SPACERY PRZYRODNICZE PO KRAKOWIE

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "SPACERY PRZYRODNICZE PO KRAKOWIE"

Transkrypt

1 SPACERY PRZYRODNICZE PO KRAKOWIE

2 SPACERY PRZYRODNICZE PO KRAKOWIE MAPA POGLĄDOWA REZERWAT PRZYRODY SKOŁCZANKA 3 I BIELAŃSKO-TYNIECKI PARK KRAJOBRAZOWY 6 3 Rezerwat Przyrody Skołczanka i Bielańsko-Tyniecki Park Krajobrazowy Panieńskie Skały i Las Wolski 3 Kompleks Łąk w Kostrzu Łąki w Toniach Aleja Waszyngtona i Sikornik 6 Dolina Prądnika 7 Zalew Zakrzówek i miejski odcinek Wisły 8 Rezerwat Bonarka wraz ze stawami przy stacji PKP Bonarka oraz Kamieniołomem Liban 9 Staw Płaszowski i Zalew Bagry 0 Łąki Nowohuckie Bielańsko-Tyniecki Park Krajobrazowy leży w południowo-zachodniej części Krakowa. Obejmuje on większość obszaru Bramy Krakowskiej, z przełomem Wisły pod Tyńcem. Na zboczach jego wzgórz utworzono kilka rezerwatów przyrody: Bielańskie Skałki (rok utworzenia 97, pow.,73 ha), Skałki Przegorzalskie (rok utworzenia 99, pow.,38 ha) i Panieńskie Skały (rok utworzenia 93, pow. 6, ha). Bielańsko-Tyniecki Park Krajobrazowy został założony w 98 r. Lasy na jego terenie tworzą niewielkie kompleksy, z których największym jest Las Wolski (pow. ha). W dolinie Wisły liczne są podmokłe łąki i starorzecza. Zobaczyć tu można m.in. odcięte starorzecze Wisły związane z budową Stopnia Wodnego Kościuszko, jak i gatunki roślin inwazyjnych: niecierpka gruczołowatego, klon jesionolistny, winobluszcz zaroślowy, kolczurkę klapowaną czy nawłoć późną. Występujące na tym obszarze zmiennowilgotne łąki, charakteryzuje wiele chronionych gatunków, takich jak: kosaciec syberyjski, mieczyk dachówkowaty, goryczka wąskolistna i kukułka szerokolistna. W Bielańsko-Tynieckim Parku Krajobrazowym znajduje się jeszcze Rezerwat Przyrody Skołczanka, którego flora roślin naczyniowych liczy około 300 gatunków (gł. kserotermicznych i ciepłolubnych). 0 gatunków objętych jest ochroną, w tym ochroną całkowitą. Flora mszaków liczy gatunków wątrobowców i 7 gatunków mchów. Obszar składa się z trzech zasadniczo odmiennych typów środowisk. Od północnej strony rozciągają się wilgotne zbiorowiska łąkowe z udziałem wiązówki błotnej, rdestu wężownika i krwiściąga lekarskiego. W tej części występują zagrożone i chronione gatunki motyli: modraszek nausitous, modraszek telejus, modraszek alkon, czerwończyk nieparek i czerwończyk fioletek oraz wilgociolubna subpopulacja skalnika driady gatunku w tym regionie zwykle sucholubnego. Oprócz ciekawych ptaków jak dzięcioł czarny, obserwujemy też sarny i dziki. Południową część kompleksu zajmują lasy. Obejmują one drzewostany liściaste tworzące zespoły grądu z bukiem pospolitym, grabem pospolitym, dębem szypułkowym i bezszypułkowym. W runie tych lasów występują gatunki ściśle chronione: lilia złotogłów, kruszczyk szerokolistny czy paprotka zwyczajna. W drzewostanie boru mieszanego dominuje sosna zwyczajna i dąb szypułkowy. Trzecim typem środowisk są ciepłolubne zarośla i murawy kserotermiczne znajdujące się na samym szczycie wzniesienia. Ciepłolubne zarośla tworzą: śliwa tarnina, szakłak pospolity, głóg jednoszyjkowy, róża dzika i jałowiec pospolity. W zaroślach tych występuje m.in. chroniony gatunek naparstnicy zwyczajnej. Niezwykle cennymi zbiorowiskami rezerwatu są trawiasta murawa kserotermiczna z gatunkami roślin ściśle chronionych: sasanki łąkowej, rojownika pospolitego oraz murawa piaskowa z gatunkami charakterystycznymi: szczotlichą siwą i jasienieńcem piaskowym. Licznie występuje tu zagrożony gatunek motyla skalnik driada, spotkać można także pazia królowej. Ogółem na omawianym terenie występuje ponad 0 gatunków motyli dziennych. Teren ten znalazł się na liście specjalnych obszarów ochrony siedlisk Natura 000. Warto również dodać, iż w lesie nieopodal ul. Obrońcy Tyńca znajduje się mogiła 00 Żydów rozstrzelanych przez hitlerowców w 9 r.. Rezerwat Przyrody Skołczanka. Gąsienica pazia królowej 3. Skalnik driada. Pasikonik zielony. Wypławek biały w Źródle Świętojańskim Długość trasy: ok. km Spacer zaczynamy od ul. Bolesława Śmiałego, skąd idziemy polną drogą do wzniesienia Biedzina. Koło Źródła Świętojańskiego skręcamy na południe w kierunku Skołczanki i ścieżką leśną docieramy do rezerwatu. Wychodzimy na polanę obejmującą wierzchowinę, skąd podziwiamy okoliczną panoramę pasma Sowińca. Następnie leśną ścieżką wychodzimy na szczyt Dużej Krowodrzy (Kowadzy), gdzie utworzono użytek ekologiczny obejmujący murawę kserotermiczną. Wycieczkę kończymy schodząc ścieżką w kierunku przystanku przy ul. Bolesława Śmiałego.

3 PANIEŃSKIE SKAŁY I LAS WOLSKI 3 Las Wolski, największy kompleks leśny Wielkiego Krakowa (9 ha), pokrywa zwartym płaszczem Zrąb Sowińca z najwyższym punktem w mieście Kopcem Niepodległości im. Józefa Piłsudskiego (383,6 m n.p.m.), wybudowanym w latach Las ten stał się formalnie miejskim terenem rekreacyjnym w 97 r., kiedy to został zakupiony przez Kasę Oszczędności Miasta Krakowa i przekazany miastu. Okolice wzgórza Pustelnik w Lesie Wolskim zajmuje ogród zoologiczny, a na Srebrnej Górze na początku XVII w. stanął klasztor Kamedułów. Obszar posiada bardzo urozmaiconą rzeźbę terenu - liczne pagórki poprzecinane są głębokimi jarami, a w wielu miejscach znajdują się jurajskie wychodnie skalne oraz okresowe potoki. Dominującym zbiorowiskiem są grądy, czyli żyzne lasy z dominacją drzew liściastych, takich jak graby, jawory, lipy, dęby czy buki oraz buczyny. Najstarsze płaty mają wiek nawet ok. 0 lat. Runo leśne najpiękniej prezentuje się wczesną wiosną na przełomie marca i kwietnia, kiedy to kwitnie wiele gatunków roślin m.in. zawilec gajowy, kokorycz pusta czy chroniona przylaszczka pospolita. W maju i czerwcu spotkać można tu rzadką lilię złotogłów oraz konwalię majową. W kwietniu możemy też zaobserwować, latające w słoneczne dni, rudo zabarwione samce dużej pawicy ćmy lotnicy zyski, kiedy to poszukują samic siedzących spokojnie na gałązkach, przez co bardzo trudnych do zauważenia na tle zeschłych liści. Na terenie Lasu Wolskiego występuje około 0 gatunków motyli dziennych, a liczba gatunków motyli nocnych jest ok. dziesięciokrotnie wyższa. Na szczególną uwagę zasługują rosnące tu także gatunki górskie (ich centrum występowania stanowią góry, a na nizinach mają tylko nieliczne stanowiska, zwykle w miejscach cienistych i wilgotnych, o klimacie zbliżonym do górskiego) takie jak: lepiężnik biały oraz żywiec gruczołowaty. Na terenie Lasu Wolskiego znajduje się rozległa sieć ścieżek o łącznej długości niemal 0 km część z nich to wygodne trasy rowerowe. Mają one różny stopień trudności, od śliskich i stromych ścieżek naskalnych po łagodne, pokryte asfaltem leśne alejki. Znajduje się tutaj również kilka polan śródleśnych. Większość z nich, jak Polana Lea, nadaje się do wypoczynku. Las Wolski przecina także Szlak Twierdzy Kraków. Ponadto znajduje się tu wyjątkowo dużo miejsc atrakcyjnych pod względem przyrodniczym i kulturowym, a wśród nich rezerwat leśno-krajobrazowy Panieńskie Skały (6, ha) obejmujący głęboki wąwóz zwany Wolskim Dołem. Rezerwat ten został utworzony w 93 r. a jego nazwa według legendy wzięła się od Panien Zwierzynieckich z pobliskiego zakonu Norbertanek, które podczas najazdu Tatarów w r. znalazły schronienie w szczelinach tutejszych skał. Ściany wąwozu zbudowane są z wapieni jurajskich, tworzących malownicze skały, a dnem płynie niewielki potok. Rezerwat Panieńskie Skały wraz ze wzgórzem Sikornik stanowią najbardziej na wschód wysuniętą cześć pasma Sowiniec położonego między dolinami Wisły i Rudawy. Rzeźba terenu jest urozmaicona całe pasmo pocięte jest licznymi wąwozami i jarami zwanymi dołami (m.in. Wroni Dół, Poniedziałkowy Dół). W wielu miejscach spod lessowej pokrywy wystają wapienie wieku górnojurajskiego tworzące malownicze pasma skałkowe, z których najcenniejsze objęto ochroną rezerwatową. Naturalny drzewostan rezerwatu budują dorodne buki, dęby i graby. Szczególnie pięknie prezentuje się tu na wiosnę runo leśne z obficie kwitnącymi: zawilcem gajowym, miodunką ćmą, kokoryczą pustą i konwalią majową. Najbardziej atrakcyjną częścią rezerwatu jest grupa skałek wapiennych znajdujących się w dolnej części Wolskiego Dołu. Na ocienionych skałkach rosną obficie mchy, a z półek skalnych zwisają kaskady liści chronionej paproci paprotki zwyczajnej. Na rumoszu wapiennym u podnóża skałek rośnie kilka dorodnych jaworów, które można rozpoznać po łuszczącej się płatami korze. W rezerwacie panuje specyficzny mikroklimat charakteryzujący się obniżoną temperaturą w stosunku do otoczenia i zwiększoną wilgotnością powietrza. Bogaty jest również świat zwierząt tego obszaru. Spośród kręgowców najliczniejszą grupę stanowią ptaki oprócz wielu pospolitych leśnych gatunków można zaobserwować tu rzadkie w Polsce muchołówki białoszyje czy dzięcioły zielone. W rezerwacie często można spotkać także sarny oraz dziki.. Rezerwat Panieńskie Skały. Perłowiec malinowiec 3. Samica lotnicy zyski. Rudzik. Wawrzynek wilczełyko 6. Listkowiec cytrynek 7. Przylaszczka pospolita 8. Zawilec gajowy 9. Żywiec gruczołowaty 0. Zanokcica skalna Długość trasy: ok. km Spacer zaczynamy od ul. Leśnej koło przystanku MPK Baba Jaga. Idąc wzdłuż zielonego szlaku dochodzimy do rezerwatu Panieńskie Skały. Stąd kontynuujemy spacer szlakiem zielonym i udajemy się lasem w górę na kopiec Piłsudskiego, z którego podziwiamy okoliczną panoramę. Dalej leśnymi alejkami podążamy w kierunku klasztoru oo. Kamedułów. Wycieczkę kończymy wychodząc na Aleję Wędrowników w kierunku ul. Księcia Józefa.

