, zatytu³owany Prawo drapie ne, ukaza³ siê w roku Znalaz³am wiersze Pietrzaka w kaliskiej bibliotece. Musia³y tam trafiæ za spraw¹ ksiêdza pra³ata Zenona Kalinowskiego, gdy na pierwszej stronie czytamy dedykacjê w³asnorêcznie napisan¹ przez autora. Ksiêdzu Pra³atowi Zenonowi Kalinowskiemu, mojemu Dobremu Prefektowi, który umia³ przewidywaæ i czas niespokojnej przysz³oœci odczytaæ z oczu ch³opiêcych, jeœli te wiersze wydadz¹ siê niezrozumia³e i zagubione w ciemnoœci, aby pamiêta³, e w ich autorze wtedy ros³a wielka do œwiata nieufnoœæ. Piszê te s³owa z pamiêci¹ wiern¹ i ostr¹ o latach kaliskich. Warszawa, 17 paÿdziernika 1936 roku. Ksi¹dz Zenon Kalinowski by³ nauczycielem religii m³odego W³odzimierza. We wspomnieniach jawi siê jako wielki przyjaciel i dobroczyñca m³odzie y. W latach Pietrzak by³ wspó³pracownikiem Prosto z mostu. Kiedy wybuch³a wojna, jako dzia³acz podziemia bra³ czynny udzia³ w yciu kulturalnym i politycznym. Zgin¹³ w powstaniu warszawskim 22 sierpnia 1944 roku. W 1948 roku z inicjatywy Dziœ i jutro, pisma Stowarzyszenia PAX, zosta³a ufundowana Nagroda im. W³odzimierza Pietrzaka. Janusz Teodor Dybowski maturê zda³ w 1927 roku i najpierw pracowa³ w charakterze guwernera w maj¹tku uszczewo. W 1928 roku wyjecha³ do Wilna, gdzie podj¹³ studia na Wydziale Prawa i Nauk Spo³ecznych Uniwersytetu Stefana Batorego. W roku 1934 zamieszka³ w Poznaniu i studiowa³ ekonomiê oraz filozofiê. W tym czasie wspó³redagowa³ Myœl Akademick¹ i publikowa³ w³asne utwory w G³osie Akademickim. W latach pracowa³ jako bibliotekarz i zastêpca dyrektora do spraw administracyjnych w Bibliotece Raczyñskich w Poznaniu. Jesieni¹ 1940 roku podj¹³ studia filozoficzne na uniwersytecie we Fryburgu. W 1943 roku doktoryzowa³ siê na podstawie pracy: Cyprian Kamil Norwid, Kulturphilosoph der polnishen Romantic. Wiosn¹ 1945 roku wyjecha³ do Belgii, gdzie pracowa³ jako asystent na wydziale filozoficznym uniwersytetu w Brukseli. W czerwcu 1947 roku powróci³ do Polski, a ju jesieni¹ przyby³ do Kalisza. W dniach paÿdziernika uczestniczy³ w zjeÿdzie wychowanków Gimnazjum i Liceum im. Tadeusza Koœciuszki. Na scenie Teatru im. Wojciecha Bogus³awskiego odby³a siê prapremiera jego sztuki I ty poznasz Marylê. Janusz Teodor Dybowski jest autorem dramatów, powieœci historycznych, gadek pisanych gwar¹ kalisk¹. Z naszym miastem zwi¹zane s¹ dwa utwory: Gor¹ce wici i Saga grodu nad Prosn¹. Rys. Wojciech Stefaniak Janusz Teodor Dybowski zmar³ 28 czerwca 1977 roku w Warszawie. Pietrzak i Dybowski to nie jedyni twórcy, którzy sw¹ m³odoœæ zwi¹zali z szacownym gmachem przy ul. Szkolnej 5. Jest ich wiêcej. Jedni znani bardziej, inni mniej, ale yj¹ wœród nas, tu mieszkaj¹ i tworz¹, dlatego warto przedstawiæ ich sylwetki. El bieta Wojtyœ (matura 1965) najbardziej znana jest jako kolekcjonerka papaliów. Nale y do Stowarzyszenia Kolekcjonerów Pami¹tek Pontyfikatu Jana Paw³a II. Jej pasj¹ s¹ podró e i fotografowanie. Jest autork¹ Wierszy i reporta y szczawnickich, wydanych w 2001 roku przez wydawnictwo Kropka. Magdalena Krytkowska maturê zdawa³a w 1969 roku. Na sta³e zwi¹zana jest z Opatówkiem. Mieszka w domu z ogrodem, który nale a³ do jej dziadka piekarza. Jest autork¹ dwóch tomików wierszy, pisze tak e opowiadania. Nazwisko Marka Brymory nie jest kaliszanom obce. To tak e absolwent II Liceum Ogólnokszta³c¹cego im. Tadeusza Koœciuszki z 1973 roku. Ma na swoim koncie liczne nagrody i wyró nienia w konkursach poetyckich (m.in. ódzka Wiosna Poetycka, Konkurs im. Jana Œpiewaka) i mnóstwo znakomitych wierszy. Krzysztof Martyna maturê zdawa³ w 1981 roku. Debiutowa³ równie tego roku na falach III Programu Polskiego Radia jako autor tekstu piosenki skomponowanej dla zespo³u 2+1. Jego debiut poetycki mia³ miejsce na ³amach Ziemi Kaliskiej w paÿdzierniku 1983 roku. Jest laureatem wielu ogólnopolskich i miêdzynarodowych konkursów poetyckich, m.in. ódzkiej Wiosny Poetów, Nadchodz¹cego Pokolenia, Miêdzynarodowego Listopada Poetyckiego, Œwiêtokrzyskiej Liry Poezji, Konkursu Poetyckiego im. C. K. Norwida w Jeleniej Górze oraz wielkopolskiego Przedpola. Autor tomiku poetyckiego Cmentarz moich wierszy. Warto wspomnieæ tak e Annê Urbaniak, uczennicê III klasy, która debiutowa³a w Antologii Poezji Przykrej, wydanej przez Oficynê Wydawnicz¹ MAK w Szczecinie w 2005 roku. Przejrzyjcie swoje szuflady, sprawdÿcie, czy gdzieœ g³êboko ukryte nie le ¹ wasze literackie próby. Na pewno pisz¹cych wychowanków Koœciuszki jest wiêcej. Mo e w przysz³oœci uda siê stworzyæ nasz¹ w³asn¹ koœciuszkowsk¹ antologiê. A.K.

