Uczcijmy pamięć Żołnierzy Wyklętych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Uczcijmy pamięć Żołnierzy Wyklętych"

Transkrypt

1 DZIENNIK POLSKI NA LITWIE SOBOTA 28 LUTEGO PONIEDZIAŁEK, 2 MARCA 2015 r. Nr. 40 (17571) Cena 0,52 EUR (1,80 Lt) Uczcijmy pamięć Żołnierzy Wyklętych POGODA Weekend z gołoledzią, mgłą i lokalnymi opadami. W sobotę rano mgła się rozproszy, w dzień zachmurzenie z niewielkimi opadami deszczu i temperaturą 5-6 st. Niedzielnej nocy mniej deszczu, również możliwe zamglenie i gołoledź przy temperaturze od 0 do plus 2 st. W dzień miejscami deszcz, 4-6 st. ciepła. Na początku przyszłego tygodnia deszczowo i wietrznie. Historia całych oddziałów i pojedynczych żołnierzy powojennego podziemia pomaga kształtować patriotyczną postawę, inspiruje do działania na rzecz wspólnego dobra Fot. Marian Paluszkiewicz Drodzy Czytelnicy, w najbliższą niedzielę, 1 marca, odbędą się wybory samorządowe. Po raz pierwszy w historii kraju będziemy wybierali merów samorządów w wyborach bezpośrednich. 1 marca wybory samorządowe! 1 marca w tym roku już po raz piąty będzie obchodzony w Polsce Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych. Również Polacy na Litwie coraz aktywniej z każdym rokiem organizują imprezy okolicznościowe upamiętniające poległych bohaterów polskiej niepodległości. W tym dniu Jarosław Czubiński, ambasador Rzeczypospolitej Polskiej w Republice Litewskiej złoży wieniec w Sangieliszkach koło Małych Solecznik przy mogile żołnierzy Armii Krajowej z oddziału Komara. Formacja ta, po ciężkich walkach w Puszczy Rudnickiej, całkowicie rozbita została na początku lutego 1945 roku w walkach z wyspecjalizowanymi w zwalczaniu partyzantki oddziałami NKWD. Zginęło wówczas żołnierzy i 4 cywilów, a dowódca oddziału Czesław Stankiewicz Komar wywieziony został do Moskwy na proces Szesnastu. Ich historia nie tylko przywołuje pamięć ich heroicznych czynów i tragicznych losów, ale też inspiruje młode pokolenie. str. 3» Zachęcamy do jak najliczniejszego udziału w tych ważnych wyborach i do mądrego oraz świadomego głosowania. Czy możemy mieć wpływ na to, kto będzie nami rządził? Jak najbardziej. Wystarczy wziąć czynny udział w wyborach i wybrać tych, których uważamy za swoich najlepszych przedstawicieli, tych których najlepiej znamy. Wszystko w naszych rękach! Redakcja W NUMERZE Sergiusz Kościałkowski Fakir ( ): człowiek przemieniony w wilka (1) Str. 8-9 Sytuacja prawna mniejszości narodowych w Czechosłowacji ( ) (1) Str ISSN

2 2 WYDARZENIA...Nerijusa Ulbauskasa, przedstawiciela jednej z wileńskich spółek ubezpieczeniowych Ubiegłoroczna statystyka dowodzi, że zaledwie 3 z kierowców umiałoby udzielić pierwszą pomoc w razie nieszczęścia na drodze. Czy są to kierowcy z wieloletnim stażem jazdy? Najlepiej świadomi w tej sprawie są młodzi kierowcy. Jest tak dlatego, że ludzie uzyskują nawyki pierwszej pomocy podczas kursów jazdy samochodem. Im więcej czasu mija, tym bardziej zapominają, czego się nauczyli. Dlatego nawet 65 proc. młodzieży poniżej 20. roku życia doskonale wie, jak należy udzielać pierwszą pomoc. W grupie osób lat jest ich mniej 43 proc. Zaś wśród osób starszych zaledwie 18 proc. 2. Gdzie kierowcy są najlepiej świadomi zasad udzielania pierwszej pomocy? Przoduje Wilno i Kowno po 36 proc. Tymczasem w małych miasteczkach i wsiach tylko co czwarty kierowca umiałby udzielić pierwszą pomoc. 3. Sobota Luty 2015 Imieniny: Bogurada, Gajusza, Hilarego, Józefa, Kaji, Lecha, Ludomira, Makarego, Nadbora, Oswalda, Romana, Sylwana i Tymoteusza TRZY PYTANIA DO Co trzeba wiedzieć w przypadku nieszczęścia? Miejsce wypadku należy zabezpieczyć poprzez ustawienie odpowiedniego znaku i wezwać pogotowie. Jeżeli poszkodowany jest w ciężkim stanie, nie wolno go ruszać, bo można jeszcze bardziej zaszkodzić. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy miejsce wypadku stanowi zagrożenie dla życia, np. niebezpieczeństwo pożaru. Po bardzo ostrożnym wydobyciu człowieka z pojazdu i układając go, należy unieruchomić głowę i szyję, w żadnym razie nie odginać głowy do tyłu. Jeżeli poszkodowany nie oddycha i nie ma tętna, należy rozpocząć przywrócenie krążenia i oddychania, czyli podstawowy zabieg, mający podtrzymać życie poszkodowanego. Porady, jak prawidłowo wykonywać ten zabieg, można znaleźć w internecie lub nabyć odpowiednią literaturę. Rozmawiała Brygita Łapszewicz KURIER WILEŃSKI Sobota, 28 lutego poniedziałek, 2 marca 2015 r. 53 mln zł na współpracę z Polonią i Polakami Konkurs, którego beneficjentami są zamieszkali za granicą nasi rodacy i ich potomkowie, stanowi integralną część polityki polonijnej państwa powiedział wiceminister spraw zagranicznych Polski Konrad Pawlik podczas piątkowego ogłoszenia wyników konkursu Współpraca z Polonią i Polakami za granicą w 2015 r.. Jak podkreślił wiceminister konkurs ma na celu realizację wspólnie z sektorem pozarządowym i organizacjami polonijnymi priorytetów służących jednoczeniu Polonii i Polaków z całego świata wokół Polski. W tegorocznej edycji konkursu MSZ dofinansuje 144 projekty na kwotę 31,7 mln zł. W 2015 r. resort zapewni również finansowanie kontynuacji 11 dwuletnich projektów modułowych wyłonionych w konkursie zeszłorocznym w wysokości 21,3 mln zł. W bieżącym roku MSZ przekazało także 9,5 mln zł do Ministerstwa Edukacji Narodowej na doskonalenie metodyczne nauczycieli oraz organizację obozów i kolonii o charakterze edukacyjnym. Tegoroczne dotacje przeznaczone zostaną m. in. na wsparcie polskiej edukacji w Niemczech, Stanach Zjednoczonych oraz w krajach migracji zarobkowej. Resort dofinansuje remonty szkół i Domów Polskich, prace konserwatorskie w obiektach polskiego dziedzictwa kulturowego za granicą, głównie na Wschodzie. Dotacje otrzymały projekty o charakterze sportowym i kulturalnym: festiwale filmowe i teatralne w Ameryce Północnej, polonijne imprezy cykliczne organizowane w Polsce oraz prace badawcze i archiwalne na całym świecie. Ze środków konkursowych będą przyznawane stypendia, dofinansowane kursy doskonalenia języka i wiedzy o Polsce, a także katedry języka polskiego. *** Szczegółowa lista rankingowa ofert wraz z uzyskaną przez nie punktacją dostępna jest na: msz.gov.pl zw.lt Przyleciał bocian wymarzony jest już synek ulubiony! Najserdeczniejsze życzenia z okazji narodzin Syna składamy naszej koleżance redakcyjnej Jolancie Balkiewicz oraz Jej mężowi Robertowi Zespół redakcyjny Kuriera Wileńskiego KURIER WILEŃSKI Ukazuje się od 1 lipca 1953 roku Birbynių g. 4a, Vilnius, Lietuvos Respublika, tel./fax Nakład: 3000 egz. DZIENNIK NALEŻY DO EUROPEJSKIEGO STOWARZYSZENIA GAZET CODZIENNYCH MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH Redaktor naczelny: Ro bert Mic kie wicz (tel , Zastępca red. nacz.: Aleksander Borowik kurierwilenski.lt, tel ) Sekretarz redakcji: Lucja Stankevičiūtė (tel , Dziennikarze: Honorata Adamowicz, Justyna Giedrojć, Brygita Łapszewicz, Anna Pieszko, Marian Paluszkiewicz fotoreporter Współpracownicy: He le na Gład kow ska, Witold Janczys, Ja dwi ga Pod most ko, Stanisław Tarasiewicz, Ali na So bo lew ska, Krzysztof Subocz, Ju lit ta Tryk Dział Promocji: Jolanta Baniukiewicz re kla ma (tel , re kla rier wi len ski.lt), (tel , kol rier wi len ski.lt). Wydawca: VšĮ Kurier Wilenski Druk: VšĮ Vilnijos žodis Ma te ria łów nieza mó wio nych re dak cja nie zwra ca. Za strze ga so bie pra wo do skra ca nia i ad iu sta cji tek stów. Za treść ogło szeń re dak cja nie od powiada. Opi nie Czy tel ni ków za war te w ich li stach nie za wsze są zbież ne z opi nią re dak cji. Redaktor dyżurny: Brygita Łapszewicz Projekt/Program jest współfinansowany ze środków finansowych otrzymanych od Ministerstwa Spraw Zagranicznych w ramach konkursu na realizację zadania Współpraca z Polonią i Polakami za granicą.

3 KURIER WILEŃSKI Sobota, 28 lutego poniedziałek, 2 marca 2015 r. Uczcijmy pamięć Żołnierzy Wyklętych ze str. 1» Wzrost zainteresowania dziejami Żołnierzy Wyklętych nie wynika jedynie z faktu, że były one przez wiele lat zakłamywane lub przemilczane. Historia całych oddziałów i pojedynczych żołnierzy powojennego podziemia pomaga kształtować patriotyczną postawę, inspiruje do działania na rzecz wspólnego dobra napisał dr Łukasz Kamiński, prezes Instytutu Pamięci Narodowej. Zawdzięczając żmudnej pracy i poszukiwaniom historyków, archeologów, archiwistów i zwyczajnie ludziom dobrej woli już udało się upamiętnić wiele ofiar komunistycznego reżimu. Jednak miejsca pochówku wielu z bohaterów wciąż nie są znane. Według informacji IPN, w latach wskutek terroru komunistycznego w Polsce śmierć poniosło ponad osób. Znaczną część ofiar stanowili członkowie antykomunistycznego ruchu oporu, kontynuujący walkę zbrojną do początku lat pięćdziesiątych. Ich ciała grzebano w utajnionych i w większości nieznanych do dziś miejscach: na i w pobliżu cmentarzy, w pobliżu siedzib aparatu bezpieczeństwa, w lasach i na poligonach wojskowych. Niektóre przekazywano także do zakładów anatomii. Dla szybszego zatarcia śladów stosowano niekiedy środki chemiczne przyspieszające rozkład szczątków. Do lat osiemdziesiątych włącznie zlikwidowano prawie wszystkie kwatery ze szczątkami więźniów okresu stalinowskiego. IPN uruchomiło specjalny portal pl, który dotyczy poszukiwań miejsc pochówku ofiar terroru komunistycznego z lat i zawiera informacje o ich ekshumacjach i identyfikacjach na podstawie badań DNA. Materiał genetyczny bliskich ofiar komunistycznego terroru jest ogromnie ważny w identyfikacji pochowanych. W przeddzień Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych IPN, ponownie zaapelował do bliskich ofiar o przekazywanie materiału genetycznego, co pomoże w identyfikacji ich krewnych. Prosił też wszystkich o przekazywanie informacji o miejscach pochówku ofiar komunizmu, które pozwolą badaczom ekshumować, a następnie zidentyfikować bohaterów, m. in., udało się zidentyfikować takie osoby jak Bolesław Kontrym, Stanisław Kasznica, Antoni Olechnowicz oraz dwudziestu dziewięciu innych zamordowanych w latach i pogrzebanych w zbiorowych, bezimiennych mogiłach. Nazwiska kolejnych bohaterów poznamy w najbliższą niedzielę. Innym ważnym aspektem jest program Śladami zbrodni. Jego celem jest zachowanie i upublicznienie wiedzy o zbrodniach komunistycznego aparatu represji z lat , udokumentowaniu tego, czego nie zniszczyła powszechna dotąd obojętność. Stanisław Tarasiewicz O ŚWIĘCIE Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych został ustanowiony świętem państwowym RP w 2011 roku. Jest to święto, honorujące i upamiętniające żołnierzy polskiego podziemia antykomunistycznego i antysowieckiego działającego w latach w obrębie przedwojennych granic Polski. Data święta nawiązuje do 1 marca 1951 roku. Tego dnia w warszawskim więzieniu na Mokotowie wykonano wyrok śmierci na siedmiu członkach IV Zarządu Głównego Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość. ZDJĘCIE DNIA Ile chcesz zarabiać? WYDARZENIA 3 Prezydent USA Barack Obama z małżonką Michelle wydał przyjęcie z okazji obchodów miesiąca historii Afroamerykanów Fot.EPA-ELTA KOMENTARZ DNIA PULS KURIERA To już nie pierwszy raz od (i przed) wprowadzenia(em) euro mieszkańcy Litwy trafiają na celownik spółek badania opinii publicznej na taki oto temat: Ile euro chciałbyś do ręki za swoją pracę miesięcznie?. Głupi zaraz, jak po złowieniu złotej rybki, mówi, że chce t-aaa-kiej podwyżki. Mądry na takie pytanie wcale nie odpowie, bo wie, że chcieć można, ale tyle ile można, tzn. pracodawca zdecyduje. A więc 2,2 proc. nie zechciało (albo im w głowie się nie mieściło, że o coś takiego można pytać), a 4,8 śmiało wypaliło, że chcą co najmniej euro! 30,1 proc. optymistów rozsądniej określiło Jest takie powiedzenie, że punkt widzenia zależy od punktu siedzenia. Ja bym nieco parafrazował. Powinien on zawsze zależeć od tego siedzenia. Wiadomo, jaka praca taka płaca. I wszystko zależy od wartości pracownika (fachowości i perspektywy zawodowej) i wartości pracodawcy (możliwości finansowej i perspektywy rozwojowej). To więc po kiego licha wkurzać ludzi takimi pytaniami?! To jak pytać psa czy chce jeszcze jedną kość? Tyle, że ten tylko zaskomle, a głupi człowiek upublicznia swoje nadzieje. Ale! Które być może przeczyta pracodawca i którego np. po niedzielnej mszy wzruszy troska o bliźniego swego: A może da się dodać np. jakieś 10 euro?. Notabene. Obecnie średnie wynagrodzenie na Litwie to 714,5 euro, na Łotwie 786, w Estonii Aleksander Borowik CYTAT DNIA Sojusz nie będzie zachęcał państw członkowskich do udzielenia większego wsparcia Ukrainie, bo to one same muszą o tym decydować powiedział sekretarz generalny NATO Jens Stoltenberg w wywiadzie dla dziennika La Repubblica LICZBA DNIA 4 miejsce w Europie zajmuje Wilno w dziesiątce dynamicznie rozwijających się miast

4 4 WYWIAD KURIER WILEŃSKI Sobota, 28 lutego poniedziałek, 2 marca 2015 r. Krystian Lupa: o Placu Bohaterów i o Wilnie Kontynuując rubrykę teatralną, spotykamy się z Krystianem Lupą wybitnym polskim reżyserem teatralnym i scenografem. Podobno nie lubi udzielać wywiadów. Dla Kuriera Wileńskiego najwyraźniej robi wyjątek. Asystent Mistrza zaznacza, że mamy na rozmowę najwyżej 30 minut. Zrozumiałe, trwają ostatnie przygotowania przed premierą Placu Bohaterów ( Didvyrių aikstė ), która odbędzie się w Litewskim Narodowym Teatrze Dramatycznym 27 marca br. Afisze zapowiadają, że jest to najważniejsze wydarzenia teatralne tego sezonu. Co tym razem sprowadziło Pana do Wilna? Już dwukrotnie wystawiałem sztuki w Wilnie. Pierwszy raz był to Kalkwerk, sztuka austriackiego dramaturga Thomasa Bernharda (spektakl zaliczony do Złotej Setki Teatru Telewizji od aut.). Po raz drugi przybyłem ze spektaklem autorskim Marilyn. Propozycja, żeby tym razem był to Plac Bohaterów Thomasa Bernharda ( ) padła od dyrektora teatru Martynasa Budraitisa. Jako wielbiciel twórczości, Bernharda, oczywiście znałem ten utwór, ale osobiście o jego wyreżyserowaniu nie myślałem, bo jest bardzo specyficzny. Po wgłębieniu i przeanalizowaniu bardzo się cieszę, że wziąłem się za tę sztukę. To jednak trudna sztuka? Może stanowić pewną trudność zaraz na początku. Jest to rzecz o nienawiści zbiorowej do rozmaitych grup tzw. wykluczenia. Z Bernhardem bywa tak, że, jak się wejdzie w oglądanie, to już się z tego nie wychodzi. Mowa jest o tym, że jednostka w pewnej sytuacji otoczona nienawiścią w gruncie rzeczy traci możliwość istnienia, rozwoju i tego wszystkiego, co może dać drugiemu człowiekowi, swojej ojczyźnie, której potrzebuje, do której wraca, z którą jest związana tajemniczym związkiem. O tym jak człowiek sens życia unicestwia. Antysemityzm podany tu jest w pewnej metaforze. Jak ocenia Pan litewskich aktorów? Casting przebiegł fantastycznie, nigdy nie robię jakichś przesłuchań czy egzaminów, tym bardziej, gdy jestem gościnnie. To były spotkania, rozmowy. Aktorzy mieli obowiązek przeczytać sztukę. W środowisku teatralnym Wilna jest wielkie ożywienie na temat sztuki, aktorstwa, teatru. Temperatura tych rozmów jest wyższa niż w Polsce. W jakim języku porozumiewa się Pan z aktorami? Po polsku, tłumaczem jest mój aktor z Warszawy, urodzony w Wilnie. W sensie temperamentu, energii słów mam wrażenie, że rozumiem, co mówią do mnie aktorzy. W czasie pracy bardzo szybko coś takiego następuje, że zjawia się poczucie innego języka, mimo że nie rozumie się ani słowa. Związany jest Pan z Krakowem, innymi miastami Polski... Mieszkam w Krakowie. Współpracuję tylko z teatrami o profilu, który mnie interesuje. W których oprócz tego, że wystawia się sztuki, trwają twórcze poszukiwania czegoś nowego. Ostatnio pracuję w Teatrze Polskim we Wrocławiu. Do niedawna była Warszawa i Kraków. Ale na skutek zmian, które nastąpiły w kierownictwie teatrów, te dwie współprace zerwałem. Jaka była Pana pierwsza sztuka? Krystian Lupa W 1977 roku była to sztuka dyplomowa w Wyższej Szkole Teatralnej w Krakowie. Później nastąpił okres, kiedy tworzyliśmy z grupą zapaleńców wariatów w teatrze im. Cypriana Kamila Norwida w Jeleniej Górze. Jelenia Góra była wtedy miejscem, gdzie działał bardzo ambitny teatr. Potem związałem się z Teatrem Starym w Krakowie, to była moja najdłuższa współpraca. Co fascynuje Pana w twórczości Thomasa Bernharda? Jego mistyczna odwaga w ujawnianiu do tej pory nieujawnionych nurtów w ludzkim ja, takich można powiedzieć wstydliwych rzeczy. Jest on tropicielem kłamstwa, oszustwa w kulturze, wartościach, systemie, w rzeczach, które są dla nas święte, nietykalne. Mimo że zdajemy sobie sprawę, że są fałszywe, nie chcemy ich zmieniać. W tej chwili trwa walka o to, czy człowiek da się przemeblować, przestawić na nowoczesne, bardziej tolerancyjne rozumienie inności drugiego człowieka. Bernhard był jednym z pionierów tego nurtu. Pan w Wilnie, Eimuntas Nekrošius z Dziadami Teatrze Narodowym w Warszawie... Słyszałem, że jest zafascynowany tym dramatem. Bardzo mnie to cieszy. Co prawda, sporo jest inscenizacji Dziadów w Polsce. Robi to teraz głównie młode pokolenie, po swojemu, rozbijając tę opowieść. Dziady Nekrošiusa będą, sądzę, z innej perspektywy, w innej filozofii teatralnej zrobione. Dlaczego ten utwór Adama Mickiewicza wciąż cieszy się popularnością? Popularność dotyczy historycznych uwarunkowań. Sądzę, że chodzi głównie o dotknięcie fenomenu Polaka, jego rozdarć duchowych, tego co powoduje jego frustracje i niepewność, inspiruje jego pragnienia i marzenia. Ktoś może sądzić, że jest to utwór antyrosyjski. To nie jest tak, aczkolwiek było naturalną sprawą, że konflikt z kimś, kto narodową suwerenność Polaków zabrał, będzie ich naturalnym wrogiem. Rok 2015 w Polsce jest Rokiem Teatru... Byłem wielkim optymistą pięć lat temu. Uważałem, że teatr polski podjął się odnowy, pojawi się nowy teatr. Niestety w tej chwili jest bardzo niekorzystna tendencja ze strony władzy. Wiele teatrów, które były w trakcie poszukiwań zostało rozwiązanych. Trwa spór pomiędzy artystami i urzędnikami, którzy zajmują się kulturą. Wiele rzeczy jest ignorowanych przez ludzi, którzy wobec kultury mają cyniczny stosunek. Jest tendencja do komercjalizacji teatru. Mam jednak nadzieję, że teatr mimo wszystko odrodzi się. Pana plany dotyczące Wilna? Są zamiary, jest dobra wola z obu stron, żeby współpraca, która została nawiązana, nie przerwała się i nie była jednorazowym wydarzeniem. Teraz robię spektakl w Barcelonie, a reszta dopiero w zalążkach i powijakach. Rozmawiała Justyna Giedrojć