4 3 KOMPLEKS ŁĄK W KOSTRZU ŁĄKI W TONIACH Kompleks Łąk w Kostrzu położony jest w obrębie Bramy Krakowskiej, w rowie tektonicznym oddzielającym izolowane wzgórza wapienne Kostrza (9 m n.p.m.) i Pychowic (6 m n.p.m.) od Pagórów Skotnickich. Zajmuje obszar ok. 30 ha. W podłożu zalegają tu głównie iły, żwiry, gliny i różnego pochodzenia piaski. Z utworami tymi związane są gleby murszowate, murszaste, glejowe i czarne ziemie. Utrzymujący się przez znaczną część roku wysoki poziom wody gruntowej sprzyja rozwojowi różnego typu łąk wilgotnych, w tym bardzo rzadkich już w Polsce łąk trzęślicowych i zespołu wiązówki błotnej. Zwiedzając łąki w Kostrzu warto zatrzymać się przynajmniej na chwilę na nie zalesionych jeszcze stokach Zrębu Kostrza. Znajdują się tu niskie murawy z dużą ilością roślin kserotermicznych i ciepłolubnych. Do często spotykanych gatunków należą: czosnek skalny, goździk kartuzek, przetacznik kłosowy, tymotka Boehmera i pajęcznica gałęzista. Najcenniejszym zbiorowiskiem łąkowym ze względu na wyjątkową różnorodność biologiczną jest zmiennowilgotna łąka trzęślicowa. Gatunkami charakterystycznymi dla tego typu łąki są podlegające ochronie: mieczyk dachówkowaty, kosaciec syberyjski, goryczka wąskolistna i goździk pyszny. Z innych rzadkich roślin chronionych można tu spotkać: pełnika europejskiego, zerwę kulistą, lipiennika Loesela, kruszczyka błotnego, kukułkę szerokolistną i kukułkę krwistą. Goryczka wąskolistna oraz pospolite tu jeszcze: rdest wężownik i krwiściąg lekarski są roślinami żywicielskimi dla bardzo rzadkich gatunków motyli. Na tym stosunkowo niewielkim obszarze występuje 60 gatunków motyli dziennych wobec 80 stwierdzonych na przeszło stukrotnie większym obszarze całego Krakowa i współcześnie występujących w obrębie obecnych granic Polski. Występuje tu ponad jedna trzecia cześć gatunków motyli dziennych z załącznika Dyrektywy Siedliskowej. Obok siebie można spotkać modraszka nausitousa i czerwończyka fioletka, a nawet modraszka alkona. Na kwietnych murawach porastających zbocze Góry Pychowickiej często zobaczymy pazia królowej. Stwierdzono tu także prawie 60 gatunków ptaków, w tym tak rzadkich na obszarze Krakowa jak bocian biały czy bekas. Kostrzańskie mokradła są siedliskiem życia rzadkich płazów, jak żaba moczarowa czy traszka grzebieniasta. Ze względu na wyjątkowe bogactwo florystyczne, dużą liczbę chronionych gatunków roślin, interesujący świat zwierząt, głównie owadów, Kompleks łąk w Kostrzu przewidziany został do ochrony w ramach obszarów Natura 000. Łąki w Toniach to jeden z największych obszarów łąkowych (300 ha) w północnej części Krakowa (w obniżeniu rzeki Sudoł i jej dopływów) mający charakter rozległego obniżenia zajętego przez mozaikę łąk i niewielkich lasków w miejscach, gdzie od dawna zaniechano użytkowania. Występuje tu bogata i zróżnicowana flora oraz fauna. Do najciekawszych gatunków należy kosaciec syberyjski, rutewka wąskolistna, rdest wężownik i krwiściąg lekarski. Warto nadmienić, iż rdest i krwiściąg są roślinami żywicielskimi dla kilku gatunków rzadkich motyli z rodzajów czerwończyk i modraszek, które również występują na łąkach. Do najciekawszych zwierząt żyjących na łąkach należą niewątpliwie ptaki. Szczególnie interesującym jest derkacz gatunek zagrożony wyginięciem w skali Europy. Derkacza niezwykle trudno wypatrzeć, gdyż przybywa najczęściej w gęstej roślinności łąkowej skąd niechętnie wychodzi na otwartą przestrzeń. Zdradza go jednak charakterystyczny monotonny głos wydawany wiosną i latem zwłaszcza wieczorem i nocą: monotonne, dwusylabowe, twarde w brzmieniu krex-krex lub der-der. W wyższej roślinności oraz łąkowych krzewach kryją się słowiki, strumieniówki i świerszczaki. W pobliżu miejsc otwartych wiosną i latem spotkać można także dzierzbę gąsiorka. Ten niewielki ptak jest prawdziwym drapieżnikiem łowiącym nie tylko owady ale również drobne gryzonie, płazy czy jaszczurki. Drobne ofiary gąsiorek zjada na miejscu natomiast większe nabija na ciernie tworząc swoistą spiżarnię, z której korzysta w miarę potrzeb. Ponadto na łąkach można spotkać żerujące bociany białe, korzystające z obfitości występowania płazów, polujące myszołowy czy nawet kobuzy. Niestety obszar Łąk w Toniach jest obecnie silnie zagrożony. Z jednej strony teren ten podlega silnej presji budownictwa, a z drugiej poważnym zagrożeniem jest postępująca sukcesja roślinności w wyniku zaprzestania gospodarczego użytkowania. Obszary otwarte są stopniowo zajmowane przez wysokie byliny (w tym inwazyjne gatunki takie jak rdestowiec ostrokończysty, nawłoć kanadyjska), później krzewy i w końcu drzewa. Światłożądne gatunki łąkowe wycofują się z powodu braku dogodnych siedlisk, a wraz z nimi znikają również gatunki zwierząt związane z łąkami.. Kompleks Łąk w Kostrzu widziany z Bodzowa. Czerwończyk fioletek 3. Paź królowej. Modraszek nausitous. Spacer po łąkach w Kostrzu. Łąka ostrożeniowa. Dzierzba gąsiorek 3. Odorek zieleniak na krwiściągu lekarskim. Kosaciec syberyjski. Pełnik europejski 6. Ropucha szara Długość trasy: ok. km Spacer zaczynamy od ul. Gronostajowej koło III Kampusu UJ i następnie kontynuujemy wzdłuż lasu ul. Zakrzowiecką. Ścieżką schodzimy z drogi i wychodzimy na wierzchowinę Góry Pychowickiej. Następnie wzdłuż lasu idziemy drogą polną na zachód w kierunku ul. Tynieckiej. Przy wapiennym stoku schodzimy w dół i dalej ścieżką wśród mozaiki łąk i szuwarów na południowy zachód do ul. Winnickiej. Długość trasy: ok. km Spacer zaczynamy w rejonie starego artyleryjskiego fortu Tonie znajdującego się przy ul. Jurajskiej. Przebiega przy nim znakowany czarny Szlak Twierdzy Kraków. W rejonie fortu można zaobserwować interesującą faunę związaną z laskiem oraz pobliskimi polami i ugorami. Idąc wzdłuż czarnego szlaku dochodzimy do ul. Łokietka skąd skręcamy na ul. Gaik. Po krótkim spacerze po stronie lewej otwierają się widoki na północny fragment kompleksu łąk. W okolicach ul. Jasnogórskiej odbijamy w lewo na nieutwardzoną drogę wiodącą początkowo przez laski brzozowo-osikowe, a następnie wychodzącą na otwarte tereny łąkowe. Warto zabrać ze sobą wodoszczelne obuwie, gdyż fragmenty trasy mogą być zalane po większych opadach. Spacer kończymy w rejonie ul. Stelmachów, skąd można dojść na Azory lub Prądnik Biały.

5 ALEJA WASZYNGTONA I SIKORNIK Aleja Waszyngtona przecina południowo-wschodnie stoki wzgórza Sikornik (zwanego także Wzgórzem Św. Bronisławy) wzniesienia liczącego około 330 m n. p. m., położonego we wschodniej części Pasma Sowińca. Od głównej części oddziela ją obniżenie terenu zwane Przełęczą Przegorzalską. W podłożu wyróżniają się płytko zalegające wapienie wieku górno jurajskiego, wychodzące lokalnie spod cienkiej pokrywy na powierzchnię. Rzeźba terenu jest urozmaicona, występują tu liczne wąwozy i parowy. W miejscu dzisiejszej Alei Waszyngtona pierwotnie znajdował się trakt prowadzący na Wzgórze Św. Bronisławy. Po wzniesieniu Kopca Kościuszki w 83 r. wzrosło znaczenie traktu jako prowadzącego do pomnika wielkiego bohatera narodowego. W latach 0-tych XIX w. za sprawą fundacji braci Ciesielskich (zamożnych obywateli z Lubelskiego) przeprowadzono prace brukarskie. Dzisiejszy charakter Aleja Waszyngtona zyskała w drugiej połowie XIX w., podczas prac związanych z budową fortu Kościuszko i okolicznych elementów twierdzy Kraków. W obecnym kształcie najcenniejszym przyrodniczo elementem alei są wartościowe, pomnikowe drzewa rosnące wzdłuż traktu, z których wiele pamięta jeszcze wiek XIX. Kilka drzew ma w pierśnicy obwód przekraczający metry. Jako pomniki przyrody objęto ochroną w 003 r. 6 najokazalszych drzew, w tym lipy drobnolistne, 7 klonów zwyczajnych, 8 jesionów wyniosłych oraz 9 kasztanowców. Stare, dziuplaste drzewa są znakomitym miejscem lęgowym dla ptaków, takich jak sikory i szpaki, zaś na rozłożystych konarach i załomach kory gniazdują kosy i kwiczoły. Również wnętrza murów Kopca Kościuszki stanowią doskonale warunki lęgowe dla ptaków. Gniazdują tu kawki i kopciuszki, a najciekawsze są sokoły pustułki, których kilka par gniazduje tu corocznie. Północne i zachodnie stoki Sikornika porastają lasy liściaste o charakterze grądów, w których dominującym gatunkiem jest lipa. W okolicy Krakowa niewiele jest grądów lipowych w takiej postaci, dlatego warto się tutaj wybrać. Do niedawna na południowych stokach występowały murawy kserotermiczne - ciepłolubne zbiorowiska roślin o stepowym charakterze. Obecnie, wskutek zaniechania użytkowania (brak wypasu i koszenia), miejsca te silnie zarastają krzewami, głównie głogami oraz dereniem świdwą. Poważnym problemem są również rozrastające się tu obce gatunki inwazyjne, jak np. nawłoć kanadyjska czy rdestowiec ostrokończysty. Na wiosnę w runie można spotkać wiele ciekawych roślin, na przykład zawilce gajowe, czworolisty, a nawet różowo kwitnącego wawrzynka wilczełyko. Północne zbocze pasma obfituje w wychodnie skalne tworzące niecki, szczeliny i ściany, dochodzące do kilkunastu metrów wysokości. Przez otwarcia w poszyciu leśnym rozciąga się stąd widok na północną część Krakowa. Wierzchowinę wzniesienia zajmują zbiorowiska otwarte. Występuje tutaj ponad 00 gatunków motyli (w tym tzw. ciem i ponad gatunków motyli dziennych) oraz ponad 00 gatunków chrząszczy, w tym kilka chronionych biegaczy. Z bardziej okazałych motyli można spotkać pazia królowej, a jeszcze w latach 60-tych XX w. występował na Sikorniku paź żeglarz jeden z naszych najpiękniejszych motyli. Przez obszar Sikornika przebiega kilkanaście ścieżek, w tym szlaki turystyczne.. Aleja Waszyngtona. Las na Sikorniku 3. Pustułka. Kwiczoł. Dzięcioł duży 6. Kos 7. Sójka 8. Szpak 9. Wiewiórka 0. Kowal bezskrzydły. Ślinik luzytański Długość trasy: ok. km Spacer zaczynamy Aleją Waszyngtona wiodącą w kierunku Kopca Kościuszki i dalej leśną ścieżką w kierunku zachodnim. Po około kilometrze wychodzimy z lasu i dalej znowu idziemy Aleją Waszyngtona, biegnącą szczytem wzniesienia. Tu warto poświęcić chwilę na podziwianie panoramy Krakowa. Dochodzimy do przełęczy Przegorzalskiej i wracamy Aleją Waszyngtona w kierunku Kopca Kościuszki. 9 0