18 25 lat kaliskiej Solidarności Gra yna Schlender historia W dniu Œwiêta Miasta, 11 czerwca 2005 roku, Rada Miejska Kalisza nada³a Niezale nemu Samorz¹dnemu Zwi¹zkowi Zawodowemu Solidarnoœæ tytu³ i odznakê Zas³u ony dla Miasta Kalisza. To zaszczytne wyró nienie Zwi¹zek otrzyma³ w uznaniu zas³ug w rozwoju najwiêkszego ruchu spo³eczno-politycznego oraz promowania Kalisza i wspierania przedsiêwziêæ s³u ¹cych jego mieszkañcom. Warto teraz przypomnieæ, jak zrodzi³a siê w Kaliszu Solidarnoœæ i co zrobi³a dla miasta. Aby to zrobiæ, trzeba siê cofn¹æ do roku Międzyzakładowy Komitet Założycielski Po wprowadzonych przez rz¹d PRL lipcowych podwy kach cen przez ca³¹ Polskê przesz³a fala strajków. W Kaliszu zaczê³y siê one 9 wrzeœnia 1980 roku, kiedy to zastrajkowa³y Miejskie Przedsiêbiorstwo Komunikacyjne i Fabryka Wyrobów Runowych Runotex. Nastêpnego dnia, 10 wrzeœnia, do strajku przy³¹czy³y siê Kaliskie Zak³ady Koncentratów Spo ywczych Winiary. W zak³adach powstawa³y komitety strajkowe, które w krótkim czasie przekszta³ca³y siê w tymczasowe komisje za³o ycielskie. Wkrótce nowych organizacji zwi¹zkowych komisji zak³adowych NSZZ Solidarnoœæ w Kaliszu by³o tak du o, e 29 wrzeœnia, z inicjatywy dziesiêciu najbardziej aktywnych kaliskich zak³adów pracy, powo³ano Miêdzyzak³adowy Komitet Za³o ycielski NSZZ Solidarnoœæ. Jego przewodnicz¹cym wybrany zosta³ Antoni Pietkiewicz in ynier zatrudniony w Kaliskim Kombinacie Budowlanym. Sekretarzem wybrano Bogus³awa Œliwê prawnika, kaliskiego wiceprokuratora, który w 1978 roku zosta³ wyrzucony z pracy za to, e nie chcia³ zatuszowaæ morderstwa, o pope³nienie którego podejrzany by³ milicjant. MKZ zrobi³ du o dla miasta. Od paÿdziernika 1980 roku wydawa³ pierwsze od II wojny œwiatowej, legalne, bezdebitowe pismo kaliskie Solidarnoœæ Województwa Kaliskiego. Staraniem MKZ 12 marca 1981 roku otwarty zosta³ przy al. Wojska Polskiego 115 Dom Kultury Robotniczej Solidarnoœæ. By³a to pierwsza tego rodzaju placówka w kraju. DKR Solidarnoœæ stworzy³ now¹ jakoœæ w historii miasta i dzia³a³ do wprowadzenia stanu wojennego. Region NSZZ Solidarność Podczas I Walnego Zebrania Delegatów NSZZ Solidarnoœæ Województwa Kaliskiego, którego pierwsza tura odby³a siê 4 czerwca 1981 roku w Ostrowie Wielkopolskim, a druga od 30 czerwca do 1 lipca 1981 roku w Kaliszu, dzia³acze S województwa kaliskiego g³ównie liderzy z Kalisza i Ostrowa Wielkopolskiego utworzyli Region Ze zbiorów Gra yny Schlender. NSZZ S Wielkopolska Po³udniowa, którego w³adze dzia³a³y w Kaliszu w Pa³acu Œlubów przy al. Wolnoœci. Utworzenie regionu, który obejmowa³ ca³e ówczesne województwo kaliskie z wyj¹tkiem rejonu Jarocin, by³o du ¹ nobilitacj¹ dla grodu nad Prosn¹. Warto te przypomnieæ, e to kaliska S najpierw MKZ, a póÿniej Region NSZZ Solidarnoœæ Wielkopolska Po³udniowa pierwsza organizowa- ³a w 1980 i 1981 roku uroczyste obchody œwi¹t pañstwowych, 3 maja i 11 listopada w czasie, kiedy ówczesne w³adze miasta celebrowa³y 1 maja i 22 lipca. Najważniejsze osiągnięcia Na prze³omie 1980 i 1981 roku w³adze pañstwowe i dyrekcje zak³adów pracy czêsto nie uznawa³y wolnych sobót. Interesów pracowniczych broni³a wówczas kaliska S, która w grudniu 1980 roku skierowa³a do Rady Pañstwa, Rady Ministrów i KC PZPR pismo przypominaj¹ce, e zgodnie z porozumieniami z Jastrzêbia i Katowic od 1 stycznia 1981 roku wszystkie soboty s¹ wolne. W latach Solidarnoœæ prowadzi³a rozmowy z w³adzami miasta i województwa. Zabiega³a o lepsze zaopatrzenie sklepów, dodatkowe przydzia³y tak luksusowych wówczas towarów jak margaryna, olej czy pieluszki dla dzieci. Tropi³a te anomalia i spekulacje, jak np. sprzedawanie maœlanki w cenie trzykrotnie zawy onej czy pok¹tny handel butami (sic!). W odpowiedzi otrzyma³a od w³adz wojewódzkich pismo, którego zakoñczenie warto zacytowaæ: Chcia³em ostrzec, e skutki takiej walki wraz z odpowiedzialnoœci¹ przyjm¹ panowie na siebie. Stanowisko Partii i Rz¹du oraz nasze znane jest jednoznacznie spo³eczeñstwu i panom. W tej sytuacji nie ma powodów, abyœmy na ten temat prowadzili dyskusjê. Niedawno du o siê mówi³o o warszawskiej paradzie równoœci. Nie od rzeczy bêdzie wspomnieæ, e w listopadzie 1981 roku Zarz¹d Regionu NSZZ S Wielkopolska Po³udniowa uzna³ za swoj¹ agendê Komitet Obrony Wiêzionych za Przekonania. Obecnie a trudno zrozumieæ, e mo na byæ wiêzionym za pogl¹dy. Demokracja i prawa jednostki, które s¹ tak oczywiste, e a niezauwa alne, to tak e zdobycze S. Do najwiêkszych osi¹gniêæ S Regionu Wielkopolski Po³udniowej, a co za tym idzie ziemi kaliskiej nale a³o Pos³anie I Krajowego Zjazdu Delegatów NSZZ S do ludzi pracy Europy Wschodniej. Jego pomys³odawc¹ by³ Henryk Siciñski z Ostrowa Wielkopolskiego, tekst zredagowali Bogus³aw Œliwa z Kalisza i Jan Lityñski z Warszawy, a o skuteczny lobbing w Komisji Uchwa³ i w Prezydium Zjazdu zatroszczy³ siê Antoni Pietkiewicz. Niewiele osób pamiêta dziœ, e za tym chyba najwa niejszym dokumentem I KZD stoj¹ dzia³acze S zwi¹zani z Kaliszem. W I Krajowym ZjeŸdzie Delegatów, który odby³ siê w Gdañsku we wrzeœniu i paÿdzierniku 1981 roku, bra³o udzia³ ³¹cznie 13 delegatów z Regionu Wielkopolska Po³udniowa. W Kaliszu w czasie trwania Zjazdu Zarz¹d Regionu wydawa³ nieodp³atnie Gazetê Zjazdow¹. Przy siedzibie Zwi¹zku w al. Wolnoœci dzia³acze S przez megafony informowali na bie ¹co licznie zebranych mieszkañców Kalisza o przebiegu I KZD. O ile Pos³anie... mia³o charakter ogólnopolski, a nawet miêdzynarodowy, to S zapisa³a siê w historii miasta w inny sposób. Z jej inicjatywy zaczê³a powstawaæ odk³amana historia Polski. W proteœcie ZR z dnia 19 sierpnia 1981 roku mo na znaleÿæ sformu³owanie: Od 36 lat Polska traktowana jest jako pó³kolonia, odebrano pañstwu suwerennoœæ, zapluto nasze najwiêksze skarby: wolnoœæ myœli, przekonañ i s³owa, gospodarkê doprowadzono do ruiny, a naród do nêdzy. W tym samym proteœcie przestêpcami kryminalnymi zostali nazwani m.in. Józef Berman, Hilary Minc, Józef Cyrankiewicz, Piotr Jaroszewicz, Józef Szydlak i Edward Gierek. Pomimo tak silnych sformu³owañ politycznych S w tym okresie d¹ y³a do zmian ewolucyjnych. Wspó³pracowa³a z lokalnymi w³adzami i z Koœcio³em: zamawia³a msze, uczestniczy³a w pielgrzymkach na Jasn¹ Górê. Utrzymywa³a te dobre stosunki z formalnymi satelitarnymi sojusznikami PZPR, takimi jak KIK, a tak e PAX i SD. Ten okres 16 miesiêcy (wrzesieñ 1980 grudzieñ 1981) pe³nych walki politycznej i zwi¹zkowej, nadziei, wspó³pracy i optymizmu, nazwany jest karnawa³em Solidarnoœci. Solidarnoœæ w tym okresie liczy³a w skali Polski oko³o 10 mln

19 cz³onków, skupia³a w swych szeregach ponad 70 proc. ludzi czynnych zawodowo i dzia³a³a w du ej mierze ponad podzia³ami politycznymi. I Walny Zjazd Delegatów, Kalisz, 30 czerwca 1981 roku. Stan wojenny Te próby naprawy Polski poprzez przeprowadzenie reform ekonomiczno-politycznych w ramach istniej¹cego ustroju skoñczy³y siê 13 grudnia 1981 roku z chwil¹ wprowadzenia stanu wojennego. Pomimo internowania jej pierwszoplanowych liderów, S w dalszym ci¹gu dzia³a³a. W Kaliszu pierwsza struktura podziemnej S Tymczasowy Komitet Koordynacyjny powsta³a ju wieczorem 13 grudnia 1981 roku. TKK by³ kontynuatorem Zarz¹du Regionu NSZZ S Wielkopolska Po³udniowa. Mo na powiedzieæ, e kierowa³ siê dewiz¹ Jeszcze Solidarnoœæ nie umar- ³a, kiedy prasê wydajemy, bo przez ca³y czas stanu wojennego redagowa³, drukowa³ i kolportowa³ druki podziemnej S. Najpierw wydawa³ Spo³eczeñstwu do Przemyœlenia (styczeñ 1982 wrzesieñ 1982), nastêpnie Biuletyn Informacyjny TKK Wielkopolska Po³udniowa, od grudnia 1982 roku ukazywa³ siê Magazyn Polski Walcz¹cej. Od sierpnia 1983 roku do listopada 1984 roku wydawany by³ w Kaliszu miêdzyregionalny periodyk Nasza Solidarnoœæ Kalisz, Konin, Sieradz. Z kolei od marca do wrzeœnia 1985 roku kaliska Solidarnoœæ Walcz¹ca wydawa³a magazyn o tym samym tytule. Czasopisma te omawia³y wydarzenia o charakterze ogólnopolskim, jak np. Nobel dla Wa³êsy, a jednoczeœnie na bie ¹co relacjonowa³y wydarzenia z Kalisza. Podawa³y informacje dotycz¹ce procesu o. Stefana Dzier ka, jezuity, autora s³ynnych w ca³ym kraju ³óbków. Podziemna prasa S wspomina³a Cud nad Wis³¹, powstanie warszawskie, wrzesieñ 1939 roku i pakt Ribbentrop-Mo³otow. Najwiêcej jednak uwagi poœwiêca³a wydarzeniom oraz szykanom, do jakich dochodzi³o w Kaliszu i w okolicach. Du o miejsca zajmowa³y krótkie relacje o zatrzymaniach, przes³uchaniach i rewizjach, a tak e o wydarzeniach w obozach dla internowanych. W sierpniu 1982 roku czytelnicy Spo³eczeñstwu do Przemyœlenia mogli zapoznaæ siê z yciorysami kaliskich notabli, m.in. by³ych wojewodów kaliskich Zdzis³awa Drozdy i Zbigniewa Chody³y, kilku sekretarzy KW PZPR oraz dyrektora Runoteksu Jerzego Pileckiego. Ta podziemna, pe³na wielkich idei i marzeñ o wolnoœci, choæ nieco plotkarska prasa S stanowi obecnie chyba najlepszy materia³ Ÿród³owy relacjonuj¹cy stan wojenny w Kaliszu. W³aœnie g³ównie dziêki drukom Solidarnoœciowym wiemy o akcjach, jakie przeprowadza- ³a S w Kaliszu w okresie stanu wojennego i pó³wojennego. Niezale ny pochód Solidarnoœciowy idzie z pl. œw. Józefa w kierunku Pa³acu Œlubów. 1 maja 1983 roku. Aktywny opór Jedn¹ z najwa niejszych form aktywnoœci podziemnej S by³y zbiórki pieniêdzy dla internowanych i ich rodzin. Pieni¹dze zasadniczo zbierano w zak³adach pracy, wœród pracowników, choæ zbiórki mia³y miejsce tak e w zak³adzie zegarmistrzowskim Czes³awa Pryliñskiego przy pl. Bohaterów Stalingradu (obecnie Rynek), pewne sumy przekazywa³ S tak e Koœció³ g³ównie kaliscy jezuici i proboszcz z Dobrzeca. Do form aktywnego oporu zaliczyæ mo na plakatowanie miasta. Na murach i szosach pojawi³y siê te bardzo radykalne napisy. KW PZPR w Kaliszu odnotowa³ m.in. w Nowych Skalmierzycach has³a Precz z junt¹, RTV k³amie, Solidarnoœæ zwyciê y ; w Kolonii Dêbe PZPR banda UPA, a w elazkowie [...] precz z czerwonym faszyzmem. W Kaliszu Solidarnoœciowy ruch oporu preferowa³ inne formy protestu. W listopadzie 1982 roku na budynku Runoteksu wywieszono bia³o-czerwon¹ flagê z napisem Solidarnoœæ. W sierpniu 1982 roku na apel TKK cz³onkowie S przypiêli bia³oczerwone wst¹ ki, a oko³o piêciuset robotników WSK przesz³o w milczeniu ul. Czêstochowsk¹ od swojego zak³adu pracy pod Teatr im. Wojciecha Bogus³awskiego. Szerokim echem odbi³ siê zorganizowany w 1983 roku przez Bogus³awa Œliwê oraz Tadeusza Wolfa Solidarnoœciowy i konkurencyjny do oficjalnego, urz¹dzonego przez w³adze miasta i województwa, pochód pierwszomajowy. Oczywiœcie Œliwê, Wolfa, Chlastê i kilkunastu innych dzia³aczy S w³adze podda³y represjom. Inn¹ form¹ protestu by³y uk³adane od 1982 roku krzy e kwietne. Pojawi³y siê one w ca³ym województwie, w Kaliszu najczêœciej ko³o koœcio- ³a œw. Józefa. Wokó³ krzy y kwietnych zbierali siê cz³onkowie i sympatycy S, którzy œpiewali pieœni koœcielne i patriotyczne. Milicja i SB stara³y siê zlikwidowaæ tê formê protestu, rozpêdza³y zebranych, a najbardziej aktywnych aresztowa³y. 13 marca 1983 roku ponad piêæsetosobow¹ grupê id¹c¹ z koœcio³a oo. Jezuitów zaatakowa³y opancerzone w plastik oddzia³y ZOMO i MO. Aresztowano kilkadziesi¹t osób, wielu z nich skazano na wysokie grzywny. 19-letniego Rados³awa Marciniaka, syna dzia³acza S Jana Marciniaka, kolegium ukara³o grzywn¹ w wysokoœci 18 tys. z³. Jego ojciec w tym czasie zarabia³ ok. 5 tys. z³. Przyczyn¹ tak wysokiej kary by³ fakt, e podobno Rados³aw zaintonowa³ pieœñ Bo e coœ Polskê. Jak widaæ, podczas stanu wojennego w Kaliszu te by³y zakazane piosenki. Podziemna S zachêca³a do bojkotu telewizji, kin i teatru. Bojkot telewizji wi¹za³ siê z gaszeniem œwiate³ w mieszkaniach i wystawieniem w oknach zapalonych œwieczek. Z kolei alternatyw¹ dla kina i teatru mia³y byæ msze œwiête, które cz³onkowie S zamawiali w kaliskich koœcio³ach. W stanie wojennym dosz³o do du ego zbli enia S z Koœcio³em. Cz³onkowie S licznie brali udzia³ w pielgrzymkach na Jasn¹ Górê, ³¹cz¹c uczestnictwo w ceremonii religijnej z etosem S. W 1983 roku powracaj¹cy do Kalisza p¹tnicy ju w G³uszynie rozwinêli i nieœli transparent z napisem Solidarnoœæ, a w 1985 roku zawiesili na murach Jasnej Góry wykonany przez kaliskich oo. orionistów transparent z napisem Duchu ks. Jerzego, pomó nam przezwyciê yæ Czerwonego Smoka. Solidarnoœæ Kalisz. Wszystkie te akcje, choæ czasem niewiele znacz¹ce, a niekiedy nawet nie do koñca udane, by³y dowodem na to, e autentycznego dziesiêciomilionowego ruchu spo³ecznego nie mo na zlikwidowaæ jednym ukazem, e S ci¹gle istnieje i do niej nale y przysz³oœæ. Obozy dla internowanych Liczne restrykcje zmieni³y i umocni³y S. Obozy dla internowanych uœwiadomi³y wiêkszoœci spo³eczeñstwa, e nie mo na zmieniæ i naprawiæ Polski w ramach systemu socjalistycznego. To w³aœnie z obozów dla internowanych (zwanych oficjalnie oœrodkami odosobnienia) rekrutowali siê ludzie, którzy wkrótce objêli w³adzê i doprowadzili do likwidacji PZPR-u i PRL-u. Problem oœrodków odosobnienia omówiæ nale y osobno. W województwie kaliskim istnia³ tylko jeden oœrodek odosobnienia w Ostrowie Wielkopolskim, w areszcie œledczym przy ul.obroñców Pokoju 2. Tam zosta³a internowana wiêkszoœæ dzia³aczy S z województwa. PóŸniej przewieziono ich do G³ogowa. Oprócz tego czêœæ

