Prawie 1200 cennych zespołów i obiektów

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Prawie 1200 cennych zespołów i obiektów"

Transkrypt

1 kraków

2 Prawie 00 cennych zespołów i obiektów wpisanych do rejestru zabytków, ponad 0 muzeów, kilkanaście dużych teatrów, dziesiątki imprez i setki wydarzeń kulturalnych to niezwykle skondensowany, a jednocześnie wiele mówiący opis Krakowa. Tak, to Królewskie Miasto oszałamia każdego turystę liczbą i różnorodnością swych atrakcji. Jednak ciągle jest to bardzo niepełny jego obraz, gdyż nie wspomniano jeszcze o zadziwiającym bogactwie tutejszej przyrody. Koniecznie jest więc dodanie do wizerunku współczesnego Krakowa 5 rezerwatów przyrody, 8 użytków ekologicznych, 5 pomników przyrody i, co bardzo istotne, obszarów należących do Europejskiej Sieci Ekologicznej NATURA 000. Ponadto na teren Krakowa wchodzą swymi obszarami jeszcze trzy parki krajobrazowe z Zespołu Jurajskich Parków Krajobrazowych: Bielańsko-Tyniecki, Tenczyński oraz Dolinek Krakowskich. Walor przyrodniczy miasta jest tym bardziej istotny i warty podkreślenia, że przecież miasto to jest drugą co do wielkości metropolią w kraju zamieszkałą na stałe przez grubo ponad osób. A jednak w jej sąsiedztwie egzystuje i ma się dobrze imponująca liczba przedstawicieli świata roślin i zwierząt, spośród których znaczna część to gatunki rzadkie i prawnie chronione. Kraków swymi granicami obejmuje powierzchnię około 4 km rozciągających się na obszarze kilku makroregionów geograficznych: Wyżyny Krakowskiej, Kotliny Sandomierskiej i Pogórza Karpackiego. Urozmaicona rzeźba terenu jest efektem jego geologicznej budowy, której to skalny budulec przejawia bardzo zróżnicowaną odporność na erozję. Geolodzy wyróżnili tu ponadto następujące jednostki geomorfologiczne: Pradolinę Wisły, Skłon Wyżyny Małopolskiej, Zrąb Sowińca i inne izolowane zręby Bramy Krakowskiej oraz Wysoczyznę Krakowską.. Klasztor Kamedułów na Bielanach w otoczeniu Lasu Wolskiego. Willa Decjusza w otoczeniu parkowym z kwitnącym ziarnopłonem wiosennym. Staw Płaszowski z bogatą szatą roślinną 4. Zalew na Zakrzówku 5. Murawy kserotermiczne i wilgotne łąki w okolicach Pychowic Na stronie. Masowo kwitnący rdest wężownik na Łąkach Nowohuckich. Kwietniowy Las Wolski z dywanem zawilców gajowych 4 5

3 Bączek Ixobrychus minutus Derkacz Crex crex Krakowskie osobliwości przyrodnicze Ptaki Najmniejsza z lęgnących się w naszym kraju czapli dorastająca do około 5 cm długości. Prawdopodobnie jest też najbardziej kolorową czaplą spośród krajowych gatunków, choć mowa tu jedynie o upierzeniu samca, gdyż samica ma bardziej maskujące, a przez to skromniejsze ubarwienie. Ze względu na swe rozmiary dosyć trudno jest dostrzec bączka w terenie, tym bardziej, że unika przebywania na otwartej przestrzeni wybierając na żer, odpoczynek czy lęg gęstwinę nadwodnej roślinności. Planując obserwacje tego ptaka najlepiej jest wybrać drugą połowę czerwca. Wówczas to wykluwają się pisklęta, a rodzice intensywniej polują, aby wykarmić swój przychówek i są przez to bardziej ruchliwe co chwilę przelatują pomiędzy miejscami polowania, a gniazdem. Dobrą wskazówką informującą czy dane miejsce zasiedlone jest przez bączka są specyficzne głosy samców, podobne do psiego szczekania. Może się też zdarzyć, że przypadkowo znajdziemy się blisko bączka. Wtedy mamy świetną okazję zaobserwować jego wielce oryginalną taktykę obronną polegającą na upodobnieniu się do otaczającego go tła, złożonego z gęstych trzcin. W takim momencie ptak spokojnie, lecz zdecydowanie kieruje dziób prosto ku niebu, wyciągając przy tym mocno szyję i zamiera bez ruchu. Żywi wtenczas zapewne głębokie przekonanie, że oto staje się grubą łodygą wielkiej trzciny i nagle przestaje być widoczny, a potencjalny agresor wnet znudzi się i odejdzie. Podobnie zresztą zachowuje się jego większy krewniak bąk. Bączek zasiedla różnorakie akweny wodne: od wielkich jezior po małe glinianki i starorzecza zbiornikom tym musi jednak towarzyszyć rozwinięta strefa szuwarów czy łozowisk. Gniazdo buduje dosyć nisko Ptak ten jest blisko spokrewniony z powszechnie znaną i mało płochliwą łyską. Jednak pod względem wyglądu bliżej mu do kuropatwy, a z uwagi na swe skryte zachowanie stoi tuż obok następnego krewniaka, wiecznie ukrywającego się wodnika. Wodnik wybiera jednak środowiska związane z dużą ilością wody, a derkacz decyduje się na bardziej suchą okolicę głównie bujne łąki i turzycowiska najchętniej położne w dolinach rzecznych. W ostatnich latach obserwuje się także wkraczanie derkacza na pola uprawne. Nieliczni szczęśliwcy, którzy podczas spaceru przypadkiem wejdą na derkacza, mogą zobaczyć go w pełnej krasie, łącznie z pięknie rdzawym kolorem występującym na wierzchu jego skrzydeł. Stanie się to jednak tylko wtedy, gdy ptak zdecyduje się w tej kryzysowej sytuacji na zerwanie do lotu, a czyni to wyjątkowo niechętnie uciekając zwykle na piechotę. Z uwagi na konspiracyjny tryb życia, wykrycie derkacza odbywa się zwykle na podstawie jego charakterystycznego głosu terytorialnego, brzmiącego mniej więcej jak nazwa łacińska tego ptaka z mocnym akcentem postawionym na r. Derkanie najczęściej słychać w nocy, a także rano i wieczorem w miesiącach V - VI. Ptaki te gniazda zakładają pod osłoną gęstej roślinności, w płytkim dołku wygrzebanym w ziemi, który nad wodą, w gęstej roślinności, a ma ono kształt płytkiej czarki zbudowanej najczęściej z fragmentów trzcin łodyg i liści. Składa zwykle 5-6 jaj, które wysiaduje niecałe tygodnie. Co ciekawe, po kilku dniach od wyklucia, młode bączki opuszczają gniazdo i wspinają się po okolicznych trzcinach czekając na kolejne dostawy pokarmu od swych rodziców. Latać potrafią po miesiącu od momentu opuszczenia wapiennej skorupki. Bączki odlatują od nas na zimę VIII-IX, a pojawiają się podczas wiosennej wędrówki najszybciej w IV. Gatunek prawnie chroniony, wpisany do Załącznika I Dyrektywy Ptasiej programu NATURA 000. Bączek obserwowany jest m.in. na stawach Bonarka oraz w granicach Dębnicko-Tynieckiego obszaru łąkowego.. Młody bączek. Dorosły samiec bączka wymoszczony jest trawą. Pisklęta należą do zagniazdowników, a więc niemal tuż po wykluciu są gotowe do opuszczenia gniazda, by pod opieką rodziców zdobywać tak pokarm jak i niezbędne doświadczenie życiowe. Żywią się różnymi bezkręgowcami zbieranymi z ziemi i pośród traw. Derkacze są ptakami wędrownymi i przylatują do nas z zimowisk w IV, a opuszczają kraj do X. Jest to gatunek prawnie chroniony, zapisany w Załączniku I Dyrektywy Ptasiej programu NATURA 000. Można go usłyszeć m.in. na terenie Łąk Nowohuckich, w okolicy Kostrza, Skotnik i Sidziny, na łąkach w Toniach, a czasami nawet na Zakrzówku. Jerzyk Apus apus Jarzębatka Sylvia nisoria Gąsiorek Lanius collurio Jerzyki, mimo wielkiego podobieństwa do jaskółek, są znacznie lepszymi i bardziej wytrwałymi od nich lotnikami, spędzając w powietrzu o wiele więcej czasu. Niektórzy badacze twierdzą nawet, że to najlepsi lotnicy spośród wszystkich krajowych gatunków ptaków. Faktem jest, że przestrzeń powietrzna, to jedyne miejsce do którego jerzyki są doskonale przystosowane. Specjalizacja posunęła się już do tego stopnia, że ich nogi nie są zdolne do sprawnego poruszania się po ziemi, a nawet start do lotu z płaskiej powierzchni jest już nie lada wyczynem. Dawniej ptaki te gniazdowały w szczelinach niedostępnych i wysokich skał oraz w wyżej położonych dziuplach drzew. Obecnie jerzyki znane są dobrze mieszkańcom miast, gdyż skutecznie zasiedliły zakamarki wysokich budynków w szczególności stropodachy budynków mieszkalnych, a także różnego rodzaju obiekty przemysłowe czy też wieże kościelne. Jerzyki lęgną się w niewielkich koloniach skupiających zwykle do kilkudziesięciu gniazd. Składają - jaj do niezbyt imponującego złożonością konstrukcji czy wielkością gniazda, zbudowanego z części traw i piór posklejanych w płytką czarkę. Co ciekawe ich spoiwem jest ślina jerzyka. Pisklęta przebywają w gnieździe dosyć długo nawet do 50 Dzierzba ta, wspomniana już w opisie jarzębatki, zasiedla wprawdzie często to samo miejsce co poprzedniczka, lecz trybem życia bardzo się od niej różni. Gąsiorek bowiem niemal cały czas jest świetnie widoczny i łatwy do zauważenia, gdyż godzinami przesiaduje na swych ulubionych, wyeksponowanych miejscach, którymi są zazwyczaj najwyższe gałązki sterczące z kępy krzaków. Wypatruje stamtąd zdobyczy, którą stanowią zwykle większe owady, ale jego łupem padają też gryzonie, jaszczurki, a nawet drobne ptaki. Ptak ten ma dosyć rzadki wśród krajowej awifauny zwyczaj nabijania ciał swych ofiar na różnego rodzaju kolce. Zachowanie to praktykuje zazwyczaj wobec swych największych ofiar, gdyż ma zbyt słabe nogi, by skutecznie przytrzymywać zdobycz podczas jej porcjowania poprzedzającego konsumpcję. Tak unieruchomione, niezjedzone od razu ofiary często stają się swoistym magazynem pożywienia na chudsze dni. Podobne zachowania cechują również drugą dzierzbę srokosza. dni, a po wylocie z niego od razu usamodzielniają się. Jednak obserwacje wskazują, że młode ptaki powracają jeszcze na noc do swego rodzinnego gniazda. Jerzyk, odżywiający się owadami łapanymi oczywiście w powietrzu, na zimę, z braku takiego pokarmu musi opuścić tereny lęgowe i czyni to już nawet w VIII i leci do południowej Afryki. Jego efektowne, powietrzne akrobacje można ponownie obserwować od V. Gatunek prawnie chroniony. W przeciwieństwie do wcześniej opisanych ptaków najłatwiej jest go zaobserwować na terenach zdominowanych przez człowieka tak w centrum miasta jak i na jego peryferiach. W Krakowie niezwykle liczna kolonia jerzyków zasiedla otwory maczulcowe Kościoła Mariackiego. To najbardziej wyróżniający się gatunek spośród kilku krajowych pokrzewek - jest największa z nich i jako jedyna ma żółty kolor oka. Jarzębatka, mimo swej wielkości jak i donośnego śpiewu, jest stosunkowo trudna do wykrycia, gdyż bardzo sprawnie porusza się w zielonej gęstwinie i rzadko zajmuje wyeksponowane pozycje. Wyjątkiem jest okres kiedy to samiec popisuje się przed przyszłymi wybrankami, a jednocześnie przed konkurentami swoim śpiewem i godowym rytuałem. Wówczas to, w czasie tokowego lotu podrywa się ostro w górę, by po chwili opaść bujając się przy tym jakby na boki, a wyrazisty śpiew nieustannie mu towarzyszy. Aby zobaczyć tę pokrzewkę, najlepiej wybrać się w miejsca zasiedlone przez innego ptaka - gąsiorka. Ptaki te są bowiem bardzo częstymi sąsiadami. Jarzębatka najchętniej zasiedla dobrze nasłonecznione zadrzewienia i zakrzaczenia, obfitujące w gatunki roślin wyposażonych w kolce. Mogą to być też skraje lasów, a także niedawno obsadzone uprawy leśne. Często zamieszkuje zarośnięte pobocza śródpolnych dróg. Gniazdo jarzębatki ma kształt luźnego koszyczka o bardzo zróżnicowanym materiale budulcowym: od traw do owadzich kokonów, a uwite jest w gęstej części zakrzaczenia. Ptaki składają zwykle 4 jaja, a pisklęta około 5 dni po wykluciu opuszczają gniazdowe pielesze. Jarzębatka przylatuje do nas w IV, a na zimowiska wybiera się już od VIII. Jest to gatunek prawnie chroniony, zapisany w Załączniku I Dyrektywy Ptasiej programu NATURA 000. Można go zaobserwować m.in. na terenie łąk w okolicy Kostrza. Gąsiorek buduje dosyć masywne gniazdo w postaci głębokiego koszyka umiejscowionego w krzaku lub w dolnej części niskiego drzewa. Składa zwykle 5-6 jaj z których po około tygodniach wykluwają się pisklęta. Taki sam czas zajmuje im opuszczenie gniazda. Dzierzba ta przylatuje do nas z początkiem V, a odlatuje od VIII do IX. Gatunek prawnie chroniony, zapisany w Załączniku I Dyrektywy Ptasiej programu NATURA 000. Obserwowany jest m.in. na terenie Łąk Nowohuckich, w okolicy Kostrza i Tyńca, w Swoszowicach i na łąkach w Toniach. 4 5