6 6 DOLINA PRĄDNIKA Użytek ekologiczny Dolina Prądnika położony jest w północnej części Krakowa między Witkowicami a Prądnikiem Białym wzdłuż rzeki Prądnik. Użytek ten, obejmujący powierzchnię, ha, powstał w 008 r. w celu zachowania naturalnie meandrującego koryta rzeki Prądnik, będącego siedliskiem wielu chronionych gatunków roślin i zwierząt. Rzeka Prądnik przepływa przez stosunkowo rozległą dolinę utworzoną przez ostatnie 0 tys. lat przez rzekę zmieniającą swój bieg. Pod względem przyrodniczym najcenniejszy jest fragment o długości około km, rozciągający się między Witkowicami a Prądnikiem Białym. W Dolinie Prądnika stwierdzono ponad 0 lęgowych gatunków ptaków m.in. pliszki górskie. Te rzadkie na nizinach ptaki gniazdują lokalnie na terenie Jury Krakowsko-Częstochowskiej m.in. w Dolinie Prądnika w Ojcowie. Znacznie rzadziej trafia się tu pluszcz mieszkaniec górskich strumieni, potrafiący sprawnie pływać i nurkować w poszukiwaniu pokarmu. Pluszcze gniazdują także nad Prądnikiem w okolicach Ojcowa, skąd prawdopodobnie pochodzą zalatujące pod Kraków osobniki. W stromych skarpach strumieni kopie norki na gniazdo jeszcze jeden bardzo interesujący ptak pięknie ubarwiony zimorodek, specjalista w łowieniu drobnych ryb, na które czatuje siedząc nieruchomo na nadwodnych gałęziach. Poza nimi spotykane są: pełzacze, kowaliki, kwiczoły, dzięcioły, sikory, raniuszki czy słowiki, których piękny śpiew można usłyszeć w pogodne wieczory oraz majowe i czerwcowe noce. Bardzo bogato prezentuje się fauna owadów na tym stosunkowo krótkim odcinku stwierdzono aż gatunków motyli dziennych, co stanowi łącznie 30% gatunków występujących na terenie Polski i ponad połowę całej fauny motyli stwierdzonych na terenie Krakowa. W granicach obszaru istnieje populacja czerwończyka nieparka gatunku wyszczególnionego w Załączniku II Dyrektywy Siedliskowej. Dzięki licznie występującym w runie pokrzywom, miejsce to jest ostoją rozrodu większości naszych najpiękniejszych motyli rusałek. Licznie występuje tutaj rusałka pawik, rusałka admirał, rusałka pokrzywnik, rusałka ceik czy rusałka kratkowiec, charakteryzująca się niebywałym dymorfizmem sezonowym polegającym na tym, że osobniki pokolenia wiosennego są rude w czarną kratkę, a te wylęgające się latem są czarne z białą przepaską biegnącą środkiem skrzydła. W Dolinie Prądnika zaobserwowano ok. 0 gatunków ssaków. Do najciekawszych należą: bóbr, wydra oraz nietoperz borowiec wielki. Na brzegach rzeki Prądnik występują miejscami dobrze zachowane fragmenty lasów łęgowych, które występowały wzdłuż dolin rzecznych na terenie całej Polski. Obecnie są jednak rzadko spotykane. Budują je takie drzewa jak olsza czarna, wierzba krucha i biała, jesion wyniosły, topola czarna czy wiąz. Są to zbiorowiska o niezwykle bogatej i bujnej roślinności, nierzadko przypominającej dżunglę ze względu na znaczny udział pnączy. Wśród nich dominuje kielisznik zaroślowy oraz chmiel zwyczajny. W ostatnich latach w siedliskach tego typu rozprzestrzenia się coraz szerzej kolczurka klapowana pochodząca z Ameryki Północnej, a sprowadzona do Europy jako roślina ozdobna. W warstwie krzewów często występuje bez czarny, chroniona kalina koralowa oraz trzmieliny. W runie dominują pokrzywy, ostrożeń warzywny oraz niecierpki, a wśród nich nasz rodzimy niecierpek pospolity oraz azjatyckiego pochodzenia niecierpek drobnokwiatowy i gruczołowaty. Obecnie do zagrożeń przyrody krakowskiego odcinka Doliny Prądnika zaliczyć można, prócz wycinki drzew, wkraczanie ekspansywnych gatunków roślin, takich jak: nawłoć kanadyjska czy barszcz Sosnowskiego, które wypierają rodzime gatunki i powodują znaczne zmiany siedliskowe. 0 Okolica obfituje w zabytki i miejsca historyczne. Gościły tu takie postacie jak Jan Długosz, Jan Kochanowski, Henryk Walezy, Jan Zamoyski czy Tadeusz Kościuszko. W 7 r. wybudowano tu rezydencję biskupów krakowskich. Została ona zniszczona w połowie XVII w. podczas potopu szwedzkiego, następnie odbudowana i znów zniszczona podczas konfederacji barskiej. Później rezydencję tą Austriacy sprzedali prywatnym właścicielom, którzy na początku XIX w. zbudowali tu dworek, gdzie obecnie znajduje się centrum kultury Dworek Białoprądnicki. W granicach użytku ekologicznego przebiega kilka ścieżek do turystyki pieszej, z tego dwie po obu stronach rzeki. Na obszarze bezpośrednio przylegającym do użytku można również wygodnie podróżować rowerem.. Las łęgowy. Chmiel zwyczajny 3. Krwawnica pospolita. Ostrożeń warzywny. Gąsienice rusałki kratkowca 6. Rusałka kratkowiec 7. Nawłoć kanadyjska 8. Pluszcz 9. Zimorodek 0. Zięba. Pliszka górska Długość trasy: ok. km (trasa skrócona, linia ciągła) lub ok., km (trasa pełna, linia przerywana) Spacer zaczynamy na Prądniku Białym w okolicach ul. Opolskiej. Z ul. Górnickiego, przechodząc przez mostek nad Prądnikiem, idziemy do XIX wiecznego dworku mieszczącego obecnie Centrum Kultury, a następnie alejkami Parku Kościuszki mijamy dopływ Prądnika Bibiczankę i wchodzimy na teren użytku ekologicznego Dolina Prądnika. Przemieszczamy się wzdłuż koryta ścieżką w łęgu nadrzecznym, okrążamy zabudowę i wychodzimy na szeroką równinę Doliny Prądnika. Następnie znowu wchodzimy na teren użytku i przemieszczamy się ścieżką wzdłuż koryta, podziwiając meandry. Dalej wychodzimy polną drogą na teren uprawy nasiennej. Spacer kończymy w rejonie ul. Zielone Wzgórza koło Witkowic. Można tutaj zakończyć spacer idąc na pętlę autobusową w Witkowicach, albo kontynuować okrążając Dolinę Prądnika i minąwszy po drodze pozostałości prochowni w Witkowicach powrócić w okolice Parku Kościuszki.

7 7 ZALEW ZAKRZÓWEK I MIEJSKI ODCINEK WISŁY 8 REZERWAT BONARKA WRAZ ZE STAWAMI 3 PRZY STACJI PKP BONARKA ORAZ KAMIENIOŁOMEM LIBAN 3 Zalew Zakrzówek i miejski odcinek Wisły, położony w zachodniej części Krakowa, cechuje duże bogactwo siedlisk, a co za tym idzie ogromna różnorodność flory i fauny. Na stosunkowo niewielkiej powierzchni sąsiadują ze sobą skaliste pagórki, lasy, murawy kserotermiczne, Zalew Zakrzówek. Samiec mandarynki wśród innych kaczek i mew 3. Kawka zaczepiająca samicę świstuna. Goździk kartuzek. Sasanka łąkowa fragmenty łąk i zarośli nadrzecznych oraz dolina rzeczna. Okolice Zalewu Zakrzówek to malownicze wzgórza z licznymi wychodniami górnojurajskich skał wapiennych. Obserwujemy tu zjawiska krasowe czyli rozpuszczania skał wapiennych przez wodę. Dzięki temu w parku Skały Twardowskiego podziwiamy liczne jaskinie. Największą z nich jest Grota Twardowskiego o łącznej długości korytarzy około 300 m. Zalew jest pozostałością po dawnym kamieniołomie wapienia, eksploatowanym na potrzeby Krakowskich Zakładów Sodowych Solvay. Po zamknięciu zakładu w 990 r. wyrobisko zaczęło samorzutnie napełniać się wodą (w najgłębszym miejscu głębokość wynosi 3 m). Wodę cechuje znaczna przejrzystość, sięgająca nawet m. W dolnej części zbiornika widoczność drastycznie spada w wyniku nagromadzenia odpadów organicznych i mineralnych jest to tzw. bełt. Szczególnie interesującym siedliskiem występującym w rejonie zalewu są zachowane płaty muraw kserotermicznych czyli zbiorowisk ciepło- i światłolubnych roślin, rozwijające się w miejscach otwartych, najczęściej na podłożu zasobnym w węglan wapnia. Rosną tu m.in. goździk kartuzek, czosnek skalny, sasanka łąkowa, chaber driakiewnik, pięciornik piaskowy czy macierzanka austriacka. Niestety, do swego trwania murawy wymagają ekstensywnej gospodarki człowieka, takiej jak wypas czy koszenie, gdyż inaczej ulegają sukcesji, przekształcając się w zbiorowiska krzewów, a w konsekwencji w las. Równie interesującym rejonem jest Miejski odcinek Wisły. Miejsce to jest szczególnie godne polecenia w okresie od jesieni do wczesnej wiosny, ze względu na dużą liczbę zimujących ptaków. Najczęściej spotyka się tu łabędzie nieme, kaczki krzyżówki, głowienki, czernice, łyski i mewy śmieszki, które bardzo chętnie korzystają z dokarmiania ludzi. Nieco rzadziej trafiają się kormorany, perkozy, gęsi, mewy pospolite i białogłowe oraz kilka gatunków kaczek: świstuny, cyraneczki, ogorzałki czy gągoły. Czasem dostrzec można przepływające bobry, które bytują m.in. nad Wilgą. Były tu też obserwowane wielkie rzadkości w skali kraju, takie jak pelikan różowy czy mewa delawarska. Przez kilka lat w okolicach Wawelu i Kazimierza obserwowano kolorowe kaczki mandarynki. Warto też zwrócić uwagę na wawelskie wieże, gdyż co pewien czas trafiają się tu bardzo rzadkie sokoły wędrowne.. Kamieniołom Liban. Staw przy stacji PKP Bonarka 3. Pierwiosnek lekarski. Kruszczyk błotny Rezerwat przyrody nieożywionej Bonarka położony jest w południowej części Krakowa, w obrębie Krzemionek Podgórskich. Zajmuje powierzchnię,9 ha i jest częścią dawnego kamieniołomu, w którym w latach wydobywano margle senonu. Obserwujemy w nim odsłonięcia erozyjne dna morza górno kredowego ukształtowane wskutek erozji (abrazji) wywołanej przez fale morskie w strefie brzegowej oraz progi uskokowe przecinające tę powierzchnię. W rezerwacie widoczne są także odsłonięcia skał jurajskich, kredowych i trzeciorzędowych, na których obserwujemy procesy sukcesji pierwotnej. Wędrując na północ wzdłuż rezerwatu obserwować można roślinność ruderalną porastającą dawne ogródki działkowe. Występują tu też licznie rośliny inwazyjne: klon jesionolistny, winobluszcz zaroślowy, orzech włoski, nawłoć późna czy żółto kwitnący rukiewnik wschodni. Po prawej stronie drogi widnieje zarastająca przez krzewy łąka rajgrasowa z elementami roślinności kserotermicznej: szałwią łąkową, chabrem driakiewnikiem i driakwią żółtawą. Za Łysą Górą, z ruinami dawnego magazynu prochu, znajduje się ogrodzone wyrobisko Kamieniołomu i Wapienników Liban. Jest to doskonałe miejsce, z widokiem od południowego zachodu, na Kopiec Krakusa. Eksploatacja gruboławicowych wapieni była prowadzona w tym kamieniołomie do 986 r. Na jego dnie widoczne są stawki i spontaniczna roślinność krzewiasta, stanowiąca siedlisko licznych ptaków. Zauważyć tu można pływające kokoszki wodne, łyski i kaczki krzyżówki. Wokół zboczy kamieniołomu można spotkać krążące pustułki i kilka gatunków płazów i ssaków. Flora całych Krzemionek Podgórskich liczy około 0 gatunków, w tym 3 gatunków chronionych ściśle (m.in. dziewięćsił bezłodygowy i rojownik pospolity) lub częściowo (bluszcz pospolity i pierwiosnek lekarski). Natomiast nad stawem przy C.H. Bonarka spotkać można kaczki krzyżówki, czernice, kokoszki wodne, perkozki, a nawet perkozy dwuczube. Pojawia się tu też rzadka czapla bączek. Krzemionki Podgórskie objęte były osadnictwem już od paleolitu. Od średniowiecza eksploatowano tu kamieniołomy wapienia dostarczające kamienia budowlanego dla Krakowa. W latach 78-9 teren ten w większości należał do samodzielnego miasta Podgórza. W czasie II wojny światowej do stycznia 9 r. działał tu utworzony przez niemieckiego okupanta obóz Płaszów, który był częścią nazistowskiego systemu Zagłady Żydów. Płaszów najpierw był obozem pracy przymusowej, a następnie koncentracyjnym. Ocenia się, że na jego terenie stracono od 8 do 0 tys. osób. 3 Długość trasy: ok. 6 km Spacer zaczynamy w okolicach starej pętli autobusowej przy ul. Twardowskiego. Idziemy ul. Wyłom skąd mamy możliwość podziwiania ścian kamieniołomu oraz Zalewu Zakrzówek. Warto na chwilę odbić z drogi w którąś z bocznych ścieżek prowadzących w pobliże kamieniołomu, aby zobaczyć murawy kserotermiczne oraz płaty szuwarów i ramienic w nieczynnym wyrobisku. Stamtąd kontynuujemy spacer ul. Ruczaj i Zielną aż dochodzimy do Skał Twardowskiego. Warto poświęcić chwilę na odwiedzenie legendarnej Groty Twardowskiego. Następnie aleją Elvisa Presleya i ul. Pietrusińskiego i Zielińskiego dochodzimy do rzeki Wisły. Dalej idziemy wzdłuż Wisły pod Wawel, gdzie szczególnie w okresie zimy warto poobserwować setki zimujących ptaków wodnych. Długość trasy: ok. km Spacer rozpoczynamy przy ul. Kamieńskiego, przy skrzyżowaniu z ul. Swoszowicką. Przechodzimy ok. 00 m na północ wgłąb ul. Swoszowickiej w kierunku Łysej Góry docierając do skraja kamieniołomu Liban. Następnie zawracamy do Rezerwatu Bonarka. Po zwiedzeniu rezerwatu przechodzimy na drugą stronę ul. Kamieńskiego w kierunku Centrum Handlowego Bonarka. Mijamy centrum po wschodniej stronie i wychodzimy wprost na duży staw (ul. Puszkarska). Przechodzimy w prawo wzdłuż brzegu stawu do jego zachodniego skraja, a następnie skręcamy na południe wzdłuż zachodniego brzegu stawu i obchodzimy go naokoło, wychodząc z powrotem do ul. Puszkarskiej. Od strony wschodniej do tego stawu przylega jeszcze jeden mniejszy staw.