20 Szopka bo onarodzeniowa Ojca Stefana Dzier ka wystawiona w koœciele Jezuitów. 24 grudnia 1982 roku. Fot. ze zbiorów St. Piotrowskiego. cz³onków S przebywa³a w Gêbarzewie, Go³dapi (kobiety), Grodkowie, Kwidzynie, Nysie i we Wroc³awiu. Przewodnicz¹cy ZR Wielkopolska Po- ³udniowa, Antoni Pietkiewicz, by³ internowany w oœrodku w Bia³o³êce, a o. Stefan Dzier ek odsiadywa³ wyrok w Strzelinie. ¹cznie w czasie stanu wojennego aresztowano i internowano 112 osób z województwa kaliskiego. Odtwarzanie Regionu Po stanie wojennym, jeszcze przed zakoñczeniem obrad Okr¹g³ego Sto³u S, która w Kaliszu odbudowywa³a siê na bazie prowadzonego przez o. Stefana Dzier ka TJ Duszpasterstwa Ludzi Pracy, wznowi³a oficjaln¹ dzia³alnoœæ 14 stycznia 1989 roku. Tego dnia rozpocz¹³ dzia³alnoœæ Komitet Organizacyjny Tymczasowego Zarz¹du Regionu NSZZ S Wielkopolska Po³udniowa. Choæ TZR wydawa³ oficjalne oœwiadczenia, prowadzi³ korespondencjê z wojewod¹ kaliskim, to kaliska SB w dalszym ci¹gu inwigilowa³a najbardziej aktywnych cz³onków S i wzywa³a ich na przes³uchania. TZR NSZZ S ukonstytuowa³ siê 20 stycznia 1989 roku. Wkrótce dzia³acze kaliskiej S uruchomili punkt konsultacyjno-informacyjny w mieszkaniu Anny Binder przy ul. Górnoœl¹skiej. Pierwsze prezydium TZR wybrano w marcu 1989 roku. Sta³e w³adze Regionu NSZZ S Wielkopolska Po³udniowa wybrano ostatecznie podczas II WZD, które zaczê³o siê 27 stycznia 1990 roku w Kaliszu. Tym samym zakoñczy³ siê proces odtwarzania Regionu S Wielkopolska Po- ³udniowa, który istnieje w tych samych granicach do dzisiaj. Wiosn¹, pomimo tej pocz¹tkowo trudnej sytuacji, w województwie kaliskim uda³o siê powo³aæ komitety obywatelskie S, które wspierane przez w³adze Tymczasowego Zarz¹du Regionu wprowadzi³y podczas wyborów w czerwcu 1989 roku do parlamentu wszystkich swoich kandydatów 4 pos³ów i 2 senatorów. Do tego sukcesu politycznego nale y dodaæ jeszcze jeden. Premier Tadeusz Mazowiecki na stanowisko wojewody kaliskiego powo³a³ 1 czerwca 1990 roku pierwszego przewodnicz¹cego kaliskiej S, Antoniego Pietkiewicza. Wolne wybory samorządowe Odby³y siê 27 maja 1990 roku. Powo³ane zosta³y na tê okolicznoœæ komitety obywatelskie dzia³aj¹ce przy strukturach miejskich S. W Kaliszu Biuro Wyborcze S wprowadzi³o do 45-osobowej rady miejskiej 33 kandydatów, tzn. e radni z ramienia S stanowili 73 proc. Rady Miejskiej Kalisza. Prezydentem miasta Kalisza zosta³ Wojciech Bachor, a przewodnicz¹cym Rady Miejskiej Krzysztof Walczak, obaj rekomendowani przez S. Za spraw¹ tej Solidarnoœciowej Rady Miejskiej Kalisza i przy poparciu spo³eczeñstwa oraz NSZZ Solidarnoœæ przeprowadzono w Kaliszu szereg zmian maj¹cych na celu usuniêcie z miasta reliktów PRL-u. W styczniu 1991 roku Rada Miejska, upamiêtniaj¹c datê odnowienia przywileju lokacji miasta Kalisza, wydanego przez ksiêcia kaliskiego Boles³awa Pobo nego i wznowionego przez Przemys³awa II w 1282 roku, ustanowi³a dzieñ 11 czerwca Œwiêtem Miasta Kalisza. Od 1946 roku Œwiêto Kalisza obchodzone by³o 23 stycznia, bowiem tego dnia w 1945 roku Armia Czerwona wypar³a z Kalisza wojska i w³adze niemieckie. Ju od 1990 roku Solidarnoœæ i w³adze miasta zaczê³y zmieniaæ nazwy niektórych ulic, najczêœciej powracaj¹c do nazw przedwojennych. I tak np. ul. Walki M³odych sta³a siê ponownie, tak jak w 1939 roku, ul. Nieca³¹; ul. Franciszka Zubrzyckiego Nowym Œwiatem, ul. Mariana Buczka sta³a siê znów ul. Legionów. Czasami ulice otrzymywa³y nowe nazwy. W miejsce ul. Gen. Karola Œwierczewskiego pojawi³a siê ul. Zamkowa. Warto te przypomnieæ, e w 2004 roku z inicjatywy S jedna z nowopowsta³ych ulic na osiedlu Dobrzec otrzyma³a imiê ks. Jerzego Popie³uszki. Bardzo wczeœnie, bo ju w 1990 roku, pod presj¹ œrodowisk Solidarnoœciowych w³adze miejskie usunê³y znajduj¹cy siê w al. Wolnoœci pomnik poœwiêcony funkcjonariuszom MO, ORMO i KBW utrwalaczom tzw. w³adzy ludowej. W Kaliszu zaczê³y pojawiaæ siê liczne p³yty pami¹tkowe. Solidarnoœæ by³a najczêœciej ich fundatorem lub inicjatorem. W œcianie bocznej Katedry Kaliskiej przy ul. Kanonickiej ufundowano w 1993 roku tablicê pami¹tkow¹ wed³ug projektu Leonarda Duszeñki, dzia³acza S, poœwiêcon¹ ofiarom Katynia. W sierpniu 2000 roku na œcianie S¹du Okrêgowego w Kaliszu ods³oniêta zosta³a tablica poœwiêcona Bogus³awowi Œliwie wiceprokuratorowi, a póÿniej aktywnemu dzia³aczowi S. W czerwcu 2005 roku ks. bp Stanis³aw Napiera³a poœwiêci³ ufundowan¹ przez NSZZ S Regionu Wielkopolska Po³udniowa tablicê poœwiêcon¹ papie owi Janowi Paw³owi II. Wmurowana jest ona w dom parafialny przy pl. Jana Paw³a II. Pielgrzymka robotników do św. Józefa Solidarnoœæ zmienia³a Kalisz nie tylko na polu kultury materialnej. Chyba jeszcze silniejsze piêtno odcisnê³a na niwie kultury duchowej. W III RP w Kaliszu, w miejsce pochodów pierwszomajowych, z inicjatywy ks. pra³ata Lucjana Andrzejczaka i przewodnicz¹cego Zarz¹du Regionu