5 KURIER WILEŃSKI Sobota, 28 lutego poniedziałek, 2 marca 2015 r. POLSKA GOSPODARKA 5 Polska ciekawi się litewskim doświadczeniem wprowadzenia euro W mijającym tygodniu na Litwie z wizytą studyjną przebywała grupa dziennikarzy czołowych mediów polskich zajmujących się tematyką gospodarczą. Przedstawicieli Pulsu Biznesu, Forbes, Polskiego Radia, Rzeczpospolitej, Parkietu, Bloomberg Businessweek Polska, Gazety Wyborczej, Radia TOK FM, Obserwatora Finansowego.pl ciekawiły doświadczenia Litwy w dziedzinie prowadzenia euro. Współorganizatorami wizyty polskich mediów na Litwie były Narodowy Bank Polski oraz Wydział Promocji Handlu i Inwestycji Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w Wilnie. Dziennikarze z Polski odbyli spotkania z prezesem Litewskiego Banku Centralnego Vitasem Vasiliauskasem, przedstawicielami Ministerstwa Finansów, organizacji zrzeszających litewskich przedsiębiorców, ekspertami banków komercyjnych. Podczas tych konferencji litewscy bankowcy, finansiści oraz przedsiębiorcy dzielili się doświadczeniami z przystą- Spotkanie dziennikarzy z Litwy i Polski Fot. Marian Paluszkiewicz pienia Litwy do strefy euro. Poruszono kwestie aktualnej sytuacji ekonomicznej naszego kraju. Goście z Polski odbyli również spotkanie z przedstawicielami mediów polskich na Litwie. W tej rozmowie wzięli udział przedstawiciele redakcji Kuriera Wileńskiego, Wilnoteki, Radia Znad Wilii, portalu L24, Tygodnika Wileńszczyzny oraz dyrektor Domu Kultury Polskiej w Wilnie, radny samorządu miasta Wilna Artur Ludkowski. Podczas spotkania, które rozpoczął kierownik Wydziału Promocji Handlu i Inwestycji Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w Wilnie radca-minister Henryk Szymański, między innymi mówiono o tym, jak najnowsza reforma walutowa wyglądała z punktu widzenia zwykłego człowieka. Poruszono również kwestie polsko-litewskich relacji gospodarczych, sytuacji ekonomicznej na Wileńszczyźnie. Polscy dziennikarze z Litwy przedstawili również swoją wizję sytuacji politycznej oraz stosunków narodowościowych w naszym kraju. R. M. Polska zdobyła największe fundusze spośród krajów UE Dzięki przygotowaniom oraz zakończonym sukcesem negocjacjom Polska zdobyła największe fundusze spośród krajów Unii mówiła w czwartek na konferencji prasowej szefowa rządu Ewa Kopacz.W czwartek odbyła się uroczystość uruchomienia programów operacyjnych dotyczących wydawania pieniędzy unijnych w latach Dostajemy do dyspozycji największe w historii fundusze na rozwój. To efekt kilku lat przygotowań, ale też trudnych i zakończonych sukcesem negocjacji prowadzonych przez nasze rządy mówiła Kopacz. Można powiedzieć, że graliśmy o pełną pulę i wygraliśmy. Zdobyliśmy największe fundusze spośród wszystkich krajów Unii dodała. Szefowa rządu odniosła się też do wcześniejszej perspektywy unijnej. Przez ostatnie lata udowodniliśmy, że potrafimy dobrze wykorzystać szansę, jaką daje nam zjednoczona Europa. Udowodniliśmy, że dobrze i efektywnie wydajemy europejskie pieniądze wskazywała. Podkreśliła też, że efekty tego widzimy na każdym kroku i każdego dnia. Na lata Polska ma do wykorzystania 82,5 mld euro z unijnej polityki spójności. To więcej niż w poprzedniej perspektywie Wówczas było to ok. 68 mld euro. W nowej perspektywie UE wsparcie funduszy unijnych obejmie te dziedziny, które najbardziej przyczyniają się do wzrostu gospodarczego, zwiększenia zatrudnienia i modernizacji gospodarki. PLUS - MINUS Młodzi chcą zakładać firmy Program Pierwszy biznes wsparcie w starcie, w ramach którego młode osoby mogą dostać pożyczki na korzystnych warunkach, bije rekordy popularności. Z informacji uzyskanych w Ministerstwie Pracy wynika, że przez pierwsze dwa miesiące drugiej edycji programu złożono 219 wniosków z prośbą o udzielenie pożyczki na preferencyjnych warunkach. Dla porównania podczas pierwszej edycji, trwającej cały ubiegły rok, wniosków było 190. Mieszkania dla najuboższych W Pile do użytku oddano 10-tysięczny lokal, który powstał w ramach programu wspierania budownictwa socjalnego i komunalnego. Do tej pory Bank Gospodarstwa Krajowego przyznał gminom dotacje o łącznej wartości ponad 0,5 mld zł. Połowa Polaków zadowolona z dochodów 55 proc. P o l a k ó w jest zadowolonych ze swoich dochodów, a sytuacja 7 proc. z nich jest na tyle dobra, że mogą pozwolić sobie na wszystko wynika z badania przeprowadzonego przez TNS Polska na zlecenie Krajowego Rejestru Długów Biura Informacji Gospodarczej. Nie ma w tym nic dziwnego. Bezrobocie jest niskie, a pensje wysokie, w wielkich województwach zaznacza prezes KRD Adam Łącki. Strona powstaje przy współpracy z Wydziałem Promocji Handlu i Inwestycji Ambasady RP w Wilnie

6 6 Z REJONU WILEŃSKIEGO KURIER WILEŃSKI Sobota, 28 lutego poniedziałek, 2 marca 2015 r. Na posiedzeniu Rada zatwierdziła budżet Samorządu Rejonu Wileńskiego na rok 2015 Na posiedzeniu Rady Samorządu Rejonu Wileńskiego, które odbyło się 19 lutego br., zatwierdzono budżet samorządu. Dochody budżetu 2015 r. wynoszą euro. Mer była zadowolona, że w tym roku dochody są o 5% większe niż w roku Na posiedzeniu Rady postanowiono udzielać wsparcia społecznego dla niezamożnych mieszkańców rejonu. Projekt trybu udzielania tego wsparcia poszerzy prawa i odpowiedzialność za świadczenie wsparcia społecznego dla niezamożnych mieszkańców o niskich dochodach, zachęci do współpracy międzyinstytucjonalnej, pozwoli na bardziej efektywne i bardziej sprawiedliwe udzielanie finansowej pomocy społecznej, a to pozwoli zaoszczędzić pieniądze, przeznaczone na wsparcie. Na posiedzeniu również zatwierdzono projekt zintegrowanego programu rozwoju terytorialnego Wileńszczyzny, którego celem jest rozwiązywać problemy właściwe dla obszarów docelowych poprzez zwiększenie konkurencyjności i atrakcyjności środowiska życia, promowanie wzrostu gospodarczego i efektywności funduszy strukturalnych Unii Europejskiej. Samorząd Rejonu Wileńskiego przewidział w programie realizację projektów o różnym charakterze. Do programu wciągnięto obszary docelowe, mające od 1 do 6 tysięcy mieszkańców, w rejonie wileńskim to Mejszagoła, Czarny Bór i Niemenczyn. Szczególna uwaga będzie zwracana na rozwój edukacji nieformalnej w m. Niemenczyn zainicjowano budowę gmachu administracyjnego Szkoły Sportowej i strzelnicy. Będzie przebudowane centrum miasta, rynek, zbudowana ścieżka rowerowa i dla pieszych, która połączy centrum miasta z pobliskim lasem. Inwestycje również Podczas posiedzenia Rady został zatwierdzony budżet samorządu dotrą do miejscowości Czarny Bór i miasteczka Mejszagoła. W obu miejscowościach będzie inwestowane w infrastrukturę sportową i rekreacyjną. Mieszkańcy Czarnego Boru będą bezpiecznie pokonywali odległość od przystanków autobusowych do domu, ponieważ jest planowany rozwój sieci ścieżek dla pieszych. W Mejszagole inwestycje dotrą do centrum miasta i targowiska. W programie również są przewidziane fundusze na rozwój ścieżek rowerowych, zakup autobusów ekologicznych, asfaltowanie dróg do stref przemysłowych i na inne środki. Kierownik Działu Gospodarki Lokalnej Mirosław Romanowski wszystkim uczestniczącym zaprezentował środki programu wsparcia ochrony środowiska Samorządu Rejonu Wileńskiego na r Samorząd, realizując projekty unijnych funduszy strukturalnych, musi dołożyć co najmniej 15 proc. środków własnych łącznej kwoty projektu. Ponieważ środków na funkcje samodzielne dla tych celów nie wystarcza - trzeba pożyczać. Dlatego też podczas posiedzenia z banku, który zaproponuje najbardziej korzystne warunki, zdecydowano zaciągnąć długoterminową pożyczkę w wysokości 4867, 0 tys. euro. W latach z funduszy strukturalnych Unii Europejskiej (UE) przyciągnięto 120 milionów litów. Oczekuje się, że w latach do rejonu przyciągnie się spore inwestycje. Głosami większości radnych zatwierdzono przygotowany przez Dział Prawa projekt uchwazały Rady w sprawie składu komisji i zatwierdzenia regulaminu trybu nadawania tytułu Honorowego Obywatela Rejonu Wileńskiego. Tytuł Honorowego Obywatela Rejonu Wileńskiego jest przyznawany obywatelom Republiki Litewskiej, jak również obcokrajowcom za ich szczególne zasługi dla Republiki Litewskiej i Rejonu Wileńskiego. Tytuł Honorowego Obywatela może być przyznawany zarówno osobie żyjącej, jak i zmarłej. W przypadku śmierci zaświadczenie i odznaka są wręczane rodzinie zmarłego. Do tej pory Tytuł Honorowego Obywatela Rejonu Wileńskiego przyznano czterem osobom: księdzu prałatowi Józefowi Obrembskiemu (r. 2001), księdzu Antoniemu Dziekanowi ( r. 2002), profesorowi Andrzejowi Stelmachowskiemu ( r. 2002) oraz księdzu Dariuszowi Stańczykowi ( r. 2003). Zapraszamy na wystawę zdjęć Gdyby Syrokomla leciał balonem 8 marca bieżącego roku o godzinie w Muzeum Władysława Syrokomli w Borejkowszczyźnie odbędzie się wernisaż wystawy fotografii autorstwa Evaldasa Černiauskasa i Žygimantasa Jasiulionisa zatytułowana Gdyby Syrokomla leciał balonem. Zdjęcia o wymiarach 60x40 cm wykonane są w sposób atrakcyjny z lotu ptaka. Piękne widoki Wileńszczyzny wykonane są w ramach projektu Reklama okolic Niemieża poprzez szlaki turystyczne. Inicjatorem projektu jest Wspólnota wiejska w Niemieżu. Wszystkich chętnych do obejrzenia wystawy fotografii zapraszamy do Muzeum Władysława Syrokomli w Borejkowszczyźnie. Wystawa czynna do czerwca. Życzymy dobrego lotu nad Wyżyną Oszmiańską!

7 KURIER WILEŃSKI Sobota, 28 lutego poniedziałek, 2 marca 2015 r. Z REJONU WILEŃSKIEGO 7 Jeszcze więcej bezpłatnych zajęć sportowych dla mieszkańców rejonu Wileńskie Biuro Zdrowia Publicznego organizuje różnorodne bezpłatne zajęcia zdrowotne dla mieszkańców m. Niemenczyn, Werusowo, Sużany, Glinciszki, Podbrzezie, Bezdany, Duże Kabiszki, Jęczmieniszki, Wołczuny oraz Czarny Bór. Miasto Niemenczyn (Wielofunkcyjny Ośrodek Kultury w Niemenczynie, ul. Švenčionių 12) I i III godz. 15:30 gimnastyka dla seniorów I i III godz. 16:30 zajęcia Callanetics dla osób w wieku produkcyjnym I i III godz. 17:30 zajęcia Callanetics dla osób w wieku produkcyjnym Werusowo (Centrum kultury w Werusowie) I i III - godz. 18:40 zajęcia Callanetics dla osób w dowolnym wieku Werusowo (Szkoła Początkowa w Werusowie) IV godz. 12:00 zdrowotne zajęcia dla uczniów Sużany (Centrum kultury w Sużanach) I i III godz. 20:00 zajęcia Aerobic/ Callanetics dla osób w dowolnym wieku Glinciszki (Centrum kultury w Glinciszkach) II godz. 18:00 zajęcia Callanetics dla osób w dowolnym wieku Podbrzezie (Gimnazjum im. św. Stanisława Kostki w Podbrzeziu, ul. Mokyklos 1) II godz. 19:00 zajęcia Callanetics dla osób w dowolnym wieku Bezdany (Szkoła Średnia im. J. Słowackiego w Bezdanach, ul. Statybininkų 4) I godz. 13:40 zdrowotne zajęcia dla uczniów Duże Kabiszki (Szkola- -przedszkole w Kabiszkach, ul. Nemenčinės 6 i ul. Liepų 4) IV godz. 10:50 zdrowotne zajęcia dla uczniów IV godz. 11:30 zdrowotne zajęcia dla dzieci Jęczmieniszki (Szkoła Średnia w Jęczmieniszkach, ul. Bažnyčios 26) Co drugi poniedziałek miesiąca o godz. 12:25 zdrowotne zajęcia dla uczniów Wołczuny (ul. Draugystės 7, w. Wołczuny, gmina Czarny Bór, Środowiskowe Centrum Usług Socjalnych Starostwa Czarnoborskiego) II godz gimnastyka dla seniorów godz gimnastyka dla seniorów godz zajęcia dla kobiet po porodzie (mających dzieci do 4 lat) godz zajęcia dla osób w wieku produkcyjnym godz od marca planowane zajęcia dla młodzieży w nowym centrum młodzieżowym III godz. 11 zajęcia dla kobiet po porodzie godz. 12 od marca planowane zajęcia dla młodzieży V godz gimnastyka dla seniorów godz gimnastyka dla seniorów godz zajęcia dla osób w wieku produkcyjnym Chętnych wziąć udział w zajęciach zdrowotnych w Wołczunach prosimy o nawiązanie kontaktu z trenerem Agnė Ramaslauskaitė, zwracać się na numer tel lub mailowo, na adres .: Chętnych do udziału w zajęciach zdrowotnych w innych miejscowościach z trenerem Ingą Mastianica, na numer tel lub mailowo, na adres .: Więcej informacji na temat programu zajęć gimnastycznych i o możliwości uczestniczenia w nich, można odzyskać od trenerów, według swego miejsca zamieszkania. Umiesz pięknie wycinać? Zapraszamy do wzięcia udziału w wystawie wycinanek! W celu propagowania i promowania bogatych tradycji tworzenia wycinanek oraz doskonalenia i popularyzacji tego rodzaju rzemiosła ludowego na Wileńszczyźnie wśród społeczności wiejskich i młodych ludzi, Wydział Kultury, Sportu i Turystyki Administracji Samorządu Rejonu Wileńskiego wspólnie z Muzeum Etnograficznym Wileńszczyzny organizuje IX wystawę wycinanek Wileńszczyzny. Swoje prace na wystawie będą mogli zaprezentować: miłośnicy rzemiosła ludowego, nauczyciele technologii i sztuki, dzieci w wieku przedszkolnym i uczniowie, uczęszczający do kółek rzemiosła ludowego, inni nieobojętni krzewiciele rzemiosła ludowego. Autorzy najlepszych praz zostaną nagrodzeni. Termin przedstawienia eksponatów - do 23 marca 2015 r. Wystawa odbędzie się w Muzeum Etnograficznym Wileńszczyzny od 11 kwietnia Samorząd Rejonu Wileńskiego ul. Rinktines 50, LT Wilno tel.: faks: r. do 31 sierpnia 2015 r. włącznie. Wstępna pomoc prawna dla mieszkańców rejonu: pok. nr 313, tel ,

