EKOLOGIA OGÓLNA WBNZ 884. Wykład 10 Organizm wśród organizmów: interakcje

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "EKOLOGIA OGÓLNA WBNZ 884. Wykład 10 Organizm wśród organizmów: interakcje"

Transkrypt

1 EKOLOGIA OGÓLNA WBNZ 884 Wykład 10 Organizm wśród organizmów: interakcje

2 INTERAKCJE MIĘDZYGATUNKOWE

3 Ekosystem złoŝony z wielu gatunków Energia Ciepło konkurencja drapieŝnictwo pasoŝytnictwo mutualizm

4

5 KONKURENCJA

6

7 Populacje osobno Konkurencyjne wypieranie Koegzystencja EKSPERYMENT GAUSEGO

8 Pinta GALAPAGOS Marchena Genovesa Fernandina San Salvador Rabida Pinzon Daphne Baltra Santa Cruz Isabela Los Hermanos Santa Fe San Cristobal Santa Maria Espanola

9 Zięby Darwina Jonathan Weiner Dziób zięby KiW

10

11

12 1. Geospiza magnirostris 2. Geospiza fortis 3. Geospiza parvula 4. Certhidea olivacea

13 Geospiza fuliginosa Wikipedia Wikipedia Geospiza fortis

14 Wysokość dzioba u zięb Darwina (Geospiza sp.) na róŝnych wyspach archipelagu Galapagos

15 KONKURENCJA MIĘDZYGATUNKOWA Konkurencja przez eksploatację ( na zabór ) [scramble competition] Konkurencja przez interferencję ( na zabój ) [contest competition] Duch minionej konkurencji (Connell 1980)

16 EKSPLOATACJA DRAPIEśNICTWO ROŚLINOśERNOŚĆ PASOśYTNICTWO

17 Pająk krzyżak ogrodowy Araneus diadematus

18 Pająk TYGRZYK PASKOWANY Argiope bruennichi samica Łąki w Kostrzu

19 (Salticidae)

20 Rzekotka (Hyla arborea) - drapieŝca

21 TŁUSTOSZ POSPOLITY Pinguicula vulgaris Roślina drapieŝna Beskid Sądecki

22 MIMIKRA Gąsienica miernikowca udaje gałązkę

23 MIMIKRA Dorosły motyl naroŝnicy zbrojówki (Phalera bucephala) udaje sęczek

24 MIMIKRA Straszyki (patyczaki) Phasmida z Borneo

25 OBRONA CHEMICZNA Wij krocionóg (Diplopoda, Pselafognata): wydziela cyjanowodór Wenezuela

26 Rozwielitki (Daphnia sp.) obrona indukowana

27

28 DYNAMIKA UKŁADU DRAPIEśCA-OFIARA wg. modelu Lotki-Volterry dn/dt = rn-γnn dn/dt = αγnn - mn Diagram fazowy Przebieg zmian w czasie

29 EKSPLOATACJA DRAPIEśNICTWO ROŚLINOśERNOŚĆ PASOśYTNICTWO

30 ROŚLINOśERNOŚĆ Dęby w Puszczy Niepołomickiej ogołocone przez larwy zwójki zieloneczki (Tortrix viridana)

31 LARWA ZWÓJKI ZIELONECZKI (Tortrix viridana)

32 OBRONA ROŚLIN Mechaniczna (kolce itd..) Chemiczna bierna (związki fenolowe) Chemiczna aktywna (alkaloidy, glikozydy itd.) Kompensacja (strategia trawy) Obrona indukowana ( talking trees )

33 KOLCZASTE PNIE (Wenezuela)

34 KAKTUSY (Pustynia Sonora) Teddy bear cholla Cylindropuntia bigelovii Saguaro Karnegia olbrzymia (Carnegiea gigantea) Gila Dzięciur kaktursowy(melanerpes uropygialis)

35 OBRONA ROŚLIN Machaniczna (kolce itd..) Chemiczna bierna (związki fenolowe) Chemiczna aktywna (alkaloidy, glikozydy itd.) Kompensacja (strategia trawy) Obrona indukowana ( talking trees )

36 GARBNIKI OGROMNE ŚLINIANKI PRZEśUWACZY O POKARMIE BOGATYM W GARBNIKI ( CONCENTRATE SELECTORS )

37 OBRONA ROŚLIN Machaniczna (kolce itd..) Chemiczna bierna (związki fenolowe) Chemiczna aktywna (alkaloidy, glikozydy itd.) Kompensacja (strategia trawy) Obrona indukowana ( talking trees )

38 GLIKOZYDY ALKALOIDY

39 OBRONA ROŚLIN Mechaniczna (kolce itd..) Chemiczna bierna (związki fenolowe) Chemiczna aktywna (alkaloidy, glikozydy itd.) Kompensacja (strategia trawy) Obrona indukowana ( talking trees )

40 STRATEGIA TRAWY

41 OBRONA ROŚLIN Mechaniczna (kolce itd..) Chemiczna bierna (związki fenolowe) Chemiczna aktywna (alkaloidy, glikozydy itd.) Kompensacja (strategia trawy) Obrona indukowana ( talking trees )

42

43 EKSPLOATACJA DRAPIEśNICTWO ROŚLINOśERNOŚĆ PASOśYTNICTWO

44 Kleszcz Ixodes ricinus głodny i najedzony Puszcza Niepołomicka

45 ZARAZA (Orobanche sp.) Roślina pasoŝytnicza Łąki w Kostrzu

46 Trzpiennik olbrzym (Urocerus gigas) składa jaja do drewna świerka (Spisz)

47 Owadziarka zgłębiec (Rhyssa persuasoria) (parazytoid) pasoŝytuje na larwach trzpiennika Pieniny

48 Wesz łonowa

49 PRZYWRA Leucochloridium macrostomum BURSZTYNKA Succinea putris

50

51 BURSZTYNKA Succinea putris PRZYWRA Leucochloridium macrostomum

52 MUTUALIZM SYMBIOZY METABOLICZNE ZOOGAMIA I ZOOCHORIA PRZYMIERZE OBRONNE KOMENSALIZM

53 SYMBIOZA METABOLICZNA: POROSTY

54 SYMBIOZA METABOLICZNA: POROSTY

55

56 Termity (Nasutitermes sp.) Symbioza trawienna z pierwotniakami

57 Termity (Nasutitermes sp.) Symbioza trawienna z pierwotniakami Przewód pokarmowy Metanogeneza Wiązanie azotu Recykling azotu Moriya Ohkuma 2001 Dekompozycja Celulozy PROTIST A Wydalanie azotu (kwas moczowy) Octan Wiązanie azotu Octan Absorbowane przez termity Recykling