W numerze: 100-lecie Kościuszki. Jubileusz Solidarności. Pożegnanie Księdza. Ranking samorządów. Strażnicy Zawodzia.

W numerze: 100-lecie Kościuszki. Jubileusz Solidarności. Pożegnanie Księdza. Ranking samorządów. Strażnicy Zawodzia. W numerze: 100-lecie Kościuszki Jubileusz Solidarności Pożegnanie Księdza Ranking samorządów Strażnicy Zawodzia Malarskie wersety Stomil wiecznie żywy Jesienny Chopin Szko³a dziœ Historia Zwi¹zku O Ojcu

Bardziej szczegółowo

U R Z Ą D S T A T Y S T Y C Z N Y WE WROCŁAWIU

U R Z Ą D S T A T Y S T Y C Z N Y WE WROCŁAWIU U R Z Ą D S T A T Y S T Y C Z N Y WE WROCŁAWIU Kontakt: tel. 071 37-16-300 e-mail: sekretariatuswro@stat.gov.pl Internet: www.stat.gov.pl/urzedy/wroclaw INFORMACJA SYGNALNA nr 2/2006 EDUKACJA W WOJEWÓDZTWIE

Bardziej szczegółowo

Dlaczego warto wybrać Trzynastkę

Dlaczego warto wybrać Trzynastkę Dlaczego warto wybrać Trzynastkę Trzynastka rozwija się dzięki Wam, ambitnym uczniom o skonkretyzowanych zainteresowaniach. Szkoła kreuje przyszłych filologów, językoznawców, dziennikarzy, ludzi szczęśliwych

Bardziej szczegółowo

1922-1939 KALENDARIUM

1922-1939 KALENDARIUM 1922-1939 KALENDARIUM 1918 Grudzieñ - ukazuje siê Rozkaz nr 1 Departamentu Sanitarnego Ministerstwa Spraw Wojskowych z 9.12.1918 r., który o lekarzach s³u ¹cych w wojsku stwierdza, i...s¹ oficerami i pos³uguj¹

Bardziej szczegółowo

Satysfakcja pracowników 2006

Satysfakcja pracowników 2006 Satysfakcja pracowników 2006 Raport z badania ilościowego Listopad 2006r. www.iibr.pl 1 Spis treści Cel i sposób realizacji badania...... 3 Podsumowanie wyników... 4 Wyniki badania... 7 1. Ogólny poziom

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela. (tekst jednolity) Rozdział 3a. Awans zawodowy nauczycieli

USTAWA. z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela. (tekst jednolity) Rozdział 3a. Awans zawodowy nauczycieli USTAWA z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (tekst jednolity) Rozdział 3a Awans zawodowy nauczycieli Art. 9a. 1. Ustala się stopnie awansu zawodowego nauczycieli: 1) nauczyciel stażysta; 2) nauczyciel

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STYPENDIALNY GMINY DOBRZYCA

PROGRAM STYPENDIALNY GMINY DOBRZYCA Załącznik do Uchwały nr XLVI/328/2014 Rady Miejskiej Gminy Dobrzyca z dnia 30 czerwca 2014r. PROGRAM STYPENDIALNY GMINY DOBRZYCA 1 Cele i formy realizacji programu 1. Tworzy się Program Stypendialny Gminy

Bardziej szczegółowo

Regulamin Konkursu na najlepszego studenta i na najlepsze koło naukowe Województwa Pomorskiego o nagrodę Czerwonej Róży 2016

Regulamin Konkursu na najlepszego studenta i na najlepsze koło naukowe Województwa Pomorskiego o nagrodę Czerwonej Róży 2016 Regulamin Konkursu na najlepszego studenta i na najlepsze koło naukowe Województwa Pomorskiego o nagrodę Czerwonej Róży 2016 1 Postanowienia ogólne 1. Organizatorem konkursu jest Stowarzyszenie Czerwonej

Bardziej szczegółowo

Zaproszenie do projektu. Warszawa Lokalnie

Zaproszenie do projektu. Warszawa Lokalnie Zaproszenie do projektu Warszawa Lokalnie CO WYDARZY SI W SZKOŁACH? 2 Lekcje wychowawcze Na temat możliwo ci, jakie stoją przed mieszańcami a dotyczą podejmowania oddolnych, lokalnych, sąsiedzkich działań.

Bardziej szczegółowo

1. NAUCZANIE JĘZYKÓW NOWOŻYTNYCH (OBOWIĄZKOWYCH) W RAMACH PROGRAMU STUDIÓW STACJONARNYCH (CYKL A I B) I NIESTACJONARNYCH

1. NAUCZANIE JĘZYKÓW NOWOŻYTNYCH (OBOWIĄZKOWYCH) W RAMACH PROGRAMU STUDIÓW STACJONARNYCH (CYKL A I B) I NIESTACJONARNYCH 1 Szczegółowe przepisy wykonawcze na rok akadem. 2010/11 wprowadzające w życie Zarządzenie Rektora PWT we Wrocławiu w sprawie nauczania języków obcych na PWT we Wrocławiu z dnia 29 września 2009 r. 1.

Bardziej szczegółowo

4. W przypadku równej liczby punktów uzyskanych przez kandydatów spełniających powyższe warunki, stosuje się kryteria oceny z zachowania.

4. W przypadku równej liczby punktów uzyskanych przez kandydatów spełniających powyższe warunki, stosuje się kryteria oceny z zachowania. Kryteria rekrutacji uczniów zamieszkałych w poza obwodem: 1. możliwość kontynuacji nauki języka obcego 10 pkt., 2. za ocenę ze sprawowania: - poprawna 1 pkt., - dobra 2 pkt., - bardzo dobra 3 pkt., - wzorowa

Bardziej szczegółowo

ZESPÓŁ SZKÓŁ NR 1 IM. MIKOŁAJA KOPERNIKA W KOSZALINIE Regulamin naboru na rok szkolny 2015/2016

ZESPÓŁ SZKÓŁ NR 1 IM. MIKOŁAJA KOPERNIKA W KOSZALINIE Regulamin naboru na rok szkolny 2015/2016 ZESPÓŁ SZKÓŁ NR 1 IM. MIKOŁAJA KOPERNIKA W KOSZALINIE Regulamin naboru na rok szkolny 2015/2016 Nabór do szkoły odbywać się będzie metodą elektroniczną według wspólnych zasad dla wszystkich szkół ponadgimnazjalnych

Bardziej szczegółowo

Opracowanie: mgr Krystyna Golba mgr Justyna Budak

Opracowanie: mgr Krystyna Golba mgr Justyna Budak 1 Wyniki badań ankietowych nt.,,bezpieczeństwa uczniów w szkole przeprowadzone wśród pierwszoklasistów Zespołu Szkól Technicznych w Mielcu w roku szkolnym 2007/2008 Celem ankiety było zdiagnozowanie stanu

Bardziej szczegółowo

Ocena warunków higieniczno - sanitarnych w placówkach oświatowo - wychowawczych w roku 2010

Ocena warunków higieniczno - sanitarnych w placówkach oświatowo - wychowawczych w roku 2010 Ocena warunków higieniczno - sanitarnych w placówkach oświatowo - wychowawczych w roku 2010 1. Informacje wstępne Pracownicy Państwowej Inspekcji Sanitarnej (PIS) w ramach nadzoru nad warunkami pobytu

Bardziej szczegółowo

Zapisy na kursy B i C

Zapisy na kursy B i C Instytut Psychologii Uniwersytetu Gdańskiego Zapisy na kursy B i C rok akademicki 2016 / 2017 procedura i terminarz Gdańsk, 2016 Tok studiów w Instytucie Psychologii UG Poziomy nauczania i ścieżki specjalizacyjne

Bardziej szczegółowo

STATUT ZESPOŁU SZKÓŁ W MIĘKINI

STATUT ZESPOŁU SZKÓŁ W MIĘKINI STATUT ZESPOŁU SZKÓŁ W MIĘKINI 1 UWAGI OGÓLNE 1 Zespół Szkół w Miękini powołany został przez Radę Gminy Miękinia Uchwałą nr XX/149/04 Rady Gminy w Miękini z dnia 25 maja 2004r. w sprawie utworzenia Zespołu

Bardziej szczegółowo

31-052 Kraków ul. Miodowa 41 tel./fax: (012) 426 20 60 e-mail: redakcja@rynekpracy.pl

31-052 Kraków ul. Miodowa 41 tel./fax: (012) 426 20 60 e-mail: redakcja@rynekpracy.pl Rynek informatyków w województwie kujawsko-pomorskim o f e r t a s p r z e d a ż y r a p o r t u KRAKÓW 2009 31-052 Kraków ul. Miodowa 41 tel./fax: (012) 426 20 60 e-mail: redakcja@rynekpracy.pl www.sedlak.pl