8 8 HISTORIA KURIER WILEŃSKI Sobota, 28 lutego poniedziałek, 2 marca 2015 r. Sergiusz Kościałkowski Fakir ( ): człowiek przemieniony w wilka (1) W wydanej w 1964 r. w Londynie zbeletryzowanej historii komórki AK wykonującej w Wilnie wyroki śmierci, dowódca wileńskich egzekutorów, Sergiusz Piasecki, pisał: Przekonamy się po wojnie, jeśli dożyjemy, że w małej historii obecnych czasów będą pisać pompatycznie o solidarności podczas wojny i okupacji wszystkich warstw narodu polskiego. Historia jest po to, aby utrwalać bzdury i grzebać prawdę, żeby dogadzać dumie narodowej i perfumować gnój i rozkład. Czytałeś już w prasie podziemnej, słyszałeś przez radio o braterstwie i ofiarności. Ale gdzie one są? Owszem są, lecz jakże rzadko( ). Przecież wiesz, że każdy okupant znalazł do pomocy i współpracy Polaków. I to jakich!... Wykalkulowali, że im się opłaci postawić na którąś kartę. Spytaj Tomasza: ile Polacy złożyli donosów na innych Polaków. Sergiusz Kościałkowski i Sergiusz Piasecki (autor powyższego cytatu) znali mechanizmy działania konspiracji dogłębnie. W każdym kraju znajdującym się pod okupacją agresor pozyskiwał ludzi współpracujących z najeźdźcą. Tak było i w Wilnie. Zadaniem obu Sergiuszów, wykonywanym w imieniu Polskiego Państwa Podziemnego, było eliminowanie tych najbardziej szkodliwych konfidentów i kolaborantów. Wywodzący się z rodziny polsko-francuskiej Sergiusz Kościałkowski, oficer brygady Łupaszki (w piechocie) i Juranda (dowódca kawalerii), był na Wileńszczyźnie egzekutorem Kedywu i komendantem oddziału partyzanckiego AK z duszą poety. Jeszcze przed wojną pisywał całkiem dobre wiersze. Starszy brat, artysta malarz Marian Kościałkowski (emigrant, by posłużyć się tutaj tytułem tomu publicysty Stanisława Cata-Mackiewicza, po wojnie mieszkający w bezpiecznym Londyniszcze ), nazywał Sergiusz Kościałkowski (czerwiec 1936 r.) młodszego brata, mordercą i potworem. Bracia różnili się od zawsze. Liczę na szczęście. Wierzę, że jakoś tam będzie, pisał młodszy brat w liście wysłanym do ojca (Olgierda) z obozu przysposobienia wojskowego zorganizowanego w połowie lat 30. pod Grodnem. Gdy w Wilnie trwały w grudniu 1944 r. przeprowadzane przez czekistów masowe aresztowania, jakby z przeczuciem własnego losu, zapisał w dzienniku: Mianowano mnie dowódcą Oddziału Samoobrony Ziem Wschodnich nr 4. Tereny północno-zachodnie od Wilna. Teren, do którego poczułem skłonność. W tej chwili pomyślałem może, że znajdę tam swoje pół metra kapitana Groba. Rozkaz objęcia oddziału przekazał były komendant północnego odcinka Wachlarza i konspiracyjnego garnizonu miasta Wilna, wówczas inspektor oddziałów partyzanckich na terenie powiatu wileńsko-trockiego, aresztowany kilka dni później, mjr Leon Koplewski Bezmian. Przy takim tempie życia przysłowiowe szczęście chodziło za Fakirem długo. Skończyło się, gdy miał trzydzieści lat. Dwa miesiące po otrzymaniu nominacji na komendanta oddziału poległ. Zakopany został nad jeziorem Dubińskim w Błużnianach. Życie jest krótkie pisał, jakby przewidując w liście do matki wysłanym pięć lat wcześniej swój los. W innej korespondencji z tego okresu kreślił podobną wizję swojego życia: Walka to mój żywioł. Padnę, ale w walce. Oddział, którym dowodził, wielokrotnie był wymieniany w dokumentach operacyjnych i śledczych NKWD jako białopolska banda. Służba Fakira (używającego również pseudonimów Lech, Antoni, Kapitan Grób ) w Kedywie i oddziale polowym pozostawała szerzej nieznana przez ponad pół wieku. W PRL-u, w wąskim kręgu weteranów, była synonimem kombatanckiej mitologii i zeznań składanych przez masakrowanych w śledztwach kolegów. Poległ w akcji na Wilno w 1944 r. (oficer kontrwywiadu i egzekutor AK Witold Milwid); Został zabity w walce z Niemcami (wywiadowca Kedywu Mikołaj Matulewski). Z czasem legenda zaczęła zastępować fakty. W końcu lat 80. XX wieku podkomendny, Jerzy Lenkowski Pik, pisał w liście do dr Romana Koraba-Żebryka: W naszej trójce (zwiadu konnego»jedynki«) był Sergiusz Kościałkowski»Fakir«, nasz dowódca (oddziału rozpoznawczego) w brygadzie»juranda«( ). Jemu należy poświęcić osobną książkę. Nie dodał, iż komendant wydalił Pika ze swojego oddziału. Kosztowało to mnie dużo cierpliwości zapisał w dzienniku»fakir«. Ale dałem mu własnoręczny udział w akcji. Mówię, kosztowało mnie to dużo cierpliwości. Był przykry w obcowaniu (z ludźmi). Dwadzieścia lat po śmierci Fakir stał się pod pseudonimem Mag bohaterem wydanej w Londynie powieści autobiograficznej Sergiusza Piaseckiego ( Dla honoru organizacji ). Tytuł tomu został zaczerpnięty z wypowiedzi nadzorującego komórkę wykonująca wyroki śmierci zastępcy komendanta okręgu ppłk. dypl. Juliana Kulikowskiego Witolda. Uzasadniał konieczność zintensyfikowania akcji egzekucyjnych. Pseudonim nawiązywał do własnej identyfikacji ( Czarny Mag ). W 1964 r. umierając w Polskim Szpitalu Wojskowym dla Weteranów w Penley (Walia) Sergiusz Piasecki otrzymał w przeddzień swojej śmierci wydany drukiem egzemplarz ostatniej książki, zbeletryzowanej, opartej na własnych przeżyciach, historii egzekutorów AK z Wilna. Wzrostu więcej niż średniego pisał w tym tomie o Kościałkowskim. Dobrze zbudowany, poruszał się lekko, zgrabnie, miał ciemne włosy, śniadą cerę. Wyglądał na południowca( ). str. 9»

9 KURIER WILEŃSKI Sobota, 28 lutego poniedziałek, 2 marca 2015 r. HISTORIA 9 ze str. 8» Sergiusz Kościałkowski Fakir ( ): człowiek przemieniony w wilka (1) Wydał mi się dość sympatyczny( ). Był odważny, ale jego ruchy i spojrzenia cechowała nerwowość, ostrość, niecierpliwość( ). Było widać, że lubi broń. Określenia te trafnie definiowały cechy fizyczne Maga Fakira. Do tego szkicu S. Kościałkowski nazywany także ze względu na karnację Czarnym niewiele by dodał. Charakterystyka dokonana przez ojca przedstawiała się podobnie: Na mocno związanym ramieniu miał dobrze osadzone muskularne przedramię. Dłonie zwinięte w pięść coś były warte. Zwinny, lekki, zręczny gimnastyk. W pewnym stopniu akrobata( ). Długi czas sprawiał zmartwienie powolnym wzrastaniem. Na dobre zaczął się wyciągać bodaj po osiemnastce. I to tak niepostrzeżenie szybko. Osiągnął około 175 cm. Wysyłający swoje książki dla Nikity Chruszczowa dowódca Fakira, S. Piasecki, wystawił podkomendnemu wysoką ocenę. Cenzurka wydana przez fachowca od werbowania, przemytu i zabijania, była nie tylko uznaniem dla zaangażowania imiennika w działalność niepodległościową. Była oddaniem szacunku dla młodszego brata z okresu służby w AK. Fakir pisał Piasecki był najlepszym z żołnierzy Egzekutywy (Kedywu w Wilnie). Wyróżniał się ogromną odwagą. Byłem z nim przy wykonywaniu kilku zadań i dlatego mogłem to ocenić. Musiałem raczej hamować go niż zachęcać czy zmuszać do pracy. Cenił Sergiusza Kościałkowskiego również kolejny dowódca egzekutorów AK jak Fakir, kawalerzysta por. Jerzy Urbankiewicz Jurek. Jeden z naszych pisał we wspomnieniach najdzielniejszych kolegów. Meldunki o akcjach likwidacyjnych Sergiusza Kościałkowskiego i Sergiusza Piaseckiego przeprowadzanych w Wilnie były kierowane z Komendantury Policji i Służby Bezpieczeństwa w Wilnie i Kownie do Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy w Berlinie, a stamtąd rozsyłane do najwyższych władz politycznych III Rzeszy. O zamachach polskiego bandyty pisywał wydawany przez Niemców Goniec Codzienny. O wyrokach śmierci informowała także podziemna Niepodległość. Podkomendni podkreślali dynamiczny temperament Fakira i charyzmatyczne psyche dowódcy. Łączniczka Klara Karpowicz Zosia przekazała córce, iż było w nim coś mrocznego, niepokojącego. Adiutant Wiesław Mincer Marek relacjonował: Był szalony i nieobliczalny. Miał w sobie coś z»kmicica«, zagończyka, watażki. Lubiłem go. Ludzi młodych ciągnęło do takich charakterów. Wspomniany Urbankiewicz miał podobne odczucia: Olgierd (ojciec) i Sergiusz Kościałkowski w Wilnie (maj 1938 r.) W warunkach ścisłej konspiracji, w jakich działaliśmy, mało wiedzieliśmy o sobie wzajemnie. Z moich obserwacji wynikało, że poświęcił się sprawom wojny bez reszty, co wyrażało się nie tylko tymi dodatkowymi, ubocznymi działaniami. Widział ją jako coś romantycznego. Na rutynowe akcje wychodziliśmy w ten sposób, że umawialiśmy się przez łączników, gdzieś w mieście, tam rozdzielałem zadania i ruszaliśmy.»lechowi«to się nie podobało. Powiedział mi, że powinniśmy się spotykać w ciemnym pokoju, należało odczytać wyrok przy świecy i dopiero przystępować do działania. Fakir, nie był jednak romantykiem. Był kawalerzystą, egzekutorem, komendantem oddziału polowego. Wcześniej także studentem znawcy Powstania Styczniowego, specjalisty w zakresie pierwszej wojny światowej prof. Janusza Pajewskiego (oficera Biura Informacji i Propagandy Głównej Komendy Głównej AK, działacza Delegatury Rządu na Kraj). Z poszukującego drogi życiowej dwudziestokilkulatka stawał się w okresie wojny, by posłużyć się tutaj tytułem książki Piaseckiego, człowiekiem przemienionym w wilka. Służył w elitarnym pionie Kedywu. W liście do matki z końca lat 30. pisał: Prawdopodobnie zostanę porządnym człowiekiem. Nie mam pociągu do szkodzenia ludziom niewinnym. W Wilnie Fakir wykonał kilka wyroków śmierci wydanych przez sądy Polskiego Państwa Podziemnego, w tym dwie najgłośniejsze likwidacje (Czesława Ancerewicza w marcu 1943 r. i Danuty Wyleżyńskiej w lipcu 1943 r.). Za służbę w Kedywie i oddziale partyzanckim otrzymał awans oficerski i Krzyż Walecznych. Za walkę o niepodległą Polskę został wyklęty przez socjalizującego brata, Mariana. Ulubiony dowódca Fakira, Sergiusz Piasecki, za ewakuację materiałów z zagrożonego rewizją gestapo litewskiego urzędu mieszkaniowego otrzymał Brązowy Krzyż Zasługi z Mieczami. Za wyróżniająca się służbę żołnierza w szeregach konspiracji, brzmiało uzasadnienie. Ewakuował wówczas dokumenty podziemnego sądownictwa i kontrwywiadu, broń krótką, rozkaz odwołujący wyrok śmierci na Józefa Mackiewicza, materiały przywiezione przez redaktora z Katynia. Tomasz Balbus Cd. w kolejnym wydaniu magazynowym Za miłość płaciliśmy miłością, nienawiścią za nienawiść Sergiusz Piasecki

10 10 SPOŁECZEŃSTWO KURIER WILEŃSKI Sobota, 28 lutego poniedziałek, 2 marca 2015 r. Sytuacja prawna mniejszości narodowych w Czechosłowacji ( ) (1) Problematyka dotycząca kwestii mniejszości narodowych jest Polakom zamieszkującym w obecnych granicach Republiki Litewskiej nader bliska. Borykają się oni tutaj z nie lada trudnościami związanymi nawet z wydawałoby się błahymi sprawami jak choćby właściwy dla danej nacji zapis imion i nazwisk w dokumentach urzędowych, czy też dwujęzyczność w przypadku nauczania lub tablic na instytucjach publicznych. Na Litwie od 2010 r. nie obowiązuje Ustawa o Mniejszościach Narodowych. Co warto podkreślić, należy ona w tej mierze do wyjątków w skali europejskiej. Nie tej jednak kwestii chciałbym poświęcić tutaj zasadniczą uwagę. Artykuł ukazujący sytuację prawną mniejszości narodowych w innym, historycznym już kraju ma zachęcić czytelnika przede wszystkim do refleksji. Ukazując owe zagadnienie występujące na gruncie zgoła innego państwa, lecz co ważne, także postkomunistycznego, także muszącego przecież od 1990 r. przyjmować standardy prawne panujące w zachodniej Europie wydaje się być tutaj jak najbardziej na miejscu. Choć omawiany artykuł pozwolę sobie zakończyć na dacie 1 stycznia 1993 r. Znana nam w większości już powojenna Republika Czechosłowacka mogłaby wydawać się na pierwszy rzut oka państwem homogenicznym narodowościowo. Niemniej jak wiele pozorów w naszym życiu, tak i ten okazuje się być bardzo mylącym. Trzeba przyznać niewątpliwie, że problem mniejszości był tam mniejszy niż przed II wojną światową, niemniej istnienie 10 proc. ludności nie-czeskiej czy słowackiej wymusiło na tamtejszym ustawodawcy wprowadzenie stosownych regulacji prawnych Kiedy i na Litwie zalegalizuje się dwujęzyczne tabliczki ulic? mających na celu zapewnienie odpowiedniej koegzystencji różnych grup narodowościowych zamieszkujących ten pięknych kraj. Nie mniej ważna okazała się także chęć zachowania poprawnych, przyjaznych wręcz relacji z państwami ościennymi. Państwowość czeska swymi początkami datuje się blisko lat (o słowackiej możemy mówić dopiero od marca 1939 r.). Problem narodowościowy, mimo że istniejący od zawsze, za czasów czy to monarchii Przemyślidów i Andegawenów, czy późniejszych Jagiellonów i Habsburgów nie miał tam większego znaczenia. Zresztą, przed pojawieniem się nacjonalizmów doby XIX wieku większość krajów na świecie zamieszkiwanych było przecież przez społeczeństwa multikulturowe, a fakt ten nikomu nie robił stosownych problemów. Upadek cesarsko-królewskiej naddunajskiej monarchii w 1918 r. dał sposobność do odrodzenia się niepodległego państwa, zarządzanego przez naród czeski, który wespół ze Słowakami (którzy od tysiąca niemal lat znajdowali się pod panowaniem węgierskim) utworzył Republikę Czechosłowacji. Młode i przez to dość słabe jeszcze państwo było zmuszone do ratyfikowania narzuconego przez obce mocarstwa traktatu z Saint Germain odnoszącego się m. in. do przestrzegania praw danych grupom narodowościowym inne niż czeska i słowacka zamieszkałych na obszarze republiki. W nowym państwie opartym na zasadzie symbiozy i równouprawnienia dwóch głównych, wyżej wymienionych narodów (przynajmniej formalnie, gdyż obiecanej pierwotnie federacji nie urzeczywistniono aż do schyłku 1938 r.) w chwili ustabilizowania się granic w 1920 r. zamieszkiwało blisko 13,5 mln ludzi, w tym aż ponad 1/3 tzw. elementu obcego. Na obszarze niegdyś przynależnym Koronie św. Wacława największy problem stanowiły żywioły niemiecko- i polskojęzyczne, które w efekcie stały się przyczyną późniejszego upadku państwa na jesieni 1938 r. Katastrofę natomiast dopełniły animozje z ludnością węgierską zamieszkałą licznie obszar południowej Słowacji. Wspólna egzystencja z tak znacznym odsetkiem mniejszości narodowych, które do tego zamieszkiwały głównie zwarty obszar na pograniczu Czechosłowacji, wymagało wytworzenia odpowiedniego ustawodawstwa, które w należytym stopniu potrafiłoby neutralizować napięcia wynikłe między nimi. Przede wszystkim uznano za konieczne uregulowanie praw mniejszości narodowych, którego dokonano już w ramach pierwszej konstytucji z 1920 r. Zagwarantowano w niej szereg uprawnień zawartych w części VI ustawy zasadniczej, które przede wszystkim zapewniały równość względem prawa wszystkich obywateli bez względu na pochodzenie oraz swobodne używanie języków narodowych w relacjach prywatnych, handlowych, nabożeństwach religijnych czy wystąpieniach publicznych (w ramach zgromadzeń). Ponadto na skutek ustawy o językach narodowych z 1920 r. wszystkim społecznościom innych niż czeska i słowacka narodowości, które w danym powiecie (cz. okres) stanowiły ponad 20 proc. populacji zagwarantowano możliwość używania języka ojczystego mniejszości w kontaktach urzędowych oraz przed sądami. Zagwarantowano w niej również prawo do nauki w danym języku w szkołach publicznych znajdujących się na obszarze powiatu czy także pomocy państwowej w prowadzeniu instytucji kulturalnych mniejszości narodowych. W sześć lat później została ona uzupełniona odpowiednim rozporządzeniem rządowym. Stosowne prawodawstwo umożliwiło tym samym na wytworzenie się bardzo prężnie działających w okresie I Republiki systemów szkolnictwa mniejszości niemieckiej oraz polskiej (w uczelniami wyższymi także). Jak wiemy z historii, roszczeniowa polityka niemiecka wykorzystała fakt, iż blisko 3,5 mln obywateli Czechosłowacji miało pochodzenie germańskie i na mocy porozumień z Monachium w październiku 1938 r. III Rzesza anektowała blisko połowę obszarów dzisiejszych Czech. Na podob- str. 11»

11 KURIER WILEŃSKI Sobota, 28 lutego poniedziałek, 2 marca 2015 r. SPOŁECZEŃSTWO 11 ze str. 10» Sytuacja prawna mniejszości narodowych w Czechosłowacji ( ) (1) ny, choć na znacznie mniejszą skalę krok zdecydował się rząd sanacyjnej II Rzeczypospolitej, którego wojska zajęły w tym samym czasie sporny teren Zaolzia, zamieszkały przez niemal 150 tys. Polaków (opanowany przez Czechosłowację w 1919 r. w wyniku wojny z Polską). Nasi południowi sąsiedzi w wyniku bierności państw Zachodu, swych gwarantów niepodległości, utracili ją niestety dnia 15 marca 1939 r. w skutek kolejnej niemiecko-węgierskiej agresji. W jej wyniku utworzono na terytorium Czech i Moraw niemiecki protektorat, z kolei Słowacja stała się po zajęciu jej południowych ziem przez Madziarów swoistym quasi, państwem nazistowskim, które przetrwało do końca konfliktu zbrojnego toczącego w tej części Europy. Na ten czas problem mniejszości niejako sam się rozwiązał, a specjalne ustawodawstwo zaczęło się tyczyć przede wszystkim ludności żydowskiej, ze znanym wszystkim dla tego systemu politycznego skutkiem. W wyniku II wojny światowej Czechosłowacja została objęta sowiecką strefą wpływów. Zabrano jej znaczne terytoria na wschodzie kraju, a ponadto ustanowiono totalitarny ustrój komunistyczny. Uchwalona w 1948 r. nowa konstytucja nie regulowała de facto kwestii praw mniejszości narodowych. Mówiła jednak, że Republikę Czechosłowacji tworzą dwa równoprawne narody Czechów i Słowaków. W latach 50-tych ustawodawstwo unormowało sytuacje prawną mniejszości polskiej, węgierskiej i ukraińskiej, którym przyznano prawa oświatowe i kulturalne, a także prawo do stowarzyszeń, które nie mogły posiadać charakteru politycznego. Najwięcej problemów sprawiała jednak sytuacja prawna ludności cygańskiej, która nie chciała poddać się wymogom ustawowym przewidującym stały, osiadły tryb życia. W pewnej mierze pozycja prawna mniejszości narodowych zmieniła się w Czechosłowacji w 1960 r. w wyniku ustanowienia kolejnej konstytucji. Po raz pierwszy wprowadzono do ustawy zasadniczej tego państwa zapis wprost sankcjonujący ochronę prawną dla konkretnie wskazanych grup narodowościowych. Dawała ona Polakom, Węgrom i Ukraińcom prawo do nauki macierzystego języka w czechosłowackim systemie edukacyjnym oraz rozwoju kulturalnego przy wsparciu ze środków rządowych. Co wymaga podkreślenia, powyższe prawa nie dotyczyły mniejszości niemieckiej. Przyczyna według tłumaczenia ustawodawcy tkwiła w rozproszeniu ludności tego pochodzenia, gdy zapis w konstytucji miał odnosić się tylko i wyłącznie do grup zwartych, gęsto zamieszkujących określone terytorium. Konstytucja z 1960 r. nie wspominała także nic o prawach mniejszości etnicznych, jak choćby Morawian. Czechosłowacja 1930 Znaczące zmiany, a przy tym wyraźną poprawę sytuacji przedstawicieli mniejszości narodowych w Czechosłowacji przyniosła rewolucja Praskiej Wiosny roku 1968 oraz związana z nią konsekwencja ustawodawcza, którą w tym przedmiocie kontynuowano pomimo dość szybkiego obalenia przywództwa Alexandra Dubčeka. Krystian Żelazny Cd. w kolejnym wydaniu magazynowym O AUTORZE Krystian Żelazny prawnik, publicysta, doktorant na Katedrze Prawa Konstytucyjnego Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Specjalizuje się w zakresie prawa i ustroju Czech, Słowacji oraz byłych księstw śląskich.