4 Modraszek telejus Phengaris teleius i modraszek nausitous Phengaris nausithous Czerwończyk nieparek Lycaena dispar Motyle To podobne do siebie wyglądem i sposobem rozmnażania dwa gatunki modraszków. Występują na otwartych terenach podmokłych: torfowiskach i wilgotnych łąkach, tam gdzie rośnie ich żywicielska roślina - krwiściąg lekarski. Do ich rozmnażania konieczne jest jeszcze występowanie w tym samym miejscu pewnych gatunków mrówek z rodzaju wścieklic, bowiem oba te modraszki są ich pasożytami. Modraszek telejus do rozrodu wykorzystuje najchętniej wścieklicę szorstką, a nausitous wścieklicę zwyczajną. W ciągu całego sezonu obserwuje się jedno pokolenie obu gatunków modraszków. Motyle pojawiają się od VII do VIII, ale nausitous ma dwutygodniowe opóźnienie względem telejusa. Modraszki te przylatują głównie na kwiaty wspomnianego krwiściągu, gdzie samice składają jaja. Larwy po wykluciu, przez około dwa tygodnie żerują na roślinie, a następnie porzucają ją i spadają na ziemię. Na tym kluczowym etapie skomplikowanego cyklu życiowego obu motyli pojawia się mrówka, która na nieszczęście mrówczego przychówku adoptuje larwę motyla i zanosi ją prosto do mrowiska. A ta będąc już wewnątrz komory wypełnionej larwami mrówek, odżywia się nimi i zimuje. Wiosenną porą, już po przepoczwarzeniu się, dorosła postać motyla opuszcza mrowisko i odlatuje na kwiaty krwiściągu. Cykl rozpoczyna się od nowa. Oba motyle podlegają ochronie prawnej i są wpisane do Polskiej Czerwonej Księgi Zwierząt. Znajdziemy je także w Załączniku II Dyrektywy Siedliskowej programu NATURA 000. Oba gatunki można zobaczyć w wielu miejscach Krakowa, a w większych ilościach na Łąkach Nowohuckich, w okolicy Kostrza i na łąkach w Toniach.. Modraszek telejus. Modraszek nausitous. Czerwończyk nieparek Wierzch skrzydeł samca nieparka jest intensywnie nasycony czerwienią i złotem, co sprawia, że jest doskonale widoczny już z daleka. Trzeba jednak przyjrzeć się lepiej, by nie pomylić go z pospolitszym i bliźniaczo podobnym czerwończykiem dukacikiem. Decydującą cechą w takim przypadku będzie obecność specyficznych, ciemnych przecinków i takich też brzegów skrzydeł typowych dla nieparka. Motyl ten preferuje otwarte tereny podmokłe: wilgotne łąki i torfowiska niskie, najlepiej te sąsiadujące z rzekami lub akwenami wodnymi. Ostatnio coraz częściej spotykany jest też w bardziej suchych okolicach i w środowiskach ruderalnych. Wczesna wiosną, z zimujących jaj wylęgają się wiecznie głodne gąsienice. Żerują na swej żywicielskiej roślinie, czyli którymś z kilku gatunków szczawiu, a najczęściej szczawiu lancetowatym i na nim też przepoczwarzają się. Czerwończyk nieparek ma zwykle jedno, a w przypadku bardzo sprzyjającej pogody wylatuje i drugie pokolenie. Nieparki pojawiają się wówczas od VI do VIII z przerwą w VII. Warto wiedzieć, że przedstawiciele pierwszego pokolenia osiągają wyraźnie większe rozmiary niż motyle z drugiej fali. Motyl objęty ochroną prawną, wpisany do Polskiej Czerwonej Księgi Zwierząt, a także do Załącznika II Dyrektywy Siedliskowej programu NATURA 000. Gatunek stwierdzony w wielu rejonach m.in. na łąkach w okolicy Kostrza. Czerwończyk fioletek Lycaena helle Skalnik driada Minois dryas Gatunek dużego, dziennego motyla, którego raczej trudno pomylić z innym gatunkiem. Otóż na dosyć jednolitym ciemnobrunatnym tle wierzchniej strony jego przednich skrzydeł występują dobrze widoczne oczy z niebieskawą źrenicą. Plamki te znajdują się również na spodniej stronie przedniego skrzydła. Dobrą wskazówką naprowadzającą na jego rozpoznanie z większej odległości jest wolny, jakby ociężały lot i to prowadzony nisko nad ziemią. Jeszcze nie tak dawno uważano ten gatunek za jeden z najbardziej zagrożonych motyli w kraju i zapowiadano rychłe wyginięcie w ciągu kilku lat. Jedyne znane wówczas naturalne stanowisko w Polsce egzystowało na terenie Krakowa. Ochrona czynna obejmująca m.in. skuteczną reintrodukcję, a także stwierdzenie wielu nowych stanowisk wskazuje, że obecnie sytuacja driady, pomimo utrzymującego się zagrożenia, jest o wiele lepsza. Motyl ten występuje najczęściej w środowiskach kserotermicznych położonych w pobliżu widnych lasów porastających pagórkowaty teren. Wykształca tylko jedno pokolenie w ciągu roku, latające od połowy VII do końca VIII. Gąsienice żywią się różnymi gatunkami traw, a często widać je na trzęślicy modrej. Motyle Umotyla tego, a dokładniej na wierzchniej stronie jego skrzydeł, przewagę ma barwa pomarańczowa i brunatna wzbogacona mniej lub bardziej wydatnie o połyskujący, fioletowy odcień. Stąd też jego nazwa. Fioletka, podobnie jak wcześniej opisane motyle, najszybciej spotkamy na terenach podmokłych: wilgotnych łąkach leżących w dolinach rzek i na torfowiskach niskich. Niezbędnym składnikiem miejscowej flory jest jedyna żywicielska roślina tego gatunku rdest wężownik. Corocznie latają dwa pokolenia tego motyla, a osobniki z pierwszego pokolenia widać już z początkiem maja. Drugie pokolenie ma swój czas od połowy VII do połowy VIII. Gdy motyl osiągnie już postać dorosłą, żywiąc się do tej pory tylko rdestem, zaczyna odwiedzać również inne rośliny m.in.: rzeżuchy i niezapominajki. Gatunek podlegający prawnej ochronie, wpisany do Polskiej Czerwonej Księgi Zwierząt i Załącznika II Dyrektywy Siedliskowej programu NATURA 000. Dosyć licznie występuje na Łąkach Nowohuckich.. Samiec czerwończyka fioletka. Samica czerwończyka fioletka. Skalnik driada zdają się preferować kwiaty o fioletowej barwie. Motyl objęty ochroną prawną, wpisany również do Polskiej Czerwonej Księgi Zwierząt. Jest obserwowany na wilgotnych łąkach i suchych murawach w okolicach Tyńca. 6 7

5 Rośliny Chronione ostoje przyrody Sasanka łąkowa Pulsatilla pratensis Efektowna roślina wieloletnia będąca członkiem rodziny jaskrowatych. Dorasta do około 0 cm wysokości, a podrasta jeszcze wyżej w okresie dojrzewania owoców. Wyposażona jest w zimotrwałe listki tworzące rozetkę umiejscowioną tuż przy powierzchni gleby. Dodatkowo, na czas kwitnienia wyrastają sasance listki na łodydze i tworzą swoistą konstrukcję kielichową. Wiosną, w IV i V, na szczycie łodyg wyrastają dzwonkowate kwiaty o długości do -4 cm. Co ciekawe sasanka, poza samymi kwiatami wyposażona jest w dodatkowy akcent dekoracyjny, a mianowicie liczne włoski o rudawym zabarwieniu porastające łodygę, liście sezonowe oraz zewnętrzna stronę płatków kwiatów. Roślina ta preferuje dobrze nasłonecznione suche zbocza, murawy kserotermiczne, a także obrzeża lasów i zarośli. Gatunek ten objęty jest ochroną prawną i został też wpisany na Czerwoną listę roślin i grzybów Polski. Można go spotkać w rejonie Tyńca, Bodzowa i Zakrzówka. Rdest wężownik Polygonum bistorta Krwiściąg lekarski Sanguisorba officinalis Przedstawiciel rodziny rdestowatych, który w sprzyjających mu warunkach tworzy gęste kępy łączące się w rozległe łany. Nazwa gatunkowa rośliny wzięła się od wężowatego kształtu jej kłącza. Łodyga wyrastająca z rozety liści potrafi osiągnąć wysokość ponad 50 cm. Liczne liście odziomkowe mają długi i lancetowaty kształt, a ich powierzchnia jest pofałdowana. Kwiaty pojawiają się na szczycie łodygi od V do VII i skupione są w bardzo gęstym, walcowato ukształtowanym kłosie o długości około 5 cm. Kwiaty mają różowy kolor w różnych jego odcieniach. Rdest wężownik rośnie najczęściej na podmokłych łąkach, często w sąsiedztwie zbiorników wodnych. Jest jedyną rośliną żywicielską dla chronionego modraszka czerwończyka fioletka. Znane są też jej liczne właściwości lecznicze. Występuje na wielu stanowiskach w Krakowie, a masowo porasta m.in. Łąki Nowohuckie. Należąca do rodziny różowatych okazała, choć delikatnie zbudowana roślina osiąga niekiedy znacznie ponad metr wysokości. Wyrasta ze zdrewniałego kłącza, a jej łodyga jest prosta i widlasto rozgałęziona z rzadka ozdobiona listkami. Liście, na brzegach ząbkowane, zebrane są na ogonkach w skupiskach po kilka par. Niezbyt efektowne, na pierwszy rzut oka kwiaty usadowione są na długich, sterczących w górę szypułkach, w postaci gęstych główek o długości - cm. Jako pierwsze zakwitają najwyżej położone główki, a roślina kwitnie od VI do IX. Roślina ta często rośnie na łąkach wilgotnych, ale spotykana jest również w bardziej suchych miejscach. Krwiściąg lekarski ma fundamentalne znaczenie dla chronionych gatunków modraszków: telejusa i nausitousa, dla których jest jedyną rośliną żywicielską. Ma także swoje zastosowanie w zielarstwie. Rośnie w wielu miejscach w granicach Krakowa, a szczególnie licznie na łąkach w Toniach, pomiędzy Dębnikami, Tyńcem i Skawiną, jak również choć już mniej obficie na Łąkach Nowohuckich. Na terenie Krakowa powołano do życia łącznie kilkanaście obszarów chronionych w formie użytków ekologicznych, rezerwatów i obszarów sieci NATURA 000. Są tu także części trzech parków krajobrazowych. Największym wśród tej pierwszej grupy jest urozmaicone krajobrazowo Uroczysko w Rząsce o powierzchni 59,0 ha, z których na Kraków przypada 9,4 ha, a na Zabierzów pozostała część. Tutejszy pejzaż tworzą pozostałości zbiorowisk leśnych m.in. łęgu olszowego, zarastające pastwiska, łąki świeże i dawne stawy podworskie. Użytek chroni stanowisko bardzo rzadkiego fiołka błotnego, a także efektownego skrzypu olbrzymiego. Drugi co do wielkości użytek ekologiczny to Łąki Nowohuckie leżące w sąsiedztwie Placu Centralnego. Na powierzchni 57,7 ha stwierdzono 0 zbiorowisk roślinnych, wśród których dominują podmokłe łąki będące środowiskiem życia dla chronionych motyli: modraszka telejusa i nausitousa oraz czerwończyków: nieparka i fioletka. Gnieżdżą się tu m.in. derkacze i gąsiorki. Na terenie użytku ustanowiono obszar NATURA 000 pod identyczną nazwą. Kolejny użytek ekologiczny Las w Witowicach liczy 5,07 ha powierzchni, a przedmiotem ochrony jest dolina rzeki Bibiczanki porośnięta grądem. Do największych tutejszych ciekawostek przyrodniczych zaliczyć należy chronioną przytulię wonną, imponującą rozmiarami purchawicę olbrzymią i ciekawego owada biegacza Ullricha. 4 Tam gdzie malowniczo wije się rzeka Prądnik istnieje użytek ekologiczny o nazwie Dolina Prądnika (4,5 ha). Stwierdzono tu m.in. 9 gatunków ssaków i 5 gatunków ptaków. Z pierwszej grupy warto podkreślić obecność bobra i wydry, a z ptaków na szczególną uwagę zasługują zimorodek i pliszka górska. Wykryto tu również biegacza Ullricha. Następny pod względem wielkości jest użytek Rozlewisko Potoku Rzewnego (,77 ha), który mimo swych niewielkich rozmiarów skupia mozaikę środowisk: las mieszany, ols, a także łąki i szuwary. Ptaki mają tu swą liczną reprezentację, a obserwowano tu np. puszczyka i uszatkę, a także dzienne drapieżniki takie jak: krogulec, kobuz, pustułka i myszołów. Z bezkręgowców trzeba wymienić ważkę żagnicę zieloną i pająka tygrzyka paskowanego. Staw Dąbski (,5 ha) to nazwa użytku ekologicznego o bardzo podobnej do poprzednika powierzchni, jednak zupełnie innym charakterze. Ochronie podlega tu cały ekosystem stawu z grążelem żółtym oraz rzadkimi zwierzętami: małżem szczeżują wielką i rybą różanką na czele. Miejsce to zamieszkuje rodzina łabędzi niemych.. Podmokłe w wielu miejscach Uroczysko Rząska. Meandrująca rzeka Prądnik. Rozlewisko Potoku Rzewnego 4. Staw Dąbski z rodziną łabędzi niemych 8 9

