OD CHOPINA DO WIELKIEJ AWANGARDY TANIEC I MUZYKA LUDOWA W DZIEJACH EUROPEJSKIEJ KULTURY ARTYSTYCZNEJ

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "OD CHOPINA DO WIELKIEJ AWANGARDY TANIEC I MUZYKA LUDOWA W DZIEJACH EUROPEJSKIEJ KULTURY ARTYSTYCZNEJ"

Transkrypt

1 CZAS ŚWIĘTOWANIA W KULTURACH LUDOWYCH POLSKI I EUROPY OD CHOPINA DO WIELKIEJ AWANGARDY TANIEC I MUZYKA LUDOWA W DZIEJACH EUROPEJSKIEJ KULTURY ARTYSTYCZNEJ Ludowa muzyka i taniec inspirowały europejskich kompozytorów i choreografów od połowy XVIII wieku. Były przedmiotem fascynacji wybitnych artystów epoki Romantyzmu i Historyzmu, a następnie całej generacji twórców Wielkiej Awangardy XX wieku kompozytorów, scenografów, choreografów i producentów teatralnych. To niezwykłe bogactwo zjawisk artystycznych wynikające z wielorakich związków folkloru z kulturą elitarną, ukształtowało obecną wrażliwość i zdolność postrzegania ludowej kultury czasu świętowania jako bardzo ważnego komponentu ogólnoeuropejskiego dziedzictwa. Aneks OD CHOPINA DO WIELKIEJ AWANGARDY, będący obszernym wprowadzeniem do wystawy CZAS ŚWIĘTOWANIA, przedstawia ważne i cenne świadectwa historyczne, do tej pory ukryte w magazynach Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie. Po raz pierwszy w ramach wystawy stałej prezentowana jest duża część kolekcji ludowych instrumentów muzycznych, także tych, których mógł słuchać Fryderyk Chopin w czasie swoich młodzieńczych wędrówek po Mazowszu. Po raz pierwszy od zakończenia działalności Międzynarodowego Archiwum Tańca w Paryżu w 1940 roku, fragmentem stałej ekspozycji muzealnej stała się kolekcja makiet tańców ludowych pochodząca z czasów paryskiej Wystawy Światowej Sztuka i Technika z 1937 roku. W ten sposób warszawska prezentacja obu kolekcji łączy ze sobą muzyczne i etnochoreograficzne tradycje Paryża i Warszawy. EUROPEJSKA KOLEKCJA MAKIET TAŃCÓW LUDOWYCH Po publicznej prezentacji w czasie paryskiej wystawy Sztuka i Technika w 1937 roku, europejska kolekcja makiet tańców ludowych przez ponad 70 lat spoczywała w zapomnieniu na poddaszu biblioteki Opery Paryskiej, a od 1991 roku w Państwowym Muzeum Etnograficznym w Warszawie. Po raz pierwszy pokazując kolekcję w ramach stałej ekspozycji muzealnej, przywracamy jej rangę bezcennego i unikalnego świadectwa dziejów awangardy scenicznej XX-wiecznej Europy. To właśnie Balety Szwedzkie Rolfa de Mar, a w szerszym kontekście także działalność Sergiusza Diagilewa jego Balety Rosyjskie, Balet Triadyczny Oskara Schlemmera, plastyka teatralna Fernanda L gera, tu obecna także w postaci jego awangardowej twórczości filmowej, antycypowały powszechną w tamtej epoce fascynację rejestracją i mechaniką ruchu. To dlatego figury tancerzy wyobrażone w makietach pozbawione są twarzy i cielesności, którą zastąpił druciany stelaż. Praca europejskich etnochoreografów, etnografów i plastyków, podjęta ze świetnym efektem także przez polski zespół prowadzony przez prof. Cezarię Baudoin de Courtenay Ehrenkreutz Jędrzejewiczową, wprawdzie miała bezpośrednie znaczenie dla powstania kolekcji, lecz w perspektywie właściwego zrozumienia sensu i rangi tych artefaktów nie większe niż sztuka mimów, cyrku, filmów Charliego Chaplina i folkloru wykorzystywanego dla potrzeb kultury masowej, ideologii i ówczesnej polityki. Powinniśmy o tym pamiętać podziwiając perfekcyjnie