12 12 FELIETON KURIER WILEŃSKI Sobota, 28 lutego poniedziałek, 2 marca 2015 r. Sroka na ogonie przynioższy Kiedy to kuma Witoldowa napotkawszy, na kontu plotków obświadomiłsia do woli. Ona, widzisz, talenty do tej spećjalności ma. Za pół godziny, pół znajomych, krewnych, znanych z radia i telewiźji obgadała. Nu, bo i kiedyści, patrzaj, plotkarki nijakiej zapłaty nie potrzebowali. Aby słuchać chciałbysz. I co z tegu, że byli tylko miejscowo tutejszego obświadomienia? Oj, bywału tak w znaki dawalisia i zgryższysia na niet, chodził. Wiadomu, czego do konca nie wiedziawszy, od siebie dodawszy. I to z takim smakiem, że ja tobie dam! I na co im byli te światowe ńjusy! Teraz to i za żurnalik, i za gazetka, i za internecik zapłać, a dowiesia tylko kto z wielkich artystów z kim śpi, jakie operaćji upiększające robi i kto z kim rozwodzisia... Ot ciekawość, żeb jej nie znać. Choć z drugie strony, kto po świecie szwendasia, to i potrzebne wiadomości moży zdybać. Un, choćby i to, że na Kubie liter romu kosztui dwa razy mniej od litra mlika. Toż zarobić możnu sporu, kiedy na Litwie skup mlika taniei i taniei. Ale zatabłuj ta dobra w taka dal... Wyjdzisz jak Zabłocki na mydle. A jak kraj soćjalistyczny, to i do turmy wsadzić mogu. Choć jak przysłowia ludzka złoci? Od turmy i żebractwa nie zarzekajsia nigdy. Aha, a jeszcze gadasia: wiedziałby gdzie zawalisia, to poduszka podścieliłby. Choć, jak mówi Witoldowa, kiedy oczki nie widzu, to i głowa nie boli. Święta prawda! Un, przy Sawiecie: wszystku szyta kryta. Spokojnie, dobrze, bezproblemnie. Jednakuż, jaka siła ma propaganda. Boża strzeż. Wymyślona za prawdziwa możnu wsiulić i oku nie mrugnąć. Zatu od wieków propaganda dla rządzącegu przysługui i buty czyści. Nu a z ręku na sercy, to lat trzydzieścia temu nicht nie lękałsia późniejszu poru po mieście spacerować. Widzisz, był jakiści ćwik i człowiek czegokolwiek lękałsia. Teraz wolność Tomku inaczyj spaliłsia składzik, palsia i chata, żeb jej nie znać. A z tych drennych nowościów, żeb życia prawdziwym piekiełkiem nie wydawałasia, w prasie, telewiźji i radiu okrągły rok ogórkowy sezon panui. Kiedyści banialuki tylku letniu poru trelilisia teraz przez okrągły rok. Babie z ucha pająka z pajęczynu wyciągneli, a jeden dziad odkazałsia tytułu szlacheckiego, zatu zgodziłsia, aby rodzaj małpów jego imieniem nazywałsia... A w internecie fotografia jednookiego kota źjawiłsia... Jednu słowu coby człowiek nie zrobił, aby dziecka nie płakała. Oj, nie ma co gadać, bo nie ma co słuchać! Nie na darmu, jeszcze w naszych Pustaszyszkach stara Bałajanowa lubiła przygadać: Język bez kości co chce, to i chwości!. Un, w Polsce, u jednego hurtownika przepadła pół tony syru. Posądzili myszy. A w Brazylii maszyny jeżdżu na alkoholu. Wychodzi taniej, czym na benzynie. O, prawda kiedyści złociwszy, że cała życia uczsia, a durniem umrzysz. Ot, patrzajcie, mówisia, że Litwini naród zimny (to niepołudniowy), ale podług ostatniej statystyki nasze dzieci drząsia, jak należysia! Chłopcy, w wieku lat, z Litwy zajmuju druga miejsca w Europie. A dziewczynki trzecia. Wśród 35 krajów. Nu to wychodzi, że bijąsia haniebnie. Agresywne, znaczysia. Choć wiadomu, w tym wieku, to niewielka dziwa, ale lękliwych i lentych stai mniej i mniej. Oj, nie na darmu tych zaaktywnych pełnu i liczysia to już chorobu. Un, w szkołach i ze schodów spychaju i za kudły chwytająsia na nauczycielów napadaju. Koniec świata. Ale czegu chcieć w doba samowystarczalności we wszystkim czym? Toż rodzu już w trzynaście! I kurzu, i narkotyki używaju. Patrzaj: gdzie, gdzie a tu równość pełci panui pełna. A najspokojniejsze, okazuisia, finlandczyki. I musi ta wolność we wszystkim czym też we znaki daisia. Zwróć uwaga na zachowania dzieciuka przy ojcach. Boża strzeż! Oczy wydrapać gotowe! Nu to i źbierami plon ze wszystkich stron. Może na wioskach bywszy spokojniej, ale teraz telewiźja, internet podściobneła do przodu i tam. Nu, wiadomu, od zawsze masia dobro i zło. I oni powiązane ze sobu. Ale drennie to, że dobre ludzi, i fachowcy, zaczeli uciekać za granica. Choć na dziś jeden drugi zaczyna wracaćsia. Tylku pytania, czy ten lepszejszy... I jak każdy medal ma dwie strony, to patrzaj, złodziei i różnej maści aferzysty też dalisia w sinia dal. Wisz, tam ludzi bogatszych więcej jest u kogu kraść. Nu a my z kumu Witoldowu zaczelim w głowa zachodzić jak tu te spółki ubezpieczeniowe nie bankrutuju. Boż te obowiązkowe ubezpieczeni na srodki transportu, to nie łazanki. Ileż stłuczek na naszych drogach, awariów... Musi te strachowacieli w broda pluwaju, kiedy zachciawszy na siła lud obszczęśliwiać. Musi nie wszysku cacy, że nawet komiśja kontroli w łepetyna skrobaćsia zaczeła. Aha, to tak my z kumu rozplakowalisia, że w pora źmiarkowali, że trzeba już roźwitywaćsia. To do spotkania już na wiosna, po Kaziuku. Wincuk Bałbatunszczyk z Pustaszyszek

13 KURIER WILEŃSKI Sobota, 28 lutego poniedziałek, 2 marca 2015 r. Z ARCHIWUM 13 Na naszych łamach... Przed 47 laty: TU-124 i AN-24 łączą Warszawę z Wilniusem Znowu została wznowiona komunikacja lotnicza między Warszawą a Wilniusem. Teraz dwa razy na tydzień w niedziele i wtorki na Lotnisku wileńskim będą lądować szybkobieżne samoloty TU-124, Aeroflotu i AN- 24 Polskich Linii Lotniczych LOT. Po godzinnym postoju wezmą one kurs na Leningrad. Z miasta nad Newą samoloty tą samą trasą powrócą do Warszawy. Pierwszy w niedzielę, drugi zaś w środę. We wtorek wieczorem na lotnisku wileńskim wylądował samolot AN-24 należący do polskich linii lotniczych Lot. Na jego pokładzie znajdowali się pierwsi pasażerowie grupa czechosłowackich kolarzy przybyłych na zawody do republik bałtyckich, kilku gości zagranicznych Inturistu. Nowa linia została otwarta. Należy zaznaczyć, że kierownictwo Wileńskiego Portu Lotniczego, pracownicy komory celnej i innych służb dobrze przygotowali się do powitania pasażerów. Pragnęlibyśmy, aby ta atmosfera, ten miły stosunek zachował się nie tylko na uroczyste okazje, ale również na co dzień. Ł. Grejs Czerwony Sztandar 16 maja 1968 r. Przed 43 laty: Lokis na Starym Mieście Przed 24 laty: Na drodze powrotu kolejnej świątyni Okute żelazem drzwi, metalowe kraty na oknach, wąskie i kręte schody prowadzące z sutereny na piętro, łukowe sklepienia ozdobione freskami wszystko to stwarza klimat, którego nie posiada żadna inna kawiarnia wileńska. W ciągu mniej więcej dwóch lat odbudowano dosłownie po cegiełce ten stary dom przy ulicy Antokolskiej (dawna Szklana), wcielając w życie projekty twórcze plastyków Instytutu Konserwacji Zabytków z R. Jaloweckasem na czele. Palą się w komnatach dziwacznych kształtów żyrandole i świeczniki jak gdyby przeniesione tu z głębi wieków. Lokis to atrakcja, to niezwykła kawiarnia, na otwarcie której czekaliśmy z takim zainteresowaniem. Stąd też ogromna frekwencja, która się cieszy. W ciągu pierwszych pięciu dni odwiedziło ją gości. To dużo, jeżeli nadmienimy, że może jednocześnie przyjąć zaledwie 80 gości. Przyjemnie tu posiedzieć w gronie przyjaciół, tym bardziej że niecodzienny klimat tych starych murów sprzyja serdecznej nastrojowej biesiadzie. Nastrój potęguje oryginalna kuchnia potrawy z mięsa dzika, łosia, sarny. A wszystko to jest zakrapiane firmowym napojem z kminkiem albo jak kto woli mocniejszym trunkiem na miodzie. Lokis ( Niedźwiedź ) jest to jeszcze jeden krok w zagospodarowanie Starówki wileńskiej, jeszcze jeden akcent udanego skojarzenia zabytkowych budowli z nowoczesnym życiem codziennym. T. Bogdanowicz Czerwony Sztandar 12 lutego 1972 r. Powrotu do pełnienia funkcji, do jakich została powołana przez swoje przeznaczenie i jej twórców. Tym razem tą świątynią będzie wileński kościół pod wezwaniem Apostołów św. Jakuba i Filipa.(...). Miejmy nadzieję, że rychło kościół powoła swych wiernych na modły. Pracami kieruje Algirdas Grigaliūnas, pracownik Instytutu Konserwacji Zabytków. Roboty trwają pełną parą. Zostały już wykonane dwa ogromne żyrandole, m. in. wykonał je pracownik konserwacji zabytków metaloplastyk Wiktor Gawerski, jak też przy restauracji polichromii zaangażowany jest inny znany nam fachowiec Czesław Połoński. Podobnie prace trwają na zewnątrz przy porządkowaniu terenu przykościelnego, cementuje się i układa chodniki itp. Gdzie indziej w pracowniach restauruje się też obrazy sztalugowe z kościoła. Zanim się ponownie wyświęci kościół, przypomnijmy, że jest to kościół w stylu barokowym, jednonawowy z beczkowym sklepieniem, o pięknej imponującej fasadzie z dwiema wieżami. Ma długość 60 m, szerokość 30 m, może pomieścić około 900 osób. W kościele znajdowały się m. in. obrazy fundatora J. L. Chreptowicza, przeora dominikanów, który zakończył budowę kościoła. W ołtarzu N. P. Różańcowej obraz św. Jakuba, malowany przez F. Smuglewicza, w ołtarzu św. Jana Chrzciciela malowany przez Lampiego obraz Chrystusa błogosławiącego dzieci. Polichromii poprzedniej w latach 30 dokonał Jerzy Hoppen. Kościół ma jedyną kaplicę św. Jacka, w której do dziś zachowała się figura tego dominikanina zdjęta (była już stara uszkodzona) z jednego pomnika w 1901 r. w zamian za ustawioną tam nową wyrzeźbioną przez B. Bałzukiewicza. Danuta Werowska Kurier Wileński 7 grudnia 1991 r. Stronę przygotowała Helena Gładkowska

14 14 SPOŁECZEŃSTWO KURIER WILEŃSKI Sobota, 28 lutego poniedziałek, 2 marca 2015 r. Samobójstwa plagą naszych czasów W ostatnim dziesięcioleciu na Litwie nastąpił wyraźny wzrost liczby samobójstw. W ciągu niespełna dwóch miesięcy 2015 roku życie sobie odebrało 7 młodych osób. W rejonie kłajpedzkim samobójstwo popełniły dwie 14-letnie przyjaciółki z klasy i 18-letnia dziewczyna. W Wilnie z życiem pożegnał się 15-latek. W Mariampolu odebrali sobie życie drugoklasista i 16-letni chłopiec. W rejonie szylalskim (Šilalės) 14-letnia dziewczyna popełniła samobójstwo. Należy zadać pytanie, dlaczego młodzi ludzie odbierają sobie życie? Samobójstwa to rzeczywiście bardzo poważny problem. Litwa przoduje w Unii Europejskiej pod względem liczby samobójców. Na szczęście liczba osób odbierających sobie życie w ciągu ostatnich kilku lat nie wzrasta, ale i niestety nie zmniejsza się. A to bardzo niepokojąca wiadomość powiedziała Kurierowi Rimantė Šalaševičiūtė, minister zdrowia. Jak twierdzi, w 2003 roku na Litwie działał program prewencji samobójstw, ale po krótkim czasie jego działania został on przerwany na długie lata. Nie była zapewniona ciągłość tego programu. W tych latach rozwiązywano problemy samobójcze epizodycznie, wtedy tylko, gdy się zdarzało nieszczęście. Nie mogę powiedzieć, że wtedy nic nie robiono, żeby rozwiązać ten problem. Pracowałam wówczas jako kontroler ds. obrony praw dziecka i bardzo uważnie śledziłam problem samobójstwa. W tamtych latach starano się zapewnić, żeby w każdej szkole był psycholog. Tę praktykę stosuje się i dzisiaj zaznaczyła minister zdrowia. Zdaniem Rimantė Šalaševičiūtė, samobójstwo jest złożonym problemem, Rimantė Šalaševičiūtė który nie ma jakiejś jednej przyczyny, czy jakiegoś jednego powodu. Trudno wyjaśnić, dlaczego niektórzy ludzie decydują się popełnić samobójstwo, podczas gdy inni w podobnej czy nawet gorszej sytuacji tego nie robią. Większości samobójstw można jednak zapobiec. Nastolatki tracą siłę do zmagania się z codziennością. Bo życie jest coraz okrutniejsze. I coraz gwałtowniej przeżywają swe dojrzewanie. Połowa ma poczucie niższości z towarzyszącą temu nadwrażliwością. Innymi powodami są: szkolny mobbing, problemy rodzinne oraz wpływ mediów kreujących ideały urody, którym młodzieży trudno jest sprostać tłumaczy. Nauczyciele, rodzice, przyjaciele, specjaliści muszą śledzić zachowanie dzieci. Jeżeli zauważą coś podejrzanego w ich zachowaniu się, należy od razu reagować. W żadnym wypadku nie wolno pozostawić dzieci z ich problemami sam na sam. Ważna jest bardzo pomoc bliskich, ale nie mniej ważne są różnorodne programy prewencji samobójczej, które muszą być prawidłowo stosowane. W naszym kraju takich programów mamy kilka. W tym roku po tragicznych wypadkach samobójczych, gdy w ciągu tygodnia życie sobie odebrały nawet 4 osoby nieletnie, działalność rozpoczęło Biuro Prewencji Samobójstw. Biuro powstało z inicjatywy Ministerstwa Ochrony Zdrowia, znajduje się w Państwowym Centrum Zdrowia Psychicznego tłumaczy Rimantė Šalaševičiūtė. Do podstawowychzadań biura, jak podaje ministerstwo, należy gromadzenie i analiza informacji o samobójstwach, udzielanie porad w kwestii prewencji społeczeństwu oraz zainteresowanym instytucjom. Biuro będzie prowadziło działalność informacyjną i oświatową. W kraju mamy wiele Telefony zaufania obsługiwane są przez wykwalifikowane osoby programów prewencji samobójczych, linii pomocy dla dzieci i młodzieży. Dla początkujących i dzieci w wieku przedszkolnym jest stosowany program Antras žingsnis ( Drugi krok ), dla młodzieży program Kryžkelė ( Rozdroże ). Bardzo ważnym jest program norweski Olweus. Na Litwie mamy ponad szkół, 228 z nich uczestniczy w tym programie prewencyjnym o przemocy. Niestety, nie wszystkie szkoły mogą sobie na to pozwolić zaznaczyła minister zdrowia. Program Olweus powstał w Norwegii, jego autorem został profesor Uniwersytetu w Bergen, Dan Olweus, który ponad 30 lat badał przyczyny przemocy i kwestie molestowania. Z badań wynika, że w ciągu jednego roku w uczestniczących w programie szkołach Norwegii zakres przemocy zmniejszył się o proc., polepszyła się też dyscyplina w klasach oraz ukazały się pozytywne nastawienia wobec ustaw szkoły. Program Olweus jest realizowany w szkołach w celu zmniejszenia przemocy oraz innych zachowań antyspołecznych. Cel programu polega na tym, aby uczyć całą społeczność szkoły rozpoznawać przemoc, prawidłowo na nią reagować oraz dopomagać uczniom, nauczycielom i szkole w jej unikaniu. W większości szkół pracują psycholodzy, pracownicy socjalni. Do nich w każdej trudnej chwili mogą zwrócić się uczniowie. W wielkich miastach w każdej szkole jest etat psychologa, niestety, w mniejszych miejscowościach po prostu brakuje specjalistów opowiada Rimantė Šalaševičiūtė. str. 15»

15 KURIER WILEŃSKI Sobota, 28 lutego poniedziałek, 2 marca 2015 r. SPOŁECZEŃSTWO 15 ze str.14» Samobójstwa plagą naszych czasów Jak mówi, żeby zapobiec samobójstwom, program prewencji samobójczej należy stosować nie tylko wśród dzieci, ale też rodziców i nauczycieli. Należy walczyć z samobójstwem i zapobiegać drwinom nie tylko w gronie dzieci i młodzieży. Niestety, nauczyciele wyśmiewają swoich uczniów i odwrotnie, w rodzinach rodzice upokarzają swoje pociechy. A to może doprowadzić do katastrofy mówi minister zdrowia. Bezpłatny numer służy dzieciom i młodzieży potrzebującym wsparcia, opieki oraz ochrony. Telefon zaufania zapewnia dzwoniącym kontakt z fachowcami w trudnych dla nich sytuacjach. Telefon zaufania Jaunimo linija ( Linia młodzieży ) obsługiwany jest przez wykwalifikowanych psychologów, pedagogów, a także przez osoby, które przeszły specjalne szkolenia. Są to osoby, które potrafią rozmawiać z młodymi ludźmi o ich problemach i są w stanie udzielić im profesjonalnej porady w sytuacjach kryzysowych. Młodzi dzwonią ze smutkami i żalami. Przyznają się do samookaleczeń, przemocy w domu i w szkole, myśli samobójczych. Ale też do tego, że nie potrafią sobie poradzić z presją otoczenia, np. picie alkoholu, branie narkotyków czy seks. Łatwiej zadzwonić im do obcego człowieka, niż porozmawiać z rodzicami czy przyjaciółmi. Chwytając za słuchawkę, mogą pozostać w pełni anonimowi. Ich problemy są jednak całkiem realne mówi Kurierowi Paulius Skrubis, kierownik Jaunimo linija. Jak zaznaczył, w przypadku podejrzenia, że zdrowie lub życie dziecka jest poważnie zagrożone, nie są uprawnieni do inicjowania W żadnym wypadku nie wolno pozostawiać dzieci z ich problemami sam na sam interwencji policyjnej bez zgody osoby targającej się na swoje życie. W ciągu doby udaje się nam odebrać co najmniej 300 telefonów, a dzwoniących jest o wiele więcej. Zwracają się z różnymi problemami. Staramy się każdemu pomóc twierdzi Paulius Skrubis. Psycholodzy podkreślają, że dość często sami rodzice, TELEFONY ZAUFANIA Lietuvos jaunimo linija, anonimowa pomoc psychologiczna pomoc psychologiczna dla dorosłych i dzieci pomoc psychologiczna dla dzieci pomoc psychologiczna dla dzieci i młodzieży U podłoża decyzji samobójczej może leżeć zaburzenie psychiczne, najczęściej depresja Fot. archiwum nauczyciele kładą na dzieci nacisk przerastający ich możliwości, wywierają za dużą presję, przenoszą na nie swoje lęki, zarażają je stresem i niepokojem o przyszłość. Wśród rówieśników dzisiaj wyżyć też nie jest łatwo. Próba samobójcza często staje się wołaniem o litość i pomoc: pozwólcie mi być sobą! Rośnie nie tylko liczba prób samobójczych, obniża się również średnia wieku. Zabić się próbują nawet sześciolatkowie. Tzw. ciemna liczba w statystykach jest w rzeczywistości jeszcze wyższa, gdyż przypadków prób samobójczych jest z pewnością więcej niż tych notowanych mówi,,kurierowi Lina Gudaitė, psycholog dziecięcy. Jak zaznacza, samobójstwo to proces długotrwały i wieloetapowy. Najpierw pojawia się smutek i przygnębienie. Potem dochodzi brak troski o wygląd, zainteresowania szkołą, pojawiają się coraz gorsze stopnie, opuszczanie lekcji. W końcu dochodzi do odizolowania, zrywania przyjaźni i wycofania z grup rówieśniczych. Jak mówi u podłoża decyzji samobójczej może leżeć zaburzenie psychiczne, najczęściej depresja. Chęć odebrania sobie życia może też wynikać z czasowego dyskomfortu życiowego, w przypadku bardzo młodych dzieci czasem wystarczy impuls. Do mitów należy także przekonanie, że samobójstwu nie można zapobiec. Adekwatna reakcja, wsparcie, wysłuchanie, dowartościowanie i skontaktowanie z terapeutą mogą zapobiec nieszczęściu. Honorata Adamowicz Fot. Marian Paluszkiewicz Psycholodzy podkreślają, że dość często sami rodzice, nauczyciele kładą na dzieci nacisk przerastający ich możliwości, wywierają za dużą presję, przenoszą na nie swoje lęki, zarażają je stresem i niepokojem o przyszłość