58 LARWA ZMORSZNIKA (Corymbia rubra) drewnojad

59 ZOOGAMIA

60 Paź królowej (Papilio machaon) Kostrze - Fort Bodzów

61 Cytrynek (Gonepteryx rhamni) na kwiatach krwawnicy (Lythrum salicaria) Łąki w Kostrzu

62 Nasiona z elajosomami ZOOCHORIA Glistnik jaskółcze ziele (Chelidonium majus)

63 Myrmica sp. Lasius niger MRÓWKI ZBIERAJĄCE NASIONA GLISTNIKA

64 Wenezuela, Chrząszcz arlekin Acrocinus longimanus (Cerambycidae)

65 Forezja (komensalizm transportowy) Cordylochernes scorpioides

66

67 Ratel Mellivora capensis Miodowód Indicator indicator

68 Mutualista? PasoŜyt? DrapieŜnik? MOTYLE MODRASZKI Z RODZ. Maculinea M. telejus* M. nausithous* M. arion M. alcon* MRÓWKI Myrmica sp. ROŚLINY: KRWIŚCIĄG (Sanguiosorba officinalis)* MACIERZANKA (Thymus sp.) GORYCZKA WĄSKOLISTNA (Gentiana pneumonanthe)* * - występują na łąkach w Kostrzu

69 MODRASZEK Maculinea telejus samica składająca jaja na krwiściągu Sanguisorba officinalis (Łąki w Kostrzu)

70 KWIAT GORYCZKI WĄSKOLISTNEJ Gentiana pneumonanthe z jajami modraszka Maculinea alcon

71 Larwa Maculinea telejus w stadium wabienia mrówek

72 PASOśYT CZY MUTUALISTA? ĆMY YUKKOWE (USA) Tettigula yukkasella [O. Pellmyr] Natl. Geographic Magazine 3/1997

73 Ćmy przylatują na kwiat yukki w celu skojarzenia

74 Zapłodniona samica zbiera pyłek

75 Po przeleceniu na inny kwiat składa jaja do zaląŝni

76 Po czym składa pyłek na słupku, przez co ma gwarancję, Ŝe zaląŝki się będą rozwijały

77 PASOśYT CZY MUTUALISTA? Pełnik europejski i muchówki Chiastocheta sp. (Anthomyiidae) [O. Pellmyr ]

78 Mucha z rodzaju Schistocerca na kwiecie pełnika (Trollius europaeus) Łąki w Kostrzu

79

80

81 AMBROZJA Korniki drukarze Ips typographus (Scotylidae) odŝywiające się grzybnią

82 HIPOTEZA CZERWONEJ KRÓLOWEJ (Lewis Carrol: Przygody Alicji po Drugiej Stronie Lustra ):...trzeba biec tak szybko jak się potrafi, Ŝeby zostać w tym samym miejscu. JeŜeli chce się znaleźć w innym miejscu, trzeba biec co najmniej dwa razy szybciej!

83

84 Mixotricha paradoxa

EKOLOGIA. Populacja termin różnie rozumiany. Cechy osobnicze vs cechy populacji. Ekologia populacji

EKOLOGIA. Populacja termin różnie rozumiany. Cechy osobnicze vs cechy populacji. Ekologia populacji EKOLOGIA Ekologia populacji Populacja termin różnie rozumiany W demografii (człowieka): ludzie zamieszkujący określony rejon: np. populacja Krakowa, populacja Polski południowej, populacja Polski, populacja

Bardziej szczegółowo

Ekologia ogólna WBNZ 884. Wykład 1

Ekologia ogólna WBNZ 884. Wykład 1 Ekologia ogólna WBNZ 884 Wykład 1 Sprawy organizacyjne Wykładowca: Prof. dr hab. January Weiner, INoŚ, Zespół Ekologii Ekosystemów; Gronostajowa 7. Pok. 3.2.15 Czas i miejsce: wtorki, godz. 10-12 [precyzyjny

Bardziej szczegółowo

Fitofag, roślinożerca

Fitofag, roślinożerca RoślinoŜerność Roślinożerność(fitofagia) sposób odżywiania się (pobierania pokarmu), polegający na zjadaniu roślin. Z reguły polega na zjadaniu roślin (spasanie) bez ich uśmiercania, jak u przeżuwaczy

Bardziej szczegółowo

młodzieńczy 2500 rozrodczy 1500 starości 500 a) Na podstawie informacji z tabeli wykonaj wykres

młodzieńczy 2500 rozrodczy 1500 starości 500 a) Na podstawie informacji z tabeli wykonaj wykres . Zadanie Zaznacz prawidłowe zakończenie zdania. Ekologia zajmuje się A. usuwaniem skutków szkodliwej działalności człowieka oraz zapobieganiem zanieczyszczeniu środowiska. B. badaniem wzajemnego wpływu

Bardziej szczegółowo

Chrońmy owady! http://gallery.photo.net/photo/4318247-md.jpg

Chrońmy owady! http://gallery.photo.net/photo/4318247-md.jpg Chrońmy owady! http://gallery.photo.net/photo/4318247-md.jpg Systematyka Królestwo: zwierzęta Podkrólestwo: tkankowce Typ: stawonogi Gromada: owady (Insecta) Systematyka Królestwo: zwierzęta Podkrólestwo:

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Ekologiczne EKO-UNIA. Dbałość o środowisko naturalne zgodnie z ideą zrównoważonego rozwoju. Kwartalnik nr 5 Wrocław Motylaty

Stowarzyszenie Ekologiczne EKO-UNIA. Dbałość o środowisko naturalne zgodnie z ideą zrównoważonego rozwoju. Kwartalnik nr 5 Wrocław Motylaty Stowarzyszenie Ekologiczne EKO-UNIA Kwartalnik nr 5 Wrocław Motylaty Dbałość o środowisko naturalne zgodnie z ideą zrównoważonego rozwoju Przed Państwem piąty numer kwartalnika Motylaty, wydawanego w ramach

Bardziej szczegółowo

Chronimy europejskie motyle

Chronimy europejskie motyle 1 Chronimy europejskie motyle OCHRONA MOTYLI I ICH SIEDLISK Stowarzyszenie Ekologiczne EKO-UNIA w latach 2011-14 zrealizowało projekt pod nazwą Trwałe zachowanie zagrożonych siedlisk i motyli w sieci Natura

Bardziej szczegółowo

I I. 8 9 10 13 12 14 11

I I. 8 9 10 13 12 14 11 I. 1 2 3 4 7 6 5 II. 8 9 10 11 12 13 14 III. 15 16 17 18 19 20 21 IV. 22 23 24 25 26 27 28 Przewodnik do obserwacji organizmów pełniących różne funkcje w zespole organizmów związanym z drzewem Wstęp Czy

Bardziej szczegółowo

Obszary Natura 2000 na terenie Rudniańskiego Parku Krajobrazowego gatunki zwierząt. Karolina Wieczorek

Obszary Natura 2000 na terenie Rudniańskiego Parku Krajobrazowego gatunki zwierząt. Karolina Wieczorek Obszary Natura 2000 na terenie Rudniańskiego Parku Krajobrazowego gatunki zwierząt Karolina Wieczorek Obszar Natura 2000 Rudno PLH 120058 Obszar Natura 2000 Rudno PLH 120058 gatunki zwierząt Przedmioty

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Ekologiczne EKO-UNIA. Dbałość o środowisko naturalne zgodnie z ideą zrównoważonego rozwoju. Kwartalnik nr 6 Wrocław Motylaty

Stowarzyszenie Ekologiczne EKO-UNIA. Dbałość o środowisko naturalne zgodnie z ideą zrównoważonego rozwoju. Kwartalnik nr 6 Wrocław Motylaty Stowarzyszenie Ekologiczne EKO-UNIA Kwartalnik nr 6 Wrocław Motylaty Dbałość o środowisko naturalne zgodnie z ideą zrównoważonego rozwoju Oddajemy do Państwa rąk szósty numer kwartalnika Motylaty, wydawanego