Bardziej szczegółowo

Organizatorzy KRPUT. i n f o r m a c j a p r a s o w a. Fundacja Edukacyjna Perspektywy. Konferencja Rektorów Polskich Uczelni Technicznych

Organizatorzy KRPUT. i n f o r m a c j a p r a s o w a. Fundacja Edukacyjna Perspektywy. Konferencja Rektorów Polskich Uczelni Technicznych Fundacja Edukacyjna Perspektywy Organizatorzy Fundacja Edukacyjna Perspektywy jest niezale nà organizacjà non-profit promujàcà szkolnictwo wy sze i wspierajàcà proces internacjonalizacji polskich uczelni

Bardziej szczegółowo

STATUT KOŁA NAUKOWEGO KLUB INWESTORA

STATUT KOŁA NAUKOWEGO KLUB INWESTORA STATUT KOŁA NAUKOWEGO KLUB INWESTORA 1 I. Postanowienia ogólne 1. Koło Naukowe KLUB INWESTORA, zwane dalej Kołem Naukowym, jest jednostką Samorządu Studenckiego działającą przy Wydziale Finansów i Bankowości

Bardziej szczegółowo

Suplement część B dyplomu nr.*

Suplement część B dyplomu nr.* Załącznik nr 5 WYŻSZA SZKOŁA ZARZĄDZANIA PERSONELEM Suplement część B dyplomu nr.* I. INFORMACJE O POSIADACZU DYPLOMU 1. Nazwisko:... 2. Imię (imiona): 3. Data urodzenia (dzień, miesiąc, rok):. 4. Numer

Bardziej szczegółowo

Zasady przyznawania stypendiów doktoranckich na Wydziale Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego na rok akademicki 2016/2017

Zasady przyznawania stypendiów doktoranckich na Wydziale Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego na rok akademicki 2016/2017 Zasady przyznawania stypendiów doktoranckich na Wydziale Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego na rok akademicki 2016/2017 Postanowienia ogólne 1) Niniejsze Zasady dotyczą stypendiów doktoranckich wypłacanych

Bardziej szczegółowo

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ

CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

ROZPORZ DZENIE MINISTRA KULTURY I SZTUKI. z dnia 9 marca 1999 r.

ROZPORZ DZENIE MINISTRA KULTURY I SZTUKI. z dnia 9 marca 1999 r. Dz.U.99.41.419 ROZPORZ DZENIE MINISTRA KULTURY I SZTUKI z dnia 9 marca 1999 r. w sprawie wymaga kwalifikacyjnych uprawniaj cych do zajmowania okre lonych stanowisk w bibliotekach oraz trybu stwierdzania

Bardziej szczegółowo

Podstawa prawna. 4. Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i wolontariacie (Dz. U. nr 96 poz.873);

Podstawa prawna. 4. Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i wolontariacie (Dz. U. nr 96 poz.873); Regulamin rekrutacji do II Liceum Ogólnokształcącego im. Hetmana Jana Tarnowskiego w Zespole Szkół Ogólnokształcących nr 2 w Tarnowie Rok szkolny 2016/2017 Podstawa prawna 1 Rekrutacja do II LO im. Hetmana

Bardziej szczegółowo

1. Postanawia się przyjąć i przekazać pod obrady Rady Miasta Krakowa projekt uchwały Rady Miasta Krakowa w sprawie zamiaru rozwiązania Zespołu Szkół

1. Postanawia się przyjąć i przekazać pod obrady Rady Miasta Krakowa projekt uchwały Rady Miasta Krakowa w sprawie zamiaru rozwiązania Zespołu Szkół ZARZĄDZENIE Nr 98/2016 PREZYDENTA MIASTA KRAKOWA z dnia 13.01.2016 r. w sprawie przyjęcia i przekazania pod obrady Rady Miasta Krakowa projektu uchwały Rady Miasta Krakowa w sprawie zamiaru rozwiązania

Bardziej szczegółowo

Nie racjonalnych powodów dla dopuszczenia GMO w Polsce

Nie racjonalnych powodów dla dopuszczenia GMO w Polsce JANUSZ WOJCIECHOWSKI POSEŁ DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO WICEPRZEWODNICZĄCY KOMISJI ROLNICTWA I ROZWOJU WSI Tekst wystąpienia na Konferencji: "TRADYCYJNE NASIONA - NASZE DZIEDZICTWO I SKARB NARODOWY. Tradycyjne

Bardziej szczegółowo

STATUT POLSKIEGO STOWARZYSZENIA DYREKTORÓW SZPITALI W KRAKOWIE. Rozdział I

STATUT POLSKIEGO STOWARZYSZENIA DYREKTORÓW SZPITALI W KRAKOWIE. Rozdział I STATUT POLSKIEGO STOWARZYSZENIA DYREKTORÓW SZPITALI W KRAKOWIE Rozdział I Postanowienia Ogólne. 1. Stowarzyszenie nosi nazwę Polskie Stowarzyszenie Dyrektorów Szpitali w Krakowie w dalszej części określone

Bardziej szczegółowo

MĄDROŚĆ, WIARA i WYCHOWANIE. Koncepcja pracy Katolickiego Gimnazjum im. św. Jadwigi Królowej w Sandomierzu na lata 2015/2020

MĄDROŚĆ, WIARA i WYCHOWANIE. Koncepcja pracy Katolickiego Gimnazjum im. św. Jadwigi Królowej w Sandomierzu na lata 2015/2020 MĄDROŚĆ, WIARA i WYCHOWANIE Koncepcja pracy Katolickiego Gimnazjum im. św. Jadwigi Królowej w Sandomierzu na lata 2015/2020 Podstawa prawna: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. 2004

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY RODZICÓW Szkoły Podstawowej w Wawrzeńczycach

REGULAMIN RADY RODZICÓW Szkoły Podstawowej w Wawrzeńczycach REGULAMIN RADY RODZICÓW Szkoły Podstawowej w Wawrzeńczycach Rozdział I Cele, kompetencje i zadania rady rodziców. 1. Rada rodziców jest kolegialnym organem szkoły. 2. Rada rodziców reprezentuje ogół rodziców

Bardziej szczegółowo

Sekcja Chirurgii Kolana, Artroskopii i Traumatologii Sportowej Polskiego Towarzystwa Ortopedycznego i Traumatologicznego w latach 1981-2003

Sekcja Chirurgii Kolana, Artroskopii i Traumatologii Sportowej Polskiego Towarzystwa Ortopedycznego i Traumatologicznego w latach 1981-2003 Tadeusz Trzaska Ortopedia Traumatologia Rehabilitacja Sekcja Chirurgii Kolana, Artroskopii i Traumatologii Sportowej Polskiego Towarzystwa Ortopedycznego i Traumatologicznego w latach 1981-2003 Sekcja

Bardziej szczegółowo

I. Organizatorzy konkursu: Organizatorem konkursu jest Zespół Szkół Elektrycznych im. prof. Janusza Groszkowskiego w Białymstoku.

I. Organizatorzy konkursu: Organizatorem konkursu jest Zespół Szkół Elektrycznych im. prof. Janusza Groszkowskiego w Białymstoku. Regulamin VII Międzyszkolnego Konkursu Historycznego na najlepszą prezentację multimedialną lub film 70 rocznica zakończenia II wojny światowej rok szkolny 2015/2016 I. Organizatorzy konkursu: Organizatorem

Bardziej szczegółowo

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach?

Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy przedsiêbiorstwo, którym zarz¹dzasz, intensywnie siê rozwija, ma wiele oddzia³ów lub kolejne lokalizacje w planach? Czy masz niedosyt informacji niezbêdnych do tego, by mieæ pe³en komfort w podejmowaniu

Bardziej szczegółowo

im. Powstańców Śląskich na rok szkolny 2014/2015

im. Powstańców Śląskich na rok szkolny 2014/2015 Wewnątrzszkolny regulamin rekrutacji uczniów do klas pierwszych Publicznego Liceum Ogólnokształcącego im. Powstańców Śląskich z Oddziałami Dwujęzycznymi w Dobrzeniu Wielkim na rok szkolny 2014/2015 I.

Bardziej szczegółowo

Relacja z I Międzynarodowego Zjazdu Członków i Przyjaciół Sekcji Spadochronowej

Relacja z I Międzynarodowego Zjazdu Członków i Przyjaciół Sekcji Spadochronowej Relacja z I Międzynarodowego Zjazdu Członków i Przyjaciół Sekcji Spadochronowej 25 lipca 2015 roku na lotnisku w Kruszynie odbył się I Międzynarodowy Zjazd Członków i Przyjaciół Sekcji Spadochronowej działającej

Bardziej szczegółowo

Zarząd Stowarzyszenia na Rzecz Wspierania Rozwoju Dzieci i Młodzieży FORTITUDO oraz Dyrekcja Zespołu Szkół Nr 2 w Łęcznej

Zarząd Stowarzyszenia na Rzecz Wspierania Rozwoju Dzieci i Młodzieży FORTITUDO oraz Dyrekcja Zespołu Szkół Nr 2 w Łęcznej Zarząd Stowarzyszenia na Rzecz Wspierania Rozwoju Dzieci i Młodzieży FORTITUDO oraz Dyrekcja Zespołu Szkół Nr 2 w Łęcznej serdecznie zapraszają do udziału w imprezie Dzień Integracji 2016 pod hasłem,,moja

Bardziej szczegółowo

Regulamin Programu Ambasadorów Kongresów Polskich

Regulamin Programu Ambasadorów Kongresów Polskich Regulamin Programu Ambasadorów Kongresów Polskich 1. W oparciu o inicjatywę Stowarzyszenia Konferencje i Kongresy w Polsce (SKKP) oraz zadania statutowe Polskiej Organizacji Turystycznej (POT) i działającego

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XXII / 242 / 04 Rady Miejskiej Turku z dnia 21 grudnia 2004 roku

Uchwała Nr XXII / 242 / 04 Rady Miejskiej Turku z dnia 21 grudnia 2004 roku Informacja dotycząca Stypendiów Burmistrza Miasta Turku za wyniki w nauce, stypendia za osiągnięcia sportowe oraz stypendia za osiągnięcia w dziedzinie kultury i działalności artystycznej. Urząd Miejski