6 Wpobliżu Rezerwatu Skołczanka leży następny użytek o tajemniczej nazwie Uroczysko Kowadza (,8 ha). Powstał celem zachowania muraw kserotermicznych i traworośli z kłosownicą pierzastą. Rośnie tu m.in. dziewięćsił bezłodygowy i sasanka łąkowa, a bogaty świat roślin wzbogaca chroniony motyl skalnik driada oraz rzadkie chrząszcze o łacińskich nazwach: Euheptaulacus villosus, Hymenalia rufipes i Cassida margaritacea. Najmniejszym użytkiem ekologicznym Krakowa jest Staw przy Kaczeńcowej (0,8 ha). Na jego brzegach rosną okazałe drzewa, a wśród nich pomnikowe kasztanowce białe i wiąz szypułkowy. Żyje tu 5 gatunków płazów, zaskrońce i niezwykle oryginalny z wyglądu i nazwy rzadki ślimak długowłosy. Wśród krakowskich rezerwatów przyrody obszarowo zdecydowanie dominuje Skołczanka (6,77 ha). W tym stepowym rezerwacie faunistycznym, obejmującym dwa wzgórza zdominowane przez las sosnowo-jodłowo-bukowy, naliczono około 00 gatunków roślin naczyniowych oraz około 500 gatunków rzadkich motyli i błonkówek. Znaczna ich część żyje na obrzeżach wspomnianych lasów, które porastają ciepłolubne zarośla, płaty muraw kserotermicznych i piaskowych. Kolejnym rezerwatem, o bardziej urozmaiconej rzeźbie terenu, wielu jarach i wystających wapieniach tworzących malownicze skałki są Panieńskie Skały (6,4 ha). Drzewostan tworzą tu okazałe buki, graby i dęby, a także jawory. W leśnym runie na wiosnę pojawia się kolorowy, kwiatowy dywan utkany m.in. z kokoryczy pustej, konwalii majowej i zawilca gajowego. Strome ściany skał zasiedlone są przez chronioną paprotkę zwyczajną i liczne mchy. Ciekawym przedstawicielem ptaków jest tu pstrokata muchołówka białoszyja.. Uroczysko Kowadza to siedlisko ciepłolubnych gatunków roślin i zwierząt. Użytek ekologiczny Staw przy Kaczeńcowej. Najciekawsza, otwarta część Rez. Skołczanka z murawami kserotermicznymi 4. Szczawik zajęczy rosnący w Panieńskich Skałach 5. Otchłań skalnych urwisk w Rez. Panieńskie Skały Część Krzemionek Podgórskich objętych jest ochroną w formie rezerwatu przyrody nieożywionej Bonarka (,9 ha). Głównym walorem rezerwatu są odsłonięcia erozyjne dna morza górnokredowego powstałe wskutek erozji wywołanej przez fale morskie w strefie brzegowej i progi uskokowe, które przecinają tę powierzchnię. Widać tu odsłonięcia skał jurajskich, kredowych i trzeciorzędowych. Następnym rezerwatem, o innym, florystycznym profilu są Bielańskie Skałki (,7 ha). Celem, położonego przy kamedulskim klasztorze rezerwatu, była ochrona muraw kserotermicznych urozmaiconych wapiennymi skałkami. Murawy jednak z czasem zarosły i straciły swój pierwotny walor. Niedaleko od wyżej opisanego terenu znajduje się kolejny rezerwat florystyczny, o ścisłym charakterze Skałki Przegorzalskie (,8 ha). Powołano go celem zachowania muraw kserotermicznych rozwiniętych wśród wapiennych skał. Tutejszy drzewostan składa się głównie z dębów i krzewów: dzikich róż, berberysu zwyczajnego, tarniny, irg i leszczyn. Tuż nad rezerwatem stoi budowla z II wojny światowej zwana Zamkiem w Przegorzałach lub Belwederem.. Rezerwat przyrody nieożywionej Bonarka. Rezerwat Skałki Przegorzalskie z górującym nad nim tzw. Belwederem Ostoje Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 000 w gminie Kraków W granicach Krakowa ustanowiono trzy ostoje Europejskiej Sieci Ekologicznej NATURA Skawiński obszar łąkowy (PLH0079) Najmniejsza ostoja sieci NATURA 000 to Skawiński obszar łąkowy o symbolu PLH0079. Ostoja siedliskowa obejmująca swymi granicami 44, ha powierzchni. Teren ten znajduje się przy południowo-zachodniej granicy Krakowa, tuż przy Lasach Tynieckich. W Krakowie leży 95% powierzchni ostoi, a pozostała cześć położona jest w Skawinie. Dominują tu zdecydowanie siedliska łąkowe i zaroślowe zajmujące aż 8% powierzchni ostoi, następne w kolejności są lasy liściaste z 4% udziałem, a po nich pola uprawne z % chronionego obszaru. Spośród typów siedlisk z Załącznika I Dyrektywy Siedliskowej stwierdzono tu niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (0% powierzchni ostoi) oraz zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (4%). Z ciekawszych gatunków roślin stwierdzono tu m.in.: kukułkę szerokolistną, goździka pysznego, kruszczyka błotnego, goryczkę wąskolistną i kosaćca syberyjskiego. Spośród bezkręgowców najważniejsze są tu cztery gatunki motyli z II Załącznika Dyrektywy Siedliskowej: modraszek telejus, modraszek nausitous, czerwończyk nieparek i czerwończyk fioletek. Trzeba też wspomnieć o kolejnym, bytującym w tej ostoi rzadkim, chronionym gatunku: modraszek alkon. Z powodu małej powierzchni ostoi, lokalne populacje wymienionych motyli stanowią tylko niewielką część ich krajowej populacji. Pełnią jednak istotną rolę jednego z ważnych elementów sieci obszarów chroniących biotopy tych gatunków. Spośród innych, ciekawych gatunków obserwowano tu m.in. takie motyle jak: mieniak tęczowiec, dostojka ino, modraszek wieszczek, modraszek malczyk, czerwończyk uroczek, skalnik driada, rusałka żałobnik, paź królowej. Mozaika łąk, trzcinowisk, zakrzaczeń i siedlisk leśnych tworzy dogodne miejsca rozrodu i żerowania wielu gatunków zwierząt, w tym głównie ptaków. Tutejsze łąki zamieszkują dwa gatunki wymienione w Załączniku I Dyrektywy Ptasiej: derkacz i gąsiorek.. Skawiński Obszar Łąkowy 0