16 16 GOSPODARKA KURIER WILEŃSKI Sobota, 28 lutego poniedziałek, 2 marca 2015 r. Sėkluva : dobry plon zależy od nasion Z nastaniem kolejnego sezonu działkowo-ogrodowego odwieczny dylemat jak nie zrobić błędu przy zakupie nasion przede wszystkim nurtuje początkujących ogrodników. Doświadczeni ogrodnicy już dawno się przekonali, że kupowanie pierwszych z brzegu nasion, sprzedawanych nawet ze znaczną zniżką, grozi utratą plonu i wyrzuceniem pieniędzy na wiatr, ponieważ nasiona nie są dziś tanie. Obecnie litewski rynek oferuje duży wybór nasion i trudno jest nie ulec pokusie pięknych opakowań (na co klient zwraca uwagę przede wszystkim). Jednakże ci ogrodnicy, którzy już raz kupili nasiona z nazwą Sėkluva, już nigdy nie oddadzą pierwszeństwa innej marce handlowej. Nasiona tej firmy są niczym miłość od pierwszej grządki. W ciągu 16 lat swej działalności Sėkluva zdobyła popularność nie tylko wśród amatorów ogrodnictwa. Jej stałymi klientami stali się właściciele gospodarstw prywatnych, słowem ludzie zainteresowani wysoką jakością i dobrym plonem. Dzisiaj kompania posiada całą sieć wyspecjalizowanych sklepów Sėkluva w całej Litwie, specjalną hurtownię i pakowalnię nasion w Jewju (Vievis). Potrafiła ona zdobyć nie tylko rynek litewski: nasiona serii Baltic spółki Sėkluva cieszą się również dużą popularnością na Łotwie i w Estonii. W asortymencie spółki jest duży wybór warzyw ponad 400 gatunków i przeszło 250 rodzajów kwiatów. Zamknięta spółka akcyjna Sėkluva na litewskim rynku oferuje nasiona takich specjalistów jak holenderska firma producent Rijk Zwaan i francuska Clause, jak również nasiona producentów niemieckich, czeskich i polskich. Wszystkie nasiona trafiają do wyspecjalizowanej hurtowni w Jewju wyłącznie w opakowaniach oryginalnych, a następnie są fasowane do niedużych torebek z napisem Sėkluva. A propos właśnie tu można nabyć nasiona hurtem, jest też sprzedaż detaliczna bezpośrednio w hurtowni. Znajduje się ona obok szosy Wilno-Kowno, w miejscu żartobliwie zwanym skrzyżowaniem czterech litewskich stolic (Wilna, Kowna, Trok i Kiernowa). Spółka bardzo ceni swoją reputację, toteż wszystkie nasiona posiadają atest jakości. O tym, co nowego czeka klientów w tym sezonie, opowiada wicedyrektor firmy Sėkluva, biolog Rasa Davidavičienė. Każdego roku Sėkluva stara się urozmaicić asortyment warzyw, a przede wszystkim staramy się zaoferować swoim klientom coś nowego, zwłaszcza z nasion pomidorów. W tym roku postanowiliśmy udzielić pierwszeństwa kilku odmianom pomidorów, w tym mieszanej odmianie średnio owocowej Mahitos, specjalnie przeznaczonej do uprawy w tunelach foliowych. Liczymy na większe zainteresowanie nią amatorów ogrodnictwa, ponieważ ta odmiana jest przystosowana do naszych warunków klimatycznych. Ponadto tę odmianę można uprawiać w dużych cieplarniach. Główną jej zaletą jest duża odporność na różne choroby. Owoce ma dosyć duże, mięsiste i, co jest bardzo istotne, po przystępnej cenie. Popyt na ten lub inny gatunek przede wszystkim zależy od ceny: im jest niższa, tym popyt większy i odwrotnie. Innym mieszańcem odpornym na choroby i również interesującym amatorów jest graniasta odmiana Santasian typu Cherry o niedużych i bardzo słodkich owalnych owocach (10-15 g). Kiści są gęsto pokryte małymi pomidorkami i przypominają winogrona odmiany damskie paluszki. Jest to gatunek bardzo urodzajny, wszystkie pomidory dojrzewają na kiści jednocześnie, toteż dla jednej rodziny starczy posadzić w tunelu od czterech do sześciu krzaków. Między innymi walory owalnych odmian pomidorów polegają na tym, że zawierają one stosunkowo mało nasion, a w związku z tym mało płynu, dzięki czemu owoce są twarde, niepękające i łatwo się je zbiera. W tym miejscu warto zaznaczyć, że przed zaoferowaniem do sprzedaży w ciągu kilku lat pracownicy Sėkluvy uprawiają je na swych działkach przyzagrodowych. Dzięki temu zalety każdej odmiany poznają nie z opisu, lecz z własnego doświadczenia, a jeśli nagle się okaże, że odmiana nie odpowiada charakterystyce, to rezygnuje się z jej zakupu. W tym sezonie oferujemy też francuską mieszaną odmianę pomidorów Gourmandia. W ubiegłym roku gratisowo dla zachęty rozdawaliśmy paczuszki nasion tej odmiany swoim klientom. I wszyscy byli zadowoleni. Ta odmiana jest bardzo płodna, a przede wszystkim wczesna. Od innych odmian różni się swym kształtem bardzo przypomina pomidory typu bawole serce. Owoce są mięsiste i ważą do 300 g. W asortymencie jest również mieszaniec Buran produkcji holenderskiej, który Sėkluva sprzedawała już w roku ubiegłym, toteż jest on dobrze znany w profesjonalnym warzywnictwie. Inną dobrą odmianą francuską są pomidory Kilio o dużych i niepękających owocach w wadze około 200 g. Najpopularniejszymi odmianami pomidorów nadal są Colibri i Tamaris, mieszańce Dartagnan i Giulietta, а także odmiana pomidorów malinowych Fenda. Warto też kilka słów powiedzieć o mieszańcu graniastym Cetia, doskonale adoptującym się w środowisku, długo owocującym, posiadającym okrągłe owoce o wadze g. Doskonały hybryd Florenzia jest bardzo podobny do Tamaris, ale wcześniejszy i odporny na wiele chorób. Znaną odmianę Taiun zastąpił mieszaniec Orkado. Między innymi, pomidory należą do warzyw niezatrzymujących w sobie nawozów potasowych. Natomiast najwięcej tych nawozów gromadzą w sobie zielone jarzyny ogórki i sałata. Po raz pierwszy listę nasion uzupełniła dekoracyjna odmiana papryki Ivona, przeznaczona do uprawy w wazonach. Jest to odmiana ostra, będąca nie tylko ozdobą domu, ale też przyprawą do potraw. Spośród nowości godnym polecenia jest mieszaniec urodzajnej rzodkiewki Mondial. Jego wielką zaletą jest to, że można go uprawiać przez cały sezon, również latem. Wczesną wiosną i jesienią lepiej uprawiać w tunelach, a w ciągu całego lata na otwartym gruncie. Ten gatunek bardzo się nadaje do uprawy na sprzedaż. Ciekawą nowością można nazwać mieszaną odmianę selera korzeniowego Asterix. W Europie można naliczyć zaledwie osiem odmian mieszańca selera. Jest to bardzo wczesna odmiana. Jej plon można zbierać już po upływie 90 dni od wysadzenia rozsady. Ziemiopłody będą jeszcze nieduże, toteż można je spożywać razem z liśćmi. Sadzonych nasion nie wolno zasypywać ziemią i należy uprawiać tylko w jasnym miejscu. W tym roku w asortymencie zjawiła się oryginalna odmiana szpinaku Red Cardinal. Od zwykłych odmian różni się tym, że jego łodyga i żyłki liści są w kolorze czerwonym, a same liści mają odcień czerwonawy. Ten gatunek można uprawiać tylko wiosną i jesienią. Do sadzenia latem polecamy mieszaną odmianę szpinaku Puma, ponieważ długo nie zakwita i nadaje się do uprawy w ciągu całego sezonu. Proponujemy jeszcze jedną uprawę z Ameryki Południowej, doskonale zaadoptowaną i u nas. Jest to słodka (miodowa) trawa stewia. Można ją spożywać zamiast cukru. Jej liście są razy słodsze od cukru. Jest ona niskokaloryjnym słodzikiem dla chorych na cukrzycę. Jej liście można stosować w celach leczniczych zarówno świeże, jak i suszone dodając do herbaty bądź wyrobów cukierniczych. str. 17»

17 KURIER WILEŃSKI Sobota, 28 lutego poniedziałek, 2 marca 2015 r. GOSPODARKA 17 ze str. 16» Sėkluva : dobry plon zależy od nasion Uprawiać ją należy z pewnym zastrzeżeniem wysianych nasion nie można zasypywać ziemią, ta trawa nie znosi torfu, woli glebę lekką przemieszaną z rzecznym piaskiem. Co poradzi Pani przy wyborze ogórków? Co do ogórków, to największym popytem nadal się cieszą odmiany partenokarpiczne (samozapylające). Rokrocznie oferujemy swym klientom po 2-3 nowości. Z odmian samozapylających się możemy zaproponować odmianę holenderską Sigurd, aczkolwiek najpopularniejszymi pozostają mieszańce Mirabelle, Kybria. Do dobrych odmian można też zaliczyć Wagner, Componist, Mandy. Te wszystkie odmiany są grubobrodawkowe, można je nie tylko marynować, ale też solić. Z odmian drobnobrodawkowych możemy zaproponować Dirigent (o wyśmienitym smaku), Melody. Wyjątkową właściwością gatunków samozapylających się jest to, że nigdy nie gorzknieją, ponieważ już w genetycznym stadium są pozbawione goryczy. W sadzeniu na gruncie otwartym dużą popularnością cieszą się Regal i Faster. Ponadto te odmiany bardzo się nadają do uprawy na korniszony (są to małe ogóreczki zrywane dzień lub dwa po zjawieniu się zawiązków, gdy ich długość sięga zaledwie 3-5 cm). Korniszon to nie odmiana, tylko wielkość ogórka. Możemy być dumni z różnorodności cukinii mamy trzy doskonałe mieszane odmiany Cora, Elite i Tarmino, znane z tego, że się nadają do zamrażania i uprawy w ciągu całego sezonu, a przede wszystkim dla uzyskania późnego plonu. W asortymencie zjawiła się też nowa odmiana sałaty czeskiej Maugli. Mamy bogaty wybór różnych sałat, w tym rzymską sałatę typu Coventry, kruchą lodową sałatę liściastą Frillice. Firma Sėkluva oferuje również duży wybór kwiatów. Faktycznie. Mamy bardzo bogaty wybór kwiatów. Już od wielu lat współpracujemy z czeską firmą Czerni, której nasiona kwiatów wyróżniają się wysoką jakością. A więc jest ona niezawodnym partnerem, toteż staramy się jak najwięcej gatunków nabywać u tego producenta. Jeszcze w roku ubiegłym zaproponowano nam wypróbowanie nasion begonii nowej odmiany Boliwijskiej. O ile poprzednio gatunki begonii były rozmnażane wyłącznie sadzonkami, to im się udało otrzymać odmianę rozmnażaną nasionami. Od innych gatunków begonii różni się ona odpornością na różne warunki atmosferyczne, nie boi się suszy, bezpośredniego nasłonecznienia, deszczu, cienia. Nasiona sprzedaje się w granulach. Toteż begonię jest łatwo wyhodować. W tym celu należy ułożyć granule na glebie, przycisnąć ręką, w żadnym wypadku nie przysypując ziemią, a następnie przykryć z wierzchu szkłem. Kwiaty bardzo przypominają dzwonki. W tym sezonie proponujemy swym klientom begonię boliwijską w kolorze pomarańczowym. Ponadto radzimy wzbogacić kolekcję drobnej petunii. Są to odmiany niskopienne, niewymagające regulatora wzrostu. W naszym asortymencie są też kolory liliowy i czerwony, a w tym roku mamy również bardzo piękny kolor łososiowy. Analizując swój asortyment kwiatów, zauważyliśmy, że z każdym rokiem coraz większą popularnością miłośników kwiatów cieszy się pelargonia drzewiasta, ponieważ jest odporna na liczne choroby i nie wymaga specjalnego doglądu. W tym roku przygotowaliśmy specjalne pakieciki dla amatorów z czterema nowymi odmianami, z których dwie mają zielone liście, a dwie brązowe. Są to odmiany zielonolistne Simona (kwiaty liliowo-różowe) i Blanca z białymi kwiatami; z liśćmi brązowymi odmiany Black Velvet Scarlet (kwiaty czerwone) i całkiem nowy mieszaniec Black Velvet Vailit (kwiaty liliowo-różowe). Rasa Davidavičienė zaznacza, że w asortymencie spółki jest duży wybór warzyw ponad 400 gatunków Fot. archiwum Już od lutego znalazły się w sprzedaży kwiaty cebulkowe i cztery odmiany cebuli siewki. Inną dziedziną naszej działalności są trawy pastewne i trawnikowe. Popyt na trawy pastewne maleje z każdym rokiem, natomiast większym powodzeniem cieszą się mieszanki na trawniki. Zanim się kupi nasiona przeznaczone na trawnik, należy wiedzieć, jakiemu celowi będzie on służył i, oczywiście, zważać na zestaw traw w tej mieszance. Oczywiście, powinien on być różnorodny, w naszych warunkach klimatycznych nie może zawierać dużo trawy rajgras. Ta trawa nie toleruje bowiem mroźnej zimy. Kostrzewa czerwona i poa protensis to podstawowe trawy wchodzące w skład mieszanek trawnikowych. Od procentowej zawartości tych traw zależy przeznaczenie trawnika. Swoim klientom możemy zaoferować dwa rodzaje mieszanek trawnikowych Prestiż oraz Wypoczynek (Poilsis), które można siać w ciągu całego lata. W naszych sklepach firmowych pracują sprzedawcy-konsultanci, którzy pomagają klientom wybrać potrzebne nasiona, charakteryzują je, radzą, jak należy uprawiać. Dbamy nie tylko o jakość, ale też staramy się zainteresować klienta wyborem właśnie naszej produkcji. Powiadają, że klientem nie jest ten, który przychodzi, lecz ten, który powraca. W portalu internetowym znajdziecie opisy wszystkich odmian warzyw i kwiatów, oferowanych przez naszą kompanię. Znajdziecie też spory wykaz magazynów i punktów oferujących nasiona firmy Sėkluva. Tym klientom, którzy zechcą kupić większą ilość nasion bezpośrednio w hurtowni, radzimy odwiedzić zamkniętą spółkę akcyjną Sėkluva w Jewju pod adresem: ul. Vilniaus 37, tel. (8-528) Na równoległej ulicy Trakų 13 jest również sklep sprzedaży detalicznej. Natalia Trojanowa Inne wyspecjalizowane sklepy firmy Sėkluva : Wilno, ul. Kalvarijų 66 (naprzeciwko Rynku Kalwaryjskiego), tel. (5) Кowno, al. V. Krėvės 81 (obok centrum handlowego Saulėtekis ), tel. (37) Uciana, ul. Kauno 19, tеl. (389) Кiejdany, ul. Liepų Takas 3, tеl. (347) Nasiona ze znakiem Sėkluva można też nabyć w sklepach innych firm : Wilno, ul. Taikos 1, sklep Viskas sodininkams, tel. (5) Кłajpeda, al. Taikos 80 с, tеl. (46) i ul. Sportininkų 18, tеl. (46) , Тroki, ul. Vytauto 62, теl. (687) , jak również w innych miastach. (Zam. 1612)

18 18 KULTURA KURIER WILEŃSKI Sobota, 28 lutego poniedziałek, 2 marca 2015 r. Kaziuk z Wilna już wyruszył Tegoroczny Kaziuk w Wilnie odbędzie się w dniach 6-8 marca. Od lat prawie trzydziestu jarmark ten rozgościł się również w Polsce. Pierwszym miastem polskim, gdzie przed 31 laty ożył i rozbłysnął wszelkimi barwami był Lidzbark Warmiński. Za nim poszły Ełk, Giżycko, Mrągowo, Poznań, Szczecin i in. dokąd dziś docierają wileńskie zespoły artystyczne, no i gdzie są oferowane cudeńka kiermaszowe twórców Ziemi Wileńskiej. W sobotę (28 lutego) do Ełku wyrusza ekipa kaziukowa pod kierunkiem Apolonii Skakowskiej, prezes Centrum Kultury Polskiej im. St. Moniuszki w Wilnie. Poprosiliśmy organizatorkę tegorocznej ekipy kaziukowej odpowiedzieć na kilka pytań. Który to już raz wileńska ekipa artystyczna odwiedza to miasto? W tym roku będziemy gościć w Ełku już 26 rok. Bardzo się cieszymy z takich wyjazdów, ale jednocześnie jest nam bardzo smutno, że wśród wielu przyjaciół, których tu zdobyliśmy nie będzie naszego najwierniejszego przyjaciela Haliny Orzechowskiej, wieloletniego prezesa Towarzystwa Przyjaciół Grodna i Wilna, która odeszła dosłownie przed kilkoma tygodniami. Całe swoje życie poświęciła Kresom Wschodnim. Od 20 lat organizowała na cmentarzu w Ełku coroczne kwesty na rzecz odnowy polskich zabytków na Wileńszczyźnie. Zajmowała się również organizacją Jarmarku Kaziuka i zbiórki darów na Kapela zaprezentuje nie tylko program artystyczny, ale ukaże całe piękno i bogactwo mistrzostwa ludowego na Wileńszczyźnie. Bo i co to byłby za Kaziuk, gdyby nie było palm, wszelkich wyrobów rzemieślniczych, gdyby nie było chleba razowego, pierników rzecz wileńskich przedszkoli, do których uczęszczają polskie dzieci. Pamiętamy o Niej i z myślą o Niej przyszykowaliśmy Requiem, które otworzy właśnie to doroczne Święto Kaziukowe. Requiem? Kto będzie wykonawcą? Cała dosłownie ekipa wileńska (35 osób). Takim nietradycyjnym, ale w tym roku tak koniecznym akcentem, zainaugurujemy święto w Ełku, nad którym od samego początku czuwała Halina Orzechowska. Napisałam ten, określiłabym żałobny wiersz, czyli requiem, zaczynając od takich słów: aeternam dona eis Domine (wieczny odpoczynek racz Jej dać Panie). Ten nasz prolog ze zniczami otworzy imprezę, która za zadanie miała i ma cieszyć oraz bawić ludzi. Tak chciała organizatorka, tak robiliśmy przez wszystkie lata, tak też będzie tym razem. Jakie zespoły z Wilna tym razem odwiedzą Ełk i Mrągowo? Zespół Tańca Ludowego Perła, działający przy Gimnazjum im. K. Parczewskiego w Niemenczynie, który niedawno obchodził 10-lecie działalności artystycznej. Jest jednym z najliczniejszych zespołów tanecznych na Wileńszczyźnie, który świetnie prowadzi German Komarowski. Jedzie też z nami Kapela Suderwianie, działająca przy Centrum Kultury w Suderwie. Kapela zaprezentuje nie tylko program artystyczny, ale ukaże całe piękno i bogactwo mistrzostwa ludowego na Wileńszczyźnie. Bo i co to byłby za Kaziuk, gdyby nie było palm, wszelkich wyrobów rzemieślniczych, gdyby nie było chleba razowego, pierników. Te ostatnie to zapewne wyroby Anny Gryszkiewicz? Oczywiście, bo takich pierników jak u Anny to ze świecą chyba szukać. Dlatego rokrocznie jest bardzo oczekiwana na Kiermaszu Kaziukowym. Może o początkach Kaziuka w Ełku? Spotkałyśmy się z Haliną Orzechowską w Wilnie w roku Wtedy to omówiłyśmy wiele tematów dotyczących współpracy kulturalnej, a wśród nich była też kwestia organizacji Jarmarku Kaziukowego. Tak odrodziliśmy to święto. Jest tradycyjne, ale zawsze jakby nowe, niosące nowe akcenty. W tym roku macie koncert i kiermasz w Ełku i Mrągowie? Tak, wyruszamy w sobotę z rana z Wilna do Ełku, potem w niedzielę zaprezentujemy ten kiermasz w Mrągowie. Rozmawiała Helena Gładkowska Zespół tańca ludowego Perła zasłużenie nosi taką nazwę, zawsze cieszy się uznaniem wśród widzów za wysoki kunszt artystyczny Fot. Marian Paluszkiewicz