Bardziej szczegółowo

Ekologia. Ochrona środowiska

Ekologia. Ochrona środowiska Grupa a Ekologia. Ochrona środowiska................................................. Imię i nazwisko Poniższy test składa się z 18 zadań. Przy każdym poleceniu podano liczbę punktów możliwą do uzyskania

Bardziej szczegółowo

MARTYNA DOBER KL. 5 Gdyńska Szkoła Społeczna. Opiekun: Kamila Schwarz nauczyciel przyrody

MARTYNA DOBER KL. 5 Gdyńska Szkoła Społeczna. Opiekun: Kamila Schwarz nauczyciel przyrody MARTYNA DOBER KL. 5 Gdyńska Szkoła Społeczna Opiekun: Kamila Schwarz nauczyciel przyrody Modraszek ikar. Poleć znajomemu Pokaż oryginał Dane exif Linki do zdjęcia fotoforum.gazeta.pl 640 522 (Taki sam

Bardziej szczegółowo

KONKURS PRZYRODNICZY. Życie na łące. - Dzień Ziemi 2006 r INSTRUKCJA DLA UCZESTNIKA

KONKURS PRZYRODNICZY. Życie na łące. - Dzień Ziemi 2006 r INSTRUKCJA DLA UCZESTNIKA KONKURS PRZYRODNICZY Życie na łące - Dzień Ziemi 2006 r INSTRUKCJA DLA UCZESTNIKA 1. W teście znajdziesz 23 różnorodne zadania dotyczące wiadomości i umiejętności dotyczących łąki. 2. W zadaniach, w których

Bardziej szczegółowo

WPROWADZENIE. Biocenozę tworzą wszystkie populacje występujące w danym biotopie, wzajemnie oddziałujące na siebie.

WPROWADZENIE. Biocenozę tworzą wszystkie populacje występujące w danym biotopie, wzajemnie oddziałujące na siebie. WPROWADZENIE Biocenozę tworzą wszystkie populacje występujące w danym biotopie, wzajemnie oddziałujące na siebie. Do najwaŝniejszych zaleŝności w biocenozie naleŝą stosunki pokarmowe. WyróŜniamy trzy główne

Bardziej szczegółowo

Typy pustyń: 1. Kamienista (wsch. Tien-Szan) 2. Żwirowa (Mongolska) 3. Piaszczysta (pn. Sahara) 4. Pylasta (Szatt al- Dżarid) (1) (2) (3) (4)

Typy pustyń: 1. Kamienista (wsch. Tien-Szan) 2. Żwirowa (Mongolska) 3. Piaszczysta (pn. Sahara) 4. Pylasta (Szatt al- Dżarid) (1) (2) (3) (4) Pustynia teren o znacznej powierzchni, pozbawiony zwartej szaty roślinnej wskutek małej ilości opadów i przynajmniej okresowo wysokich temperatur powietrza, co sprawia, że parowanie przewyższa ilość opadów.

Bardziej szczegółowo

PLAN METODYCZNY LEKCJI

PLAN METODYCZNY LEKCJI PLAN METODYCZNY LEKCJI Data: 24. 0 2014 r. Klasa: VI b Przedmiot: przyroda Czas trwania lekcji: 45 minut Nauczyciel: mgr Iwona Gładyś Temat lekcji: Jakie jest znaczenie owadów w przyrodzie i w życiu człowieka?

Bardziej szczegółowo

ROLA BIORÓŻNORODNOŚCI W SIECI POKARMOWEJ autor: Magdalena Szewczyk

ROLA BIORÓŻNORODNOŚCI W SIECI POKARMOWEJ autor: Magdalena Szewczyk ROLA BIORÓŻNORODNOŚCI W SIECI POKARMOWEJ autor: Magdalena Szewczyk Cel zajęć: Cele operacyjne: Uczeń: potrafi stworzyć sieć troficzną i łańcuch pokarmowy, umie powiązać ze sobą różne elementy środowiska,znaleźć

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału z biologii do klasy III.

Rozkład materiału z biologii do klasy III. Rozkład materiału z biologii do klasy III. L.p. Temat lekcji Treści programowe Uwagi 1. Nauka o funkcjonowaniu przyrody. 2. Genetyka nauka o dziedziczności i zmienności. -poziomy różnorodności biologicznej:

Bardziej szczegółowo

Ekologia wyk. 1. wiedza z zakresu zarówno matematyki, biologii, fizyki, chemii, rozumienia modeli matematycznych

Ekologia wyk. 1. wiedza z zakresu zarówno matematyki, biologii, fizyki, chemii, rozumienia modeli matematycznych Ekologia wyk. 1 wiedza z zakresu zarówno matematyki, biologii, fizyki, chemii, rozumienia modeli matematycznych Ochrona środowiska Ekologia jako dziedzina nauki jest nauką o zależnościach decydujących

Bardziej szczegółowo

DRAPIEśNICTWO Zazwyczaj ludzie uwaŝają za słuszne twierdzenie, Ŝe tylko zwierzęta są drapieŝnikami, w rzeczywistości jednak wygląda to trochę inaczej DrapieŜnictwo - sposób odŝywiania się zwierząt, polegający

Bardziej szczegółowo

Wyk. 2 Ekologia behawioralna

Wyk. 2 Ekologia behawioralna Wyk. 2 Ekologia behawioralna Be or not to be? How be to be? Pytania o zachowanie Dlaczego to zachowanie wyewoluowało? Gody przed kopulacją Życie samotnie lub w grupie Pieśni ptaków składają się z gwizdów

Bardziej szczegółowo

AUTOREFERAT. 3. Informacje o dotychczasowym zatrudnieniu w jednostkach naukowych

AUTOREFERAT. 3. Informacje o dotychczasowym zatrudnieniu w jednostkach naukowych AUTOREFERAT 1. Imiona i nazwisko MARCIN PIOTR SIELEZNIEW 2. Posiadane stopnie naukowe magister biologii Praca magisterska: Wpływ analogu ekdyzonu RH 5849 na diapauzę poczwarkową zmrocznika wilczomleczka,

Bardziej szczegółowo

wysokości 2m.(patrz zdj.4). Ilość użytych pułapek to: sztuk, sztuk, sztuk. Poza tym jako pułapek używano stare drzewa tzw.

wysokości 2m.(patrz zdj.4). Ilość użytych pułapek to: sztuk, sztuk, sztuk. Poza tym jako pułapek używano stare drzewa tzw. Streszczenie Niniejsza praca była wykonana w celu bliższego poznania szkodników i oceny stanu drzewostanu w grądzie Grabowy Borek, który leży niedaleko mego miejsca zamieszkania. Po przeprowadzonych obserwacjach

Bardziej szczegółowo

3. woj. lubelskie, Lasy Sobiborskie (PLH060043) Lp. Nazwa gatunku Grupa* Opis Miniatura zdjęcia

3. woj. lubelskie, Lasy Sobiborskie (PLH060043) Lp. Nazwa gatunku Grupa* Opis Miniatura zdjęcia 3. woj. lubelskie, Lasy Sobiborskie (PLH060043) ZESTAW KONTROLNY DLA NAUCZYCIELA/-LKI Lp. Nazwa gatunku Grupa* Opis Miniatura zdjęcia aldrowanda Jestem mięsożerną rośliną wodną. Odżywiam się zooplanktonem,

Bardziej szczegółowo

Plan wynikowy z biologii do klasy III gimnazjum nr programu DKW-4014-96/99

Plan wynikowy z biologii do klasy III gimnazjum nr programu DKW-4014-96/99 Plan wynikowy z biologii do klasy III gimnazjum nr DKW-4014-96/99 1. Ekologia a ochrona środowiska i ochrona 2. Czym jest gatunek? Znaczenie pojęć: ekologia, ochrona, ochrona Środowiska podwójne nazewnictwo

Bardziej szczegółowo

Tylko człowiek jest do tego zdolny z przekonaniem kiwamy głowami.