2 wykonane makiety tanecznych układów, które oczywiście same sobą również przedstawiają wielką wartość historyczną i są wspaniałym świadectwem kunsztu rzemiosła artystycznego. Na mocy porozumienia zawartego w 1947 roku przez fundację Rolfa de Mar z rządem francuskim zbiory Międzynarodowego Archiwum Tańca AID trafiły do Bibliteki Opery Paryskiej, a w części dotyczącej bezpośrednio Baletów szwedzkich zostały przekazane do Dance Museum at Royal Swedish Opera w Sztokholmie. Dzięki wieloletnim staraniom dr Grażyny Władysławy Dąbrowskiej, wybitnej polskiej etnochoreografki, makiety polskich tańców ludowych wróciły do Polski w roku Przechowywane w Państwowym Muzeum Etnograficznym w Warszawie, po dwudziestu latach poddane gruntownej konserwacji, wraz z innymi muzealiami tworzą unikatową europejską kolekcję makiet tańców ludowych. CZAS ŚWIĘTOWANIA W KULTURACH LUDOWYCH POLSKI I EUROPY Nikt jeszcze nie oszacował, jak dużą część zasobów światowego dziedzictwa kultury stanowi masa spadkowa związana z czasem świętowania jego obyczajami, rytami i bogactwem artystycznego decorum. A jeśli do tego nie zapomnimy o roli tańca, muzyki i wiedzy kulinarnej, okaże się, że świąteczny paroksyzm kultury, jak powiedziałby Roger Caillois, jest najważniejszą częścią cywilizacyjnego dorobku ludzkości, liczonego już nie w stuleciach, lecz w dziesiątkach tysięcy lat. Akcesoria świąteczne są również jego częścią najtrwalszą, ponieważ podlegają bardzo przemyślanym formom tezauryzacji przechowywane troskliwie w świątyniach, siedzibach władzy, grobowcach i muzeach. Nawet te najbardziej efemeryczne, wykonane z delikatnych surowców, są trwałe przez swoją rytualną zdolność do autoreplikacji. Nic więc dziwnego, że upływ czasu ma znacznie mniejszy wpływ na ich kondycję fizyczną niż na stan zachowania zwyczajnych przedmiotów. Czas bowiem jest nie tylko najważniejszym wymiarem ich obrzędowego istnienia, lecz wręcz głównym bohaterem tej opowieści. Czas, w swej świątecznej kulminacji, przybiera niezwykle intensywną formę egzystencjalnego tu i teraz, przeżywanego i celebrowanego w poczuciu wspólnoty losu mitycznego początku i końca, oraz wspólnoty pamięci i emocji communitas ludzi zgromadzonych przy stole, ołtarzu, placu ceremonialnym lub którymkolwiek innym fragmencie przestrzeni wspólnej. Jest realizowany regularnie jako wypełnienie rocznego kalendarza religijnego i obrzędowego lub stanowiony dora nie dla dopełnienia obrzędów przejścia rozgrywających się na wszystkich poziomach życia społecznego narodzin, inicjacji w życie dorosłe, a także małżeństwa i śmierci. Rozpisany na scenariusze, teatralizowany, upozowany i dekorowany, obwarowany licznymi regułami, nakazami i zakazami, w odbiorze społecznym jest częścią odmiennej rzeczywistości, dzięki której egzystencja profaniczna zyskuje sens. Jest dla niej znakiem tożsamości, tak jak dla uczestników kultury jest ródłem orientacji w chaotycznym świecie przedmiotów ulotnych. I wreszcie rzecz najbardziej w tym wszystkim fascynująca całe to nieprzemijające bogactwo kultury świętowania jest dziełem ubogiej egzystencji prostych ludzi, jak ta rodzina z okolic Gostwicy uwieczniona na fotografii z 1902 roku. Pamiętajmy o tym zwiedzając wystawę.