8 9 STAW PŁASZOWSKI I ZALEW BAGRY 0 ŁĄKI NOWOHUCKIE Staw Płaszowski i Zalew Bary są zbiornikami powyrobiskowymi po eksploatacji gliny i piasku. Znajdują się one w południowej części Krakowa po północnej stronie linii kolejowej Kraków Tarnów. Zalew Bagry jest największym zbiornikiem wodnym na terenie Krakowa (ok. 3, ha powierzchnia lustra wody). Do jednych z większych należy też Staw Płaszowski (ok. 3, ha). Ze względu na występowanie, przynajmniej wzdłuż części brzegów, roślinności szuwarowej obydwa zbiorniki stwarzają dogodne miejsca lęgowe dla ptaków wodnych. Są także miejscem przebywania ptaków migrujących wzdłuż doliny Wisły, a także, gdy zbiorniki nie są zamarznięte, przebywają tu licznie zimujące ptaki wodne. Do obserwacji ptaków szczególnie godny polecenia jest Staw Płaszowski. Ze względu na częstą obecność ludzi ptaki tutaj są mało płochliwe i udaje się oglądać je z mniejszej odległości niż na terenach pozamiejskich. Możemy zobaczyć tu też kaczki krzyżówki, kaczki czernice i głowienki, dwa gatunki chruścieli łyskę i kokoszkę wodną oraz perkoza dwuczubego. W szuwarach usłyszymy śpiew trzciniaka i trzcinniczka, a na sąsiednich łąkach potrzosa. Zbiornik Bagry ze względu na swoje duże rozmiary stwarza warunki do zatrzymywania się dużych ptaków wodnych, które mają znacznie większy dystans ucieczki i zwykle nie zatrzymują się na zbiornikach mniejszych. W okresie przelotów możemy tutaj obserwować nury czarnoszyjego i rdzawoszyjego oraz gęsi. Będą to głównie gęsi zbożowe i gęgawe. Natomiast na nocleg ściągają tu wieczorem (do centralnej części zbiornika) liczne stada mew śmieszek, mew pospolitych i mew białogłowych oraz czasami mew srebrzystych. Na obydwu zbiornikach występują łabędzie nieme. Najczęściej jednak gnieżdżą się na Stawie Płaszowskim. Rodziny z młodymi możemy obserwować od końca maja do końca września. Niewątpliwie najcenniejszym gatunkiem występującym na obydwu zbiornikach jest nasza najmniejsza czapla europejska bączek. Ten nieduży ptak wielkości gołębia prowadzi skryty tryb życia w trzcinowiskach, ale w okresie od końca czerwca i początku lipca, gdy karmi młode, często przelatuje do sąsiednich kęp trzcin i wtedy możemy go łatwo obserwować. Zbiorniki te, przez swoją wielkość i częściową dostępność brzegów, nadają się do celów rekreacyjnych i mają duże walory widokowe. Zbiornik Bagry jest jedynym miejscem, gdzie w Krakowie uprawia się żeglarstwo.. Widok na Zalew Bagry. Samiec czernicy 3. Samica i samiec kaczki krzyżówki. Łabędź niemy. Kaczka łyska Łąki Nowohuckie położone są w południowo-wschodniej części Krakowa, w obniżeniu pradoliny Wisły należącej do zachodniego krańca Kotliny Sandomierskiej. W 003 r. objęto ten teren ochroną w formie użytku ekologicznego (7,7 ha). Obszar użytku znajduje się w zasięgu korytarza ekologicznego rzeki Wisły, wchodzącego w skład Sieci Ekologicznej Econet. Znalazł się on również na liście specjalnych obszarów ochrony siedlisk Natura 000. Rośnie tu ok. 370 gatunków roślin tworzących 0 zbiorowisk. W miejscach najwilgotniejszych rośnie szuwar trzcinowy, szuwary złożone z wysokich turzyc i malowniczo wyglądający szuwar z kosaćcem żółtym. Na miejscach o wysokim poziomie wody gruntowej rozwinęły się łąki wilgotne. Rozpoznać je można bez trudu po nadających im koloryt kwiatostanach rdestu wężownika, krwiściągu lekarskiego i ostrożenia łąkowego. Z innych interesujących roślin rosną tu kozłek lekarski i rutewka wąskolistna. Miejsca umiarkowanie wilgotne zajmują łąki świeże z dużą liczbą gatunków traw i bylin dwuliściennych. Na stromych skarpach rosną liczne podrosty drzew i krzewów oraz pospolite rośliny ruderalne. Występują też płaty zbiorowisk z wiązówką błotną. Na terenie użytku stwierdzono także ponad 0 gatunków motyli dziennych, co stanowi jedną trzecią wszystkich motyli dziennych występujących na terenie całej Polski. Na rdeście wężowniku żerują gąsienice rzadkiego obecnie czerwończyka fioletka, zagrożonego wyginięciem gatunku ujętego w II załączniku Dyrektywy Siedliskowej oraz chronionego w Polsce. Z kolei na krwiściągu lekarskim licznie spotykamy dwa kolejne zagrożone gatunki modraszków, tj. modraszka nausitousa i modraszka telejusa. Zróżnicowana mozaika siedlisk stwarza różnorodne miejsca lęgowe dla ptaków (stwierdzono tu 78 gatunków). Niewielkie oczko wodne przyciąga kaczki. Wszelkie inne gatunki najlepiej obserwować spacerując południową granicą użytku. Tutaj zobaczyć można dzierzby gąsiorki, pokląskwy, kląskawki, potrzosy oraz usłyszeć trzciniaki, trzcinniczki, łozówki czy rokitniczki. Najcenniejszymi gatunkami są dwa gatunki chronione Dyrektywą Ptasią Unii Europejskiej, tj. czapla bączek i derkacz. Pojawia się tu także błotniak stawowy - ptak drapieżny gnieżdżący się na ziemi. Najczęściej nad łąkami zauważymy polującą pustułkę, zwisającą w locie trzepocącym nad łąkami. Łąki Nowohuckie są cenną ostoją nie tylko dla roślin, owadów i ptaków, ale także płazów. Siedliska rozrodcze ma tutaj m.in. traszka zwyczajna, ropucha szara i kumak nizinny. Łąki są zbiorowiskami półnaturalnymi i utrzymanie ich zależy wyłącznie od gospodarki człowieka, głównie systematycznego koszenia. Przed utworzeniem użytku ekologicznego rozwijała się tu w nadmiarze bardzo ekspansywna trzcina. Już pierwsze zabiegi, polegające na koszeniu wyznaczonych powierzchni, przyniosły pozytywne rezultaty. PROPONOWANY PRZEBIEG SPACERU PRZYRODNICZEGO: Długość trasy: ok. 6, km Spacer zaczynamy od ul. Powstańców Wielkopolskich w miejscu, gdzie zaczyna się zabudowa. Następnie przechodzimy wzdłuż brzegu północno-wschodniego aż do końca zbiornika, potem skręcamy w stronę linii kolejowej i przechodzimy dalej na południe wzdłuż linii kolejowej (ul. Żołnierska) do północnego skraju Zbiornika Bagry. Następnie przemieszczamy się wzdłuż brzegu zbiornika od strony linii kolejowej na południe i wracamy wzdłuż przeciwległego brzegu z powrotem do Stawu Płaszowskiego. Powracamy do ul. Powstańców Wielkopolskich idąc wzdłuż zachodniego brzegu Stawu Płaszowskiego przy linii kolejowej.. Łąki Nowohuckie mroźnym porankiem. Łąki Nowohuckie na tle Elektrociepłowni Kraków-Łęg 3. Mazurki. Modraszek nieparek. Rusałka pokrzywnik 6. Czerwończyk fioletek na rdeście wężowniku Długość trasy: ok. 3 km Spacer rozpoczynamy od Nowohuckiego Centrum Kultury znajdującego się przy alei Jana Pawła II. Tuż za budynkiem, po jego zachodniej stronie, znajduje się główna ścieżka prowadząca w poprzek łąk. Dla komfortowego przejścia warto założyć gumowe obuwie, gdyż często jest tu kilka miejsc podmokłych. Obok Szpitala im. Stefana Żeromskiego skręcamy w drogę polną i dalej idziemy utwardzoną drogą na wale po południowej stronie użytku. Po drodze mijamy dwie kładki widokowe. Przechodzimy tą ścieżką do końca łąk i następnie skręcamy na północ, wychodząc na skarpę stanowiącą północną granicę użytku przy Nowohuckim Centrum Kultury.

9 FUNDACJA ROZWOJU GMIN POLSKICH Adres siedziby: ul. Mazowiecka 0A/36, Kraków Adres biura: ul. Juliusza Lea a/, Kraków tel , Fundacja Rozwoju Gmin Polskich krakowska organizacja pozarządowa, której misją jest poprawa stanu środowiska naturalnego, ochrony zdrowia i promocja postaw obywatelskich. Fundacja Rozwoju Gmin Polskich powstała w sierpniu 009 r. z inicjatywy Anny Świątek i Marii Wojtachy. Ideą założycielek było dotarcie do jak największej części społeczeństwa gmin polskich i umożliwienie jej ciągłego rozwoju poprzez poprawę warunków życia, ochronę środowiska naturalnego, wspieranie edukacji oraz propagowanie i szerzenie kultury. Fundacja szczególną opieką otocza osoby, które chcą rozwijać swoje zainteresowania i pasje, jednak z różnych powodów nie mają takich możliwości. Działania te realizowane są poprzez organizowanie bezpłatnych szkoleń, warsztatów czy konferencji mających na celu ułatwienie dostępu do edukacji oraz przyczynienie się do poprawy jakości życia polskiego społeczeństwa. Ważnym obszarem działań Fundacji jest także aktywna pomoc gminom w usprawnieniu ich systemu zarządzania, finansowania oraz sposobu administrowania nimi. Szczególną uwagę i wsparcie Fundacja kieruje w stronę polskiego sektora NGO poprzez budowanie partnerstwa, doradzanie organizacjom pozarządowym, promocję i organizację wolontariatu oraz budowę społeczeństwa obywatelskiego. W okresie od sierpnia do września 00 r. Fundacja Rozwoju Gmin Polskich zorganizowała cykl ogólnodostępnych spacerów po terenach cennych przyrodniczo miasta Krakowa (0 lokalizacji opisanych w niniejszym folderze). Spotkania zostały zrealizowane w ramach projektu Jeśli na spacer to tylko w Krakowie! i prowadzone były przez wybitnych przyrodników: prof. Eugeniusza Dubiela, dr Kazimierza Walasza, dr Wojciecha Kudłę, mgr Stefana Gawrońskiego oraz mgr Bogusława Binkiewicza. Realizacja projektu miała na celu rozbudzenie wrażliwości Krakowian na otaczający świat przyrody poprzez bezpośredni kontakt z naturą i przyrodą miasta. Niniejsza publikacja powstała w ramach projektu Jeśli na spacer to tylko w Krakowie! współfinansowanego ze środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Krakowie. AUTORZY TEKSTÓW: FOTOGRAFIE: FOTOGRAFIE NA OKŁADCE: MAPY: DRUK: Bogusław Binkiewicz, Eugeniusz Dubiel, Stefan Gawroński, Wojciech Kudła, Katarzyna Triantafelo, Kazimierz Walasz Bogusław Binkiewicz, Eugeniusz Dubiel, Stefan Gawroński, Wojciech Kudła, Sebastian Skrzeczyński, Kazimierz Walasz Bogusław Binkiewicz, Wojciech Kudła, Kazimierz Walasz Wydawnictwo Kartograficzne COMPASS ul. Podchorążych 3, Kraków tel./fax Drukarnia i Wydawnictwo Grafikon Jaroszowice 3, 3-00 Wadowice tel , fax PATRONI MEDIALNI: OPIEKA PR:

Planowanie i tworzenie prezentacji multimedialnej

Planowanie i tworzenie prezentacji multimedialnej Karta pracy ucznia do zajęd z informatyki: Planowanie i tworzenie prezentacji multimedialnej Zadanie 1 Zaplanuj prezentację na temat wybranego: Parki Narodowe w Polsce złożoną z minimum dziesięciu slajdów.