7 Dębnicko-Tyniecki obszar łąkowy (PLH0065) Łąki Nowohuckie (PLH0069) Największą spośród krakowskich ostoi NA- TURA 000 jest Dębnicko-Tyniecki obszar łąkowy o symbolu PLH0065. Obszar ten obejmuje powierzchnię 8,9 ha, a składa się na niego kilka, leżących niedaleko siebie enklaw położonych w południowo-zachodniej części Krakowa. W pejzażu dominują siedliska łąkowe i zaroślowe, a pola uprawne i lasy liściaste są w zdecydowanej mniejszości, a całość jest urozmaicona wapiennymi skałkami. Utrzymały się tu dobrze zachowane płaty łąk trzęślicowych i świeżych oraz murawy kserotermiczne. Spośród siedlisk NATURA 000 stwierdzono: zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (6% powierzchni ostoi), niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie (4%), murawy kserotermiczne (%), starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nympheion, Potamion (0,06%) oraz górskie i nizinne torfowiska zasadowe o charakterze młak, turzycowisk i mechowisk (0,0%). Najważniejszym celem powołania ostoi jest ochrona dużych populacji czterech gatunków modraszków: modraszka telejusa i nausitousa oraz czerwończyka fioletka i nieparka. Poza tymi gatunkami, zapisanymi w Załączniku II Dyrektywy Siedliskowej, żyje tu liczna grupa interesujących motyli m.in.: przeplatka cinksia, skalnik driada, paź królowej, mieniak tęczowiec, dostojka ino, modraszki: wieszczek, malczyk, alkon i czerwończyki: płomieniec i uroczek. A spośród ptaków lęgną się tu następujące gatunki: bączek, bocian biały, derkacz, jarzębatka i gąsiorek. W okresie przelotów pojawiają się tu bociany czarne. Spośród innych zwierząt obserwowano: traszki grzebieniaste, żaby moczarowe, jaszczurki zwinki i żyworodne, zaskrońce, gniewosze i nietoperze: nocki Natterera, gacki brunatne i szare. Z bogatego świata roślin trzeba wymienić dwa gatunki zapisane w II załączniku Dyrektywy Siedliskowej: staroduba łąkowego i lipiennika Loesela. Ponadto spotkamy tu inne cenne lub chronione gatunki jak: turzyca Davalla, pajęcznica gałęzista, ostrożeń siwy, goździk pyszny, kruszczyk błotny, goryczka wąskolistna, mieczyk dachówkowaty, Trzecim obszarem chronionym o randze europejskiej jest ostoja siedliskowa Łąki Nowohuckie oznaczona symbolem PLH0069. Obejmuje powierzchnię (59,89 ha) wspomnianego już użytku ekologicznego o tej samej nazwie, a leży w dawnym korycie Wisły. Obecne łąki zawdzięczają swe powstanie jednemu z wyższych stanów rzeki, kiedy to Wisła zmieniła swój bieg, a powstałe starorzecze z czasem zarosło roślinnością bagienną. Gromadzące się szczątki roślinne spowodowały wypłycenie starorzecza, po którym obecnie zostało już tylko małe bajorko. Następnie wkroczył tu człowiek osuszając ten fragment doliny i oddzielił go skutecznie od rzeki wałami przeciwpowodziowymi. Ten ostatni z dobrze zachowanych nowohuckich obszarów nadwiślańskich łąk od strony południowej sąsiaduje z lepiej zachowanym starorzeczem Wisły, a od północy z zabudową dzielnicy Nowa Huta i Placem Centralnym. Na terenie ostoi dominują wyraźnie siedliska łąkowe i zaroślowe. Specjaliści opisali tu 0 zbiorowisk roślinnych z których tylko 4 są naturalne, a większość powstała i utrzymała się dzięki pracy człowieka. Poniżej lista tych zbiorowisk: gółka długoostrogowa, bluszcz pospolity, kosaciec syberyjski, groszek błotny, storczyk męski, śniedek baldaszkowaty, pierwiosnek wyniosły, głowienka wielkokwiatowa, sasanka łąkowa, rutewka wąskolistna, macierzanka nagolistna, pełnik europejski, przetacznik długolistny.. Murawy kserotermiczne w Dębnicko-Tynieckim obszarze łąkowym. Krajobraz Dębnicko-Tynieckiego obszaru łąkowego łąka świeża, to bogate w gatunki zbiorowisko występuje głównie na obrzeżach chronionego obszaru. Prowadzone są tu regularne wykaszania, które są warunkiem istnienia tego zbiorowiska. Rosną tu m.in. takie gatunki jak: rajgras wyniosły, chaber łąkowy, kupkówka pospolita, rzeżucha łąkowa, kłosówka wełnista, jastrun właściwy, przytulia właściwa, tymotka łąkowa. łąka ostrożeniowa, pokrywa bardziej wilgotne miejsca, a króluje tu ostrożeń łąkowy wraz z rdestem wężownikiem, przy czym ilościowo zdecydowanie dominuje ten drugi. Pomiędzy tymi dwoma gatunkami spotkamy m.in.: knieć błotną zwaną też kaczeńcem, kuklika pospolitego, firletkę poszarpaną, kozłka lekarskiego, skrzyp polny, komonicę zwyczajną. szuwar trzcinowy, zbiorowisko w fazie ekspansji tworzące jednogatunkowe, rozległe i ubogie przyrodniczo obszary utworzone przez trzcinę pospolitą. szuwary turzycowe zajmujące niewielkie powierzchnie w pobliżu zbiornika wodnego: szuwar turzycy błotnej, pęcherzykowatej, brzegowej i zaostrzonej.. Łąki Nowohuckie w mglistym poranku. Masowo kwitnąca knieć błotna na Nowohuckich Łąkach ziołorośla z wiązówką błotną, w znaczącej liczbie roślina ta występuje w środkowej części ostoi, gdzie tworzy zwarte płaty. Sąsiadują z nią m.in.: bodziszek błotny, dzięgiel leśny, a w zdecydowanie mniejszej liczbie ostrożeń łąkowy i żywokost lekarski. zbiorowisko z kosaćcem żółtym, kilka jego płatów spotkamy od południowej strony tuż przy grobli. Są to miejsca podmokłe, a poza widocznym z już daleka kosaćcem rosną tu również: szczaw lancetowaty, ponikło błotne, knieć błotna. nadrzeczny łęg wierzbowy, porasta mały fragment powierzchni u podstawy skarpy od ul. Padniewskiego w zachodniej części Łąk. Roślinność łęgu tworzą wierzby białe i kruche, a w ich runie zobaczymy m.in. gatunki: gwiazdnica pospolita, niecierpek gruczołowaty, malina właściwa, a wśród pnączy dominuje kielisznik zaroślowy. zbiorowiska roślin ruderalnych, najbardziej zasobne przyrodniczo zbiorowisko na terenie ostoi, występujące na granicznej skarpie od północnej i zachodniej strony. Wykryto tu około 00 gatunków roślin kwiatowych. Spośród nich najpospolitsze są m.in.: pyleniec pospolity, glistnik jaskółcze ziele, wrotycz pospolity, gorczyca polna, świerząbek korzenny. zbiorowisko sitowia leśnego, porasta jedynie około 50 m przy skarpie sąsiadującej z budynkiem Nowohuckiego Centrum Kultury. zbiorowisko pałki szerokolistnej, występuje na jeszcze mniejszej powierzchni również tuż przy zabudowaniach NCK. zbiorowisko z trzcinnikiem lancetowatym, obecne na 00 m na podmokłej łące w pobliżu Szpitala im. S. Żeromskiego. zbiorowisko mozgi trzcinowatej, na terenie ostoi dwa płaty spotkamy w sąsiedztwie rowów melioracyjnych na obszarze kilkudziesięciu m. zbiorowiska dywanowe, typowe dla miejsc często odwiedzanych, wydeptywanych przez ludzi, a reprezentowane przez dwa zbiorowiska: z życicą trwałą i sitem chudym. Wartym podkreślenia jest fakt wykrycia na Łąkach Nowohuckich ponad 70 gatunków roślin kwiatowych, a wśród nich kilku cennych lub chronionych jak np.: goździk kropkowany, kukułka krwista (storczyk krwisty), kozłek lekarski i rutewka wąskolistna. Trzeba też wspomnieć, ze spośród typów siedlisk wymienionych w Załączniku I Dyrektywy Siedliskowej występuje tu jedno z nich: niżowe i górskie świeże łąki użytkowane ekstensywnie, zajmujące 40% powierzchni całej ostoi. Łąki Nowohuckie słyną jednak przede wszystkim z zasobnych populacji kilku rzadkich, narażonych na wyginięcie gatunków motyli, a są to: modraszek telejus, modraszek nausitous, czerwończyk nieparek i czerwończyk fioletek. Trzeba podkreślić, że w przypadku tego ostatniego, nowohuckie osobniki najprawdopodobniej tworzą największą tak zwartą populację w Europie. Powodem tego jest występowanie tu skupionych obszarów siedliskowych fioletka, a mianowicie łąk porośniętych rdestem wężownikiem, które na przestrzeni dziejów szczęśliwie nie uległy rozczłonkowaniu. Teren ostoi pełni istotną rolę w zapewnieniu ciągłości siedlisk tych czterech gatunków motyli w skali Polski Południowej. Spośród płazów uwagę zwracają rozmnażające się w ostoi ropuchy szare oraz stwierdzone tu żaby wodne i brunatne. Świat gadów reprezentują z kolei obie jaszczurki: zwinka i żyworodna oraz wąż zaskroniec. W ciągu wielu lat obserwacji ornitologicznych wykryto tu obecność aż 5 gatunków ptaków lęgowych. To dużo zważywszy na dosyć monotonny krajobraz ostoi, jej niewielką powierzchnię i bezpośrednie sąsiedztwo wielkiej aglomeracji. Z drugiej strony sąsiedztwo Wisły, wielkiego korytarza migracyjnego ptactwa sprawia, że liczba obserwowanych tu przedstawicieli awifauny, łącznie z tymi wędrownymi i zimującymi gatunkami podwaja się. Spośród gatunków wymienionych w Załączniku I Dyrektywy Ptasiej obserwuje się tu: derkacza, gąsiorka i bociana białego.

8 Inne obszary przyrodniczo cenne Trzeba jeszcze wspomnieć o wielu innych miejscach odznaczających się wysokimi walorami przyrodniczymi. Jednym z nich jest Sikornik, inaczej mówiąc Wzgórze Błogosławionej Bronisławy z jednym z najlepiej zachowanych grądów na terenie Krakowa, bogatym w liczne gatunki flory i fauny. W sąsiedztwie znajduje się Aleja Waszyngtona kameralny deptak wysadzony starymi drzewami, przechodzący w pofałdowane pola i łąki. Zobaczyć tu można około 0 pomników przyrody: lip, klonów, jesionów i kasztanowców. Bogaty i łatwy do obserwacji jest również świat ptaków i najgłośniejszego spośród nich dzięcioła zielonego. Wędrując dalej zielonym szlakiem dotrzeć można do największego krakowskiego kompleksu leśnego, jakim jest LAS WOLSKI. W północnej części Krakowa leży jeden z jego największych (00 ha) i najcenniejszych przyrodniczo obszarów otwartych Łąki w Toniach. Lęgną się tu m.in.: derkacze, gąsiorki, świerszczaki, strumieniówki, świergotki łąkowe i oba gatunki słowików szary i rdzawy. To również ważne miejsce dla modraszków z rodzaju Phengaris, ze względu na występowanie rośliny żywicielskiej jaką jest krwiściąg lekarski. Poza tym gatunkiem rośnie tu też m.in. kosaciec syberyjski i rutewka wąskolistna. Warto też zajrzeć nad dwa interesujące przyrodniczo akweny wodne: Zalew Bagry i Staw Płaszowski, gdzie w rozwijającej się przybrzeżnej roślinności gniazda swe zakłada coraz większa liczba ptaków wodno-błotnych. Ponadto w okresie zimowym na pierwszym z nich obserwowane są takie ptasie rarytasy jak chociażby perkoz rogaty. Oba zbiorniki stanowią miejsce rozrodu licznych płazów. Prawdziwym kompleksem przyrodniczych atrakcji jest rejon Krzemionek Podgórskich: kamieniołom Liban i Kopiec Krakusa. Liczne skałki wapienne, otwarte przestrzenie trawiaste z systemem tarasów, skarp i nasypów oraz murawy kserotermiczne dostarczą wielu emocji każdemu obserwatorowi przyrody. Wielką zagadką jest nieczynny już od kilkudziesięciu lat kamieniołom Liban. Dostęp do jego wnętrza jest mocno utrudniony, ale sama natura nie próżnuje i wykształciła w jego wnętrzu niezwykłą świątynię przyrody. Jednym z najważniejszych korytarzy ekologicznych Krakowa jest Dolina Wilgi. Ten mocno podmokły teren posiada bogate walory przyrodniczo-krajobrazowe przypominające biebrzańskie bagna, a to za sprawą licznych tu wierzbowych zadrzewień i zakrzaczeń. Swoją ostoję mają tu bobry, wraz z kaczką krakwą i ginącym rakiem szlachetnym. Kolejnym fascynującym miejscem związanym z wodą płynącą jest sama rzeka Wisła obfitująca tak w pospolite, jak i rzadkie gatunki ptaków. Szczególnie zimą, gdy ptaki są dokarmiane przez spacerowiczów, odcinek między ujściem Rudawy, a ujściem Białuchy jest odwiedzany przez wiele tysięcy ptaków. Liczne tu są łabędzie nieme, kaczki krzyżówki, głowienki, czernice, łyski i mewy śmieszki, a do rzadszych, choć regularnych gości należą: kormorany, perkozy, gęsi, mewy siwe i białogłowe oraz kilka gatunków kaczek. Zdarzały się tu też rozmaite rzadkości jak np. pelikan różowy. Będąc nad rzeką warto też spojrzeć na wawelskie wieże, gdzie czasem zatrzymują się sokoły wędrowne. Będąc w okolicy Nowej Huty warto zobaczyć malowniczy Kopiec Wandy i Las Mogilski pozostałość lasu łęgowego, ze starymi dębami oraz, wyposażonymi w imponujące korzenie podporowe, wiązy. Niezwykle interesującym i znanym miejscem jest Zakrzówek. Ten nieczynny, zalany kamieniołom wapienia o głębokości wody m, otaczające go otwarte, dobrze nasłonecznione tereny i pobliskie Skałki Twardowskiego są siedliskiem łącznie ponad 00 chronionych gatunków roślin, grzybów i zwierząt m.in. modraszków, traszek i nietoperzy.. Tajemniczy grąd na Sikorniku. Aleja Waszyngtona o wschodzie słońca. Rozległy obszar łąk w Toniach z licznym rdestem wężownikiem 4. Bogata flora porastająca łąki w Toniach 5. Tonie z licznie kwitnącym krwiściągiem lekarskim 6. Zalew Bagry. Kamieniołom Liban wytworzył w swoim wnętrzu prawdziwą oazę życia. Kopiec Krakusa. Biebrzański krajobraz doliny rzeki Wilgi 4. Rzeka Wisła z widocznym w tle Kopcem Kościuszki 5. Kopiec Wandy 6. Wiąz z korzeniami podporowymi w Lesie Mogilskim

9 Kampania promująca sieć Natura 000 pod hasłem NATURA SIĘ O(D)PŁACA stycznia 00 r. Towarzystwo na rzecz Ziemi rozpoczęło realizację kampanii promującej sieć Natura 000 pod hasłem Natura się o(d)płaca. Jednym z jej zasadniczych celów jest udzielenie kompleksowego wsparcia gminom, w których utworzenie ostoi Natura 000 spotkało się z oporem społeczności lokalnej. Do uczestnictwa w projekcie wybraliśmy ostatecznie (po licznych konsultacjach, związanych z brakiem zainteresowania udziałem w projekcie ze strony części gmin najbardziej do tego predestynowanych): Bukowinę Tatrzańską, Mszanę Dolną, Aleksandrów Kujawski, Szczawnicę, Kraków, Narewkę, Dębową Kłodę, Płaską, Iłów, Ciężkowice, Ińsko, Lądek Zdrój i Sękową. Ustaliliśmy, że Gminy i Towarzystwo podejmą wspólne działania na rzecz wykorzystania potencjału Natury 000 dla promocji rozwoju lokalnego. Nasza oferta obejmuje w szczególności:. Prezentację gmin i ich walorów przyrodniczych w cyklu telewizyjnym pod hasłem Natura się o(d)płaca. Program będzie także dokumentował działania podjęte w ramach niniejszego projektu. Trzynaście 5-minutowych odcinków (każdy poświęcony jednej gminie) zostanie pokazanych w programie II TVP, zostaną również umieszczone w serwisie internetowym telewizji TVP.PL.. Pomoc ekspercką w zakresie szkoleń, konsultacji i pomocy w przygotowaniu projektów (zarówno promocyjno-edukacyjnych, jak inwestycyjnych) związanych z Naturą 000 (walorami ostoi) w formie uzgodnionej z władzami gmin.. Organizację wizyt studyjnych do podobnych obszarów Natura 000, gdzie ich funkcjonowanie przebiega bezkonfliktowo i przynosi wymierne korzyści. 4. Wsparcie promocyjne w formie przygotowania i wydania materiałów promocyjnych i informacyjnych. Wspomniany powyżej cykl telewizyjny zostanie uzupełniony dwunastoma kolejnymi odcinkami prezentującymi krajowe i zagraniczne przykłady miejsc, w których wdrażaniu sieci Natura 000 towarzyszy akceptacja i wsparcie ze strony władz i społeczności lokalnych. Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko, finansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) oraz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej za pośrednictwem Centrum Koordynacji Projektów Środowiskowych. Więcej informacji o projekcie znajduje się na stronie internetowej: URZĄD MIASTA KRAKOWA pl. Wszystkich Świętych Kraków tel , faks Samiec czerwończyka fioletka na swej żywicielskiej roślinie rdeście wężowniku TOWARZYSTWO NA RZECZ ZIEMI organizacja pożytku publicznego ul. Leszczyńskiej 7, -600 Oświęcim Nr KRS: Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Infrastruktura i Środowisko. Oświęcim 0 Konsultacja: Przemysław Szwałko Skład i druk: Grafikon, Jaroszowice 4, 4-00 Wadowice, tel , fax 87 46, na zlecenie Towarzystwa na rzecz Ziemi, ul. Leszczyńskiej 7, -600 Oświęcim, tel/fax: 84 0, ,