3 INSTRUMENTY, KTÓRYCH SŁUCHAŁ MŁODY CHOPIN LUDOWE INSTRUMENTY MUZYCZNE W ZBIORACH PAŃSTWOWEGO MUZEUM ETNOGRAFICZNEGO W WARSZAWIE W trakcie przygotowań do tej części wystawy jej autorki, prof. Ewa Dahlig Turek i dr Maria Pomianowska, dokonały niezwykłego odkrycia. W zbiorach Archiwum Naukowego PME ich uwagę zwróciła piękna akwarela z 1840 roku autorstwa Stanisława Putiatyckiego, przedstawiająca Włościana ze skrzypcami z okolic Mielca. Na podstawie tego odkrycia i szczegółowego opracowania naukowego, znany lutnik Andrzej Kuczkowski dokonał rekonstrukcji instrumentu o archaicznej formie, zarzuconej na ziemiach polskich ponad 150 lat temu. Ostatni znany przykład chordofonu kolanowego, tak zwana suka biłgorajska, trafił do zbiorów warszawskiego Muzeum Etnograficznego w pierwszym roku jego istnienia 125 lat temu. Niestety, spłonął wraz z całymi zbiorami we wrześniu 1939 roku. Czy d więki, które Maria Pomianowska wydobyła ze zrekonstruowanego w 2010 roku instrumentu są tymi, których słuchał Fryderyk Chopin podczas swoich młodzieńczych wędrówek po Mazowszu? Zapraszamy Państwa w podróż do ródeł twórczości wielkiego kompozytora. Posłużą nam do tego wiejskie melodie i ludowe instrumenty. Świat dzieł Fryderyka Chopina przenika się tu z autentycznymi d więkami polskiej wsi i jednocześnie wprowadza słuchaczy w krąg brzmień, skali i rytmów całego świata Grecji, Bałkanów, Iranu, Indii i Afryki. Ta muzyczna opowieść o magii różnych tradycji może być odpowiedzią na pytanie: dlaczego dzieła Chopina są uwielbiane w tak wielu miejscach świata i grane niemal na każdym instrumencie muzycznym? ŚWIĘTA ŻYDÓW W POLSCE CZAS ŚWIĘTOWANIA W MIEŚCIE GOMBIN Przed wojną świętowano w tysiącach żydowskich rodzin w niezliczonych miastach, miasteczkach i wsiach dawnej i nowej Rzeczpospolitej. Nie sposób opowiedzieć o kolorycie tych świąt nie wskrzeszając pamięci przynajmniej jednego z tych miejsc. Mazowiecki Gąbin, a w pisowni aszkenazyjskiej Gombin, przetrwał w opowieściach potomków zniszczonej cywilizacji, rozproszonych po całym świecie, od New Jersey w Stanach Zjednoczonych po Tel Awiw w Izraelu. Wszędzie tam, w gombińskich domach celebrowane są dawne święta i wspomnienia o pięknej synagodze, drogich krewnych i przyjaciołach, a także znanych postaciach dawnego Gombina, zmarłej w 2001 roku Rajzeli Żychlińskiej, słynnej poetce języka jidysz i Abrahamie Abele Gombinerze, siedemnastowiecznym rabinie i wielkim autorytecie prawa halachicznego. W dzisiejszym Gąbinie jedynym śladem żydowskiej przeszłości miasta jest odnowiony fragment cmentarza, nad którym sprawuje opiekę Towarzystwo Miłośników Ziemi Gąbińskiej. Wystawa prezentuje nieliczne świadectwa materialne, troskliwie przechowywane pamiątki zaginionego świata fotografie i filmy