Tylko człowiek jest do tego zdolny z przekonaniem kiwamy głowami. Nie wszyscy wiedzą, że społeczeństwo mrówek żyje na kuli ziemskiej od 100 mln lat. Najliczniej występują w tropikach, ale i Polsce występuje 95 gatunków owadów. {loadposition related_items} Nam ludziom,

Bardziej szczegółowo

Test przyrodniczy część biologiczna do Liceum Akademickiego do profilu biologiczno-chemicznego 29 maja 2010 r., godz. 15.

Test przyrodniczy część biologiczna do Liceum Akademickiego do profilu biologiczno-chemicznego 29 maja 2010 r., godz. 15. Test przyrodniczy część biologiczna do Liceum Akademickiego do profilu biologiczno-chemicznego 29 maja 2010 r., godz. 15.00, czas: 60 minut Kod kandydata: Liczba punktów: Zadanie 1. (4 pkt) Zewnętrzną

Bardziej szczegółowo

IV KONKURS BIOLOGICZNY 2005/ 06 Etap III

IV KONKURS BIOLOGICZNY 2005/ 06 Etap III IV KONKURS BIOLOGICZNY 2005/ 06 Etap III Czas rozwiązania- 60 minut Test, który otrzymałeś, składa się z 20 zadań. Rozwiązuj je zgodnie z poleceniami. Życzymy powodzenia! 1. (1p.) W lesie pnie drzew pokryte

Bardziej szczegółowo

PARAZYTOLOGICA EPICA

PARAZYTOLOGICA EPICA PARAZYTOLOGICA EPICA Wykład 1. 17.02.2010 Parazytologia to nauka o pasożytach i pasożytnictwie związana z biologią, medycyną oraz weterynarią. Z tego też względu parazytologię możemy podzielić na: - parazytologię

Bardziej szczegółowo

Ostateczna postać długotrwałych zmian w określonych warunkach klimatyczno-geologicznych to:

Ostateczna postać długotrwałych zmian w określonych warunkach klimatyczno-geologicznych to: WYDZIAŁ: GEOLOGII, GEOFIZYKI I OCHRONY ŚRODOWISKA KIERUNEK STUDIÓW: OCHRONA ŚRODOWISKA RODZAJ STUDIÓW: STACJONARNE I STOPNIA ROK AKADEMICKI 2014/2015 WYKAZ PRZEDMIOTÓW EGZAMINACYJNYCH: I. Ekologia II.

Bardziej szczegółowo

Kto kogo je? Pośrednie nawiązania do treści nauczania z PP: przedstawia proste zależności pokarmowe zachodzące między organizmami

Kto kogo je? Pośrednie nawiązania do treści nauczania z PP: przedstawia proste zależności pokarmowe zachodzące między organizmami Kto kogo je? Zajęcia terenowe: Zajęcia w klasie: Zakres materiału z płyty: Plansza 3 funkcjonowanie ekosystemów Bezpośrednie nawiązania do treści nauczania z PP: przedstawia proste zależności pokarmowe

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe kryteria oceniania z biologii - klasa III gimnazjum

Szczegółowe kryteria oceniania z biologii - klasa III gimnazjum Szczegółowe kryteria oceniania z biologii - klasa III gimnazjum Temat lekcji Ekologia a ochrona i ochrona Czym jest gatunek? Jakie czynniki ograniczają rozmieszczenie organizmów? Przegląd wybranych gatunków

Bardziej szczegółowo

LEKCJA KOLEśEŃSKA PRZEPROWADZONA W DNIU 22.10.2003 SCENARIUSZ LEKCJI PRZYRODY W KLASIE 4

LEKCJA KOLEśEŃSKA PRZEPROWADZONA W DNIU 22.10.2003 SCENARIUSZ LEKCJI PRZYRODY W KLASIE 4 Lekcja Tworzymy sieci troficzne realizowana była w klasie IV jako podsumowanie tematów opisujących zaleŝności w przyrodzie. Cała lekcja miała charakter pracy zespołowej. Podzieliłam klasę na 6 grup w drodze

Bardziej szczegółowo

EKOLOGIA. populacjami. szakale żywiące się pożywieniem pozostawionym przez lwy

EKOLOGIA. populacjami. szakale żywiące się pożywieniem pozostawionym przez lwy EKOLOGIA Zadanie 1. (3pkt) Tabela przedstawia niektóre rodzaje oddziaływań międzypopulacyjnych. Wpisz do tabeli brakujące opisy i przykłady wymienionych w niej interakcji. Nazwa Opis interakcji między

Bardziej szczegółowo

Owady społeczne. Pszczoły

Owady społeczne. Pszczoły Daria Pawlak kl. M3 Owady społeczne Owady społeczne- owady socjalne, zgrupowanie owadów prowadzących zorganizowane życie, z podziałem czynności w koloniach wywodzących się z jednej lub kilku samic. Najprostszym

Bardziej szczegółowo

KONKURS BIOLOGICZNY dla uczniów gimnazjów województwa lubuskiego 24 lutego 2007 r. zawody III stopnia (finał)

KONKURS BIOLOGICZNY dla uczniów gimnazjów województwa lubuskiego 24 lutego 2007 r. zawody III stopnia (finał) KOD UCZNIA... Suma punktów... KONKURS BIOLOGICZNY dla uczniów gimnazjów województwa lubuskiego 24 lutego 2007 r. zawody III stopnia (finał) Przed Tobą test, który składa się z zadań otwartych. Udzielaj

Bardziej szczegółowo

Narodowy Bank Polski ma wyłączne prawo emitowania znaków pieniężnych w Polsce.