Bardziej szczegółowo

"Cudze chwalicie swego nie znacie, sami nie wiecie, co posiadacie" pisał Stanisław Jachowicz.

Cudze chwalicie swego nie znacie, sami nie wiecie, co posiadacie pisał Stanisław Jachowicz. "Cudze chwalicie swego nie znacie, sami nie wiecie, co posiadacie" pisał Stanisław Jachowicz. Gmina Czemierniki to nasza Mała Ojczyzna, w której mieszkamy, uczymy się i pracujemy znajduje się w bardzo

Bardziej szczegółowo

Fauna Rudniańskiego Parku Krajobrazowego: Podsumowanie inwentaryzacji Zagrożenia Działania ochronne. Karolina Wieczorek

Fauna Rudniańskiego Parku Krajobrazowego: Podsumowanie inwentaryzacji Zagrożenia Działania ochronne. Karolina Wieczorek Fauna Rudniańskiego Parku Krajobrazowego: Podsumowanie inwentaryzacji Zagrożenia Działania ochronne Karolina Wieczorek Wyniki inwentaryzacji i waloryzacji fauny Rudniańskiego PK Grupa liczba gatunków:

Bardziej szczegółowo

Przyroda i Człowiek. czynna ochrona cennych przyrodniczo gatunków i siedlisk. Fundacja Przyroda i Człowiek www.przyrodaiczlowiek.

Przyroda i Człowiek. czynna ochrona cennych przyrodniczo gatunków i siedlisk. Fundacja Przyroda i Człowiek www.przyrodaiczlowiek. czynna ochrona cennych przyrodniczo gatunków i siedlisk Fundacja Czynna ochrona przyrody sposób utrzymania aktualnego stanu gatunków i siedlisk przez świadomą ingerencję w podlegające przemianom ekosystemy.

Bardziej szczegółowo

Historia Utworzony został w 1960 r. Wtedy zajmował obszar 4844 ha. Przez włączenie w 1996 r. do obszaru parku wód morskich i wód Zalewu

Historia Utworzony został w 1960 r. Wtedy zajmował obszar 4844 ha. Przez włączenie w 1996 r. do obszaru parku wód morskich i wód Zalewu Historia Utworzony został w 1960 r. Wtedy zajmował obszar 4844 ha. Przez włączenie w 1996 r. do obszaru parku wód morskich i wód Zalewu Szczecińskiego oraz archipelagu przybrzeżnych wysp stał się pierwszym

Bardziej szczegółowo

Ścieżka dydaktyczna Łąki Nowohuckie i Lasek Mogilski w Krakowie.

Ścieżka dydaktyczna Łąki Nowohuckie i Lasek Mogilski w Krakowie. Ścieżka dydaktyczna Łąki Nowohuckie i Lasek Mogilski w Krakowie. Łąki Nowohuckie Mapa Łąk Nowohuckich, na której niebieską linią zaznaczona jest trasa ścieżki dydaktycznej. Łąki Nowohuckie Łąki Nowohuckie

Bardziej szczegółowo

ochrona przyrody 80 RAPORT O STANIE ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W 2009 ROKU

ochrona przyrody 80 RAPORT O STANIE ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W 2009 ROKU 80 RAPORT O STANIE ŚRODOWISKA W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W 2009 ROKU 6 ochrona przyrody Na tle ukształtowania powierzchni kraju małopolskie jest województwem najbardziej zróżnicowanym wysokościowo, mając

Bardziej szczegółowo

PRZYRODA w KRAKOWIE z uwzględnieniem obszarów Natura 2000 Informacja Prezydenta Miasta Krakowa

PRZYRODA w KRAKOWIE z uwzględnieniem obszarów Natura 2000 Informacja Prezydenta Miasta Krakowa Posiedzenie Komisji Planowania Przestrzennego i Ochrony Środowiska RADY MIASTA KRAKOWA, 23 września 2013 PRZYRODA w KRAKOWIE z uwzględnieniem obszarów Natura 2000 Informacja Prezydenta Miasta Krakowa Ewa

Bardziej szczegółowo

Fauna Dłubniańskiego Parku Krajobrazowego. Wyniki inwentaryzacji, zagrożenia i działania ochronne. mgr Katarzyna Zembaczyńska

Fauna Dłubniańskiego Parku Krajobrazowego. Wyniki inwentaryzacji, zagrożenia i działania ochronne. mgr Katarzyna Zembaczyńska Fauna Dłubniańskiego Parku Krajobrazowego Wyniki inwentaryzacji, zagrożenia i działania ochronne mgr Katarzyna Zembaczyńska Wyniki inwentaryzacji fauny Dłubniańskiego Parku Krajobrazowego Grupa liczba

Bardziej szczegółowo

Wykonanie: Koplin Małgorzata i Szmyt Konstancja Kl. 3 IM

Wykonanie: Koplin Małgorzata i Szmyt Konstancja Kl. 3 IM Wykonanie: Koplin Małgorzata i Szmyt Konstancja Kl. 3 IM Jest to obszar chroniony ze względu na swoje walory, głównie przyrodnicze. W Polsce obejmuje obszar wyróżniający się szczególnymi wartościami przyrodniczymi,

Bardziej szczegółowo

Logo PNBT. Symbolem PNBT jest głuszec - ptak, który jeszcze niedawno licznie występował w Borach Tucholskich.

Logo PNBT. Symbolem PNBT jest głuszec - ptak, który jeszcze niedawno licznie występował w Borach Tucholskich. Powstanie Parku Park Narodowy "Bory Tucholskie" jest jednym z najmłodszych parków narodowych w Polsce. Utworzono go 1 lipca 1996 roku. Ochroną objęto powierzchnię 4 798 ha lasów, jezior, łąk i torfowisk.

Bardziej szczegółowo

WIELKOPOLSKI PARK NARODOWY jako miejsce edukacji ekologicznej

WIELKOPOLSKI PARK NARODOWY jako miejsce edukacji ekologicznej WIELKOPOLSKI PARK NARODOWY jako miejsce edukacji ekologicznej Czym są parki narodowe? park narodowy obejmuje obszar chroniony, wyróżniający się szczególnymi wartościami naukowymi, przyrodniczymi, społecznymi,

Bardziej szczegółowo

Kompleks łąk w Kostrzu. Łąki Nowohuckie

Kompleks łąk w Kostrzu. Łąki Nowohuckie Kompleks łąk w Kostrzu W pejzażu łąk w okolicach Kostrza (350 ha powierzchni) dominują zdecydowanie siedliska łąkowe i zaroślowe, w małej tylko części urozmaicone przez pola uprawne i lasy liściaste, a

Bardziej szczegółowo

Występowanie i biologia wybranych gatunków ptaków gnieżdżących się w Bieszczadach Zachodnich

Występowanie i biologia wybranych gatunków ptaków gnieżdżących się w Bieszczadach Zachodnich Występowanie i biologia wybranych gatunków ptaków gnieżdżących się w Bieszczadach Zachodnich Orelec, 23.05.2015 Ptaki polskich Bieszczadów W polskich Bieszczadach stwierdzono występowanie przeszło 200

Bardziej szczegółowo

W Bioróżnorodności Siła- - Bogactwo Lasów Młochowskich

W Bioróżnorodności Siła- - Bogactwo Lasów Młochowskich Artykuł przygotowany w ramach projektu Regionalny program stypendialny dla uczniów szczególnie uzdolnionych w roku szkolnym 2012/2013 w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 2007-2013, Priorytetu

Bardziej szczegółowo

Natura 2000 Powiązania ekologiczne a funkcjonowanie zbiornika

Natura 2000 Powiązania ekologiczne a funkcjonowanie zbiornika Natura 2000 Powiązania ekologiczne a funkcjonowanie zbiornika Robert Gwiazda Instytut Ochrony Przyrody PAN Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie ścieŝki pieszo-rowerowej wzdłuŝ brzegów Jeziora Swarzędzkiego dla celów edukacji środowiskowej

Wykorzystanie ścieŝki pieszo-rowerowej wzdłuŝ brzegów Jeziora Swarzędzkiego dla celów edukacji środowiskowej Wykorzystanie ścieŝki pieszo-rowerowej wzdłuŝ brzegów Jeziora Swarzędzkiego dla celów edukacji środowiskowej Dlaczego warto wykorzystać ścieŝkę pieszo-rowerową dla celów edukacji środowiskowej? Południowo-wschodni

Bardziej szczegółowo

FORMY OCHRONY PRZYRODY

FORMY OCHRONY PRZYRODY Ryszard Kapuściński FORMY OCHRONY PRZYRODY Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 z 30 kwietnia 2004 r. z późniejszymi zmianami) wymienia 10 form ochrony przyrody,

Bardziej szczegółowo

Unikalne walory przyrodnicze okolic Ustrzyk Dolnych oraz informacja o najciekawszych atrakcjach na ścieżkach przyrodniczych w tym rejonie

Unikalne walory przyrodnicze okolic Ustrzyk Dolnych oraz informacja o najciekawszych atrakcjach na ścieżkach przyrodniczych w tym rejonie Unikalne walory przyrodnicze okolic Ustrzyk Dolnych oraz informacja o najciekawszych atrakcjach na ścieżkach przyrodniczych w tym rejonie Łodyna, 12.XII.2014 ekosystemowym Zachowane duże naturalne kompleksy

Bardziej szczegółowo

Przyrodniczy Kącik Edukacyjny

Przyrodniczy Kącik Edukacyjny Przyrodniczy Kącik Edukacyjny Nasi darczyńcy Program realizowany w ramach środków pozyskanych w konkursie organizowanym w programie Działaj Lokalnie Polsko Amerykańskiej Fundacji Wolności realizowanym

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 3 do zarządzenia Nr 37/2013 Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Katowicach z dnia 31 grudnia 2013 r.

Załącznik Nr 3 do zarządzenia Nr 37/2013 Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Katowicach z dnia 31 grudnia 2013 r. Załącznik Nr 3 do zarządzenia Nr 37/2013 Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Katowicach z dnia 31 grudnia 2013 r. Tab. 1. Identyfikacja istniejących i potencjalnych zagrożeń dla zachowania właściwego

Bardziej szczegółowo

Wydawca: Towarzystwo dla Natury i Człowieka, ul. Głęboka 8A, 20-612 Lublin, tel.: 081 743 71 04, e-mail: oikos@eko.lublin.pl, www.ekolublin.

Wydawca: Towarzystwo dla Natury i Człowieka, ul. Głęboka 8A, 20-612 Lublin, tel.: 081 743 71 04, e-mail: oikos@eko.lublin.pl, www.ekolublin. Dolina dolnego Wieprza jest położona w północno-zachodniej części województwa lubelskiego, w powiatach lubartowskim, puławskim, ryckim. Pod względem przyrodniczym i krajobrazowym to jeden z najciekawszych

Bardziej szczegółowo

O P I S T R A S Y. wiata Wiktorówka ( ruszamy na trasę we wskazanym kierunku drogą leśną ).