Historia Utworzony został w 1960 r. Wtedy zajmował obszar 4844 ha. Przez włączenie w 1996 r. do obszaru parku wód morskich i wód Zalewu

Historia Utworzony został w 1960 r. Wtedy zajmował obszar 4844 ha. Przez włączenie w 1996 r. do obszaru parku wód morskich i wód Zalewu Historia Utworzony został w 1960 r. Wtedy zajmował obszar 4844 ha. Przez włączenie w 1996 r. do obszaru parku wód morskich i wód Zalewu Szczecińskiego oraz archipelagu przybrzeżnych wysp stał się pierwszym

Bardziej szczegółowo

Imię i nazwisko. Błotniaki. Gniazdowanie... 2 W Polsce... 2. Gniazdowanie... 3 W Polsce... 3. Błotniak stawowy - Circus aeruginosus...

Imię i nazwisko. Błotniaki. Gniazdowanie... 2 W Polsce... 2. Gniazdowanie... 3 W Polsce... 3. Błotniak stawowy - Circus aeruginosus... Błotniaki Błotniaki, to liczący 13 gatunków rodzaj ptaków drapieŝnych z rodziny jastrzębiowatych (Accipitridae), rzędu sokołowych (Falconiformes), występujących w Eurazji, Afryce i Ameryce. Ptaki te osiągają

Bardziej szczegółowo

PRZYRODA w KRAKOWIE z uwzględnieniem obszarów Natura 2000 Informacja Prezydenta Miasta Krakowa

PRZYRODA w KRAKOWIE z uwzględnieniem obszarów Natura 2000 Informacja Prezydenta Miasta Krakowa Posiedzenie Komisji Planowania Przestrzennego i Ochrony Środowiska RADY MIASTA KRAKOWA, 23 września 2013 PRZYRODA w KRAKOWIE z uwzględnieniem obszarów Natura 2000 Informacja Prezydenta Miasta Krakowa Ewa

Bardziej szczegółowo

Logo PNBT. Symbolem PNBT jest głuszec - ptak, który jeszcze niedawno licznie występował w Borach Tucholskich.

Logo PNBT. Symbolem PNBT jest głuszec - ptak, który jeszcze niedawno licznie występował w Borach Tucholskich. Powstanie Parku Park Narodowy "Bory Tucholskie" jest jednym z najmłodszych parków narodowych w Polsce. Utworzono go 1 lipca 1996 roku. Ochroną objęto powierzchnię 4 798 ha lasów, jezior, łąk i torfowisk.

Bardziej szczegółowo

Przyroda i Człowiek. czynna ochrona cennych przyrodniczo gatunków i siedlisk. Fundacja Przyroda i Człowiek www.przyrodaiczlowiek.

Przyroda i Człowiek. czynna ochrona cennych przyrodniczo gatunków i siedlisk. Fundacja Przyroda i Człowiek www.przyrodaiczlowiek. czynna ochrona cennych przyrodniczo gatunków i siedlisk Fundacja Czynna ochrona przyrody sposób utrzymania aktualnego stanu gatunków i siedlisk przez świadomą ingerencję w podlegające przemianom ekosystemy.

Bardziej szczegółowo

Jeziora Brodzkie. Kod obszaru: PLH080052. Forma ochr0ony w ramach sieci Natura 2000: specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Jeziora Brodzkie. Kod obszaru: PLH080052. Forma ochr0ony w ramach sieci Natura 2000: specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa) Jeziora Brodzkie Kod obszaru: PLH080052 Forma ochr0ony w ramach sieci Natura 2000: specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa) 0000000 Powierzchnia: 829,2 ha Status formalny: Obszar zatwierdzony

Bardziej szczegółowo

ROŚLINY 17 gatunków szkoły podstawowe

ROŚLINY 17 gatunków szkoły podstawowe ROŚLINY 17 gatunków szkoły podstawowe 1. BARWINEK POSPOLITY Roślina o wysokości do 20 cm. Pędy płożące się. Liście lancetowate i zimozielone. Kwiaty niebiesko-fioletowe na szypułkach, pojedyncze w kontach

Bardziej szczegółowo

"Cudze chwalicie swego nie znacie, sami nie wiecie, co posiadacie" pisał Stanisław Jachowicz.

Cudze chwalicie swego nie znacie, sami nie wiecie, co posiadacie pisał Stanisław Jachowicz. "Cudze chwalicie swego nie znacie, sami nie wiecie, co posiadacie" pisał Stanisław Jachowicz. Gmina Czemierniki to nasza Mała Ojczyzna, w której mieszkamy, uczymy się i pracujemy znajduje się w bardzo

Bardziej szczegółowo

ochrona przyrody 80 RAPORT O STANIE ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W 2009 ROKU

ochrona przyrody 80 RAPORT O STANIE ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W 2009 ROKU 80 RAPORT O STANIE ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W 2009 ROKU 6 ochrona przyrody Na tle ukształtowania powierzchni kraju małopolskie jest województwem najbardziej zróżnicowanym wysokościowo, mając

Bardziej szczegółowo

Dawniej Polskę pokrywały nieprzebyte puszcze, czyli wielkie lasy, niezmieniane przez człowieka, odludne, niezamieszkane przez kogokolwiek.

Dawniej Polskę pokrywały nieprzebyte puszcze, czyli wielkie lasy, niezmieniane przez człowieka, odludne, niezamieszkane przez kogokolwiek. Dawniej Polskę pokrywały nieprzebyte puszcze, czyli wielkie lasy, niezmieniane przez człowieka, odludne, niezamieszkane przez kogokolwiek. Lasy te były bogate w zwierzynę. Żyły w nich tury, żubry, niedźwiedzie,

Bardziej szczegółowo

Ekoportal.eu - ochrona środowiska ekologia ochrona przyrody recykling biopaliwa GMO odpady Natura 2000 a polski system ochrony przyrody

Ekoportal.eu - ochrona środowiska ekologia ochrona przyrody recykling biopaliwa GMO odpady Natura 2000 a polski system ochrony przyrody Ochrona przyrody ma w Polsce długie tradycje. Według niektórych źródeł pierwsze decyzje związane z nią pochodzą z X wieku - np. w sprawie ochrony bobrów. W kolejnych wiekach zaczęto chronić nadmiernie

Bardziej szczegółowo

Planowanie i tworzenie prezentacji multimedialnej

Planowanie i tworzenie prezentacji multimedialnej Karta pracy ucznia do zajęd z informatyki: Planowanie i tworzenie prezentacji multimedialnej Zadanie 1 Zaplanuj prezentację na temat wybranego: Parki Narodowe w Polsce złożoną z minimum dziesięciu slajdów.

Bardziej szczegółowo

Wyniki inwentaryzacji i waloryzacji fauny Tenczyńskiego PK

Wyniki inwentaryzacji i waloryzacji fauny Tenczyńskiego PK Ochrona fauny: podsumowanie inwentaryzacji i waloryzacji fauny Tenczyńskiego Parku Krajobrazowego, analiza zagrożeń wynikających z dokumentów planistycznych gmin, wskazanie koncepcji ochrony i propozycji

Bardziej szczegółowo

Fauna Rudniańskiego Parku Krajobrazowego: Podsumowanie inwentaryzacji Zagrożenia Działania ochronne. Karolina Wieczorek

Fauna Rudniańskiego Parku Krajobrazowego: Podsumowanie inwentaryzacji Zagrożenia Działania ochronne. Karolina Wieczorek Fauna Rudniańskiego Parku Krajobrazowego: Podsumowanie inwentaryzacji Zagrożenia Działania ochronne Karolina Wieczorek Wyniki inwentaryzacji i waloryzacji fauny Rudniańskiego PK Grupa liczba gatunków:

Bardziej szczegółowo

WIELKOPOLSKI PARK NARODOWY jako miejsce edukacji ekologicznej

WIELKOPOLSKI PARK NARODOWY jako miejsce edukacji ekologicznej WIELKOPOLSKI PARK NARODOWY jako miejsce edukacji ekologicznej Czym są parki narodowe? park narodowy obejmuje obszar chroniony, wyróżniający się szczególnymi wartościami naukowymi, przyrodniczymi, społecznymi,

Bardziej szczegółowo

Wykonanie: Koplin Małgorzata i Szmyt Konstancja Kl. 3 IM

Wykonanie: Koplin Małgorzata i Szmyt Konstancja Kl. 3 IM Wykonanie: Koplin Małgorzata i Szmyt Konstancja Kl. 3 IM Jest to obszar chroniony ze względu na swoje walory, głównie przyrodnicze. W Polsce obejmuje obszar wyróżniający się szczególnymi wartościami przyrodniczymi,

Bardziej szczegółowo

Projekt nr: POIS.05.03.00-00-186/09

Projekt nr: POIS.05.03.00-00-186/09 Projekt nr: POIS.05.03.00-00-186/09 Opracowanie planów zadań ochronnych dla obszarów Natura 2000 na obszarze Polski Realizowany jest w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura Środowisko 2007-2013 Priorytet

Bardziej szczegółowo

W miejscowości Sietesz znajduje się jedyny w Polsce rezerwat kłokoczki południowej. Na terenie Zalesia występuje piękny i potężny kilkusethektarowy zespół modrzewia europejskiego. W parkach miejskich znaleźć

Bardziej szczegółowo

Występowanie i biologia wybranych gatunków ptaków gnieżdżących się w Bieszczadach Zachodnich

Występowanie i biologia wybranych gatunków ptaków gnieżdżących się w Bieszczadach Zachodnich Występowanie i biologia wybranych gatunków ptaków gnieżdżących się w Bieszczadach Zachodnich Orelec, 23.05.2015 Ptaki polskich Bieszczadów W polskich Bieszczadach stwierdzono występowanie przeszło 200

Bardziej szczegółowo

Natura 2000 Powiązania ekologiczne a funkcjonowanie zbiornika

Natura 2000 Powiązania ekologiczne a funkcjonowanie zbiornika Natura 2000 Powiązania ekologiczne a funkcjonowanie zbiornika Robert Gwiazda Instytut Ochrony Przyrody PAN Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu

Bardziej szczegółowo

Fauna Dłubniańskiego Parku Krajobrazowego. Wyniki inwentaryzacji, zagrożenia i działania ochronne. mgr Katarzyna Zembaczyńska

Fauna Dłubniańskiego Parku Krajobrazowego. Wyniki inwentaryzacji, zagrożenia i działania ochronne. mgr Katarzyna Zembaczyńska Fauna Dłubniańskiego Parku Krajobrazowego Wyniki inwentaryzacji, zagrożenia i działania ochronne mgr Katarzyna Zembaczyńska Wyniki inwentaryzacji fauny Dłubniańskiego Parku Krajobrazowego Grupa liczba

Bardziej szczegółowo

Ścieżki przyrodniczo-dydaktyczne na Obszarach Natura 2000 znajdujących się na obszarze Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego i jego otuliny

Ścieżki przyrodniczo-dydaktyczne na Obszarach Natura 2000 znajdujących się na obszarze Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego i jego otuliny Ścieżki przyrodniczo-dydaktyczne na Obszarach Natura 2000 znajdujących się na obszarze Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego i jego otuliny 1 FORMY OCHRONY PRZYRODY w Polsce (Podstawa prawna -

Bardziej szczegółowo

Ochrona siedlisk w ramach działań przyrodniczych

Ochrona siedlisk w ramach działań przyrodniczych Ochrona siedlisk w ramach działań przyrodniczych 4-5 listopada 2010 r. Leszno MRiRW, Departament Płatności Bezpośrednich Wydział Środowiska i Działań Rolnośrodowiskowych Zakres prezentacji Ogólne informacje

Bardziej szczegółowo

FORMY OCHRONY PRZYRODY

FORMY OCHRONY PRZYRODY Ryszard Kapuściński FORMY OCHRONY PRZYRODY Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 z 30 kwietnia 2004 r. z późniejszymi zmianami) wymienia 10 form ochrony przyrody,

Bardziej szczegółowo

Na terenie Nadleśnictwa Strzałowo występują następujące formy ochrony przyrody:

Na terenie Nadleśnictwa Strzałowo występują następujące formy ochrony przyrody: Podstawą działań Nadleśnictwa na rzecz ochrony przyrody jest Ustawa o ochronie przyrody z dnia 16.04.2004 r. (Dz. U. 04.92.880), Rozporządzenie Ministra Środowiska w sprawie gatunków dziko występujących

Bardziej szczegółowo

Waloryzacja przyrodnicza województwa zachodniopomorskiego

Waloryzacja przyrodnicza województwa zachodniopomorskiego 4. Istniejące formy ochrony przyrody Rozdział ten obejmuje opisy wszystkich obszarów i obiektów objętych ochroną prawną na mocy ustawy o ochronie przyrody, występujących na terenie województwa zachodniopomorskiego.