Narodowy Bank Polski ma wyłączne prawo emitowania znaków pieniężnych w Polsce. Narodowy Bank Polski ma wyłączne prawo emitowania znaków pieniężnych w Polsce. Wszystkie monety i banknoty emitowane przez NBP są prawnym środkiem płatniczym w Polsce. Informacje o planie emisji oraz sposobie

Bardziej szczegółowo

Lasy w Polsce. Agata Konefeld. Klasa 6a

Lasy w Polsce. Agata Konefeld. Klasa 6a Lasy w Polsce Agata Konefeld Klasa 6a Spis treści Co to właściwie jest las?... 3 Piętrowa budowa lasu, pospolite zwierzęta oraz rośliny w nich występujące... 4 NajwaŜniejsze funkcje lasu... 6 Las naturalny,

Bardziej szczegółowo

BIOGEOCHEMIA STECHIOMETRIA EKOLOGICZNA

BIOGEOCHEMIA STECHIOMETRIA EKOLOGICZNA BIOGEOCHEMIA STECHIOMETRIA EKOLOGICZNA SKŁAD CHEMICZNY ORGANIZMÓW SKŁAD CHEMICZNY ORGANIZMÓW DNA,RNA, ATP Węglowodany Tłuszcze Białka Woda Związki chemiczne 2.7 1.5 0.9 1.2 3.7 P N O H C 0 0 5.1 3.0 1.3

Bardziej szczegółowo

Zestaw 1. 4.W Tatrzańskim PN występują 3 gatunki ssaków nigdzie indziej nie występujących w Polsce. Podaj nazwy dwóch z nich.

Zestaw 1. 4.W Tatrzańskim PN występują 3 gatunki ssaków nigdzie indziej nie występujących w Polsce. Podaj nazwy dwóch z nich. Zestaw 1 1.Ile lat istnieje Liga Ochrony Przyrody? 2.Co jest symbolem LOP-u? 3.Jaka roślina jest symbolem Babiogórskiego PN? 4.W Tatrzańskim PN występują 3 gatunki ssaków nigdzie indziej nie występujących

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Biologii dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2010/2011

Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Biologii dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2010/2011 Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Biologii dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2010/2011 KOD UCZNIA Etap: Data: Czas pracy: rejonowy 14 stycznia 2011 r. godz. 9.00 90 minut Informacje

Bardziej szczegółowo

Drewno i tzw. martwe drewno konflikt interesów

Drewno i tzw. martwe drewno konflikt interesów Drewno i tzw. martwe drewno konflikt interesów Martwe drewno ( deadwood ) zamarłe i obumierające drzewa i ich części oraz martwe części żywych drzew. Organizmy saproksyliczne związane podczas swojego życia

Bardziej szczegółowo

Interakcje pomiędzy roślinami i zwierzętami

Interakcje pomiędzy roślinami i zwierzętami Interakcje pomiędzy roślinami i zwierzętami Rośliny: energia dla wyższych poziomów troficznych Zwierzęta zależne pośrednio (drapieżniki, pasożyty) lub bezpośrednio: rośliny jako pokarm: liście, łodygi,

Bardziej szczegółowo

Motylaty. Stowarzyszenie Ekologiczne EKO-UNIA. Dbałość o środowisko naturalne zgodnie z ideą zrównoważonego rozwoju. Kwartalnik nr 1 Wrocław

Motylaty. Stowarzyszenie Ekologiczne EKO-UNIA. Dbałość o środowisko naturalne zgodnie z ideą zrównoważonego rozwoju. Kwartalnik nr 1 Wrocław Stowarzyszenie Ekologiczne EKO-UNIA Kwartalnik nr 1 Wrocław Motylaty Dbałość o środowisko naturalne zgodnie z ideą zrównoważonego rozwoju Biuletyn ten powstał, aby informować o prowadzonym przez Stowarzyszenie

Bardziej szczegółowo

Ż ż Ł ż ż ż Ż Ś ż ż ż Ł Ż Ż ć ż Ż Ż Ż Ń Ż Ź ż Ź Ź ż Ż ż ż Ż Ł Ż Ł Ż ż Ż ż Ż Ż Ń Ą Ż Ń Ż Ń ć ż Ż ź Ś ć Ł Ł Ź Ż Ż ż Ł ż Ż Ł Ż Ł ź ć ż Ż Ż ż ż Ó ż Ł Ż ć Ż Ż Ę Ż Ż Ż ż Ż ż ż Ś ż Ż ż ż ź Ż Ń ć Ż ż Ż Ż ż ż ż

Bardziej szczegółowo

Ś Ł Ą Ś Ś ź Ś ń ż ż Ó ż ż Ś Ł ż ń ń ń ż ń Ś ń ć ŚĘ Ó Ł Ę Ł Ś Ę Ę ń ń ń ń ń Ź ń ń ń ń ń ż ń ń ń ń ń Ę ż ż ć Ść ń ń ż Ń ż ż ń ń Ś Ą ń Ś ń ń ż Ó ż Ź ń ż ń Ś Ń Ó ż Ł ż Ą ź ź Ś Ł ć Ś ć ż ź ż ć ć Ę Ó Ś Ó ż ż

Bardziej szczegółowo

Ł Ł Ś ź ń ź ź ź Ś Ł Ę Ę Ś ż Ś ń Ą Ś Ą Ł ż ż ń ż ć ż ż ż ź ż ć ź Ę Ę ń ć ż Ł ń ż ż ż Ś ż Ś ż ż ż ż ż ż ż ń ń ż ż ż ć ż ń ż ń ź ż ć ż ż ć ń ż Ę Ę ć ń Ę ż ż ń ń ź Ę ź ż ń ż ń ź ż ż ż ń ż ż ż ż ż ż ż ż ń ń

Bardziej szczegółowo

Ł Ł Ś Ę ź ń ź ź Ś Ę Ę Ś Ą Ś Ę Ż Ł ń Ę Ś ć ć ń ć ń ń ń ź ń Ę ź ń ń ń ź ź Ś ź ź ć ń ń ń ń Ś ć Ś ń ń Ś ź ń Ę ń Ś ź ź ź ź ź Ę Ę Ę Ś ń Ś ć ń ń ń ń ń ń Ę ń ń ń ń ć ń ń ń ń ć ń Ś ć Ł ń ń ń ć ń ć ź ń ź ć ń ń ć

Bardziej szczegółowo

METODOLOGIA I METODYKA NAUK PRZYRODNICZYCH. Aleksandra Jakubowska

METODOLOGIA I METODYKA NAUK PRZYRODNICZYCH. Aleksandra Jakubowska METODOLOGIA I METODYKA NAUK PRZYRODNICZYCH Aleksandra Jakubowska Źródła błędów Źródło Zmiana w czasie Efekt procedury Efekt obserwatora Błąd losowy (zmienność generowana przez eksperymentatora) Co redukuje

Bardziej szczegółowo

ph roztworu (prawie) się nie zmieniło. Zawiesina soi ma ph obojętne (lekko kwaśne). Zapach nie zmienił się.

ph roztworu (prawie) się nie zmieniło. Zawiesina soi ma ph obojętne (lekko kwaśne). Zapach nie zmienił się. Ureaza - dodatek krajowy 1. Odniesienie do podstawy programowej (starej) Kształcenie w zakresie podstawowym Odżywianie się człowieka - budowa i funkcja układu pokarmowego, główne składniki pokarmowe i

Bardziej szczegółowo

Jeżówka z prerii do ogrodów Europy. Narodowy Uniwersytet Farmaceutyczny Charków, Ukraina Jana Diakonowa Docent Katedry Chemii Związków Naturalnych

Jeżówka z prerii do ogrodów Europy. Narodowy Uniwersytet Farmaceutyczny Charków, Ukraina Jana Diakonowa Docent Katedry Chemii Związków Naturalnych Jeżówka z prerii do ogrodów Europy Narodowy Uniwersytet Farmaceutyczny Charków, Ukraina Jana Diakonowa Docent Katedry Chemii Związków Naturalnych Ta roślina powoli torowała sobie drogę od czasu gdy zwrócono