O P I S T R A S Y. wiata Wiktorówka ( ruszamy na trasę we wskazanym kierunku drogą leśną ). O P I S T R A S Y START wiata Wiktorówka ( ruszamy na trasę we wskazanym kierunku drogą leśną ). 1. Po przejściu odcinka 100 m, z lewej strony mijacie leśną polanę. Po prawej stronie zauważyć można fragment

Bardziej szczegółowo

Ścieżki przyrodniczo-dydaktyczne na Obszarach Natura 2000 znajdujących się na obszarze Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego i jego otuliny

Ścieżki przyrodniczo-dydaktyczne na Obszarach Natura 2000 znajdujących się na obszarze Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego i jego otuliny Ścieżki przyrodniczo-dydaktyczne na Obszarach Natura 2000 znajdujących się na obszarze Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego i jego otuliny 1 FORMY OCHRONY PRZYRODY w Polsce (Podstawa prawna -

Bardziej szczegółowo

S TAR ACH OWICE, WR Z E S I E Ń 20 05

S TAR ACH OWICE, WR Z E S I E Ń 20 05 S TAR ACH OWICE, WR Z E S I E Ń 20 05 WSTĘP Miasto Starachowice usytuowane jest na styku trzech jednostek geograficznych: Wzgórza Koneckie, Przedgórze Iłżeckie oraz Wyżyna Opatowska. Rzeka Kamienna stanowi

Bardziej szczegółowo

Jeziora Brodzkie. Kod obszaru: PLH080052. Forma ochr0ony w ramach sieci Natura 2000: specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa)

Jeziora Brodzkie. Kod obszaru: PLH080052. Forma ochr0ony w ramach sieci Natura 2000: specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa) Jeziora Brodzkie Kod obszaru: PLH080052 Forma ochr0ony w ramach sieci Natura 2000: specjalny obszar ochrony siedlisk (Dyrektywa Siedliskowa) 0000000 Powierzchnia: 829,2 ha Status formalny: Obszar zatwierdzony

Bardziej szczegółowo

Możliwości edukacyjne Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego. Przygotował: Ludwik Ryncarz Regionalne Centrum Edukacji Ekologicznej w Płocku

Możliwości edukacyjne Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego. Przygotował: Ludwik Ryncarz Regionalne Centrum Edukacji Ekologicznej w Płocku Możliwości edukacyjne Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego Przygotował: Ludwik Ryncarz Regionalne Centrum Edukacji Ekologicznej w Płocku Przyrodnicze ścieżki dydaktyczne 1. Szkolna ścieżka przyrodniczo-ekologiczna

Bardziej szczegółowo

Na ryby Gminie Przytoczna

Na ryby Gminie Przytoczna Na ryby Pasjonaci wędkarstwa znajdą w Gminie Przytoczna idealne warunki dla swojego hobby. Wędkować może tu każdy, zarówno amator, jak i profesjonalista. Wędkowanie w naszej gminie zapewnia nie tylko odprężenie

Bardziej szczegółowo

Zadania aktywizujące dzieci i młodzież: 2. Natura 2000

Zadania aktywizujące dzieci i młodzież: 2. Natura 2000 Zadania aktywizujące dzieci i młodzież: 2. atura 2000 2A. ZADAIE AKTywIZUjĄCE: Obserwacje ornitologiczne zajęcia terenowe Program atura 2000 w szczególny sposób chroni gatunki ptaków. Dlatego istotne jest,

Bardziej szczegółowo

Projekt nr: POIS.05.03.00-00-186/09

Projekt nr: POIS.05.03.00-00-186/09 Projekt nr: POIS.05.03.00-00-186/09 Opracowanie planów zadań ochronnych dla obszarów Natura 2000 na obszarze Polski Realizowany jest w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura Środowisko 2007-2013 Priorytet

Bardziej szczegółowo

Opis granic Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie i otuliny

Opis granic Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie i otuliny Strona 1 z 5 Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr / / Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia.. Opis granic Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie i otuliny Granica Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie. Granica

Bardziej szczegółowo

Wykaz pomników przyrody w Mazowieckim Parku Krajobrazowym im. Czesława Łaszka. Lokalizacja. Lasek, na gruncie rolnym p.

Wykaz pomników przyrody w Mazowieckim Parku Krajobrazowym im. Czesława Łaszka. Lokalizacja. Lasek, na gruncie rolnym p. Wykaz pomników przyrody w Mazowieckim Parku Krajobrazowym im. Czesława Łaszka Lp. nr rej. woj. (rok)* Obiekt Lokalizacja Bliższa ogólna Wymiary początkowe obw. [m] Wymiary obw. [m] 1. 115 grusza pospolita

Bardziej szczegółowo

Pomniki Przyrody W Gdyni

Pomniki Przyrody W Gdyni Pomniki Przyrody W Gdyni Pomnikami przyrody są pojedyncze twory przyrody żywej i nieożywionej lub ich skupienia o szczególnej wartości naukowej, kulturowej, historyczno - pamiątkowej i krajobrazowej odznaczające

Bardziej szczegółowo

Dawniej Polskę pokrywały nieprzebyte puszcze, czyli wielkie lasy, niezmieniane przez człowieka, odludne, niezamieszkane przez kogokolwiek.

Dawniej Polskę pokrywały nieprzebyte puszcze, czyli wielkie lasy, niezmieniane przez człowieka, odludne, niezamieszkane przez kogokolwiek. Dawniej Polskę pokrywały nieprzebyte puszcze, czyli wielkie lasy, niezmieniane przez człowieka, odludne, niezamieszkane przez kogokolwiek. Lasy te były bogate w zwierzynę. Żyły w nich tury, żubry, niedźwiedzie,

Bardziej szczegółowo

OCHRONA PRZYRODY W POWIECIET KUTNOWSKIM. Rezerwaty przyrody w gminie Nowe Ostrowy

OCHRONA PRZYRODY W POWIECIET KUTNOWSKIM. Rezerwaty przyrody w gminie Nowe Ostrowy OCHRONA PRZYRODY W POWIECIET KUTNOWSKIM Na podstawie www.gios.gov.pl Rezerwaty przyrody w gminie Nowe Ostrowy Rezerwat Przyrody Dąbrowa Świetlista rodzaj rezerwatu: leśny data utworzenia: 25.06.1990 r.

Bardziej szczegółowo

EDK Przeginia. Trasa via Salvator. Opis trasy EDK via Salvator. Przeginia Imbramowice

EDK Przeginia. Trasa via Salvator. Opis trasy EDK via Salvator. Przeginia Imbramowice Opis trasy EDK via Salvator Przeginia Imbramowice EDK Przeginia Trasa via Salvator CAŁA TRASA: PRZEGINIA Sanktuarium Najświętszego Zbawiciela ZADOLE KOSMOLOWSKIE KOSMOLÓW OLEWIN TROKS BRACIEJÓWKA SUŁOSZOWA

Bardziej szczegółowo

XII EDYCJA OGÓLNOPOLSKIEGO KONKURSU POZNAJEMY PARKI KRAJOBRAZOWE POLSKI etap II 11.12.2012 r.

XII EDYCJA OGÓLNOPOLSKIEGO KONKURSU POZNAJEMY PARKI KRAJOBRAZOWE POLSKI etap II 11.12.2012 r. XII EDYCJA OGÓLNOPOLSKIEGO KONKURSU POZNAJEMY PARKI KRAJOBRAZOWE POLSKI etap II 11.12.2012 r. ilość punktów Imię i nazwisko.. Szkoła. 1. Gdy w populacji (pewnego gatunku zwierząt) charakteryzującej się

Bardziej szczegółowo

Wyniki inwentaryzacji i waloryzacji fauny Tenczyńskiego PK

Wyniki inwentaryzacji i waloryzacji fauny Tenczyńskiego PK Ochrona fauny: podsumowanie inwentaryzacji i waloryzacji fauny Tenczyńskiego Parku Krajobrazowego, analiza zagrożeń wynikających z dokumentów planistycznych gmin, wskazanie koncepcji ochrony i propozycji

Bardziej szczegółowo

OPIS TRASY POMARAŃCZOWA. Św. Benedykta

OPIS TRASY POMARAŃCZOWA. Św. Benedykta OPIS TRASY POMARAŃCZOWA Poniższy opis to wskazówki przebiegu wybranej przez Państwa trasy. Dzięki niemu, w ramach każdego wyodrębnionego odcinka (np. Rynek Podgórski Tyniec, brzeg Wisły poniżej Opactwa

Bardziej szczegółowo

Potrzeba rzeczywistego uwzględniania zagadnień ochrony zasobów przyrody i krajobraz w planowaniu przestrzennym na poziomie województwa

Potrzeba rzeczywistego uwzględniania zagadnień ochrony zasobów przyrody i krajobraz w planowaniu przestrzennym na poziomie województwa Potrzeba rzeczywistego uwzględniania zagadnień ochrony zasobów przyrody i krajobraz w planowaniu przestrzennym na poziomie województwa Kazimierz Walasz Dol. Prądnika Januszowice Ochrona terenów cennych

Bardziej szczegółowo

Częstochowa - Kraków - Jurajski Szlak Rowerowy Orlich Gniazd

Częstochowa - Kraków - Jurajski Szlak Rowerowy Orlich Gniazd Strona 1 / 5 Częstochowa - Kraków - Jurajski Szlak Rowerowy Orlich Gniazd Opis autor: Admin Pierwszym ważniejszym obiektem na śląskim odcinku rowerowego szlaku Szlaku Orlich Gniazd jest miejscowość Smoleń,

Bardziej szczegółowo

Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie - - o potencjale natury w instytucji kultury

Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie - - o potencjale natury w instytucji kultury Środowisko informacji konferencja 1-2 października 2014 r., Centrum Nauki Kopernik, Warszawa Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie - - o potencjale natury w instytucji kultury Piotr Szpanowski Zastępca

Bardziej szczegółowo

Wyjątkowe położenie na Mierzei Wiślanej u ujścia Wisły do

Wyjątkowe położenie na Mierzei Wiślanej u ujścia Wisły do GŁÓWNE UWARUNKOWANIA OCHRONY I ZAGOSPODAROWANIA TERENU (1) Wyjątkowe położenie na Mierzei Wiślanej u ujścia Wisły do Zatoki Gdańskiej Wody przybrzeżne, plaże, wydmy i bory nadmorskie, fragment międzywala,

Bardziej szczegółowo

Inwentaryzacja Pomników Przyrody i Użytków Ekologicznych - element Bazy Danych CRFOP

Inwentaryzacja Pomników Przyrody i Użytków Ekologicznych - element Bazy Danych CRFOP Inwentaryzacja Pomników Przyrody i Użytków Ekologicznych - element Bazy Danych CRFOP 1 CEL PROJEKTU Jednolita w skali całego kraju baza danych dotycząca: Lech PomnikiPrzyrody Art. 40, ustawa z dnia 16

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1. OPIS TECHNICZNY.. str. 2 1.1. PRZEDMIOT OPRACOWANIA. str. 2 1.2. ZAKRES OPRACOWANIA str. 2 1.3. TABELE... str. 4. 2. RYSUNKI. str.

Spis treści. 1. OPIS TECHNICZNY.. str. 2 1.1. PRZEDMIOT OPRACOWANIA. str. 2 1.2. ZAKRES OPRACOWANIA str. 2 1.3. TABELE... str. 4. 2. RYSUNKI. str. Spis treści 1. OPIS TECHNICZNY.. str. 2 1.1. PRZEDMIOT OPRACOWANIA. str. 2 1.2. ZAKRES OPRACOWANIA str. 2 1.3. TABELE.... str. 4 2. RYSUNKI. str. 378 2.1. SPIS RYSUNKÓW. str. 378 Strona 1 1. OPIS TECHNICZNY

Bardziej szczegółowo

Kozienicki Park Krajobrazowy. Marta Matłachowska

Kozienicki Park Krajobrazowy. Marta Matłachowska Marta Matłachowska Lokalizacja znajduje się ok. 100 km na południe od Warszawy, pomiędzy Radomiem a Kozienicami, w środkowo południowej części województwa mazowieckiego, w widłach rzek Wisły i Radomki

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do SIWZ

Załącznik nr 1 do SIWZ Załącznik nr 1 do SIWZ Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Przeprowadzenie monitoringu przedinwestycyjnego 23 powierzchni w gminie Ostrowice woj. zachodniopomorskie wskazanych do oceny pod kątem możliwości

Bardziej szczegółowo

Temat: Żerkowsko Czeszewski Park Krajobrazowy

Temat: Żerkowsko Czeszewski Park Krajobrazowy 1 Scenariusz wycieczki przyrodniczej opracowały i przeprowadziły: mgr Alicja Karwasińska mgr Ewa Jerczyńska Temat: Żerkowsko Czeszewski Park Krajobrazowy Cele: wiadomości uczeń posiada podstawowe wiadomości

Bardziej szczegółowo

Trasa pałacowa 39,1 km 0,0 km Boguszyce 1,1 km 2,9 km Miodary. 3,3 km - 4,5 km 5,3 km 5,7 km

Trasa pałacowa 39,1 km 0,0 km Boguszyce 1,1 km 2,9 km Miodary. 3,3 km - 4,5 km 5,3 km 5,7 km Trasa pałacowa Oleśnica Spalice Boguszyce Rzędów Miodary Brzezinka Małe Brzezie Sokołowice Cieśle Wyszogród Nowoszyce Świerzna Oleśnica. Długość trasy - 39,1 km. *Trasa wskazana dla rowerów trekingowych

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja projektowa. tras do uprawiania. Nordic Walking. na terenie Gminy Józefów

Dokumentacja projektowa. tras do uprawiania. Nordic Walking. na terenie Gminy Józefów Dokumentacja projektowa tras do uprawiania Nordic Walking na terenie Gminy Józefów Szczebrzeszyn, kwiecień 2013r. Projekt i opracowanie tras: TRAMP Zofia Kapecka Szczebrzeszyn Leśna tel. 600 423 828, 602

Bardziej szczegółowo

W miejscowości Sietesz znajduje się jedyny w Polsce rezerwat kłokoczki południowej. Na terenie Zalesia występuje piękny i potężny kilkusethektarowy zespół modrzewia europejskiego. W parkach miejskich znaleźć

Bardziej szczegółowo

Przykładowe wymiary drzew, kwalifikujące je do ochrony, według propozycji sformułowanych dla wybranych kompleksów leśnych w Polsce.