4 udostępnione przez członków Gombińskiego Żydowskiego Stowarzyszenia Historycznego i Genealogicznego. Cennym uzupełnieniem są dzieła sztuki i zabytki ze zbiorów Państwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie, Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, zbiorów prywatnych oraz fragmenty przedwojennych filmów fabularnych w języku jidysz, udostępnione przez Filmotekę Narodową w Warszawie. Dziękując wszystkim za pomoc i współpracę, pragniemy wyrazić wdzięczność i uznanie dla przedstawicieli firmy DAF Import za bezpłatne przekazanie okładzin ceramicznych, które posłużyły do budowy scenografii wystawy.

Digitalizacja inny wymiar muzeum. Medal świętego Krzysztofa. Nocne zwiedzanie. Teatr mój widzę ogromny

Digitalizacja inny wymiar muzeum. Medal świętego Krzysztofa. Nocne zwiedzanie. Teatr mój widzę ogromny BIULETYN INFORMACYJNY MUZEUM HISTORYCZNEGO MIASTA KRAKOWA ISSN 2083 618X wiosna lato nr 3 2012 Digitalizacja inny wymiar muzeum Medal świętego Krzysztofa Nocne zwiedzanie Teatr mój widzę ogromny BIULETYN

Bardziej szczegółowo

Bożena Kociołkowska - działamy w różnych obszarach prezes Fundacji Sztuki Tańca

Bożena Kociołkowska - działamy w różnych obszarach prezes Fundacji Sztuki Tańca Bożena Kociołkowska - działamy w różnych obszarach prezes Fundacji Sztuki Tańca Dwa lata temu założyła pani Fundację Sztuki Tańca - jakie przyświecały pani cele? Zawsze zajmowałam się tańcem artystycznym,

Bardziej szczegółowo

NR 11(95) NR 11(95) LISTOPAD 2013 LISTOPAD

NR 11(95) NR 11(95) LISTOPAD 2013 LISTOPAD REFLEKSJE W ROCZNICĘ NIEPODLEGŁOŚCI FRANCISZEK WYSŁOUCH NR 11(95) LISTOPAD 2013 UCZ SIĘ POLSKIEGO! NR 11(95) LISTOPAD 2013 Stefan Batory brandem Grodna Umiłował Grodno i najchętniej je odwiedzał podnosząc

Bardziej szczegółowo

KIERUNEK KULTURA. uwaga na podmioty! red. Wojciech Kłosowski

KIERUNEK KULTURA. uwaga na podmioty! red. Wojciech Kłosowski uwaga na podmioty! KIERUNEK KULTURA uwaga na podmioty! red. Wojciech Kłosowski Mazowieckie Centrum kultury i Sztuki Warszawa 2012 Niniejsza książka ukazuje się w ramach projektu Kierunek Kultura 2012

Bardziej szczegółowo

Jak organizować i prowadzić gimnazjalne projekty edukacyjne

Jak organizować i prowadzić gimnazjalne projekty edukacyjne Jak organizować i prowadzić gimnazjalne projekty edukacyjne Strona1 Strona2 Spis treści: 1. PROJEKT EDUKACYJNY W GIMNAZJUM...5 2. DLACZEGO PROJEKT EDUKACYJNY W GIMNAZJUM...7 2.1. Nowa podstawa programowa...7

Bardziej szczegółowo

Nr 3 (466) luty 2014 Tytuł istnieje od roku 1906

Nr 3 (466) luty 2014 Tytuł istnieje od roku 1906 Ukraina ma wszystkie szanse powtórzyć sukcesy Polski (str. 8) www.dk.com.ua Nr 3 (466) luty 2014 Tytuł istnieje od roku 1906 Pismo społeczne, ekonomiczne i literackie Komentarz ekonomiczny POLSKA GOSPODARKA

Bardziej szczegółowo

Promocja kulturowo-informacyjna współczesnego wychodźstwa a dziedzictwo narodowe emigracji