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Ekologiczne EKO-UNIA. Dbałość o środowisko naturalne zgodnie z ideą zrównoważonego rozwoju. Kwartalnik nr 3 Wrocław Motylaty

Stowarzyszenie Ekologiczne EKO-UNIA. Dbałość o środowisko naturalne zgodnie z ideą zrównoważonego rozwoju. Kwartalnik nr 3 Wrocław Motylaty Stowarzyszenie Ekologiczne EKO-UNIA Kwartalnik nr 3 Wrocław Motylaty Dbałość o środowisko naturalne zgodnie z ideą zrównoważonego rozwoju Oddajemy w Państwa ręce trzeci numer kwartalnika Motylaty wydawanego

Bardziej szczegółowo

BIOLOGIA - wymagania edukacyjne dla klasy III gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia

BIOLOGIA - wymagania edukacyjne dla klasy III gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia BIOLOGIA - wymagania edukacyjne dla klasy III gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia Nauczycielki: B Cholewczuk, M. Ostrowska Poziom wymagań Dział programu Temat Ocena dopuszczająca

Bardziej szczegółowo

Ekologiczne, prawne i praktyczne aspekty ochrony motyli w Polsce na przykładzie modraszków Maculinea spp. (Lepidoptera: Lycaenidae) *

Ekologiczne, prawne i praktyczne aspekty ochrony motyli w Polsce na przykładzie modraszków Maculinea spp. (Lepidoptera: Lycaenidae) * Wiad. entomol. 25, Supl. 2: 179-188 Poznań 2006 Ekologiczne, prawne i praktyczne aspekty ochrony motyli w Polsce na przykładzie modraszków Maculinea spp. (Lepidoptera: Lycaenidae) * Ecological, legal and

Bardziej szczegółowo

PASOśYTNICTWO. Beata Statkiewicz III FPO

PASOśYTNICTWO. Beata Statkiewicz III FPO PASOśYTNICTWO Beata Statkiewicz III FPO PasoŜytnictwo to forma współŝycia dwóch organizmów, w której jeden czerpie korzyści ze współŝycia, a drugi ponosi szkody. Osobnik, który czerpie korzyści z pasoŝytnictwa

Bardziej szczegółowo

Jak powstają nowe gatunki. Katarzyna Gontek

Jak powstają nowe gatunki. Katarzyna Gontek Jak powstają nowe gatunki Katarzyna Gontek Powstawanie gatunków (specjacja) to proces biologiczny, w wyniku którego powstają nowe gatunki organizmów. Zachodzi na skutek wytworzenia się bariery rozrodczej

Bardziej szczegółowo

EKOLOGIA- mądre słowo, a co znaczy? - powiedz, sowo! Sowa chwilkę pomyślała i odpowiedź taką dała: To nauka o zwierzakach, lasach, rzekach, ludziach,

EKOLOGIA- mądre słowo, a co znaczy? - powiedz, sowo! Sowa chwilkę pomyślała i odpowiedź taką dała: To nauka o zwierzakach, lasach, rzekach, ludziach, EKOLOGIA- mądre słowo, a co znaczy? - powiedz, sowo! Sowa chwilkę pomyślała i odpowiedź taką dała: To nauka o zwierzakach, lasach, rzekach, ludziach, ptakach. Mówiąc krótko w paru zdaniach o wzajemnych

Bardziej szczegółowo

Imię i nazwisko ucznia Klasa Data

Imię i nazwisko ucznia Klasa Data ID Testu: 1P26K9X Imię i nazwisko ucznia Klasa Data 1. Stawonogi to najliczniejsza grupa zwierzat na Ziemi, które opanowały środowiska ladowe, wodne i powietrzne. Należa do nich takie organizmy jak: stonóg

Bardziej szczegółowo

ocena dopuszczająca ocena dostateczna ocena dobra ocena bardzo dobra Dział VII. EKOLOGIA NAUKA O ŚRODOWISKU

ocena dopuszczająca ocena dostateczna ocena dobra ocena bardzo dobra Dział VII. EKOLOGIA NAUKA O ŚRODOWISKU Dział VII. EKOLOGIA NAUKA O ŚRODOWISKU wyróżnia elementy żywe i nieożywione w obserwowanym ekosystemie oblicza zagęszczenie wybranej rośliny na badanym terenie określa znaczenie wiedzy ekologicznej w życiu

Bardziej szczegółowo

Inwazyjne gatunki obce to rośliny, zwierzęta, patogeny i inne organizmy, które

Inwazyjne gatunki obce to rośliny, zwierzęta, patogeny i inne organizmy, które Inwazyjne gatunki obce to rośliny, zwierzęta, patogeny i inne organizmy, które nie są rodzime dla ekosystemów i mogą powodować szkody w środowisku lub gospodarce, lub teŝ negatywnie oddziaływać na zdrowie

Bardziej szczegółowo

W miejscowości Sietesz znajduje się jedyny w Polsce rezerwat kłokoczki południowej. Na terenie Zalesia występuje piękny i potężny kilkusethektarowy zespół modrzewia europejskiego. W parkach miejskich znaleźć

Bardziej szczegółowo

Drogi Gimnazjalisto!!!

Drogi Gimnazjalisto!!! Drogi Gimnazjalisto!!! Witamy Cię w szkolnym etapie Gminnego Konkursu Biologicznego Życie w kropli wody. 12 marzec 2008 r Masz przed sobą test składający się z 26 zadań testowych. Czas na rozwiązanie testu

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY KONKURS CO WIESZ O PSZCZOŁACH?

SZKOLNY KONKURS CO WIESZ O PSZCZOŁACH? SZKOLNY KONKURS CO WIESZ O PSZCZOŁACH? Drodzy uczniowie! Bardzo się cieszymy, że zdecydowaliście się wziąć udział w konkursie, którego celem jest promowanie postaw proekologicznych. Przygotowaliśmy dla

Bardziej szczegółowo

STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH

STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH dla obszarów specjalnej ochrony (OSO), proponowanych obszarów o znaczeniu wspólnotowym (pozw), obszarów o znaczeniu wspólnotowym (OZW) oraz specjalnych obszarów ochrony (SOO)

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu. KOD UCZNIA UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY PESEL miejsce na naklejkę UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY Uprawnienia ucznia do nieprzenoszenia

Bardziej szczegółowo

EKOLOGIA OGÓLNA WBNZ 884. Wykład 12 EKOLOGIA GATUNKU: POPULACJA

EKOLOGIA OGÓLNA WBNZ 884. Wykład 12 EKOLOGIA GATUNKU: POPULACJA EKOLOGIA OGÓLNA WBNZ 884 Wykład 12 EKOLOGIA GATUNKU: POPULACJA Dynamika liczebności myszy leśnych i nornic rudych w Białowieskim Parku Narodowym (1971-2000) Wieloletnia dynamika populacji obu gatunków