Przykładowe wymiary drzew, kwalifikujące je do ochrony, według propozycji sformułowanych dla wybranych kompleksów leśnych w Polsce. Tab. 1. Przykładowe wymiary drzew, kwalifikujące je do ochrony, według propozycji sformułowanych dla wybranych kompleksów leśnych w Polsce. GATUNEK Kwalifikujące na pomnik przyrody - obowiązujące obecnie

Bardziej szczegółowo

Autor: dr Zbigniew Piepiora pracownik naukowo-dydaktyczny Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu www.ue.wroc.pl, www.ae.jgora.pl.

Autor: dr Zbigniew Piepiora pracownik naukowo-dydaktyczny Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu www.ue.wroc.pl, www.ae.jgora.pl. PROJEKT ŚCIEŻKI DYDAKTYCZNO-HISTORYCZNEJ Z KOWAR DO BUDNIK Przygotowany dla: 1. Stowarzyszenie Miłośników Budnik www.budniki.pl, 2. Urząd Miejski w Kowarach, ul. 1-go Maja 1a, 58-530 Kowary www.kowary.pl.

Bardziej szczegółowo

Grzegorz Grzywaczewski i zespół ptaki

Grzegorz Grzywaczewski i zespół ptaki PRZYGOTOWANIE PROJEKTÓW PLANÓW ZADAŃ OCHRONNYCH DLA OBSZARÓW NATURA 2000: SOO DOLINA BIEBRZY I OSO OSTOJA BIEBRZAŃSKA ZAGROŻENIA I ZADANIA OCHRONNE DLA GATUNKÓW PTAKÓW PRZEDMOTÓW I POTENCJALNYCH PRZEDMIOTÓW

Bardziej szczegółowo

Akcja pilotowa projektu REURIS w Katowicach: rewitalizacja fragmentu doliny Ślepiotki

Akcja pilotowa projektu REURIS w Katowicach: rewitalizacja fragmentu doliny Ślepiotki Akcja pilotowa projektu REURIS w Katowicach: rewitalizacja fragmentu doliny Ślepiotki / Miasto Katowice Leszek Trząski Główny Instytut Górnictwa This project is implemented through the CENRAL EUROPE Programme

Bardziej szczegółowo

ROŚLINY 17 gatunków szkoły podstawowe

ROŚLINY 17 gatunków szkoły podstawowe ROŚLINY 17 gatunków szkoły podstawowe 1. BARWINEK POSPOLITY Roślina o wysokości do 20 cm. Pędy płożące się. Liście lancetowate i zimozielone. Kwiaty niebiesko-fioletowe na szypułkach, pojedyncze w kontach

Bardziej szczegółowo

Międzywydziałowe Koło Naukowe Biologów SGGW

Międzywydziałowe Koło Naukowe Biologów SGGW Międzywydziałowe Koło Naukowe Biologów SGGW Wolontaryjnie organizujemy zajęcia dydaktyczna dla dzieci i młodzieŝy w wieku szkolnym. Zajęcia prowadzimy: W terenie, w ramach wyznaczonej ścieŝki dydaktycznej

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 do zarządzenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu z dnia 1 kwietnia 2014 r.

Załącznik nr 3 do zarządzenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu z dnia 1 kwietnia 2014 r. Załącznik nr 3 do zarządzenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we Wrocławiu z dnia 1 kwietnia 2014 r. Identyfikacja istniejących i potencjalnych zagrożeń dla zachowania właściwego stanu ochrony

Bardziej szczegółowo

Formy ochrony przyrody i zasady jej prawnej ochrony w aglomeracji wałbrzyskiej

Formy ochrony przyrody i zasady jej prawnej ochrony w aglomeracji wałbrzyskiej Formy ochrony przyrody i zasady jej prawnej ochrony w aglomeracji wałbrzyskiej Opracował dr Janusz Skrężyna Główny specjalista Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska we Wrocławiu Formy ochrony przyrody

Bardziej szczegółowo

Projekt Edukacyjny. ścieżka przyrodniczo dydaktyczna. Nowy Folwark Leśniczówka Słomówko

Projekt Edukacyjny. ścieżka przyrodniczo dydaktyczna. Nowy Folwark Leśniczówka Słomówko 1 Projekt Edukacyjny ścieżka przyrodniczo dydaktyczna Nowy Folwark Leśniczówka Słomówko Tytuł Projektu: Wyznaczanie ścieżki przyrodniczej w najbliższej okolicy Wrześni Cele Projektu: Opis Projektu: A.

Bardziej szczegółowo

Metoda pracy: Praca z mapą, praca z tekstem (analiza opisu wybranych parków narodowych), rozmowa dydaktyczna.

Metoda pracy: Praca z mapą, praca z tekstem (analiza opisu wybranych parków narodowych), rozmowa dydaktyczna. Scenariusz lekcji I. Cele lekcji 1) Wiadomości Uczeń: a) wymienia nazwy polskich parków narodowych; definiuje pojęcia: park narodowy, park krajobrazowy, rezerwat; b) zna symbole poszczególnych parków narodowych;

Bardziej szczegółowo

NATURA 2000. www.ek-kom.pl. Janusz Bohatkiewicz. EKKOM Sp. z o.o. Regietów, 21 stycznia 2010

NATURA 2000. www.ek-kom.pl. Janusz Bohatkiewicz. EKKOM Sp. z o.o. Regietów, 21 stycznia 2010 DROGI SAMORZĄDOWE X LAT AKTUALNE PROBLEMY ZWIĄZANE Z OBSZARAMI NATURA 2000 Janusz Bohatkiewicz EKKOM Sp. z o.o. www.ek-kom.pl Regietów, 21 stycznia 2010 Krótka informacja nt. obszarów NATURA 2000 SYSTEM

Bardziej szczegółowo

NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH

NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH FORMULARZ DANYCH 1 NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH DLA OBSZARÓW SPECJALNEJ OCHRONY (OSO) DLA OBSZARÓW SPEŁNIAJĄCYCH KRYTERIA OBSZARÓW O ZNACZENIU WSPÓLNOTOWYM (OZW) I DLA SPECJALNYCH OBSZARÓW

Bardziej szczegółowo

Imię i nazwisko. Błotniaki. Gniazdowanie... 2 W Polsce... 2. Gniazdowanie... 3 W Polsce... 3. Błotniak stawowy - Circus aeruginosus...

Imię i nazwisko. Błotniaki. Gniazdowanie... 2 W Polsce... 2. Gniazdowanie... 3 W Polsce... 3. Błotniak stawowy - Circus aeruginosus... Błotniaki Błotniaki, to liczący 13 gatunków rodzaj ptaków drapieŝnych z rodziny jastrzębiowatych (Accipitridae), rzędu sokołowych (Falconiformes), występujących w Eurazji, Afryce i Ameryce. Ptaki te osiągają

Bardziej szczegółowo

Czy powstrzymanie inwazji roślin obcego pochodzenia w Kampinoskim Parku Narodowym jest realne?

Czy powstrzymanie inwazji roślin obcego pochodzenia w Kampinoskim Parku Narodowym jest realne? Czy powstrzymanie inwazji roślin obcego pochodzenia w Kampinoskim Parku Narodowym jest realne? Anna Otręba Kampinoski Park Narodowy Anna Bomanowska Uniwersytet Łódzki Dorota Michalska-Hejduk Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Polityka Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska wobec inwestycji infrastrukturalnych

Polityka Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska wobec inwestycji infrastrukturalnych Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Olsztynie Maria Mellin Polityka Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska wobec inwestycji infrastrukturalnych Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Olsztynie

Bardziej szczegółowo

ZADANIA CZĘŚCI PRZYRODNICZEJ IV EDYCJI KONKURSU PIOSENKI TURYSTYCZNEJ I WIEDZY O POLSKICH GÓRACH WAGABUNDA 2007

ZADANIA CZĘŚCI PRZYRODNICZEJ IV EDYCJI KONKURSU PIOSENKI TURYSTYCZNEJ I WIEDZY O POLSKICH GÓRACH WAGABUNDA 2007 ZADANIA CZĘŚCI PRZYRODNICZEJ IV EDYCJI KONKURSU PIOSENKI TURYSTYCZNEJ I WIEDZY O POLSKICH GÓRACH WAGABUNDA 2007 SZKOŁA PODSTAWOWA NR 130 W ŁODZI IM. MARSZAŁKA JÓZEFA PIŁSUDSKIEGO Zadania opracowała mgr

Bardziej szczegółowo

Ochrona stanowiska kotewki orzecha wodnego w Stawie Nowokuźnickim koło Opola

Ochrona stanowiska kotewki orzecha wodnego w Stawie Nowokuźnickim koło Opola Stowarzyszenie na Rzecz Zrównoważonego Rozwoju Wsi Nowa Kuźnia PREZENTUJE EFEKTY PROJEKTU: Ochrona stanowiska kotewki orzecha wodnego w Stawie Nowokuźnickim koło Opola Stowarzyszenie na Rzecz Zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Ptaki Parku Krajobrazowego im. gen. Dezyderego Chłapowskiego. Krzysztof Kujawa Instytut Środowiska Rolniczego i Leśnego PAN Stacja Badawcza w Turwi

Ptaki Parku Krajobrazowego im. gen. Dezyderego Chłapowskiego. Krzysztof Kujawa Instytut Środowiska Rolniczego i Leśnego PAN Stacja Badawcza w Turwi Ptaki Parku Krajobrazowego im. gen. Dezyderego Chłapowskiego Krzysztof Kujawa Instytut Środowiska Rolniczego i Leśnego PAN Stacja Badawcza w Turwi Dlaczego ptaki są tak popularne w badaniach ekologicznych?

Bardziej szczegółowo

Cienków Niżny, ujście Białej Wisełki i Wylęgarnia Przemysław Borys, 22.08.15, 9:30-13:30

Cienków Niżny, ujście Białej Wisełki i Wylęgarnia Przemysław Borys, 22.08.15, 9:30-13:30 Cienków Niżny, ujście Białej Wisełki i Wylęgarnia Przemysław Borys, 22.08.15, 9:30-13:30 Ilustracja 1: Wycieczkę zaczynamy po zjechaniu na Czarne (jak nad zalew). Jeszcze przed Wylęgarnią, trochę za wodospadem

Bardziej szczegółowo

Wątpliwości i problemy we wdrażaniu Natury 2000 w Kampinoskim Parku Narodowym

Wątpliwości i problemy we wdrażaniu Natury 2000 w Kampinoskim Parku Narodowym Wątpliwości i problemy we wdrażaniu Natury 2000 w Kampinoskim Parku Narodowym Anna Kębłowska Anna Otręba Anna Siwak Kampinoski Park Narodowy II Ogólnopolskie Sympozjum Parków Narodowych pt. Sieć Natura

Bardziej szczegółowo

Waloryzacja przyrodnicza województwa zachodniopomorskiego

Waloryzacja przyrodnicza województwa zachodniopomorskiego 4. Istniejące formy ochrony przyrody Rozdział ten obejmuje opisy wszystkich obszarów i obiektów objętych ochroną prawną na mocy ustawy o ochronie przyrody, występujących na terenie województwa zachodniopomorskiego.