Promocja kulturowo-informacyjna współczesnego wychodźstwa a dziedzictwo narodowe emigracji Promocja kulturowo-informacyjna współczesnego wychodźstwa a dziedzictwo narodowe emigracji Program Abstrakty Lista uczestników Paryż 2012 Polska Akademia Nauk Stacja Naukowa w Paryżu Uniwersytet Warszawski

Bardziej szczegółowo

CZAS w życiu Polaków

CZAS w życiu Polaków Elżbieta Tarkowska CZAS w życiu Polaków WYNIKI BADAŃ, HIPOTEZY, IMPRESJE W arszawa 1992 Polska Akademia Nauk Instytut Filozofii i Socjologii Spis treści Słowo w stępu... 1 Część I. PYTANIA I PROBLEMY

Bardziej szczegółowo

INNY WYMIAR MUZYKI. Organizator: Centrum im. Ludwika Zamenhofa martynapoznanska.dropr.com www.centrumzamenhofa.pl

INNY WYMIAR MUZYKI. Organizator: Centrum im. Ludwika Zamenhofa martynapoznanska.dropr.com www.centrumzamenhofa.pl BIAŁYSTOK INNY WYMIAR MUZYKI Dźwiękowe krajobrazy Wschodu koncert Martyny Poznańskiej Miksowane na żywo nagrania dźwięków zewnętrza (miasto, wieś, natura) od ściany wschodniej Polski, przez Białoruś, Ukrainę,

Bardziej szczegółowo

10 lat Fundacji Nomina Rosae

10 lat Fundacji Nomina Rosae 10 lat Fundacji Nomina Rosae W 2014 r. mija 10 lat od czasu powołania Fundacji Nomina Rosae Ogród Kultury Dawnej. Fundacja powstała w 2004 r. z inicjatywy Marii Molendy. Jej celem jest odkrywanie i przybliżanie

Bardziej szczegółowo

NOWA SŁAWIA NOWA SŁAWIAŃSZCZYZNA NOVOSLAVJA

NOWA SŁAWIA NOWA SŁAWIAŃSZCZYZNA NOVOSLAVJA WALDEK PASTUSZKA, ŁUKASZ ROGALSKI NOWA SŁAWIA NOWA SŁAWIAŃSZCZYZNA NOVOSLAVJA Czyli, prezentacja nowoczesnej cywilizacji sławskiej, naturalnej najstarszej cywilizacji Ziemi w ujęciu obiektywnej rzeczywistości

Bardziej szczegółowo

Jan de Weryha-Wysoczański Archiwista Drewna

Jan de Weryha-Wysoczański Archiwista Drewna PRACA MAGISTERSKA Uniwersytet Rzeszowski Wydział Sztuki Magdalena Kościelniak Jan de Weryha-Wysoczański Archiwista Drewna Praca magisterska napisana została pod kierunkiem dra Cezarego Woźniaka Rzeszów

Bardziej szczegółowo

Sektor kultury a rozwój gospodarczy miasta

Sektor kultury a rozwój gospodarczy miasta Joanna Sanetra-Szeliga Sektor kultury a rozwój gospodarczy miasta Czym jest miasto? Rozwój technologii w zakresie transportu i telekomunikacji pod koniec XX wieku doprowadził do powstania tezy o końcu

Bardziej szczegółowo

ROZWÓJ OBIEKTÓW MUZEALNYCH POD KONIEC XX I NA POCZĄTKU XXI WIEKU: ROZBUDOWY, MODERNIZACJE I ADAPTACJE

ROZWÓJ OBIEKTÓW MUZEALNYCH POD KONIEC XX I NA POCZĄTKU XXI WIEKU: ROZBUDOWY, MODERNIZACJE I ADAPTACJE Uniwersytet Zielonogórski Wydział Artystyczny Instytut Sztuk Pięknych Zakład Architektury Wnętrz LICENCJACKA PRACA DYPLOMOWA ROZWÓJ OBIEKTÓW MUZEALNYCH POD KONIEC XX I NA POCZĄTKU XXI WIEKU: ROZBUDOWY,