Bardziej szczegółowo

EDUKACJA EKOLOGICZNA KL. VI WYCHOWANIE DO ŻYCIA W RODZINIE

EDUKACJA EKOLOGICZNA KL. VI WYCHOWANIE DO ŻYCIA W RODZINIE EDUKACJA EKOLOGICZNA KL. VI Bądź przyjacielem przyrody oraz WYCHOWANIE DO ŻYCIA W RODZINIE DKW 4014 173/00 PLAN WYNIKOWY Dział programowy Nr lekcji Temat Wymagania edukacyjne 1 Lekcja organizacyjna zapoznanie

Bardziej szczegółowo

Żywność w łańcuchu troficznym człowieka

Żywność w łańcuchu troficznym człowieka Żywność w łańcuchu troficznym człowieka Łańcuch troficzny jest to szereg grup organizmów ustawionych w takiej kolejności, że każda poprzednia jest podstawą pożywienia dla następnej. ELEMENTY ŁAŃCUCHA TROFICZNEGO

Bardziej szczegółowo

Czynniki środowiskowe mające znaczenie w życiu ptaków leśnych

Czynniki środowiskowe mające znaczenie w życiu ptaków leśnych Ekologia i ochrona ptakó ptaków leś leśnych w świetle problemó problemów gospodarki leś leśnej, obowią obowiązują zującego ustawodawstwa oraz zmian klimatycznych Rysunki E. Grzędzicka Emilia Grzę Grzędzicka

Bardziej szczegółowo

Ekwador Rejs po Żółwich Wyspach Galapagos

Ekwador Rejs po Żółwich Wyspach Galapagos Ekwador Rejs po Żółwich Wyspach Galapagos Opis Cena od: 9100 PLN Liczba dni: 9 dni Kraj: Ekwador Odkryj z nami cuda natury, zachwyć się egzotyczną fauną i florą i daj się ponieść atmosferze fantastycznej

Bardziej szczegółowo

Chrząstowice 13.05.2015

Chrząstowice 13.05.2015 Chrząstowice 13.05.2015 Protokół z I spotkania Zespołu Lokalnej Współpracy dla opracowania projektu planu zadań ochronnych dla obszaru mającego znaczenie dla Wspólnoty Łąki w okolicach Chrząstowic PLH160010

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY KONKURS EKOLOGICZNO-PRZYRODNICZY /etap II, poziom szkoły podstawowe

POWIATOWY KONKURS EKOLOGICZNO-PRZYRODNICZY /etap II, poziom szkoły podstawowe . Nazwisko i imię POWIATOWY KONKURS EKOLOGICZNO-PRZYRODNICZY /etap II, poziom szkoły podstawowe Test zawiera 30 pytań, z których każde ma tylko jedną prawidłową odpowiedź. Prawidłową odpowiedź należy podkreślić.

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy III gimnazjum. Ocenę dostateczną otrzymuje uczeń, który:

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy III gimnazjum. Ocenę dostateczną otrzymuje uczeń, który: Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy III gimnazjum Dział progra mu I. Genetyka Lp. Temat Ocenę dopuszczającą otrzymuje 1. Czym jest genetyka? wymienia cechy gatunkowe i indywidualne podanych organizmów

Bardziej szczegółowo

OLIMPIADA WIEDZY PRZYRODNICZEJ: PRZYRODA POWIŚLA, WARMII I śuław

OLIMPIADA WIEDZY PRZYRODNICZEJ: PRZYRODA POWIŚLA, WARMII I śuław OLIMPIADA WIEDZY PRZYRODNICZEJ: PRZYRODA POWIŚLA, WARMII I śuław FINAŁ- część pisemna 28.05.2013 r. od godz. 11.00 do godz. 11.45 90 LAT PZŁ Drogi Uczniu! Gratulujemy! Witaj na pisemnej części finału Olimpiady

Bardziej szczegółowo

TEMATYCZNY KONKURS PRZYRODNICZY etap szkolny. Przyrodniczy Konkurs Tematyczny. Skarby przyrody i ich ochrona

TEMATYCZNY KONKURS PRZYRODNICZY etap szkolny. Przyrodniczy Konkurs Tematyczny. Skarby przyrody i ich ochrona TEMATYCZNY KONKURS PRZYRODNICZY etap szkolny kod ucznia Przyrodniczy Konkurs Tematyczny Skarby przyrody i ich ochrona dla uczniów szkół podstawowych województwa małopolskiego w roku szkolnym 2015/2016

Bardziej szczegółowo

Papież - Jan Paweł II. I ty możesz chronić przyrodę. Pamiętaj ekologu młody, Bądź zawsze przyjacielem przyrody! Magdalena Kica Kl.

Papież - Jan Paweł II. I ty możesz chronić przyrodę. Pamiętaj ekologu młody, Bądź zawsze przyjacielem przyrody! Magdalena Kica Kl. I ty możesz chronić przyrodę. Pamiętaj ekologu młody, Bądź zawsze przyjacielem przyrody! Papież - Jan Paweł II Magdalena Kica Kl. 4 a 1. Segreguj śmieci. Czyli wrzucaj plastik do kosza na plastik, papier

Bardziej szczegółowo

Egzamin maturalny 2013 biologia poziom rozszerzony przykładowe odpowiedzi:

Egzamin maturalny 2013 biologia poziom rozszerzony przykładowe odpowiedzi: przykładowe odpowiedzi: Zad. 1 Występuje w tkance podskórnej i okolicach narządów jamy brzusznej, gdzie pełni funkcję amortyzującą wstrząsy. Występuje jako tkanka tłuszczowa brunatna np. w okolicy międzyłopatkowej

Bardziej szczegółowo

NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH

NATURA 2000 STANDARDOWY FORMULARZ DANYCH FORMULARZ ANYCH 1 NATURA 2000 STANAROWY FORMULARZ ANYCH LA OBSZARÓW SECJALNEJ OCHRONY (OSO) LA OBSZARÓW SEŁNIAJĄCYCH KRYTERIA OBSZARÓW O ZNACZENIU WSÓLNOTOWYM (OZW) I LA SECJALNYCH OBSZARÓW OCHRONY (SOO)

Bardziej szczegółowo

Imię i nazwisko...kl...

Imię i nazwisko...kl... Gimnazjum nr 4 im. Ojca Świętego Jana Pawła II we Wrocławiu SPRAWDZIAN GENETYKA GR. A Imię i nazwisko...kl.... 1. Nauka o regułach i mechanizmach dziedziczenia to: (0-1pkt) a) cytologia b) biochemia c)

Bardziej szczegółowo

Pytania II etapu Międzywojewódzkiego Konkursu Wiedzy Przyrodniczo Ekologicznej, XVI edycja Rok szkolny 2010/2011

Pytania II etapu Międzywojewódzkiego Konkursu Wiedzy Przyrodniczo Ekologicznej, XVI edycja Rok szkolny 2010/2011 Pytania II etapu Międzywojewódzkiego Konkursu Wiedzy Przyrodniczo Ekologicznej, XVI edycja Rok szkolny 2010/2011 1. Spośród poniższych zestawów roślin wybierz typowy dla borów sosnowych: a. jałowiec pospolity,

Bardziej szczegółowo

PROJEKT Modernizacja Wrocławskiego Węzła Wodnego realizowanego jako częśd Projektu Ochrony Przeciwpowodziowej Dorzecza Odry