Bardziej szczegółowo

Kompleks łąk w Kostrzu. Łąki Nowohuckie

Kompleks łąk w Kostrzu. Łąki Nowohuckie Kompleks łąk w Kostrzu W pejzażu łąk w okolicach Kostrza (350 ha powierzchni) dominują zdecydowanie siedliska łąkowe i zaroślowe, w małej tylko części urozmaicone przez pola uprawne i lasy liściaste, a

Bardziej szczegółowo

Ścieżka dydaktyczna Łąki Nowohuckie i Lasek Mogilski w Krakowie.

Ścieżka dydaktyczna Łąki Nowohuckie i Lasek Mogilski w Krakowie. Ścieżka dydaktyczna Łąki Nowohuckie i Lasek Mogilski w Krakowie. Łąki Nowohuckie Mapa Łąk Nowohuckich, na której niebieską linią zaznaczona jest trasa ścieżki dydaktycznej. Łąki Nowohuckie Łąki Nowohuckie

Bardziej szczegółowo

XII EDYCJA OGÓLNOPOLSKIEGO KONKURSU POZNAJEMY PARKI KRAJOBRAZOWE POLSKI etap II 11.12.2012 r.

XII EDYCJA OGÓLNOPOLSKIEGO KONKURSU POZNAJEMY PARKI KRAJOBRAZOWE POLSKI etap II 11.12.2012 r. XII EDYCJA OGÓLNOPOLSKIEGO KONKURSU POZNAJEMY PARKI KRAJOBRAZOWE POLSKI etap II 11.12.2012 r. ilość punktów Imię i nazwisko.. Szkoła. 1. Gdy w populacji (pewnego gatunku zwierząt) charakteryzującej się

Bardziej szczegółowo

Wydawca: Towarzystwo dla Natury i Człowieka, ul. Głęboka 8A, 20-612 Lublin, tel.: 081 743 71 04, e-mail: oikos@eko.lublin.pl, www.ekolublin.

Wydawca: Towarzystwo dla Natury i Człowieka, ul. Głęboka 8A, 20-612 Lublin, tel.: 081 743 71 04, e-mail: oikos@eko.lublin.pl, www.ekolublin. Dolina dolnego Wieprza jest położona w północno-zachodniej części województwa lubelskiego, w powiatach lubartowskim, puławskim, ryckim. Pod względem przyrodniczym i krajobrazowym to jeden z najciekawszych

Bardziej szczegółowo

Przyrodniczy Kącik Edukacyjny

Przyrodniczy Kącik Edukacyjny Przyrodniczy Kącik Edukacyjny Nasi darczyńcy Program realizowany w ramach środków pozyskanych w konkursie organizowanym w programie Działaj Lokalnie Polsko Amerykańskiej Fundacji Wolności realizowanym

Bardziej szczegółowo

SPACERY PRZYRODNICZE PO KRAKOWIE

SPACERY PRZYRODNICZE PO KRAKOWIE SPACERY PRZYRODNICZE PO KRAKOWIE SPACERY PRZYRODNICZE PO KRAKOWIE MAPA POGLĄDOWA REZERWAT PRZYRODY SKOŁCZANKA 3 I BIELAŃSKO-TYNIECKI PARK KRAJOBRAZOWY 6 3 Rezerwat Przyrody Skołczanka i Bielańsko-Tyniecki

Bardziej szczegółowo

Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków

Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków Projekt KIK/25 - Ochrona różnorodności gatunkowej cennych przyrodniczo siedlisk na użytkach rolnych na obszarach Natura 2000 w woj. lubelskim Bernadetta Wołczuk

Bardziej szczegółowo

Konkurs powiatowy Różnorodność biologiczna Polski PYTANIA ETAP III SZKOŁY GIMNAZALNE

Konkurs powiatowy Różnorodność biologiczna Polski PYTANIA ETAP III SZKOŁY GIMNAZALNE G PYTANIA ETAP III SZKOŁY GIMNAZALNE 1. Pokrzywa zwyczajna to (zaznacz stwierdzenie a) Roślina roczna wysokości do 50 cm b) Roślina wieloletnia wysokości 1m c) Roślina krzewiasta o wysokości do 1,5m d)

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do SIWZ

Załącznik nr 1 do SIWZ Załącznik nr 1 do SIWZ Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Przeprowadzenie monitoringu przedinwestycyjnego 23 powierzchni w gminie Ostrowice woj. zachodniopomorskie wskazanych do oceny pod kątem możliwości

Bardziej szczegółowo

NATURA 2000. www.ek-kom.pl. Janusz Bohatkiewicz. EKKOM Sp. z o.o. Regietów, 21 stycznia 2010

NATURA 2000. www.ek-kom.pl. Janusz Bohatkiewicz. EKKOM Sp. z o.o. Regietów, 21 stycznia 2010 DROGI SAMORZĄDOWE X LAT AKTUALNE PROBLEMY ZWIĄZANE Z OBSZARAMI NATURA 2000 Janusz Bohatkiewicz EKKOM Sp. z o.o. www.ek-kom.pl Regietów, 21 stycznia 2010 Krótka informacja nt. obszarów NATURA 2000 SYSTEM

Bardziej szczegółowo

W Bioróżnorodności Siła- - Bogactwo Lasów Młochowskich

W Bioróżnorodności Siła- - Bogactwo Lasów Młochowskich Artykuł przygotowany w ramach projektu Regionalny program stypendialny dla uczniów szczególnie uzdolnionych w roku szkolnym 2012/2013 w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 2007-2013, Priorytetu

Bardziej szczegółowo

Gminny Konkurs Ekologiczny Rośliny i zwierzęta chronione Test dla klasy I. 1. Rozwiąż krzyżówkę, odczytaj hasło i zapisz je.

Gminny Konkurs Ekologiczny Rośliny i zwierzęta chronione Test dla klasy I. 1. Rozwiąż krzyżówkę, odczytaj hasło i zapisz je. Gminny Konkurs Ekologiczny Rośliny i zwierzęta chronione Test dla klasy I 1. Rozwiąż krzyżówkę, odczytaj hasło i zapisz je. 1 2 5 12 3 4 6 7 8 9 10 11 13 14 15 Hasło: 1. 3. 4. 2. 5. 7. 6. 9. 10. 8. 11.

Bardziej szczegółowo

Rozpoznawanie ptaków Gołąb Wróbel

Rozpoznawanie ptaków Gołąb Wróbel Rozpoznawanie ptaków Gołąb W Polsce występuje kilka gatunków gołębi. W miastach najpowszechniejsza jest odmiana gołąb miejski (zaskakująco ;) ). Standardowe upierzenie jest przedstawione na zdjęciu, ale

Bardziej szczegółowo

PTASI KALENDARZ 2013 KWIECIEŃ KOS (Turdus merula) Drozdy (Turdidae)

PTASI KALENDARZ 2013 KWIECIEŃ KOS (Turdus merula) Drozdy (Turdidae) PTASI KALENDARZ 2013 KWIECIEŃ KOS (Turdus merula) Drozdy (Turdidae) Kos (Turdus merula), należy do rodziny drozdów. Samiec jest cały czarny, oprócz żółtego dzioba oraz żółtej obrączki wokół oka, ze stosunkowo

Bardziej szczegółowo

Ochrona przyrody. Test podsumowujący rozdział III. Wersja A

Ochrona przyrody. Test podsumowujący rozdział III. Wersja A ..................................... Imię i nazwisko Wersja A Test podsumowujący rozdział III Ochrona przyrody.............................. Data Klasa oniższy test składa się z 15 zadań. rzy każdym poleceniu

Bardziej szczegółowo

KONKURS PRZYRODNICZY. Życie na łące. - Dzień Ziemi 2006 r INSTRUKCJA DLA UCZESTNIKA

KONKURS PRZYRODNICZY. Życie na łące. - Dzień Ziemi 2006 r INSTRUKCJA DLA UCZESTNIKA KONKURS PRZYRODNICZY Życie na łące - Dzień Ziemi 2006 r INSTRUKCJA DLA UCZESTNIKA 1. W teście znajdziesz 23 różnorodne zadania dotyczące wiadomości i umiejętności dotyczących łąki. 2. W zadaniach, w których

Bardziej szczegółowo

Natura 2000 co to takiego?

Natura 2000 co to takiego? Natura 2000 co to takiego? 1 2 Czy wiecie co to...? zespół organizmów o podobnej budowie gatunek podstawowa jednostka systematyczna wspólne pochodzenie (przodek) GATUNEK płodne potomstwo, podobne do rodziców

Bardziej szczegółowo

Chronimy europejskie motyle

Chronimy europejskie motyle 1 Chronimy europejskie motyle OCHRONA MOTYLI I ICH SIEDLISK Stowarzyszenie Ekologiczne EKO-UNIA w latach 2011-14 zrealizowało projekt pod nazwą Trwałe zachowanie zagrożonych siedlisk i motyli w sieci Natura

Bardziej szczegółowo

czerwiec-lipiec 2015 Wrocław

czerwiec-lipiec 2015 Wrocław Inwentaryzacja herpetologiczna terenu poeksploatacyjnego o pow. 7.6212 ha, położonego w granicach działek ew. nr 295/1, 296, 297, 298/2, 298/5, 301/1, 302, 306, 307/3, obręb Zachowice, gmina Kąty Wrocławskie,

Bardziej szczegółowo

Prawne warunki ochrony przyrody w Polsce

Prawne warunki ochrony przyrody w Polsce Prawne warunki ochrony przyrody w Polsce zebrał i opracował: arch. Mirosław Konwerski 1/7 Prawne warunki ochrony przyrody w Polsce zostały opracowane w celu możliwości poznania tych zagadnień przez społeczeństwo

Bardziej szczegółowo

Metoda pracy: Praca z mapą, praca z tekstem (analiza opisu wybranych parków narodowych), rozmowa dydaktyczna.

Metoda pracy: Praca z mapą, praca z tekstem (analiza opisu wybranych parków narodowych), rozmowa dydaktyczna. Scenariusz lekcji I. Cele lekcji 1) Wiadomości Uczeń: a) wymienia nazwy polskich parków narodowych; definiuje pojęcia: park narodowy, park krajobrazowy, rezerwat; b) zna symbole poszczególnych parków narodowych;

Bardziej szczegółowo

Inwentaryzacja Pomników Przyrody i Użytków Ekologicznych - element Bazy Danych CRFOP

Inwentaryzacja Pomników Przyrody i Użytków Ekologicznych - element Bazy Danych CRFOP Inwentaryzacja Pomników Przyrody i Użytków Ekologicznych - element Bazy Danych CRFOP 1 CEL PROJEKTU Jednolita w skali całego kraju baza danych dotycząca: Lech PomnikiPrzyrody Art. 40, ustawa z dnia 16

Bardziej szczegółowo

KARKONOSZE PLB020007

KARKONOSZE PLB020007 KARKONOSZE PLB020007 Torfowiska na równi pod Śnieżką Fot. Grzegorz Rąkowski Obszar, położony przy granicy państwowej z Republiką Czeską, obejmuje najwyższe w Sudetach pasmo Karkonoszy z kulminacją granicznej

Bardziej szczegółowo

Ochrona stanowiska kotewki orzecha wodnego w Stawie Nowokuźnickim koło Opola

Ochrona stanowiska kotewki orzecha wodnego w Stawie Nowokuźnickim koło Opola Stowarzyszenie na Rzecz Zrównoważonego Rozwoju Wsi Nowa Kuźnia PREZENTUJE EFEKTY PROJEKTU: Ochrona stanowiska kotewki orzecha wodnego w Stawie Nowokuźnickim koło Opola Stowarzyszenie na Rzecz Zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 do zarządzenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu z dnia 1 kwietnia 2014 r.