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RADY RODZICÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 6 IM. ROMUALDA TRAUGUTTA W LUBLINIE. Postanowienia ogólne

REGULAMIN RADY RODZICÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 6 IM. ROMUALDA TRAUGUTTA W LUBLINIE. Postanowienia ogólne REGULAMIN RADY RODZICÓW SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 6 IM. ROMUALDA TRAUGUTTA W LUBLINIE Postanowienia ogólne 1 Niniejszy Regulamin określa cele, zadania i organizację Rady Rodziców działającej w Szkole Podstawowej

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN STYPENDIALNY FUNDACJI NA RZECZ NAUKI I EDUKACJI TALENTY

REGULAMIN STYPENDIALNY FUNDACJI NA RZECZ NAUKI I EDUKACJI TALENTY REGULAMIN STYPENDIALNY FUNDACJI NA RZECZ NAUKI I EDUKACJI TALENTY Program opieki stypendialnej Fundacji Na rzecz nauki i edukacji - talenty adresowany jest do młodzieży ponadgimnazjalnej uczącej się w

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 27 października 2009 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 27 października 2009 r. Dz.U.2009.184.1436 11-12-10 zm. Dz.U.2011.254.1526 1 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 27 października 2009 r. w sprawie wymagań, jakim powinna odpowiadać osoba zajmująca stanowisko

Bardziej szczegółowo

Fed musi zwiększać dług

Fed musi zwiększać dług Fed musi zwiększać dług Autor: Chris Martenson Źródło: mises.org Tłumaczenie: Paweł Misztal Fed robi, co tylko może w celu doprowadzenia do wzrostu kredytu (to znaczy długu), abyśmy mogli powrócić do tego,

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XIX/170/2012 RADY MIEJSKIEJ w KOZIENICACH z dnia 29 marca 2012 r.

UCHWAŁA Nr XIX/170/2012 RADY MIEJSKIEJ w KOZIENICACH z dnia 29 marca 2012 r. UCHWAŁA Nr XIX/170/2012 RADY MIEJSKIEJ w KOZIENICACH z dnia 29 marca 2012 r. w sprawie zasad udzielania stypendiów o charakterze motywującym ze środków Gminy Kozienice. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt

Bardziej szczegółowo

WSZĘDZIE DOBRZE, ALE... W SZKOLE NAJLEPIEJ!!!

WSZĘDZIE DOBRZE, ALE... W SZKOLE NAJLEPIEJ!!! GAZETKA SZKOLNA Szkoła Podstawowa Im Mikołaja Kopernika Chorzelów 316 Chorzelów http://www.spchorzelow.pl/ Numer 1 WRZESIEŃ 2009 WSZĘDZIE DOBRZE, ALE... W SZKOLE NAJLEPIEJ!!! CO WARTO PRZECZYTAĆ W GAZETCE?

Bardziej szczegółowo

Edukacja ekologiczna

Edukacja ekologiczna Edukacja ekologiczna Urząd Gminy w Bolimowie od listopada 2008 roku do czerwca 2009 roku realizuje program edukacji ekologicznej pn. Integracja mieszkańców gminy Bolimów wokół działań służących ochronie

Bardziej szczegółowo

LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE

LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE Zespół Szkół Nr 2 im. Emilii Plater w roku szkolnym 2013/2014 proponuje następujące kierunki kształcenia: LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE klasa dziennikarska (rozszerzone przedmioty: historia, wiedza o społeczeństwie)

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa nr 1 w Sanoku. Raport z ewaluacji wewnętrznej

Szkoła Podstawowa nr 1 w Sanoku. Raport z ewaluacji wewnętrznej Szkoła Podstawowa nr 1 w Sanoku Raport z ewaluacji wewnętrznej Rok szkolny 2014/2015 Cel ewaluacji: 1. Analizowanie informacji o efektach działalności szkoły w wybranym obszarze. 2. Sformułowanie wniosków

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 27 października 2009 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 27 października 2009 r. Dz.U.2009.184.1436 2011.12.10 zm. Dz.U.2011.254.1526 1 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 27 października 2009 r. w sprawie wymagań, jakim powinna odpowiadać osoba zajmująca stanowisko

Bardziej szczegółowo

KRAJOWY REJESTR SĄDOWY. Stan na dzień 18.05.2016 godz. 03:12:07 Numer KRS: 0000116202

KRAJOWY REJESTR SĄDOWY. Stan na dzień 18.05.2016 godz. 03:12:07 Numer KRS: 0000116202 Strona 1 z 6 CENTRALNA INFORMACJA KRAJOWEGO REJESTRU SĄDOWEGO KRAJOWY REJESTR SĄDOWY Stan na dzień 18.05.2016 godz. 03:12:07 Numer KRS: 0000116202 Informacja odpowiadająca odpisowi aktualnemu Z REJESTRU

Bardziej szczegółowo

ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 2. ZATRUDNIENIE NA CZĘŚĆ ETATU LUB PRZEZ CZĘŚĆ OKRESU OCENY

ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 2. ZATRUDNIENIE NA CZĘŚĆ ETATU LUB PRZEZ CZĘŚĆ OKRESU OCENY ZASADY WYPEŁNIANIA ANKIETY 1. ZMIANA GRUPY PRACOWNIKÓW LUB AWANS W przypadku zatrudnienia w danej grupie pracowników (naukowo-dydaktyczni, dydaktyczni, naukowi) przez okres poniżej 1 roku nie dokonuje

Bardziej szczegółowo

Rady Miejskiej Wodzisławia Śląskiego. w sprawie stypendiów dla osób zajmujących się twórczością artystyczną i upowszechnianiem kultury.

Rady Miejskiej Wodzisławia Śląskiego. w sprawie stypendiów dla osób zajmujących się twórczością artystyczną i upowszechnianiem kultury. identyfikator /6 Druk nr 114 UCHWAŁY NR... Rady Miejskiej Wodzisławia Śląskiego z dnia... w sprawie stypendiów dla osób zajmujących się twórczością Na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 9 i art. 18 ust. 1 ustawy

Bardziej szczegółowo

Wójt Gminy Bobrowniki ul. Nieszawska 10 87-617 Bobrowniki WNIOSEK O PRZYZNANIE STYPENDIUM SZKOLNEGO W ROKU SZKOLNYM 2010/2011

Wójt Gminy Bobrowniki ul. Nieszawska 10 87-617 Bobrowniki WNIOSEK O PRZYZNANIE STYPENDIUM SZKOLNEGO W ROKU SZKOLNYM 2010/2011 Nr wniosku.../... Bobrowniki, dnia... Wójt Gminy Bobrowniki ul. Nieszawska 10 87-617 Bobrowniki WNIOSEK O PRZYZNANIE STYPENDIUM SZKOLNEGO W ROKU SZKOLNYM 2010/2011 1. Dane osobowe WNIOSKODAWCY Nazwisko

Bardziej szczegółowo

Regulamin II Powiatowego Konkursu Języków Obcych dla Gimnazjalistów

Regulamin II Powiatowego Konkursu Języków Obcych dla Gimnazjalistów Regulamin II Powiatowego Konkursu Języków Obcych dla Gimnazjalistów 1 Postanowienia ogólne 1. II Powiatowy Konkurs Języków Obcych dla Gimnazjalistów, zwany dalej Konkursem, organizowany jest przez Liceum

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr 1/2013 Rady Rodziców Szkoły Podstawowej nr 59 w Poznaniu z dnia 30 września 2013 roku w sprawie Regulaminu Rady Rodziców

Uchwała nr 1/2013 Rady Rodziców Szkoły Podstawowej nr 59 w Poznaniu z dnia 30 września 2013 roku w sprawie Regulaminu Rady Rodziców Uchwała nr 1/2013 Rady Rodziców Szkoły Podstawowej nr 59 w Poznaniu z dnia 30 września 2013 roku w sprawie Regulaminu Rady Rodziców 1. Na podstawie art.53 ust.4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie

Bardziej szczegółowo

1. Uczniowie kończący gimnazja, dla których organem prowadzącym jest Miasto Bielsko-Biała, wprowadzają swoje dane do komputera w swoich gimnazjach.

1. Uczniowie kończący gimnazja, dla których organem prowadzącym jest Miasto Bielsko-Biała, wprowadzają swoje dane do komputera w swoich gimnazjach. Regulamin rekrutacji do klas pierwszych VIII Liceum Ogólnokształcącego w Zespole Szkół Medycznych i Ogólnokształcących w Bielsku - Białej w roku szkolnym 2015/2016 Na podstawie postanowienia Śląskiego

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRAKTYKI ZAWODOWEJ. Kierunek studiów: PSYCHOLOGIA. Edycja 2014

PROGRAM PRAKTYKI ZAWODOWEJ. Kierunek studiów: PSYCHOLOGIA. Edycja 2014 PROGRAM PRAKTYKI ZAWODOWEJ Kierunek studiów: PSYCHOLOGIA Specjalność: PSYCHOLOGIA DIALOGU MIĘDZYLUDZKIEGO Studia: STACJONARNE/ NIESTACJONARNE I. ORGANIZACJA PRAKTYKI Edycja 2014 1. Praktyka zawodowa na

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN REKRUTACJI UCZNIÓW/SŁUCHACZY DO ZESPOŁU SZKÓŁ TECHNICZNYCH I OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH IM. KAZIMIERZA WIELKIEGO W BUSKU-ZDROJU

REGULAMIN REKRUTACJI UCZNIÓW/SŁUCHACZY DO ZESPOŁU SZKÓŁ TECHNICZNYCH I OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH IM. KAZIMIERZA WIELKIEGO W BUSKU-ZDROJU do Statutu ZSTiO REGULAMIN REKRUTACJI UCZNIÓW/SŁUCHACZY DO ZESPOŁU SZKÓŁ TECHNICZNYCH I OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH IM. KAZIMIERZA WIELKIEGO W BUSKU-ZDROJU 2 Wstęp Zasady rekrutacji uczniów regulują: - Rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Notatka informacyjna Warszawa 5.10.2015 r.