Bardziej szczegółowo

Po co seniorom kultura? Badania kulturalnych aktywności osób starszych RAPORT

Po co seniorom kultura? Badania kulturalnych aktywności osób starszych RAPORT Po co seniorom kultura? Badania kulturalnych aktywności osób starszych RAPORT przygotowany przez zespół badawczy w składzie: dr Piotr Landsberg, dr Marcin Poprawski, dr Przemysław Kieliszewski, Michał

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA EKONOMICZNA im. OSKARA LANGEGO we WROCŁAWIU WYDZIAŁ GOSPODARKI REGIONALNEJ I TURYSTYKI w JELENIEJ GÓRZE. BARBARA DANEK Nr albumu: 92157

AKADEMIA EKONOMICZNA im. OSKARA LANGEGO we WROCŁAWIU WYDZIAŁ GOSPODARKI REGIONALNEJ I TURYSTYKI w JELENIEJ GÓRZE. BARBARA DANEK Nr albumu: 92157 AKADEMIA EKONOMICZNA im. OSKARA LANGEGO we WROCŁAWIU WYDZIAŁ GOSPODARKI REGIONALNEJ I TURYSTYKI w JELENIEJ GÓRZE BARBARA DANEK Nr albumu: 92157 ROLA KOŚCIOŁÓW TYPU STAVE W ROZWOJU TURYSTYKI W WYBRANYCH

Bardziej szczegółowo

REGION ORAZ EDUKACJA REGIONALNA W PODSTAWACH PROGRAMOWYCH WYCHOWANIA PRZEDSZKOLNEGO I SZKOŁY PODSTAWOWEJ

REGION ORAZ EDUKACJA REGIONALNA W PODSTAWACH PROGRAMOWYCH WYCHOWANIA PRZEDSZKOLNEGO I SZKOŁY PODSTAWOWEJ Ars inter Culturas 2013 nr 2 Anna Józefowicz Uniwersytet w Białymstoku Białystok REGION ORAZ EDUKACJA REGIONALNA W PODSTAWACH PROGRAMOWYCH WYCHOWANIA PRZEDSZKOLNEGO I SZKOŁY PODSTAWOWEJ Słowa kluczowe:

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja nauczyciela

Dokumentacja nauczyciela Dokumentacja nauczyciela Program edukacji wczesnoszkolnej WYDAWNICTWA SZKOLNE I PEDAGOGICZNE Autorzy: Jolanta Brzózka, Katarzyna Harmak, Kamila Izbińska, Anna Jasiocha, Wiesław Went Copyright by Wydawnictwa

Bardziej szczegółowo

Jak organizować i prowadzić gimnazjalne projekty edukacyjne. Poradnik dla dyrektorów, szkolnych organizatorów. i opiekunów projektów

Jak organizować i prowadzić gimnazjalne projekty edukacyjne. Poradnik dla dyrektorów, szkolnych organizatorów. i opiekunów projektów Jak organizować i prowadzić gimnazjalne projekty edukacyjne Poradnik dla dyrektorów, szkolnych organizatorów i opiekunów projektów Jacek Strzemieczny Spis treści: 1. PROJEKT EDUKACYJNY W GIMNAZJUM...5

Bardziej szczegółowo

OSKAR KOLBERG DZIEŁA WSZYSTKIE

OSKAR KOLBERG DZIEŁA WSZYSTKIE I OSKAR KOLBERG DZIEŁA WSZYSTKIE II O S K A R K O L B E R G DZIEŁA WSZYSTKIE TOM 77/I POLSKIE TOWARZYSTWO LUDOZNAWCZE W r o c ł a w INSTYTUT im. OSKARA KOLBERGA P o z n a ń III O S K A R K O L B E R G