19 KURIER WILEŃSKI Sobota, 28 lutego poniedziałek, 2 marca 2015 r. Pierogi z ziemniakami i serem Składniki 0,5 litra mleka 1 duże jajko 2 łyżki oleju, sól mąki tyle, ile weźmie mleko Ciasto nie może być zbyt twarde, musi dać się z niego robić kulki, które później rozpłaszcza się w palcach na okrągłe placuszki, w które nakłada się farsz. Ta proporcja wystarcza na około 54 pierogi. Trzeba zaznaczyć, że pierogi każdej gospodyni bywają innej wielkości. Początkująca gospodyni będzie robić pierogi różnej wielkości, dopóki nie nabierze wprawy. Wtedy każdy pieróg będzie wychodzić równy, taki jak pozostałe. Sakiewki z ciasta francuskiego Przygotuj pędzelek do smarowania ciasta formę do muffinów Rozgrzej piekarnik do temperatury C 200 g sera gouda, pokrojonego w kostkę 100 g suszonych pomidorów, pokrojonych w paski 100 g oliwek zielonych, pokrojonych na pół 150 g kabanosów, pokrojonych w cienkie plasterki 2 łyżki natki pietruszki, umytej, posiekanej 1 łyżeczka oregano (oraz niewielka ilość do posypania ciasta) 1 łyżka oliwy z oliwek 1 jajo 1 łyżka mleka 3,2 proc. 1 opakowanie ciasta francuskiego, dobrze schłodzonego niewielka ilość mąki tortowej Farsz Farsz może być rozmaity, ale my proponujemy z kartoflami z serem białym, w proporcji 2:1. Sposób przyrządzenia jest następujący: ziemniaki ugotować. Wodę należy odlać, garnek postawić na chwilę na małym ogniu, żeby odparowała wilgoć. Następnie dokładnie podusić ziemniaki i zostawić do wystygnięcia. Dobrze odciśnięty ser rozkruszyć, wymieszać z wystudzonymi kartoflami i posolić do smaku. Następnie formować pierogi i partiami wrzucać na wrzątek, do którego można dodać parę kropel oleju, żeby pierogi po Nie ma to jak domowe pierogi! do posypania deski niewielka ilość soli Przygotowanie Ser pokrojony w kostkę przekładamy do miski, dodajemy pokrojone w paski suszone pomidory, pokrojone na pół oliwki, pokrojone kabanosy, posiekaną pietruszkę, oregano oraz oliwę z oliwek, mieszamy. Jajko roztrzepujemy w czystym naczyniu, dodajemy 1 łyżkę mleka, mieszamy. Ciasto francuskie przekładamy na posypaną mąką deskę, całą powierzchnię ciasta smarujemy za pomocą pędzelka jajkiem z mlekiem. Posypujemy niewielką ilością oregano i soli. wyjęciu się nie sklejały. Zamieszać delikatnie i poczekać, aż wypłyną na wierzch. Gotować należy około 3 minuty, wyjmować na durszlak, podawać z masłem, skwarkami lub kwaśną śmietaną. Fot. archiwum Ciasto kroimy na kwadraty o wymiarach 6 x 6 cm. Na każdy kawałek ciasta nakładamy odrobinę farszu, końce ciasta łączymy ze sobą, spinając je w górze, tak przygotowane sakiewki przekładamy do formy do muffinów. Następnie wierzch wszystkich sakiewek smarujemy masłem zmieszanym z mlekiem. Tak przygotowane sakiewki wkładamy do zamrażalnika mniej więcej na 20 minut. Następnie sakiewki wkładamy do piekarnika rozgrzanego do temperatury C, pieczemy 20 minut. Upieczone sakiewki wyjmujemy z piekarnika i odstawiamy do wystygnięcia. Przestygłe sakiewki przekładamy na talerz. SMACZNEGO! 19 PORADY BABUNI Jaka ryba szybko się upiecze? Najszybciej upieką się łososiowe dzwonka. Niedługo też trzeba będzie czekać na pokrojony w kawałki filet. Łososia wystarczy skropić cytryną, posolić, popieprzyć i można wkładać do piekarnika. Aby pieczona ryba nie wyschła Jeśli nie chcemy, aby ryba wyschła, przykryjmy ją folią aluminiową. Nieźle też sprawdzą się aluminiowe kieszonki zachowają cały sos. Robi się je bardzo prosto: pasek folii aluminiowej (długości 40 cm) składamy na pół, następnie zawijamy kilka razy obydwa boki, a potem to samo robimy z dołem. Smaczna gotowana ryba Ryba jest ugotowana, gdy zmieni kolor na jaśniejszy, a części mięsa łatwo od siebie odchodzą. W wersji gotowanej świetnie sprawdzają się ryby, których mięso jest w miarę zbite, np. sandacz. Co robić, gdy ryba się rozpadnie? Jeśli zdarzy się, że gotowana ryba rozpadnie się po wyjęciu, można ją włożyć do blendera (wyjmując uprzednio ości), dodać jajko lub dwa, pieprz i sól do smaku, ewentualnie odrobinę koperku i zrobić rybne kotlety. Gotowane marchewki Naukowcy dowiedli, że gotowane marchewki w całości są zdrowsze i aż o 25 proc. zwiększają się ich właściwości antyrakowe w porównaniu z pokrojonymi w paseczki. Marchewki trzeba jedynie umyć i gotować. Stronę przygotowała Julitta Tryk

20 20 DLA DZIECI KURIER WILEŃSKI Sobota, 28 lutego poniedziałek, 2 marca 2015 r. Dzieńdoberek, dzieńdoberek! Wszystkich moich Czytelników i Przyjaciół serdecznie zapraszam na masę wszelkiego rodzaju wiadomości. Mamy dzisiaj w Pocopotku mix ciekawostek! Zimno będzie przeplatać się z ciepłem, język z ręką, mydło z samochodem i takie tam inne ciekawe, a czasami zaskakujące rzeczy.na początek lekcja savoir-vivre Zaczynamy od powitania Niekiedy spotykamy się z ludźmi, którzy podają rękę od niechcenia, bezsilnie, dotykając końcami palców. Tymczasem mężczyzna i kobieta powinni podawać całą dłoń. Nie powinno się ją silnie i długo potrząsać. Paniom nie wypada podnosić ręki zbyt wysoko, wskazując w ten sposób, że oczekują jej pocałowania, ale nieładnym gestem jest też opieranie się, ALE DOWCIP gdy mężczyzna chce dłoń pocałować. Nigdy nie podajemy ręki przez stół. Reguły dobrego wychowania mówią, że kobieta pierwsza podaje rękę mężczyźnie, starszy młodszemu, przełożony podwładnemu. W prywatnym mieszkaniu, gdy np. zostaliśmy zaproszeni do przyjaciół na kolację, gospodarze pierwsi wyciągają ręce. Kolejność przywitania odbywa się wg ogólnie przyjętych zasad: 1) kobieta z kobietą, 2) kobiety z mężczyznami, 3) mężczyzna z mężczyzną. W ten sposób unika się krzyżowania rąk. Gry i zabawy: tylko nie n W tę grę można zabawić się tylko z jedną osobą (nie licząc, oczywiście, Was osobiście), albo też z kilkoma przyjaciółmi. Ktoś z graczy zaczyna opowiadać jakąś wymyśloną historyjkę (może to być zarówno coś śmiesznego, jak i coś strasznego). Każdy następny gracz dopowiada do niej kolejne, ale już swoje zdanie. Wydaje się proste? Otóż nie tak do końca. W Waszym opowiadaniu nie można użyć wyrazu zaczynającego się na literę n. Kto o tym zapomni lub pomyli się odpada. Wygrywa ten, kto powie ostatnie zdanie. Wesołej zabawy! Mamo, to jest Kazio! Przyjrzyj mu się uważnie! Dlaczego? Bo on się uczy jeszcze gorzej niż ja! Wspaniały wiek XX! Żyjemy w XXI wieku. Jest to czas wielkiego rozwoju wszystkich dziedzin nauki. Jesteście ciekawi, jakimi wynalazkami cieszyli się ludzie jakieś 100 lat temu? Życie na początku XX wieku było o wiele bardziej skomplikowane niż dziś. Ludzie nie mieli do dyspozycji pralek automatycznych, suszarek do włosów, a już o zmywarce do naczyń i telewizorze, internecie, czy telefonie komórkowym nawet nikt nie śmiał marzyć. Jednak już wtedy zaczęły pojawiać się na rynku pierwsze urządzenia umilające człowiekowi życie codzienne: dokładnie sto lat temu gospodynie domowe cieszyły się z drewnianych pralek łopatkowo-obrotowych, które wprawdzie uruchamiane były jeszcze ręcznie, ale już znacznie przyśpieszały pranie; mało kto wie, że u progu XX wieku Amerykanin King Camp Gillette wymyślił aparat do golenia, w którym można było wymienić ostrze dziś golarki marki Gillet są znane na całym świecie. w 1901 r. Brytyjczyk Cecil Booth wypuścił na rynek pierwszy elektryczny odkurzacz urządzenie to miało wielkie rozmiary i już wkrótce zastąpiono go ręcznym odkurzaczem;

Żołnierze Wyklęci Źródło: http://www.wykleci.ipn.gov.pl/zw/geneza-swieta/3819,wstep.html Wygenerowano: Piątek, 8 stycznia 2016, 02:46

Żołnierze Wyklęci Źródło: http://www.wykleci.ipn.gov.pl/zw/geneza-swieta/3819,wstep.html Wygenerowano: Piątek, 8 stycznia 2016, 02:46 Żołnierze Wyklęci Źródło: http://www.wykleci.ipn.gov.pl/zw/geneza-swieta/3819,wstep.html Wygenerowano: Piątek, 8 stycznia 2016, 02:46 Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych ma być wyrazem hołdu dla

Bardziej szczegółowo

II ETAP KONKURSU O JÓZEFIE PIŁSUDSKIM

II ETAP KONKURSU O JÓZEFIE PIŁSUDSKIM II ETAP KONKURSU O JÓZEFIE PIŁSUDSKIM Imię i nazwisko Szkoła.. 1. W którym roku uchwalono konstytucję kwietniową?... 2. Podaj lata, w jakich Piłsudski był Naczelnikiem Państwa?... 3. W jakiej tradycji

Bardziej szczegółowo

HARMONOGRAM PRZEDSIĘWZIĘĆ PATRIOTYCZNYCH W MAŁOPOLSCE W 2015 ROKU

HARMONOGRAM PRZEDSIĘWZIĘĆ PATRIOTYCZNYCH W MAŁOPOLSCE W 2015 ROKU HARMONOGRAM PRZEDSIĘWZIĘĆ PATRIOTYCZNYCH W MAŁOPOLSCE W 05 ROKU STYCZEŃ 70 rocznica wyzwolenia hitlerowskiego obozu w Płaszowie 5.0 teren byłego obozu w Płaszowie Związek Kombatantów RP i Byłych Więźniów

Bardziej szczegółowo

od 2011 roku, dzień 1 marca został ustanowiony świętem państwowym, poświęconym żołnierzom zbrojnego podziemia antykomunistycznego.

od 2011 roku, dzień 1 marca został ustanowiony świętem państwowym, poświęconym żołnierzom zbrojnego podziemia antykomunistycznego. od 2011 roku, dzień 1 marca został ustanowiony świętem państwowym, poświęconym żołnierzom zbrojnego podziemia antykomunistycznego. Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych jest obchodzony corocznie jest

Bardziej szczegółowo

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!!

W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W MOJEJ RODZINIE WYWIAD Z OPĄ!!! W dniu 30-04-2010 roku przeprowadziłem wywiad z moim opą -tak nazywam swojego holenderskiego dziadka, na bardzo polski temat-solidarność. Ten dzień jest może najlepszy

Bardziej szczegółowo

Skwer przed kinem Muranów - startujemy

Skwer przed kinem Muranów - startujemy 27 IX 2014 RAJD OCHOTY ŚLADAMI POWSTANIA WARSZAWSKIEGO W 75. ROCZNICĘ UTWORZENIA POLSKIEGO PAŃSTWA PODZIEMNEGO W sobotę, 27 września 2014 roku na terenie Śródmieścia odbył się Rajd Ochoty Śladami Powstania

Bardziej szczegółowo

POLSKIE PAŃSTWO PODZIEMNE

POLSKIE PAŃSTWO PODZIEMNE POLSKIE PAŃSTWO PODZIEMNE "PRZED 75 LATY, 27 WRZEŚNIA 1939 R., ROZPOCZĘTO TWORZENIE STRUKTUR POLSKIEGO PAŃSTWA PODZIEMNEGO. BYŁO ONO FENOMENEM NA SKALĘ ŚWIATOWĄ. TAJNE STRUKTURY PAŃSTWA POLSKIEGO, PODLEGŁE

Bardziej szczegółowo

Czas Cele Temat Metody Materiały

Czas Cele Temat Metody Materiały Aleksandra Kalisz, Instytut Historii Uniwersytetu Pedagogicznego im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie Konspekt dnia studyjnego w Państwowym Muzeum Auschwitz-Birkenau "Dyskryminacja, prześladowanie,

Bardziej szczegółowo

POLITYKA ZAGRANICZNA I ODZYSKANIE NIEPODLEGŁOŚCI

POLITYKA ZAGRANICZNA I ODZYSKANIE NIEPODLEGŁOŚCI A 332 02 < Krzysztof Skubiszewski POLITYKA ZAGRANICZNA I ODZYSKANIE NIEPODLEGŁOŚCI Przemówienia, oświadczenia, wywiady 1989-1993 Warszawa 1997 PRZEDMOWA 11 WYBRANE PRZEMÓWIENIA, OŚWIADCZENIA I WYWIADY

Bardziej szczegółowo

ŻOŁNIERZE WYKLĘCI. Polskie powojenne podziemie niepodległościowe i antykomunistyczne stawiające opor sowietyzacji Polski, podporzadkowaniu jej ZSRR.

ŻOŁNIERZE WYKLĘCI. Polskie powojenne podziemie niepodległościowe i antykomunistyczne stawiające opor sowietyzacji Polski, podporzadkowaniu jej ZSRR. ŻOŁNIERZE WYKLĘCI Polskie powojenne podziemie niepodległościowe i antykomunistyczne stawiające opor sowietyzacji Polski, podporzadkowaniu jej ZSRR. Żołnierze toczący walkę ze służbami bezpieczeństwa sowieckiego

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający

Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający Wymagania edukacyjne z historii do klasy I dopuszczający wymagania w zakresie wiadomości omawia najważniejsze postanowienia i konsekwencje traktatu wersalskiego definiuje pojęcie totalitaryzmu omawia główne

Bardziej szczegółowo

WSPÓLNA PRZESZŁOŚĆ. Ukraińcy i Polacy jako ofiary terroru komunistycznego

WSPÓLNA PRZESZŁOŚĆ. Ukraińcy i Polacy jako ofiary terroru komunistycznego KONFERENCJA NAUKOWO-PRAKTYCZNA w 75 rocznicę Zbrodni Katyńskiej WSPÓLNA PRZESZŁOŚĆ. Ukraińcy i Polacy jako ofiary terroru komunistycznego P R O G R A M Kijów, 25 marca 2015 roku 1 ORGANIZATORZY KONFERENCJI:

Bardziej szczegółowo

STOWARZYSZENIA SAPERÓW POLSKICH

STOWARZYSZENIA SAPERÓW POLSKICH STOWARZYSZENIE SAPERÓW POLSKICH WARSZAWA STOWARZYSZENIE SAPERÓW POLSKICH Zarząd Główny 03-435 WARSZAWA ul. 11 Listopada 17/19 STOWARZYSZENIE SAPERÓW POLSKICH WARSZAWA PROGRAM DZIAŁANIA ZARZĄDU GŁÓWNEGO

Bardziej szczegółowo

ZBRODNI KATYŃSKIEJ. Centrum Edukacyjne IPN, ul. Marszałkowska 21/25

ZBRODNI KATYŃSKIEJ. Centrum Edukacyjne IPN, ul. Marszałkowska 21/25 ROCZNICA ZBRODNI KATYŃSKIEJ Centrum Edukacyjne IPN, ul. Marszałkowska 21/25 Zostaną po nas tylko guziki (bohater filmu Katyń w reż. A. Wajdy) Szanowni Państwo, Mam zaszczyt zaprosić na I przegląd filmów

Bardziej szczegółowo

I KONKURS WIEDZY O NIEZŁOMNYCH ŻOŁNIERZACH ZIEMI DĘBICKIEJ PN. WILCZYMI ŚLADAMI

I KONKURS WIEDZY O NIEZŁOMNYCH ŻOŁNIERZACH ZIEMI DĘBICKIEJ PN. WILCZYMI ŚLADAMI Katolickie Centrum Edukacji KANA w Dębicy; Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej Środowisko 5 Pułku Strzelców Konnych AK w Dębicy; Instytut Pamięci Narodowej w Rzeszowie; Miejski Zarząd Oświaty w Dębicy

Bardziej szczegółowo

Informacja o środkach z budżetu państwa będących w dyspozycji poszczególnych ministerstw, przeznaczonych na współpracę młodzieży z Polski i Ukrainy

Informacja o środkach z budżetu państwa będących w dyspozycji poszczególnych ministerstw, przeznaczonych na współpracę młodzieży z Polski i Ukrainy Warszawa, dnia 23 kwietnia 2014 r. Informacja o środkach z budżetu państwa będących w dyspozycji poszczególnych ministerstw, przeznaczonych na współpracę młodzieży z Polski i Ukrainy Ministerstwo Edukacji

Bardziej szczegółowo

Andrzej Grzeszczuk. Wileńszczyzna. w II Rzeczypospolitej. Materiały dydaktyczne do lekcji historii dla szkół ponadpodstawowych

Andrzej Grzeszczuk. Wileńszczyzna. w II Rzeczypospolitej. Materiały dydaktyczne do lekcji historii dla szkół ponadpodstawowych Andrzej Grzeszczuk Wileńszczyzna w II Rzeczypospolitej Materiały dydaktyczne do lekcji historii dla szkół ponadpodstawowych Andrzej Grzeszczuk Wileńszczyzna w II Rzeczypospolitej Materiały dydaktyczne

Bardziej szczegółowo

POROZUMIENIE O WSPÓŁPRACY POMIĘDZY STOWARZYSZENIEM RODZIN OSADNIKÓW WOJSKOWYCH I CYWILNYCH KRESÓW WSCHODNICH A MINISTREM OBRONY NARODOWEJ

POROZUMIENIE O WSPÓŁPRACY POMIĘDZY STOWARZYSZENIEM RODZIN OSADNIKÓW WOJSKOWYCH I CYWILNYCH KRESÓW WSCHODNICH A MINISTREM OBRONY NARODOWEJ POROZUMIENIE O WSPÓŁPRACY POMIĘDZY STOWARZYSZENIEM RODZIN OSADNIKÓW WOJSKOWYCH I CYWILNYCH KRESÓW WSCHODNICH A MINISTREM OBRONY NARODOWEJ Zawarte w dniu 19 października 2000 r. 19 października 2000 roku

Bardziej szczegółowo

Prawo tworzenia stowarzyszeń, członkowstwo, władze.