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Notatka informacyjna Warszawa 5.10.2015 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Notatka informacyjna Warszawa 5.10.2015 r. Informacja o rozmiarach i kierunkach czasowej emigracji z Polski w latach 2004 2014 Wprowadzenie Prezentowane dane dotyczą szacunkowej

Bardziej szczegółowo

KRAJOWY REJESTR SĄDOWY. Stan na dzień 26.05.2016 godz. 05:18:33 Numer KRS: 0000371379

KRAJOWY REJESTR SĄDOWY. Stan na dzień 26.05.2016 godz. 05:18:33 Numer KRS: 0000371379 Strona 1 z 6 CENTRALNA INFORMACJA KRAJOWEGO REJESTRU SĄDOWEGO KRAJOWY REJESTR SĄDOWY Stan na dzień 26.05.2016 godz. 05:18:33 Numer KRS: 0000371379 Informacja odpowiadająca odpisowi aktualnemu Z REJESTRU

Bardziej szczegółowo

Festiwal Nauki w Krakowie 2016. Stan przygotowań i plany

Festiwal Nauki w Krakowie 2016. Stan przygotowań i plany Festiwal Nauki w Krakowie 2016 Stan przygotowań i plany Nowi członkowie Rady Programowej i Komitetu Organizacyjnego XVI Festiwalu Nauki w Krakowie Grzegorz Baran, Kuratorium Oświaty w Krakowie mgr Katarzyna

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR LXI/797/14 RADY MIEJSKIEJ W SŁUPSKU. z dnia 29 października 2014 r.

UCHWAŁA NR LXI/797/14 RADY MIEJSKIEJ W SŁUPSKU. z dnia 29 października 2014 r. UCHWAŁA NR LXI/797/14 RADY MIEJSKIEJ W SŁUPSKU z dnia 29 października 2014 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków udzielania pomocy materialnej o charakterze motywacyjnym dla uczniów będących stałymi

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN REKRUTACJI UCZNIÓW DO TECHNIKUM NR 4 W NOWYM SĄCZU W ROKU SZKOLNYM 2016/2017

REGULAMIN REKRUTACJI UCZNIÓW DO TECHNIKUM NR 4 W NOWYM SĄCZU W ROKU SZKOLNYM 2016/2017 REGULAMIN REKRUTACJI UCZNIÓW DO TECHNIKUM NR 4 W NOWYM SĄCZU W ROKU SZKOLNYM 2016/2017 opracowany na podstawie o Ustawy z dnia 7 września 1991 r. O systemie oświaty (Dz.U z 2004 r. Nr 256, poz.2572, z

Bardziej szczegółowo

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek?

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? 1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego będzie można składać w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Puławach. Wnioski będą przyjmowane od dnia

Bardziej szczegółowo

Przepisy regulujące kwestię przyznawania przez Ministra Zdrowia stypendium ministra:

Przepisy regulujące kwestię przyznawania przez Ministra Zdrowia stypendium ministra: Informacja na temat składania wniosków o Stypendium Ministra Zdrowia dla studentów uczelni medycznych za osiągnięcia w nauce i wybitne osiągnięcia sportowe, w roku akademickim 2011/2012 Ministerstwo Zdrowia,

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XVIII/165/11 RADY POWIATU ZGIERSKIEGO. z dnia 25 listopada 2011 r.

UCHWAŁA NR XVIII/165/11 RADY POWIATU ZGIERSKIEGO. z dnia 25 listopada 2011 r. UCHWAŁA NR XVIII/165/11 RADY POWIATU ZGIERSKIEGO z dnia 25 listopada 2011 r. w sprawie przyjęcia lokalnego programu wspierania edukacji uzdolnionych uczniów szkół z terenu powiatu zgierskiego Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Dyrektor szkoły: Sławomir Lorek 1

Dyrektor szkoły: Sławomir Lorek 1 Dyrektor szkoły: Sławomir Lorek 1 O szkole Szkoła kontynuuje tradycje Liceum Ogólnokształcącego, które powstało w 1965 roku w Koninie - Morzysławiu obok istniejącego juŝ Liceum Pedagogicznego Od 1 września

Bardziej szczegółowo

Procedura ewakuacji szkoły Cel procedury

Procedura ewakuacji szkoły Cel procedury Procedura ewakuacji szkoły Cel procedury Zapewnienie sprawnego przygotowania i przeprowadzenia bezpiecznej ewakuacji uczniów i pracowników Szkoły w sytuacji wystąpienia zagrożenia. I. Przedmiot i zakres

Bardziej szczegółowo

Regulamin studenckich praktyk zawodowych w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Nowym Sączu

Regulamin studenckich praktyk zawodowych w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Nowym Sączu Regulamin studenckich praktyk zawodowych w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Nowym Sączu 1 1. Uczelnia organizuje studenckie praktyki zawodowe, zwane dalej "praktykami", przewidziane w planach studiów

Bardziej szczegółowo

Kultura i rozrywka w szkole:

Kultura i rozrywka w szkole: Wydłużony dzień szkolny, czyli jak rozwijamy uczniowskie zainteresowania: uczniowie mogą rozwijać swoje zainteresowania w ramach zajęć pozalekcyjnych sekcja małych artystów plastyków, warsztaty teatralne,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM LIFELONG LEARNING ERASMUS

PROGRAM LIFELONG LEARNING ERASMUS PROGRAM LIFELONG LEARNING ERASMUS W AKADEMII MORSKIEJ W GDYNI ZASADY REALIZACJI 2010/2011 I. WSTĘP 1. Decyzję o przystąpieniu Uczelni do Programu Lifelong Learning (dawniej Sokrates) podejmuje Senat Uczelni.

Bardziej szczegółowo

Końcowa ewaluacja projektu

Końcowa ewaluacja projektu Wyrównanie szans edukacyjnych uczniów wałbrzyskich szkół poprzez realizację programu zajęć dydaktyczno-wyrównawczych i dodatkowych dla uczniów o szczególnych potrzebach Nr projektu: POKL.09.01.02-02-010/11

Bardziej szczegółowo

ZASADY REKRUTACJI DO ZESPOŁU SZKÓŁ SAMOCHODOWYCH. IM. GEN. STEFANA ROWECKIEGO "GROTA" W GLIWICACH, na rok szkolny 2015/2016

ZASADY REKRUTACJI DO ZESPOŁU SZKÓŁ SAMOCHODOWYCH. IM. GEN. STEFANA ROWECKIEGO GROTA W GLIWICACH, na rok szkolny 2015/2016 REKRUTACJA 2015/2016 ZASADY REKRUTACJI DO ZESPOŁU SZKÓŁ SAMOCHODOWYCH IM. GEN. STEFANA ROWECKIEGO "GROTA" W GLIWICACH, na rok szkolny 2015/2016 Oferta edukacyjna w roku 2015: Dla absolwentów Technikum

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PRZYJMOWANIA UCZNIÓW DO LICEUM PLASTYCZNEGO W KOLE

REGULAMIN PRZYJMOWANIA UCZNIÓW DO LICEUM PLASTYCZNEGO W KOLE REGULAMIN PRZYJMOWANIA UCZNIÓW DO LICEUM PLASTYCZNEGO W KOLE Podstawa prawna: Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 16 czerwca 2011 r. w sprawie warunków i trybu przyjmowania

Bardziej szczegółowo

PORADNIK: Jak przyznaćstypendiumwprogramie Stypendia św. Mikołaja

PORADNIK: Jak przyznaćstypendiumwprogramie Stypendia św. Mikołaja PORADNIK: Jak przyznaćstypendiumwprogramie Stypendia św. Mikołaja (dawny program stypendialny SOLIDARNI) wrzesień 2014 1 Niniejsza prezentacja w założeniu ma stanowićpomoc dla Państwa przy organizacji

Bardziej szczegółowo

Przygotowały: Magdalena Golińska Ewa Karaś

Przygotowały: Magdalena Golińska Ewa Karaś Przygotowały: Magdalena Golińska Ewa Karaś Druk: Drukarnia VIVA Copyright by Infornext.pl ISBN: 978-83-61722-03-8 Wydane przez Infornext Sp. z o.o. ul. Okopowa 58/72 01 042 Warszawa www.wieszjak.pl Od

Bardziej szczegółowo

Innowacja organizacyjna

Innowacja organizacyjna Ekonomia świat kreuje, wiedza- sukces gwarantuje! E. Marchwacka Innowacja organizacyjna Jak założyć własną firmę, jakie prowadzić zasady jej rozliczania? zarejestrowana pod numerem 5361.2.110.2014 Opracowana

Bardziej szczegółowo

Kolorowe przytulanki

Kolorowe przytulanki Innowacja pedagogiczna. Kolorowe przytulanki Autorki : mgr Małgorzata Drozdek mgr Wioletta Szypowska Założenia ogólne: Każdy rodzaj kontaktu ze sztuką rozwija i kształtuje osobowość człowieka. Zajęcia

Bardziej szczegółowo

- 5 czerwca godz. 1500 - 12 czerwca godz. 1500 27 czerwca godz. 1300 czerwca godz. 1500 3) ) od 29 czerwca od godz. 1100 do 2 lipca do godz.

- 5 czerwca godz. 1500 - 12 czerwca godz. 1500 27 czerwca godz. 1300 czerwca godz. 1500 3) ) od 29 czerwca od godz. 1100 do 2 lipca do godz. ZARZĄDZENIE Nr 19 Mazowieckiego Kuratora Oświaty z dnia 06 lutego 2012 roku w sprawie rekrutacji uczniów i słuchaczy do publicznych szkół ponadgimnazjalnych oraz szkół policealnych na rok szkolny 2012

Bardziej szczegółowo

Moja praca zawodowa. Ewelina Nowak. I Liceum Ogólnokształcące im. Kr. St. Leszczyńskiego W Jaśle

Moja praca zawodowa. Ewelina Nowak. I Liceum Ogólnokształcące im. Kr. St. Leszczyńskiego W Jaśle Moja praca zawodowa Ewelina Nowak I Liceum Ogólnokształcące im. Kr. St. Leszczyńskiego W Jaśle Prezentacja pracy zawodowej Pracę zawodową rozpoczęłam w I Liceum Ogólnokształcącym im. Króla Stanisława Leszczyńskiego

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA NA STOPNIE INSTRUKTORSKIE 1. PRZEWODNIK - PRZEWODNICZKA

WYMAGANIA NA STOPNIE INSTRUKTORSKIE 1. PRZEWODNIK - PRZEWODNICZKA WYMAGANIA NA STOPNIE INSTRUKTORSKIE 1. PRZEWODNIK - PRZEWODNICZKA Poznaje siebie i motywy swojego postępowania. Jest wzorem dla harcerzy. Ma uzdolnienia przywódcze. We współdziałaniu z dziećmi i młodzieżą

Bardziej szczegółowo

(nazwa i adres szko³y) DZIENNIK LEKCYJNY. Klasa... ROK SZKOLNY 20... /20...