Bardziej szczegółowo

Zrozumieć kulturę. System filozoficzny Floriana Znanieckiego

Zrozumieć kulturę. System filozoficzny Floriana Znanieckiego Uniwersytet Zielonogórski Wydział Humanistyczny Instytut Filozofii Marcin Sieńko Zrozumieć kulturę. System filozoficzny Floriana Znanieckiego praca doktorska napisana pod kierunkiem Jana Kurowickiego Zielona

Bardziej szczegółowo

Unia Europejska. Pascal Fontaine

Unia Europejska. Pascal Fontaine Unia Europejska Pascal Fontaine Niniejsza publikacja oraz inne krótkie i przystępne informacje na temat UE są dostępne w Internecie pod adresem: ec.europa.eu/publications Komisja Europejska Dyrekcja Generalna

Bardziej szczegółowo

Od solidarności do wolności

Od solidarności do wolności Od solidarności do wolności Wolność polega na świadomym i dobrowolnym wyborze dobra. Wolność to nie moc czynienia tego, co chcemy, lecz prawo bycia zdolnym do czynienia naszej powinności. Słowa pochodzące

Bardziej szczegółowo

WSZYSTKIE STRONY ŚWIATA

WSZYSTKIE STRONY ŚWIATA WSZYSTKIE STRONY ŚWIATA 4. PUŁAWSKI FESTIWAL MUZYCZNY 3-10 LISTOPADA 2013 um.pulawy.pl festiwalwss.pl Zespół Realizacyjny BOGUSŁAW BOJCZUK ADAM KLOCEK KAROLINA SEROCKA ALICJA MYŚLIWIEC ANDRZEJ ŁYSZCZARZ

Bardziej szczegółowo

Rozkład zaj ç programowych w klasach IV VI

Rozkład zaj ç programowych w klasach IV VI Rozkład zaj ç w klasach IV VI szkoły podatawowej 25 Rozkład zaj ç programowych w klasach IV VI KLASA IV ROZDZIAŁ I JA I MOJE OTOCZENIE Temat 1. Kim jestem? (PP) istota i znaczenie narodzin dziecka dla

Bardziej szczegółowo

Słowo wstępne premiera Donalda Tuska 9. Cztery płaszczyzny inteligentnego rozwoju 21. 1. Innowacyjność i kapitał społeczny 23

Słowo wstępne premiera Donalda Tuska 9. Cztery płaszczyzny inteligentnego rozwoju 21. 1. Innowacyjność i kapitał społeczny 23 spis treści Spis treści Słowo wstępne premiera Donalda Tuska 9 Cztery płaszczyzny inteligentnego rozwoju 21 1. Innowacyjność i kapitał społeczny 23 a) Edukacja od przedszkola do pracy zawodowej 26 dzieci

Bardziej szczegółowo

ZDROWIE PRACA RODZINA PROGRAM PRAWA I SPRAWIEDLIWOŚCI

ZDROWIE PRACA RODZINA PROGRAM PRAWA I SPRAWIEDLIWOŚCI ZDROWIE PRACA RODZINA PROGRAM PRAWA I SPRAWIEDLIWOŚCI 2014 Przedstawiamy nowy program Prawa i Sprawiedliwości, dostosowany do zmienionej sytuacji. Pragniemy zaprosić w ten sposób do dyskusji nad naszymi

Bardziej szczegółowo

Polacy-Ukraińcy, Polska-Ukraina. Paradoksy stosunków sąsiedzkich

Polacy-Ukraińcy, Polska-Ukraina. Paradoksy stosunków sąsiedzkich Joanna Konieczna Instytut Socjologii Uniwersytet Warszawski Polacy-Ukraińcy, Polska-Ukraina. Paradoksy stosunków sąsiedzkich W poszukiwaniu kontekstu dla współczesnego wizerunku Ukrainy i Ukraińców w oczach

Bardziej szczegółowo