Bardziej szczegółowo

Ochrona siedlisk w ramach działań przyrodniczych

Ochrona siedlisk w ramach działań przyrodniczych Ochrona siedlisk w ramach działań przyrodniczych 4-5 listopada 2010 r. Leszno MRiRW, Departament Płatności Bezpośrednich Wydział Środowiska i Działań Rolnośrodowiskowych Zakres prezentacji Ogólne informacje

Bardziej szczegółowo

Załącznik aplikacyjny No 2

Załącznik aplikacyjny No 2 praca magisterska DANIEL MIKULSKI Załącznik aplikacyjny No 2 wniosek o utworzenie użytku ekologicznego Dolina Bardzianki na terenie gminy Dominowo Projekt odnowy wsi Murzynowo Kościelne Załączniki aplikacyjne

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI PRZYRODY W KLASIE 5

SCENARIUSZ LEKCJI PRZYRODY W KLASIE 5 SCENARIUSZ LEKCJI PRZYRODY W KLASIE 5 przygotowany na podstawie podręcznika Przyroda 5 WSiP nr DKW 4014-39/99 Temat lekcji : Rozpoznawanie roślin w najbliŝszej okolicy Klasa 5 SP Czas 45 minut autor: mgr

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja projektowa. tras do uprawiania. Nordic Walking. na terenie Gminy Zamość

Dokumentacja projektowa. tras do uprawiania. Nordic Walking. na terenie Gminy Zamość Dokumentacja projektowa tras do uprawiania Nordic Walking na terenie Gminy Zamość Szczebrzeszyn, kwiecień 2013r. Projekt i opracowanie tras: TRAMP Zofia Kapecka Szczebrzeszyn Leśna tel. 600 423 828, 602

Bardziej szczegółowo

Poznajemy parkmiejski scenariuszwycieczki z dziećmi sześcioletnimi do parku

Poznajemy parkmiejski scenariuszwycieczki z dziećmi sześcioletnimi do parku Grażyna Nawrocka Poznajemy parkmiejski scenariuszwycieczki z dziećmi sześcioletnimi do parku Cele dydaktyczne: -rozróżnianie trzech typów lasu: las iglasty, las liściasty i las mieszany, - poznanie przez

Bardziej szczegółowo

Infrastruktura turystyczno-przyrodnicza Nadleśnictwa Baligród oraz walory przyrodnicze tego obszaru

Infrastruktura turystyczno-przyrodnicza Nadleśnictwa Baligród oraz walory przyrodnicze tego obszaru Infrastruktura turystyczno-przyrodnicza Nadleśnictwa Baligród oraz walory przyrodnicze tego obszaru Opracowanie: Marcin Scelina Bystre k/baligrodu, 27.02.2015 Działania edukacyjne i proturystyczne W latach

Bardziej szczegółowo

OPIS TRASY T4 BRĄZOWEJ

OPIS TRASY T4 BRĄZOWEJ OPIS TRASY T4 BRĄZOWEJ Poniższy opis to wskazówki przebiegu wybranej przez Państwa trasy. Dzięki niemu, w ramach każdego wyodrębnionego odcinka, dysponują Państwo szczegółowymi informacjami, dotyczącymi

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXXIV.235.2014 RADY GMINY ZABÓR. z dnia 25 czerwca 2014 r. w sprawie ustanowienia użytków ekologicznych na terenie Gminy Zabór.

UCHWAŁA NR XXXIV.235.2014 RADY GMINY ZABÓR. z dnia 25 czerwca 2014 r. w sprawie ustanowienia użytków ekologicznych na terenie Gminy Zabór. UCHWAŁA NR XXXIV.235.2014 RADY GMINY ZABÓR z dnia 25 czerwca 2014 r. w sprawie ustanowienia użytków ekologicznych na terenie Gminy Zabór. Na podstawie art. 44 ust. 1, 2 i 3a oraz art. 45 ust. 1 ustawy

Bardziej szczegółowo

Gdańsk, dnia 22 grudnia 2014 r. Poz. 4493 ZARZĄDZENIE REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA W GDAŃSKU. z dnia 19 grudnia 2014 r.

Gdańsk, dnia 22 grudnia 2014 r. Poz. 4493 ZARZĄDZENIE REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA W GDAŃSKU. z dnia 19 grudnia 2014 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO Gdańsk, dnia 22 grudnia 2014 r. Poz. 4493 ZARZĄDZENIE REGIONALNEGO DYREKTORA OCHRONY ŚRODOWISKA W GDAŃSKU z dnia 19 grudnia 2014 r. w sprawie ustanowienia planu

Bardziej szczegółowo

Obszary Natura 2000 na terenie Rudniańskiego Parku Krajobrazowego gatunki zwierząt. Karolina Wieczorek

Obszary Natura 2000 na terenie Rudniańskiego Parku Krajobrazowego gatunki zwierząt. Karolina Wieczorek Obszary Natura 2000 na terenie Rudniańskiego Parku Krajobrazowego gatunki zwierząt Karolina Wieczorek Obszar Natura 2000 Rudno PLH 120058 Obszar Natura 2000 Rudno PLH 120058 gatunki zwierząt Przedmioty

Bardziej szczegółowo

PTASI KALENDARZ 2013 KWIECIEŃ KOS (Turdus merula) Drozdy (Turdidae)

PTASI KALENDARZ 2013 KWIECIEŃ KOS (Turdus merula) Drozdy (Turdidae) PTASI KALENDARZ 2013 KWIECIEŃ KOS (Turdus merula) Drozdy (Turdidae) Kos (Turdus merula), należy do rodziny drozdów. Samiec jest cały czarny, oprócz żółtego dzioba oraz żółtej obrączki wokół oka, ze stosunkowo

Bardziej szczegółowo

Ochrona przyrody. Test podsumowujący rozdział III. Wersja A

Ochrona przyrody. Test podsumowujący rozdział III. Wersja A ..................................... Imię i nazwisko Wersja A Test podsumowujący rozdział III Ochrona przyrody.............................. Data Klasa oniższy test składa się z 15 zadań. rzy każdym poleceniu

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 18 stycznia 2016 r. Poz. 490 UCHWAŁA NR 181/XV/2015 RADY MIASTA CIECHANÓW. z dnia 23 grudnia 2015 r.

Warszawa, dnia 18 stycznia 2016 r. Poz. 490 UCHWAŁA NR 181/XV/2015 RADY MIASTA CIECHANÓW. z dnia 23 grudnia 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO Warszawa, dnia 18 stycznia 2016 r. Poz. 490 UCHWAŁA NR 181/XV/2015 RADY MIASTA CIECHANÓW z dnia 23 grudnia 2015 r. w sprawie ustanowienia zespołu przyrodniczo

Bardziej szczegółowo

Słowiński Park Narodowy

Słowiński Park Narodowy Słowiński Park Narodowy Utworzony został w 1967 roku rozporządzeniem Rady Ministrów. Jest położony w środkowej części polskiego wybrzeża, w województwie pomorskim. Obejmuje Mierzeję Łebską, Nizinę Gardeńsko-Łebską,

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z realizacji zadania pn. Zastosowanie nasadzeń rodzimych i użytkowych gatunków roślin w miejscach publicznych Gminy Smołdzino

Sprawozdanie z realizacji zadania pn. Zastosowanie nasadzeń rodzimych i użytkowych gatunków roślin w miejscach publicznych Gminy Smołdzino Sprawozdanie z realizacji zadania pn. Zastosowanie nasadzeń rodzimych i użytkowych gatunków roślin w miejscach publicznych Gminy Smołdzino Przedmiotem realizacji zadania było przeprowadzenie rewitalizacji

Bardziej szczegółowo

Budowa mostu przez rzekę Wisłę w okolicach miasta Grudziądza w ramach realizacji autostrady A-1

Budowa mostu przez rzekę Wisłę w okolicach miasta Grudziądza w ramach realizacji autostrady A-1 Budowa mostu przez rzekę Wisłę w okolicach miasta Grudziądza w ramach realizacji autostrady A-1 Opracował Sebastian Dąbrowski Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Bydgoszczy Diagnoza sytuacji opis

Bardziej szczegółowo

Fot. 2. Ogrody działkowe Złoty Róg. W tle osiedle Salwator Tower. Fot. K. Walasz.

Fot. 2. Ogrody działkowe Złoty Róg. W tle osiedle Salwator Tower. Fot. K. Walasz. Opinia o przeznaczeniu terenów ogrodów działkowych przy ul. Armii Krajowej w Krakowie w związku z nową propozycją zagospodarowania tych terenów przestawioną w projekcie dokumentu Zmiana Studium uwarunkowań

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXXI/239/2013 RADY MIEJSKIEJ W DREZDENKU. z dnia 30 stycznia 2013 r.

UCHWAŁA NR XXXI/239/2013 RADY MIEJSKIEJ W DREZDENKU. z dnia 30 stycznia 2013 r. UCHWAŁA NR XXXI/239/2013 RADY MIEJSKIEJ W DREZDENKU z dnia 30 stycznia 2013 r. w sprawie ustanowienia użytku ekologicznego Jelenie Bagna położonego na terenie Nadleśnictwa Karwin, Gmina Drezdenko. Na podstawie

Bardziej szczegółowo

OD SZCZEGÓŁU DO OGÓŁU CZYLI KRÓTKA HISTORIA OCHRONY PRZYRODY

OD SZCZEGÓŁU DO OGÓŁU CZYLI KRÓTKA HISTORIA OCHRONY PRZYRODY www.katowice. rdos.gov.pl OD SZCZEGÓŁU DO OGÓŁU CZYLI KRÓTKA HISTORIA OCHRONY PRZYRODY NA PRZEŁOMIE WIEKÓW Jolanta Prażuch Regionalny Konserwator Przyrody, Zastępca Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska

Bardziej szczegółowo

Projekt Ochrona siedlisk in situ w Nadleśnictwie Kłodawa i Nadleśnictwie Rokita dofinansowany z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.

Projekt Ochrona siedlisk in situ w Nadleśnictwie Kłodawa i Nadleśnictwie Rokita dofinansowany z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Projekt Ochrona siedlisk in situ w Nadleśnictwie Kłodawa i Nadleśnictwie Rokita dofinansowany z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Warszawa, dnia 31.01.2014 r. 2 Nadleśnictwo Kłodawa Nadleśnictwo

Bardziej szczegółowo

Opracował Grzegorz Stawarz

Opracował Grzegorz Stawarz POMNIKI PRZYRODY GMINY PILZNO Opracował Grzegorz Stawarz Pilzno 2007 Pomniki przyrody to pojedyncze twory przyrody Ŝywej i nieoŝywionej lub ich skupiska o szczególnej wartości przyrodniczej, naukowej,

Bardziej szczegółowo

OGRÓD BOTANICZNY ARBORETUM SYRENIE STAWY NA TERENIE PARKU KASPROWICZA W SZCZECINIE KONCEPCJA ZAGOSPODAROWANIA 2010

OGRÓD BOTANICZNY ARBORETUM SYRENIE STAWY NA TERENIE PARKU KASPROWICZA W SZCZECINIE KONCEPCJA ZAGOSPODAROWANIA 2010 OGRÓD BOTANICZNY ARBORETUM SYRENIE STAWY NA TERENIE PARKU KASPROWICZA W SZCZECINIE KONCEPCJA ZAGOSPODAROWANIA 2010 HISTORIA Z LEWEJ: FRAGMENT MAPY Z 1929 R. NA DOLE: FRAGMENT MAPY Z 1939 R. MODRZEWIOWY

Bardziej szczegółowo

Lasy w Polsce. Agata Konefeld. Klasa 6a

Lasy w Polsce. Agata Konefeld. Klasa 6a Lasy w Polsce Agata Konefeld Klasa 6a Spis treści Co to właściwie jest las?... 3 Piętrowa budowa lasu, pospolite zwierzęta oraz rośliny w nich występujące... 4 NajwaŜniejsze funkcje lasu... 6 Las naturalny,

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Szkoleniowo - Wypoczynkowy Ministerstwa Sprawiedliwości Albrechtówka. Albrechtówka

Ośrodek Szkoleniowo - Wypoczynkowy Ministerstwa Sprawiedliwości Albrechtówka. Albrechtówka Ośrodek Szkoleniowo Wypoczynkowy w Kazimierzu Dolnym malowniczo położony na skarpie wiślanej, jest jednym z najpiękniejszych miejsc na trasie Kazimierz Męćmierz. W otoczeniu lasu, ciszy i spokoju każdy

Bardziej szczegółowo

KONKURS PRZYRODNICZY. Życie na łące. - Dzień Ziemi 2006 r INSTRUKCJA DLA UCZESTNIKA

KONKURS PRZYRODNICZY. Życie na łące. - Dzień Ziemi 2006 r INSTRUKCJA DLA UCZESTNIKA KONKURS PRZYRODNICZY Życie na łące - Dzień Ziemi 2006 r INSTRUKCJA DLA UCZESTNIKA 1. W teście znajdziesz 23 różnorodne zadania dotyczące wiadomości i umiejętności dotyczących łąki. 2. W zadaniach, w których

Bardziej szczegółowo

Na prezentacje zaprasza Zosia Majkowska i Katarzyna Kostrzewa

Na prezentacje zaprasza Zosia Majkowska i Katarzyna Kostrzewa Na prezentacje zaprasza Zosia Majkowska i Katarzyna Kostrzewa Kraków Kraków położony jest w województwie małopolskim. Był siedzibą królów Polski. To król Kazimierz Odnowiciel przeniósł swoja siedzibę z

Bardziej szczegółowo

Lokalizacja i dojazd do działek:

Lokalizacja i dojazd do działek: Lokalizacja i dojazd do działek: Działki położone są w miejscowości Żałe k. Rypina Dojazd do działek całoroczny drogą asfaltową do Żałe, a następnie 150 m drogą gruntową, aż do jeziora (działka 596/8).

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii a ochrona środowiska. Janina Kawałczewska

Odnawialne źródła energii a ochrona środowiska. Janina Kawałczewska Odnawialne źródła energii a ochrona środowiska Janina Kawałczewska 1. Wykorzystanie OZE jako przeciwdziałanie zmianom klimatu. OZE jak przeciwwaga dla surowców energetycznych (nieodnawialne źródła energii),

Bardziej szczegółowo