(nazwa i adres szko³y) DZIENNIK LEKCYJNY. Klasa... ROK SZKOLNY 20... /20... ...... (nazwa i adres szko³y) województwo... gmina (dzielnica)... wydzia³*)... DZIENNIK LEKCYJNY Klasa... ROK SZKOLNY 0... /0... dla klas IV-VI szkó³ podstawowych, gimnazjów i szkó³ ponadgimnazjalnych

Bardziej szczegółowo

STATUT FUNDACJI ŚCIĘGOSZÓW. Postanowienia ogólne

STATUT FUNDACJI ŚCIĘGOSZÓW. Postanowienia ogólne STATUT FUNDACJI ŚCIĘGOSZÓW Postanowienia ogólne 1 1. Fundacja pod nazwą Fundacja Ścięgoszów, zwana dalej Fundacją ustanowiona przez Łukasza Perkowskiego Olgę Sobkowicz zwanych dalej fundatorami, aktem

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 2/2010 Podkarpackiego Kuratora Oświaty z dnia 4 lutego 2010 r.

Zarządzenie Nr 2/2010 Podkarpackiego Kuratora Oświaty z dnia 4 lutego 2010 r. Zarządzenie Nr 2/2010 Podkarpackiego Kuratora Oświaty z dnia 4 lutego 2010 r. w sprawie terminów rekrutacji do szkół na rok szkolny 2010/2011, sposobu przeliczania na punkty ocen, wyników egzaminów i innych

Bardziej szczegółowo

Rozdział VIII Zasady przyjmowania uczniów do szkoły

Rozdział VIII Zasady przyjmowania uczniów do szkoły Rozdział VIII Zasady przyjmowania uczniów do szkoły 68 1. Do klasy pierwszej Technikum przyjmuje się kandydatów po przeprowadzeniu postępowania rekrutacyjnego. 2. Kandydat przy ubieganiu się o przyjęcie

Bardziej szczegółowo

Regulamin Rady Rodziców. przy Gimnazjum w Jasienicy. Postanowienia ogólne

Regulamin Rady Rodziców. przy Gimnazjum w Jasienicy. Postanowienia ogólne Regulamin Rady Rodziców przy Gimnazjum w Jasienicy Postanowienia ogólne 1. Rada Rodziców zwana dalej Radą a/ reprezentuje interesy ogółu rodziców, b/ wpływając na sprawy szkoły może przyczynić się do lepszej

Bardziej szczegółowo

Prezentacja Twórczości Artystycznej Dzieci i Młodzieży Miasta i Gminy Września TALENTY 2016

Prezentacja Twórczości Artystycznej Dzieci i Młodzieży Miasta i Gminy Września TALENTY 2016 Prezentacja Twórczości Artystycznej Dzieci i Młodzieży Miasta i Gminy Września TALENTY 2016 Serdecznie zapraszamy do udziału w imprezie, w zamyśle której jest spotkanie i integracja dziecięcych i młodzieżowych

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z MATEMATYKI I LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE IM. MIKOŁAJA KOPERNIKA W KROŚNIE

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z MATEMATYKI I LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE IM. MIKOŁAJA KOPERNIKA W KROŚNIE PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z MATEMATYKI I LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE IM. MIKOŁAJA KOPERNIKA W KROŚNIE Przedmiotowy system oceniania z matematyki jest zgodny z Rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej

Bardziej szczegółowo

Jakość oferty edukacji kulturalnej w Warszawie Raport z badania

Jakość oferty edukacji kulturalnej w Warszawie Raport z badania Jakość oferty edukacji kulturalnej w Warszawie Raport z badania Wydział Badań i Analiz Centrum Komunikacji Społecznej Urząd m.st. Warszawy Warszawa, grudzień 2014 r. Informacje o badaniu Cel badania: diagnoza

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA AWANSU ZAWODOWEGO NA STOPIEŃ NAUCZYCIELA MIANOWANEGO W ZESPOLE SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH NR 1 W KATOWICACH

PROCEDURA AWANSU ZAWODOWEGO NA STOPIEŃ NAUCZYCIELA MIANOWANEGO W ZESPOLE SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH NR 1 W KATOWICACH PROCEDURA AWANSU ZAWODOWEGO NA STOPIEŃ NAUCZYCIELA MIANOWANEGO W ZESPOLE SZKÓŁ INTEGRACYJNYCH NR 1 W KATOWICACH Opracowano na podstawie następujących aktów prawnych: - rozdział 3a Karty Nauczyciela, ustawa

Bardziej szczegółowo

Wolontariat w Polsce. Gimnazjum Szkoła ponadgimnazjalna. Scenariusz lekcji wychowawczej z wykorzystaniem burzy mózgów. 45 min

Wolontariat w Polsce. Gimnazjum Szkoła ponadgimnazjalna. Scenariusz lekcji wychowawczej z wykorzystaniem burzy mózgów. 45 min Gimnazjum Szkoła ponadgimnazjalna Scenariusz lekcji wychowawczej z wykorzystaniem burzy mózgów 45 min Wolontariat w Polsce Autorka scenariusza: Małgorzata Wojnarowska Cele lekcji: Uczeń: wyjaśnia znaczenie

Bardziej szczegółowo

- 70% wg starych zasad i 30% wg nowych zasad dla osób, które. - 55% wg starych zasad i 45% wg nowych zasad dla osób, które

- 70% wg starych zasad i 30% wg nowych zasad dla osób, które. - 55% wg starych zasad i 45% wg nowych zasad dla osób, które Oddział Powiatowy ZNP w Gostyninie Uprawnienia emerytalne nauczycieli po 1 stycznia 2013r. W związku napływającymi pytaniami od nauczycieli do Oddziału Powiatowego ZNP w Gostyninie w sprawie uprawnień

Bardziej szczegółowo

Opole, dnia 30 marca 2015 r. Poz. 746 UCHWAŁA NR VIII/36/15 RADY GMINY STRZELECZKI. z dnia 26 marca 2015 r.

Opole, dnia 30 marca 2015 r. Poz. 746 UCHWAŁA NR VIII/36/15 RADY GMINY STRZELECZKI. z dnia 26 marca 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA OPOLSKIEGO Opole, dnia 30 marca 2015 r. Poz. 746 UCHWAŁA NR VIII/36/15 RADY GMINY STRZELECZKI z dnia 26 marca 2015 r. w sprawie ustalenia regulaminu przyznawania uczniom stypendium

Bardziej szczegółowo

Statut. Zespołu Szkolno Przedszkolnego w Bądkowie

Statut. Zespołu Szkolno Przedszkolnego w Bądkowie Statut Zespołu Szkolno Przedszkolnego w Bądkowie Bądkowo 2015 STATUT ZESPOŁU SZKOLNO-PRZEDSZKOLNEGO W BĄDKOWIE I. Podstawowe informacje o Zespole 1. Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa bez bliższego

Bardziej szczegółowo

STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU. ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne

STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU. ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne Załącznik do uchwały Walnego Zebrania Członków z dnia 28 grudnia 2015 roku STOWARZYSZENIE LOKALNA GRUPA DZIAŁANIA JURAJSKA KRAINA REGULAMIN ZARZĄDU ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne 1 1. Zarząd Stowarzyszenia

Bardziej szczegółowo

Gimnazjum Nr 2 im. Mikołaja Kopernika w Tarnowie. ZAPRASZA do uczestnictwa

Gimnazjum Nr 2 im. Mikołaja Kopernika w Tarnowie. ZAPRASZA do uczestnictwa Gimnazjum Nr 2 im. Mikołaja Kopernika w Tarnowie ZAPRASZA do uczestnictwa Pod PATRONATEM PREZYDENTA MIASTA TARNOWA Bieg poświęcony pamięci zmarłej reprezentantki Polski w piłce siatkowej byłej uczennicy

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PRZYZNAWANIA DODATKU MOTYWACYJNEGO DLA NAUCZYCIELI

REGULAMIN PRZYZNAWANIA DODATKU MOTYWACYJNEGO DLA NAUCZYCIELI Załącznik nr 12 REGULAMIN PRZYZNAWANIA DODATKU MOTYWACYJNEGO DLA NAUCZYCIELI Na podstawie: 1. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 maja 2000 r w sprawie minimalnych stawek wynagrodzenia

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN NABORU KRYTERIA PRZYJMOWANIA UCZNIÓW DO KLASY PIERWSZEJ Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych w Chojnie w roku szkolnym 2016/2017

REGULAMIN NABORU KRYTERIA PRZYJMOWANIA UCZNIÓW DO KLASY PIERWSZEJ Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych w Chojnie w roku szkolnym 2016/2017 REGULAMIN NABORU KRYTERIA PRZYJMOWANIA UCZNIÓW DO KLASY PIERWSZEJ Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych w Chojnie w roku szkolnym 2016/2017 Podstawa prawna: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wstęp... 3. Cele programu... 6. Ramowy program edukacji w zakresie umiejętności życiowych klas pierwszych...8

SPIS TREŚCI. Wstęp... 3. Cele programu... 6. Ramowy program edukacji w zakresie umiejętności życiowych klas pierwszych...8 SPIS TREŚCI Wstęp... 3 Cele programu... 6 Ramowy program edukacji w zakresie umiejętności życiowych klas pierwszych...8 Ramowy program edukacji w zakresie umiejętności życiowych klas drugich...13 Ramowy

Bardziej szczegółowo