Załącznik nr 3 do zarządzenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu z dnia 1 kwietnia 2014 r. Załącznik nr 3 do zarządzenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu z dnia 1 kwietnia 2014 r. Identyfikacja istniejących i potencjalnych zagrożeń dla zachowania właściwego stanu ochrony

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie ścieŝki pieszo-rowerowej wzdłuŝ brzegów Jeziora Swarzędzkiego dla celów edukacji środowiskowej

Wykorzystanie ścieŝki pieszo-rowerowej wzdłuŝ brzegów Jeziora Swarzędzkiego dla celów edukacji środowiskowej Wykorzystanie ścieŝki pieszo-rowerowej wzdłuŝ brzegów Jeziora Swarzędzkiego dla celów edukacji środowiskowej Dlaczego warto wykorzystać ścieŝkę pieszo-rowerową dla celów edukacji środowiskowej? Południowo-wschodni

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ. Między. wodą a lądem. Grupa wiekowa: szkoła podstawowa gimnazjum. P A K I E T E D U K A C Y J N Y P R O J E K T U EKOROB (www.ekorob.

SCENARIUSZ. Między. wodą a lądem. Grupa wiekowa: szkoła podstawowa gimnazjum. P A K I E T E D U K A C Y J N Y P R O J E K T U EKOROB (www.ekorob. SCENARIUSZ 1 Między wodą a lądem Grupa wiekowa: szkoła podstawowa gimnazjum 2 SCENARIUSZ 1 P A K I E T E D U K A C Y J N Y P R O J E K T U EKOROB (www.ekorob.pl) Pakiet edukacyjny powstał w ramach projektu

Bardziej szczegółowo

Wyzwania sieci Natura 2000

Wyzwania sieci Natura 2000 Grażyna Zielińska Seminarium realizowane jest w ramach projektu pn. Natura 2000 naszą szansą realizowanego przez Regionalne Centrum Edukacji Ekologicznej w Płocku dofinansowanego przez Narodowy Fundusz

Bardziej szczegółowo

Płazy i gady doliny Wisły

Płazy i gady doliny Wisły Cykl wykładów i wycieczek Świat zwierząt doliny Wisły Płazy i gady doliny Wisły Jerzy Romanowski Płaz Ziemno-wodny kręgowiec oddychający skrzelami, płucami i skórą, o nagiej skórze z gruczołami śluzowymi

Bardziej szczegółowo

Zielona infrastruktura w Województwie Podlaskim: plany, zapotrzebowanie i wyzwania.

Zielona infrastruktura w Województwie Podlaskim: plany, zapotrzebowanie i wyzwania. Zielona infrastruktura w Województwie Podlaskim: plany, zapotrzebowanie i wyzwania. dr inż. Lech Magrel Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Białymstoku Osowiec - Twierdza 04.11.2014r. Europie w znacznie

Bardziej szczegółowo

Możliwości edukacyjne Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego. Przygotował: Ludwik Ryncarz Regionalne Centrum Edukacji Ekologicznej w Płocku

Możliwości edukacyjne Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego. Przygotował: Ludwik Ryncarz Regionalne Centrum Edukacji Ekologicznej w Płocku Możliwości edukacyjne Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego Przygotował: Ludwik Ryncarz Regionalne Centrum Edukacji Ekologicznej w Płocku Przyrodnicze ścieżki dydaktyczne 1. Szkolna ścieżka przyrodniczo-ekologiczna

Bardziej szczegółowo

Katowice, grudzień 2009 r.

Katowice, grudzień 2009 r. Aneks do prognozy oddziaływania na środowisko Strategii Rozwoju Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii Silesia Katowice, grudzień 2009 r. Aneks do prognozy oddziaływania na środowisko Strategii Rozwoju

Bardziej szczegółowo

Wątpliwości i problemy we wdrażaniu Natury 2000 w Kampinoskim Parku Narodowym

Wątpliwości i problemy we wdrażaniu Natury 2000 w Kampinoskim Parku Narodowym Wątpliwości i problemy we wdrażaniu Natury 2000 w Kampinoskim Parku Narodowym Anna Kębłowska Anna Otręba Anna Siwak Kampinoski Park Narodowy II Ogólnopolskie Sympozjum Parków Narodowych pt. Sieć Natura

Bardziej szczegółowo

OD SZCZEGÓŁU DO OGÓŁU CZYLI KRÓTKA HISTORIA OCHRONY PRZYRODY

OD SZCZEGÓŁU DO OGÓŁU CZYLI KRÓTKA HISTORIA OCHRONY PRZYRODY www.katowice. rdos.gov.pl OD SZCZEGÓŁU DO OGÓŁU CZYLI KRÓTKA HISTORIA OCHRONY PRZYRODY NA PRZEŁOMIE WIEKÓW Jolanta Prażuch Regionalny Konserwator Przyrody, Zastępca Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska

Bardziej szczegółowo

Czerwona księga gatunków zagrożonych to publikowana przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody i Jej Zasobów (IUCN) lista zagrożonych wyginięciem

Czerwona księga gatunków zagrożonych to publikowana przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody i Jej Zasobów (IUCN) lista zagrożonych wyginięciem Czerwona księga gatunków zagrożonych to publikowana przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody i Jej Zasobów (IUCN) lista zagrożonych wyginięciem gatunków organizmów. Ukazała się po raz pierwszy w 1963

Bardziej szczegółowo

Wyjątkowe położenie na Mierzei Wiślanej u ujścia Wisły do

Wyjątkowe położenie na Mierzei Wiślanej u ujścia Wisły do GŁÓWNE UWARUNKOWANIA OCHRONY I ZAGOSPODAROWANIA TERENU (1) Wyjątkowe położenie na Mierzei Wiślanej u ujścia Wisły do Zatoki Gdańskiej Wody przybrzeżne, plaże, wydmy i bory nadmorskie, fragment międzywala,

Bardziej szczegółowo

Unikalne walory przyrodnicze okolic Ustrzyk Dolnych oraz informacja o najciekawszych atrakcjach na ścieżkach przyrodniczych w tym rejonie

Unikalne walory przyrodnicze okolic Ustrzyk Dolnych oraz informacja o najciekawszych atrakcjach na ścieżkach przyrodniczych w tym rejonie Unikalne walory przyrodnicze okolic Ustrzyk Dolnych oraz informacja o najciekawszych atrakcjach na ścieżkach przyrodniczych w tym rejonie Łodyna, 12.XII.2014 ekosystemowym Zachowane duże naturalne kompleksy

Bardziej szczegółowo

Obszary cenne przyrodniczo - inwentaryzacja przyrodnicza

Obszary cenne przyrodniczo - inwentaryzacja przyrodnicza Obszary cenne przyrodniczo - inwentaryzacja przyrodnicza Robert Stańko Katarzyna Kiaszewicz Obszary Natura 2000 znajdujące się na terenie zlewni Czarnej Orawy - Czarna Orawa (PLH 120031) -Babia Góra (PLH

Bardziej szczegółowo

PTASI KALENDARZ 2013 WRZESIEŃ. PŁOCHACZ HALNY (Prunella collaris) (Płochacze Prunnellidae)

PTASI KALENDARZ 2013 WRZESIEŃ. PŁOCHACZ HALNY (Prunella collaris) (Płochacze Prunnellidae) PTASI KALENDARZ 2013 WRZESIEŃ PŁOCHACZ HALNY (Prunella collaris) (Płochacze Prunnellidae) Płochacz halny to niewielki ptak. Niewprawnemu obserwatorowi może przypominać nieco wróbla. Jest od niego jednak

Bardziej szczegółowo

3. Rysunek obok przedstawia postać larwalną: a. żaby, b. ropuchy, c. traszki, d. rzekotki drzewnej.

3. Rysunek obok przedstawia postać larwalną: a. żaby, b. ropuchy, c. traszki, d. rzekotki drzewnej. 1. Niektóre gatunki płazów tylko okresowo, na czas rozrodu, przebywają w wodzie, resztę roku spędzają na lądzie. Należą do nich: a. żaby zielone i kumak górski, b. kumak nizinny i traszka grzebieniasta,

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXXI/239/2013 RADY MIEJSKIEJ W DREZDENKU. z dnia 30 stycznia 2013 r.

UCHWAŁA NR XXXI/239/2013 RADY MIEJSKIEJ W DREZDENKU. z dnia 30 stycznia 2013 r. UCHWAŁA NR XXXI/239/2013 RADY MIEJSKIEJ W DREZDENKU z dnia 30 stycznia 2013 r. w sprawie ustanowienia użytku ekologicznego Jelenie Bagna położonego na terenie Nadleśnictwa Karwin, Gmina Drezdenko. Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 3 do zarządzenia Nr 37/2013 Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Katowicach z dnia 31 grudnia 2013 r.

Załącznik Nr 3 do zarządzenia Nr 37/2013 Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Katowicach z dnia 31 grudnia 2013 r. Załącznik Nr 3 do zarządzenia Nr 37/2013 Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Katowicach z dnia 31 grudnia 2013 r. Tab. 1. Identyfikacja istniejących i potencjalnych zagrożeń dla zachowania właściwego

Bardziej szczegółowo

Użytkowanie łąk i pastwisk a ochrona obszarów Natura 2000 na Dolnym Śląsku

Użytkowanie łąk i pastwisk a ochrona obszarów Natura 2000 na Dolnym Śląsku Użytkowanie łąk i pastwisk a ochrona obszarów Natura 2000 na Dolnym Śląsku Seminarium Perspektywy rozwoju chowu ekologicznego małych przeżuwaczy Dolnośląski Ośrodek Doradztwa Rolniczego Wrocław, 5 grudnia

Bardziej szczegółowo

Obszary N2000 w Gorcach. Jan Loch Pracownia Naukowo-Edukacyjna GPN

Obszary N2000 w Gorcach. Jan Loch Pracownia Naukowo-Edukacyjna GPN Obszary N2000 w Gorcach Jan Loch Pracownia Naukowo-Edukacyjna GPN Natura 2000 w Małopolsce Płożenie obszarów Natura 2000 w Gorcach (PLB 120001, PLH 20018) na tle obszarów leśnych. OSO Gorce PLB 120001

Bardziej szczegółowo

Aspekty formalne sporządzania planu ochrony dla Świętokrzyskiego Parku Narodowego

Aspekty formalne sporządzania planu ochrony dla Świętokrzyskiego Parku Narodowego PLAN OCHRONY ŚWIĘTOKRZYSKIEGO PARKU NARODOWEGO z uwzględnieniem zakresu planu ochrony dla obszaru Natura 2000 Łysogóry Aspekty formalne sporządzania planu ochrony dla Świętokrzyskiego Parku Narodowego

Bardziej szczegółowo

Obszary Natura 2000 na terenie Rudniańskiego Parku Krajobrazowego gatunki zwierząt. Karolina Wieczorek

Obszary Natura 2000 na terenie Rudniańskiego Parku Krajobrazowego gatunki zwierząt. Karolina Wieczorek Obszary Natura 2000 na terenie Rudniańskiego Parku Krajobrazowego gatunki zwierząt Karolina Wieczorek Obszar Natura 2000 Rudno PLH 120058 Obszar Natura 2000 Rudno PLH 120058 gatunki zwierząt Przedmioty

Bardziej szczegółowo

Polityka Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska wobec inwestycji infrastrukturalnych

Polityka Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska wobec inwestycji infrastrukturalnych Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Olsztynie Maria Mellin Polityka Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska wobec inwestycji infrastrukturalnych Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie

Bardziej szczegółowo

PTASI KALENDARZ 2012 MARZEC

PTASI KALENDARZ 2012 MARZEC PTASI KALENDARZ 2012 MARZEC ŁYSKA- Fulica atra L. Chruściele Rallidae Już w marcu, a nawet wcześniej, na wodach, na których lód ledwo stopniał, pojawiają się stada łysek powracające z zimowisk na południu

Bardziej szczegółowo

Ogólnodostępna baza danych bio- i georóżnorodności Województwa Śląskiego - integralna część Otwartego Regionalnego Systemu Informacji Przestrzennej