Prawo tworzenia stowarzyszeń, członkowstwo, władze. Prawo tworzenia stowarzyszeń, członkowstwo, władze. 1. Komu przysługuje prawo tworzenia. Prawo tworzenia stowarzyszeń przysługuje: obywatelom polskim, mającym pełną zdolność do czynności prawnych, którzy

Bardziej szczegółowo

Szanowni Mieszkańcy Krzczonowic!

Szanowni Mieszkańcy Krzczonowic! Szanowni Mieszkańcy Krzczonowic! W związku ze zbliżającą się 70. rocznicą wybuchu II wojny światowej ( 1 września 2009 r. ) grupa byłych i obecnych mieszkańców naszej wsi w składzie: 1. Krzysztof Granat

Bardziej szczegółowo

KOMBATANCI ORAZ NIEKTÓRE OSOBY BĘDĄCE OFIARAMI REPRESJI WOJENNYCH I OKRESU POWOJENNEGO

KOMBATANCI ORAZ NIEKTÓRE OSOBY BĘDĄCE OFIARAMI REPRESJI WOJENNYCH I OKRESU POWOJENNEGO Warszawa, dnia 9 stycznia 2013 r. KANCELARIA SENATU BIURO KOMUNIKACJI SPOŁECZNEJ DZIAŁ PETYCJI I KORESPONDENCJI BKS/DPK-134/27609/13 EK Nr: 27609 Data wpływu 12 listopada 2012 r. Data sporządzenia informacji

Bardziej szczegółowo

Kraków 09.03.2013 r. Prezentacja przygotowana przez Małopolski Ośrodek Badań Regionalnych

Kraków 09.03.2013 r. Prezentacja przygotowana przez Małopolski Ośrodek Badań Regionalnych Kraków 09.03.2013 r. Prezentacja przygotowana przez Małopolski Ośrodek Badań Regionalnych Powstanie pierwszej instytucji statystycznej w Polsce W Krakowie, w 1882 r. powstała pierwsza Komisja Statystyczna

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2012 WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE POZIOM PODSTAWOWY

EGZAMIN MATURALNY 2012 WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE POZIOM PODSTAWOWY Centralna Komisja Egzaminacyjna EGZAMIN MATURALNY 2012 WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania MAJ 2012 2 Egzamin maturalny z wiedzy o społeczeństwie Zadanie 1. (0 1) Obszar standardów

Bardziej szczegółowo

Plan obchodów rocznic, dziedzictwa, tradycji i pamięci narodowej na rok 2012 na terenie miasta Katowice

Plan obchodów rocznic, dziedzictwa, tradycji i pamięci narodowej na rok 2012 na terenie miasta Katowice Plan obchodów rocznic, dziedzictwa, tradycji i pamięci narodowej na rok 2012 na terenie miasta Katowice Data Miejsce obchodów Forma obchodów 4 kwietnia Szkoła Policji Posadzenie Dębów Pamięci i odsłonięcie

Bardziej szczegółowo

Wydanie specjalne gazetki szkolnej Na szóstkę. z okazji. Ogólnopolskiego Dnia Praw Dziecka. obchodzonego 20 listopada

Wydanie specjalne gazetki szkolnej Na szóstkę. z okazji. Ogólnopolskiego Dnia Praw Dziecka. obchodzonego 20 listopada Wydanie specjalne gazetki szkolnej Na szóstkę z okazji Ogólnopolskiego Dnia Praw Dziecka obchodzonego 20 listopada Chcesz dowiedzieć się, jakie masz prawa i obowiązki?! A do tego wygrać nagrodę? Nic prostszego!

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... XIX Przedmowa... XXV. Część I. Administracja w okresie II Rzeczypospolitej

Spis treści. Wykaz skrótów... XIX Przedmowa... XXV. Część I. Administracja w okresie II Rzeczypospolitej Spis treści Wykaz skrótów... XIX Przedmowa... XXV Część I. Administracja w okresie II Rzeczypospolitej Rozdział I. Pojęcie oraz geneza II Rzeczypospolitej... 7 1 1. Problem tożsamości i ciągłości państwa

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN RAJDU KOMEND HUFCÓW I DRUŻYNOWYCH CHORĄGWI WARMIŃSKO-MAZURSKIEJ SZLAKIEM FRONTU WCHODNIEGO I WOJNY ŚWIATOWEJ

REGULAMIN RAJDU KOMEND HUFCÓW I DRUŻYNOWYCH CHORĄGWI WARMIŃSKO-MAZURSKIEJ SZLAKIEM FRONTU WCHODNIEGO I WOJNY ŚWIATOWEJ REGULAMIN RAJDU KOMEND HUFCÓW I DRUŻYNOWYCH CHORĄGWI WARMIŃSKO-MAZURSKIEJ SZLAKIEM FRONTU WCHODNIEGO I WOJNY ŚWIATOWEJ Rok 2014 jest związany z ważną rocznicą w historii Europy i Polski. 100 lat wcześniej

Bardziej szczegółowo

Trzeba pomóc. Krystyna Lachowicz

Trzeba pomóc. Krystyna Lachowicz Krystyna Lachowicz Trzeba pomóc cz. I Po kilkudziesięciu latach przerwy, w 1989 roku znów zaczęły ukazywać się niezależne, polskie gazety na Wschodzie. Głos znad Niemna, tygodnik Związku Polaków na Białorusi

Bardziej szczegółowo

SOPOCKI DWUMIESIĘCZNIK POZARZĄDOWY STYCZEŃ LUTY

SOPOCKI DWUMIESIĘCZNIK POZARZĄDOWY STYCZEŃ LUTY SOPOCKI DWUMIESIĘCZNIK POZARZĄDOWY STYCZEŃ LUTY SPOŁECZEŃSTWO / POMOC SPOŁECZNA / ZDROWIE / GOSPODARKA... 2 NAUKA / EDUKACJA... 5 KULTURA I SZTUKA... 7 EKOLOGIA/OCHRONA ŚRODOWISKA/TURYSTYKA I KRAJOZNAWSTWO...

Bardziej szczegółowo

Gimnazjum nr 1 Ul: Armii Krajowej 2 26-200 Końskie PRZYKŁAD DOBREJ PRAKTYKI do opublikowania na stronie internetowej Kuratorium Oświaty w Kielcach

Gimnazjum nr 1 Ul: Armii Krajowej 2 26-200 Końskie PRZYKŁAD DOBREJ PRAKTYKI do opublikowania na stronie internetowej Kuratorium Oświaty w Kielcach Gimnazjum nr 1 Ul: Armii Krajowej 2 26-200 Końskie PRZYKŁAD DOBREJ PRAKTYKI do opublikowania na stronie internetowej Kuratorium Oświaty w Kielcach Nazwa szkoły/placówki, w której realizowane jest działanie

Bardziej szczegółowo

PATRIOTYZM WE WSPÓŁCZESNEJ SZKOLE

PATRIOTYZM WE WSPÓŁCZESNEJ SZKOLE PATRIOTYZM WE WSPÓŁCZESNEJ SZKOLE Co to jest patriotyzm? Zgodnie z definicją podaną w słowniku Władysława Kopalińskiego patriotyzm oznacza: miłość ojczyzny, własnego narodu, połączoną z gotowością do ofiar

Bardziej szczegółowo

OKOLICZNOŚCIOWE WYDANIE GAZETKI SZKOLNEJ KLASY III PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. ARMII KRAJOWEJ

OKOLICZNOŚCIOWE WYDANIE GAZETKI SZKOLNEJ KLASY III PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. ARMII KRAJOWEJ OKOLICZNOŚCIOWE WYDANIE GAZETKI SZKOLNEJ KLASY III PUBLICZNEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ IM. ARMII KRAJOWEJ 1 Drogi Czytelniku! Życzymy Ci przyjemnej lektury Szkolnego Newsa. Zachęcamy do refleksji nad pytaniem

Bardziej szczegółowo

W MSW o poszukiwaniu osób zaginionych

W MSW o poszukiwaniu osób zaginionych Źródło: http://msw.gov.pl/pl/aktualnosci/12626,w-msw-o-poszukiwaniu-osob-zaginionych.html Wygenerowano: Sobota, 9 stycznia 2016, 05:44 Strona znajduje się w archiwum. Czwartek, 20 listopada 2014 W MSW

Bardziej szczegółowo

HANS CHRISTIAN ANDERSEN. Przygotawała Katarzyna Semla SP-5 Żywiec

HANS CHRISTIAN ANDERSEN. Przygotawała Katarzyna Semla SP-5 Żywiec HANS CHRISTIAN ANDERSEN Przygotawała Katarzyna Semla SP-5 Żywiec HANS CHRISTIAN ANDERSEN Żył w latach 1805 1875; Prozaik, poeta, dramaturg i baśniopisarz duński; W wieku 14 lat, po śmierci ojca, we wrześniu

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA DOLNOŚLĄSKIEGO. Wrocław, dnia 22 lutego 2005 r. Nr 32

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA DOLNOŚLĄSKIEGO. Wrocław, dnia 22 lutego 2005 r. Nr 32 DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA DOLNOŚLĄSKIEGO Wrocław, dnia 22 lutego 2005 r. Nr 32 TREŚĆ: Poz.: ZARZĄDZENIA: 750 Wojewody Dolnośląskiego z dnia 17 lutego 2005 r. w sprawie przeprowadzenia wyborów uzupełniających

Bardziej szczegółowo

Obchody 11 listopada Biłgoraj 2014

Obchody 11 listopada Biłgoraj 2014 Obchody 11 listopada Biłgoraj 2014 fot. Zenon Łój od redakcji Spis treści Wstęp 3 Stefan Szmidt Mój Biłgoraj 4 Henryk Wujec Bez uproszczeń Dominikańskie listy z Lublina 6 o. Tomasz Dostatni Wypisy z lektury

Bardziej szczegółowo

Grupa Wydawnicza Gazet Lokalnych

Grupa Wydawnicza Gazet Lokalnych Grupa Wydawnicza Gazet Lokalnych Od 2004 r. www.extrapolska.pl Wydawnictwo Gazet Regionalnych Spółka Extra Media jest wydawnictwem w 100% z kapitałem polskim, od ponad 10 lat działającym na krajowym rynku

Bardziej szczegółowo

2. Powitanie gości i okolicznościowe przemówienia.

2. Powitanie gości i okolicznościowe przemówienia. . Dane INSTYTUCJI/PODMIOTU/PLACÓWKI zarejestrowanej w Programie Pełna nazwa. Szkoła Podstawowa nr im. Lotników INSTYTUCJI/PODMIOTU/PLACÓWKI. Skrzydło Lotnictwa Szkolnego w Dębnie Adres INSTYTUCJI/PODMIOTU/PLACÓWKI

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału. kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/

Rozkład materiału. kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/ Rozkład materiału kl. III/podręcznik :Poznać, zrozumieć, WSiP 2009/ Lp. Temat jednostki lekcyjnej Zagadnienia 1. I wojna światowa geneza, przebieg, skutki Proponowana Scenariusz lekcji liczba godzin str.

Bardziej szczegółowo

Lud Podolski, Głos Podola, Ziemia Podolska

Lud Podolski, Głos Podola, Ziemia Podolska Lud Podolski, Głos Podola, Ziemia Podolska Terytorium współczesnej Ukrainy zamieszkały przez liczne grupy nieukraińców Radziecki spadek - to spadek niepodległej Ukrainy i niepodległej Polski Ludność polska

Bardziej szczegółowo

Miejski projekt edukacyjny: Narodowe Święto Niepodległości

Miejski projekt edukacyjny: Narodowe Święto Niepodległości Miejski projekt edukacyjny: Narodowe Święto Niepodległości REGULAMIN Miejskiego Konkursu na Program Edukacyjny Szkoły z zakresu Wychowania Patriotycznego Drogi Tarnowian do niepodległości w związku z 3-letnim

Bardziej szczegółowo

TEMAT LEKCJI: Obrona cywilna oraz powszechna samoobrona ludności. System zarządzania kryzysowego.

TEMAT LEKCJI: Obrona cywilna oraz powszechna samoobrona ludności. System zarządzania kryzysowego. ZNAK OBRONY CYWILNEJ Składa się z: Niebieskiego trójkąta na pomarańczowym tle Kierowania ewakuacją Przygotowania zbiorowych schronów Organizowania ratownictwa Likwidowania pożarów Wykrywania i oznaczania

Bardziej szczegółowo

W centrum uwagi Roczny plan pracy. Liczb a godzi n lekcyj nych. Punkt z NPP

W centrum uwagi Roczny plan pracy. Liczb a godzi n lekcyj nych. Punkt z NPP W centrum uwagi Roczny plan pracy Jednostka tematyczna 1. Życie zbiorowe i jego reguły 2. Socjalizacja i kontrola społeczna Zagadnienia Klasa II I. Społeczeństwo socjologia formy życia społecznego normy

Bardziej szczegółowo

STOWARZYSZENIE PROOBRONNE GRUPA REAGOWANIA I WSPARCIA OBRONY NARODOWEJ

STOWARZYSZENIE PROOBRONNE GRUPA REAGOWANIA I WSPARCIA OBRONY NARODOWEJ STOWARZYSZENIE PROOBRONNE GRUPA REAGOWANIA I WSPARCIA OBRONY NARODOWEJ Gniezno 2015 str. 1 Spis treści 1. Kim jesteśmy str. 3 2. Tradycje str. 4 3. Cele str. 5 4. Sposoby realizacji celów str. 7 5. Zakładana

Bardziej szczegółowo

- współtworzenie wizerunku i promowanie placówki w środowisku otwartym,

- współtworzenie wizerunku i promowanie placówki w środowisku otwartym, Cele podejmowanych działań: Ta nowoczesna forma pracy z młodzieżą ma na celu: - rozwijanie zainteresowań wychowanek w zakresie dziennikarstwa, - poszerzenie oferty edukacyjnej i kulturalnej placówki, -

Bardziej szczegółowo

Płaca minimalna rośnie, ale do Europy wciąż nam daleko

Płaca minimalna rośnie, ale do Europy wciąż nam daleko Płaca minimalna rośnie, ale do Europy wciąż nam daleko Przez 12 ostatnich lat najniższe wynagrodzenie w Polsce wzrosło ponad dwukrotnie. Jednak to wciąż stanowi niewiele ponad połowę średniej europejskiej.

Bardziej szczegółowo

WZÓR. Sprawozdanie roczne z działalności uczelnianej organizacji studenckiej (stan na dzień 31 grudnia 2010 r.)

WZÓR. Sprawozdanie roczne z działalności uczelnianej organizacji studenckiej (stan na dzień 31 grudnia 2010 r.) Załącznik nr 3 do Zarządzenia nr 17 Rektora z dnia 4 maja 2007 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu rejestracji uczelnianych organizacji studenckich i uczelnianych organizacji doktorantów na UW WZÓR

Bardziej szczegółowo

Dziennikarstwo obywatelskie. Czym jest?

Dziennikarstwo obywatelskie. Czym jest? Dziennikarstwo obywatelskie Czym jest? Dziennikarze obywatelscy Kim są? Dziennikarstwo obywatelskie......to rodzaj dziennikarstwa uprawianego przez nieprofesjonalnych dziennikarzy w interesie społecznym.

Bardziej szczegółowo

Języki mniejszości narodowych i etnicznych oraz język regionalny a władze samorządowe

Języki mniejszości narodowych i etnicznych oraz język regionalny a władze samorządowe Języki mniejszości narodowych i etnicznych oraz język regionalny a władze samorządowe Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji 1 MNIEJSZOŚCI NARODOWE I ETNICZNE I ICH JĘZYKI A SAMORZĄDY JĘZYK REGIONALNY

Bardziej szczegółowo

Romowie lub Cyganie są grupą etniczną pochodzenia indyjskiego, której członkowie zamieszkują większość państw świata. Stanowią społeczność wysoce

Romowie lub Cyganie są grupą etniczną pochodzenia indyjskiego, której członkowie zamieszkują większość państw świata. Stanowią społeczność wysoce Romowie lub Cyganie są grupą etniczną pochodzenia indyjskiego, której członkowie zamieszkują większość państw świata. Stanowią społeczność wysoce zróżnicowaną pod względem językowym oraz kulturowym. Mimo

Bardziej szczegółowo

KLASA II GIMNAZJUM. Rozdział I Ustrój Rzeczpospolitej Polskiej. Wymagania na poszczególne oceny dopuszczająca dostateczna dobra bardzo dobra celująca

KLASA II GIMNAZJUM. Rozdział I Ustrój Rzeczpospolitej Polskiej. Wymagania na poszczególne oceny dopuszczająca dostateczna dobra bardzo dobra celująca WYMAGANIA EDUKACYJNE Z WIEDZY O SPOŁECZEŃSTWIE NA POSZCZEGÓLNE OCENY KLASA II GIMNAZJUM Rozdział I Ustrój Rzeczpospolitej Polskiej Temat lekcji 1. O czym będziemy się uczyć na lekcjach wiedzy o społeczeńst

Bardziej szczegółowo

VII POLONIJNE SPOTKANIA Z HISTORIĄ NAJNOWSZĄ SZCZEGÓŁOWY ROZKŁAD KURSU

VII POLONIJNE SPOTKANIA Z HISTORIĄ NAJNOWSZĄ SZCZEGÓŁOWY ROZKŁAD KURSU VII POLONIJNE SPOTKANIA Z HISTORIĄ NAJNOWSZĄ SZCZEGÓŁOWY ROZKŁAD KURSU Warszawa 2013 3 lipca 2013 środa 2 lipca 2013 wtorek 1 lipca 2013 poniedziałek data godzina grupa Punkt programu Prowadzący 12.00-18.00

Bardziej szczegółowo

Na pierwszym spotkaniu w dniu 20 lipca 2012 r. spotkali się przedstawiciele organizacji pozarządowych, reprezentujących :

Na pierwszym spotkaniu w dniu 20 lipca 2012 r. spotkali się przedstawiciele organizacji pozarządowych, reprezentujących : Powstanie komitetu organizacyjnego kampanii społecznej "29 Maja Dzień Weterana - Szacunek i wsparcie - weterani.pl" oraz Centralnych Uroczystości Dnia Weterana Działań Poza Granicami Państwa we Wrocławiu

Bardziej szczegółowo

Przed Wami znajduje się test złożony z 35 pytań. Do zdobycia jest 61 punktów. Na rozwiązanie macie 60 minut. POWODZENIA!!!

Przed Wami znajduje się test złożony z 35 pytań. Do zdobycia jest 61 punktów. Na rozwiązanie macie 60 minut. POWODZENIA!!! Przed Wami znajduje się test złożony z 35 pytań. Do zdobycia jest 61 punktów Na rozwiązanie macie 60 minut. POWODZENIA!!! 1 1. Podaj imię i nazwisko burmistrza Gostynia i starosty Powiatu Gostyńskiego.