PROJEKT Modernizacja Wrocławskiego Węzła Wodnego realizowanego jako częśd Projektu Ochrony Przeciwpowodziowej Dorzecza Odry PROJEKT Modernizacja Wrocławskiego Węzła Wodnego realizowanego jako częśd Projektu Ochrony Przeciwpowodziowej Dorzecza Odry INFORMACJA NT. REALIZACJI DZIAŁAO KOMPENSACYJNYCH, ŁAGODZĄCYCH I MONITORINGOWYCH

Bardziej szczegółowo

ROK 2002. A. białka B. cukry C. sole mineralne D. witaminy. A. mięsień I B. mięsień II C. mięsień I i II D. Ŝaden z nich

ROK 2002. A. białka B. cukry C. sole mineralne D. witaminy. A. mięsień I B. mięsień II C. mięsień I i II D. Ŝaden z nich Gimnazjalne zadania egzaminacyjne z lat 2002-2008 Treści biologiczne ROK 2002 Zadanie 6. (0 1)/2002 Krokodyla przedstawionego na australijskim znaczku Pawła moŝna opisać następująco: A. wąŝ, zmiennocieplny,

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ EGZAMINACYJNY Z BIOLOGII

ARKUSZ EGZAMINACYJNY Z BIOLOGII (Wpisuje kandydat przed rozpoczęciem pracy) KOD KANDYDATA ARKUSZ EGZAMINACYJNY Z BIOLOGII Instrukcja dla zdającego Czas pracy 120 minut 1. Sprawdź, czy arkusz egzaminacyjny zawiera 15 stron. Ewentualny

Bardziej szczegółowo

Styczeń. January Mo Tu We Th Fr Sa Su. przyrodaiczlowiek.pl

Styczeń. January Mo Tu We Th Fr Sa Su. przyrodaiczlowiek.pl Skałki zbudowane z piaskowców i zlepieńców liszu karpackiego są charakterystycznymi formami rzeźby Beskidu Śląskiego (na fotograii Malinowska Skała), fot. Maria Stróżecka-Gola Styczeń January Mo Tu We

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. Aleksander Herczek. Katedra Zoologii, Wydział Biologii i Ochrony Środowiska UŚ. Zamawiający: Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska

Prof. dr hab. Aleksander Herczek. Katedra Zoologii, Wydział Biologii i Ochrony Środowiska UŚ. Zamawiający: Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska Ekspertyza zoologiczna na potrzeby sporządzenia planu zadań ochronnych dla Specjalnego Obszaru Ochrony Natura 2000 Graniczny Meander Odry położonego na terenie województwa śląskiego Prof. dr hab. Aleksander

Bardziej szczegółowo

ZGŁOSZENIE DOBREJ PRAKTYKI

ZGŁOSZENIE DOBREJ PRAKTYKI ZGŁOSZENIE DOBREJ PRAKTYKI Żagań, 04.05.2015 NAZWA SZKOŁY DANE SZKOŁY ( adres, telefon, e-mail) IMIĘ I NAZWISKO AUTORA/AUTORÓW DOBREJ PRAKTYKI TYTUŁ PRZEDSIĘWZIĘCIA RODZAJ PRZEDSIĘWZIĘCIA (np. innowacja,

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy III gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia. Poziom wymagań

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy III gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia. Poziom wymagań I. Genetyka Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy III gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia Dzi ał progra mu Lp. 1. 2. Temat Czym jest genetyka? Nośnik informacji j DNA konieczne

Bardziej szczegółowo

Zadania do planszy RÓŻNORODNOŚĆ LEŚNYCH ORGANIZMÓW

Zadania do planszy RÓŻNORODNOŚĆ LEŚNYCH ORGANIZMÓW 1 Ewa Sulejczak Zadania do planszy RÓŻNORODNOŚĆ LEŚNYCH ORGANIZMÓW 1. Kolorowe kwadraciki obok rysunków u dołu planszy informują o tym, w którym piętrze lasu żyją organizmy przedstawione na rysunkach.

Bardziej szczegółowo

Uwaga KLESZCZE!!!!! Występuje na różnych wysokościach nad ziemią:

Uwaga KLESZCZE!!!!! Występuje na różnych wysokościach nad ziemią: Uwaga KLESZCZE!!!!! Kleszcze żyją zazwyczaj w środowisku lekko wilgotnym, obfitym w roślinność: w lasach i na ich skraju, w zagajnikach, zaroślach, na łąkach, pastwiskach i leśnych polanach, na obszarach

Bardziej szczegółowo

Historia Utworzony został w 1960 r. Wtedy zajmował obszar 4844 ha. Przez włączenie w 1996 r. do obszaru parku wód morskich i wód Zalewu

Historia Utworzony został w 1960 r. Wtedy zajmował obszar 4844 ha. Przez włączenie w 1996 r. do obszaru parku wód morskich i wód Zalewu Historia Utworzony został w 1960 r. Wtedy zajmował obszar 4844 ha. Przez włączenie w 1996 r. do obszaru parku wód morskich i wód Zalewu Szczecińskiego oraz archipelagu przybrzeżnych wysp stał się pierwszym

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy III gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia

Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy III gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia I. Genetyka Wymagania edukacyjne z biologii dla klasy III gimnazjum oparte na Programie nauczania biologii Puls życia 1. Czym jest genetyka? wymienia cechy gatunkowe i indywidualne podanych organizmów

Bardziej szczegółowo

USA 20.10-02.11.2016

USA 20.10-02.11.2016 USA 20.10-02.11.2016 Las Vegas Bryce Moab Page Flagstaff Phoenix San Diego - Los Angeles Monterey San Francisco Dzień 1 20.10 Przelot do Las Vegas godz. 13.00 wylot z Poznania (Lufthansa) Przelot do Las

Bardziej szczegółowo

Część A. Pytania ogólne

Część A. Pytania ogólne X EDYCJA OGÓLNOPOLSKIEGO KONKURSU POZNAJEMY PARKI KRAJOBRAZOWE POLSKI ETAP III Park Krajobrazowy Puszczy Rominckiej - Żytkiejmy, 13.01.2011 r. Część A. Pytania ogólne 1. Która z podanych roślin zielnych

Bardziej szczegółowo

Dział programowy: GENETYKA 1. Czym jest genetyka 2. DNA- nośnik informacji genetycznej

Dział programowy: GENETYKA 1. Czym jest genetyka 2. DNA- nośnik informacji genetycznej Wymagania programowe z biologii dla uczniów klas III gimnazjum do nowej podstawy programowej opracowany wg podręcznika Puls życia 3 nr dopuszczenia 58/3/2010 Opracowała Alina Krawiec Dział programowy:

Bardziej szczegółowo

001-003_AUHER_PL 6/29/09 1:42 PM Page 1 WIELKA KSIĘGA, ZIOŁ

001-003_AUHER_PL 6/29/09 1:42 PM Page 1 WIELKA KSIĘGA, ZIOŁ , WIELKA KSIĘGA ZIOŁ , WIELKA KSIĘGA ZIOŁ Warszawa 2009 Spis treści Wstęp 6 Katalog ziół 8 Opisy ponad 100 ziół i porady na temat ich pielęgnacji, wykorzystania i przechowywania Ogrody 140 Informacje

Bardziej szczegółowo