Ogólnodostępna baza danych bio- i georóżnorodności Województwa Śląskiego - integralna część Otwartego Regionalnego Systemu Informacji Przestrzennej Temat projektu: Ogólnodostępna baza danych bio- i georóżnorodności Województwa Śląskiego - integralna część Otwartego Regionalnego Systemu Informacji Przestrzennej Projekt współfinansowany przez Unię Europejską

Bardziej szczegółowo

7.7 Ocena przewidywanego oddziaływania na krajobraz

7.7 Ocena przewidywanego oddziaływania na krajobraz 7.7 Ocena przewidywanego oddziaływania na krajobraz 7.7.1 Identyfikacja oddziaływań Oddziaływanie na krajobraz jakie należy rozpatrzyć dotyczy zmian w postrzeganiu krajobrazu przez ludzi, tj. zmian wizualnych

Bardziej szczegółowo

Wybrane obszary programu Natura 2000 w województwie kujawsko-pomorskim

Wybrane obszary programu Natura 2000 w województwie kujawsko-pomorskim Wybrane obszary programu Natura 2000 w województwie kujawsko-pomorskim inż.andrzej Wölk Ochrona Środowiska Toruń 2012 Program Natura 2000 Europejska Sieć Ekologiczna Natura 2000 jest systemem ochrony zagrożonych

Bardziej szczegółowo

Załącznik aplikacyjny No 2

Załącznik aplikacyjny No 2 praca magisterska DANIEL MIKULSKI Załącznik aplikacyjny No 2 wniosek o utworzenie użytku ekologicznego Dolina Bardzianki na terenie gminy Dominowo Projekt odnowy wsi Murzynowo Kościelne Załączniki aplikacyjne

Bardziej szczegółowo

Podstawy prawne Dyrektywa Ptasia Dyrektywa Siedliskowa

Podstawy prawne Dyrektywa Ptasia Dyrektywa Siedliskowa Obszary Natura 2000 Podstawy prawne Dyrektywa Ptasia (Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/147/WE z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony dzikiego ptactwa - wcześniej dyrektywa Rady 79/409/EWG

Bardziej szczegółowo

Kozienicki Park Krajobrazowy. Marta Matłachowska

Kozienicki Park Krajobrazowy. Marta Matłachowska Marta Matłachowska Lokalizacja znajduje się ok. 100 km na południe od Warszawy, pomiędzy Radomiem a Kozienicami, w środkowo południowej części województwa mazowieckiego, w widłach rzek Wisły i Radomki

Bardziej szczegółowo

Międzyszkolna Liga Przedmiotowa PŁOCK 2014. Zadania konkursowe z zakresu edukacji polonistycznej dla klasy II

Międzyszkolna Liga Przedmiotowa PŁOCK 2014. Zadania konkursowe z zakresu edukacji polonistycznej dla klasy II Międzyszkolna Liga Przedmiotowa PŁOCK 2014 Zadania konkursowe z zakresu edukacji polonistycznej dla klasy II Instrukcja 1. Przeczytaj dokładnie teksty i polecenia. 2. W zadaniach z odpowiedziami: A, B,

Bardziej szczegółowo

mgr Katarzyna Zembaczyńska

mgr Katarzyna Zembaczyńska WSTĘPNE INFORMACJE NA TEMAT FAUNY CIĘŻKOWICO-ROŻNOWSKIEGO PARKU KRAJOBRAZOWEGO I PARKU KRAJOBRAZOWEGO PASMA BRZANKI NA PODSTAWIE ANALIZY DOSTĘPNYCH DANYCH ORAZ INWENTARYZACJI PRZYRODNICZEJ mgr Katarzyna

Bardziej szczegółowo

Z życzeniami sukcesów na sprawdzianach Autorki

Z życzeniami sukcesów na sprawdzianach Autorki Wstêp Książka Trzecioteścik testy sprawdzające została przygotowana dla uczniów klasy trzeciej szkoły podstawowej. Zaproponowane testy pozwolą ustalić poziom ich wiadomości i umiejętności. Biorąc pod uwagę

Bardziej szczegółowo

Oddziaływanie budowy autostrady A1 od Sośnicy do granicy państwa w Gorzyczkach na płazy

Oddziaływanie budowy autostrady A1 od Sośnicy do granicy państwa w Gorzyczkach na płazy Oddziaływanie budowy autostrady A1 od Sośnicy do granicy państwa w Gorzyczkach na płazy cz.2. Bełk - Świerklany km 534+785-548+897 km Marek Sołtysiak soltysiak.marek@gmail.com lipiec 2008 Badania prowadzono

Bardziej szczegółowo

Temat: Żerkowsko Czeszewski Park Krajobrazowy

Temat: Żerkowsko Czeszewski Park Krajobrazowy 1 Scenariusz wycieczki przyrodniczej opracowały i przeprowadziły: mgr Alicja Karwasińska mgr Ewa Jerczyńska Temat: Żerkowsko Czeszewski Park Krajobrazowy Cele: wiadomości uczeń posiada podstawowe wiadomości

Bardziej szczegółowo

żerowania z całą gamą gatunków ptaków towarzyszących, charakterystycznych dla

żerowania z całą gamą gatunków ptaków towarzyszących, charakterystycznych dla Uzasadnienie Polska, zgodnie z Traktatem Akcesyjnym podpisanym w 2003 roku w Atenach zobowiązana była wyznaczyć obszary specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 (OSO) na podstawie: 1) Dyrektywy Rady 79/409/EWG

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3. Wykaz istniejących parków krajobrazowych SPIS ZAWARTOŚCI: 1. Barlinecko-Gorzowski Park Krajobrazowy. 2

Załącznik nr 3. Wykaz istniejących parków krajobrazowych SPIS ZAWARTOŚCI: 1. Barlinecko-Gorzowski Park Krajobrazowy. 2 SPIS ZAWARTOŚCI: 1. Barlinecko-Gorzowski Park. 2 2. Cedyński Park... 2 3. Park Dolina Dolnej Odry.. 3 4. Drawski Park. 3 5. Iński Park 4 6. Szczeciński Park Puszcza Bukowa... 4 7. Park Ujście Warty.. 5

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Ekologiczne EKO-UNIA. Dbałość o środowisko naturalne zgodnie z ideą zrównoważonego rozwoju. Kwartalnik nr 3 Wrocław Motylaty

Stowarzyszenie Ekologiczne EKO-UNIA. Dbałość o środowisko naturalne zgodnie z ideą zrównoważonego rozwoju. Kwartalnik nr 3 Wrocław Motylaty Stowarzyszenie Ekologiczne EKO-UNIA Kwartalnik nr 3 Wrocław Motylaty Dbałość o środowisko naturalne zgodnie z ideą zrównoważonego rozwoju Oddajemy w Państwa ręce trzeci numer kwartalnika Motylaty wydawanego

Bardziej szczegółowo

Potrzeba rzeczywistego uwzględniania zagadnień ochrony zasobów przyrody i krajobraz w planowaniu przestrzennym na poziomie województwa

Potrzeba rzeczywistego uwzględniania zagadnień ochrony zasobów przyrody i krajobraz w planowaniu przestrzennym na poziomie województwa Potrzeba rzeczywistego uwzględniania zagadnień ochrony zasobów przyrody i krajobraz w planowaniu przestrzennym na poziomie województwa Kazimierz Walasz Dol. Prądnika Januszowice Ochrona terenów cennych

Bardziej szczegółowo

Natura 2000 w terenie

Natura 2000 w terenie Antoni Marczewski Natura 2000 w terenie Fot. W. Stepaniuk Doświadczenia Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków OTOP Założone w 1991 Prawie 1000 ha rezerwatów, w których prowadzona jest czynna ochrona

Bardziej szczegółowo

Motylaty. Stowarzyszenie Ekologiczne EKO-UNIA. Dbałość o środowisko naturalne zgodnie z ideą zrównoważonego rozwoju. Kwartalnik nr 1 Wrocław

Motylaty. Stowarzyszenie Ekologiczne EKO-UNIA. Dbałość o środowisko naturalne zgodnie z ideą zrównoważonego rozwoju. Kwartalnik nr 1 Wrocław Stowarzyszenie Ekologiczne EKO-UNIA Kwartalnik nr 1 Wrocław Motylaty Dbałość o środowisko naturalne zgodnie z ideą zrównoważonego rozwoju Biuletyn ten powstał, aby informować o prowadzonym przez Stowarzyszenie

Bardziej szczegółowo

Poznań, dnia 23 października 2013 r. Poz. 5742 UCHWAŁA NR XXXVII/728/13 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO. z dnia 30 września 2013 r.

Poznań, dnia 23 października 2013 r. Poz. 5742 UCHWAŁA NR XXXVII/728/13 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO. z dnia 30 września 2013 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO Poznań, dnia 23 października 2013 r. Poz. 5742 UCHWAŁA NR XXXVII/728/13 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA WIELKOPOLSKIEGO z dnia 30 września 2013 r. w sprawie utworzenia

Bardziej szczegółowo

Działania NFOŚiGW dla ochrony bioróżnorodności na przykładzie wybranych projektów z zakresu ochrony przyrody

Działania NFOŚiGW dla ochrony bioróżnorodności na przykładzie wybranych projektów z zakresu ochrony przyrody Działania NFOŚiGW dla ochrony bioróżnorodności na przykładzie wybranych projektów z zakresu ochrony przyrody Leszek Jóskowiak p.o. dyrektora Departamentu Ochrony Przyrody Poznań, 25 listopada 2010 r. Różnorodność

Bardziej szczegółowo

Natura 2000. Fundacja EkoRozwoju. Krzysztof Smolnicki Sabina Lubaczewska

Natura 2000. Fundacja EkoRozwoju. Krzysztof Smolnicki Sabina Lubaczewska Natura 2000 Fundacja EkoRozwoju Krzysztof Smolnicki Sabina Lubaczewska W prezentacji wykorzystano materiały: z arch. dr Krzysztofa Świerkosza, Uniwersytet Wroclawski, prezentację Marzeny Zblewskiej Europejska

Bardziej szczegółowo

Pakiet edukacyjny - W słowach kilku o wydrze, bobrze i wilku. Wydra - opis

Pakiet edukacyjny - W słowach kilku o wydrze, bobrze i wilku. Wydra - opis Wydra - opis oczy chronione są trzecią powieką, która podczas nurkowania chroni je nie ograniczając jednocześnie widzenia długie smukłe ciało umożliwia wysoką zwinność i zwrotność w wodzie mała spłaszczona

Bardziej szczegółowo

Słowiński Park Narodowy

Słowiński Park Narodowy Słowiński Park Narodowy Utworzony został w 1967 roku rozporządzeniem Rady Ministrów. Jest położony w środkowej części polskiego wybrzeża, w województwie pomorskim. Obejmuje Mierzeję Łebską, Nizinę Gardeńsko-Łebską,

Bardziej szczegółowo

Grzegorz Grzywaczewski i zespół ptaki

Grzegorz Grzywaczewski i zespół ptaki PRZYGOTOWANIE PROJEKTÓW PLANÓW ZADAŃ OCHRONNYCH DLA OBSZARÓW NATURA 2000: SOO DOLINA BIEBRZY I OSO OSTOJA BIEBRZAŃSKA ZAGROŻENIA I ZADANIA OCHRONNE DLA GATUNKÓW PTAKÓW PRZEDMOTÓW I POTENCJALNYCH PRZEDMIOTÓW

Bardziej szczegółowo

Agnieszka Gawłowska ROŚLINY CEBULOWE

Agnieszka Gawłowska ROŚLINY CEBULOWE Agnieszka Gawłowska ROŚLINY CEBULOWE Spis treści WSTĘP 3 Ogólna charakterystyka 4 Wymagania roślin cebulowych 6 Uprawa 7 Sadzenie roślin cebulowych 8 Pielęgnacja 10 Nawożenie 10 Podlewanie 11 Odchwaszczanie

Bardziej szczegółowo

Zagrożone wyginięciem!!! Alicja Wernik Ic

Zagrożone wyginięciem!!! Alicja Wernik Ic Zagrożone wyginięciem!!! Alicja Wernik Ic Zwierzęta zagrożone wyginięciem!!! Na całym świecie jest zagrożonych ponad szesnaście tysięcy gatunków zwierząt!!! Być może niedługo ich zabraknie, a nasze wnuki

Bardziej szczegółowo

PTASI KALENDARZ 2012 PAŹDZIERNIK. Szczygieł (Carduelis carduelis) Łuszczaki (Fringillidae)

PTASI KALENDARZ 2012 PAŹDZIERNIK. Szczygieł (Carduelis carduelis) Łuszczaki (Fringillidae) PTASI KALENDARZ 2012 PAŹDZIERNIK Szczygieł (Carduelis carduelis) Łuszczaki (Fringillidae) Szczygieł to jeden z najbarwniejszych naszych ptaków, mniejszy od wróbla. Ptaki te najbardziej rzucają się w oczy

Bardziej szczegółowo