Bardziej szczegółowo

Regulamin IV Powiatowego Konkursu Historycznego: Dla przeszłych i przyszłych lat. Edycja 2015: Powiat Chrzanowski pod okupacją niemiecką

Regulamin IV Powiatowego Konkursu Historycznego: Dla przeszłych i przyszłych lat. Edycja 2015: Powiat Chrzanowski pod okupacją niemiecką Regulamin IV Powiatowego Konkursu Historycznego: Dla przeszłych i przyszłych lat. Edycja 2015: Powiat Chrzanowski pod okupacją niemiecką dla uczniów szkół podstawowych, gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych

Bardziej szczegółowo

UROCZYSTOŚĆ ODSŁONIĘCIA TABLICY PAMIĄTKOWEJ POŚWIĘCONEJ PAMIĘCI PREZYDENTA RP LECHA KACZYŃSKIEGO I OFIAR TRAGEDII SMOLEŃSKIEJ W LO

UROCZYSTOŚĆ ODSŁONIĘCIA TABLICY PAMIĄTKOWEJ POŚWIĘCONEJ PAMIĘCI PREZYDENTA RP LECHA KACZYŃSKIEGO I OFIAR TRAGEDII SMOLEŃSKIEJ W LO UROCZYSTOŚĆ ODSŁONIĘCIA TABLICY PAMIĄTKOWEJ POŚWIĘCONEJ PAMIĘCI PREZYDENTA RP LECHA KACZYŃSKIEGO I OFIAR TRAGEDII SMOLEŃSKIEJ W LO Nr XVII im. A. OSIECKIEJ we WROCŁAWIU, 13 grudnia 2010 r. 13 grudnia 2010

Bardziej szczegółowo

Komunikat Prasowy. Jubileusz 70-lecia 12 Szczecińskiej Dywizji Zmechanizowanej im. Bolesława Krzywoustego

Komunikat Prasowy. Jubileusz 70-lecia 12 Szczecińskiej Dywizji Zmechanizowanej im. Bolesława Krzywoustego Szczecin, dnia 16 czerwca 2015 r. 12 SZCZECIŃSKA DYWIZJA ZMECHANIZOWANA SEKCJA PRASOWA Patronat medialny Komunikat Prasowy Jubileusz 70-lecia 12 Szczecińskiej Dywizji Zmechanizowanej im. Bolesława Krzywoustego

Bardziej szczegółowo

Fundacja Pro Memoria Problemy współczesności

Fundacja Pro Memoria Problemy współczesności Problemy współczesności Obecnie przeżywamy okres, w którym ludzkość znalazła się w stadium dotychczas nieznanych, wielkich problemów cywilizacyjnych. Jesteśmy świadkami nagromadzenia się przeróżnych trudności,

Bardziej szczegółowo

Zatrudnienie i kształcenie młodzieży w Europie Środkowo-Wschodniej. Sytuacja polskich młodych pracowników na rynku pracy

Zatrudnienie i kształcenie młodzieży w Europie Środkowo-Wschodniej. Sytuacja polskich młodych pracowników na rynku pracy Zatrudnienie i kształcenie młodzieży w Europie Środkowo-Wschodniej Sytuacja polskich młodych pracowników na rynku pracy Od 2004 roku Polska jest członkiem Unii Europejskiej, w wyniku możliwości podjęcia

Bardziej szczegółowo

BIAŁORUŚ BIULETYN ELEKTRONICZNY 08 / LISTOPAD 2013

BIAŁORUŚ BIULETYN ELEKTRONICZNY 08 / LISTOPAD 2013 BIAŁORUŚ BIULETYN ELEKTRONICZNY STOSUNKI POLSKO-BIAŁORUSKIE Białoruś jest ważnym partnerem dla Polski ze względu na jej bliskie sąsiedztwo i wspólną historię. Dlatego Polska, również w ramach Unii Europejskiej,

Bardziej szczegółowo

Warszawa, styczeń 2012 BS/10/2012 WSPÓŁCZESNE ZWIĄZKI Z DAWNYMI KRESAMI

Warszawa, styczeń 2012 BS/10/2012 WSPÓŁCZESNE ZWIĄZKI Z DAWNYMI KRESAMI Warszawa, styczeń 2012 BS/10/2012 WSPÓŁCZESNE ZWIĄZKI Z DAWNYMI KRESAMI Znak jakości przyznany przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 13 stycznia 2011 roku Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej

Bardziej szczegółowo

Wiadomości uczniów szkół ponadgimnazjalnych na temat historii Polski XX wieku Informacja prasowa

Wiadomości uczniów szkół ponadgimnazjalnych na temat historii Polski XX wieku Informacja prasowa Warszawa, 10 listopada 2015 r. Wiadomości uczniów szkół ponadgimnazjalnych na temat historii Polski XX wieku Informacja prasowa Uczniowie interesują się historią XX wieku i lubią słuchać opowieści o tym

Bardziej szczegółowo

Pierwszy Ogólnopolski Test Wiedzy o Inwestowaniu za nami

Pierwszy Ogólnopolski Test Wiedzy o Inwestowaniu za nami Strona znajduje się w archiwum. Pierwszy Inwestowaniu za nami Zdecydowanie dobrze radzimy sobie z liczeniem oraz z tematyką ekonomiczną. Jesteśmy dosyć skłonni do ryzyka, ale wciąż dość słabo orientujemy

Bardziej szczegółowo

S T A T U T STOWARZYSZENIA POLSKA JEST NAJWAŻNIEJSZA. Rozdział I Postanowienia ogólne

S T A T U T STOWARZYSZENIA POLSKA JEST NAJWAŻNIEJSZA. Rozdział I Postanowienia ogólne S T A T U T STOWARZYSZENIA POLSKA JEST NAJWAŻNIEJSZA Rozdział I Postanowienia ogólne 1. Stowarzyszenie pod nazwą POLSKA JEST NAJWAŻNIEJSZA działa na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach

Bardziej szczegółowo

Minister Mariusz Błaszczak na obchodach Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych

Minister Mariusz Błaszczak na obchodach Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych Źródło: http://www.mswia.gov.pl/pl/aktualnosci/14232,minister-mariusz-blaszczak-na-obchodach-narodowego-dnia-pamieci-z olnierzy-wyklet.html Wygenerowano: Piątek, 24 czerwca 2016, 13:01 Strona znajduje

Bardziej szczegółowo

Niedorzeczna likwidacja

Niedorzeczna likwidacja Zgodnie z ekspertyzą Związku Banków Polskich, likwidacja Funduszu Poręczeń Unijnych i Krajowego Funduszu Poręczeń Kredytowych przyniosłaby negatywne skutki przede wszystkim dla jednostek samorządu terytorialnego.

Bardziej szczegółowo

BANK PRZYJAZNY DLA PRZEDSIĘBIORCÓW

BANK PRZYJAZNY DLA PRZEDSIĘBIORCÓW BANK PRZYJAZNY DLA PRZEDSIĘBIORCÓW Konkurs promujący najlepsze wzorce współpracy z MSP VIII EDYCJA maj 2006 r. - grudzień 2006 r. Motto VIII edycji Konkursu: Przejrzysta i nowoczesna oferta za rozsądną

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWANIA PATRIOTYCZNEGO W ZSE W KIELCACH ROK SZKOLNY 2014 / 2015

PROGRAM WYCHOWANIA PATRIOTYCZNEGO W ZSE W KIELCACH ROK SZKOLNY 2014 / 2015 PROGRAM WYCHOWANIA PATRIOTYCZNEGO W ZSE W KIELCACH ROK SZKOLNY 2014 / 2015 Wstęp Wychowanie współczesnego ucznia w duchu patriotyzmu to cel niniejszego programu. Naszym priorytetem jest wychowanie uczniów

Bardziej szczegółowo

Sprawdzian nr 2. Rozdział II. Za wolną Polskę. 1. Przeczytaj uważnie poniższy tekst i zaznacz poprawne zakończenia zdań A C.

Sprawdzian nr 2. Rozdział II. Za wolną Polskę. 1. Przeczytaj uważnie poniższy tekst i zaznacz poprawne zakończenia zdań A C. Rozdział II. Za wolną Polskę GRUPA A 0 1. Przeczytaj uważnie poniższy tekst i zaznacz poprawne zakończenia zdań A C. Wykrzyknąłem z uniesieniem [ ]: Niech żyje Polska wolna, cała i niepodległa!, co w ogóle

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁAD DOBREJ PRAKTYKI

PRZYKŁAD DOBREJ PRAKTYKI PRZYKŁAD DOBREJ PRAKTYKI Nazwa szkoły /placówki Imię i nazwisko dyrektora Zespół Szkół im. Marszałka Józefa Piłsudskiego. Publiczne Gimnazjum w Bogatem Piotr Sekuna szkoły / placówki Adres Bogate 11 Tel.

Bardziej szczegółowo

W dzisiejszym wydaniu:

W dzisiejszym wydaniu: Internetowy Miesięcznik wydawany przez Zespół Szkół Nr 1 im. Eugeniusza Kwiatkowskiego w Myszkowie Wrzesień 2009 Czy to była kula, synku, czy to serce pękło? Krzysztof Kamil Baczyński W dzisiejszym wydaniu:

Bardziej szczegółowo

Wyjechali Czy powrócą? Refleksje na temat (o) polskiej zagranicznej migracji i reemigracji. Brygida Solga

Wyjechali Czy powrócą? Refleksje na temat (o) polskiej zagranicznej migracji i reemigracji. Brygida Solga Wyjechali Czy powrócą? Refleksje na temat (o) polskiej zagranicznej migracji i reemigracji Brygida Solga Ludność, która przebywała za granicą przez co najmniej 1 rok i powróciła do Polski wg roku powrotu

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 24 września 2014 r. Poz. 312. DECYZJA Nr 389/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 24 września 2014 r.

Warszawa, dnia 24 września 2014 r. Poz. 312. DECYZJA Nr 389/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ. z dnia 24 września 2014 r. Dowództwo Garnizonu Warszawa Warszawa, dnia 24 września 2014 r. Poz. 312 DECYZJA Nr 389/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 24 września 2014 r. w sprawie dysponowania miejscami grzebalnymi przydzielonymi

Bardziej szczegółowo

STATUT SIERADZKIEGO STOWARZYSZENIA LUDZI Z PASJĄ

STATUT SIERADZKIEGO STOWARZYSZENIA LUDZI Z PASJĄ ZAŁĄCZNIK do uchwały Nr 2/10 z dnia 21 lipca 2010 r. w sprawie przyjęcia statutu stowarzyszenia pn. Sieradzkie Stowarzyszenie Ludzi z Pasją STATUT SIERADZKIEGO STOWARZYSZENIA LUDZI Z PASJĄ ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA

Bardziej szczegółowo

Odkłamywacz PO - Kultura się liczy

Odkłamywacz PO - Kultura się liczy Odkłamywacz PO - Kultura się liczy PAKT DLA KULTURY Co najmniej 1% wszystkich wydatków budżetowych Uczestnictwo w kulturze i twórcza aktywność obywateli jako priorytety polityki rządu i samorządów Nowoczesne

Bardziej szczegółowo

Program NA WŁASNE KONTO krok po kroku

Program NA WŁASNE KONTO krok po kroku Program NA WŁASNE KONTO krok po kroku Założenia programu uzupełnienie wiedzy ekonomicznej uczniów gimnazjum, w tym w szczególności finansów (dwupłaszczyznowo, tj. znajomość instytucji finansowych i ich

Bardziej szczegółowo

Konferencja "Nowa jakość w kształceniu zawodowym i ustawicznym" Warszawa, 23.10.2013r

Konferencja Nowa jakość w kształceniu zawodowym i ustawicznym Warszawa, 23.10.2013r Konferencja "Nowa jakość w kształceniu zawodowym i ustawicznym" Warszawa, 23.10.2013r E W A K O S U N I W E R S Y T E T Ł Ó D Z K I K W E S T I O N A R I U S Z P R E D Y S P O Z Y C J I Z A W O D O W Y

Bardziej szczegółowo

Harmonogram konkursów dla organizacji pozarządowych

Harmonogram konkursów dla organizacji pozarządowych Harmonogram konkursów dla organizacji pozarządowych Nazwa konkursu 1 Otwarte konkursy ofert 9 grudzień 2014 W zależności od konkursu Konkursy na rok 2015 dotyczące działań z zakresu: -mediacji, -historii

Bardziej szczegółowo

KONKURS WIEDZY O POLSKIM PAŃSTWIE PODZIEMNYM, ARMII KRAJOWEJ I SZARYCH SZEREGACH EDYCJA VI 2014/2015

KONKURS WIEDZY O POLSKIM PAŃSTWIE PODZIEMNYM, ARMII KRAJOWEJ I SZARYCH SZEREGACH EDYCJA VI 2014/2015 KONKURS WIEDZY O POLSKIM PAŃSTWIE PODZIEMNYM, ARMII KRAJOWEJ I SZARYCH SZEREGACH EDYCJA VI 2014/2015 DLA UCZNIÓW SZKÓŁ PODSTAWOWYCH, GIMNAZJALNYCH I PONADGIMNAZJALNYCH ZNAJDUJĄCYCH SIĘ NA TERENIE I REJONU

Bardziej szczegółowo

w zakresie przeciwdziałania chorobom cywilizacyjnym

w zakresie przeciwdziałania chorobom cywilizacyjnym Sprawozdanie z realizacji rocznego programu współpracy powiatu włodawskiego z organizacjami pozarządowymi oraz innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego w 2011 roku Zgodnie z art.

Bardziej szczegółowo

P r e z e n t a c j a

P r e z e n t a c j a P r e z e n t a c j a Wychowanie w Przedszkolu to miesięcznik adresowany do nauczycieli wychowania przedszkolnego, dyrektorów przedszkoli, wykładowców uczelni pedagogicznych oraz studentów. Na rynku wydawniczym

Bardziej szczegółowo

A wolność szła przez Kielce

A wolność szła przez Kielce A wolność szła przez Kielce KIELCE - MIASTO LEGIONÓW Konkurs wiedzy w 100 rocznicę wkroczenia I Kompanii Kadrowej do Kielc 1914 2014 PATRONAT: Prezydent KIELC Wojciech Lubawski Instytut Historii Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

MODERNIZACJA KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO W MAŁOPOLSCE PROJEKT SYSTEMOWY WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO

MODERNIZACJA KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO W MAŁOPOLSCE PROJEKT SYSTEMOWY WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO MODERNIZACJA KSZTAŁCENIA ZAWODOWEGO W MAŁOPOLSCE PROJEKT SYSTEMOWY WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO KRAKÓW 2013 Wydawca: Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Departament Edukacji i Kształcenia Ustawicznego

Bardziej szczegółowo

Reguły koordynacji w tej kwestii opierają się głównie na 3 zasadach:

Reguły koordynacji w tej kwestii opierają się głównie na 3 zasadach: Dolnośląski Wojewódzki Urząd Pracy radzi: Polskie i europejskie zasiłki dla bezrobotnych Od czasu wejścia Polski do Unii Europejskiej Polacy mogą bez problemu podróżować, osiedlać się i podejmować legalną

Bardziej szczegółowo

SKĄD MAMY PIENIĄDZE I NA CO JE WYDAJEMY?

SKĄD MAMY PIENIĄDZE I NA CO JE WYDAJEMY? SKĄD MAMY PIENIĄDZE I NA CO JE WYDAJEMY? www.nowytarg.pl Broszura informacyjna dla mieszkańców Nowego Targu Edycja 2005 Niniejsza publikacja ma na celu przybliżenie mieszkańcom miasta Nowego Targu w prosty

Bardziej szczegółowo

z dnia 19 lutego 2016 r. w sprawie wniesienia do Sejmu projektu ustawy o zmianie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie

z dnia 19 lutego 2016 r. w sprawie wniesienia do Sejmu projektu ustawy o zmianie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie U C H WA Ł A S E N A T U R Z E C Z Y P O S P O L I T E J P O L S K I E J z dnia 19 lutego 2016 r. w sprawie wniesienia do Sejmu projektu ustawy o zmianie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI KONKURS HUMANISTYCZNY DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH POZNAŃ 2011/2012 ETAP REJONOWY

WOJEWÓDZKI KONKURS HUMANISTYCZNY DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH POZNAŃ 2011/2012 ETAP REJONOWY KOD UCZNIA: Drogi Uczestniku! WOJEWÓDZKI KONKURS HUMANISTYCZNY DLA SZKÓŁ PODSTAWOWYCH POZNAŃ 2011/2012 ETAP REJONOWY Dialog to budowanie wzajemności ks. prof. Józef Tischner Test zawiera pytania z kilku

Bardziej szczegółowo

Materiały nadesłane przez szkoły biorące udział w programie edukacyjnym Przywróćmy Pamięć 2005/2006

Materiały nadesłane przez szkoły biorące udział w programie edukacyjnym Przywróćmy Pamięć 2005/2006 Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 1 w Chełmie PROJEKT: Cały świat to jeden wielki Chełm Realizacja projektu Cały świat to jeden wielki Chełm - marzec 2006 Mamy za sobą kolejny etap realizacji projektu.

Bardziej szczegółowo

Polska branża motoryzacyjna w II połowie 2012 roku bieżąca kondycja i przewidywania na przyszłość

Polska branża motoryzacyjna w II połowie 2012 roku bieżąca kondycja i przewidywania na przyszłość Polska branża motoryzacyjna w II połowie 2012 roku bieżąca kondycja i przewidywania na przyszłość Branża motoryzacyjna to jeden z największych i najszybciej rozwijających się sektorów polskiej gospodarki.

Bardziej szczegółowo

2 O 1 4 O D P O W I E D Z I A L N Y B I Z N E S. 8Społeczeństwo

2 O 1 4 O D P O W I E D Z I A L N Y B I Z N E S. 8Społeczeństwo O O D P O W I E D Z I A L N Y B I Z N E S O O D P O W I E D Z I A L N Y B I Z N E S.. Działalność prospołeczna Program społeczny Nikifory Od 00 roku jest stałym partnerem Fundacji Wspólna Droga przy realizacji

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z działalności Fundacji im. Jadwigi Chylińskiej (dalej: Fundacja ) za okres od 1 stycznia 2011 r. do 31 grudnia 2011 r.

Sprawozdanie z działalności Fundacji im. Jadwigi Chylińskiej (dalej: Fundacja ) za okres od 1 stycznia 2011 r. do 31 grudnia 2011 r. Warszawa, dnia 21 listopada 2012 r. Sprawozdanie z działalności Fundacji im. Jadwigi Chylińskiej (dalej: Fundacja ) za okres od 1 stycznia 2011 r. do 31 grudnia 2011 r. Sprawozdanie zostało sporządzone

Bardziej szczegółowo

Inicjatywy Wspólnotowe

Inicjatywy Wspólnotowe Inicjatywy Wspólnotowe INTERREG III Podstawowe informacje i dokumenty AUTOR: DOMINIKA RARÓG-OŚLIŹLOK 1.06.2004 Opracowano na podstawie informacji z Urzędu Marszałkowskiego w Katowicach, MGPiPS oraz stron

Bardziej szczegółowo

Formowanie Armii Andersa

Formowanie Armii Andersa Michał Bronowicki Formowanie Armii Andersa Gdy 1 września 1939 roku wojska niemieckie i słowackie rozpoczęły inwazję na Polskę, atak ten przyniósł śmierć tysięcy niewinnych ludzi, a dla wielu innych rozpoczął

Bardziej szczegółowo

Panie Marszałku, Wysoka Izbo,

Panie Marszałku, Wysoka Izbo, Panie Marszałku, Wysoka Izbo, Cieszę się, iż mogę poinformować Wysoką Izbę, a za pośrednictwem mediów również polskich rolników o realizacji programów skierowanych do polskiej wsi, a więc Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Młodzieżowe Rady Sołeckie

Młodzieżowe Rady Sołeckie Młodzieżowe Rady Sołeckie Projekt Nic o nas bez nas, nasz udział w demokracji Stowarzyszenie Inicjatyw Społeczno-Oświatowych w Widomej Projekt realizowany w ramach programu Obywatele dla Demokracji, finansowanego

Bardziej szczegółowo

Zakres merytoryczny konkursu składania wniosków

Zakres merytoryczny konkursu składania wniosków Program Priorytet/ Działanie/ Poddziałanie Zakres merytoryczny konkursu Termin składania wniosków Więcej informacji Polsko- Amerykańska Fundacja Wolności, Fundacja Edukacji dla Demokracji Konkurs grantowy

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE MERYTORYCZNE ZA ROK 2011

SPRAWOZDANIE MERYTORYCZNE ZA ROK 2011 SPRAWOZDANIE MERYTORYCZNE ZA ROK 2011 Fundacja Kazimierza Wielkiego jest organizacją non-profit, została zarejestrowana 22 kwietnia 2011 roku w VII Wydziale Sądu Rejonowego w Toruniu Krajowy Rejestr Sądowy,

Bardziej szczegółowo

IV Noc z Filmem Historycznym - Jan Nowak Jeziorański - Kurier z Warszawy

IV Noc z Filmem Historycznym - Jan Nowak Jeziorański - Kurier z Warszawy IV Noc z Filmem Historycznym - Jan Nowak Jeziorański - Kurier z Warszawy 20.02.2015r. w naszej szkole odbyła się kolejna Noc z Filmem Historycznym. W tym roku pochyliliśmy się nad sylwetką Jana Nowaka

Bardziej szczegółowo

Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2013 r., GUS, Warszawa 2014 r.

Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2013 r., GUS, Warszawa 2014 r. UZASADNIENIE Celem strategicznym Programu jest wsparcie seniorów poprzez dofinansowanie działań jednostek samorządu w rozwoju na ich terenie sieci Dziennych Domów Senior-WIGOR, ze szczególnym uwzględnieniem

Bardziej szczegółowo